<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre> Begroting 2026
 GGD Zuid-Limburg
Heerlen,
maart 2025
                  1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inleiding
Voor u ligt de begroting van de GGD Zuid-Limburg voor het jaar 2026. Deze begroting is
tot stand gekomen na een langdurig en zorgvuldig proces met het Dagelijks- en Algemeen
Bestuur van de GGD Zuid-Limburg (GGDZL). Het was geen eenvoudige opgave om een
begroting te formuleren met de financiële onzekerheden waarmee gemeenten te maken
hebben, landelijke bezuinigingen en snel veranderende wereld om ons heen. Graag
nemen we u mee in het proces dat we doorlopen hebben en schetsen we andere
ontwikkelingen die van directe invloed zijn op onze begroting 2026. De GGDZL begroting
bestaat uit drie programma’s: Jeugdgezondheidszorg, Veilig Thuis en GGD.
De GGD Zuid-Limburg kent 3 grote financieringsstromen: gemeentelijke middelen,
directe Rijksmiddelen en projectmiddelen. Het kabinet Schoof I kondigde in 2024 forse
bezuinigingen aan op Rijksmiddelen en projectmiddelen die de GGDZL ontvangt. Deze
bezuinigingen raken 20% van de totale GGD begroting. Ook de gemeenten zien een
ravijnjaar op zich afkomen en hebben te maken met grote financiële vraagstukken.
Forse Rijksbezuinigingen
De Rijksbezuinigingen raken het programma GGD in het hart. Op het gebied van
infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid is een grote bezuiniging ingeboekt,
waarbij eigenlijk alle investeringen die gedaan/aangekondigd zijn om beter voorbereid te
zijn op dreigingen worden geschrapt. Hierdoor worden de gedane inspanningen teniet
gedaan en moet ook de GGDZL een forse bezuiniging realiseren. De landelijke koepel GGD
GHOR NL zegt hierover: “bezuinigen op pandemische paraatheid is als het slopen van de
dijken terwijl de storm op komst is.” Ook is er een generieke budgetkorting op diverse
SPUK’s afgekondigd van 10 % en staan overige middelen onder druk.
Projectfinanciering neemt af
De GGDZL heeft van oudsher veel derde geldstromen binnengehaald die ingezet worden
om de forse gezondheidsachterstanden in deze regio op te pakken. Deze middelen
worden ingezet voor innovatie en onderzoek, maar zijn ook vaak de aanjager geweest
van grote bewegingen zoals de Trendbreukaanpak, Gezonde Basisschool van de
Toekomst en Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst (JOGG). Deze landelijke middelen staan
onder druk door de bezuinigen bij onder meer RIVM en ZonMW. Ook is er een forse
bezuiniging ingeboekt op het hoger onderwijs en de academisering. Ook deze
bezuinigingen raken het programma GGD in het hart.
Ravijnjaar gemeenten
In en na de ronde van zienswijzen over de begroting van 2025, lieten verschillende
gemeenten weten dat we ons moesten voorbereiden op het gemeentelijke ravijnjaar
2026. Er werd door verschillende gemeenten onder meer gevraagd om besparingsopties
                                             2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>in kaart te brengen, om een kerntakengesprek in het bestuur te voeren en om te zoeken
naar meer efficiëntie en doelmatigheid.
Proces tot nu toe
In september 2024 heeft het Dagelijks Bestuur de directie dan ook de opdracht gegeven
om aan de slag te gaan en een plan van aanpak op te zetten en uit te voeren om te komen
tot een gedegen begroting 2026. Allereerst hebben er na de zomer van 2024 individuele
gesprekken plaatsgevonden met alle portefeuillehouders waarbij op voorhand gevraagd
is naar wensen en richting. Hierna heeft in november 2024 een beeldvormend Algemeen
Bestuur vergadering plaatsgevonden waar bestuurlijke kaders, kerntaken en
randvoorwaarden besproken zijn. In dit beeldvormend AB, hebben bestuurders gevraagd
om verhelderende informatie en achtergrondstukken. Onder meer over de specifieke
wettelijke en aanvullende taken van de GGDZL; de consequenties van bezuinigingen en
afbouw; inzicht in reservepositie van de GGDZL, benchmarkgegevens; het financiële
effect van preventie enzovoort. Dit huiswerk is ook als bijlage bij deze begroting
bijgevoegd.
Onzekerheden
Het kabinet is momenteel bezig met het opstellen van de voorjaarsnota, waarin de
aangekondigde bezuinigingen verder geconcretiseerd worden en voorstellen verder
uitgewerkt. Mogelijk worden hier bezuinigingen teruggedraaid of anders vormgegeven.
Tijdens het opstellen van dit stuk (maart 2025) is deze voorjaarsnota er nog niet en is in
de begroting 2026 van de GGDZL alles verwerkt wat we nu weten. Mochten er zich in de
toekomst veranderingen voordoen dan verwerken we dat in een (technische)
begrotingswijziging.
Begroting 2026
In deze begroting zijn de Rijks- en projectbezuinigingen verwerkt en ingeboekt. Dit houdt
in dat sprake is van een forse taakstelling, waarvan de gevolgen door de GGDZL gedragen
moeten worden. De bezuinigingen raken vooral het programma GGD. Recent heeft de
JGZ al een structurele bezuiniging van 5 ton gerealiseerd. Uit een grondige analyse -die
in de bijlage terug te vinden is- van de taken de GGDZL blijkt dat het echt onverantwoord
is om zonder grote consequenties te bezuinigen. Onder meer vanwege de wachtlijst met
risico’s bij Veilig Thuis, dalende vaccinatiegraad en arbeidsmarkttekorten.
                                               3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
Inhoud
Inleiding ......................................................................................................................... 2
Inhoudsopgave ............................................................................................................... 4
1.    Concern .................................................................................................................. 7
   1.1 Over de GGD Zuid-Limburg ............................................................................................. 7
   1.2 Kernwaarden ................................................................................................................... 7
   1.3 De organisatie ................................................................................................................. 8
   1.4 Interne organisatie .......................................................................................................... 9
   1.5 Basisprincipes GGD Zuid-Limburg ................................................................................... 9
   1.6 Trendbreuk .................................................................................................................... 10
   1.7 Data, monitors en gezondheidsbeleid .......................................................................... 11
   1.8 Ontwikkelingen ............................................................................................................. 12
   1.9 Toelichting op de begroting 2026 ................................................................................. 13
   1.10 Meerjarenraming ........................................................................................................ 15
   1.11 Begroting per programma ........................................................................................... 16
2.    Programma Jeugdgezondheidszorg........................................................................ 17
   Wat willen we bereiken?..................................................................................................... 17
   2.1 Basisdienstverlening JGZ: zorg op maat ........................................................................ 18
   2.2 Basisdienstverlening JGZ: vaccineren en stimuleren .................................................... 18
   2.3 Basisdienstverlening JGZ: aanbod van extra ondersteuning ........................................ 18
                                                                4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>      2.3.1 Kansrijke start ........................................................................................................ 18
      2.3.2 Prenataal huisbezoek ............................................................................................. 19
      2.3.3 Stevig Ouderschap ................................................................................................. 19
      2.3.4 Voorzorg................................................................................................................. 19
      2.3.5 Meer Aandacht Voor Ziekgemelde Leerlingen (MAZL) voortgezet onderwijs....... 19
   2.4 Centering Ouderschap .................................................................................................. 20
   2.5 Ketenaanpak overgewicht en obesitas ......................................................................... 20
   2.6 Nieuwe domein-overstijgende samenwerkingen ......................................................... 20
   2.7 Financien ....................................................................................................................... 21
3.    Programma Veilig Thuis ........................................................................................ 22
   Wat willen we bereiken?..................................................................................................... 22
   3.1 Uitvoeren wettelijke taken ........................................................................................... 22
