<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>REKENKAMERCOMMISSIE


                                                                    Juli 2018




Geachte leden van de gemeenteraad,

Graag bied ik u namens de rekenkamercommissie het rapport ‘Duurzaamheid en
maatschappelijk initiatief’ aan. Zowel duurzaamheid als participatie zijn in het
collegewerkprogramma ‘Mijlpalen van Meierijstad’ aangewezen als twee van de centrale
thema’s die voor alle beleidsterreinen leidend zijn.

Bij het versterken van de duurzaamheid is nadrukkelijk niet alleen de gemeente aan zet.
Ook burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties hebben een belangrijke rol. In
ons onderzoek hebben we duurzaamheid en participatie daarom met elkaar verbonden.

Ondanks het beschreven belang van bovengenoemde centrale thema’s constateerden wij
dat het ‘laden’ ervan nog maar beperkt heeft plaatsgevonden. Wij hopen dan ook dat
onze bevindingen en aanbevelingen ertoe bijdragen dat er een betekenisvolle dialoog
tussen raad en college op gang komt, waardoor verder inhoud kan worden gegeven aan
deze beide thema’s.

De timing is hierbij behulpzaam. De vaststelling van de duurzaamheidsvisie van
Meierijstad staat geagendeerd in de periode na de aanstaande zomervakantie. Wij
menen dat de resultaten van ons onderzoek de raad kan helpen om zijn kaderstellende
rol hierbij inhoud te geven.

Wij danken alle betrokkenen voor de constructieve en open wijze waarop is
meegewerkt aan dit onderzoek.



John Verhoeven
Voorzitter rekenkamercommissie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Rekenkamercommissie Meierijstad – Bestuurlijke nota



Duurzaamheid en
maatschappelijk
initiatief
30-5-2018



                            Planet




 People                                               Profit
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Inhoud
1. Inleiding ........................................................................................................................................ 3
2. Uitkomsten duurzaamheidsportret ............................................................................................... 3
   2.1        Inleiding............................................................................................................................. 4
   2.2        Resultaten ......................................................................................................................... 5
   2.3        Ambities op het terrein van afval, energie en infrastructuur nader onder loep ................ 9
   2.4        Duurzaamheid in relatie tot ‘Mijlpalen voor Meierijstad’ ................................................. 11
3. Uitkomsten inventarisatie maatschappelijke initiatieven ........................................................... 13
   3.1        Resultaten inventarisatie initiatieven .............................................................................. 13
   3.2        Behoeften initiatieven ..................................................................................................... 16
4. Conclusies & aanbevelingen:
   Kansen voor verduurzaming door aanjagen maatschappelijk initiatief ..................................... 16
   4.1        Conclusies: Duurzaamheid en maatschappelijk initiatief ............................................... 17
   4.2        Aanbevelingen ................................................................................................................ 18




                                                                                                                                                     2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>1. Inleiding
Duurzaamheid & maatschappelijk initiatief
De nieuwe gemeente Meierijstad heeft in haar collegewerkprogramma ‘Mijlpalen van Meierijstad’
duurzaamheid én participatie aangewezen als twee van de centrale thema’s die voor alle beleidsterreinen
leidend zijn. De rekenkamercommissie wil de raad en het college in dit streven ondersteunen. Ze heeft daarom
door Telos en KPlusV onderzoek laten uitvoeren, waarin de thema’s duurzaamheid en participatie met elkaar
worden verbonden.

Bij het versterken van duurzaamheid binnen Meierijstad is de gemeente immers niet alleen aan zet, maar ook
burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties hebben een belangrijke rol. Of het nu gaat om het
verminderen van de energieconsumptie of het vergroten van het welzijn van inwoners; de medewerking uit de
samenleving is essentieel. Hierbij gaat het niet alleen om uitvoeringskwesties (bijvoorbeeld dat burgers
daadwerkelijk van minder energie verbruiken), maar ook aan beleidsontwikkeling kan maatschappelijk
initiatief een grote bijdrage leveren. Sterker nog, de trend is dat burgers en anderen los van de overheid zelf
allerlei activiteiten ondernemen.

De volgende vraag stond daarom centraal in dit onderzoek:
Hoe kan de gemeenteraad van Meierijstad lokale initiatieven van burgers, bedrijven en maatschappelijke
organisaties op het terrein van de milieu dimensie van duurzaamheid aanjagen, stimuleren en faciliteren?

De rekenkamercommissie heeft deze centrale onderzoeksvraag vervolgens uiteengerafeld in vier deelvragen:
 Foto: hoe presteert de gemeente Meierijstad op de drie dimensies van duurzaamheid – sociaal, economisch
  en milieu?
 Inventarisatie: welke lokale initiatieven van burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties op
  specifiek het terrein van de milieu dimensie van duurzaamheid (in verschillende stadia van volwassenheid)
  zijn er in de gemeente Meierijstad?
 Evaluatie: hoe gaat de gemeenteraad van Meierijstad om met dergelijke lokale initiatieven?
 Activering/stimulering: hoe kan de gemeenteraad van Meierijstad lokale initiatieven van burgers, bedrijven
  en maatschappelijke organisaties op het terrein van de milieu dimensie van duurzaamheid aanjagen,
  stimuleren en faciliteren?

Opbouw syntheserapport
Het onderzoek bestaat uit twee delen. Telos, het Brabants Centrum voor Duurzame Ontwikkeling verbonden
aan de Universiteit van Tilburg, heeft een duurzaamheidsfoto gemaakt van de gemeente Meierijstad. K+V
heeft zich gebogen over de participatiedimensie. Van beide deelonderzoeken zijn afzonderlijke rapportages
opgesteld (als bijlagen bij deze bestuurlijke nota gevoegd). In deze rapportage zetten we de belangrijkste
bevindingen uit de deelonderzoeken nog eens op een rij en beantwoorden we de gestelde onderzoeksvraag.

In hoofdstuk 2 worden de resultaten van het duurzaamheidsportret gepresenteerd op basis van het people-
planet-profit model dat Telos gebruikt om duurzaamheid meetbaar te maken. Omdat de
rekenkamercommissie zeker waar het gaat om het participatievraagstuk vooral aandacht vraagt voor de
milieudimensie, diepen we in dit hoofdstuk de uitkomsten over afval, energie en mobiliteit uit. In hoofdstuk 3
staan de uitkomsten van de inventarisatie onder de maatschappelijke initiatieven centraal en kijken we in
meer evaluerende zin hoe de gemeenteraad van Meierijstad omgaat met lokale duurzaamheidsinitiatieven.

Hoofdstuk 4 gaat in op de mogelijkheden die gemeenten hebben om de milieukant van duurzaamheid samen
met lokale initiatieven van burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties te stimuleren. Deze verkenning
wordt geplaatst tegen de achtergrond van de vraag wat de mogelijkheden zijn van de gemeente om überhaupt
de duurzaamheidsscores zoals die gemeten zijn in het Telos’ duurzaamheidsportret te beïnvloeden. Tot slot
formuleren we hiervoor een aantal aanbevelingen.



                                                                                                                 3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>2. Uitkomsten duurzaamheidsportret
2.1     Inleiding
De rekenkamercommissie heeft Telos gevraagd een foto te maken van het presteren van Meierijstad op de
drie dimensies van duurzaamheid. Voor het maken van die foto is aangesloten bij de methodiek die Telos in de
voorbije jaren heeft ontwikkeld om het duurzaamheidspresteren van alle Nederlandse gemeenten in kaart te
kunnen brengen.

Het begrip duurzame ontwikkeling
Er bestaan vele definities over wat duurzame ontwikkeling is. In het hedendaagse denken over duurzame
ontwikkeling wordt meestal gerefereerd aan het werk van de commissie-Brundtland, de World Commission on
Environment and Development (1987): ‘Duurzame ontwikkeling is een ontwikkeling die voorziet in de
behoeften van de huidige generatie, zonder daarbij de mogelijkheden van toekomstige generaties om in hun
behoeften te kunnen voorzien te beperken.’ Telos volgt de commissie-Brundtland in haar definitie van het
begrip duurzame ontwikkeling. Het is echter een zeer algemene omschrijving die dan ook verdere
operationalisering behoeft. Hiervoor maakt Telos gebruik van een zogeheten driekapitalenmodel. Niet alleen
om het begrip verder uit te werken, maar ook om het uiteindelijk meetbaar te maken. In het
driekapitalenmodel wordt een onderscheid gemaakt wordt tussen het zogenaamde sociaal-cultureel,
ecologisch en economische kapitaal (people, planet en profit).

Om te kunnen spreken van duurzame ontwikkeling moet worden voldaan aan drie eisen:
• Er moet sprake zijn van het gelijktijdig verbeteren van de driekapitalen. Verbetering van het ene kapitaal
  mag niet ten koste gaan van één of beide andere kapitalen. Het gaat om ontwikkeling in balans.
• De ontwikkeling moet houdbaar zijn over generaties heen: er mag geen afwenteling in de tijd plaatsvinden.
• De ontwikkeling moet ook houdbaar zijn op mondiaal niveau. Onze ontwikkeling mag niet ten koste gaan
  van die in andere gebieden en andere landen.

Het meetinstrument
Om duurzame ontwikkeling vervolgens te kunnen meten heeft Telos o.a. de duurzaamheidsbenchmark
ontwikkeld waarvan in dit rekenkameronderzoek gebruik is gemaakt. Figuur 1 laat zien hoe de
duurzaamheidsbenchmark is opgebouwd.




Figuur 1 De samenhang tussen kapitalen, voorraden en indicatoren

De duurzaamheidsbenchmark is in feite niets meer dan een grote set indicatoren die op een systematische
wijze geordend zijn en met elkaar in verband worden gebracht. De ordening ontstaat doordat we ieder van de
3 kapitalen ontleden in zogenaamde voorraden (thema’s). Hieraan koppelen we vervolgens lange termijn
doelen (eisen in de Telos’ terminologie). In de benchmark zijn de doelen, om de onderlinge vergelijkbaarheid
van gemeenten mogelijk te maken, door Telos vastgesteld. Indicatoren gebruiken we om te meten of een


                                                                                                           4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>gemeente er ook daadwerkelijk in slaagt de lange termijndoelen te realiseren. Door gebruik te maken van
normen (streefwaarden, vergelijkingsmaatstaven) kunnen we de resultaten beoordelen. Doordat we dit voor
alle 388 Nederlandse gemeenten op dezelfde manier doen kunnen we de gemeenten onderling vergelijken
(benchmarken). Doordat Telos dit al sinds 2014 doet zijn we ook in staat ontwikkelingen in de tijd te laten zien.
Voor het opstellen van het duurzaamheidsportret hebben we gegevens gebruikt van o.a. CBS, GGD, Nationaal
Bodemsaneringsonderzoek, Biodiversiteitsnetwerk, Klimaatmonitor. 1

In het duurzaamheidsportret zoals dat voor Meierijstad is opgesteld is aan de volgden onderwerpen aandacht besteed.

