<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Beheerstrategie verhardingen 2019 – 2023
          GEMEENTE MEIERIJSTAD
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoud
BEHEERSTRATEGIE VERHARDINGEN 2019 – 2023 ................................................................................................................. 1
VOORWOORD .................................................................................................................................................................................. 3
1. ALGEMEEN .............................................................................................................................................................................. 4
1.1 AANLEIDING ............................................................................................................................................................................. 4
1.2 DOELSTELLING BEHEERSTRATEGIE ............................................................................................................................................. 4
1.3 SCOPE EN DEFINITIES ................................................................................................................................................................ 4
1.4 BEGRIPPENKADER .................................................................................................................................................................... 5
2. KADERS .................................................................................................................................................................................. 6
2.1. ALGEMEEN .............................................................................................................................................................................. 6
2.2. WETTELIJKE KADERS ................................................................................................................................................................ 6
2.3. BELEIDSKADERS ...................................................................................................................................................................... 7
2.4. TECHNISCHE KADERS ............................................................................................................................................................... 7
3. BEHEER EN ONDERHOUD ........................................................................................................................................................ 9
3.1. INLEIDING ................................................................................................................................................................................ 9
3.2. BEHEER OF ONDERHOUD .......................................................................................................................................................... 9
3.3. BEHEER .................................................................................................................................................................................. 9
3.4. WEGINGEN IN BEHEER ............................................................................................................................................................ 10
3.5. ONDERHOUD ......................................................................................................................................................................... 11
3.6. REGULIER ONDERHOUD EN LEVENSDUUR .................................................................................................................................. 13
3.7. RESTRICTIEF ONDERHOUD EN LEVENSDUUR .............................................................................................................................. 13
4. AREAAL................................................................................................................................................................................. 15
4.1. ALGEMEEN ............................................................................................................................................................................ 15
4.2. OMVANG AREAAL ................................................................................................................................................................... 15
4.3. WAARDE AREAAL ................................................................................................................................................................... 15
5. ASSETMANAGEMENT ............................................................................................................................................................ 16
5.1. ALGEMEEN ............................................................................................................................................................................ 16
5.2. WAARDEN AM ....................................................................................................................................................................... 16
5.3. WAARDEN IVOR ................................................................................................................................................................... 17
5.4. BOUWSTENEN IVOR .............................................................................................................................................................. 17
5.5. BELEIDSTHEMA’S CROW ....................................................................................................................................................... 17
5.6. WAARDEN IBOR ................................................................................................................................................................... 18
5.7. BODEMPLAAT IBOR ............................................................................................................................................................... 18
5.8. VERWACHTINGSMANAGEMENT ................................................................................................................................................. 19
6. VAN BELEID NAAR RESULTAAT ............................................................................................................................................. 20
6.1. ALGEMEEN ............................................................................................................................................................................ 20
6.2. BELEIDSTHEMA’S VERSUS ONDERDELEN ................................................................................................................................... 20
6.3. BELEIDSTHEMA’S VERSUS KWALITEITSNIVEAUS.......................................................................................................................... 21
7. BEELDKWALITEIT, VERSUS TECHNISCH ONDERHOUDSNIVEAU ............................................................................................ 22
7.1. ALGEMEEN ............................................................................................................................................................................ 22
7.2. BEELDKWALITEIT.................................................................................................................................................................... 22
7.3. INDICATIEVE KWALITEIT ........................................................................................................................................................... 22
7.4. ONDERHOUDSNIVEAU / INDICATIE VOOR TECHNISCHE KWALITEIT ................................................................................................. 23
7.5. ONDERHOUDSNIVEAU / INDICATIE VOOR RISICO ......................................................................................................................... 24
7.6. KWALITEIT IN BEELD ............................................................................................................................................................... 25
8. RESULTATEN INSPECTIE ....................................................................................................................................................... 27
8.1. ALGEMEEN ............................................................................................................................................................................ 27
8.2. KWALITEIT ............................................................................................................................................................................. 27
8.3. ANALYSE............................................................................................................................................................................... 28
9. INVESTERINGEN.................................................................................................................................................................... 29
9.1. ALGEMEEN ............................................................................................................................................................................ 29
9.2. FINANCIËLE IMPLICATIES ......................................................................................................................................................... 29
9.3. OVERWEGING ........................................................................................................................................................................ 29
9.4. INVESTEREN IN ONDERHOUD ................................................................................................................................................... 30
9.5. INVESTEREN IN VERVANGING ................................................................................................................................................... 31
9.6. MONITORING ......................................................................................................................................................................... 31
9.7. VERVOLGSTAPPEN ................................................................................................................................................................. 32
10. TOT SLOT ........................................................................................................................................................................... 33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Voorwoord
In 2017 is de gemeente Meierijstad ontstaan uit een fusie van de voormalige gemeenten Sint-Oedenrode, Schijndel
en Veghel. Ieder van de voormalige fusiegemeenten had een eigen regiem voor het beheer- en onderhoud van de
verhardingen. In het kader van het harmonisatieproces, omwille van eenduidigheid en transparant handelen, is een
assetmanagement strategie opgesteld voor het ontwerp-, het beheer- en het onderhoud van verhardingen. Deze
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>notitie bevat de strategie om, in de periode 2019 – 2023, te komen tot een onderhoudsniveau waarmee wordt voldaan
aan wet- en regelgeving en het voorkomen van voortijdig kapitaalverlies in de navolgende perioden.
1. Algemeen
1.1 Aanleiding
De gemeente Meierijstad is verantwoordelijk voor het beheer- en onderhoud van de verhardingen in de openbare
ruimte en daarmee tevens verantwoordelijk voor het behalen van een maximale meerwaarde uit de investeringen
die hiervoor zijn gedaan. Uit een visuele beoordeling van het kwaliteitsniveau van de gemeentelijke verhardingen is
gebleken dat de kwaliteit van de verhardingen lager is dan acceptabel mag worden geacht.
De gemeente Meierijstad loopt hierdoor een aantal risico’s. Enerzijds het risico van aansprakelijkheidstellingen,
omdat gebruikers gevaar kunnen lopen bij het gebruik van de verhardingen. Anderzijds, en meer concreet, een risico
van voortijdig kapitaalverlies, omdat de geïnvesteerde middelen voor verhardingen te weinig rendement opleveren
omdat te weinig of niet tijd toegepast onderhoud ertoe heeft geleid dat de verhardingen eerder moeten worden
vervangen dan technisch noodzakelijk zou zijn geweest.
1.2 Doelstelling beheerstrategie
Met deze beheerstrategie beoogd het atelier Openbaar Gebied om in de periode 2019 – 2023, op basis van een
verantwoord assetmanagement, te komen tot een areaal dat voldoet aan wet- en regelgeving en waarmee voortijdig
kapitaalverlies wordt voorkomen.
1.3 Scope en definities
Wegbeheer is het systematisch plannen, budgetteren, voorbereiden en uitvoeren van activiteiten die erop zijn
gericht de weg zijn bestaande functie te laten vervullen. Voor goed wegbeheer is het van belang een beeld te
hebben van het huidige kwaliteitsniveau van het wegennet en de ontwikkeling daarvan op de (middel)lange termijn.
De vereiste onderhoudsmaatregelen kunnen dan worden voorbereid en de vereiste middelen kunnen op tijd
worden gereserveerd. Het op tijd uitvoeren van onderhoudsmaatregelen en het reserveren van geld hiervoor is
belangrijk omdat uitstel van maatregelen kan leiden tot kapitaalverlies, met name bij asfaltwegen. Bovendien kan er
gedurende een bepaalde tijd sprake zijn van een situatie waarin een weg of wegverbinding zo slecht is dat dit de
verkeersveiligheid negatief beïnvloedt. In CROW-publicatie 147 ‘Wegbeheer 2011’ [81] wordt uitvoerig ingegaan op
beheer en onderhoud.
