<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Raadsvoorstel
Datum raad      8 november 2018              Zaaknummer   1948107958
Datum college   9 oktober 2018
                                             Portefeuille Infrastructuur en duurzaamheid
                                                          H.G.W.M. van Rooijen
Onderwerp       Duurzaamheidsvisie Meierijstad
Samenvatting
Het college van Meierijstad heeft in 2018 samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke
organisaties een visie op duurzaamheid gemaakt. Deze visie wordt aan de gemeenteraad
aangeboden ter vaststelling. De visie richt zicht op drie thema’s: energiek en verantwoord,
circulair en schoon, klimaatbestendig en biodivers. In totaal worden twaalf ambities voorgelegd.
De raad wordt voorgesteld om deze twaalf ambities aan het college mee te geven ter uitvoering.
Een uitvoeringsprogramma op hoofdlijnen is al gemaakt en moet nog verder uitgewerkt worden,
samen met alle partners.
Relatie met programmabegroting en/of Mijlpalen van Meierijstad
Programmalijn Duurzaamheid
Behandeling in commissie
1 november 2018
Ontwerpbesluit gemeenteraad
1. Vaststellen duurzaamheidsvisie Meierijstad
2. College opdracht geven om het uitvoeringsprogramma verder uit te werken met alle betrokken
    partijen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Waarom naar de raad
Het vaststellen van een visie is een raadsaangelegenheid. Bovendien is duurzaamheid tot
speerpunt benoemd in de Mijlpalen van Meierijstad.
Onderwerp
Vaststellen van de duurzaamheidsvisie van de gemeente Meierijstad
Aanleiding
Zowel in het coalitieakkoord als in het collegewerkprogramma ‘Mijlpalen van Meierijstad’ wordt
duurzaamheid als leidend thema voor alle beleidsterreinen bestempeld. Om aan dit uitgangspunt
handen en voeten te geven, is in de Mijlpalen van Meierijstad de volgende activiteit benoemd voor
2018: “Wij stellen, op basis van de uitkomsten van de nulmeting 1 en met raadpleging van externe
stakeholders een breed duurzaamheidsbeleid op.”
In 2018 hebben we deze duurzaamheidsvisie opgesteld en bieden deze aan uw raad aan ter
vaststelling. Omdat we inzien dat alleen een visie niet leidt tot actie, wordt de visie vergezeld van
een uitvoeringsprogramma op hoofdlijnen. De detailinvulling van de uitvoering vindt plaats nadat
uw raad heeft besloten over de visie.
Argumenten
De inhoud van visie en het uitvoeringsprogramma vindt u in de bijlagen. Een korte toelichting vindt
u in deze paragraaf. Daarnaast omschrijven we hoe de uitkomsten van het onderzoek van de
rekenkamercommissie zijn verwerkt in de visie.
     1. Visie van Meierijstad
De visie is gemaakt in samenwerking met allerlei groepen in de samenleving. Het is daarmee niet
de visie van de gemeente geworden, maar de visie van onze Meierijstadse samenleving. We
bieden als college deze visie aan uw raad aan, namens alle partijen die eraan hebben
meegewerkt. Uw raad is aan zet ambities vast te stellen en daar prioriteit in aan te brengen.
     2. Uitvoeringsprogramma
Het uitvoeringsprogramma op hoofdlijnen is bijgevoegd bij dit raadsvoorstel. Het
uitvoeringsprogramma heeft de status van concept. Het wordt ter informatie aangeboden aan uw
raad. Het voorstel aan uw raad is om te besluiten opdracht te geven aan het college om dit
uitvoeringsprogramma verder uit te werken met alle betrokkenen, inclusief budgettering,
rolverdeling en planning. Door de ambities te prioriteren geeft uw raad richting aan keuzes die
daarin gemaakt moeten worden. En door bij de begrotingsbehandeling te besluiten over
budgetten voor duurzaamheid, geeft u ook financiële middelen en kaders mee voor de uitvoering
van het duurzaamheidsbeleid.