                                         Overzicht voorraden per kapitaal
    Sociaal-cultureel                   Ecologie                 Economie
    1 Maatschappelijke participatie     1 Bodem                  1 Arbeid
    2 Economische participatie          2 Lucht                  2 Ruimtelijke vestigingsvoorwaarden
    3 Kunst en cultuur                  3 Water                  3 Concurrentievermogen
    4 Gezondheid                        4 Natuur en landschap    4 Kennis
    5 Veiligheid                        5 Hinder en calamiteiten 5 Infrastructuur/bereikbaarheid
    6 Woonomgeving                      6 Energie en klimaat
    7 Onderwijs                         7 Afval- en grondstoffen


Beeldtaal
Telos maakt gebruik van beeldtaal (figuur 2) om
de resultaten van de duurzaamheidsbenchmark
te presenteren. We gebruiken een driehoek om
te laten zien of de kapitalen zich in balans
ontwikkelen, taartdiagrammen om de
indicatorscores te tonen (hoe meer een taartpunt
gevuld is, hoe beter) en kleuren om aan te geven
hoe de indicatorscore beoordeeld moet worden
gegeven de lange termijndoelen (rood: zorgelijk,
oranje: aandacht, groen: OK, goud/geel:
uitstekend).                                                     Figuur 2 De beeldtaal van Telos




2.2         Resultaten                                                                   Planet
                                                                                          56%

Totaalbeeld
De duurzaamheidsdriehoek (figuur 3) van de
gemeente Meierijstad laat voor 2017 zien dat het
economisch kapitaal duidelijk achterblijft bij zowel het
sociaal-cultureel als, en met name, het ecologisch
kapitaal. Het ecologisch kapitaal is in de periode 2014-
2107 duidelijk verbeterd, het economisch kapitaal zeer
                                                                    People                                      Profit
licht. Een verbetering die pas in 2017 heeft                         53%                                        43%
plaatsgevonden. Het sociaal-cultureel kapitaal laat een
verslechtering zien.
                                                                Figuur 3 De duurzaamheidsdriehoek Meierijstad 2017




1   In bijlage 2 van het duurzaamheidsportret wordt een uitgebreid overzicht gegeven welke indicatoren gebruikt zijn, hoe ze
     gedefinieerd zijn, op welk jaar de gegevens betrekking hebben etc.

                                                                                                                           5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Vergelijking met Nederland
Uit de tabel blijkt dat de resultaten van          Ontwikkeling Meierijstad kapitaalscores in de periode 2014-2017
Meierijstad overall licht zijn verbeterd. Een         Kapitaal              Meierijstad            Nederland
verbetering die wel wat lager uitvalt dan                               2014          2017      2014        2017
landelijk. Het ecologisch kapitaal heeft een                            50,3          50,7      49.2        50.6
                                                        Totaal
hogere score dan het landelijke gemiddelde
en is in de periode 2014-2017 sterker                  Sociaal-         54,9          52,7                  50.4
                                                                                                50.6
                                                      cultureel
gestegen. Het sociaal-culturele kapitaal is
                                                     Ecologisch         53,3          56,2      52.3        54.4
duidelijk en meer dan landelijk
achteruitgegaan. Wel ligt, ter nuancering, de       Economisch          42,5          43,3      44.8        47.0
score van dit kapitaal nog ruim boven het
landelijke gemiddelde én is de daling in 2017 omgebogen. Het economisch kapitaal is licht verbeterd, maar
minder sterk dan landelijk en het niveau blijft ook achter bij het landelijke gemiddelde

Ontwikkeling in de tijd, sterktes-zwaktes
Het gedetailleerde duurzaamheidsportret zoals dat door Telos is opgesteld kan ook worden gelezen als een
soort sterkte-zwakte analyse van Meierijstad: waar is Meierijstad goed in en waar minder goed of zelfs slecht?
Dit alles uiteraard bezien door de duurzaamheidsbril van Telos.

Kijken we sec naar het absolute                   Ontwikkeling voorraadscores in de periode 2014-2017
niveau van de voorraadscores in 2017                     Voorraad                       2017      2014-2017
dan springen met name de voorraden
                                                 Maatschappelijke Participatie               55,2             +
lucht, hinder en calamiteiten en in
                                                   Economische Participatie                  61,3             --
iets mindere mate economische
participatie en afval en grondstoffen                   Kunst en cultuur                     36,4             0
er in positieve zin uit. Voorraden die                    Gezondheid                         56,1             -
in de periode 2014-2017, met                               Onderwijs                         53,2             -
uitzondering van economische                                Veiligheid                       53,8            0/+
participatie ook een positieve
                                                        Woonomgeving                         52,8             --
ontwikkeling in de tijd laten zien. Dit
is niet het geval voor de voorraad                           Bodem                           47,5             --
economische participatie (langdurige                          Water                          51,2             +
werkloosheid, bijstand, armoede                               Lucht                          77,5            ++
etc.). De resultaten voor deze                      Hinder en calamiteiten                   72,8             +
voorraad zijn in de tijd verslechterd,
                                                      Natuur en landschap                    44,7             +
zij het dat Meierijstad in 2017 de weg
naar boven weer heeft gevonden. De                           Energie                         38,2            ++
economische hoogconjunctuur doet                     Afval en grondstoffen                   61,4             +
zich in positieve zin gevoelen.                     Concurrentievermogen                     49,2             -
                                                           Arbeid                            50,7              +
De voorraden infrastructuur en
                                                           Kennis                            35,5              +
bereikbaarheid, kennis, kunst en
cultuur en energie laten matige            Ruimtelijke vestigingsvoorwaarden                 56,1             ++
scores zien, waarbij de resultaten van      Infrastructuur en bereikbaarheid                 30,4              +
de voorraad energie in de periode       Toelichting:
2014-2017 overigens wel sterk           + =       Meierijstad presteert beter: score tussen de 0 en 5% beter
                                        ++ =      Meierijstad presteert veel beter: score meer dan 5% beter
verbeterd zijn. Hoewel Meierijstad na
                                        - =       Meierijstad presteert slechter: score tussen de 0 en 5% slechter
de fusie qua inwoneraantal een          -- =      Meierijstad presteert veel slechter: score meer dan 5% slechter
middelgrote gemeente is, is de
gemeente opgebouwd uit verschillende (kleinere) kernen. Dit type gemeente wordt over het algemeen
gekenmerkt door lagere scores op het terrein van kunst en cultuur, kennis en energie.




                                                                                                                     6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Als we de ontwikkeling in de periode 2014-2017 beschouwen geldt zondermeer dat het merendeel van de
voorraden verbeterde scores laten zien. De voorraden lucht en ruimtelijke vestigingsvoorwaarden zijn het
meest gestegen. Maar ook de voorraden water en energie laten een flinke stijging zien ten opzichte van 2014.
Dat geldt ook voor de voorraad afval en grondstoffen. Zowel voor energie als afval geldt dat het om terreinen
gaat waar de gemeente actief beleid op voert. We komen op energie en afval verderop in dit syntheserapport
nog wat uitvoeriger terug.
Hoewel de score nog steeds goed te noemen is, is de voorraad woonomgeving, waarin we onder andere kijken
naar de tevredenheid met de woning, woonomgeving en winkelaanbod, het sterkste gedaald ten opzicht van
2014. Een daling die in belangrijke mate het gevolg is van een sterk afnemende tevredenheid met de woning
en de woonomgeving. Dit is enigszins paradoxaal. Verwacht zou mogen worden dat verbeterde scores op het
terrein van hinder zich ook zouden vertalen in verbeterde scores voor de voorraad woonomgeving. Daarnaast
laten ook de voorraden concurrentievermogen, economische participatie en bodem een sterke daling zien in
scores.

Als we nog wat meer inzoomen binnen de verschillende voorraden op het niveau van de indicatoren dan
dringen zich een aantal kernthema’s op. Binnen het sociaal-cultureel kapitaal gaat het met name om het sterke
en zelfs licht toegenomen gevoel van onveiligheid. Hiertegenover staat dat de meer objectieve
veiligheidsindicatoren overwegend positieve scores laten zien. Een paradox die we vaker zien: een
tegenstelling tussen beleefde onveiligheid en objectieve veiligheid. Binnen het ecologisch kapitaal geven de
emissies van stikstof en fosfaat naar bodem (vermesting) en oppervlaktewater enige reden tot zorg. Uiteraard
hangt dit samen met de aanwezigheid van de intensieve veehouderij in de gemeente. Wat in dit verband
opvallend is dat in het Mijlpalendocument de noodzakelijke transitie van de intensieve veehouderij niet wordt
genoemd. Wel wordt er aandacht gevraagd voor de problematiek van de vrijkomende agrarische bedrijven. De
transitie van de intensieve veehouderij is in onze ogen een onderwerp dat zeker om aandacht vraagt, ook van
de gemeentelijke overheid. Ook het elektriciteitsverbruik van huishoudens is een punt van aandacht. Positief is
dat de emissies van CO2, fijnstof en stikoxiden goed scoren en er ook bijna geen overlast is of ervaren wordt
van stank, stof en vuil. Binnen het economisch kapitaal laat vooral de voorraad infrastructuur slechte scores
zien (ontsluiting treinstations, te weinig laadpalen en schone voertuigen). Positief is dat er bijna geen
veroudering is van bedrijventerreinen en dat het aandeel topsectoren als indicatie voor kansrijke bedrijvigheid
goed scoort.

Vergelijkingsperspectief
De hier boven geconstateerde sterktes en zwaktes kunnen wat meer in perspectief worden geplaatst door
Meierijstad te vergelijken met andere vergelijkbare soorten gemeenten en de buurgemeenten. Meierijstad
kan bepaalde problemen gemeen hebben met een bepaald type gemeenten. Zo is bekend dat grote
gemeenten meer last hebben van achterstandsproblematiek dan kleinere, dragen voormalige
industriegemeenten hun industriële verleden met zich mee (vaak veel laag opgeleiden, veel bodemvervuiling
etc.). Maar het kan ook zijn dat geen enkele gemeente goed scoort omdat onze maatschappelijke ambities
veel hoger zijn dan wat feitelijk door gemeenten waargemaakt wordt. Een voorbeeld hiervan vormt de
voorraad energie waar we op weg moeten naar een energie neutrale samenleving. Het overgrote deel van de
Nederlandse gemeenten heeft daarvoor nog een hele lange weg af te leggen. We hebben de resultaten van
Meierijstad vergeleken met de gemiddelde score van de middelgrote gemeenten, werkgemeenten en van een
aantal buurgemeenten (Oss, Uden, Son en Breugel, Boxtel en Best).

Het samenvattend overzicht van de vergelijkingen laat een consistent beeld zien. Voor de voorraden
maatschappelijke participatie, economische participatie, veiligheid, water, lucht, hinder en calamiteiten,
ruimtelijke vestigingsvoorwaarden en afval en grondstoffen zijn de resultaten van Meierijstad (aanzienlijk)
beter dan de gemiddelde scores van de middelgrote gemeenten, de werkgemeenten en de buurgemeenten.
De scores voor de voorraden kunst en cultuur, natuur en landschap, bodem, energie, kennis en infrastructuur
en bereikbaarheid zijn daarentegen aanzienlijk slechter. De buurgemeenten hebben gemiddeld gezien hogere
scores voor een aantal voorraden in het economisch kapitaal, al moet hierbij wel de opmerking worden
gemaakt dat de voormalige gemeente Veghel voorheen sterke scores in het economisch kapitaal liet zien. De
fusie leidt voor dit kapitaal dus tot een “gemixte”, lagere score voor de fusiegemeente.