   3.2 Expertisecentrum .......................................................................................................... 22
   3.3 Midden in de (netwerk) samenwerking ........................................................................ 23
   3.4 Handle with Care ........................................................................................................... 23
   3.5 Inspelen op landelijke en regionale ontwikkelingen ..................................................... 23
   3.6 Financiën ....................................................................................................................... 25
4.    Programma GGD ................................................................................................... 26
   Wat willen we bereiken?..................................................................................................... 26
   4.1 Infectieziektebestrijding (IZB) ....................................................................................... 27
      4.1.1 Bestrijden van infectiezieken ................................................................................. 27
      4.1.2 Vaccineren ............................................................................................................. 27
                                                                 5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>      4.1.3 Tuberculosebestrijding (TBC) ................................................................................. 28
   4.2 Seksuele Gezondheid .................................................................................................... 30
      4.2.1 Centrum Seksuele Gezondheid .............................................................................. 30
      4.2.2 Nu Niet Zwanger .................................................................................................... 30
   4.3 Hygiëne en Inspectie (H&I) ........................................................................................... 32
   4.4 Medische Milieukunde (MMK)...................................................................................... 34
   4.5 Openbare Geestelijke Gezondheidszorg ....................................................................... 36
      4.5.1 Vangnet OGGZ ....................................................................................................... 36
      4.5.2 Wijk GGD’er ........................................................................................................... 36
   4.6 Publieke gezondheid, monitoring, onderzoek en beleid .............................................. 38
      4.6.1 Gezonde leefomgeving .......................................................................................... 38
      4.6.2 Mentale gezondheid .............................................................................................. 39
      4.6.3 Participatieve aanpak............................................................................................. 40
      4.6.4 Toekomstbestendige en inclusieve publieke gezondheid ..................................... 40
      4.6.5 Academische Werkplaats Publieke Gezondheid ................................................... 41
   4.7 Forensische geneeskunde ............................................................................................. 43
   4.8 Financien ...................................................................................................................... 45
Bijlagen ........................................................................................................................ 46
                                                                6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>1. Concern
1.1 Over de GGD Zuid-Limburg
De GGD Zuid-Limburg is een Gemeenschappelijke Regeling (GR), die is ingesteld door de
16 gemeenten in Zuid-Limburg. Gemeenten hebben de wettelijke taak om de lokale
publieke belangen op het gebied van publieke gezondheid te behartigen. Gemeenten
bepalen het gezondheidsbeleid en voeren hierop regie. De GGD Zuid-Limburg adviseert
gemeenten, levert data en kennis, verbindt partijen en is aanjager van processen die
moeten leiden tot een betere gezondheid van de Zuid-Limburgers. Ook zorgt de GGDZL
voor de uitvoering van de wettelijke taken uit de Wet publieke gezondheid en
aanvullende taken die door de gemeenten aan de GGDZL zijn opgedragen.
De taken van de GGDZL staan beschreven in het dienstverleningspakket en hebben een
wettelijke grondslag in respectievelijk de Wet publieke gezondheid, de Wet
ambulancezorg en de Wet maatschappelijke ondersteuning.
Collectieve ambitie
• De gezondheid en veiligheid van mensen en de samenleving gaan ons aan het hart.
• We dragen daaraan bij op een manier die het verschil maakt, vandaag en morgen.
• We staan midden in de maatschappij en zijn er als het nodig is.
Missie
De GGD Zuid Limburg beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid van alle Zuid-
Limburgers met speciale aandacht voor mensen in een kwetsbare positie. Daarmee wil
de GGDZL eraan bijdragen dat iedereen, van jong tot oud, actief kan deelnemen aan onze
samenleving.
1.2 Kernwaarden
Professionaliteit
Dit komt binnen de GGD Zuid-Limburg tot uiting door het expertschap en de regierol op
het gebied van Publieke gezondheid. Dit gaat gepaard met een grote
verantwoordelijkheid, die men omwille van de aanwezige expertise zo laag mogelijk wil
beleggen in de organisatie. Onderzoek en innovatie dragen bij aan de legitimiteit en
duurzaamheid van de expertstatus.
Wendbaarheid
In een wereld die steeds verandert, staat het kernbegrip wendbaarheid voor flexibiliteit
die dagelijks wordt gevraagd van de GGDZL én van de mensen die er werken.
Schaalbaarheid is daarbij letterlijk en figuurlijk een rekbaar begrip. Men moet namelijk
zowel fysiek als (denk)procesmatig in staat zijn om mee te bewegen met wat er in de
samenleving speelt en daar voortdurend op anticiperen. Dit zorgt ervoor dat de GGDZL
duurzame keuzes maakt, met aandacht voor mens en leefomgeving.
                                             7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Vitaliteit
Binnen de GGD Zuid-Limburg is het kernbegrip vitaliteit gewaarborgd door de
betrokkenheid en trots die medewerkers hebben als gevolg van het betekenisvolle werk
dat zij doen. Een hoge mate van eigen inbreng, informeel contact en werkplezier wordt
ondersteund en gestimuleerd door mogelijkheden op het gebied van persoonlijke
(talent) ontwikkeling. Aangezien de GGDZL een afspiegeling wil zijn van een zo gezond
mogelijke samenleving in de volle breedte is diversiteit vanzelfsprekend een onderdeel
van de vitale organisatiestijl.
1.3 De organisatie
De GGD Zuid-Limburg kent drie grote programma’s: Jeugdgezondheidszorg (JGZ), Veilig
Thuis (VT) en GGD. Deze worden jaarlijks geactualiseerd en hebben een wettelijke
grondslagen. Dit houdt in dat er soms taken of aandachtsgebieden bijkomen en er ook
activiteiten afgestoten worden.
                                          8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>1.4 Interne organisatie
De wereld om ons heen verandert in hoog tempo en dat vraagt om een organisatie die
niet alleen wendbaar is, maar die ook sterk intern en met de externe omgeving is
verbonden. Daarmee kunnen we beter anticiperen op toekomstige externe
ontwikkelingen. Alleen door onze krachten te bundelen kunnen we inspelen op de
uitdagingen van vandaag en morgen en onze ambitie realiseren.
In 2026 wordt de nieuwe matrixstructuur geïmplementeerd met daarbij eveneens focus
op cultuur en leiderschap. Minder verkokering; over afdelingen heen vraagstukken
oppakken; beter kunnen voldoen aan wet- en regelgeving en beter voorbereid op nieuwe
gezondheidscrises vanuit een organisatie die de basis op orde heeft. Want ook de GGDZL
moet voldoen aan voortdurend wijzigende wet- en regelgeving. Thema’s als
informatiebeveiliging, cyberbeveiliging, digitale toegankelijkheid, databeheer en
kunstmatige intelligentie (AI) zijn hierbij belangrijk en moeten voldoen aan de wettelijke
kaders. Met name data gedreven werken en AI bieden kansen en zijn thema’s die
bijdragen aan een nieuwe werkwijze.
Het grootste kapitaal van de GGDZL zijn de medewerkers. Daarom is onze visie erop
gericht om de vitaliteit, professionaliteit en wendbaarheid van alle medewerkers te
stimuleren. De GGDZL creëert een positief en stimulerend werkklimaat met volop kansen
voor flexibele professionals die zich willen ontwikkelen in een lerende organisatie. De
krapte op de arbeidsmarkt is een urgent probleem en dat merkt ook onze organisatie.
Acties zijn erop gericht om een eigentijdse en aantrekkelijke werkgever te zijn en te
blijven, zodat de GGDZL kwalitatief en kwantitatief voldoende personeel heeft en houdt,
strategische personeelsplanning is daarbij een hulpmiddel.
Duurzaamheid is een van de thema’s waarop verdere doorontwikkeling plaatsvindt
omdat de GGDZL graag haar bijdrage levert aan een betere toekomst en een
veerkrachtige samenleving. De Rijksoverheid stuurt hier steeds meer op en via wet- en
regelgeving kaders en richtlijnen zal de GGDZL in haar jaarrapportages en jaarrekening
verantwoording afleggen over dit thema.
