<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Format Preventie- en
Handhavingsplan Alcohol
Periode 2018 - 2021




Redactie/ werkgroepleden
Grietje Oldersma-Brouwer, DDFK-gemeenten
Nynke Kooiker, gemeente Waadhoeke
Marijke Hagedoorn, programmaleider Platform Nuchtere Fries
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave

Inleiding .............................................................................................................................................................................................3
1.       Alcoholgebruik: het probleem ........................................................................................................................................4
2.       Beleidsfocus: wat willen we bereiken ...........................................................................................................................5
3.       Strategie ..................................................................................................................................................................................7
4.       Risicoanalyse settings ........................................................................................................................................................9
5.       Wat gaan we doen ........................................................................................................................................................... 11
6.       Uitvoering ............................................................................................................................................................................ 13
7.       Evaluatie ............................................................................................................................................................................... 14
Bijlage 1: belangrijkste cijfers en trends............................................................................................................................. 15
Literatuurlijst ................................................................................................................................................................................. 16




                                                                                                                                                                                                      2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Inleiding
Gemeenten zijn sinds 2014 de belangrijkste uitvoerder van de Drank- en Horecawet (DHW) geworden.
Eén van de voornaamste doelen van de DHW is dat ze de jeugd beschermt tegen de schadelijke
effecten die alcohol kan hebben op de gezondheid en de veiligheid. Zowel op juridisch, educatief, en
handhavingsvlak is de gemeente de regisseur van het alcoholbeleid. Het verplichte Preventie- en
Handhavingsplan (PenH-plan), geregeld in artikel 43a van de DHW, is de wettelijke bekrachtiging van
dit gegeven. Dit plan moet iedere vier jaar, parallel aan de cyclus van de nota volksgezondheid,
opnieuw worden vastgesteld.

In het Platform Nuchtere Fries werken alle Friese gemeenten, Verslavingszorg Noord Nederland,
Politie, horecabond en GGD Fryslân samen aan het verminderen van de problematiek rondom jeugd,
alcohol en drugs. De gedachte achter de provinciale samenwerking is enerzijds het met gebundelde
kennis ontwikkelen van producten die iedere gemeente en andere betrokkenen kunnen inzetten;
anderzijds het bevorderen van samenhang in en effectiviteit van maatregelen, gezien de
gemeentegrens overstijgende problematiek.

Vanuit deze rol heeft een werkgroep van het platform dit format opgesteld dat als basis kan dienen
voor de PenH-plannen van de Friese gemeenten, de evaluatie en de bijstelling ervan. Als basis hiervoor
is het programma Nuchtere Fries 2018-2021 gebruikt. Verdere vertaling naar de lokale situatie en
praktijk moet plaatsvinden in de PenH-plannen en de para commerciële verordeningen van de Friese
gemeenten (desgewenst gecombineerd met beleid op aanverwant terrein, zoals drugspreventie).

We wensen u heel veel succes met de lokale uitwerking van uw plan!




                                                                                                     3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>1.       Alcoholgebruik: het probleem
Alcoholgebruik is wijdverbreid in de Nederlandse samenleving. Tegelijk weten we steeds meer
over de risico’s van middelengebruik. Op basis daarvan heeft de Gezondheidsraad in 2015 de
alcoholrichtlijn aangepast1. Voor jongeren is alcoholgebruik schadelijker en risicovoller dan voor
volwassenen.

De hersenontwikkeling die nog volop doorgaat tot in ieder geval het 25ste levensjaar, kan erdoor
verstoord raken. Daarnaast kan alcohol- en drugsgebruik leiden tot schoolverzuim, -uitval,
verminderde school- studie- en werkprestaties, risico op alcoholvergiftigingen, een verhoogd risico op
verslavingsproblemen op latere leeftijd en tal van aandoeningen en gezondheidsproblemen. Onder
invloed van alcohol en drugs durven jongeren meer en doen ze eerder dingen die ze zonder alcohol
niet zouden doen. Zo vrijen jongeren vaker onveilig als ze gedronken hebben en zijn jongeren die
drinken tijdens het uitgaan vaker slachtoffer of dader van agressief of crimineel gedrag.