In deze algemene omschrijving van het begrip wegbeheer zijn drie elementen van essentieel belang:
a.      Handhaven van de bestaande functie. Dit betekent dat activiteiten zoals wegverbreding en dergelijke niet tot
        de beheertaak behoren, maar investeringen zijn in de zin van uitbreiding, aanleg en reconstructie of
        functieverandering;
b.      Systematische aanpak van activiteiten. Budgetteren, plannen en dergelijke zijn nodig voor een effectieve en
        efficiënte besteding van de (beperkte) beschikbare middelen;
c.      Communicatie met de weggebruiker. Dit is enerzijds nodig om het gewenste kwaliteitsniveau vast te stellen
        en draagvlak voor de onderhoudswerkzaamheden te verkrijgen. Anderzijds voorkomt het veel ergernis en
        economische schade als gevolg van de verminderende doorstroming van het verkeer.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Deze beheerstrategie biedt de kaders voor programmatisch onderhoud en/of vervangen van verhardingen in de
periode 2019 – 2023. Deze beheerstrategie volgt de systematiek van het assetmanagement en is gericht op het
maximaliseren van het rendement van het civieltechnisch vastgoed in de openbare ruimte. De term ‘civieltechnisch
vastgoed’, staat in dit geval voor ‘verhardingen’.
1.4 Begrippenkader
In dit beheerplan worden er meerdere definities en begrippen gebruikt. Daarom is een begrippenkader opgenomen
waar deze begrippen verdere uitleg krijgen.
a.      Rendement, wat de investering meer oplevert dan de kosten van aanleg. Iedere verharding heeft het doel
        om, gedurende de levensduur, bruikbaar te zijn. Tijdig onderhoud borgt niet alleen dat de levensduur kan
        worden bereikt, ook borgt het dat de verharding zoveel als mogelijk beschikbaar en veilig bruikbaar is. Het
        ‘rendement’ heeft dan ook niet alleen betrekking op de kosten van onderhoud. Ook zaken als continuïteit van
        gebruik, overlast en voortijdig bereiken van de levensduur dienen te worden gewogen;
b.      Technische levensduur, de leeftijd die een beheerobject bereikt voordat deze compleet vervangen moet
        worden;
c.      Instandhouding, het beheren van een beheerobject op een dergelijke manier dat deze voldoende presteert
        om zijn beoogde functies blijft vervullen;
d.      Beheersmaatregel, een ingreep in de levenscyclus van een beheerobject met als doel dit in stand te houden;
e.      Dagelijks onderhoud, de werkzaamheden voor het herstel van slijtage door normaal gebruik en
        omstandigheden. van reguliere maatregelen is vooraf redelijk te voorspellen wanneer ze uitgevoerd moeten
        worden omdat het cyclische maatregelen zijn. Het definitieve uitvoeringsjaar wordt tijdens de inspecties
        vastgesteld. Deze maatregelen zijn nodig om het object op het gewenste onderhoudsniveau te houden;
f.      Klein onderhoud, regelmatig terugkerend preventief onderhoud gericht op het in goede staat houden van een
        kunstwerk ten gevolge van normale veroudering of slijtage;
g.      Groot onderhoud, incidenteel grootschalig onderhoud gericht op het weer in goed staat brengen van een
        constructie ten gevolge van normale veroudering, calamiteiten, wijziging van functies, verwaarlozing of
        ontwerpfouten;
h.      Waarschuwingsgrens, grenswaarde tussen kwaliteitsniveaus, waarbij de termijn waarbinnen regulier
        onderhoud zou moeten zijn gepleegd, is overschreden;
i.      Achterstallig onderhoud, onderhoud dat wel gepland was om een object in stand te houden, maar niet is
        uitgevoerd;
j.      Vervanging, het vervangen van een object, als het einde van de technische levensduur is bereikt en er nog
        steeds behoefte is aan de functies die het vervult. Vaak zijn deze niet begroot en worden gezien als
        investering.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>2. Kaders
2.1. Algemeen
De gemeente Meierijstad conformeert zich aan de verplichtingen in de wet en heeft zelf ook relevante
beleidskaders geformuleerd. Dit hoofdstuk beschrijft de kaders die zijn ingebracht in de systematiek van het
assetmanagement van verhardingen.
2.2. Wettelijke kaders
De wettelijke c.q. juridische kaders voor het aanleg-, beheer- en onderhoud van verhardingen in de openbare
ruimte worden beschreven in:
a.    Grondwet, zorg van de overheid gericht op de bewoonbaarheid van het land en de bescherming en
      verbetering van het leefmilieu door het zorgen voor goede weginfrastructuur;
b.    Burgerlijk Wetboek, hierin wordt aansprakelijkheid voor schade als gevolg van een onrechtmatige daad. De
      beheerder moet aantonen wat hij heeft gedaan om risico’s voor de weggebruiker te beperken en dat hij
      structureel aan monitoring en onderhoud doet;
c.    Omgevingswet, dit is de paraplu waaronder diverse beleidsterreinen samen komen. Op termijn wordt deze
      vervangen door een Omgevingsvisie waarin gemeente moeten vastleggen hoe zij omgaan met beheer- en
      onderhoud van verhardingen in relatie tot andere beleidsterreinen;
d.    Wegenwet, hierin wordt beschreven welke verantwoordelijkheden de eigenaar/wegbeheerder heeft jegens
      gebruikers rond het beheer- en onderhoud van de verhardingen;
e.    Reglement Verkeersregels en Verkeerstekens 1990;
f.    Wet Milieubeheer, hierin is aangegeven welke stoffen als afvalstoffen zijn aangemerkt en niet zonder
      beschermende maatregelen in het milieu worden gebracht. Onder meer over vrijkomende materialen bij
      onderhoud aan wegen;
g.    Code Milieu verantwoord wegbeheer, deze bevat richtlijnen voor het vaststellen en verwijderen van
      teerhoudende lagen in asfaltverhardingen. Bij onderhoud aan asfaltverhardingen wordt projectmatig bekeken
      of er sprake is van teerhoudend asfalt. Bij het constateren van teer wordt overgegaan tot het selectief
      verwijderen hiervan;
h.    Wet geluidhinder, hierin is het bestrijden en voorkomen van geluidshinder ten gevolge van wegverkeer,
      railverkeer en industrie vastgelegd. Voor wegen is dit onder andere bij de aanleg van een nieuwe weg, de
      bouw van nieuwe woningen nabij de wegen en bij wijzigingen aan de weg;
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>2.3. Beleidskaders
Naast de wettelijke kaders, bestaan ook diverse beleidskaders die richtinggevend kunnen zijn binnen de
systematiek van het assetmanagement van verhardingen. Hieronder de beleidskaders die zijn gebruikt voor het
opstellen van de beheerstrategie en de hieruit voortvloeiende programmatische aanpak van beheer-, onderhoud en
vervanging van verhardingen.
a.     Meierijstad zijn wij samen, Coalitieakkoord 2017 – 2022;
b.     Mijlpalen voor Meierijstad, waarin de bestuurlijke ambities zijn vastgelegd van Meierijstad;
c.     Meerjarenbegroting 2019 – 2021;
d.     Provinciale structuurvisie;
e.     Integrale Visie Openbare Ruimte (IVOR), waarin de voorkeuren zijn vastgelegd van stakeholders over de
       wijze waarop de openbare ruimte wordt ingericht;
f.     Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR), waarin de voorkeuren zijn vastgelegd van stakeholders over het
       onderhoudsniveau in de openbare ruimte;
2.4. Technische kaders
Onder zowel ontwerp- als onder beheer en onderhoud van verhardingen liggen technische kaders. Deze kaders
zijn nader beschreven door het Centrum voor Regelgeving voor het Ontwerp voor de Weg- en waterbouw (CROW).