1.5 Basisprincipes GGD Zuid-Limburg
Wij hanteren de volgende basisprincipes in ons werk:
• De GGD maakt zich sterk voor de gezondheid en veiligheid van de inwoners van
     Zuid-Limburg;
• De GGD staat midden in de samenleving;
• De GGD werkt in opdracht van de Zuid-Limburgse gemeenten;
• De GGD werkt vanuit een regionale opdracht en anticipeert op regionale
     ontwikkelingen;
• De GGD werkt vanuit het gedachtengoed van positieve gezondheid;
• De GGD gaat professioneel te werk en hecht waarde aan een duurzame inzet van
     het personeel;
                                               9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>•   De GGD werkt minimaal op wettelijk basisniveau en respecteert landelijke
    richtlijnen en protocollen;
•   De GGD is een betrouwbare en sterke (samenwerkings-)partner;
•   De GGD bevordert de samenwerking en verbinding met de Euregio en maakt
    hiertoe de noodzakelijke afspraken;
•   De GGD levert input voor het regionale en lokale gezondheidsbeleid en is
    kernpartner in de realisatie van de doelstellingen uit dit beleid.
1.6 Trendbreuk
Het programma Trendbreuk is een overkoepelend programma waarin vanaf 2018 in Zuid-
Limburg de krachten gebundeld worden. Doel hiervan is om in 2030 een kwart van de
achterstanden ten opzichte van de rest van Nederland ingelopen te hebben.
Het programmamanagement van Trendbreuk is ondergebracht bij de GGD Zuid-Limburg.
Samen met de 16 gemeenten, Provincie, Rijk, maatschappelijke partners en professionals
maken we langjarig werk van de trendbreuk-aanpak. De ambitie en de uitvoering van
Trendbreuk ligt dus bij vele partijen in de regio. De GGDZL is echter ook een voorname
uitvoeringspartner. Hier hebben we verschillende rollen: uitvoerder, adviseur of
projectleider in onze programma’s. De Trendbreuk-aanpak wordt de komende jaren
gecontinueerd en versterkt. Ook willen we dat de volwassen generatie gezond blijft en
ouderen zo vitaal en gezond mogelijk oud worden, met een goede kwaliteit van leven,
zingeving en zelfregie. In 2025 wordt verkend hoe we dit via de Trendbreuk-aanpak
kunnen realiseren, zodat we daar in 2026 daadwerkelijk uitvoering aan kunnen geven.
Uitvoering Werkplan Trendbreuk 2024-2026
De concrete acties, doelstellingen en randvoorwaarden staan benoemd in het werkplan
Trendbreuk 2024-2026. In 2026 zijn alle acties zoals genoemd in het werkplan uitgevoerd,
gemonitord en geëvalueerd en, indien succesvol, geborgd. In 2026 wordt de
voortgangsrapportage voorbereid over de periode van dit werkplan en wordt tevens het
nieuwe werkplan Trendbreuk opgesteld voor de periode vanaf 2027.
Programmamanagement
In 2026 is, conform het programmaplan Trendbreuk, het programmamanagement
ingericht en toegerust voor de uitvoering van alle projecten, interventies en
samenwerkingstrajecten zoals beschreven in het werkplan. Trendbreuk heeft niet alleen
in Zuid-Limburg een domein overstijgend karakter, maar krijgt ook intern bij de GGDZL
een meer afdelingsoverstijgend karakter zodat ook hier integraliteit wordt geborgd.
Versterken netwerk
Trendbreuk is een netwerkaanpak, waarbij de GGDZL verantwoordelijk is voor het
programmamanagement en dus voor het realiseren en in stand houden van het netwerk
door het:
                                            10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>•   Versterken van netwerken en coalities rondom de Trendbreuk, zoals die van
    Kansrijke Start, om de aanpak duurzaam te maken;
•   Intensiveren van de samenwerking met o.a. VT en JGZ om gezinnen in kwetsbare
    situaties te ondersteunen met integrale interventies;
•   Betrekken van scholen, werkgevers en maatschappelijke organisaties om
    interventies zoals leefstijlprogramma’s breder te implementeren;
•   Samenwerken met gemeenten en regio-partners om "gezondheid in alle
    beleidsterreinen" verder te verankeren in (lokaal) beleid.
Uitbreiding Trendbreuk aanpak naar alle levensfasen
De Trendbreukaanpak wordt uitgebreid naar alle doelgroepen, zonder daarbij de focus
voor jeugd los te laten. Vanaf adolescentie blijft aandacht voor gezondheid even
belangrijk om mee te kunnen doen in de samenleving. Bestaande interventies gericht op
kinderen en jongeren worden uitgebreid naar volwassenen en ouderen en nieuwe
interventies worden toegevoegd. Dit betreft programma’s die gezonde voeding,
bewegen, mentale veerkracht en sociale participatie stimuleren. Daarnaast leggen we
verbinding met de regionale uitvoeringsplannen en transformatieplannen in het kader
van het Gezond Actief Leven akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA) in Zuid-
Limburg om de overgang van jeugd naar volwassenheid naadloos te ondersteunen.
1.7 Data, monitors en gezondheidsbeleid
De meest recente monitors, cijfers en jeugdprofielen laten zien dat er in Zuid-Limburg
sprake is van een forse opgave. We hebben te maken met een sterk dalende
vaccinatiegraad; het eigen netwerk van ouders en jeugdigen staat steeds meer onder
druk; is er sprake van een zorgelijke spraak-taal ontwikkeling; zijn er grote zorgen rondom
problematisch alcohol- en middelengebruik en de verslechterde mentale gezondheid,
specifiek eenzaamheid, suïcidale gedachten onder jongeren, stijgt het aantal soa’s en
neemt het gebruik van anticonceptie en condoomgebruik af.
Het meerjarenbeleidsplan 2024-2027 van de GGDZL: “GGD Zuid-Limburg werkt aan
gezond en actief leven”, zet de koers uit voor de komende jaren en anticipeert op
ontwikkelingen in de omgeving. Inhoudelijk gezien zijn de volgende speerpunten
geformuleerd die leidend zijn in deze beleidsperiode:
• De levensloop van burgers is het uitgangspunt, dat gebeurt vanuit het concept van
    positieve gezondheid;
• De Trendbreukaanpak blijft leidend om te komen tot een gezonde generatie in 2030
    en wordt uitgebreid naar andere levensfasen;
• De noodzaak voor een integrale benadering van onderzoek, beleid en praktijk;
• Een solide GGDZL die past bij herdefiniëring van de GGDZL;
• GGDZL pakt de rol van procesregisseur op zich in het kader van Trendbreuk 2.0, GALA
    en IZA. Waarbij opgemerkt wordt dat de regierol van de laatste twee genoemde
    akkoorden steeds meer bij de gemeenten belegd is.
                                             11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>De snelheid en dynamiek van de actuele ontwikkelingen creëren steeds een nieuw
speelveld en vragen om wisselende rollen van de GGDZL. De omvang en impact van de
toekomstige ontwikkelingen zijn moeilijk te voorspellen. Het meerjarenbeleidsplan geeft
richting geeft voor de GGDZL. Samen met gemeenten is de afgelopen periode gewerkt
aan nieuw gemeentelijk gezondheidsbeleid. Begin 2025 stellen de 16 Zuid-Limburgse
gemeenten dit nieuw gemeentelijke gezondheidsbeleid: “Gezondheid nu, voor later”,
vast dat voor de periode 2025 tot en met 2030 zal gelden. Dit zal ook een richtinggevend
kader voor de uitvoering van het gezondheidsbeleid zijn.
1.8 Ontwikkelingen
Medio 2024 heeft Nederland een nieuw kabinet gekregen dat de urgentie en noodzaak
van preventie onderschrijft, tegelijkertijd wordt rigoureus bezuinigd op belangrijke
thema’s van de publieke gezondheid waardoor het moeilijker wordt om mensen gezond
te laten leven. De basistaken van de GGD’en komen onder druk te staan en daarmee de
gezondheid. Ook gemeenten zien het ravijnjaar op zich afkomen en hebben vaak te
maken met flinke bezuinigingsopgaven. De huidige financiële realiteit voor de GGDZL
houdt in dat sprake is van forse bezuinigingen op 2 van 3 financieringsstromen. De
Rijksfinanciering en projectfinanciering laten zien dat we het de komende jaren met fors
minder budget moeten doen.