Alcohol en puberteit vormen een extra riskante combinatie, omdat pubers gevoeliger zijn voor het
plezierige gevoel van alcohol. Ze zijn bezig met het opzoeken van grenzen en acceptatie door
leeftijdsgenoten en zijn daardoor geneigd veel alcohol in korte tijd te drinken.

Met het terugdringen van alcohol- en drugsgebruik door jongeren is winst te behalen op de volgende
gebieden2:
- Talentontwikkeling en maatschappelijke participatie;
- Veiligheid in de omgeving door minder ongelukken, geweld en overlast;
- Gezondheid door minder sterfte, een betere kwaliteit van leven en minder instroom in zware
   vormen van zorg, doordat ziekten die met middelengebruik samenhangen, worden voorkomen.

Mede door de verhoging van de leeftijdsgrens voor de verkoop van alcohol en de aandacht voor deze
problematiek, is het alcoholgebruik onder jongeren gedaald, ook in Friesland. Bijlage 1 geeft een
overzicht van de cijfers en trends in het alcoholgebruik onder Friese jongeren.

Tussen 2014 en 2017…:
- is het aantal Friese jongeren onder de 18 jaar dat ervaring heeft met alcohol verder gedaald,
    voornamelijk omdat de leeftijd waarop Friese jongeren beginnen met drinken is gestegen van 13
    (2012) naar 14,5 jaar (2016);
- is het aantal jongeren boven de 16 jaar dat veel drinkt vrijwel onverminderd groot. Met andere
    woorden: als jongeren eenmaal drinken, drinken zij nog steeds veel en vaak (aantal jongeren dat
    aan binge drinken doet, is onverminderd hoog: 65% in 2016);
- drinken Nederlandse en Friese jongeren nog altijd vaak en veel vergeleken met andere landen;
- drinken Friese jongeren op het platteland nog steeds meer dan jongeren in de stad;
- is de houding van ouders ten opzichte van alcoholgebruik door hun kind negatiever geworden -
    vooral onder de jongere leeftijdsgroep -, maar geeft nog altijd 50% (2016) van de 12 tot en met
    17-jarige jongeren aan dat hun ouders het goed vinden als ze alcohol drinken (61% in 2012).
- is de naleving van leeftijdsgrenzen door horeca, supermarkten, sportkantines, jeugdhonken en
    evenementen verbeterd (van 37% in 2015 naar 48% in 2017), maar nog altijd relatief laag en sterk
    verschillend per gemeente;
- nam het aantal alcohol gerelateerde incidenten toe en steeg ook het aantal jongeren dat in een
    ziekenhuis werd behandeld door een kinderarts als gevolg van alcoholgebruik.


1
 Richtlijnen gezonde voeding, Gezondheidsraad, 2015: liever helemaal geen alcohol en anders hooguit 1 glas per dag
2
 G.A. de Wit et al. (2016). Maatschappelijke kosten-baten analyse van beleidsmaatregelen om alcoholgebruik te verminderen.
Bilthoven: RIVM



                                                                                                                             4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>2.          Beleidsfocus: wat willen we bereiken
In de periode 2018-2021 zet de gemeente ... verder in op het terugdringen van het
alcoholgebruik onder jongeren tot en met 24 jaar om daarmee gezondheidsschade,
ontwikkelingsachterstand, ongelukken en overlast als gevolg van alcoholgebruik te voorkomen.