                                                                                                             7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>              Samenvattend overzicht typologie vergelijkingen

      Voorraden           Middelgrote           Werk-             Buur-
                            steden (NL)       gemeenten         gemeenten
  Maatschappelijke              ++                ++                 +
    Participatie
   Economische                  ++                ++                ++
    Participatie
  Kunst en cultuur               --                --                -
     Gezondheid                  -                 +                 +
      Onderwijs                 ++                 +                 -
      Veiligheid                ++                ++                ++
   Woonomgeving                 ++                ++                 --
        Bodem                    --                --                --
        Water                   ++                ++                ++
         Lucht                   +                ++                ++
Hinder en calamiteiten          ++                ++                ++
 Natuur en landschap            --                --                --
        Energie                  --                --                --
Afval en grondstoffen           ++                ++                ++
    Concurrentie-               ++                ++                 -
     vermogen
       Arbeid                   ++                 -                 +
        Kennis                   --                --                --
      Ruimtelijke                 ++                ++              ++
    vestigingsvoor-
       waarden
   Infrastructuur en               --               --               --
    bereikbaarheid
Toelichting:
 + = Meierijstad presteert beter: voorraadscore tussen de 0 en 5% beter
++ = Meierijstad presteert veel beter: voorraadscore meer dan 5% beter
- = Meierijstad presteert slechter voorraadscore tussen de 0 en 5% slechter
-- = Meierijstad presteert veel slechter: voorraadscore meer dan 5% slechter.




                                                                                8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>2.3       Ambities op het terrein van afval, energie en infrastructuur nader onder loep
De rekenkamercommissie heeft in haar vraagstelling als het gaat om het participatievraagstuk speciale
aandacht gevraagd voor de milieudimensie van duurzaamheid, de meer klassieke, smallere invulling van het
duurzaamheidsbegrip. In deze paragraaf zoomen we daarom wat nader in op de resultaten op het terrein van
afval, energie en infrastructuur. Die resultaten zetten we af tegen de ambities die in het Mijlpalendocument op
deze terreinen zijn geformuleerd.

Energie
Energiebesparing en opwekking van duurzame energie is een thema dat op verschillende plaatsen terugkomt
in het Mijlpalendocument. Er is aandacht voor de energieprestaties van het eigen vastgoed. Daarnaast wil de
gemeente energie neutrale nieuwbouw en renovatie stimuleren samen met haar partners (in het bijzonder de
woningbouwcorporaties). Ze ondersteunt woningisolatieprojecten en duurzame energieopwekking
(zonnepanelen). De overall doelstelling is om in 2050 een energie neutrale gemeente te zijn.
Kijken we naar de resultaten dan kan enerzijds vastgesteld worden dat de performance in de periode 2014-
2017 duidelijk verbeterd is. Anderzijds blijft de energie performance van Meierijstad duidelijk achter bij die van
alle soorten vergelijkingsgemeenten. Op het terrein van windenergie valt nog veel winst te behalen. Het
aandeel zonnestroom is sterk toegenomen, al is op dat vlak nog een lange weg te gaan. Het elektriciteits-
verbruik van huishoudens is, hoewel verbeterd, nog erg hoog. Daarentegen is het gasverbruik van huishoudens
relatief laag. Dit is in lijn met het feit dat de gemiddelde energiezuinigheid van woningen goed te noemen is.
Voor bedrijven is de situatie precies andersom. Positieve scores voor het elektriciteitsverbruik, negatieve voor
het gasverbruik.




                                                                                                                  Energie

                                                                                Middelgrote steden (NL)              --

                                                                                Werkgemeenten                        --

                                                                                Buurgemeenten                        --

                                                                                2014-2017                            ++




Afval
Waar het gaat om afval en grondstoffen wil Meierijstad ambitieus zijn. Ze wil het afval nog beter scheiden, dit
gedrag belonen en wil stappen zetten op weg naar een circulaire economie. Concreet is het streven om in
2020 nog maar 100 kg restafval per inwoner te produceren. In 2025 zou de hoeveelheid restafval per inwoner
verder gedaald moeten zijn tot 30 kg per inwoner.

De prestaties van Meierijstad zijn waar het om afval en grondstoffen gaat positief te noemen. In de periode
2014-2017 is de performance verder verbeterd en ook de vergelijking met de benchmarkgemeenten doorstaat
Meierijstad glansrijk. De hoeveelheid restafval per inwoner nadert al de 2020 ambitie. De vraag is wel of de
2025 ambitie te realiseren is met de huidige wijze van afvalinzameling of dat een ingrijpende verbetering
noodzakelijk is. Verbeteringen zijn zeker nog te realiseren op het terrein van de gescheiden inzameling van GFT
en oud paper en karton.




                                                                                                                9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                                                                                                        Afval en
                                                                                                      grondstoffen

                                                                          Middelgrote steden (NL)          ++

                                                                          Werkgemeenten                    ++

                                                                          Buurgemeenten                    ++

                                                                          2014-2017                        +




Infrastructuur en bereikbaarheid
Meierijstad streeft naar optimale bereikbaarheid en verkeersveiligheid. Ze streeft naar nul verkeersdoden.
Daarnaast wil ze aansluiting op de snelfietsroutes, wil ze aansluiting op het landelijke spoorwegnet. Ook wil ze
gebruik maken van de infrastructurele mogelijkheden die de Zuidwillemsvaart biedt om het goederenvervoer
over water te stimuleren. Voor 2019 is een mobiliteitsvisie voorzien.
De resultaten voor infrastructuur en bereikbaarheid zijn overwegend negatief. Wel is er sprake van verbeterde
resultaten in de tijd. Echter wanneer de resultaten van Meierijstad naast die van de verschillende soorten
benchmarkgemeenten worden gelegd dan is duidelijk dat deze behoorlijk achterblijven. De twee indicatoren
in de benchmark die verwijzen naar schone mobiliteit laten lage, zij het licht verbeterde scores zien. De
verwachting is overigens dat deze positieve trend zal doorzetten de komende jaren.




                                                                                                    Infrastructuur en
                                                                                                     bereikbaarheid

                                                                          Middelgrote steden (NL)          --

                                                                          Werkgemeenten                    --

                                                                          Buurgemeenten                    --

                                                                          2014-2017                        +




Toelichting:
+ = Meierijstad presteert beter: voorraadscore tussen de 0 en 5% beter
++ = Meierijstad presteert veel beter: voorraadscore meer dan 5% beter
- = Meierijstad presteert slechter voorraadscore tussen de 0 en 5% slechter
-- = Meierijstad presteert veel slechter: voorraadscore meer dan 5% slechter


.




                                                                                                                     10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>2.4     Duurzaamheid in relatie tot ‘Mijlpalen voor Meierijstad’
In het duurzaamheidsportret is Meierijstad van alle kanten bekeken en vergeleken. Het beeld dat hieruit naar
voren komt is dat van een gezonde gemeente, met een sterker ontwikkeld ecologisch en sociaal cultureel
kapitaal en een achterblijvend economisch kapitaal. Bij dit laatste moet wel direct aangetekend worden dat
Meierijstad een sterke werkgelegenheidsfunctie bezit (meer werkgelegenheid binnen de gemeentegrenzen
heeft dan dat haar beroepsbevolking groot is). Werkgelegenheid die overigens in sterke mate geconcentreerd
is in de kern (voormalige gemeente) Veghel. Sint Oedenrode en nog in sterkere mate Schijndel hadden een
veel geringere werkgelegenheidsfunctie.

Hoewel door de fusie per saldo de middelgrote gemeente Meierijstad is ontstaan vertoont de gemeente op
een aantal punten nog de (positieve) kenmerken van een kleinere gemeente: goede scores voor het ecologisch
en sociaal culturele kapitaal en een mindere, achterblijvende score voor het economisch kapitaal. In zichzelf
hoeft dit laatste geen probleem te zijn, zeker niet omdat de Brainportregio (een van de motoren van de
Nederlandse economie) om de hoek ligt. Zaak is dan wel om de kwaliteiten van de gemeente ook als
woongemeente in stand te houden. In die zin geven de afnemende scores voor de voorraad woonomgeving
reden tot enige zorg. Een afname die veroorzaakt wordt door afnemende tevredenheid met de woning en de
woonomgeving maar ook door verminderde nieuwbouw. De afnemende tevredenheid met de woning en de
woonomgeving moet geplaatst worden tegen de achtergrond van een toenemende ontgroening en vergrijzing.
Hoe zorg je er als gemeente voor dat je voor alle leeftijdsgroepen aantrekkelijk blijft.

In de sfeer van verduurzaming van de energievoorziening (minder en meer duurzaam) en duurzame mobiliteit
is nog de nodige vooruitgang gewenst. Wel is het verheugend te constateren dat op beide terreinen
vooruitgang is geboekt. Datzelfde geldt ook voor de ontwikkeling op het terrein van (gescheiden)
afval(inzameling). Zowel als het gaat om energie, duurzame mobiliteit als afvalinzameling gaat het om
terreinen waar de gemeentelijke overheid nadrukkelijk een beleidsmatige rol speelt. De vraag is wel of de
ambitie ten aanzien van de verdere reductie van restafval te realiseren is.

Het duurzaamheidsportret schetst een beeld hoe de gemeente er voor staat bezien vanuit de
duurzaamheidambities zoals die ten grondslag liggen aan de Telos duurzaamheidsbenchmark. De vraag is hoe
deze resultaten te interpreteren, te duiden. Daarbij spelen in de eerste plaats de ambities van de gemeente
zelf een rol. Hoe ambitieuzer de gemeente is, hoe hoger ze met andere woorden de lat voor zichzelf legt, des
te kritischer ze zelf vervolgens naar haar eigen prestaties en inspanningen zal (moeten) kijken. Eerder
refereerden we al even aan de ambitie om de productie van restafval verder te verminderen waarbij we de
vraag opriepen of dit met de huidige wijze van afvalinzameling wel mogelijk is of dat een ingrijpende
verandering noodzakelijk is. Een ander voorbeeld. Bij het beoordelen van de energieprestaties van de
Nederlandse gemeenten, dus ook die van Meierijstad hebben we de ambities en afspraken die gemaakt zijn in
het landelijke energieakkoord als maatstaf genomen. De vraag is of Nederland op dit punt, tegen de
achtergrond van het klimaatvraagstuk, niet veel ambitieuzer zou moeten zijn, en of we in het verlengde
daarvan, de feitelijke prestaties van Nederland, maar dat geldt ook die van Meierijstad niet veel kritischer
zouden moeten beoordelen.

Een tweede element dat meespeelt bij de beoordeling van de resultaten heeft betrekking op de mogelijkheden
die de gemeente zelf heeft om de resultaten (direct dan wel indirect heeft) ten positieve te beïnvloeden of
waar de gemeente juist anderen (overheden, samenleving) nodig hebt om resultaat te boeken. Soms
ontbreekt het de gemeente eenvoudig aan de mogelijkheden of bevoegdheden of is het gemeentelijke
schaalniveau niet het juiste schaalniveau om zaken aan te pakken en moet gezocht worden naar vormen van
boven- of intergemeentelijk samenwerking (zoals bijvoorbeeld op het vlak van bedrijventerreinontwikkeling).
De gemeente scoort bijvoorbeeld slecht in de voorraad infrastructuur en bereikbaarheid met betrekking tot
ontsluiting via de trein. Een onderwerp waar de gemeente (vrijwel) geen enkele invloed op heeft. Wel zou ze
door gericht beleid er voor kunnen zorgen dat de andere vormen van openbaar vervoer zou optimaal mogelijk
ontwikkeld zijn.