In de richtlijnen CROW is beschreven welke kaders gelden voor een verantwoord beheer en onderhoud van
verhardingen. De technische kaders voor het beheer- en onderhoud van verhardingsconstructies worden
beschreven in:
a.     CROW publicatie 146, deze publicatie bevat een handleiding voor het uitvoeren van de globale visuele
       inspectie van verhardingen. Deze methodiek maakt het mogelijk om op netwerkniveau informatie over de
       conditie van het gehele wegennet te verzamelen. Hiermee worden netwerkplanningen, begrotingen en
       kwaliteitsoverzichten opgesteld.
b.     CROW publicatie 147, beschrijft de systematiek voor het Rationeel Wegbeheer Dit is een praktische
       benadering waarmee wordt ‘voorspeld’ hoe een weg in de toekomst slijt. Uitgangspunt is een goed
       onderhouden wegennet dat bestaat uit verhardingen met een verschillende levensduurverwachting en
       kwaliteit. De systematiek gaat dus niet uit van een wegennet dat louter uit wegen in topconditie bestaat.
       Verder houdt de systematiek rekening met gemiddelde omstandigheden en normaal gebruik;
c.     CROW publicatie 185 Handboek aansprakelijkheid beheer openbare ruimte. Dit handboek bundelt
       technische en juridische kennis om aansprakelijkstelling te voorkomen. Het handboek bevat handreikingen
       om beter om te gaan met meldingen, onderhoud, inspectie en claimbehandeling. De opgenomen claim-
       risicometer geeft de beheerder eenvoudig inzicht in de claimrisico’s. Ook zijn voorbeelden van jurisprudentie
       opgenomen. Die geven aan welke afwegingen een rechter maakt bij de beoordeling van
       aansprakelijkstellingen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>CROW publicatie 323 Kwaliteitscatalogus openbare ruimte 2013. Deze publicatie richt zich op met foto’s,
beschrijvingen en prestatie-eisen op beeldkwaliteit. De kwaliteitscatalogus stelt beheerders van openbare ruimte in
staat om inzichtelijk te communiceren met hun bestuurders, gebruikers en uitvoerders van het onderhoud. De
kwaliteitscatalogus 2013 bevat ruim 200 beeldmeetlatten met vijf kwaliteitsniveaus, variërend van zeer hoog (A+)
tot zeer laag (D), waarmee de gewenste kwaliteit per gebied kan worden gekozen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>3. Beheer en onderhoud
3.1. Inleiding
Wegbeheer is het systematisch plannen, budgetteren, voorbereiden en uitvoeren van activiteiten die erop zijn
gericht de weg zijn bestaande functie te laten vervullen. Voor goed wegbeheer is het van belang een beeld te
hebben van het huidige kwaliteitsniveau van het wegennet en de ontwikkeling daarvan op de (middel)lange termijn.
De vereiste onderhoudsmaatregelen kunnen dan worden voorbereid en de vereiste middelen kunnen op tijd
worden gereserveerd.
Het op tijd uitvoeren van onderhoudsmaatregelen en het reserveren van geld hiervoor is belangrijk omdat uitstel
van maatregelen kan leiden tot kapitaalverlies, met name bij asfaltwegen. Bovendien kan er gedurende een
bepaalde tijd sprake zijn van een situatie waarin een weg of wegverbinding zo slecht is dat dit de verkeersveiligheid
negatief beïnvloedt. In CROW-publicatie 147 ‘Wegbeheer 2011’ [81] wordt uitvoerig ingegaan op beheer en
onderhoud.
3.2. Beheer of onderhoud
Beheer wordt vaak verward met onderhoud. Waar beheer zich echter richt op strategische en tactische
overwegingen hieromtrent, richt onderhoud zich louter op operationele aspecten van activiteiten voor, en
gedurende het onderhoud.
Voor beheer wordt gebruik gemaakt van het informatiemodel beheer openbare ruimte (IMBOR). Het doel van het
IMBOR is landelijke uniformering van de benamingen van objectgegevens ('beheerattributen') en de bijbehorende
waarden (‘domeinwaarden’). Het is niet wettelijk verplicht de beheerattributen en domeinwaarden uit het IMBOR te
gebruiken, maar wanneer een organisatie dit type gegevens gebruikt, is het gewenst dit volgens het IMBOR te
doen. Door eenduidige afspraken te maken, wordt het gegevensbeheer binnen en tussen organisaties, en tussen
opdrachtgevers en opdrachtnemers, efficiënter. Het IMBOR is daarmee ook geschikt voor Integraal Beheer, omdat
het alle vakgebieden omvat. Veel beherende organisaties kennen een doorontwikkeling van ‘beheer openbare
ruimte’ naar ‘assetmanagement’. Bij assetmanagement is het onderdeel ‘areaal op orde’ van groot belang. Het
IMBOR zorgt hierbij voor uniformering en harmonisatie. De nieuwe CROW Beheersystematiek Openbare Ruimte is
gebaseerd op het gedachtengoed van assetmanagement. Het IMBOR vormt een belangrijke basis voor deze
beheersystematiek.
3.3. Beheer
De strategische waarden waar beheer zich op richt hebben betrekking op de waarden die stakeholders ontlenen
aan het areaal. Deze stakeholders zijn onder meer:
a.     De gemeente zelf;
b.     Inwoners;
c.     Ondernemers
d.     Belangengroeperingen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>De waarden van deze stakeholders onderscheiden zich in hoofdzake naar;
a.    Omvang investering;
b.    Vervangingswaarde areaal;
c.    Levensduur / vervangingstermijn;
d.    Kosten levensduur;
e.    Kosten onderhoud;
f.    Beleving;
g.    Beschikbaarheid;
h.    Bereikbaarheid;
i.    Bruikbaarheid en;
j.    Toegankelijkheid.
Om een afweging te maken over beheer van het areaal verhardingen en de investeringen die daarvoor mogen
worden gedaan, moet aan ieder van bovenstaande waarden een ‘gewicht’ te worden toegekend.
3.4. Wegingen in beheer
Het ‘gewicht’ dat aan de waarden voor beheer wordt toegekend is vooralsnog als volgt:
a.    Verkeersfunctie, de waarde van wegen en wegverbindingen onderscheiden naar functie en belang voor
      stedelijk gebied, bedrijventerreinen en verblijfsgebieden als (winkel)centra en woonwijken. E.e.a. als
      gecategoriseerd volgens het gemeentelijk verkeersplan:
      Het categoriseringsplan voor Meierijstad onderscheidt de wegen als volgt:
      Buiten de kom:
      1. Stroomweg 80 – 100 – 120 km/u;
      2. Gebiedsontsluitende weg 80 km/u;
      3. Erftoegangsweg, type I, 60+ km/u.
      Binnen de kom;
      4. Gebiedsontsluitende weg, 70 km/u;
      5. Gebiedsontsluitende weg, 50 km/u;
      6. Erftoegangsweg, type I 30+ km/u.
b.    Omgeving, belang bij de bruikbaarheid en veiligheid als omschreven door stakeholders die betrokken waren
      bij het opstellen van de IVOR en IBOR is onderscheid gemaakt naar verhardingen in een:
      7. Centrum;
      8. Bedrijventerrein;
      9. Primaire fietsroute;
      10. Secundaire fietsroute;
      11. Woonstraat/erf;
      12. Voetgangersgebied;
      13. Buitengebied.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>c.     Type verharding, belang staat in relatie tot het voorkomen van gevolgschade/voortijdig beëindigen
       levensduur/kapitaalverlies en het risico op ongevallen voor gebruikers:
       14. Asfalt;
       15. Tegels;
       16. Gebakken bestrating;
       17. Betonsteen;
       18. Semiverharding;
       19. Onverhard.
d.     Beoogde levensduur, omwille van het voorkomen van kapitaalverlies:
       20. Onverhard
       21. Semi-verharding
       22. Bestrating
       23. Asfalt
e.     Hoogte investering, bepalend voor hoogte van kosten bij vervanging;
       24. Asfalt
       25. Bestrating
       26. Semi-verharding
       27. Onverhard
Bovenstaande ‘gewichten’ vormen de grondslag voor beheeroverwegingen rond het prioriteren binnen meerjarige
uitvoeringsprogramma’s voor beheer en onderhoud van verhardingen en vervangingsprogramma’s voor
verhardingen.