Het accent ligt op de groep jonger dan 18 jaar en het ‘binge drinken’ tot en met 24 jaar. De
gezondheidsschade van alcoholgebruik is namelijk het grootst onder de 18 jaar. Voor 18 tot en met
24-jarigen gaat het vooral om het voorkomen van overmatig alcoholgebruik. De uitgaansavonden zijn
hierbij een belangrijk risicomoment. Gezien de ontwikkeling van de hersenen tot in ieder geval 24 jaar,
de oververtegenwoordiging van de leeftijdsklasse tot 24 jaar in het uitgaansleven én de relatie van
alcohol met het uitgaansleven (met de daarbij behorende risico’s op dronkenschap, soms uitmondend
in een intoxicatie en andere veiligheidsrisico’s) ligt de nadruk van dit plan in het bijzonder op de
uitgaanssetting. Daarbij gaat het ook om het bezoeken van evenementen en feestjes thuis.

Voor 2018-2021 zijn onderstaande doelstellingen geformuleerd (gemeentelijke cijfers zijn beschikbaar
via Platform Nuchtere Fries). Dit zijn niet direct de effecten van één interventie of maatregel. Het
middelengebruik van jongeren wordt door verschillende factoren beïnvloed. Ook algemene aandacht
in de media, wijzigingen in landelijke wetgeving, lokale initiatieven en andere omstandigheden kunnen
bijdragen aan veranderingen in het gedrag van jongeren. Dat is ook de reden van het niet benoemen
van eindresultaten in termen van percentages, maar in termen van substantiële verandering tot
opzichte van de huidige situatie. Alcoholpreventie vergt een “lange adem”.

Minder gebruik onder jongeren
- De gemiddelde startleeftijd van jongeren voor het drinken van alcohol is verder toegenomen (14,5
    jaar in 2016).
- Het percentage jongeren van 12 t/m 17 jaar dat de afgelopen maand alcohol heeft gedronken, is
    verder afgenomen (33% in 2016).
- Het percentage jongeren van 12 t/m 17 jaar dat de afgelopen maand 5 of meer drankjes bij één
    gelegenheid dronk, is verder afgenomen (65% in 2016).
- Het aantal jongeren van 12 t/m 17 jaar dat met alcoholvergiftiging wordt behandeld in het
    ziekenhuis, is afgenomen (124 in 2016).
- Het percentage jongeren van 12 t/m 18 jaar dat de afgelopen maand drugs heeft gebruikt, is
    afgenomen (5% cannabis en 1% harddrugs in 2016).
- Het percentage jongeren van 19 t/m 24 jaar dat de afgelopen maand drugs heeft gebruikt, is
    afgenomen (9% cannabis en 4% harddrugs in 2016).
- Het percentage zware drinkers3 van 19 t/m 24 jaar, is verder afgenomen (29% onder mannen en
    13% onder vrouwen in 2016).
Normen en gedrag ouder en opvoeders
- Het percentage ouders dat aangeeft dat zijn of haar kind géén alcohol mag drinken voor het 18e
    levensjaar is verder toegenomen (39% in 2016).
Betere naleving leeftijdsgrens
- Er is sprake van een verbetering in de naleving van de wettelijke leeftijdsgrenzen voor
    alcoholverkoop in Friese supermarkten, sportverenigingen, slijterijen, horeca en bij evenementen
    (48% in 2017).
Minder alcohol gerelateerde incidenten
Het aantal alcohol gerelateerde incidenten waarbij jongeren van 12 t/m 23 jaar betrokken zijn, is
verder afgenomen (1102 in 2016).



3
    Minimaal 1x per week op een dag 4 glazen (v)/ 6 glazen (m) drinken



                                                                                                      5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Afhankelijk van de lokale context kunnen andere doelstellingen ook relevant zijn. Te denken valt aan:

-   Toename van het aantal VO-scholen dat geheel alcoholvrij is;
-   Afname van jongeren dat in keten drinkt;
-   Bekendheid met de 18 jaar leeftijdsgrens;
-   Afname van het doorschenken van alcohol aan dronken personen (DHW artikel 20, lid 5; artikel
    252 en 453 Wetboek van Strafrecht);
-   Vermindering van het aantal alcohol gerelateerde problemen in bepaalde gebieden of op
    bepaalde tijdstippen (op basis van politie registraties);
-   Reductie van de maatschappelijke kosten van alcoholgebruik.




