<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Van:                   Gerard Brinkman (Gerard@wisenederland.nl)
Verstuurd:              Fri, 4 Feb 2022 16:48:20 +0100
Aan:                   Gerard Brinkman
Onderwerp:             Brief WISE kernafval
Bijlagen:               Brief WISE Opslag kernafval.pdf, Factsheet Ondergrondse kernafvalopslag.pdf, Model motie Opslag
Kernafval .docx, T&A Survey samenvatting OEM2274inkleur - Boomse Klei (1).pdf


Beste leden van de griffie,
Graag breng ik u onderstaande email onder de aandacht. In deze email roept mijn organisatie WISE-Nederland de
gemeenten op om stappen te nemen naar aanleiding van de definitieve opslag van nucleair afval, waar uw gemeente
mogelijk mee te maken krijgt. Wilt u bijgaande brief verspreiden onder de gemeenteraad en uw college?
De brief bevat drie bijlagen, namelijk een samenvatting van een door bureau T&A geschreven rapport, een factsheet
van WISE en een voorbeeld-motie te gebruiken door raadsleden.
Uiteraard hoor ik graag als er nog vragen zijn.
Kind regards
Gerard Brinkman
Campaigner nuclear energy WISE Netherlands
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Opslag van kernafval in uw gemeente

Amsterdam, februari 2022



Geacht gemeenteraadslid,

Het kabinet Rutte IV opteert voor twee extra kerncentrales in Nederland. In het
Regeerakkoord is opgenomen dat het kabinet zal zorgen voor “veilige, permanente
opslag van kernafval”. Volgens de concept Europese taxonomie moeten lidstaten voor
2050 eindberging in gebruik hebben genomen. Er is echter nog geen locatie
aangewezen voor deze kernafvalopslag. Met deze brief wil de World Service on Energy
(WISE) u attenderen op de mogelijke gevolgen van de kabinetsplannen voor uw regio.

Voor de opslag van het radioactief afval van de huidige kerncentrale Borssele wordt al
langer eindberging in zoutkoepels of de Boomse kleilaag overwogen. In het
regeerakkoord is opgenomen dat het kabinet zal zorgen voor “veilige, permanente
opslag van kernafval”. Volgens het voorstel van de Europese Commissie voor de
taxonomie voor duurzame investeringen moeten lidstaten voor 2050 een eindberging
in gebruik hebben genomen, wanneer ze van groene financiering gebruik willen
maken1.
In 2011 waren er ook concrete plannen voor een tweede kerncentrale in Nederland.
Destijds heeft een groot aantal gemeenten zich uitgesproken tegen ondergrondse opslag
van kernafval. Wij vragen van u dat nu ook te doen.



Kernafvalopslag
Hoogradioactief afval kan tot 1 miljoen jaar gevaarlijk blijven voor mens en milieu. Het
kabinet heeft tot nog toe vermeden om mogelijke locaties aan te wijzen. Uit
onderzoeksgegevens van T&A Survey (2011) komt naar voren dat eindberging in de
Boomse klei volgens overheidscriteria een mogelijkheid is. Een in 2018 gepubliceerd
rapport van het overheidsprogramma OPERA bevestigt dat de Boomse Klei nog steeds
van belang is voor het realiseren van eindberging. Het valt echter niet uit te sluiten, dat
ook andere bodemsoorten onderzocht zullen worden.




1
    Brief minister Jetten .d.d 26 januari 2022 taxonomie kernenergie en aardgas
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Illustratie: Gebieden waar de klei van Boom op een diepte van minstens 500 m onder het
maaiveld ligt en een dikte heeft van 100 m.2




Wat betekent kernafvalopslag in uw gemeente?
De extra kerncentrales die het kabinet voor ogen heeft zullen tot drie keer groter zijn
dan Borssele en veel meer radioactief afval produceren. De opslag van dit kernafval kan
directe gevolgen hebben voor uw regio. Eindberging in de diepe ondergrond wordt vaak
gepresenteerd als oplossing, maar is nog nergens ter wereld operationeel. Experimenten
in o.a. Duitsland zijn mislukt. De effecten van lekkage op de volksgezondheid en het
milieu kunnen groot zijn, net als de economische gevolgen. Daarom hebben in het
verleden het Interprovinciaal Overleg, een groot aantal gemeenten en verschillende
waterbedrijven zich uitgesproken tegen het opslaan van kernafval in Nederlandse
bodem.


Wat kunt u doen?
Extra kerncentrales leveren een grote hoeveelheid kernafval op dat wellicht onder uw
bodem moet worden opgeslagen. Uw gemeente verdient daarom invloed op de
besluitvorming.