1 Met ‘nulmeting’ wordt hier bedoeld: de nulmeting naar de mate van duurzaamheid van de gemeente in brede zin. Daarbij
wordt o.a. gebruik gemaakt van de “gemeentelijke duurzaamheidsindex” die voor alle gemeenten in Nederland wordt
bijgehouden op basis van CBS gegevens. Deze nulmeting is in 2017 en 2018 uitgevoerd door de Rekenkamercommissie
van de raad.
Zaaknummer 1948107958                         Pagina 2 van 8             datum 9 oktober 2018
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>    3. Onderzoek Rekenkamercommissie
De rekenkamercommissie van uw raad heeft een onderzoek uitgevoerd naar duurzaamheid en
burgerparticipatie in Meierijstad. Dat onderzoek heeft u tijdens de raadsvergadering van 20
september 2018 vastgesteld. De aanbevelingen van de rekenkamercommissie richten zich zowel
op de inhoud als op het proces. De visie die we met onze samenleving hebben opgesteld, wordt
ondersteund door het rekenkamercommissierapport.
Aanbevelingen op inhoud
De rekenkamercommissie adviseert om ambities te bepalen op vijf thema’s. In deze
duurzaamheidsvisie hebben we met de samenleving op drie hoofdthema’s ambities geformuleerd:
energiek en verantwoord; circulair en schoon, klimaatbestendig en biodivers. De indeling is
anders dan voorgesteld door de rekenkamercommissie, maar inhoudelijk komen deze overeen:
Energiek en verantwoord
         De onderwerpen energie en maatschappelijk verantwoord ondernemen worden door alle
         betrokkenen als belangrijk bestempeld. Ook door uw raad is er tijdens de beeldvormende
         avond op 6 september 2018 hoge prioriteit aan gegeven. De rekenkamercommissie heeft
         de deelonderwerpen ‘elektriciteitsverbruik huishoudens’ en ‘zonnepanelen en
         windenergie’ geformuleerd. De energietransitie is echter een complex geheel, waarin alle
         vormen van verbruik en besparing met elkaar samenhangen. We stellen daarom voor om
         voor het hele thema energie ambities vast te stellen.
Circulair en schoon
         Binnen dit thema krijgen zowel schone en eerlijke productie en consumptie, zwerfafval en
         hergebruik en preventie van afval een plek. De rekenkamercommissie heeft als
         onderwerpen aangedragen ‘afval en grondstoffen’ en ‘luchtkwaliteit: mobiliteit en
         bedrijvigheid’. Deze onderwerpen passen binnen het thema ‘circulair en schoon’.
Klimaatbestendig en biodivers
         Uw raad heeft bij het vaststellen van het rekenkamercommissierapport een amendement
         aangenomen, waarin u de conclusies en aanbevelingen over de veehouderij (bodem en
         water) niet overneemt, maar deze wel in beeld wilt houden. Binnen het thema
         ‘klimaatbestendig en biodivers’ hebben we op basis van het onderzoek van de
         rekenkamercommissie daarom wel twee ambities opgenomen over deze thema’s. Deze
         zullen landen in het project Vitaal Buitengebied. Deze ambities zijn echter nog niet
         SMART gemaakt, omdat een goed beeld van de nulsituatie en de juiste meetmethode
         nog niet zijn vastgesteld. Ons college zal altijd cijfers controleren voordat deze dienen als
         basis voor doelen en acties (check, re-check).
Aanbevelingen op proces
De rekenkamercommissie adviseert om de ambities verder uit te werken met partijen uit de
samenleving. Daarbij is het hanteren van randvoorwaarden (verwachtingenmanagement) erg
belangrijk, evenals het informeren van de samenleving over mogelijkheden, regelgeving en het
aanbod vanuit de gemeente.