De gezondheidsbeschermende taken van de GGD zijn van groot belang. De Covid 19-
pandemie heeft aangetoond hoe belangrijk het is om te kunnen rekenen op die taak van
de GGD. Momenteel kampen wij hier met forse Rijksbezuinigingen die een gat slaan in
alle plannen en voornemens. De ‘geleerde lessen’ van de Covid-19 pandemie worden
hiermee grotendeels naar de prullenbak verwezen en de infectieziektebestrijding komt
weer op het te lage niveau van voor de coronapandemie terecht. Ook op het gebied van
Seksuele Gezondheid en projecten zijn forse bezuinigingen ingeboekt die forse gevolgen
hebben voor de uitvoering.
Preventie is en blijft iets van de lange adem en we houden hier ook aan vast. Vandaar dat
we de ingezette koers van Trendbreuk vast houden: we behouden de focus op jeugd en
verbreden naar andere doelgroepen. Tegelijkertijd blijven we een rol vervullen in het
leggen van verbindingen, implementeren en uitvoeren van het Gezond en Actief Leven
Akkoord (GALA) en Integraal Zorg Akkoord (IZA). Het kabinet werkt momenteel samen
met partners aan het opstellen van het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (ASWA),
ook hier vervult de GGDZL een rol in. Zodra dit meer vorm en richting krijgt, krijgen we
ook meer zicht op de concrete acties die we in 2026 in dit kader zullen ondernemen.
De arbeidsmarkt is op verschillende terreinen een uitdaging. Met name het vinden van
forensisch artsen en professionals voor Veilig Thuis lukt (bijna) niet meer, waardoor de
dienstverlening en continuïteit onder druk staan. Daarnaast zijn ook bijvoorbeeld ICT-
functies moeilijk in te vullen evenals die van financieel adviseur en control.
                                             12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Al deze aspecten komen voor het voetlicht in deze begroting waarin we concreet
gemaakt hebben wat we weten, en benoemen waar we rekening mee houden. Tot slot
sluiten wij onze ogen niet voor geopolitieke veranderingen en zullen waar mogelijk
hierop anticiperen.
1.9 Toelichting op de begroting 2026
De GGDZL stelt jaarlijks een zo realistisch mogelijke begroting op met daarin de baten en
lasten voor het komend kalenderjaar. In deze begroting zijn de Rijks- en
projectbezuinigingen verwerkt en ingeboekt. Dit houdt in dat er sprake is van een forse
taakstelling, waarvan de gevolgen door de GGDZL gedragen moeten worden.
De algemene uitgangspunten bij de GGDZL voor de begroting zijn in de gemeenschappelijke
regeling of besluiten van het Algemeen Bestuur vastgelegd. Voor de periode 2024-2027
hebben gemeenten de beleidsagenda middels een in juli 2023 vastgesteld
meerjarenbeleidsplan bepaald. Het regionaal gezondheidsbeleid: ‘Zuid springt eruit, Zuid-
Limburg zet de nieuwe trend in gezondheid’ én het nieuwe gezondheidsbeleid (in concept):
‘Gezondheid nu, voor later 2025-20230’ zijn hierbij leidende documenten.
Overeenkomstig de Gemeentewet dient de GGD Zuid-Limburg te beschikken over een
structureel sluitende begroting, dan wel moet de meerjarenraming een financieel evenwicht
laten zien. Indien hiervan geen sprake is, komt de GGDZL onder preventief toezicht te staan
van de Provincie.
De algemene uitgangspunten van het te volgen financieel beleid die van toepassing zijn op
de begroting 2026 luiden als volgt:
• Wij streven naar een evenwichtige financiële situatie. De financiële kengetallen, zoals
     in de begroting worden opgenomen, geven daarbij inzicht in de financiële
     ontwikkelingen;
• De GGD Zuid-Limburg streeft naar een begroting welke structureel en reëel in
     evenwicht is en waarbij elke jaarschijf tenminste sluitend is.
Concernbrede uitgangspunten die gelden voor alle onderdelen
• De GGDZL stelt jaarlijks een begroting op conform het Besluit Begroting en
     Verantwoording (BBV) gemeenten;
• Het begrotingsjaar loopt van 1 januari t/m 31 december;
• Er wordt jaarlijks een begroting opgesteld met daarin vermeld de inkomsten en
     uitgaven voor het komende boekjaar, welke is voorzien van een toelichting en de
     nodige specificaties, waaronder overzichten van de ramingen van bijdragen van de
     gemeenten en van de opbrengsten van de verrichtingen die op tariefbasis aan de
     gemeenten en derden in rekening worden gebracht.
                                              13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>•   Een eventuele herrekening van de index zal plaatsvinden op basis van de
    septembercirculaire gebaseerd MEV september 2026 van het CPB per voor 15
    oktober van het lopende jaar.
•   De begroting wordt op hoofdproductniveau, conform het dienstverleningspakket,
    opgesteld.
•   Vaststelling van de begroting door het Algemeen Bestuur gebeurt op
    programmaniveau waarbij de productbegroting ter informatie is toegevoegd.
•   De GGDZL gebruikt voor de meerjarenraming de indexpercentages conform de
    septembercirculaire c.q. de dan geldende meerjaren economische verkenning (MEV)
    van het CPB.
•   De verdeelsleutel voor de gemeentelijke bijdrage aan het programma GGD is
    gebaseerd op het aantal inwoners per gemeenten (peildatum 1-1-2024).
•   De verdeelsleutel voor de gemeentelijke bijdrage aan het programma JGZ is
    gebaseerd op het aantal jeugdigen (peildatum 1-1-2024).
•   De verdeelsleutel voor de gemeentelijk bijdrage aan het programma VT is gebaseerd
    op paramaters uit het cluster Jeugdigen en Wmo van het gemeentefonds (peildatum
    1-1-2024).
Beleidsindicatoren
De beleidsindicatoren uit het besluit Begroting en Verantwoording - zoals u die voor de
gemeente kent - zijn niet van toepassing op de inhoudelijke taken van de GGDZL. Over
de belangrijkste indicatoren op dit gebied wordt periodiek verantwoording afgelegd aan
het bestuur van de GGDZL en deze zijn ook onderdeel van het jaaroverzicht.