                                                                                                          11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Soms is het ook helemaal geen probleem dat bepaalde zaken niet zo goed of minder ontwikkeld zijn
(bijvoorbeeld de kenniscomponent) omdat ze elders in de regio (bijvoorbeeld in de naburige Brainport regio)
wel in voldoende mate aanwezig zijn.

Daar waar de resultaten uit het duurzaamheidsportret tegenvallen (in absolute zin, in vergelijking met andere
gemeenten of afgezet tegen de eigen ambities ) én de gemeente wel mogelijkheden heeft om de prestaties te
verbeteren maar deze onbenut laat, zal een evaluatie van het gemeentelijk handelen kritischer van toon zijn
dan wanneer ze geen of weinig mogelijkheden heeft.

In onderstaande tabel wordt aangegeven hoe Telos de mogelijkheden van de gemeente inschat om de
voorraadscores te beïnvloeden (zie bijlage 3 van het deelrapport van Telos voor een gedetailleerder beeld van
hoe deze inschatting tot stand is gekomen).

                 Kapitaal             Voorraad                                  Invloed
                 Ecologisch           Bodem                                     Gemiddeld
                                      Lucht                                     Gemiddeld
                                      Hinder en calamiteit                      Hoog
                                      Water                                     Beperkt
                                      Natuur en landschap                       Hoog
                                      Energie                                   Gemiddeld
                                      Afval en grondstoffen                     zeer hoog
                 Sociaal-cultureel    Maatschappelijke Participatie             Gemiddeld
                                      Economische Participatie                  Gemiddeld
                                      Kunst en cultuur                          Hoog
                                      Gezondheid                                Beperkt
                                      Veiligheid                                Hoog
                                      Woonomgeving                              Zeer hoog
                                      Onderwijs                                 Gemiddeld
                 Economisch           Arbeid                                    Gemiddeld
                                      Ruimtelijke vestigingsvoorwaarden         Hoog
                                      Concurrentievermogen                      Beperkt
                                      Infrastructuur en bereikbaarheid          Hoog
                                      Kennis                                    Beperkt

Het duurzaamheidsportret levert ook input voor de totstandkoming van een maatschappelijke agenda ‘of
change’. Dat wil zeggen een agenda niet alleen voor de gemeente Meierijstad maar ook voor al haar
maatschappelijke partners. De uitdaging voor de gemeente Meierijstad is er in gelegen om samen met die
maatschappelijke partners en inwoners een gemeenschappelijke en gedragen visie en daaruit afgeleide lange
termijn ontwikkelagenda te formuleren om die noodzakelijke veranderingen ook daadwerkelijk te realiseren:
niet alleen woorden maar ook daden! Daarvoor is niet alleen gedragen visie nodig maar ook een actieagenda
voor de realisatie waarvoor iedere partner medeverantwoordelijk is. Het gaat nadrukkelijk om een lange
termijn agenda en aanpak die vraagt om creativiteit, enthousiasme, ‘out of the box’ denken, innovatie en
zoeken naar nieuwe verbindingen met verschillende maatschappelijke partners.

Meierijstad heeft zoals aangegeven in het Mijlpalendocument (nog) geen geldend beleidskader of
visiedocument op het terrein van duurzaamheid of duurzame ontwikkeling. Ook zijn er geen referenties naar
bijvoorbeeld de Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties, zoals die in buurgemeente Oss een
belangrijke bron van inspiratie zijn en die Oss leidend wil maken voor haar (duurzaamheids)beleid. Wat dus
ontbreekt is een overkoepelend, samenhangend verhaal.


                                                                                                           12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Desondanks is in het Mijlpalendocument een soort duurzaamheidsvisie verwoord, zij het impliciet
geformuleerd. Door de oogharen kijkend zien we in veel van de ambities in het Mijlpalendocument de
duurzaamheidsdoelen terugkomen die ook in deze duurzaamheidsfoto centraal staan. Hierbij gaat het
bijvoorbeeld om thema’s als leefbaarheid, gezondheid, participatie en innovatie. Zo hangen gezondheid en
leefbaarheid sterk samen met de kwaliteit van de leefomgeving. Participatie is vanuit zichzelf al een belangrijk
onderdeel van het sociale kapitaal, maar is ook een belangrijke motor voor de noodzakelijke ‘agenda of
change’ die nodig is om de samenleving te verduurzamen. Verduurzaming van de samenleving is geen
verantwoordelijkheid exclusief van de (gemeentelijke) overheid maar is een opgave waaraan eenieder zijn
bijdrage aan zal moeten leven. Innovatie tot slot is cruciaal om tot verduurzaming te komen en is zoals het
Mijlpalendocument terecht opmerkt niet per definitie iets technisch of materieels. Het vraagt om een open
lerende houding, durf om te experimenteren, fouten durven te maken, en de wil om nieuwe
samenwerkingsverbanden te ontwikkelen.

In het Mijlpalendocument geeft de gemeente bovendien aan dat ze wil investeren in een intensieve
samenwerking met bedrijfsleven en onderwijs. Daarbij is Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO)
het uitgangspunt. Zoals hierboven al aangegeven is het ontwikkelen van een ‘Agenda of chance’ een gedeelde
en gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle maatschappelijke stakeholders. MVO is de wijze waarop het
bedrijfsleven invulling kan geven aan deze verantwoordelijkheid. De keuze om een beleids- en uitvoeringsplan
voor MVO op te stellen waarin de prestatieladder Socialer Ondernemen, social return bij inkoop,
duurzaamheid, CO2 neutraal en fairtrade zijn opgenomen, laat zien dat de gemeente nadrukkelijk de volle
breedte van duurzaamheid als uitgangspunt wil nemen en op zoek gaat naar meekoppelkansen. Dit sluit
naadloos aan bij de visie die Telos heeft op duurzame ontwikkeling en die gebruikt is als referentiekader voor
het opstellen van de duurzaamheidsbenchmark.

In het duurzaamheidsportret wijzen we op de problematiek van de (ernstige) verontreiniging van de bodem en
het oppervlaktewater door stikstof- en fosfaatemissies. Een verontreiniging die in belangrijke mate voor
rekening komt van de intensieve veehouderij. Wat vervolgens opvalt bij lezing van het Mijlpalendocument is
dat de noodzakelijke transitie van de intensieve veehouderij niet wordt benoemd. Wel wordt er aandacht
gevraagd voor de problematiek van de vrijkomende agrarische bedrijven. De transitie van de intensieve
veehouderij is in onze ogen een onderwerp dat zeker in een duurzaamheidsdocument aan de orde zou moeten
komen. Hier ligt dan ook een kans voor de gemeente Meierijstad bij de ontwikkeling van een meer expliciete
duurzaamheidsvisie.



3. Uitkomsten inventarisatie maatschappelijke initiatieven
3.1         Resultaten inventarisatie initiatieven
Middels een scan van sociale media, interviews met medewerkers van de gemeente en gesprekken met
initiatieven en samenwerkingspartners is een (niet uitputtende) inventarisatie van initiatieven op het gebied
van duurzaamheid gemaakt.

De gevonden initiatieven zijn geplot in de volgende figuur. De figuur deelt de initiatieven op 2 manieren in:
1. De indeling van de verschillende domeinen, zoals gehanteerd door Telos
2. De afstand van het initiatief tot het gemeentelijk beleid.

Voor de indeling gebruiken we de een indeling aan de hand van de (mogelijke) rol die een overheid kan
innemen bij participatie2.


2
    Hierbij hebben we een inschatting gemaakt op basis van de aangeleverde informatie. Het kan zijn dat de gemeente meerdere rollen
    heeft, of dat de rol van de gemeente over de tijd verandert. Bij het indelen naar de vier categorieën hebben we met name gekeken naar
    het ontstaan, en de huidige situatie. Als voorbeeld is de energie coöperatie EnergieSchijndel te noemen. Dit is een zelfstandig opgezet
    initiatief, maar in de gesprekken is aangegeven dat EnergieSchijndel een belangrijke partner is, en dat deze goed contact onderhoud met
    de gemeente. Daarom krijgt deze een plek in categorie 3.


                                                                                                                                       13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>1. De overheid als opdrachtgever. Dit betreft bijvoorbeeld projecten of initiatieven die feitelijk voortkomen
   uit gemeentelijk beleid, en direct onder invloed en verantwoordelijkheid vallen. Denk aan het
   opdrachtgeven aan bouwen van woningen met nul op de meter. In de figuur is dit de middelste ring.
2. De gemeente als facilitator van initiatieven, bijvoorbeeld in de vorm van financiering of beleid / projecten
   waarbij initiatieven ondersteund worden. Voorbeeld hiervan is een site waarop bewoners kunnen
   inschatten wat de kosten en baten zijn van duurzame investeringen in woningen. Door burgers te
   informeren over mogelijkheden, faciliteert de overheid lokale ondernemers. Dit betreft de tweede ring in
   de figuur.
3. De overheid als netwerkondersteuner. De overheid faciliteert netwerken, bijeenkomsten en
   samenwerkingen met partners, die vervolgens een waarbij vanuit gemeentelijk beleid samenwerking
   wordt gezocht met partners. Dit is (van binnenuit gezien) de derde ring in de figuur.
4. De overheid als toeschouwer. De overheid speelt geen actieve rol, de burger initiatieven zijn zelfstandig. In
   de figuur is dit de buitenste ring.

In de figuur is te zien dat er relatief veel initiatieven zijn op het gebied van Energie en Afval & Grondstoffen.
Meer dan de helft van de geplotte initiatieven (17) richt zich op energie.

Daarnaast merken we op dat in veel gevallen de gemeente samenwerking zoekt met partners, zowel
ontstaand vanuit het beleid, als ontstaand vanuit initiatieven zelf. Drie van de gevonden initiatieven zijn
ontstaan buiten interventie van de gemeente om, bij 10 initiatieven is de gemeente als netwerker te
kenmerken, bij 8 initiatieven als facilitator en bij 6 als opdrachtgever.

Kijkend naar de spreiding over de kernen, dan is het beeld als volgt:
      8 gevonden initiatieven in Schijndel;
      10 gevonden in Veghel;
      5 gevonden in Sint-Oedenrode;
      5 verspreid over de gehele gemeente.


Gezien de scope van het onderzoek (bij de scan van sociale media zijn initiatieven gezocht vanaf 2015), is het
niet onverwacht dat de meeste van de gevonden initiatieven relatief jong zijn (bestaand sinds ca. één à twee
jaar). Uit de gesprekken blijkt ook dat de meeste initiatieven de afgelopen jaren gestart zijn.

Samenvattend: de initiatieven zijn relatief jong, redelijk verspreid over de verschillende kernen en richten zich
met name op verduurzaming van energieopwekking, dan wel vermindering van energiegebruik. Veel van de
initiatieven kennen een relatie met de gemeente, die dan in een opdrachtgever-, netwerk- of facilitatorrol
opereert. Belangrijkste rol die de gemeente oppakt is die van netwerker.