3.5. Onderhoud
Hiervoor zijn de aspecten weergegeven waarmee bij beheeroverwegingen rekening wordt gehouden. Bij
onderhoud spelen drie elementen van essentieel belang:
a.     Handhaven van de bestaande functie. Dit betekent dat activiteiten zoals wegverbreding en dergelijke niet tot
       de beheertaak behoren, maar investeringen zijn in de zin van uitbreiding, aanleg en reconstructie of
       functieverandering;
b.     Systematische aanpak van activiteiten. Budgetteren, plannen en dergelijke zijn nodig voor een effectieve en
       efficiënte besteding van de (beperkte) beschikbare middelen;
c.     Communicatie met de weggebruiker. Dit is enerzijds nodig om het gewenste kwaliteitsniveau vast te stellen
       en draagvlak voor de onderhoudswerkzaamheden te verkrijgen. Anderzijds voorkomt het veel ergernis en
       economische schade als gevolg van de verminderende doorstroming van het verkeer.
Omdat beheer zich richt op álle aspecten gedurende de levensduur van een weg vraagt het om een verdergaand
inzicht in het areaal. Dit biedt de basis voor planningen, berekeningen, begrotingen, monitoring, benchmarks
waarmee het assetmanagement van het wegenareaal kan worden uitgevoerd.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>In het belang van beheer, ten dienste van functionaliteit en de kosten gedurende de levensduur, dient bij het
ontwerp van wegen al rekening te worden gehouden met het toekomstige onderhoud. Hierbij wordt onderscheid
gemaakt naar:
a.      Economische aspecten: ontwerpaspecten met betrekking tot de minimalisering van de (onderhouds-)kosten;
b.      Uitvoeringsaspecten: ontwerpaspecten waarbij rekening gehouden wordt met de uitvoering van werken;
c.      Aansprakelijkheidsaspecten: ontwerpaspecten die mogelijk gevolgen hebben voor aansprakelijkheid.
Deze aspecten zijn niet los van elkaar te zien. Waar onderhoudskosten geminimaliseerd worden door het
toepassen van bijvoorbeeld een smallere verharding of het weglaten van bermbeveiligingsconstructies, wordt het
risico voor de weggebruiker (aansprakelijkheid) of wegwerker (uitvoering) op een ernstig ongeluk vergroot. Als er
vervolgens een veilige werksituatie voor de wegwerker moet worden gemaakt, kan dat onaanvaardbare
vertragingen voor het verkeer veroorzaken.
In relatie tot het onderhoud wordt gestreefd om een zodanige weg te ontwerpen dat:
a.      De onderhoudsbehoefte minimaal is;
b.      De levensduurkosten van deze weg minimaal zijn en;
c.      Dat de hinder van het niet volledig uit te sluiten onderhoud geminimaliseerd is.
Dit alles binnen de kaders die worden gesteld door milieu, veiligheids- en arbo-eisen.
In de verschillende fasen van het ontwerp- en totstandkomingsproces van een wegverbinding komen aspecten
naar voren die de onderhoudsbehoefte en de hiermee gemoeide kosten beïnvloeden. De voornaamste fasen zijn:
a.      Planvorming. Onder meer de wijze waarop de wegverbinding in het landschap wordt ingepast, heeft invloed
        op toekomstige onderhoudsplannen. Bij ophogingen en ingravingen bestaan er bijvoorbeeld minder
        mogelijkheden om tijdelijke omleggingen of verbredingen aan te leggen. Als de uitvoeringstijd en de
        kostenraming in de planvormingsfase onvoldoende zijn afgestemd op het zettingsgedrag van de ondergrond,
        kan dat in de toekomst leiden tot onvlakheid door de restzettingen en daardoor tot hogere
        onderhoudskosten;
b.      Ontwerp. In het ontwerp kunnen voorzieningen worden opgenomen die toekomstig beheer en onderhoud
        vereenvoudigen, zoals doorsteken en signalering. Bij wegen van een lagere categorie zullen
        beheeraspecten bij het ontwerp een kleinere rol spelen doordat er eerder een alternatieve route kan worden
        aangeboden met een vergelijkbaar serviceniveau. Om te bepalen welke maatregel noodzakelijk is, is in
        CROW-publicatie147 ‘Wegbeheer 2011’ [81] een procedureschema opgenomen. Tot de mogelijke
        maatregelen behoren afzettingen of (gedeeltelijke) omleidingen. Hiermee kan bij het ontwerp rekening
        worden gehouden. Met name bij regionale stroomwegen kan bij het ontwerp rekening worden gehouden met
        onderhoudswerkzaamheden;
c.      Realisatie. Als kwaliteitsbeheersing tijdens de uitvoering onvoldoende aandacht krijgt, kan deze in de
        onderhoudsfase tot hogere kosten leiden. Ook de keuze voor bepaalde uitvoeringsmethoden en materialen
        kunnen effect hebben op de onderhoudskosten.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>3.6. Regulier onderhoud en levensduur
Regulier onderhoud, het tijdig toepassen van onderhoudsmaatregelen zorgt ervoor de beoogde levensduur van
verhardingen wordt behaald. Daarbij zorgt het ervoor dat de totale beheerskosten gedurende de levensduur van de
verhardingen zo laag mogelijk blijven. Feitelijk ‘levert’ regulier onderhoud het beste rendement voor de eigenaar
wegbeheerder en wordt het meest ‘gehaald’ uit de investering die oorspronkelijk, bij het realiseren van de
verhardingsconstructie, is gedaan.
Bij regulier onderhoud, is er sprake van onderstaande verloop van onderhoud gedurende de levensduur van de
verhardingen.
In bovenstaande tekening zijn de intervallen voor regulier onderhoud weergegeven. Na het doorlopen van 2
reguliere onderhoudscycli, bereikt een verhardingsconstructie doorgaans de beoogde levensduur en ‘levert’ de
investering het hoogst mogelijke rendement op.
3.7. Restrictief onderhoud en levensduur
Onderhoud kost geld. Regulier onderhoud c.q. de exploitatielasten voor het onderhoud van verhardingen vormt een
aanzienlijke belasting van een gemeentelijke exploitatiebegroting. Om deze belasting te verminderen, besluiten
wegbeheerders soms voor restrictief onderhoud. Restrictief onderhoud, betekent lagere exploitatielasten omdat er
minder onderhoudswerkzaamheden worden uitgevoerd aan de verhardingen. Restrictief onderhoud is mogelijk,
zolang geen grenswaarden worden overschreden die kunnen leiden tot risico’s voor de investering (kapitaalverlies)
óf voor de gebruiker (aansprakelijkheidstelling bij letselschade).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Bij restrictief onderhoud, wordt een lager kwaliteitsniveau aangehouden c.q. acceptabel geacht. Veelal is dat het
onderhoudsniveau C waarbij wordt ‘afgedaald’ vanaf een hoger niveau tot een punt waarop binnen 2 jaar groot
onderhoud nodig is.
Aan restrictief onderhoud, zijn enkele risico’s verbonden. In vergelijking met hogere kwaliteitsniveaus vertoont
niveau C meer oneffenheden in bestratingen en meer scheurvorming bij asfaltverhardingen.
28.    Oneffenheden in bestratingen kunnen leiden tot ongevallen. Met name in voetpaden en
       voetgangersgebieden als winkelcentra zijn oneffenheden ongewenst;
29.    Scheurvorming in asfalt, is veelal een teken dat de constructie zwakker wordt. Als scheuren niet worden
       gevuld, treedt water in waardoor bij vorst ernstigere schade ontstaat. Worden scheuren niet gerepareerd,
       dan ontstaat een gerede kans dat de scheur zich voortzet door de gehele constructie. In dergelijke gevallen
       is herstel niet meer mogelijk en zal de constructie moeten worden vervangen.