                                                                                                        6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>3.      Strategie
Dit plan richt zich, net als het landelijke alcoholpreventiebeleid, primair op de omgeving van jongeren.
Alcohol- en drugsgebruik wordt namelijk voor een groot deel bepaald door omgevingsfactoren:
•    normen in de sociale omgeving (de ouders, scholen, verenigingen, etc.);
•    prijs en promotie van alcohol;
•    het productaanbod;
•    het aantal verkooppunten;
•    verkoopregels (bijv. leeftijdsgrenzen, schenktijden en de naleving en handhaving ervan).
De World Health Organization laat in een overzichtsstudie zien dat maatregelen die beschikbaarheid
van alcohol beperken het meest effectief zijn (Babor e.a., 2010).

Het plan kent verschillende activiteiten binnen de drie belangrijke pijlers van effectief alcohol- en
drugspreventiebeleid: beleid en regelgeving (grenzen stellen), handhaving (grenzen bewaken) en
publiek draagvlak (grenzen overdragen) (Reynolds, 2003). Daarbij zetten we in op een goede
verbinding tussen de pijlers in het provinciale, sub regionale en lokale beleid.

Alleen in samenhang zorgen ze voor effectief alcoholbeleid. Zo is het vrijwel onmogelijk de pijler
regelgeving goed in te zetten zonder de pijler handhaving. Een regel zonder voldoende handhaving is
een loze regel. Het minder beschikbaar maken van alcohol is op zichzelf vaak niet populair onder het
grote publiek en onder alcoholverstrekkers. Bewustwording over het waarom van de regels; de winst
die ermee te behalen valt als maatschappij, jongeren en ouders, maar ook voor ondernemers en
verenigingen, is nodig om draagvlak te creëren voor maatregelen. Het omgekeerde geldt echter ook:
aandacht voor preventie en bewustwording zonder duidelijke regels en toezicht op deze regels is
zinloos. Met andere woorden: zonder de gemeenschap te zien als een complex systeem is het
onwaarschijnlijk dat een alcoholpreventiestrategie lange termijneffecten heeft

Met deze gecombineerde benadering van de problematiek zijn verschillende beleidsterreinen direct
betrokken bij de aanpak: Volksgezondheid, Jeugd, Welzijn Onderwijs en Openbare Orde & Veiligheid.
In bijlage … is een overzicht opgenomen van gerelateerde beleidsdocumenten.




                       Regelgeving               Handhaving


                                     Preventie




                                     Educatie



Figuur 1: Preventiemodel Reynolds

Bewezen effectief

De keuze voor de maatregelen en acties in dit programma baseren we op aantoonbare effectiviteit:
positieve ervaringen met eerdere maatregelen en wetenschappelijk onderzoek waarmee de effectiviteit
is aangetoond.


                                                                                                        7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Daarnaast komt steeds meer bewijs voor een aantal relatief nieuwe principes:
• het belang van actieve betrokkenheid van ouders gedurende de hele puberfase;
• onbewuste gedragsbeïnvloeding, onder andere: nudging;
• vroeg-signalering, niet alleen door zorgprofessionals;
• het aanbieden van ondersteuning en zorg in plaats van straffen;
• en het investeren in structurele positieve alternatieven voor alcoholgebruik, een van de elementen
   uit de zeer succesvolle aanpak in IJsland.