Zaaknummer 1948107958                   Pagina 3 van 8           datum 9 oktober 2018
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Participatie en duurzaamheid zijn beide een overkoepelend thema voor ons college. Voor
participatie gaan we binnen onze organisatie aan de slag met ‘participeren en leren’. Hierin
trekken we samen op met de programmalijn participatie. In de agendacommissie van 17
september 2018 is hierover al gesproken. De drie pijlers van het traject zijn:
     1. versterken
     2. cultuur maken
     3. samen leren (organisatie, college, raad)
Binnen de duurzaamheidsvisie hebben we vooruitlopend hierop een uitgangspunt opgenomen
over participatie, namelijk ‘we werken in contact met elkaar’. Daarover staat in de visie: “in de
samenwerking besteden we nadrukkelijke aandacht aan verwachtingenmanagement. We spreken
vroeg in het traject af wat we van elkaar kunnen verwachten, wat de mogelijkheden qua
regelgeving zijn en waar eenieder wel of niet invloed op kan uitoefenen. Zo voorkomen we
teleurstellingen tijdens of na het traject en houden we de energie en wil erin om samen een
succes te maken van ons duurzaamheidsbeleid.”
Daarmee beginnen we met het uitwerken van het uitvoeringsprogramma. Dat doen we samen met
de reeds betrokken partijen uit onze samenleving. Vanaf het begin van het traject hebben we
benadrukt dat we als gemeente dit niet alleen kunnen. In de uitvoering zullen daarom ook anderen
kartrekker zijn van een project. De gemeente kan dan in een faciliterende of ondersteunende rol
opereren. Dit uitvoeringsprogramma zal continu aan verandering onderhevig zijn. Doordat er
nieuwe samenwerkingsverbanden ontstaan, nieuwe, innovatieve technieken worden
geïntroduceerd of andere ontwikkelingen zich voordoen.
Aanbeveling voor de raad
Eén van de aanbevelingen van de rekenkamercommissie is specifiek voor uw raad: “Zoek
tussentijds contact met maatschappelijke initiatieven”. Het is aan uw raad om daar invulling aan te
geven.
     4. Verbinding andere beleidsvelden en projecten
In de duurzaamheidsvisie hebben we de verbinding gemaakt met diverse projecten en
beleidstrajecten van de gemeente. Zoals Vitaal Buitengebied, Integraal Beheerplan Openbare
Ruimte, Klimaatadaptatie, omgevingsvisie, rioleringsplan, vastgoedbeleid, woonvisie,
mobiliteitsbeleid en grondstoffenbeleid.
Gemeente Meierijstad neemt deel aan een internationaal project, getiteld ECCO. Voor een
toelichting op het project ECCO, verwijzen we u naar de bijlage ‘Algemene informatie project
ECCO’. Zoals vermeld in de bijlage richt ECCO zich vooral op sociale innovatie binnen de
energietransitie. Waar de Regionale Energiestrategie en project Vitaal Buitengebied zich vooral
richten op vragen als: welke technieken gebruiken we, waar wekken we op, hoe verdelen we de
opgave binnen onze regio? richt ECCO zich vooral op de vraag: hoe doen we dat alles samen, en
hoe creëren we voor iedereen meerwaarde? Daarmee draagt dit project bij aan het thema
‘energiek en verantwoord’.
Zaaknummer 1948107958                    Pagina 4 van 8       datum 9 oktober 2018
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>     5. Motie energieneutraal en gasloos bouwen
Op 8 februari 2018 heeft uw raad een motie aangenomen over gasvrij bouwen. U bent op 25 juni
2018 tussentijds geïnformeerd met een raadsinformatiebrief. Daarin werd aangegeven dat
bouwen zonder aardgas sinds 1 juli 2018 in wetgeving is vastgelegd. (wet Voortgang
Energietransitie (VET). Er is daarom geen ambitie meer opgenomen voor aardgasloze nieuwbouw
in deze visie.
Voor de bevordering van energieneutrale nieuwbouw werd verwezen naar de duurzaamheidsvisie
die nu voorligt. Binnen het thema ‘energiek en verantwoord’ wordt gewerkt aan het stimuleren van
energiezuinige en energieneutrale nieuwbouw. Waar mogelijk leggen we eisen vast in
(toekomstig) beleid of regelgeving. Waar het niet afdwingbaar is zetten we in op stimulering en
bewustwording. Vergelijkbare stappen zetten we binnen dit thema ook voor de bestaande bouw.