Bij restrictief onderhoud, onderhoud dat pas plaatsvindt als zich al ernstige schade voordoet, wordt de beoogde
levensduur van een constructie nooit worden behaald. Feitelijk betekent dit dat er minder dan het beoogde
rendement uit een investering wordt gehaald. Dit wordt ook wel kapitaalverlies genoemd. Hoewel restrictief
onderhoud, voor de korte termijn ‘winst’ oplevert door lagere exploitatielasten, kost het op termijn meer omdat
vervangingen eerder dan beoogd moeten worden uitgevoerd. Restrictief onderhoud leidt ertoe dat een kortere
afschrijvingstermijn gaat gelden voor de kapitaalinvestering van verhardingen.
In onderstaande tekening heeft het CROW in beeld gebracht wat er gebeurt bij restrictief onderhoud. Zoals in
onderstaande afbeelding is weergegeven leidt restrictief onderhoud tot een kortere levensduur. Het gevolg hiervan
is dat verhardingen zal sneller dan oorspronkelijk beoogd, moeten worden vervangen. Bijkomend, zijn ook de
intervallen voor onderhoud kleiner, en daarmee de kosten voor beheer gedurende de levensduur hoger.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>4. Areaal
4.1. Algemeen
Het voorgaande ging in op de kaders voor het ontwerp-, het beheer en onderhoud en het beoordelen van de
kwaliteit van verhardingen. Deze kaders worden opgelegd aan het areaal van verhardingen. Dit hoofdstuk bevat
een beschrijving van het areaal qua omvang en kwaliteit.
4.2. Omvang areaal
                                                                       Aandeel in omvang
Het areaal openbare verhardingen omvat:
                                                                           2% 5% 2%
-      Asfalt                   2.383.454 m2
-      Elementen                2.971.876 m2
                                                                                                     40%
-      Beton                      114.415 m2
-      Onverhard                  277.783 m2
-      Overige                    119.482 m2
                                                                    51%
Het totale areaal omvat 5.469.745m2 verhardingen.
                                                                Asfalt  Bestrating   Beton   Onverhard   Overige
4.3. Waarde areaal
De ‘waarde’ van verhardingen wordt ontleend aan de
                                                                         Aandeel in waarde
economische kosten die gemoeid zijn met het vervangen
ervan. Op basis van het voorgaande wordt aan een                                  3%
                                                                                    0%
vierkante meter verharding een gemiddelde waarde
toegekend van 100 euro. Aan de hand hiervan wordt de
vervangingswaarde van het areaal verhardingen van de
gemeente Meierijstad geraamd op ca. 550 miljoen euro.
                                                                                                     50%
                                                                47%
Deze raming beperkt zich tot de vervangingswaarde. In
assetmanagement, worden echter ook andere waarden
ingebracht die van belang worden geacht rond
besluitvorming. Naast de economische waarde, gelden
                                                                   Asfalt   Bestrating   Beton   Overige
onder meer aspecten waarmee aansluiting wordt
verkregen bij de belangen belang van stakeholders. Bij
vervanging, worden deze ‘meerwaarden’ toegevoegd
aan het overwegingenkader voor ontwerp, beheer,
onderhoud en verwijderen van een weg, een kunstwerk of ander vastgoed in de openbare ruimte.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>5. Assetmanagement
5.1. Algemeen
Voor deze beheerstrategie is gebruik gemaakt van de uitgangspunten van het risico- en
informatie gestuurd assetmanagement (AM). Voor goed AM moet inzichtelijk worden
gemaakt welke risico’s er zijn rond aanleg, beheer, onderhoud en vervangen van
verhardingen. Deze risico’s worden vertaald naar de waarden die stakeholders toekennen
en/of ontlenen aan verhardingen. In dit hoofdstuk worden de waarden, omschreven voor AM en gemeentelijk
beleid, in beeld gebracht.
5.2. Waarden AM
De waarden binnen het AM wordt bepaald door de belangen van alle stakeholders. Deze belangen gaan verder
dan louter de kwaliteit van de constructie en de veiligheid van gebruikers. In het AM worden deze belangen
verwoord met:
-      R, betrouwbaarheid, de waarschijnlijkheid dat een object zijn functie kan uitvoeren, gedurende de
       levensduur;
-      A, beschikbaarheid, werkzaamheden aan-, of vervangen van verhardingen heeft invloed op de
       beschikbaarheid van een object. Hoe vaak werkzaamheden moeten worden uitgevoerd, bepaalt onder meer
       of bedrijven bereikbaar zijn voor klanten en/of leveranciers;
-      M, onderhoud-baarheid, de tijd dat nodig is om iets weer gangbaar te maken, bepaald hoe lang overlast
       en/of hinder zich voordoet;
-      S, veiligheid, het vrijwaren van onaanvaardbare risico’s en/of letsel bij gebruik (constructie);
-      S, veiligheid, het vrijwaren van onaanvaardbare risico’s bij werkzaamheden aan het object (Arbo);
-      H, gezondheid, het vrij zijn van onaanvaardbare risico’s voor de gezondheid van gebruikers
       (verkeersveiligheid, toegankelijkheid);
-      E, omgeving, het vrijwaren van onaanvaardbare risico’s voor de omgeving, geluid, trilling, fijnstof;
-      E, kosten, alle kosten verbonden aan ontwerp, realisatie, gebruik (energie), onderhoud en verwijderen van
       een object;
-      P, politiek, de waarden die bestuur en organisatie hanteren, ambities en doelstellingen voor beleid en
       organisatie(vorm).
Bovenstaande zaken zijn geordend volgens het internationaal AM concept RAMSSHEEP, en vertaald naar
Nederlandse termen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>5.3. Waarden IVOR
In de IVOR is vastgelegd welke waarden stakeholders gerealiseerd zouden willen zien in de openbare ruimte.
Deze waarden zijn ook vertaald naar aspecten van beheer- en onderhoud die terug komen in de IBOR.
Zo hebben inwoners en belangenorganisaties over ‘netheid’ aangegeven dat de openbare ruimte het ‘visitekaartje’
is van een gemeente. Binnen dat visitekaartje was het echter denkbaar dat onderscheid wordt gemaakt tussen
verschillende gebieden. Locaties en plaatsen die veel gebruikt worden (dorpscentra, hoofdwegen, entrees en
ontmoetingsplekken in de wijk) zouden bij voorkeur op een hoger kwaliteitsniveau onderhouden moeten worden.
Op ander plaatsen werd een extensiever onderhoud mogelijk geacht. Vanuit het IBOR worden zgn.
gebiedsbeheerplannen ontwikkeld waarin afspraken over verschillen in het onderhoudsniveau binnen een kern of
wijk.
5.4. Bouwstenen IVOR
Bovenstaande beleidsdocumenten maken gebruik van dezelfde bouwstenen. In de IVOR is elk van deze
bouwstenen beschreven welke ambitie Meierijstad nastreeft voor het beheer- en onderhoud.
a.      Participatie, een openbare ruimte waar inwoners en ondernemers meedenken en meedoen bij het beheren
        van hun leefomgeving;
b.      Leefbaarheid, een openbare ruimte die is afgestemd op de behoefte van de gebruikers en past bij de
        identiteit van de verschillende dorpen;
c.      Duurzaamheid, een openbare ruimte waarbij de inrichting en het beheer rekening wordt gehouden met
        ‘elders’ en ‘later’;
d.      Gezondheid. Een openbare ruimte die aanspoort tot beweging en ons leert over de natuur en
        voedselproductie.
In de lijst van bovenstaande bouwstenen ontbreekt innovatie. Dit aspect uit de Mijlpalen is echter zodanig van
belang voor het ontwikkelen en toepassen van beheersmaatregelen dat het nadrukkelijk terugkomt in de wegingen
rond het assetmanagement van de verhardingen.
e.      Innovatie, het verbeteren van het beheersproces en de beheersmaatregelen, om te komen tot meer waarde
        van de verhardingen;
5.5. Beleidsthema’s CROW
Om te komen tot een beoordeling van de ambities die in beleid zijn beschreven en de bouwstenen waarmee deze
worden ondersteunt, zijn beleidsthema’s beschreven. De vertaling van beleidsthema’s en wat hiervoor als gewenst
c.q. acceptabel wordt geacht, vormt de basis voor beheer en onderhoud. In dit hoofdstuk is de samenhang
verwoord van ieder beleidsthema en de verschijningsvorm c.q. het beeldmerk dat hieraan dient te worden
ontleend. Op deze manier wordt een eenduidig en transparant kader geschetst van wat bestuur en stakeholders
kunnen verwachten.