We vragen van u het volgende:
   • Dat uw raad zich uitspreekt tegen de mogelijke komst van een kernopslagfaciliteit
      op uw grondgebied. U kunt daarvoor bijgaande motietekst als voorbeeld
      gebruiken.
   • Dat uw raad de regering oproept om eerst definitief te besluiten over de opslag
      van het kernafval, voordat er een beslissing wordt genomen over de komst van
      twee nieuwe kerncentrales.



2
    Beeld: T&A Survey (samenvatting 2010). 9 Zoutkoepelgemeenten toegevoegd door WISE (2022).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>   •   Dat u de inwoners van uw gemeente in de komende verkiezingsperiode
       informeert over de mogelijke risico's van de komst van kernafval in uw gemeente.
       U kunt daarvoor het bijgevoegde factsheet gebruiken.



WISE zal de komende tijd een aantal online bijeenkomsten verzorgen over de plannen
voor nieuwe kerncentrales en kernafvalopslag. Mocht u een uitnodiging willen
ontvangen, dan kunt u zich aanmelden via kantoor@wisenederland.nl. Uiteraard kunt u
via dit emailadres ook aanvullende vragen stellen over de inhoud van deze brief. Meer
informatie over kernafval en de opslag in de Boomse klei vindt u in bijgesloten
samenvatting van het rapport van T&A Survey, plus de factsheet die WISE heeft
opgesteld over eindberging van kernafval in Nederland.

Met vriendelijke groet,

Gerard Brinkman
Campagneleider Kernenergie
WISE Nederland




Bijlagen:
    1) Factsheet kernafvalopslag in Nederlandse bodem
    2) Samenvatting rapport T&A Survey
    3) Voorbeeldmotie kernafvalopslag
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>            Ondergrondse kernafvalopslag
Het kabinet Rutte IV heeft de wens om twee nieuwe kerncentrales te bouwen in Nederland en de
levensduur van kerncentrale Borssele in Zeeland nogmaals te verlengen. Een keuze voor nog 100 jaar
nucleaire elektriciteitsproductie levert een grote hoeveelheid (hoog)radioactief afval op. Dit zal ergens
in Nederland onder de grond worden opgeslagen.



Radioactief afval is kankerverwekkend en dodelijk, zelfs in zeer kleine hoeveelheden. Het mag niet in het
drinkwater, de lucht of de voedselketen terechtkomen. Eindberging van radioactief afval onder de grond
zou het afval vele duizenden jaren buiten bereik van mens en milieu moeten houden. Dit is vooralsnog
een theoretisch concept: er is nog nergens ter wereld een faciliteit operationeel. De bodem is in elk land
anders en dat maakt van elk project een experiment. In Nederland wordt gekeken naar de Boomse
Kleilaag, die zich over heel Nederland en een deel van België uitstrekt. Daarnaast wordt opslag in
zoutkoepels in het noorden van Nederland overwogen.


 Omgaan met kernafval
 Voor al het radioactief afval geldt, dat het beheerd moet
 worden tot de straling voldoende is afgenomen.
 Eindberging is de term die gebruikt wordt voor het
 definitief (ondergronds) opslaan van radioactief afval.
 Dit moet op zo’n manier gebeuren dat het afval buiten
 bereik blijft van de mens en niet kan lekken in het
 milieu. Het hoogradioactieve afval uit kerncentrale
 Borssele blijft 100.000-den jaren gevaarlijk voor mens
 en milieu. Het wordt tijdelijk opgeslagen in de COVRA
 in Zeeland. Daar wordt ook middel- en laagradioactief
 afval opgeslagen afkomstig van de kerncentrale,
 ziekenhuizen, de industrie en het bedrijfsleven. De
 volumes van dit kernafval zijn fors, de radioactieve
                                                                 T&A Survey 2011, zoutkoepels
 levensduur varieert van een paar dagen tot een paar             toegevoegd WISE. Boomse Klei min.
 honderd jaar.                                                   500m diep en min. 100m dik




Wat betekenen extra kerncentrales in de praktijk?
Het kabinet stelt in het regeerakkoord dat er een veilige permanente opslag zal komen voor kernafval,
maar een concreet plan ontbreekt. Daarmee loopt in principe elke gemeente in Nederland het risico op
de komst van nucleaire industrie: een kerncentrale, een afvalverwerkingsfabriek of een (tijdelijke)
kernafvalopslag. Nederland heeft momenteel maar 1 kerncentrale in bedrijf, Borssele in Zeeland (1973).
Deze centrale is met een vermogen van 485 megawatt klein, wat een relatief beperkt volume
hoogradioactief afval oplevert. Gebruikte splijtstof gaat naar Frankrijk voor opwerking, hoogradioactief
afval komt verglaasd weer terug naar Zeeland voor tijdelijke bovengrondse opslag in de COVRA.