                                                                                                                    14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>3.2      Behoeften initiatieven
In de hoofdrapportage wordt ingegaan op de doelen en volwassenheid van initiatieven en zijn enkele succes-
en faalfactoren geïdentificeerd. Op basis hiervan signaleren wij enkele behoeften bij de initiatieven als het gaat
om het gemeentelijk beleid en het contact met de gemeente.

Vrijblijvendheid en trekkersrol van de gemeente
Zowel initiatiefnemers als medewerkers van de gemeente hebben aangegeven dat de invulling van het
duurzaamheidsbeleid meer gestructureerd vormgegeven kan worden. In positieve zin is de gemeente al op
diverse terreinen aan het werk om te verduurzamen (onder andere de eigen bedrijfsvoering, afstemming met
woningbouwcoöperaties, Project de Leest). Tegelijkertijd geven medewerkers aan dat het zaak is dat er 'goed
doorgepakt' wordt op duurzaamheid. De gemeente kan stappen ondernemen om het goede voorbeeld te
geven. Ook van externe stakeholders kregen wij te horen dat bijeenkomsten omtrent duurzaamheid nog een
vrijblijvend karakter hebben. Zij zien graag dat de 'gemeente de kar trekt' en zich actief opstelt. Zij voelen zich
gesterkt wanneer de gemeente actief uitdraagt met verduurzaming bezig te zijn en concrete projecten
initieert.

Bewustwording
Door enkele initiatiefnemers is aangegeven dat nog veel te winnen is als het gaat om bewustwording.
Bedrijven en industrie (op de industrieterreinen in Schijndel en Veghel) kunnen nog veel doen om te
verduurzamen. Ook inwoners hebben nog een slag te maken, bijvoorbeeld door het overstappen op groene
energie of isolatie. Enkele medewerkers van de gemeente hebben in de interviews eveneens aangegeven dat
ten aanzien van bewustwording nog veel te winnen valt.

'Nek uitsteken' en risico op conflict
Diverse initiatiefnemers hebben aangegeven zich te willen inzetten voor een duurzame wereld. Idealisme is
daarbij een belangrijke drijfveer. Initiatieven als de Mastazonneweide en GroeneWoudGAS geven aan hun 'nek
uit te steken' en risico's te nemen, door met innovatieve oplossingen te komen. Dit kan nog wel eens
weerstand oproepen bij tegenstanders. Deze initiatieven vinden het daarom van belang dat zij zich gesteund
voelen vanuit de gemeente en raad – zij dragen immers bij aan doelstellingen van de gemeente. Zij vinden het
van belang dat de gemeente en raad de gestelde lange termijndoelen helder voor ogen hebben, en daar ook
naar handelen.

Contact met de gemeente
De initiatieven geven als eerste aan dat het contact met de gemeente goed is. De fusie heeft ervoor gezorgd
dat er gewend moet worden aan de nieuwe situatie, maar initiatieven reageren positief op het contact met de
accountmanager en contact met de gemeente bij evenementen.

Helderheid en transparantie omtrent regelgeving en werkzaamheden gemeente
In relatie tot de gemeente vinden de initiatieven het van belang een goed zicht te hebben op de regelgeving en
werkzaamheden van de gemeente. Aanvragen voor vergunningen (bijvoorbeeld het wijzigen van
bestemmingsplannen of vergunningen voor het plaatsen van zonnepanelen) zijn een terugkerend knelpunt. De
relatie met de gemeente is volgens diverse initiatieven weliswaar goed (via bijvoorbeeld de accountmanagers),
maar het is voor hen op voorhand veelal niet duidelijk hoe waarschijnlijk het is dat de gemeente vergunningen
gaat toekennen. Onzekerheid, langdurige en stroperige procedures bij de gemeente doen het enthousiasme
bij initiatiefnemers afnemen.

Sluitende businesscase en kennis van de markt
De gesproken ondernemingen geven aan dat – naast de idealistische overwegingen – ook de financiële
aspecten van belang zijn. Ondernemingen streven ernaar een sluitende businesscase te hebben, en niet (deels)
afhankelijk te zijn van subsidies. Ze proeven dat er vanuit de markt steeds meer vraag is naar duurzame
oplossingen. Daarbij is het voor dergelijke initiatieven van belang dat zij de (lokale) markt en afnemers van
producten goed in beeld hebben.

                                                                                                                 16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Financiële aspecten
Duurzame energieopwekking heeft voor verschillende initiatieven niet alleen een 'idealistisch' motief, maar
ook financiële motieven. Verduurzaming wordt interessant wanneer dit goedkoper is dan alternatieven. Dit
geldt bijvoorbeeld op het gebied van energieopwekking en vervoer (elektrische voertuigen). Diverse
initiatieven stellen dat dergelijke financiële motieven niet onderschat moeten worden. Tegelijkertijd geven de
initiatieven aan dat zij buiten de gemeente om, middels andere bronnen (crowdfunding, coöperaties, eigen
businessmodel, financiering van banken), voldoende financiering kunnen vinden.


 In de rapportage van KplusV worden er – naast de inventarisatie – ook vier cases beschreven van lokale
 initiatieven. Deze zijn:
        De Mastazonneweide (een voornemen voor een nieuw zonnepark in Sint-Oedenrode)
        De Verspillingsfabriek (een voedselproducent die gebruik maakt van reststromen uit onder
          andere de cateringsector om soepen en sauzen te maken. Gevestigd in een gerenoveerd pand in
          Vegheld)
        GroeneWoudGAS (een veehouder in Sint-Oedenrode die een biovergister op zijn grond wil zetten
          om mest te gebruiken ter energieopwekking)
        De Houtindustrie Schijndel (een houtverwerkingsbedrijf dat al 20 jaar lang zijn energie haalt uit
          houtsnippers overblijvend uit het productieproces. Deze energie wordt verkocht aan lokale
          inwoners).

 Deze cases geven inzicht in de vraagstukken waar initiatiefnemers tegen aanlopen bij het starten,
 onderhouden en doorgroeien van hun initiatief.


4. Conclusies & aanbevelingen:
   Kansen voor verduurzaming door aanjagen maatschappelijk initiatief
In dit hoofdstuk gaan we in op de mogelijkheden om duurzaamheid in Meierijstad (verder) vorm te geven,
door het aanjagen, stimuleren en faciliteren van maatschappelijke initiatieven. Zoals immers al in de inleiding
werd opgemerkt: voor een belangrijk deel is de gemeente niet alleen aan zet bij het realiseren van
duurzaamheidsdoelstellingen. We richten ons in dit hoofdstuk vooral tot de raad van Meierijstad, waarbij we
niet alleen ingaan op de aandachtspunten die uit dit onderzoek voortvloeien, maar ook handvatten bieden
voor hoe deze opgepakt zouden kunnen worden in samenwerking met andere relevante partners.

4.1     Conclusies: Duurzaamheid en maatschappelijk initiatief

Duurzaamheidsportret van de gemeente Meierijstad
De duurzaamheidsfoto laat zien dat Meierijstad vergeleken met het landelijk gemiddelde behoorlijk goed voor
staat. Op de sociaal-culturele en ecologische dimensies van duurzaamheid scoort ze boven het landelijk
gemiddelde, op het economisch kapitaal scoort ze daaronder. In 2017 springt Meierijstad er vooral positief uit
ten opzichte van andere middelgrote steden in Nederland, andere werkgemeenten en buurgemeenten op de
terreinen 1) afval en grondstoffen, 2) water, 3) hinder en calamiteiten, 4) veiligheid en 5) economische
participatie. Anderzijds doet Meierijstad het juist slechter dan deze gemeenten op het terrein van 1)
infrastructuur en bereikbaarheid, 2) kennis, 3) energie, 4) natuur en landschap en 5) bodem.

Het duurzaamheidsportret laat dus zien hoe de gemeente Meierijstad ervoor staat als het gaat om
duurzaamheid op sociaal-cultureel, economisch en ecologisch terrein. Hoewel deze foto laat zien dat
Meierijstad het op sommige vlakken beter of slechter doet dan andere gemeenten in Nederland, is het doel
van het portret niet om een oordeel te vellen over de Meierijstadse duurzaamheidsprestaties. Elke gemeente
is anders en heeft haar eigen ambities. Als gemeente hoef je daarom niet op alle onderdelen hoog te scoren,
maar is het zaak prioriteiten te stellen. Aangezien deze keuzes in Meierijstad nog niet zijn gemaakt, doen we
geen uitspraken over de mate waarin de gemeente op de goede weg is. Bovendien zijn niet alle aspecten van


                                                                                                              17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>duurzaamheid door gemeenten te beïnvloeden, zoals het onderzoek naar voren brengt. Het is ons inziens dan
ook niet passend de gemeente Meierijstad te prijzen of bekritiseren voor prestaties op aspecten van
duurzaamheid, als die buiten de (directe) beïnvloedingssfeer van gemeenten liggen.

Dit laat echter onverlet dat voor de gemeente Meierijstad kansen te benoemen zijn om de
duurzaamheidsprestaties van de gemeente (verder) te verbeteren. Er zijn namelijk duurzaamheidsaspecten
waarop verbetering mogelijk is én de gemeente mogelijkheden heeft voor beïnvloeding. Als we inzoomen op
de ecologische dimensie van duurzaamheid denken wij hierbij vooral aan de thema’s energie, afval en
grondstoffen, bodem en infrastructuur en bereikbaarheid. Het aanjagen, stimuleren en faciliteren van
maatschappelijk initiatief kan in dit opzicht van grote toegevoegde waarde zijn.

Maatschappelijk initiatief in de gemeente Meierijstad
De inventarisatie van maatschappelijke initiatieven op het terrein van de ecologische dimensie van
duurzaamheid brengt naar voren dat zowel door bedrijven als door (groepen) inwoners behoorlijk wat wordt
ondernomen. In dit onderzoek zijn in ieder geval al ruim 30 initiatieven gevonden, in verschillende stadia van
volwassenheid, die proberen een steentje bij te dragen aan de duurzaamheid van de gemeente. De meeste
van deze initiatieven zijn terug te vinden op het terrein van energie en van afval en grondstoffen. De gemeente
is veelal bij deze initiatieven betrokken in de rol van facilitator of netwerkondersteuner.

De initiatieven zelf zijn in de onderzochte cases goed te spreken over het contact met de gemeente.
Desondanks vallen drie zaken op in de relatie tussen de maatschappelijke initiatieven en de gemeente
Meierijstad. Ten eerste is er bij de verschillende gesproken initiatieven behoefte aan meer sturing en
duidelijkheid. De wens is dat de gemeente sterker richtinggevend optreedt en daarbij de verschillende
betrokken partijen committeert aan het ondernemen van actie. Samenwerking is nu nog veelal op ad-hoc basis
en het is daarom tijd dit meer gestructureerd vorm te geven.

Dit betekent ten tweede dat er naar de gemeente wordt gekeken om een voortrekkersrol op te pakken en
duurzaamheid voortdurend te agenderen. Hoewel het thema veel aandacht krijgt, merken de initiatieven op
dat een bewustzijn van het belang van duurzaamheid nog niet door iedereen wordt (h)erkend. De vraag die
hierbij antwoord behoeft is: wat zijn onze duurzaamheidsambities? Wat willen we bereiken en op welke
manier?