                                           14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>1.10 Meerjarenraming
                           Oorspronkelijke
Staat van Baten en Lasten                     Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029
                           begroting 2025
Opbrengsten
Bijdragen gemeenten            38.484.318        40.534.526     42.399.114     44.063.279     45.792.763
Tarieven gemeenten              3.904.000          3.854.000      4.031.284      4.189.512      4.353.950
Bijdragen centrumgemeenten      1.278.000          1.304.000      1.363.984      1.417.520      1.473.158
Bijdrage Rijk/Provincies        6.565.000          5.482.000      4.269.772      3.709.886      2.504.474
Overige bijdrage                4.118.367          3.532.000      3.694.472      3.839.480      3.990.180
Onvoorzien                               -                 -              -              -              -
Incidentele opbrengsten           110.000            112.000        117.152        121.750        126.529
Totaal opbrengsten             54.459.685        54.818.526     55.875.778     57.341.427     58.241.054
Exploitatiekosten
Personeelskosten               35.717.219        35.281.000     35.738.436     36.562.185     36.921.993
Huisvestingskosten              2.235.000          2.414.000      2.525.044      2.624.152      2.727.150
Afschrijvingskosten                57.000            130.000        135.980        141.317        146.864
Rente- en bankkosten                     -                 -              -              -              -
Beheers- en adm. kosten           602.800            675.000        706.050        733.762        762.563
Kosten vervoermiddelen                   -                 -              -              -              -
Kosten automatisering           1.359.000          1.497.000      1.565.862      1.627.322      1.691.194
Kosten medische middelen          607.000            563.000        588.898        612.012        636.034
Kosten uitvoering derden        1.039.000          1.109.000      1.160.014      1.205.545      1.252.862
Onvoorzien                               -                 -              -              -              -
Incidentele lasten                111.000            113.000        118.198        122.837        127.659
Taakstelling                             -                 -              -              -              -
Totaal exploitatiekosten       41.728.019        41.782.000     42.538.482     43.629.132     44.266.319
Algemene dekkingsmiddelen       1.454.673          1.454.673      1.521.588      1.581.310      1.643.377
Overhead                       14.186.338        14.491.199     14.858.884     15.293.605     15.618.111
Heffing Vpb                              -                 -              -              -              -
Saldo baten en lasten                    -                 -              -              -              -
Toevoeging aan reserve                   -                 -              -              -              -
Onttrekking aan reserve                  -                 -              -              -              -
Resultaat                                -                 -              -              -              -
                                           15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>1.11 Begroting per programma
                                                Jeugd-     Veilig
Staat van Baten en Lasten        GGD                                  Totaal
                                       gezondheidszorg     Thuis
Opbrengsten
Bijdragen gemeenten        10.446.214       22.150.444 7.937.868 40.534.526
Tarieven gemeenten          1.959.000        1.239.000          - 3.198.000
Bijdragen centrumgemeenten           -               - 1.304.000 1.304.000
Bijdrage Rijk/Provincies    5.893.000          245.000          - 6.138.000
Overige bijdrage            2.598.000          909.000    25.000 3.532.000
Onvoorzien                           -               -          -          -
Incidentele opbrengsten       112.000                -          -   112.000
Totaal opbrengsten         21.008.214       24.543.444 9.266.868 54.818.526
Exploitatiekosten
Personeelskosten           12.262.000       15.944.000 7.075.000 35.281.000
Huisvestingskosten            427.000        1.587.000 400.000 2.414.000
Afschrijvingskosten             8.000          122.000          -   130.000
Rente- en bankkosten                 -               -          -          -
Beheers- en adm. kosten       419.000          126.000 130.000      675.000
Kosten vervoermiddelen               -               -          -          -
Kosten automatisering       1.057.000          325.000 115.000 1.497.000
Kosten medische middelen      485.000           78.000          -   563.000
Kosten uitvoering derden    1.107.000            2.000          - 1.109.000
Onvoorzien                           -               -          -          -
Incidentele lasten            113.000                -          -   113.000
Totaal exploitatiekosten   15.878.000       18.184.000 7.720.000 41.782.000
Algemene dekkingsmiddelen   1.454.673                -          - 1.454.673
Overhead                    6.584.887        6.359.444 1.546.868 14.491.199
Heffing Vpb                          -               -          -          -
Bedrag onvoorzien                    -               -          -          -
Saldo baten en lasten                -               -          -          -
Toevoeging aan reserve               -               -          -          -
Onttrekking aan reserve              -               -          -          -
Resultaat                            -               -          -          -
                                    16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>2. Programma Jeugdgezondheidszorg
Wat willen we bereiken?
Jeugdgezondheidszorg (JGZ) is de publieke gezondheidszorg voor alle kinderen, jongeren
en hun (aanstaande) ouders of opvoeders en heeft als primaire doelstelling het werken
aan een gezonde generatie. De JGZ voert voor alle kinderen preventieve screenings uit
gericht op de gezondheid en het welzijn van het kind. De JGZ vervult een belangrijke rol
in het vroegtijdig signaleren van risico’s, het doen van preventieve interventies, het
bieden van ondersteuning en waar nodig in het leggen van verbindingen met – of
doorverwijzen naar - andere zorg. Binnen deze preventieve aanpak van de JGZ valt ook
de uitvoering van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP), gericht op de bescherming tegen
ernstige infectieziekten.
Waar nodig werkt de JGZ aan de individuele relatie met het kind en gezin, anderzijds
kennen we een collectief karakter waarbij we als adviseur van gemeenten en verbinder
tussen het medische en sociale domein een centrale plek in het jeugddomein innemen.
JGZ staat voor een preventieve aanpak - en stevig fundament - voor de juiste zorg, op het
juiste moment, op de juiste plek die bijdraagt aan het betaalbaar houden van de zorg en
handvatten biedt bij de vraagstukken van de huidige tijd.
In 2026 zet JGZ stevig in op het versterken van het eigen netwerk van ouders en kinderen
en de sociale basis in buurten en wijken. Er worden structureel laagdrempelige
activiteiten op buurtniveau georganiseerd die aansluiten op inhoudelijke thema’s die
spelen binnen de leeftijdsgroep, bij ouders en/of bij betrokkenen uit het eigen netwerk.
Er komen meer inloopmogelijkheden, digitale spreekuren en trainingen voor
bijvoorbeeld vrijwilligers die werken bij sportclubs en verenigingen. Kennis en expertise
van JGZ komt daarmee breder beschikbaar, zodat meer mensen die op natuurlijke wijze
in contact komen met kinderen en ouders in staat zijn om risico's te signaleren en zelf
informele ondersteuning te bieden.
Bij het ontplooien van nieuwe activiteiten is domeinoverstijgende samenwerking in 2026
eerder regel dan uitzondering. Met het bieden van groepsgerichte dienstverlening en het
aansluiten bij nieuwe vormen van samenwerking op brede thema’s als
spraak/taalontwikkeling, mentale gezondheid bij jongeren, wil JGZ actief bijdragen aan
het vergroten van gelijke kansen op gezondheid. Hiermee is JGZ zichtbaarder,
bereikbaarder en beter aangesloten op bestaande (externe) initiatieven die de
gezondheid van jonge Zuid-Limburgers bevorderen. Voorts zullen steeds meer digitale
innovaties hun weg vinden naar de JGZ praktijk. In 2026 neemt JGZ een nieuw systeem
in gebruik waar planning door ouders en triage mogelijkheden onderdeel van uitmaken.
Hiermee wordt een goede basis gelegd voor verdere digitale doorontwikkeling.
                                             17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>2.1 Basisdienstverlening JGZ: zorg op maat
JGZ voert voor alle kinderen systematische preventieve screenings uit gericht op de
gezondheid en het welzijn van het kind. Hierbij wordt gekeken naar de fysieke,
psychosociale, cognitieve ontwikkeling, de opvoedingscontext en de interactie (hechting)
tussen kind en opvoeders. Het dienstverleningspakket van JGZ wordt doorlopend
doorontwikkeld volgens de Visie JGZ 2024-2027: “Ongelijke inzet voor gelijke kansen:
zorg op maat”. In 2024 en 2025 lag de nadruk op doen wat nodig is en aansluiten bij waar
behoefte aan is. Per kind wordt de juiste (professionele) afweging gemaakt. Dat gebeurt
op basis van (wetenschappelijke) kennis en de eigen praktijkervaringen, gecombineerd
met de wensen en behoefte van de jeugdige en ouder zelf. Zo beslis je samen, doe je wat
werkt én kun je kinderen die een steuntje in de rug nodig hebben iets extra’s bieden. In
2026 wordt de zorg op maat beweging binnen de basisdienstverlening gecontinueerd.
JGZ levert, naast haar reguliere preventie inzet, een belangrijke bijdrage aan het keren
van de ongezonde trend in Zuid-Limburg bij het inlopen van gezondheidsachterstanden.
Dit is geheel in lijn met de Trendbreuk ambitie en het regionaal gezondheidsbeleid.
2.2 Basisdienstverlening JGZ: vaccineren en stimuleren
De uitvoering van het Rijks Vaccinatie Programma (RVP) bij zwangeren en kinderen van
0-18 jaar is gericht op de bescherming tegen ernstige infectieziekten. In 2026 vinden er
wijzigingen plaats in het Rijksvaccinatieprogramma die door JGZ geïmplementeerd gaan
worden. De cijfers laten zien dat de dalende vaccinatiegraad een wereldwijd, landelijk en
lokaal probleem is voor de volksgezondheid. Ook in onze regio is door de jaren een
vaccinatiekloof ontstaan bij alle vaccinaties. JGZ richt zich in 2026 op het verkrijgen van
ondersteuning door het ministerie van VWS om met een fijnmazige, laagdrempelige en
wijkgerichte aanpak de vaccinatiegraad te kunnen verhogen. Uit (eigen) onderzoek in
samenwerking met AWPG Mosa weten we dat motiverende gespreksvoering (in eigen
taal) en het optimaliseren van het proces en de samenwerking met geboortezorg hierbij
helpend zijn.