                                                                                                   8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>4.        Risicoanalyse settings
Jaarlijks maakt de gemeente een risicoanalyse op basis waarvan doelstellingen kunnen worden
aangescherpt en de focus kan worden verlegd. De risicoanalyse geeft inzicht in de concrete kenmerken
van de locaties waar jongeren drinken en waar hun alcoholgebruik voor problemen zorgt. Hiermee
kunnen de inspanningen van de gemeente gericht worden ingezet op plaatsen waar de grootste
gezondheids- en/of veiligheidswinst kan worden behaald. Omdat de alcoholproblematiek onderhevig
is aan trends, wordt de risicoanalyse elk jaar opnieuw uitgevoerd. Door dit jaarlijkse karakter is het
tevens een evaluatie-instrument dat inzicht geeft in de resultaten van het lokale alcoholbeleid en dat
aanknopingspunten biedt voor een volgend PenH-plan.

Bronnen kunnen zijn:

•     Gegevens uit onderzoek
      o De naleving van de wet door alcoholverstrekkers kan worden vastgesteld aan de hand van
          mysteryshop onderzoek. Het Platform Nuchtere Fries voert deze onderzoeken eens in twee jaar
          uit. Hierbij worden jongeren onder de 18 jaar ingezet, om de naleving van de leeftijdsgrens te
          toetsen. Met het nalevingsonderzoek kan per setting en zelfs per locatie worden bepaald hoe
          de naleving van de leeftijdsgrens in de praktijk wordt uitgevoerd. Ook voor doortappen en het
          toelaten van dronken klanten kan dit onderzoek worden uitgevoerd. In het laatste geval
          worden acteurs ingezet die toetsen in hoeverre het barpersoneel zich aan de wet houdt en hoe
          het barpersoneel omgaat met dronken klanten in hun gelegenheid.
      o De kenmerken van het alcoholgebruik onder jongeren (frequentie, dronkenschap, koopgedrag
          etc.) wordt middels de GGD-gezondheidsmonitor vastgesteld. Deze monitor wordt eens per
          vier jaar afgenomen. De intoxicatiecijfers worden op basis van ziekenhuisgegevens jaarlijks
          verzameld.
•     Gegevens van informanten
      Om een praktijkgerichte risicoanalyse uit te kunnen voeren zijn, ter aanvulling op de
      bovengenoemde onderzoeken, andere bronnen geraadpleegd. In eerste instantie zijn dat: politie,
      jongerenwerk, veldwerk verslavingszorg en de DHW BOA’s. Van deze partners wordt jaarlijks
      gevraagd aan te geven wat zij als de belangrijkste risico’s zien, via een gestandaardiseerde
      vragenlijst/expertbijeenkomst/interviews. De risicokenmerken, -locaties en tijdstippen in
      onderstaande tabel staan daarbij centraal.

Tabel 1: voorbeeld risicoanalyse

    Setting                 Risico kenmerken             Locatie(s)            Tijdstip(pen)
    Detailhandel            Aankoop door                 Supermarkt x …        Vrijdagavond 19.30u-
                            minderjarigen t.b.v.         Slijterij y …         22.00u
                            indrinken. Bij bepaalde                            Zaterdagavond
                            zaken beperkte naleving.                           20.00u-21.00u.
    Horeca                  Doorschenken bij             Cafe x …              Zaterdag 23.00u-
                            dronkenschap.                Cafe y …              04.00u.
    Evenementen             Slechte naleving             Evenement x….         Dag en tijdstip…
                            leeftijdsgrens en            Evenement y….
                            doorschenken bij
                            dronkenschap. Ontbreken
                            van duidelijke huisregels.
    Thuis/ouders            Ontbreken van duidelijke     Nvt                   Geen afgebakend
                            afspraken mbt alcohol en                           tijdstip.
                            uitgaan.