Bij het beantwoorden van deze vraag hebben zowel de gemeenteraad en het college, als samenleving zelf een
rol. In de gemeente Meierijstad zijn nu de eerste ervaringen opgedaan met het betrekken van de samenleving
bij het formuleren van ambities en het op basis daarvan komen tot beleid. Er zijn informatie- en inspraak
avonden georganiseerd waar inwoners input hebben kunnen leveren op het verschillende vormen van beleid.
De griffie bekijkt in hoeverre burgerparticipatie verder kan worden ingebed in het besluitvormingsproces van
de raad.


4.2     Aanbevelingen

Bepaal de ambities
Voor de raad en het college geldt samen, stel de ambities vast: wat willen we als gemeente bereiken als het
gaat om duurzaamheid? En: hoe hoog zijn onze ambities op elk duurzaamheidsaspect en wat mag dat kosten?
De uitkomsten van het duurzaamheidsportret bieden aanknopingspunten voor waar de gemeente op kan
inzetten én waar met gemeentelijk beleid winst te halen valt. Bepaal vervolgens als raad en college
gezamenlijk wat de beoogde tussenresultaten zijn en wat daarvoor op de korte en lange termijn nodig is.

Vul (het bereiken van) de ambities verder in met partijen uit de samenleving
Binnen de gemeente zijn al de nodige initiatieven actief die zich inzetten voor de duurzaamheid van
Meierijstad. Zeker als de initiatieven passen bij de ambities die door raad en college zijn vastgesteld, kan de
gemeente daarbij aansluiten en ze te versterken. Na het vaststellen van de ambities, kan de raad samen met


                                                                                                              18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>maatschappelijke initiatieven en andere geïnteresseerden bepalen hoe ze die ambities willen bereiken en wat
de gemeente daarin kan betekenen. Dit is ook een kans om het thema te agenderen bij inwoners, bedrijven en
organisaties die minder betrokken zijn. Kortom: wat willen we bereiken en hoe gaan we er samen (gemeente
én samenleving) komen?

De resultaten van de duurzaamheidsmonitor wijzen op 5 duurzaamheidsaspecten waarbij er voor de
gemeente Meierijstad veel kansen liggen om ze samen met maatschappelijke initiatieven te adresseren. Deze
vijf aspecten zijn geselecteerd op basis van:
       de score van het onderwerp in het duurzaamheidsportret
       de doelen zoals geformuleerd in het document 'Mijlpalen van Meierijstad'
       de aanwezige organisaties en initiatieven in de gemeente Meierijstad
       de invloed die inwoners, organisaties en bedrijven kunnen uitoefenen op deze onderwerpen.


Energie: elektriciteitsverbruik huishoudens
Uit het duurzaamheidsportret blijkt dat de gemeente relatief laag scoort op het energieverbruik van
huishoudens. Als raad en college besluiten hier op in te zetten, kan samen met bijvoorbeeld inwoners,
woningbouwcorporaties en aannemers een actieplan worden geformuleerd. Zo kan de gemeente toetsen
welke instrumenten kunnen worden ingezet om elektriciteitsverbruik terug te dringen en wie daaraan een
bijdrage kan leveren.

Energie: zonnepanelen en windenergie
Uit het duurzaamheidsportret blijkt dat de gemeente gemiddeld scoort op het gebruik van zonnepanelen.
Tegelijkertijd zijn er verschillende initiatieven op dit gebied (EnergieSchijndel en de Mastazonneweide). De
raad kan informeren waar de behoefte bij de inwoners ligt en wat er nodig is om energieopwekking met
betrekking tot zonnepanelen te stimuleren. In de gesprekken kan ook worden bekeken tegen welke
belemmeringen (bijvoorbeeld regelgeving of weerstand vanuit inwoners) initiatiefnemers bij het plaatsen van
zonnepanelen aanlopen.

Daarnaast scoort de gemeente op het gebied van windenergie zeer laag. Dit kan een bewuste keuze zijn. Het
plaatsen van windmolens op de gemeentelijke grond is geen sinecure. Afhankelijk van de ambities van de
gemeente over de termijn waarop zij energieneutraal wil zijn, is het echter van belang om – met input van
verschillende partijen in de samenleving – te bepalen in hoeverre windenergie een rol kan (of moet) spelen om
de ambities te halen en welke strategie daarbij past.3

Afval- en grondstoffen
Uit het duurzaamheidsportret blijkt dat de scores op het gescheiden inzamelen van GFT en OPK (oud papier en
karton) te verbeteren zijn4. De gemeente heeft hierbij een aantal opties: bijvoorbeeld het verhogen van de
inzamelfrequentie, financiële prikkels introduceren voor verenigingen voor de inzameling van OPK,
palletisering van de harde tuinfractie (takken e.d. die worden omgezet in pallets die vervolgens worden
gebruikt of verbrand voor energie) of composteringsinitiatieven (waarbij gft afval wordt ingezameld,
gecomposteerd en bijvoorbeeld over akkers kan worden gestrooid). Door inwoners te consulteren, maar ook
door samen met bedrijven en maatschappelijke initiatieven te verkennen hoe afvalstoffen (beter) benut
kunnen worden kan de gemeente haar ambities verwezenlijken.


Luchtkwaliteit: mobiliteit en bedrijvigheid
Uit het duurzaamheidsportret blijkt dat het aantal schone voertuigen en laadpalen in Meierijstad nog
achterblijft. Over het algemeen is bedrijvigheid en industrie verantwoordelijk voor een groot deel van de
afname van (grijze) energie en is zij een belangrijke veroorzaker van uitstoot van broeikasgassen 5. Er zijn

3   In 2016 heeft de gemeente Veghel onderzoek laten uitvoeren naar het plaatsen van windenergie op industrieterreinen.
4   De raad heeft in september 2017 uitspraak gedaan over het containergebruik. De restcontainer wordt één keer in de vier weken
    opgehaald, en de GFT container één maal per week (gratis).
5
    https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2017/36/uitstoot-broeikasgassen-in-2016-licht-gestegen


                                                                                                                                   19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>verschillende clusters van bedrijventerreinen in de gemeente, maar het geluid van de gemeente over het
verduurzamen van deze terreinen is nog niet erg zichtbaar. Als de gemeente Meierijstad zich in haar ambities
op dit aspect richt, verwachten we op basis van het duurzaamheidsportret echter dat flinke
duurzaamheidswinst te boeken is.

De inventarisatie van maatschappelijke initiatieven laat zien dat dit aspect minder aandacht krijgt. De
gemeentelijke inzet kan hier gericht zijn op het activeren en stimuleren van bedrijven en maatschappelijke
partners. Los van het ophalen van informatie over de behoeften van bedrijven en de mogelijkheden die zij zien
voor verduurzaming, kunnen raad, college en bedrijven ook concrete acties afspreken. Hiermee kan het
duurzaamheidsbeleid gericht op bedrijvigheid verder worden geconcretiseerd en vormgegeven.

Intensieve veehouderij: bodem en water
Uit het duurzaamheidsportret blijkt dat de gemeente slecht scoort op de kwaliteit van bodem en water. Een
mogelijke verklaring hiervoor is de hoeveelheid landbouw en veehouderij in de gemeente. Opvallend is dat –
ondanks het feit dat de gemeente een intensieve landbouw en veehouderij kent – er beleidsmatig (nog) geen
doelen op dit gebied zijn geformuleerd. Daarnaast blijkt uit de interviews dat de gemeente spelers in deze
sector niet goed in beeld heeft. Een traject op dit gebied kan daarom inzicht verschaffen in de vraag wat de
gemeente op dit vlak kan doen en waar landbouw en veehouderij zelf aan zet is.

Hanteer randvoorwaarden tijdens participatietrajecten
De gemeente Meierijstad heeft de samenleving nodig bij het realiseren van duurzaamheidsambities. Daar
waar maatschappelijke initiatieven aansluiten bij de gemeentelijke ambities, kan de gemeente daarbij
aansluiten en de initiatieven versterken. Dit wil niet zeggen dat alles kan of dat de gemeente de initiatieven in
alles tegemoet kan komen.

Verwachtingenmanagement is van cruciaal belang. Spreek vroeg in het traject af wat partijen van elkaar
kunnen verwachten, wat de mogelijkheden qua regelgeving zijn en waar partijen wel of niet invloed op kunnen
uitoefenen. Helderheid aan de voorkant voorkomt teleurstellingen tijdens of na het traject. Hulpmiddel hierbij
is het gebruik van een startnotitie6. Hierin worden de uitgangspunten van de samenwerking vastgelegd,
bijvoorbeeld:
- welk onderwerp ter discussie staat;
- wie de belanghebbenden zijn (bijvoorbeeld raad, college, maatschappelijke initiatieven, bedrijven etc);
- wanneer het traject succesvol is;
- wat de wettelijke kaders en regelgeving behelst (een afbakening van de 'spelregels');
- welke rol en beslisruimte betrokkenen hebben (rol, college én samenleving);
- hoe en hoe vaak de betrokken partijen elkaar informeren tijdens het traject;
- de manier en het moment waarop de gemeente, maar ook andere betrokken partijen terugkoppelen over
     wat er met de input is gedaan. Wanneer dit niet of gedeeltelijk plaatsvindt, kan dit leiden tot frustratie of
     onbegrip.

Zoek tussentijds contact met maatschappelijke initiatieven
Zoek als raad periodiek contact met maatschappelijke initiatieven. Ga er naartoe of nodig ze uit in de raad.
Haal op wat er speelt en bekijk waar de raad juist wel of niet een rol kan hebben. Wederzijds vertrouwen is
cruciaal en 'onbekend maakt onbemind'. Een beeldvormende avond kan hiervoor een uitstekende gelegenheid
zijn, bijvoorbeeld door in gerichte speeddates ideeën uit te wisselen. Bijvangst van zo’n avond is dat ook de
initiatieven zelf bij elkaar in beeld blijven.

Het zoeken van contact met maatschappelijke initiatieven en de samenleving heeft mede tot doel om de
vastgestelde duurzaamheidsambities te realiseren. Tegelijkertijd moeten raad en college in de samenwerking
met maatschappelijke initiatieven controle uit handen geven. Perspectieven van inwoners, organisaties en



6
    Zie voor meer informatie 'De Raad en burgerparticipatie, p. 9.


                                                                                                               20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>bedrijven kunnen heel anders zijn dan die van de overheid. Dit vraagt van zowel raad als college de bereidheid
om kritisch naar het eigen handelen te kijken.

Informeer partijen in de samenleving over mogelijkheden, regelgeving en het aanbod van de gemeente
De laatste aanbeveling is gericht op het college en de ambtelijke organisatie. Meerdere malen is door de
initiatieven aangegeven dat het niet duidelijk is waarvoor zij naar de gemeente kunnen: kan de gemeente ze
doorverwijzen naar andere mogelijke samenwerkingspartners? Kan de gemeente subsidie verstrekken op het
gebied van duurzaamheid? Welke stappen kan een bedrijf nemen om te verduurzamen?