2.3 Basisdienstverlening JGZ: aanbod van extra ondersteuning
Binnen de basisdienstverlening biedt JGZ ook in 2026 weer extra ondersteuning om vanaf
de zwangerschap tot een leeftijd van 18 jaar kinderen een kansrijke start in het leven te
geven. Dat doet de JGZ door onverminderd in te zetten op de volgende interventies.
2.3.1 Kansrijke start
JGZ is actief deelnemer van het landelijke actieprogramma Kansrijke Start (in Zuid-
Limburg onderdeel van de aanpak-Trendbreuk). Door nu te investeren in de eerste 1000
dagen van de ontwikkeling van een kind, bouwen we aan een gezonde generatie in de
maatschappij van morgen. In Zuid-Limburg zet de JGZ coördinatoren in ten behoeve van
de basisstructuur Kansrijke Start en neemt deel aan de Knooppunten Kanrijke Start ter
ondersteuning van zwangeren en jonge ouders in kwetsbare situaties. JGZ maakt deel uit
van de keten waarin middels intensieve samenwerking een goede basis gelegd wordt
voor pasgeborenen.
                                            18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>2.3.2 Prenataal huisbezoek
Met de wet ‘Prenataal huisbezoek door de Jeugdgezondheidszorg’ zijn alle gemeenten
vanaf 1 juli 2022 verplicht om een prenataal huisbezoek door de JGZ aan de zwangere
en/of hun gezin in een (potentieel) kwetsbare situatie te bieden. De JGZ zorgt voor
voldoende aanbod van prenatale huisbezoeken om te voorzien in de ondersteuning na
signalering van de verloskundig zorgverlener. Om het prenataal huisbezoek effectief te
laten zijn, is samenwerking zoals hierboven beschreven onder “kansrijke start” van groot
belang.
2.3.3 Stevig Ouderschap
Stevig Ouderschap is preventieve zorg die JGZ uitvoert voor gezinnen met een minder
makkelijke start. Het programma gaat uit van eigen kracht, eigen behoeften en eigen
invulling van het ouderschap van (aanstaande) ouders, waardoor er een passende
individuele begeleiding tijdens huisbezoeken plaatsvindt door speciaal daarvoor
opgeleide verpleegkundigen. Deze begeleiding wordt geboden totdat het kind 18
maanden oud is. Naar schatting behoort 5-7% van het aantal geboorten per gemeente
tot de doelgroep. De JGZ zorgt voor aanbod van 150 nieuwe trajecten per kalenderjaar.
2.3.4 Voorzorg
Voorzorg is een preventief programma dat de gezondheid en ontwikkelingskansen van
jonge kwetsbare moeders en hun kinderen bevordert en kindermishandeling en huiselijk
geweld vermindert. Het intensieve huisbezoekprogramma richt zich op jonge vrouwen
die zwanger zijn van hun eerste kind en te maken hebben met een opeenstapeling van
(complexe) problemen. Speciaal opgeleide Voorzorg verpleegkundigen van de JGZ
voeren dit zeer intensieve begeleidingstraject uit totdat het kind 2 jaar oud is. Naar
schatting behoort 0,5-1% van het aantal geboorten per gemeente behoort tot de
doelgroep. De JGZ zorgt voor aanbod van 25 nieuwe trajecten per kalenderjaar.
2.3.5 Meer Aandacht Voor Ziekgemelde Leerlingen (MAZL) voortgezet onderwijs
MAZL is een effectieve methodiek voor de aanpak van ziekteverzuim bij scholieren.
School, JGZ (jeugdarts) en gemeente (leerplichtambtenaar) werken samen om
problematiek vroegtijdig te herkennen en een passende oplossing te bieden. Het
samenbrengen van al deze expertises binnen één traject zorgt voor een gezamenlijke
verantwoordelijkheid waardoor de leerling uiteindelijk betere begeleiding krijgt. Dit
vergroot de kans op minder schoolverzuim. MAZL optimaliseert daarmee het
welbevinden en de onderwijskansen voor alle jeugdigen. JGZ zorgt voor voldoende
aanbod MAZL-consulten, waarbij de jeugdarts in overleg met de leerling en ouders de
gewenste begeleiding of zorg bepaald.
                                           19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>2.4 Centering Ouderschap
JGZ gaat in 2026 steviger bijdragen aan het uitbreiden van eigen netwerken van ouders.
Dat doet JGZ door activiteiten te organiseren waar (jonge) ouders informatie kunnen
opdoen en elkaar kunnen ontmoeten. In 2026 is de pilot Centering Ouderschap lopende.
Bij Centering Ouderschap ontvangen ouders met kinderen tot een leeftijd van 14
maanden de zorg van de JGZ in groepsverband in plaats van individuele bezoeken aan
het consultatiebureau. Bij een positieve evaluatie zal Centering Ouderschap ingebed
worden in de basisdienstverlening van JGZ.
2.5 Ketenaanpak overgewicht en obesitas
Fysiek welbevinden is meer dan alleen afwezigheid van ziekte maar draait ook om het
optimaliseren van de gezondheid en mogelijkheden van een kind. JGZ verwijst direct door
bij medische klachten waarvoor een medisch specialist nodig is, maar kijkt ook zelf naar
de gezondheid van het kind in het gezin. Zo lopen kinderen met overgewicht een
verhoogd risico op gezondheidsproblemen, soms zelfs al op jeugdige of jongvolwassen
leeftijd. Bij het groeiende aantal kinderen met overgewicht of obesitas is dat risico zelfs
zeer groot. Als onderdeel van de basisdienstverlening signaleert en adviseert de JGZ deze
gezinnen, maar daarnaast is het voor de juiste ondersteuning van belang
domeinoverstijgende expertises binnen één traject samen te brengen. Dit zorgt voor een
gezamenlijke verantwoordelijkheid waardoor het kind en het gezin uiteindelijk betere
begeleiding krijgen.
Gemeenten zijn ook verplicht om een gezonde leefstijl interventie (GLI) voor jongeren
aan te bieden vanuit het GALA en IZA. Eén van de programma’s hiervoor, gestart in 2020
in Maastricht en inmiddels ook aangeboden in Sittard-Geleen, Heerlen en Kerkrade, is
Keigezond Limburg, ketenaanpak overgewicht. In afwachting van de ervaringen die
opgedaan worden in 2025, is Keigezond nog niet opgenomen in de begroting 2026, in
september 2025 komt een vervolgvoorstel terug in de Gemeentelijke Regiegroep Gezond
Zuid-Limburg.
2.6 Nieuwe domein-overstijgende samenwerkingen
Tot slot gaat de JGZ in 2026 naast het versterken van eigen netwerken van ouders door
groepsgerichte basisdienstverlening aan te bieden en het bouwen van samenwerkingen
om de vaccinatiegraad te verhogen, ook actief deelnemen aan andere nieuw te
ontwikkelen samenwerkingen. De prioriteit ligt hierbij op onderwerpen die we als
kansrijk       beschouwen      om      gezondheidsverschillen     te    verkleinen      of
gezondheidsachterstanden in te lopen. Voorbeelden hiervan zijn spraak-
/taalontwikkeling, mentale gezondheid (en eenzaamheid) bij jongeren en alcohol– en
middelengebruik. JGZ werkt in de keten van scholen en specialistische zorg gezamenlijk
aan een doorlopend aanbod gericht op preventie.