We zetten in op het beperken van energieverlies (isoleren) en binnen de regionale
energiestrategie maken we transitieplannen om op termijn de bestaande bouw niet meer te
verwarmen met aardgas. We geven zelf het goede voorbeeld door het eigen vastgoed te
verduurzamen. Het maatregelenpakket waar u specifiek om heeft gevraagd is verweven in het
uitvoeringsprogramma.
Kanttekeningen
     1. Dilemma’s
Op het moment dat we deze duurzaamheidsvisie ten uitvoer brengen, ontstaan er dilemma’s.
Belangen zullen botsen. Dat zien we bijvoorbeeld bij verduurzaming van monumentale panden. Of
bomen die schaduw werpen op zonnepanelen. Deze dilemma’s zijn vooraf moeilijk te voorspellen
en in elke casus anders. We zoeken per casus, binnen de juiste context en in overleg naar
oplossingen. Dat past ook bij het lerende karakter van de programmalijn participatie.
     2. Prioriteren
De gestelde ambities zijn hoog, maar soms ook nog ver weg. We beginnen morgen met de eerste
stappen in de juiste richting. Maar niet alles kan meteen en tegelijk. Er is ook regulier en dagelijks
werk te verrichten, ofwel ‘de winkel moet openblijven tijdens de verbouwing’. Bovendien volgt elk
project zijn eigen tempo, met zijn eigen vertragingen en versnellingen. Uw raad heeft op de
beeldvormende avond aangegeven bij welke onderwerpen de prioriteit ligt. Bij het maken van
keuzes (wat eerst) volgen we die lijn. U heeft de hoogste prioriteit gegeven aan de energietransitie
en het thema zwerfafval.
Communicatie
Bij het opstellen van de visie, kwam het onderwerp ‘bewustwording’ meerdere malen nadrukkelijk
naar voren. Het wordt door de betrokken partners en inwoners als cruciaal gezien. Eén van de
uitgangspunten van de visie is daarom ‘we brengen duurzaamheid dichtbij en overal’.
Bewustwording is een vast onderdeel bij alle projecten. Dat doen we door kennis beschikbaar te
stellen en over te dragen (via netwerken, onderwijs en kennisbijeenkomsten) maar ook door
concrete voorbeelden, ofwel handelingsperspectief te geven. Deze voorbeelden zijn zichtbaar
voor en door de gehele gemeente.
Een belangrijke eerste stap is de lancering van de website www.duurzaammeierijstad.nl in
oktober 2018, waar inwoners en ondernemers informatie en tips aangereikt krijgen over duurzaam
handelen.
Zaaknummer 1948107958                  Pagina 5 van 8         datum 9 oktober 2018
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Participatie
Door middel van interviews in mei en juni 2018 met woningcorporaties, projectontwikkelaars,
banken, dorpsraden, basisonderwijs, waterschappen, ZLTO, kennisinstellingen, maatschappelijke
organisaties zoals Energie Coöporatie Schijndel, stichting Fairtrade en IVN en ook ambtenaren
van de gemeente is vorm gegeven aan de duurzaamheidsvisie. Aan deze partijen is gevraagd
naar de huidige situatie en de gewenste situatie over tientallen jaren.
In een openbare bijeenkomst op 25 juni 2018 konden inwoners, raadsleden en andere
geïnteresseerden aangeven welke duurzaamheidsthema’s zij het belangrijkste vinden.
Op 23 augustus 2018 heeft een sessie plaatsgevonden met genodigde stakeholders. Doel van
deze bijeenkomst was te delen en bespreken wat er aan ambities is opgehaald uit de interviews
en openbare bijeenkomst. Om vervolgens projecten voor de korte termijn te benoemen, die de
eerste stappen vormen in de uitvoering. Deze belangrijke stap in het participatietraject zorgt
ervoor dat de betrokken partijen op de hoogte zijn van de ambities die nu aan uw raad worden
aangeboden ter vaststelling. Op deze manier wordt het ook echt een gezamenlijke visie.