Door de informatievoorziening richting toekomstige initiatieven te stroomlijnen kan de gemeente Meierijstad
dit soort vragen ondervangen. De website van de gemeente is een goed middel voor inwoners of bedrijven
met een nieuw idee om zich te oriënteren. Het is prettig als daar informatie terug te vinden is over de
mogelijkheden voor verduurzaming, met doorverwijzingen naar relevante samenwerkingspartners. Daarnaast
zijn startende initiatieven veelal op zoek naar informatie over wet- en regelgeving, maar ook over wat de
gemeentelijke organisatie voor hen kan betekenen (bijvoorbeeld kennisdeling, verstrekken subsidie etc.). Door
hierover helderheid te verschaffen weten initiatiefnemers beter wat ze kunnen verwachten, wat teleurstelling
later in het proces kan voorkomen. Ook kunnen inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties actief
benaderd worden (waarbij instrumenten en kennis wordt aangereikt) om verduurzaming aan te jagen.




                                                                                                            21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>                                                                                             Bezoekadres
                                                                                             Stadhuisplein 1
                                                                                             5461 KN Veghel

                                                                                             Postadrês
                                                                                             Postbus'10.001
                                                                                             5460 DA Veghel

                                                                                             T:   14 0413
MEIERIJSTRD                                                                                  E;
                                                                                             W:
                                                                                                  info@meiertstad.nl
                                                                                                  M.meierijstad.nl
                                                                                             IBAN: NLOg BNGH O2B5 1701 04




                                                             Rekenkamercom   m   issie Meierijstad




     Uw kenmerk                          Uw brief van
     Ons kenmerk                         BSN
     Datum         3 juli 20í8           Behandeld    door   Edwin Jaspers
     Vezenddatum   41uli 2018            Bijlage(n)


     Ondenrverp




     Geachte heer/mevrouw,




    Aleemeen
    Wíjwaarderen het dat de rekenkamercommissie het onderwerp duurzaamheid en
    participatie heeft gekozen voor haar onderzoek omdat het maatschappelijk en bestuurlijk
    relevant en actueel is, in de gehele samenleving, binnen en buiten Nederland, in allerlei
    vormen ons doen en laten stuurt en gelijktijdig de leefwereld voor onze toekomstige
    generaties gaat bepalen.

     Het rapport geeft diverse algemene en specifieke conclusies en aanbevelingen. Per
     onderdeel heeft het college haar zienswijze gegeven. Voor de overzichtelijkheid hebben
     we de zienswijze met een blauwe tekstkleur vermeld.

    Duurzaamheidsportret van de gemeente Meierijstad
    Het duurzaamheidsportret laat zien hoe de gemeente Meierijstad ervoor staat als het
    gaat om duurzaamheid op sociaal-cultureel, economisch en ecologisch terrein. Hoewel
    deze foto laat zien dat Meierijstad het op sommige vlakken beter of slechter doet dan
    andere gemeenten in Nederland, is het doel van het portret niet om een oordeel te vellen
    over de Meierijstadse duurzaamheidsprestaties. Elke gemeente is anders en heeft haar
    eigen ambities. Als gemeente hoef je daarom niet op alle onderdelen hoog te scoren,
    maar is het zaak prioriteiten te stellen. Aangezien deze keuzes in Meierijstad nog niet zijn
    gemaakt, doen we geen uitspraken over de mate waarin de gemeente op de goede weg
    is. Bovendien zijn niet alle aspecten van duurzaamheid door gemeenten te beïnvloeden,
    zoals het onderzoek naar voren brengt. Het Ís ons inziens dan ook niet passend de
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>gemeente Meierijstad te prijzen of bekritiseren voor prestaties op aspecten van
duurzaamheid, als die buiten de (directe) be'invloedingssfeer van gemeenten liggen.
Dit laat echter onverlet dat voor de gemeente Meierijstad kansen te benoemen zijn om
de duurzaamheidsprestaties van de gemeente (verder) te verbeteren. Er zijn namelijk
duurzaamheidsaspecten waarop verbetering mogelijk is én de gemeente mogelijkheden
heeft voor beïnvloeding. Als we inzoomen op de ecologische dimensie van
duurzaamheid denken wij hierbij vooral aan de thema's energie, afval en grondstoffen,
bodem en infrastructuur en bereikbaarheid. Het aanjagen, stimuleren en faciliteren van
maatschappelijk initiatief kan in dit opzicht van grote toegevoegde waarde zijn.

Zienswiize college:
Wij beschouwen het duurzaamheidsportret als een goed aanvullend hulpmiddel om te
beoordelen waar Meierijstad staat en als middel om komen tot verbeteringen en
prioriteiten. Wij onderschrijven het standpunt dat het (nog) niet past om een oordeel te
vellen over de Meierijse duurzaamheidsprestatie. NaasÍ de argumenten dat er nog geen
prioriteiten zijn gesteld door raad en college, en dat niet alle aspecten van duurzaamheid
door de gemeente zijn te bei'nvloeden speelt daarin ook het zeer voorspoedige
economisch herstel een grote rol. Conclusies op basls van data uit 2014-2016 worden in
het rapporÍ ook terecht genuanceerd door melding te maken van de actualiteit. IoÍ s/oÍ is
de voorgenomen ontwikkeling van de duurzaamheidsvisie en het daaraan gekoppelde
uitvoeringsprogramma bepalend en richtinggevend in de stappen om onze ambitles Íe
gaan realiseren.


Maatschappelijk initiatief in de gemeente Meierijstad
De meeste van de initiatieven zijn terug te vinden op het terrein van energie en van afval
en grondstoffen. De gemeente is veelal bij deze initiatieven betrokken in de rol van
facilitator of netwerkondersteu ner.
Er vallen drie zaken op in de relatie tussen de maatschappelijke initiatieven en de
gemeente Meierijstad. Ten eerste is er bij de verschillende gesproken initiatieven
behoefte aan meer sturing en duidelijkheid. De wens is dat de gemeente sterker
richtinggevend optreedt en daarbij de verschillende betrokken partijen committeert aan
het ondernemen van actie. Samenwerking is nu nog veelal op ad-hoc basis en het is
daarom tijd dit meer gestructureerd vorm te geven.

Zienswiize college:
Wijgaan er van uit dat op het moment dat de duurzaamheldsvlsle door de raad is
vasÍgesÍe/d dan pas in het daaraan gekoppelde uitvoeringplan ook de gevraagde sturing
en duidelijkheid kan worden gegeven. Daarbij blijft in een groot aantal gevallen wel
gelden dat het zich committeren aan het nemen van actie vanuit intrinsieke
betrokkenheid voortkomt. Helaas kan de overheid tot op heden niet altijd voortgang
afdwingen.

Dit betekent ten tweede dat er naar de gemeente wordt gekeken om een voortrekkersrol
op te pakken en duurzaamheid voortdurend te agenderen. Hoewel het thema veel
aandacht krijgt, merken de initiatieven op dat een bewustzijn van het belang van
duurzaamheid nog niet door iedereen wordt (h)erkend.

Zienswijze college:




Ons kenmerk                        Pagina 2van7        datum   3 juli 2018
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Ook wij zien dat overheid, burgers en bedrijven nog meer stappen moeten zetten
alvorens we kunnen zeggen dat duurzaamheid doorlopend richting geeft aan ons
denken, doen en laten.
Bij participatie aan en de communicatie over de duurzaamheidsvisie en het
uitvoeringsplan zullen we daar expliciet aandacht aan besteden. Wijerkennen onze rol in
het agenderen van de duurzaamheidsuitdagingen.

De vraag die hierbij antwoord behoeft is: wat zijn onze duurzaamheidsambities? Wat
willen we bereiken en op welke manier?
Bij het beantwoorden van deze vraag hebben zowel de gemeenteraad en het college, als
samenleving zelf een rol. ln de gemeente Meierijstad zijn nu de eerste ervaringen
opgedaan met het betrekken van de samenleving bij het formuleren van ambities en het
op basis daarvan komen tot beleid. Er zijn informatie- en inspraak avonden
georganiseerd waar inwoners input hebben kunnen leveren op het verschillende vormen
van beleid. De griffie bekijkt in hoeverre burgerparticipatie verder kan worden ingebed in
het besluitvormingsproces van de raad.

Zienswiize colleqe:
Wij onderschrijven de rol van de griffie en daarnaast zal het college ook eigen
verantwoordelijkheid nemen om het participatieproces vorm te geven.


Bepaalde ambities
Voor de raad en het college geldt samen, stel de ambities vast: wat willen we als
gemeente bereiken als het gaat om duurzaamheid? En: hoe hoog zijn onze ambities op
elk duurzaamheidsaspect en wat mag dat kosten? De uitkomsten van het
duurzaamheidsportret bieden aanknopingspunten voor waar de gemeente op kan
inzetten én waar met gemeentelijk beleid winst te halen valt. Bepaal vervolgens als raad
en college gezamenlijk wat de beoogde tussenresultaten zijn en wat daarvoor op de
korte en lange termijn nodig is.

Zienswiize college:
Wij onderschrijven het belang om ambities op het terrein van duurzaamheid yasÍ Íe
leggen en te benoemen welk budget / ambtelijke capaciteit de gemeente daar voor over
heeft.



Vul (het bereiken van) de ambities verder in met partijen uit de samenleving
Binnen de gemeente zijn al de nodige initiatieven actief die zich inzetten voor de
duurzaamheid van Meierijstad. Zeker als de initiatieven passen bij de ambities die door
raad en college zijn vastgesteld, kan de gemeente daarbij aansluiten en ze te versterken

Zienswijze colleqe:
Als gemeente zijn we overtuigd dat we alle initiatieven nodig hebben voor de opgave die
we hebben en dat we in gesprek zijn met partijen. En natuurlijk is dat niet volmaakt en
kan de aansluiting soms anders vormgegeven worden.


Na het vaststellen van de ambities, kan de raad samen maatschappelijke initiatieven en
andere geïnteresseerden bepalen hoe ze die ambities willen bereiken en wat de
gemeente daarin kan betekenen. Dit is ook een kans om het thema te agenderen bij



Ons kenmerk                       Pagina   3 van 7     datum   3 juli 2018
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>inwoners, bedrijven en organisaties die minder betrokken zijn. Kortom: wat willen we
bereiken en hoe gaan we er samen (gemeente én samenleving) komen?

Zienswiize colleqe:
Wij ondersteunen de opvatting dat de raad bijeen hoog (en globaal) abstractieniveau
ook richting geeft aan de "hoe" vraag. Als voorbeeld: Als de raad uitspreekt dat
Meierijstad energieneutraal is in 2050 (wat) dan past daarb|ook een richtinggevende
keuze (hoe) voor bv. Geothermie of windenergie. Wijvragen de raad daarin ook om
keuzes te maken.

Uiteraard pasf de invulling van de "hoe" vraag niet op uitvoeringsniveau. Dat is een rol
die aan het college is toevertrouwd.

De resultaten van de duurzaamheidsmonitor wijzen op 5 duurzaamheidsaspecten
waarbij er voor de gemeente Meierijstad veel kansen liggen om ze samen met
maatschappelijke initiatieven te adresseren. Deze vijf aspecten zijn geselecteerd op
basis van:
! de score van het onderwerp in het duurzaamheidsportret
I de doelen zoals geformuleerd in het document'Mijlpalen van Meierijstad'
! de aanwezige organisaties en initiatieven in de gemeente Meierijstad
! de invloed die inwoners, organisaties en bedrijven kunnen uitoefenen op deze
ondenverpen.