                                            20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>2.7 Financien
                                                                     Versterken kracht Tijdig signaleren                        Onderzoek,
                                                    Alle kinderen in
 Staat van Baten en Lasten                                                   ouders en           en hulp Samenwerken   beleidsinformatie en      Totaal
                                                              beeld
                                                                              jongeren      inschakelen                              advies
 Opbrengsten
 Bijdragen gemeenten                                     12.465.704          3.168.040        1.244.636      3.113.269            2.158.795 22.150.444
 Tarieven gemeenten                                       1.239.000                  -                 -             -                    -  1.239.000
 Bijdragen centrumgemeenten                                        -                 -                 -             -                    -           -
 Bijdrage Rijk/Provincies                                    51.000                  -           194.000             -                    -    245.000
 Overige bijdrage                                           847.000                  -                 -             -               62.000    909.000
 Onvoorzien                                                        -                 -                 -             -                    -           -
 Incidentele opbrengsten                                           -                 -                 -             -                    -           -
 Totaal opbrengsten                                      14.602.704          3.168.040        1.438.636      3.113.269            2.220.795 24.543.444
 Exploitatiekosten
 Personeelskosten                                         9.220.000        2.000.000,0      1.230.000,0    2.090.000,0          1.404.000,0 15.944.000
 Huisvestingskosten                                         924.000            196.000           124.000       204.000              139.000  1.587.000
 Afschrijvingskosten                                         75.000             15.000             7.000        15.000               10.000    122.000
 Rente- en bankkosten                                              -                 -                 -             -                    -           -
 Beheers- en adm. kosten                                     75.000             16.000             8.000        16.000               11.000    126.000
 Kosten vervoermiddelen                                            -                 -                 -             -                    -           -
 Kosten automatisering                                      193.000             43.000            20.000        41.000               28.000    325.000
 Kosten medische middelen                                    48.000              9.000             5.000         9.000                7.000     78.000
 Kosten uitvoering derden                                     2.000                  -                 -             -                    -       2.000
 Onvoorzien                                                        -                 -                 -             -                    -           -
 Incidentele lasten                                                -                 -                 -             -                    -           -
 Totaal exploitatiekosten                                10.537.000          2.279.000        1.394.000      2.375.000            1.599.000 18.184.000
 Saldo baten en lasten                                    4.065.704            889.040            44.636       738.269              621.795  6.359.444
 Toevoeging aan reserve                                            -                 -                 -             -                    -           -
 Onttrekking aan reserve                                           -                 -                 -             -                    -           -
 Resultaat*                                               4.065.704            889.040            44.636       738.269              621.795  6.359.444
*Het resultaat dient ter dekking van de overheadkosten en is geen “winst”.
                                                                               21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>3. Programma Veilig Thuis
Wat willen we bereiken?
Ieder mens heeft recht op een Veilig Thuis en een gezonde, stabiele leefomgeving. Door
geweld in afhankelijkheidsrelaties is dit niet voor iedereen vanzelfsprekend. Denk hierbij
onder andere aan huiselijk geweld, kindermishandeling, femicide, seksueel geweld,
mensenhandel en ouderenmishandeling. Veilig Thuis is het advies- en meldpunt voor
geweld in afhankelijkheidsrelaties (GIA) en biedt advies en ondersteuning aan iedereen
die hiermee te maken heeft, aan burgers én aan professionals. Veilig Thuis heeft als
kerntaak het duurzaam stoppen van geweld in afhankelijkheidsrelaties. In samenwerking
met ketenpartners doorbreken we onveilige situaties en creëren we de gewenste
beweging naar een veilig thuis/naar een veilige leefomgeving/naar een veilige situatie.
Veilig Thuis is 24 uur per dag en 7 dagen per week bereikbaar. Veilig Thuis werkt op het
snijvlak van veiligheid en gezondheid.
Veilig Thuis functioneert op het snijvlak van zorgen en gezondheid. Naast het bestuur van
de GGDZL, verhoudt VT zich ook tot de regionale commissie Zorg en Veiligheid. In dit
overleg sluiten partijen vanuit de brede veiligheidsketen aan. De koers die uitgezet wordt
in de Commissie Zorg & Veiligheid en het daarbij behorende werkplan is de basis voor de
aanpak van personen met verward of onbegrepen gedrag in Zuid-Limburg.
3.1 Uitvoeren wettelijke taken
De wettelijke taken van Veilig Thuis zijn beschreven in de Wmo uit 2015. Dit omvat het
geven van advies; het aannemen van meldingen; het doen van onderzoek of er
daadwerkelijk sprake is van huiselijk geweld; kindermishandeling of andere bijzondere
vormen van geweld in afhankelijkheidsrelaties; het stellen van veiligheidsvoorwaarden
om de (acuut) onveilige situatie te stoppen; het in gang zetten van vervolgstappen
(overdragen naar vrijwillige hulp, de Raad voor de Kinderbescherming informeren en/of
melding doen bij de politie) en het monitoren van de veiligheid en de veiligheidsstappen.
Jaarlijks ontvangt Veilig Thuis Zuid-Limburg ruim 10.000 signalen van geweld in
afhankelijkheidsrelaties. Hieronder vallen zowel meldingen als adviezen. Het aantal
meldingen neemt al enige jaren structureel en substantieel toe, evenals de ernst en
complexiteit van de casuïstiek.
3.2 Expertisecentrum
Veilig Thuis is het expertisecentrum voor alle bijzondere vormen van geweld in
afhankelijkheidsrelaties en wordt actief benaderd door ketenpartners. Naarmate de
maatschappij verandert en er zich vraagstukken voordoen op het snijvlak van zorg en
                                             22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>veiligheid, worden we ook steeds vaker benaderd en gevraagd mee te denken, ook op
vlak van bijvoorbeeld femicide, intiem terrorisme, stalking en mensenhandel.
3.3 Midden in de (netwerk) samenwerking
Veilig Thuis heeft te maken met een steeds complexere maatschappelijke opdracht, die
vervuld wordt op het snijvlak van veiligheid en gezondheid. Het beleidskader voor het
werk en de netwerksamenwerking van Veilig Thuis is gelegen in de Regiovisie Zuid-
Limburg 2024-2031: “Samen sterk, iedereen veilig: Aanpak geweld in
afhankelijkheidsrelaties”. Deze visie staat in het teken van verdere versterking van zowel
de samenwerking als de aanpak om de spiraal van geweld te doorbreken. Het uitvoeren
van de regiovisie vraagt om extra investering in tijd en capaciteit.
Veilig Thuis werkt -als onderdeel van en in het verlengde van onze wettelijke taak-
intensief samen met 16 gemeenten, het lokale veld, politie, Openbaar Ministerie,
reclassering, Zorg- en Veiligheidshuizen en andere ketenpartners in de aanpak van
geweld in afhankelijkheidsrelaties. We werken tevens samen met partners in België en
Duitsland in geval van grensoverschrijdende casuïstiek.
Er zijn vele overlegvormen waaraan Veilig Thuis deelneemt. Enkele voorbeelden:
triagetafels met de gemeenten, diverse overleggen met de justitiële keten, het
screeningsoverleg Mensenhandel en het screeningsoverleg Zeden. Het doel van deze
overleggen is onder meer gericht op het herstellen van acute veiligheid en de regionale
samenwerking.
3.4 Handle with Care
Handle with Care is een werkwijze om kinderen die thuis geweld meemaken waarbij de
politie over de vloer kwam, de eerstvolgende schooldag steun te bieden op school. Door
deze werkwijze krijgt de leerkracht een signaal zodat deze weet dat er bij een kind thuis
iets aan de hand was. Deze werkwijze gold tot 2025 voor het basisonderwijs. Vanaf 2025
wordt deze werkwijze ook voor het voortgezet onderwijs toegepast. Handle with Care is
een samenwerking tussen Veilig Thuis, Leerplicht en de scholen in het primair en
voortgezet onderwijs. Voor VT is dit een maatwerktaak in opdracht van gemeenten. Het
is tevens onderdeel van de Regiovisie GIA.
3.5 Inspelen op landelijke en regionale ontwikkelingen
Uitvoering Regiovisie GIA en Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming
De uitvoering van de Regiovisie GIA 2024 – 2031 is in onze regio in volle gang. Momenteel
zijn er meerdere pilots waarbij Veilig Thuis betrokken is. Deze ontwikkeling vraagt extra
inzet van Veilig Thuis. Op landelijk niveau wordt in opdracht van de VNG, de ministeries
van J&V en VWS gekeken naar een mogelijk nieuwe inrichting voor de Nederlandse jeugd-
en gezinsbescherming. Het huidige stelsel wordt gezien als te complex en te versnipperd.