Duurzaamheid
Zie gehele raadsvoorstel.
Financiële toelichting
In de kadernota 2019 heeft uw raad reeds budget beschikbaar gesteld voor duurzaamheid. Naast
de 200.000 euro per jaar die al eerder beschikbaar waren gesteld, is nu 800.000 euro per jaar
extra toegekend aan duurzaamheid. Bij de begrotingsbehandeling wordt aan uw raad voorgesteld
om de komende vier jaar een revolverend fonds te vullen (met vier maal 1 miljoen euro) voor het
financieren van verduurzaming van de particuliere woningvoorraad. Dat is een belangrijke stap
richting de uitvoering van de duurzaamheidsvisie, het geeft ons college de mogelijkheid om
projecten te initiëren, participeren of faciliteren. Voor het eerste jaar (2019) is een globale
verdeling gemaakt van de besteding van deze gelden. De invulling daarvan kan nog veranderen
als het uitvoeringsprogramma vorm krijgt.
                                                              2019         2020        2021       2022
  Bestaand budget duurzaamheid                              200.000     200.000      200.000    200.000
  (incl. subsidieregeling 2019)
  Uitvoeren duurzaamheidsprogramma en actieplan                         850.000      850.000    850.000
  energieneutraal 2050
  Verduurzaming bestaande woningvoorraad                     90.000
  Verduurzaming maatschappelijk vastgoed                    400.000
  Energie neutrale en aardgas loze nieuwbouw                 50.000
  Opwekking duurzame energie inpassen in Meierijstad         25.000
  Duurzame Grond- Weg en Waterbouw                           25.000
  Duurzame mobiliteit en verkeer en vervoer                  75.000
  Stimuleren duurzame bedrijfsleven en                       50.000
  bedrijventerreinen
  Duurzame bedrijfsvoering eigen organisatie                 75.000
  Energieonderzoek voor sportaccommodaties                   10.000
  Fonds verduurzaming bestaande woningvoorraad            1.000.000   1.000.000    1.000.000  1.000.000
  TOTAAL                                                  2.000.000   2.050.000    2.050.000  2.050.000
Zaaknummer 1948107958                    Pagina 6 van 8          datum 9 oktober 2018
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Planning
In het vierde kwartaal van 2018 en het eerste kwartaal van 2019 stellen we het
uitvoeringsprogramma op. Het wordt een dynamisch document, dat ook daarna nog vaak zal
wijzigen. De uitvoering is deels al gestart en zal in 2019 verder opgepakt worden.
Rechtsbescherming
Niet van toepassing.
Monitoring en evaluatie
In de visie wordt bij elk inhoudelijk hoofdstuk aangegeven hoe er gemeten en gemonitord wordt.
Bijlage(n)
 1. Duurzaamheidsvisie Meierijstad.
 2. Uitvoeringsprogramma duurzaamheid op hoofdlijnen.
Ter inzage documenten
Niet van toepassing.
Hoogachtend,
Burgemeester en wethouders van de gemeente Meierijstad,
De secretaris,                                    De burgemeester,
Drs. M.G.C. Wilms –Wils RA                        ir. C.H.C. van Rooij
Zaaknummer 1948107958                   Pagina 7 van 8          datum 9 oktober 2018
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>De raad van de gemeente Meierijstad,
Gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 9 oktober 2018
Gelet op artikel 147 van de Gemeentewet
Besluit gemeenteraad:
1. Stelt de duurzaamheidsvisie Meierijstad vast
2. Geeft opdracht aan het college om het uitvoeringsprogramma verder uit te werken met alle
    betrokken partijen.
Aldus besloten in zijn openbare vergadering van 8 november 2018
De raad voornoemd,
De griffier,                                   De voorzitter,
A.F.J. Franken                                 ir. C.H.C. van Rooij
Zaaknummer 1948107958                Pagina 8 van 8          datum 9 oktober 2018
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>