Het kabinet onderzoekt de mogelijkheden om 2 extra kerncentrales neer te zetten van de derde
generatie. Deze centrales zijn gewoonlijk rond de 1500 megawatt, drie keer zo groot als Borssele. Of ook
het afval van deze centrales eerst zal worden opgewerkt in Frankrijk is onzeker. Nederland heeft als
enige buitenland een contract met de opwerkingsfabriek in het Franse La Hague voor het afval van
Borssele. Het voortbestaan van deze omstreden fabriek uit de jaren zeventig is onzeker. Dit betekent dat
Nederland verwerking van nieuwe stromen nucleair afval wellicht zelf zal moeten oppakken.

Overheidsstudies naar ondergrondse eindberging gaan uit van het volume van kerncentrale Borssele en
houden geen rekening met uitbreiding van het aantal reactoren. Ook de huidige opslagcapaciteit van de
COVRA is niet berekend op het afval van extra kerncentrales.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Wat doet de komst van een kernafvalfaciliteit met uw omgeving?
Kerncentrales zijn 60 tot 80 jaar in bedrijf. Het transporteren en verwerken van radioactief afval brengt
veiligheidsrisico’s met zich mee. Een klein ongeluk kan grote gevolgen hebben voor de leefomgeving.
Naast gevolgen voor de volksgezondheid zijn er economische risico’s. Het bouwen van een
ondergrondse eindberging heeft gevolgen voor andere activiteiten in de bodem, zoals bijvoorbeeld het
ontwikkelen van geothermie. Er is risico op lekkage in het grondwater, wat gevolgen kan hebben voor
landbouw en drinkwaterwinning. De komst van nucleaire industrie kan het imago van de omgeving
schaden en zo toerisme en recreatie hinderen.

Het kabinet schuift een plan van aanpak voor radioactief afval al sinds de jaren ‘80 voor zich uit. Voor er
serieus kan worden gesproken over het bouwen van nieuwe kerncentrales, dient er een definitief en
lokaal gedragen besluit te komen over omgang met het Nederlandse kernafval. Daarvoor is het
noodzakelijk dat het kabinet in gesprek gaat met gemeenten over waarschijnlijkheid van een
kernafvalfaciliteit op hun grondgebied en de mogelijke gevolgen hiervan. Een zorgvuldig
participatieproces met ruim voldoende inspraakmogelijkheden dient te worden opgezet.




Alternatieven voor eindberging?
Bovengrondse opslag wordt vaak als tijdelijke optie gezien, maar is in de praktijk de norm omdat
nergens ter wereld eindberging in bedrijf is. Voordeel aan bovengrondse opslag is dat het afval
toegankelijk blijft en in de toekomst alsnog onschadelijk gemaakt kan worden. Een nadeel is dat het
kwetsbaar is voor diefstal, terrorisme en ongelukken. Verglaasd afval zoals Nederland dat opslaat, kan
niet meer worden bewerkt.

Levensduurverkorting is een techniek waarmee afval niet honderdduizenden, maar honderden jaren
nodig heeft om in radioactiviteit te verminderen. Deze techniek is vooralsnog niet levensvatbaar buiten
het laboratorium. Het vergt flinke aanpassingen aan reactoren en zal niet voor 2050 beschikbaar zijn.
Dat is te laat voor de kerncentrales die Nederland wil laten bouwen.

Het opwerken van gebruikte splijtstof zoals Nederland dat doet, houdt in dat de verschillende stoffen in
het afval worden gescheiden. Uranium dat uit het afval wordt gewonnen, wordt weer aangeboden als
nieuwe splijtstof (REPU). Ook plutonium, de grondstof voor atoombommen, wordt in dit proces
afgescheiden. Wanneer plutonium in splijtstof wordt verwerkt heet het MOX. Sommige kerncentrales
waaronder Borssele, zijn aangepast om MOX te kunnen gebruiken. Dit wordt soms aangeduid als
recycling maar is het niet: bij gebruik ontstaat weer opnieuw kernafval dat in sommige gevallen nog
giftiger is. In de praktijk geven exploitanten de voorkeur aan vers uranium als splijtstof, waardoor
voorraden REPU en MOX zich opstapelen en de facto nog steeds als kernafval gelden.


Meer informatie ? www.wisenederland.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Rapportage van onderzoek aan eigenschappen
van de Klei van Boom die relevant zijn bij de
beschouwing van dit laagpakket voor opslag
van kernafval.