Zienswiize colleqe:
Wij zijn verheugd dat het rapport naast algemene conclusles ook concrete onderwerpen
geeft die kansrijk zijn. Met de keuze van de onderstaande onderwerpen zijn wij het eens.


En e rg i e : e I e ktri cite itsverbr u i k h u i sho u d e n s
Uit het duurzaamheidsportret blijkt dat de gemeente relatief laag scoort op het
energieverbruik van huishoudens. Als raad en college besluiten hier op in te zetten, kan
samen met bijvoorbeeld inwoners, woningbouwcorporaties en aannemers een actieplan
worden geformuleerd. Zo kan de gemeente toetsen welke instrumenten kunnen worden
ingezet om elektriciteitsverbruik terug te dringen en wie daaraan een bijdrage kan
leveren.

Energie : zonnepanelen en windenergie
Uit het duurzaamheidsportret blijkt dat de gemeente gemiddeld scoort op het gebruik van
zonnepanelen. Tegelijkertijd zijn er verschillende initiatieven op dit gebied
(EnergieSchijndel en de Mastazonneweide). De raad kan informeren waar de behoefte
bij de inwoners ligt en wat er nodig is om energieopwekking met betrekking tot
zonnepanelen te stimuleren. ln de gesprekken kan ook worden bekeken tegen welke
belemmeringen (bijvoorbeeld regelgeving of weerstand vanuit inwoners) initiatiefnemers
bij het plaatsen van zonnepanelen aanlopen.

Daarnaast scoort de gemeente op het gebied van windenergie zeer laag. Dit kan een
bewuste keuze zijn. Het plaatsen van windmolens op de gemeentelijke grond is geen
sinecure. Afhankelijk van de ambities van de gemeente over de termijn waarop zij
energieneutraalwil zijn, is het echter van belang om - met input van verschillende



Ons kenmerk                        Pagina 4 van 7       datum   3 juli 2018
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>partijen in de samenleving - te bepalen in hoeverre windenergie een rol kan (of moet)
spelen om de ambities te halen en welke strategie daarbij past.

Afual- en grondstoffen
Uit het duurzaamheidsportret blijkt dat de scores op het gescheiden inzamelen van GFT
en OPK (oud papier en karton) te verbeteren zijn. De gemeente heeft hierbij een aantal
opties: bijvoorbeeld het verhogen van de inzamelfrequentie, financiële prikkels
introduceren voor verenigingen voor de inzameling van OPK, palletisering van de harde
tuinfractie (takken e.d. die worden omgezet in pallets die vervolgens worden gebruikt of
verbrand voor energie) of composteringsinitiatieven (waarbij gft afval wordt ingezameld,
gecomposteerd en bijvoorbeeld over akkers kan worden gestrooid). Door inwoners te
consulteren , maar ook door samen met bedrijven en maatschappelijke initiatieven te
verkennen hoe afvalstoffen (beter) benut kunnen worden kan de gemeente haar ambities
veruvezenlijken.

Luchtkwaliteit: mobiliteit en bedrijvigheid
Uit het duurzaamheidsportret blijkt dat het aantal schone voertuigen en laadpalen in
Meierijstad nog achterblijft. Over het algemeen is bedrijvigheid en industrie
verantwoordelijk voor een groot deel van de afname van (grijze) energie en is zij een
belangrijke veroorzaker van uitstoot van broeikasgassen. Er zijn verschillende clusters
van bedrijventerreinen in de gemeente, maar het geluid van de gemeente over het
verduurzamen van deze terreinen is nog niet erg zichtbaar. Als de gemeente Meierijstad
zich in haar ambities op dit aspect richt, venrvachten we op basis van het
duurzaamheidsportret echter dat flinke duurzaamheidswinst te boeken is.
De inventarisatie van maatschappelijke initiatieven laat zien dat dit aspect minder
aandacht krijgt. De gemeentelijke inzet kan hier gericht zijn op het activeren en
stimuleren van bedrijven en maatschappelijke partners. Los van het ophalen van
informatie over de behoeften van bedrijven en de mogelijkheden die zij zien voor
verduurzaming, kunnen raad, college en bedrijven ook concrete acties afspreken.
Hiermee kan het duurzaamheidsbeleid gericht op bedrijvigheid verder worden
geconcretiseerd en vormgegeven.

Intensieve veehouderij: bodem en water
Uit het duurzaamheidsportret blijkt dat de gemeente slecht scoort op de kwaliteit van
bodem en water. Een mogelijke verklaring hiervoor is de hoeveelheid landbouw en
veehouderij in de gemeente. Opvallend is dat - ondanks het feit dat de gemeente een
intensieve landbouw en veehouderij kent - er beleidsmatig (nog) geen doelen op dit
gebied zijn geformuleerd. Daarnaast blijkt uit de interviews dat de gemeente spelers in
deze sector niet goed in beeld heeft. Een traject op dit gebied kan daarom inzicht
verschaffen in de vraag wat de gemeente op dit vlak kan doen en waar landbouw en
veehouderijzelf aan zet is.

H anteer randvoorwaard    en tijden s partici patietrajecte n
De gemeente Meierijstad heeft de samenleving nodig bij het realiseren van
duurzaamheidsambities. Daar waar maatschappelijke initiatieven aansluiten bij de
gemeentelijke ambities, kan de gemeente daarbij aansluiten en de initiatieven
versterken. Dit wil niet zeggen dat alles kan of dat de gemeente de initiatieven in alles
tegemoet kan komen.
Venuachtingenmanagement is van cruciaal belang. Spreek vroeg in het traject af wat
partijen van elkaar kunnen venrvachten, wat de mogelijkheden qua regelgeving zijn en
waar partijen wel of niet invloed op kunnen uitoefenen. Helderheid aan de voorkant
voorkomt teleurstellingen tijdens of na het traject. Hulpmiddel hierbij is het gebruik van
een startnotitie. Hierin worden de uitgangspunten van de samenwerking vastgelegd,
bijvoorbeeld:



Ons kenmerk                        Pagina 5 van   7      datum   3   juli 2018
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>- welk onderwerp ter discussie staat;
- wie de belanghebbenden zijn (bijvoorbeeld raad, college, maatschappelijke initiatieven,
bedrijven etc);
- wanneer het traject succesvol is;
- wat de wettelijke kaders en regelgeving behelst (een afbakening van de'spelregels');
- welke rol en beslisruimte betrokkenen hebben (rol, college én samenleving);
- hoe en hoe vaak de betrokken partijen elkaar informeren tijdens het traject;
- de manier en het moment waarop de gemeente, maar ook andere betrokken partijen
terugkoppelen over wat er met de input is gedaan. Wanneer dit niet of gedeeltelijk
plaatsvindt, kan dit leiden tot frustratie of onbegrip.

Zienswiize colleee:
Momenteel loopt het proces met de raad hoe participatie in Meierijstad vorm gegeven
wordt en gaat worden. Waar het gaat om het proces van visievorming hebben wij de raad
gei'nformeerd via raadsinformatiebrieven. Waar het gaat om concrete initiatieven is het
soms welvoorstelbaar dat gewerkt wordt met een startnotitie maar vaak ook niet. HeÍ ls
een instrumentele oplossrng die situationeel kan worden ingezet om verwachtingen over
en weer duidelijk te maken.


Zoe  k tu sse ntijd s co ntact m et m a at sc h a p pe I ij ke i n it i ati eve n
Zoek als raad periodiek contact met maatschappelijke initiatieven. Ga er naartoe of nodig
ze uit in de raad. Haal op wat er speelt en bekijk waar de raad juist wel of niet een rol kan
hebben. Wederzijds vertrouwen is cruciaal en 'onbekend maakt onbemind'. Een
beeldvormende avond kan hiervoor een uitstekende gelegenheid zijn, bijvoorbeeld door
in gerichte speeddates ideeën uit te wisselen. Bijvangst van zo'n avond is dat ook de
initiatieven zelf bij elkaar in beeld blijven.
Het zoeken van contact met maatschappelijke initiatieven en de samenleving heeft mede
tot doel om de vastgestelde duurzaamheidsambities te realiseren. Tegelijkertijd moeten
raad en college in de samenwerking met maatschappelijke initiatieven controle uit
handen geven. Perspectieven van inwoners, organisaties en
bedrijven kunnen heel anders zijn dan die van de overheid. Dit vraagt van zowel raad als
college de bereidheid om kritisch naar het eigen handelen te kijken.

ZienswUze colleqe:
Het is aan de raad om te bepalen hoe hij het contact wil vormgeven met
maatschappelijke initiatieven om te kijken of en waar hij een rol kan spelen. Voor zowel
de raad als het college past het om sfeeds kritisch naar het eigen handelen te kijken.


lnformeer partijen in de samenleving over mogelijkheden, regelgeving en het aanbod van
de gemeente
De laatste aanbeveling is gericht op het college en de ambtelijke organisatie. Meerdere
malen is door de initiatieven aangegeven dat het niet duidelijk is waarvoor zij naar de
gemeente kunnen: kan de gemeente ze doorveruvijzen naar andere mogelijke
samenwerkingspartners? Kan de gemeente subsidie verstrekken op het gebied van
duurzaamheid? Welke stappen kan een bedrijf nemen om te verduurzamen?
Door de informatievoorziening richting toekomstige initiatieven te stroomlijnen kan de
gemeente Meierijstad dit soort vragen ondervangen. De website van de gemeente is een
goed middel voor inwoners of bedrijven met een nieuw idee om zich te oriënteren. Het is
prettig als daar informatie terug te vinden is over de mogelijkheden voor verduurzaming,




Ons kenmerk                         Pagina 6 van 7       datum   3 juli 2018
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre> met doorvenivijzingen naar relevante samenwerkingspartners. Daarnaast zijn startende
 initiatieven veelal op zoek naar informatie over wet- en regelgeving , maat ook over wat
 de gemeentelijke organisatie voor hen kan betekenen (bijvoorbeeld kennisdeling,
verstrekken subsidie etc.). Door hierover helderheid te verschaffen weten initiatiefnemers
 beter wat ze kunnen venryachten, wat teleurstelling later in het proces kan voorkomen.
 Ook kunnen inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties actief benaderd
worden (waarbij instrumenten en kennis wordt aangereikt) om verduurzaming aan te
jagen.

Zienswiize colleqe:
 Wij zijn momenteel bezÍg met het opzetten van een website die speciaal ingericht is op
duurzaamheid ( en wel onderdeel vormt van de gemeentelijke website). Op deze website
zal de informatie te vinden zijn die in de bovenstaande aanbeveling is aangegeven.
We willen de website "lanceren" op 6 oktober 2018 wanneer we in Meierijstad de
nationale dag van de duurzaamheid onder de aandacht van alle burgers, bedrijven en
instellingen willen brengen met een daarbij behorend activiteitenprogramma.




Tot slot
Heeft u vragen over deze brief? Stel ze gerust aan Edwin Jaspers op telefoonnummer +31 (413)
381 112.

              d,
     emeester en wethouders van de gemeente Meierijstad,
    secretaris,




        G                                             van




Ons kenmerk                        Pagina 7 vanT           datum   3   juli 2018
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>