                                                                                                      9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Sport                Slechte naleving           Voetbalver. x …       Toernooien en
                     leeftijdsgrens en          Hockeyclub y …        clubfeesten.
                     doorschenken bij
                     dronkenschap.
Scholen              Niet naleven               VO-school x …         Schoolfeesten en
                     leeftijdsgrens en          VO-school y …         buitenschoolse
                     ontbreken van duidelijke                         activiteiten.
                     regels rondom alcohol
                     tijdens excursies,
                     studiereizen e.d. Gebrek
                     aan handhaving regels.
Openbare ruimte      Alcoholgebruik op straat   Plein x …             Vrijdag 19.30u-04.00u.
                     door minderjarigen,        Straat y …            Zaterdag20.00u-
                     openbare dronkenschap      gebieden/locaties     05.00u, vooral tussen
                     en daaraan gerelateerde    waar een              2.00 en 5.00 uur.
                     overlast.                  alcoholverbod geldt
                                                (op grond van APV)
(Jongeren)campings   Aankoop door
                     minderjarigen. Ontbreken
                     duidelijke huisregels.




                                                                                           10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>5.      Wat gaan we doen
De kern van de interventiestrategie is gebaseerd op de combinatie van de beleidspijlers handhaving,
regelgeving en educatie, zoals omschreven in hoofdstuk 3. De risicoanalyse bepaalt in welke mate op
een specifieke pijler wordt ingezet en welke setting de meeste aandacht krijgt. De risicoanalyse is dus
niet bedoeld om te bepalen welke interventies er worden ingezet, maar waar, wanneer en hoe
interventies het beste kunnen worden ingezet. Hier volgen enkele voorbeelden:



 Betrekken ouders, kind en school
 Gericht op:
 Pijlers:           Bewustwording en educatie
 Omschrijving:
 Activiteiten:      - Groep 7 gesprek
                    - Contactmoment 14+
                    - Activiteiten Nuchtere Fries (o.a. online campage)
                    - Programma Smoar
                    - PAS-interventie
                    - Gezonde school
                    - ..



 Sport en alcohol
 Gericht op:          Sportverenigingen
 Pijlers:             Bewustwording en educatie, regelgeving en beleid
 Omschrijving:
 Activiteiten:        -   Cursusavonden sociale hygiëne en IVA



 Alcohol bij evenementen
 Gericht op:       Organisatoren van evenementen
 Pijlers:          Regelgeving en beleid; bewustwording en educatie; toezicht en handhaving
 Omschrijving:
 Activiteiten:     - Voorwaarden verbinden aan tapontheffing artikel 15
                   - Ondersteuning vanuit Platform Nuchtere Fries
                   - IVA evenementen



 Ketensamenwerking
 Gericht op:     Het delen van signalen, coördineren van activiteiten
 Pijlers:        Bewustwording en educatie; toezicht en handhaving
 Omschrijving:
 Activiteiten:   - ..



 Betrekken en ondersteunen van jongeren
 Gericht op:       Jongeren en ouders
 Pijlers:          Bewustwording en educatie
 Omschrijving:



                                                                                                      11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Activiteiten:      -   ..



Toezicht op de DHW
Gericht op:      Verstrekkers van alcohol
Pijlers:         Toezicht en handhaving; bewustwording en educatie
Omschrijving:
Activiteiten:    - Basiscontrole:
                 - Leeftijdscontrole en inspectie dronkenschap: o.b.v. hotspotinventarisatie
                 - Doorontwikkeling
                     handhavingsmethodieken/interventiestrategieën/sanctiestrategie (bijv. met
                     mystery shopper)
                 - Toezicht openbare ruimte (art.45)
                 - Samenwerking Halt
                 - ..



Actualiseren para commerciële verordening
Gericht op:        Verstrekkers van alcohol
Pijlers:           Toezicht en handhaving; bewustwording en educatie
Omschrijving:
Activiteiten:      - Beperken schenktijden
                   - Happy hours verbieden
                   - Voorwaarden aan evenementen
                   - …



Hokken en keten
Gericht op:        Ouders en jongeren
Pijlers:           Regelgeving en beleid, toezicht en handhaving; bewustwording en educatie
Omschrijving:
Activiteiten:      -   ..