Rapportnummer: 1010-OEM2274



22 december 2010
In opdracht van:
Stichting Greenpeace Nederland
Mevr. Drs. Ike Teuling
Jollemanhof 15-17
Postbus 3946
1001 AS Amsterdam
Tel. 020-524 95 38
GSM 06-520 629 73
E-mail:
Adviseur:
T&A Survey BV
Postbus 20670
1001 NR AMSTERDAM
Tel: 020 6651368
Fax: 020 6685486
Internet: www.ta-survey.nl
E-mail: info@ta-survey.nl
Auteurs :
Drs. J.V.M. Brugge, B.J. Vrouwe MSc.

Projectleider:
Ir. G.A. de Bruin

Datum                        Status
22 december 2010             Conceptversie
17 januari 2011              Eindrapport
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Management samenvatting

Stichting Greenpeace Nederland heeft T&A Survey B.V. op 16 november 2010 opdracht
verstrekt voor een geologische studie van de verspreiding en verticale ontwikkeling van de
Klei van Boom in de ondergrond van Nederland. De studie dient aan te geven waar deze
aardlaag op dieptes ligt en diktes heeft die beide voldoen aan gestelde randvoorwaarden voor
de opslag van kernafval. Tevens dienen, zo mogelijk, uitspraken te worden gedaan aangaande
de kwaliteit van de Klei van Boom en verdere condities die relevant zijn bij overwegingen om
dit laagpakket in delen van de Nederlandse ondergrond voor de opslag van radioactief afval te
kwalificeren of diskwalificeren.

Uitvoering van het onderzoek
Een inventarisatie is uitgevoerd van beschikbare gegevens over de Klei van Boom in de
ondergrond van Nederland. Naast gegevens betreffende de ruimtelijke eigenschappen van dit
laagpakket (primaire doelstelling), zijn tevens gegevens verzameld die de kwaliteit en
geologische condities van deze aardlaag in het verspreidingsgebied betreffen en relevant zijn
bij de beschouwing van deze laag voor de opslag van kernafval. Met het oog op dit laatste zijn
tevens gegevens over enkele niet-geologische condities verzameld.

Verwerking van de gegevens is primair uitgevoerd om vast te stellen waar de Klei van Boom
aanwezig is en waar het hier tevens voldoet aan navolgende randvoorwaarden:
· Diepte van de top van het laagpakket ligt op minstens 500 meter onder maaiveld;
· Dikte van het laagpakket bedraagt tenminste 100 meter.
Op basis van beschikbare gegevens is tevens aangegeven op welke wijze de homogeniteit en
waterdoorlatendheid van de kleilaag binnen het verspreidingsgebied varieert.
Verder zijn enkele geologische condities onderzocht en in kaart gebracht: direct contact van
de Klei van Boom met watervoerende aardlagen, verstoring van het pakket door
breukstructuren, risico van aardbevingen, effect van winning van delfstoffen en de
aanwezigheid van grote zoutstructuren.
Gegevens over enkele niet-geologische condities zijn in kaartvorm, als bijlagen aan de
resultaten van deze studie toegevoegd. Deze betreffen de verdeling van de bevolkings-
dichtheid in Nederland en de gebieden die als bijzonder natuurgebied gelden.

Conclusies van het onderzoek
Uit de evaluatie komt naar voren dat de Klei van Boom in vier gebieden binnen het
onderzoeksgebied aan de gestelde randvoorwaarden voor dikte en diepte voldoet.
 - I Gebied met NW-ZO oriëntatie over Noord-Brabant en westelijk Gelderland;
 - II N-Z gerekt gebied over centraal Gelderland;
 - III Gebied dat het zuidwesten van Friesland, delen van de Noordoostpolder en het
       IJsselmeer en de regio Enkhuizen in Noord-Holland beslaat;
 - IV Gebied in het noorden van Friesland en Groningen en aangrenzende delen van de
       Waddenzee.
Deze gebieden zijn afgebeeld in de figuur hieronder (en in bijlage 5).




T&A Survey BV                         1010-OEM2274                                          4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>  Vier gebieden waarbinnen de Klei van Boom zowel op dieptes beneden 500 meter
  onder maaiveld ligt en diktes heeft van minstens 100 meter.