De bouwstenen van de IVOR zijn vertaald naar beleidsthema’s die door de CROW worden gehanteerd als
maatstaven voor de kwaliteit van de openbare ruimte.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>a.     Participatie, deelname, uit zich in betrokkenheid bij ontwerp, beheer en onderhoud. Deze aspecten komen
       overwegend terug in de beleidsthema’s aanzien, veiligheid en milieu;
b.     Leefbaarheid, uit zich in beleving. Dit aspect komt overwegend terug in de beleidsthema’s, comfort, aanzien,
       leefbaarheid zelf en bereikbaarheid;
c.     Duurzaamheid, uit zich in continuïteit, circulariteit. Deze aspecten komen overwegend terug in de
       beleidsthema’s veiligheid, leefbaarheid en milieu;
d.     Gezondheid, uit zich in de gevolgen voor fysieke- en psychische gesteldheid. Deze aspecten komen
       overwegend terug in de beleidsthema’s veiligheid, comfort, leefbaarheid en milieu.
Uit bovenstaande overzicht is op te maken dat de beleidsthema’s van het CROW goed toepasbaar zijn als invulling
van CROW richtlijnen naar de bouwstenen die de gemeente Meierijstad gebruikt om de ambities en behoeften van
hun stakeholders in beeld te brengen.
5.6. Waarden IBOR
De waarden van de IVOR, vertaald naar de IBOR, vormen de basis voor het beschikbaar stellen van financiële
ruimte voor het verbeteren van de woon- en leefomgeving door inwoners en ondernemers. Door hen de
mogelijkheid te bieden werkzaamheden te verrichten die normaliter door- of in opdracht van de gemeente wordt
uitgevoerd. De inspanningen van inwoners en/of ondernemers kunnen leiden tot besparingen in de uitgaven van de
gemeente die kunnen worden ingezet voor activiteiten die, voor de betrokkenen, een meerwaarde betekenen voor
hun woon- en leefomgeving. gebeuren.
5.7. Bodemplaat IBOR
Om te voorkomen dat participatie leidt tot afbreuk van het gemeentelijk
‘kapitaal’ of risico’s voor gebruikers is bepaald wat de ‘bodem’ is voor het
beheer. Deze ‘bodem’ staat voor het moment waarop ingrijpen niet langer
kan worden uitgesteld omdat dit zou leiden tot een negatief beeld of
onacceptabel situaties. Voor de IBOR wordt gebruik gemaakt van de KOR
(Publicatie 380 ‘Kwaliteitscatalogus voor de openbare ruimte’ van de
CROW). Dezelfde publicatie wordt ook gebruikt als indicatie voor de
technische beoordeling van de verhardingsconstructies.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>5.8. Verwachtingsmanagement
Tijdens de voorbereidingen voor IVOR en IBOR gaven stakeholders aan dat zij er de voorkeur aan gaven om voor
verschillende locaties, verschillende kwaliteitsniveaus te hanteren. In de huidige situatie kan dat alleen voor zaken
als groen en het reinigen van wegen. De reden hiervoor ligt in het feit dat een aanzienlijk deel van de verhardingen
nog niet voldoet aan de voorwaarden voor de bodemplaat. Daarbij komt dat de investeringen, nodig voor het
realiseren van de bodemplaat, nog moeten worden toegekend. In deze situatie is het onmogelijk om tegemoet te
komen aan de wensen van de stakeholders om in specifieke situaties een hoger kwaliteitsniveau te realiseren.
Dit houdt in dat, gedurende de periode waarin nog wordt gewerkt aan het realiseren van een bodemplaat voor de
verhardingen, voor alle locaties het zelfde niveau als uitgangspunt biedt. Enerzijds betekent dit dat risicovolle
situaties worden verbeterd, anderzijds dat terughoudend onderhoud in een aantal situaties kan leiden tot een
mindere beeldkwaliteit.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>6. Van beleid naar resultaat
6.1. Algemeen
In dit hoofdstuk worden wettelijke kaders en beleidsambities vertaald naar resultaatverplichtingen voor het product
verhardingen in relatie tot de belangen van gebruikers en andere stakeholders. Daarvoor is onder meer een
onderscheid gemaakt naar de impact hiervan op de onderdelen en de beoogde kwaliteit.
6.2. Beleidsthema’s versus onderdelen
In onderstaande tabel is beschreven welke onderdelen betrokken zijn bij de te onderscheiden beleidsthema’s.
Daarnaast bevat deze een beschrijving van een bandbreedte voor resultaatverplichtingen.
.
Bovenstaande beschrijvingen leggen een relatie tussen beleidsthema’s, de onderdelen die hiervoor relevant zijn en
wat aan deze onderdelen kan worden ontleend om te komen tot een oordeel over het functioneren ervan.
Om te komen tot een oordeel over de kwaliteit van de onderdelen, heeft de CROW per beleidsthema beschreven
waarop de kwaliteit wordt beoordeeld en welk ‘cijfer’ hieraan wordt toegekend.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>6.3. Beleidsthema’s versus kwaliteitsniveaus
In onderstaande tabel heeft de CROW de kwaliteitsniveaus van het ‘rationeel’ beheer vertaald naar de effecten
voor de beleidsthema’s.
Door het toekennen van bovenstaande kwaliteitsniveaus is het mogelijk om per beleidsthema te bepalen in welke
mate situaties voldoen aan de in beleid beschreven ambities voor de kwaliteit van de openbare ruimte.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>7. Beeldkwaliteit, versus technisch
        onderhoudsniveau
7.1. Algemeen
Met CROW Publicaties 185 en 323 wordt een relatie gelegd tussen beeldkwaliteit en een, indicatief,
onderhoudsniveau. Dit onderhoudsniveau (beeldkwaliteit) van verhardingen wordt, op basis van ervaringen,
vertaald naar de kwaliteit van de constructie en een termijn waarbinnen onderhoud en/of vervanging plaats dient te
vinden.
7.2. Beeldkwaliteit
Beeldkwaliteit is een subjectief begrip. Wat de één een goede weg vindt, vindt de ander juist weer slecht. Om de
onderhoudstoestand van de verhardingen in beheer bij de gemeente toch op een eenduidige manier inzichtelijk te
maken voor de bestuurders, kan de kwaliteit van de openbare ruimte gedefinieerd worden met behulp van de
beeldkwaliteitsniveaus A+, A, B, C en D. In CROW-publicatie 323 ‘Kwaliteitscatalogus’ zijn deze kwaliteitsniveaus
voor alle aspecten van de openbare ruimte (wegonderhoud, groenonderhoud, zwerfafval, etc.) gedefinieerd. Elk
niveau is beschreven in voor bestuurders begrijpelijke (niet-technische) bewoordingen en geïllustreerd met
foto’s. Op beleidsniveau kunnen bestuurders en beheerders hierdoor beter discussiëren over het geambieerde
kwaliteitsniveau van de openbare ruimte en de bijbehorende onderhoudskosten. Op basis hiervan kunnen
bestuurders dan beter besluiten nemen over het gewenste kwaliteitsniveau van de openbare ruimte (inclusief
wegverhardingen). Het is daarbij ook eenvoudig om onderscheid te maken tussen de gewenste kwaliteitsniveaus in
verschillende gebieden (zoals woonwijken, centrumgebieden, ontsluitingswegen en buitengebieden).