Communicatie
Gericht op:        Hele samenleving
Pijlers:           Regelgeving en beleid, toezicht en handhaving; bewustwording en educatie
Omschrijving:
Activiteiten:      -   NIX18 en Nuchtere Fries
                   -   Handhavings-/nalevingscommunicatie
                   -   Nudging
                   -   Over DHW en alcoholregels
                   -   ..



…
Gericht op:
Pijlers:
Omschrijving:
Activiteiten:      -   …



                                                                                              12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>6.      Uitvoering
Uitgangspunt van dit plan is het beïnvloeden van de omgeving van de jonge drinker opdat deze
‘verleid’ wordt meer gezonde en veilige keuzes te maken met betrekking tot alcohol. Bij de uitvoering
zijn meerdere partners en stakeholders betrokken. Hieronder een beschrijving van de belangrijkste
samenwerkingspartners en de organisatiestructuur:

…
…
…

De coördinatie van het PenH-plan ligt bij een samengesteld integraal DHW-team van de afdeling OOV,
Volksgezondheid/jeugd, vergunningverlener, communicatie en toezicht. Hierbij zal ook de betreffende
juridische medewerker in relatie tot de DHW worden betrokken. Dit integrale preventieteam komt eens
per … bij elkaar om de voortgang te monitoren en uitvoeringsafspraken te maken (in de opstartfase
…). Het team zal worden gecoördineerd door een beleidsambtenaar die ook de functionele ambtelijke
verantwoordelijkheid draagt voor dit thema. Er wordt bovendien een bestuurlijke trekker vastgesteld.




                                                                                                    13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>7.     Evaluatie
Voor de evaluatie van het PenH-plan is de volgende cyclus ontworpen:

…
…
…




                                                                       14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Bijlage 1: belangrijkste cijfers en trends

Hieronder is een deel van de evaluatie van het programma Nuchtere Fries 2014-2017 te lezen. Deze 3-
luik is echter te groot om in zijn geheel (en goed leesbaar) als bijlage in dit programma toe te voegen.
U kunt de volledige 3-luik daarom ook bekijken en downloaden op platform.nuchterefries.nl.




                                                                                                      15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Literatuurlijst

Babor, T., e.a. (2010). Alcohol: no ordinary commodity. Research and public policy. Second Edition.
Oxford: Oxford University Press.

Bieleman, B., Kruize, A. en Mennes, R. (2015) Plannen in kaart. Groningen-Rotterdam: Intraval

De Wit, G.A. et al. (2016). Maatschappelijke kosten-baten analyse van beleidsmaatregelen om
alcoholgebruik te verminderen. Bilthoven: RIVM

Gezondheidsraad. Richtlijnen goede voeding (2015). Den Haag: Gezondheidsraad,
2015; publicatienr. 2015/24.

GO-jeugd (2016). Gezondheidsonderzoek onder jongeren van 12 tot en met 18 jaar. Leeuwarden: GGD
Fryslân.

Holder, H. D. (1998). Alcohol and the Community: A Systems Approach to Prevention. Cambridge:
Cambridge University Press.

Ministerie van VWS (2015). Kamerbrief Landelijke nota gezondheidsbeleid. Den Haag:
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Reynolds, R.I. (2003). Building confidence in our communities. London: London Drug Policy Forum.

RIVM (2013). Effectief alcoholbeleid: hoe pakt u dat aan? Aanbevelingen voor alcoholmatiging in de
regio.

Van Dorsselaer, S. et. Al. (2016). Jeugd en riskant gedrag 2015. Kerngegevens uit het
peilstationsonderzoek scholieren. Utrecht: Trimbos-instituut.

Van Hasselt, N. (2010). Preventie van schadelijk alcoholgebruik en drugsgebruik onder jongeren.
Utrecht: Trimbos-instituut.

Struiksma, N. et. al. (2017). Klare wijn schenken. Groningen-Rotterdam: Intraval

Verwey-Jonker Instituut. (2013). Alcohol use among adolescents in Europe. Environmental Research
and Preventive Actions




                                                                                                      16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>