Op basis van gegevens over de eigenschappen van de Klei van Boom, gemeten in de twee
onderzoekslocaties in het bereik van zuidelijk Nederland (Zeeland en noordelijk België),
wordt afgeleid dat de Klei van Boom in zuidelijk Nederland bestaat uit siltige klei (klei met
een iets grover-korrelige component) en dat het laagpakket hier is onder te verdelen in
meerdere lagen waarvan de waterdoorlatendheden verschillen. In noordelijke richting (dus:
van deelgebied I naar IV) is sprake van een geleidelijk meer homogene samenstelling van het
laagpakket en een hoger kleigehalte. In deze richting neemt daardoor de waterdoorlatendheid
af.
In het zuiden van Nederland worden de laagpakketten die direct onder en boven de Klei van
Boom liggen gekwalificeerd als watervoerende lagen. Deze begrenzende laagpakketten
worden in noordelijke richting (dus: van deelgebied I naar IV) geleidelijk kleiiger, waardoor
hun watervoerende capaciteit sterk afneemt.
In de regio Noord-Brabant (deelgebied I) is de Roerdal Slenk de locatie van een intensief en
nog altijd actief breukensysteem. Door verticale bewegingen langs breuken is de horizontale


T&A Survey BV                         1010-OEM2274                                         5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>continuïteit van de Klei van Boom verstoord en bestaat tevens de mogelijkheid dat het
laagpakket plaatselijk via een breuk ook zijdelings in contact staat met een watervoerende
aardlaag. Breuken op het niveau van de Klei van Boom zijn in de overige drie deelgebieden
niet/nauwelijks aanwezig.
In verband met het genoemde breukensysteem in de regio van deelgebied I, bestaat hier een
risico van (natuurlijke) aardbevingen. In de omgeving van deelgebied IV bestaat eveneens het
risico van aardbevingen; deze zijn hier echter gevolg zijn van de winning van aardgas.


Onderhavige studie presenteert resultaten van onderzoek aan de Klei van Boom.
Gepresenteerde resultaten betreffen eigenschappen en condities van dit laagpakket die mede
bepalen of dit pakket kan worden beschouwd voor de opslag van kernafval. Naast het feit dat
hier niet wordt beoogd om op basis van de gerapporteerde eigenschappen en condities
uitspraken te doen over ruimtelijk geduide (on)geschiktheid van de Klei van Boom voor een
dergelijk doel, is dit op basis van de beschikbare (/bestaande) gegevens momenteel zelfs niet
eens mogelijk. Elk initiatief van de daartoe bevoegde instantie om een gebied aan te wijzen
voor de gestelde toepassing dient daarom begeleid te gaan van de aankondiging en
specificatie van een uitgebreid onderzoek aan de Klei van Boom ter plaatse.




T&A Survey BV                         1010-OEM2274                                         6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre> Ruimte voor logo’s


                                                 MOTIE

 Motie                                   Opslag kernafval in gemeente …..

 De raad van de gemeente …. in vergadering bijeen op …..

 Toelichting      Overwegende dat
                       In het nieuwe regeerakkoord, gepubliceerd dd 15 december 2021 de volgende
                         opdracht is geformuleerd.
                         Ook zorgen we voor veilige, permanente opslag van kernafval
                       In de voorstellen voor de Europese taxonomie wordt gesproken over eindberging
                         die uiterlijk in 2050 in gebruik genomen dient te worden.
                       Het nucleaire afval tot die tijd opgeslagen moet worden bij de COVRA te
                         Vlissingen.
                       De plannen van de regering voor de bouw van twee extra kerncentrales gaat
                         zorgen voor een substantiële toename van de hoeveelheid kernafval dat dient te
                         worden opgeslagen en de huidige opslaglocatie in Vlissingen hiervoor
                         ontoereikend is.
                       Het gaat om uiterst gevaarlijk afval, dat absoluut niet in aanraking mag komen
                         met de leefomgeving.
                       De risico’s voor de volksgezondheid onvoldoende bekend zijn, mede dankzij de
                         bijzonder lange duur waarin het afval veilig uit de leefomgeving gehouden moet
                         worden (minstens 1 miljoen jaar).
                       De gevolgen voor de bevolking groot zullen zijn als het afval onverhoopt toch in
                         de toekomst grondwater of bodem bereikt.


 Dictum                  Spreekt zich uit tegen de mogelijke komst van een kernopslagfaciliteit in onze
                          gemeente
                         Roept het college op dit standpunt over te brengen aan Provinciale Staten en aan
                          de Nederlandse regering
                         Roept tevens de regering op eerst een besluit te nemen over de komst van twee
                          nieuwe kerncentrales, nadat duidelijk is geworden hoe en waar het kernafval
                          definitief opgeslagen zal worden



 Fractie:                 Naam:                                   Handtekening:




Aldus aangenomen / verworpen door de raad van de gemeente …. in de raadsvergadering van ...

griffier                                                          voorzitter
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>