7.3. Indicatieve kwaliteit
Voor het plannen en begroten van het noodzakelijke constructieve wegonderhoud en het vaststellen van de
aanwezige kwaliteit maken wegbeheerders al sinds 1985 gebruik van de wegbeheersystematiek (CROW-publicatie
147). Hiermee kan op basis van gegevens uit inspecties het benodigde budget voor de komende 5
jaar worden bepaald en goed inzichtelijk worden gemaakt wat de effecten zijn op de kwaliteit bij een tekort aan
beschikbare budgetten. Het is daarom zeer wenselijk om ook in de toekomst de wegbeheersystematiek hiervoor te
blijven gebruiken. De wegbeheersystematiek heeft echter een technische invalshoek. De kwaliteit wordt in de
wegbeheersystematiek gedefinieerd per schade (zoals rafeling, scheurvorming, dwarsonvlakheid) en uitgedrukt in
de classificatie die wordt gebruikt bij de globale visuele inspectie (zoals M3 of E1). Daardoor is deze systematiek
minder goed bruikbaar voor de communicatie tussen bestuur en de (technische) wegbeheerder.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>7.4. Onderhoudsniveau / indicatie voor technische kwaliteit
Met onderstaande tabel heeft de CROW een relatie gelegd tussen onderhoudsniveaus en de indicatieve
beeldkwaliteit die hiertoe aanleiding gaf. Op manier heeft de CROW de verbinding geschapen tussen wat visueel
waargenomen wordt en wat de relatie is met het wegbeheer en de hieruit voortkomende onderhoudsmaatregelen.
Bovenstaande tabel is de ‘maatstaf’ waaraan de resultaten van visuele beoordelingen / inspecties worden
gekoppeld met de termijnstelling van onderhouds- en vervangingsinvesteringen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>7.5. Onderhoudsniveau / indicatie voor risico
In 6.4 is een tabel van de CROW afgebeeld waarin een verband wordt gelegd tussen het waargenomen
onderhoudsniveau en de technische kwaliteit van verhardingen. Om te komen tot een afweging over de noodzaak
en omvang van investeringen in onderhoud en/of vervanging, dient ook een relatie te worden gelegd tussen de
technische kwaliteit van verhardingen en de risico’s die er zijn als onderhoud niet tijdig plaatsvindt.
De risico’s worden als volgt onderscheiden:
-      Risico voor de investering, kapitaalverlies door negatieve invloed op levensduur;
-      Risico van de investering, ongewenste kosten voortvloeiend uit ontwerpkeuzes o.a. van belang voor
       exploitatielasten gedurende de levensduur en de incidentele kosten van onderhoud;
-      Risico voor de stakeholders, beschikbaarheid, bereikbaarheid o.a. van belang voor afwikkeling van
       verkeersstromen en logistieke processen;
-      Risico voor de gebruikers, bruikbaarheid, toegankelijkheid en veiligheid bij gebruik o.a. van belang voor
       groepen als fietsers, voetgangers, ouderen en personen met fysieke beperkingen.
Om context te bieden aan wat de relatie is tussen de onderhoudsniveaus in de tabel in 6.4. is hieronder
beschreven welke risico’s optreden:
A+       Er is geen schade:
         Geen risico voor kapitaalverlies, weg is beschikbaar;
A        Enige schade:
         Schade is waarneembaar maar vormt geen risico voor gebruik en/of kapitaal verlies;
B        Waarschuwingsgrens is overschreden:
         Schade is goed zichtbaar, er bestaat een beperkt risico voor gebruikers. Direct klein onderhoud is
         noodzakelijk om veiligheid van gebruikers te borgen en voortijdig groot onderhoud c.q. kapitaalverlies te
         voorkomen;
C        De richtlijn voor regulier wegbeheer is overschreden, er is sprake van achterstallig onderhoud:
         Kapitaalverlies is al aanwezig en er bestaat een aanzienlijk risico voor gebruikers en andere stakeholders
         dat de verhardingen binnen afzienbare termijn niet langer bruikbaar zijn als niet binnen 2 jaar groot
         onderhoud wordt gepleegd;
D        De richtlijn voor regulier wegbeheer is met meer dan één klasse (termijn) overschreden, er is sprake van
         achterstallig onderhoud:
         Kapitaalverlies is al aanwezig en er bestaat een concreet risico voor zowel gebruikers als stakeholders dat
         de verharding op zeer korte termijn niet langer bruikbaar is. Indien de constructie deze mogelijkheid nog
         biedt, dient direct groot onderhoud te worden gepleegd.
Bij kwaliteitsniveaus C en D is de schade zo omvangrijk dat vervanging de enige optie is en onderhoud alleen nog
wordt verricht om de veiligheid van gebruikers en bereikbaarheid van stakeholders borgen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>7.6. Kwaliteit in beeld
Door middel van ‘foto’s’ biedt de CROW inspecteurs een referentiekader voor het beoordelen van de technische
kwaliteit van verhardingen. Ter illustratie enkele voorbeelden van schadebeelden van B, C en D-situaties:
Wortelopdruk
Schade aan bestrating
                                                                         `
Oneffenheden bestrating
Oneffenheden tegels
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Langsonvlakheid asfalt
Dwarsonvlakheid
Scheurvorming
Rafeling
Reparaties
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>8. Resultaten inspectie
8.1. Algemeen
In dit hoofdstuk zijn de resultaten van de visuele inspectie van Sweco uit 2017 getoetst aan de richtlijnen en
beoordelingscriteria van het CROW en is de uitkomst vertaald naar een beheerstrategie waarmee wordt voldaan
aan de uitgangspunten voor een verantwoord assetmanagement.
Hiermee wordt voldaan aan gemeentelijke ambities om te komen tot de bodemplaat die moet zorgen voor
veiligheid bij gebruik en het voorkomen van voortijdig kapitaalverlies.
8.2. Kwaliteit
De kwaliteit van het areaal verhardingen is als volgt beoordeeld:
-       Beeldkwaliteit              omvang                     onderhoudstoestand
-       Als nieuw                   408366 m2          4,8 % nieuw
-       A+                         1536925 m2         28,1 % gebruikt maar nog geen schade
-       A                          3083280 m2         56,4 % enige schade
-       B                           230526 m2          4,2 % schade op ingrijpniveau
-       C                             21047 m2         0,4 % ernstige schade
-       D                           336866 m2          6,2 % schade op vervangingsniveau
                                        C
           Aandeel in kwaliteit 1%              D      Nieuw
                                        B      6%       5%
                                       4%
                                                                         AA
                                                                        28%
                                     A
                                   56%
                                         Nieuw    AA  A    B   C  D
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>8.3. Analyse
De resultaten van de inspectie van Sweco laten zien dan ruim 10% van het areaal verhardingen onderhoud nodig
heeft en/of het einde van de levensduur heeft bereikt. Het aandeel verhardingen dat kan worden hersteld, bedraagt
ca. 4,6 %. Indien geen onderhoud plaatsvindt, vertegenwoordigd dit aandeel een vervangingswaarde van ca. 20
miljoen euro. De kosten van tijdig onderhoud, binnen een periode van 2 jaar, worden geraamd op ca. 14 miljoen
euro. Het aandeel verhardingen waar regulier onderhoud niet langer toereikend is om nog een bijdrage te leveren
aan de levensduur van verhardingen, is aanzienlijk (6%) en vertegenwoordigd een vervangingswaarde van ca. 34
miljoen euro.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>9. Investeringen
9.1. Algemeen
Afhankelijk van materiaalgebruik c.q. de constructie van een verharding en de mate waarin deze wordt belast
bedraagt de levensduur van verhardingen 25 tot 60 jaar (info CROW). Op basis hiervan, mag worden veronderstelt
dat de gemeente Meierijstad voor een areaal met een kapitaalwaarde van 550 miljoen euro, jaarlijks ca. 12 miljoen
zou moeten reserveren voor het vervangen van een deel daarvan.
Hoewel het onmogelijk is om te voorkomen dat een verharding het einde van zijn levensduur bereikt, kan een
zorgvuldig assetmanagement en beheer ervoor zorgen dat het moment van vervangen zo lang mogelijk wordt
uitgesteld. Tijdig onderhoud en de juiste beheersmaatregel maken het mogelijk het optimum te behalen uit de
investering voor een verharding.
