<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>DI: KLAN

Woensdag 12 augustus 2020

Bisschop Bekkers gaf persoonlijk
opdracht voor de bouw van de
Goede Herder kerk in Eerschot.
De schepping van architect Pleter
Dijkema, met Invloeden wan de
Bossche School, Is een vertaling
van het Tweede Vaticaans concí-
Ile en het optimisme van de Jaren
60. Door concrete plannen om In
De Goede Herder kerk woningen
te realiseren drelgt het gebouw
op korte termijn onherstelbaar
beschadigd te worden. Financieel
gewin lijkt te prevaleren boven de
onschatbare cultuurhistorische en
architectonische waarde van het
gemeentelijk monument.

Door: Rik Nelissen-Stassen,

Een kerk bij de tijd

Bisschop Bekkers gaf Pieter Dij-
kema uit Nijmegen de opdracht
voor het ontwerp van een kerk-
gebouw in zijn geboortedorp Sint-
Oedenrode. Op een stuk grond dat
geschonken werd door zijn ouders
moest in de nieuwbouwwijk Eer-
schot, de Goede Herder kerk ge-
bouwd worden. Bekkers heeft de
Inwijding van ‘zijn' kerk, door diens
vroegtijdige overlijden, niet mee
kunnen maken. In de volksmond
werd de Goede Herder echter wel
decennia lang de Bekkerskerk ge-
noemd. Een bezienswaardigheid
waarvoor belangstellenden uit het
hele land, per touringcar naar Sint-
Oedenrode afreisden. De jaren 60
van de vorige eeuw betekenden
een kantelpunt in de naoorlogse
wereld. De jongere generatie wilde
zich losmaken van de behoudende
gevestigde orde en ging op zoek
naar vrijheid, gelijkheid, openheid
en tolerantie. Studenten eisten in-
spraak op het bestuur van de uni-
versiteit, vrouwen streden voor een
plaats nääst de man en als volwaar-
dig lid van de samenleving en de
Rooms Katholieke Kerk wilde met
het Tweede Vaticaans concilie de
Kerk ‘bij de tijd’ brengen. In dat
licht ontwierp Pieter Dijkema in
1963 de nieuwe parochiekerk van
Eerschot, een kerk voor het volk.
Met haar 825 zitplaatsen zou het
‘t laatste grote godshuis zijn die in
de golf van optimisme van de jaren
60 gebouwd zou worden in het bis-
dom Den Bosch.

Wezenlijk bouwen

De architect nam in de jaren 50
deel aan de Cursus Kerkelijke Ar-
chitectuur, die later bekend zou ko-
men te staan als de Bossche School.
Er waren in de Tweede Wereldoor-
log meer dan 500 kerken verwoest.
Deze moesten herbouwd worden,
maar op een architectonisch zuive-
re manier en volgens de nieuwste
inzichten. Pieter Dijkema is aan-
vankelijk een van de leiders van de
Cursus, totdat Dom Hans van der

De Goede Herder dreigt onherstelbaar beschadigd te worden

Laan en zijn broer Nico meer in-
vloed kregen.

Dom Hans en Nico van der Laan
ontwikkelden een theorie waar-
mee gebouwen ontworpen kun-
nen worden die ‘rust en ruimte
geven aan de menselijke geest’.
In zijn boek Het Plastische Getal
introduceerde de pater het gelijk-
namige Plastische Getal, een vaste
verhouding die leidt tot stelsels van
opeenvolgende maten tot het ze-
venvoud. Als je, volgens van der
Laan, dat Plastische Getal toepast
in het ontwerp en je je daarbij laat
leiden door een aantal, door hem
ontwikkelde, begrippen en wetma-
tigheden zou dat pure en harmoni-
sche architectuur opleveren. Pieter
Dijkema raakte geïnteresseerd in
het Plastische Getal, maar stond erg
kritisch tegenover de weinig ruimte
latende regels die stellen hoe het
ontwerp zich dient te verhouden
tot de maatvoering. Volgens Dij-
kema beantwoordt de theorie van
Van der Laan niet aan het geheim
van de architectuur en het rijke per-
spectief van de heen- en weergang
tussen binnen en buiten. Het komt
tot een breuk tussen de twee.