Om te komen tot een situatie waarin de veiligheid bij het gebruik kan worden geborgd en verder kapitaalverlies
wordt voorkomen zou ruim 10% van de verhardingen moet worden onderhouden en/of vervangen.
 (4,2 %) of vervangen (6,2 %).
9.2. Financiële implicaties
Op basis van kencijfers en eenheidsprijzen heeft het adviesbureau Sweco de maatregelen, nodig voor regulier
onderhoud en vervangen van verhardingen, berekend. Deze zijn geraamd op:
-      Voor onderhoud           13.976.274 euro
-      Voor vervangen           33.686.600 euro
Bovenstaande bedragen zijn inclusief VAT kosten, exclusief en BTW.
9.3. Overweging
Met het oog op de andere lasten voor de gemeentelijke begroting, zou het beschikbaar stellen van bovenstaande
bedragen leiden tot een disproportionele belasting van de gemeentelijke begroting. Om te komen tot de
bodemplaat, van waaruit verder kan worden gebouwd, moet een solide basis worden gelegd. Deze basis bevindt
zich op kwaliteitsniveau ‘B’. Vanaf het bereiken van dit niveau is het feitelijk pas mogelijk om regulier onderhoud
planmatig te begroten.
Vooruitlopend op het bereiken van het kwaliteitsniveau B, dient eerst een veilige situatie te worden gerealiseerd.
Om deze te bereiken wordt voorgesteld om de lasten van zowel onderhoud als het vervangen van verhardingen
over enkele jaren te spreiden. Zo kan, zonder de proporties binnen de begroting te ernstig te verstoren, worden
gebouwd aan een uitgangspositie die de basis vormt voor een bestendig en duurzaam onderhoudsprogramma dat
ook beoogd voortijdig kapitaalverlies te voorkomen.
Om binnen één jaar, vanuit de huidige onderhoudssituatie van de verhardingen te komen tot een basis-
kwaliteitsniveau ‘B’, zou in 2019 een investering nodig zijn van ca. 50 miljoen euro. In overeenstemming met de
overwegingen rond disproportionaliteit, wordt voorgesteld om voor de periode 2019 – 2023 structurele onderhouds-
en vervangingsinvesteringen te doen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>9.4. Investeren in onderhoud
Voor het onderhoud wordt een budget gereserveerd van 5 miljoen per jaar. Vanaf 2023 en daarop volgende jaren
zal deze investering worden afgestemd op wat nodig is om het kwaliteitsniveau B te borgen. Een structureel
exploitatiebudget zal er, op termijn, toe leiden dat een kwaliteitsniveau wordt bereikt waarmee risico’s van
kapitaalverlies en de veiligheid van gebruikers wordt voorkomen. In onderstaande tabel is de ambitie verbeeld om
te komen tot een genormaliseerd onderhoudsregiem.
                                              Ambitie in onderhoud
                   €16.000.000
                   €14.000.000
                   €12.000.000
                   €10.000.000
                    €8.000.000
                    €6.000.000
                    €4.000.000
                    €2.000.000
                             €-
                                2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029
                                   Exploitatie-lasten    Restant schade in opvolgend jaar
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>9.5. Investeren in vervanging
Voor het vervangen van verhardingen geldt dat de kosten van reparaties in geen enkele verhouding staan tot de
kosten van regulier onderhoud en dat deze geen enkele meerwaarde vormen voor de constructie. De levensduur
van de verharding is feitelijk geëindigd en de risico’s van onveiligheid bij gebruik en het wegvallen van
bereikbaarheid nemen toe. Het vervangen van verhardingen is, normaliter, het gevolg van het ‘natuurlijk’ verloop
binnen het areaal. In de huidige situatie is er sprake van een aanzienlijk aandeel areaal dat aan vervanging toe is
omdat restrictief onderhoud heeft plaatsgevonden. Gezien de hoge kosten, van ca. 34 miljoen euro, is ook hier
rekening gehouden met disproportionaliteit. Het is toelaatbaar dat maximaal 2% van een areaal afdaalt tot
kwaliteitsniveau ‘D’ áls vervanging in de achterliggende periode plaatsvindt. Om te komen tot een situatie waarin
het aandeel ‘D’ tot een acceptabel niveau is teruggebracht, wordt voorgesteld om voor de periode 2019 -2023
jaarlijks een vervangingsinvestering te doen van 5 miljoen. Ook hiervoor geldt dat vanaf 2023 en daarop volgende
jaren zal worden gemonitord of met deze investering het gewenste niveau kan worden geborgd.
In onderstaande tabel is zichtbaar gemaakt binnen welke termijn sprake zal zijn van een acceptabel areaalniveau.
                                     Vervangingsopgave in relatie tot
                                                    investeringen
                                                          0,5%
                    €70.000.000
                    €60.000.000
                    €50.000.000
                    €40.000.000
                    €30.000.000
                    €20.000.000
                    €10.000.000
                              €-
                                 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029
                                 Aandeel te vervangen verhardingen     Restant vervangingen
9.6. Monitoring
De hiervoor geschetste kosten om te komen tot de bodemplaat, maar ook die van structureel regulier onderhoud,
vormen een aanzienlijk belasting van de gemeentelijke begroting. Om inzicht te bieden in de resultaten en dit
inzicht te behouden, wordt een systeemmonitoring ingesteld middels periodieke inspecties en evaluaties.
Op basis hiervan worden voortgangsrapportages en een programmatisch onderhoud gepland.
De inspecties van asfalt-, en de overige gesloten verhardingen gebeuren jaarlijks. De betonklinkers en de overige
open verhardingen iedere 2 jaar. De reden dat de gesloten verhardingen jaarlijks worden geïnspecteerd ligt in het
feit dat vorstschade en inwerking van water in de funderingsconstructie onder de verhardingen aanleiding kunnen
geven tot ernstige vervolgschade. De resultaten van de inspecties zullen de basis vormen voor 2-jaarlijkse
voortgangsrapportages over de effecten van het onderhoud en het meerjarig onderhoudsprogramma en eventuele
evaluaties van de toegepaste strategie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>9.7. Vervolgstappen
Het meerjarig onderhoudsprogramma geeft een inzicht in het actuele kwaliteitsniveau van de verhardingen. Hierin
staat ook benoemd op welke wijze wordt gewerkt aan het beoogde kwaliteitsniveau en, eventueel, andere ambities
om dit niveau te overstijgen. Het uitvoeringsprogramma biedt een inzicht in de benodigde investeringen van
uitvoeringsplannen en vormt een basis voor integrale afstemming met werkzaamheden van andere disciplines
binnen de organisatie en nutsbedrijven. Het meerjarig onderhoudsprogramma bevat ook het investeringsplan voor
de uitvoeringsplannen waarmee een jaarlijks onderhoud wordt uitgevoerd. De uitvoeringsplannen bevatten een
concrete ‘lijst’ van wegvakken waaraan onderhoud plaatsvindt. Deze lijst dient onder meer ter afstemming met
dorps- en wijkverenigingen en andere stakeholders.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>10. Tot slot
Het investeringsvoorstel in deze notitie beoogd het behalen van een overall kwaliteitsniveau, vanuit een
achterstandssituatie. De investering die wordt voorgesteld zal ervoor zorgen dat het areaal verhardingen naar een
acceptabel kwaliteitsniveau worden gebracht. Ondertussen echter, zullen situaties die nu beter zijn, afdalen naar
het ‘B’ niveau. Qua veiligheid en techniek is dit toelaatbaar.
Direct stijgen naar het gewenste kwaliteitsniveau is haalbaar, maar vereist een aanmerkelijk hogere belasting van
de gemeentelijke begroting én leidt tot overlast voor de stakeholders. In het licht van de investeringen, nodig voor
het vervangen van verhardingen, oogt dit ongewenst. Indien gewenst, kan hiervoor een voorstel worden uitgewerkt.
Vooralsnog echter wordt met de voorgestelde aanpak volstaan.
                          Meierijstad zijn we samen!
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>