Binnen en Buiten

Het binnen en buiten en de rela-
tie die die twee begrippen tot el-
kaar hebben intrigeert Dijkema.
Hij ziet in de fenomenologie van
de filosoof Martin Heidegger een
mogelijkheid om deze vraag te
beantwoorden. In zijn proefschrift
‘Innen und Aussen' uit 1960, ana-
lyseert de promovendus menselijke
verblijven van de vroegchristelijke
periode tot de moderne tijd, van
nederzettingen in Kameroen tot de
Unité d'Habitation van Le Corbu-
sier. Daarbij stelt hij steeds de vraag
hoe het Buiten zich verhoudt tot
het Binnen en of er sprake is van
een Midden. ‘Want’, stelt Dijkema
in zijn proefschrift: ‘De mens gaat
telkens heen en weer tussen binnen
en buiten, tussen geborgenheid
en ‘bloot gesteld staan'. De mens
zoekt als het ware naar een mid-
den tussen dat buiten en binnen.
Het is de architectuur die dat mid-
den verschaft: niet louter onderdak
verschaffen, maar de mogelijkheid
bieden ‘binnen’ en tegelijk ‘buiten’
te zijn: binnen en buiten bij-een.

Vleesgeworden theorie
De Goede Herder kerk in Sint-

houtbewerking

BL BECO

Nijverheidsweg 14 | 5492 NK Sint-Oedenrode
t 0413 474286 | houtbewerkingelbeco.nl

E)

Oedenrode is de vleesgeworden
theorie van Pieter Dijkema. Aan
de schepping van het gebouw
gaat een intensieve studie vooraf,
Dijkema baseerde het ontwerp op
zijn inzichten zoals omschreven in
z'n proefschrift, maar haalde ook
inspiratie uit vroegchristelijke tem-
pels. Het ensemble van gebouwen
hebben invloeden van de Bossche
School, de Delftse School en het
Nieuwe Bouwen, maar zijn vooral
vormgegeven volgens Dijkema's ei-
gen visie op architectuur. In eerste
opzicht kan het complex een do-
minante of ontoegankelijke uitstra-
ling hebben, maar het bouwwerk

wil juist dienend zijn en niet pre-
tentieus overkomen. Doordat het
is opgetrokken uit baksteen, staal,
beton en glas die minimaal bewerkt
zichtbaar zijn gelaten is het puur
en eerlijk vormgegeven. De kerk,
de parochiezaal en de pastorie vor-
men als het ware de armen die een
uitnodigend gebaar maken. Ze ver-
welkomen je, leiden je naar binnen.
De bezoeker zal ook merken dat er
op een heel subtiele wijze een over-
gang plaatsvindt van buiten naar
binnen, van licht naar donker, van
profaan naar sacraal.

Wat opvalt is het vemieuwende
grondplan dat een directe vertaling
is van de uitkomst van het Tweede
Vaticaans concilie. Tegelijk is de
plattegrond oeroud en vertrouwd,
het biedt geborgenheid en roept
op tot betrokkenheid. De ruimte is
groot, maar wordt niet als zodanig
ervaren. Dit komt door de liberale
toepassing van het Plastische Getal
waardoor de verhoudingen harmo-

nieus samengaan met de mense-
lijke maat. De liturgische ruimte is
geen basilica zoals je die in de Bos-
sche School kerken aantreft, het
kent ook geen transept in de tra-
ditionele zin van het woord, maar
een Midden. Op de plek waar het
Buiten en Binnen Bij-een komen
staan het altaar, communiebanken
en het tabemakel waar de gelovi-
gen omheen zijn geschaard. Vanuit
drie amfitheaters met oplopende
tribunes zijn de kerkbezoekers geen
volgzaam toeschouwer die enkel
ja en amen hoeven te zeggen om
vervolgens in gedachten af te dwa-
len naar allerlei dagelijkse beslom-
meringen, maar actieve deelnemers
aan de eucharistieviering.

Rijkdom door leegte

Glas in lood ramen ontbreken,
evenals beelden van heiligen of rijk
gedecoreerde altaarstukken. Net als
het exterieur is het interieur van de
Goede Herder sober. Niets dat af-
leidt van de reden waarom men de
misviering bezoekt, want de deco-
ratie Is slechts functioneel. De kerk
komt tot leven als je je voor haar
openstelt en in haar verdiept. In die
ogenschijnlijke soberheid en leegte

schuilt een rijkdom aan symboliek.
Dijkema heeft, in de beste zin van
het woord, een beleving gecreëerd,
waardoor de liturgische handelin-
gen volledig tot haar recht komen.
De dienst van het Woord waarin de
priester voorleest uit de geschriften
en het evangelie vindt plaats op
een verhoging voor de absis. De
preekstoel staat exact In het meet-
kundige midden van de ruimte. Als-
of de architect hiermee wilde aan-
geven dat we geloven, maar niet
zeker weten, we laten het in het
midden. Boven de preekstoel hangt
een lamp die uit vier kokers bestaat,
die zodoende het ene evangelie dat
ons overgeleverd is door de vier
evangelisten vertegenwoordigd.
Voor de dienst van de Tafel dalen
de priester en zijn gevolg de trap-
pen af, naar het altaar op grondni-
veau. De pastoor is hiermee gelijk-
waardig aan de gelovigen. Hij heeft
een belangrijke functie, zit aan het
hoofd van de tafel, maar is net als
leder ander een tafelgenoot die

deelt in het brood en wijn, de be-
lichaming van Christus. Nieuw was
ook de opzet waarin het mens-zijn
en de mens die het contact zoekt
met Gad centraal staan. Er zijn een
weg van Licht en een weg van Le-
ven. Ze symboliseren het pad die
wij mensen in het aardse en spiritu-
ele leven afleggen en gaan langs de
sacramenten die ze vertegenwoor-
digen. De lijnen kruisen elkaar bij
de paaskaars en eindigt in de absis
bij de afbeelding van de Verrezen
Christus.

Herboren

Als Martin Schneeberger in de jaren
90 pastor wordt in Sint-Oedenrode
treft hij een boeiend, maar architec-
tonisch verwaarloosd gebouw aan.
Hij zoekt contact met de geestelijk
vader van de Goede Herder. Er ont-
staat een samenwerking tussen de
pastor en architect die meer dan
tien jaar duurt. Samen vervolma-
ken ze het interieur van de kerk.
De toevoegingen zijn subtiel, ze
verrijken de ruimte en daarmee de
vieringen, zonder om aandacht te
schreeuwen. De Goede Herder is
herboren en wordt geroemd door
vakgenoten, kunsthistorici en de
internationale architectuur pers.
Hoe glorieus in al haar eenvoud de
Goede Herder kerk ook schitterde,
het aantal gelovigen nam zodanig
af dat er in 2014 besloten werd om
de kerk uit de eredienst te onttrek-
ken.

Hedendaags monument

Het bestuur van de Odaparochie
heeft de Goede Herder onlangs
verkocht aan een projectontwikke-
laar. Deze wil in en naast de kerk
appartementen realiseren, maar
daarvoor moet het bestemmings-
plan nog gewijzied worden. Als
dat doorgaat betekent dat welis-
waar een stijging in economische
waarde van het complex, maar
daarmee verliest Sint-Oedenrode
een gemeentelijk monument van
onschatbare architectonische, cul-
tuurhistorische, religieuze en filo-
sofische betekenis. De Goede Her-
der is meer dan een monument die
een tijdsbeeld vertegenwoordigd.
Ze kan heden ten dage jùist een
rol spelen in de toenemende be-
hoefte aan verdieping, spiritualiteit
en zingeving en dienen als centrum
voor ontmoeting en bezinning
voor de streek en daarbuiten. Ik
pleit daarom voor herbestemming
die geen vernietigend effect heeft
op de architectuur en filosofie van
het gebouw. Daarom vraag ik aan
de betrokken partijen en de Rooise
gemeenschap na te denken over
de vraag of financieel gewin be-
langrijker is dan het behoud van
een gemeentelijk monument van
onschatbare waarde.

Rik Nelissen-Stassen,
Sint-Oedenrode

Pieter Dijkema Stichting
www. degoedeherderkerk. nl

PATRICK VAN DER HEIJDEN

Dak &

Zinkwerken

Wilgenstraat 28
5492EM Sint-Oedenrode
06-24877247

</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>