Er is een landelijk Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming opgesteld in concept
                                             23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>met een meerjarige aanpak en een implementatieplan. De bespreking in de Tweede en
Eerste Kamer vindt plaats in 2025. Het is nog onduidelijk of en zo ja wat voor Veilig Thuis
en andere partijen de (organisatorische) gevolgen zijn van dit proces. We volgen dit
proces actief. In de Regiovisie GIA van onze regio wordt voorgesorteerd op het
Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming, meer concreet op de netwerkvariant die
goed past bij de behoeften van en ontwikkelingen in onze regio.
Tijdelijk huisverbod
Landelijk wordt besproken of Veilig Thuis een wettelijke uitbreiding van haar kerntaak
krijgt rond het tijdelijk huisverbod. Veilig Thuis zou dan samen met de politie meer
mandaat krijgen om te adviseren over het wel of niet opleggen van een tijdelijk
huisverbod. Een daadwerkelijke aanpassing van deze werkwijze vraagt om substantiële
uitbreiding van de capaciteit bij Veilig Thuis. Er lopen vanaf 2025 meerdere pilots in het
land om dit te toetsen in de praktijk, het is onduidelijk wanneer dit concreet van kracht
zal zijn.
Integrale Aanpak ter Voorkoming van Escalatie
Op Limburgse schaal worden concrete stappen gezet om op dreigende escalerende
situaties te voorkomen, beperken en te beëindigen. Hiervoor is een landelijk model
ontwikkeld dat elders zijn waarde heeft bewezen. Dit heet het Actief Veiligheids
Escalatiemodel (AVE-model). Via onder meer de Commissie zorg en Veiligheid wordt hier
concreet aan gewerkt, waar de GGD ook een rol in heeft. Hier ligt de nadruk op zowel
tijdige escalatie als gecontroleerde afschaling van casussen.
                                             24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>3.6 Financiën
 Staat van Baten en Lasten                                             Totaal
 Opbrengsten
 Bijdragen gemeenten                                               7.937.868
 Tarieven gemeenten                                                         -
 Bijdragen centrumgemeenten                                        1.304.000
 Bijdrage Rijk/Provincies                                                   -
 Overige bijdrage                                                     25.000
 Onvoorzien                                                                 -
 Incidentele opbrengsten                                                    -
 Totaal opbrengsten                                                9.266.868
 Exploitatiekosten
 Personeelskosten                                                  7.075.000
 Huisvestingskosten                                                  400.000
 Afschrijvingskosten                                                        -
 Rente- en bankkosten                                                       -
 Beheers- en adm. kosten                                             130.000
 Kosten vervoermiddelen                                                     -
 Kosten automatisering                                               115.000
 Kosten medische middelen                                                   -
 Kosten uitvoering derden                                                   -
 Onvoorzien                                                                 -
 Incidentele opbrengsten                                                    -
 Totaal exploitatiekosten                                          7.720.000
 Saldo baten en lasten                                             1.546.868
 Toevoeging aan reserve                                                     -
 Onttrekking aan reserve                                                    -
 Resultaat*                                                        1.546.868
*Het resultaat dient ter dekking van de overhead kosten en betreft geen “winst”.
                                               25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>4. Programma GGD
Wat willen we bereiken?
De dreiging van pandemieën vragen om een sterke infectieziektebestrijding. De steeds groter
wordende gezondheidsverschillen vragen om langdurige preventiemaatregelen en innovaties. De
gezondheidslast door een ongezonde leefomgeving vraagt om goed onderzoek en advies. De mentale
gezondheid vraagt om vroege aandacht voor jongeren om te voorkomen dat ze de zorg in moeten.
Allemaal werk van onze professionals binnen dit programmaonderdeel.
In dit programma blijft de GGD zich voorbereiden op mogelijke uiteenlopende dreigingen en crises,
zoals infectieziekte-uitbraken, maar ook digitale verstoringen en de invloed van klimaatverandering op
de gezondheid van burgers. Ondanks de bezuinigingen die op ons af komen, blijven we inzetten op
veilige en veerkrachtige informatiesystemen, waarmee niet alleen pandemieën, maar ook mogelijke
digitale problemen en cyberaanvallen beter kunnen worden opvangen. Deze systemen ondersteunen
het versterken van onze paraatheid en dragen bij aan het beschermen van de gezondheid van burgers,
zowel in crisissituaties als in de dagelijkse gezondheidszorg.
De focus ligt niet alleen op het voorbereiden op en reageren op crisissen, maar ook op het beschermen
van de gezondheid van de burger, met name van kwetsbare groepen zoals jonge kinderen, ouderen en
mensen met een chronische aandoening. Dit wordt bereikt door zowel reactieve acties, zoals het
opstarten van projecten om de vaccinatiegraad in de regio te verhogen, als preventieve acties, zoals
het formuleren van gezondheidsbeleid, bevorderen van bewustwording over het belang van
vaccineren, het voorlichten van risicogroepen, het voorkomen van infectieziekten en het vergroten
van de zichtbaarheid van onze preventieve maatregelen. Denk ook aan het toezicht bij kinderopvang
en informatie over zorgen over een (on)gezonde leefomgeving.
Deze aanpak stelt de GGD in staat niet alleen adequaat te reageren op crises, maar ook actief bij te
dragen aan de preventie van gezondheidsrisico’s. Zo zorgt ze voor een gezonde en veilige leefomgeving
voor alle inwoners van Zuid-Limburg.
Voor mensen in een kwetsbare positie is deelnemen aan de samenleving niet altijd vanzelfsprekend.
Ze kampen vaak met meerdere problemen en de ervaring leert dat ze het moeilijk vinden om goed
voor zichzelf te zorgen. Door hun gedrag veroorzaken ze regelmatig overlast en kunnen ze een gevaar
vormen voor zichzelf en/of hun omgeving. Voor veel van deze mensen geldt dat zij niet makkelijk de
weg naar hulp weten te vinden of daarom vragen en dus - al dan niet-professionele - zorg mijden. Dit
valt onder de Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ).
                                                    26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>4.1 Infectieziektebestrijding (IZB)
4.1.1 Bestrijden van infectiezieken
Verhoging van de vaccinatiegraad
De vaccinatiegraad in de regio vertoont een dalende trend, wat de noodzaak van extra maatregelen
onderstreept. Ook binnen het programma JGZ is er aandacht voor de dalende vaccinatiegraad en
wordt samengewerkt aan dit vraagstuk. Om de vaccinatiegraad in de regio te verhogen, worden
bestaande programma’s voortgezet, zoals de COVID-19 najaarscampagne, met extra aandacht voor
moeilijk bereikbare doelgroepen. Daarnaast worden de rollen van de professionals binnen de unit IZB
doorontwikkeld. Preventieactiviteiten worden uitgebreid met gerichte voorlichting op bijvoorbeeld
kinderdagverblijven, scholen en andere organisaties, dichter bij de inwoners van Zuid-Limburg. Deze
aanpak is gericht op het vergroten van de bewustwording over de voordelen van vaccineren en het
voorkomen van infectieziekten. Een Vaccinatie Expertise Centrum (VEC) speelt hierin een sleutelrol
door als kenniscentrum te fungeren.
Zichtbaarheid vergroten en betere afstemming preventie
Preventie gaat verder dan vaccineren alleen. Door intensiever samen te werken met lokale
organisaties en directer in gesprek te gaan met burgers, worden preventieve maatregelen beter
afgestemd op de doelgroep. Dit wordt gedaan door duidelijke, begrijpelijke en toegankelijke
informatie te verstrekken over het belang van vaccineren en het voorkomen van infectieziekten. Op
deze manier wordt de drempel voor vaccinaties verlaagd en wordt er een breder draagvlak voor
preventieve gezondheidsmaatregelen gecreëerd.
4.1.2 Vaccineren
COVID-19 najaarscampagne
Hoogstwaarschijnlijk blijven de COVID-19-vaccinatiecampagnes een belangrijk onderdeel van de
preventieve gezondheidszorg, aangezien COVID-19 zich heeft gemanifesteerd als onderdeel van onze
'nieuwe realiteit'. Jaarlijkse vaccinatiecampagnes voor risicogroepen worden daarom voortgezet, met
extra aandacht voor efficiënte communicatie en uitvoering. Deze campagnes zijn essentieel om de
gezondheid van kwetsbare groepen te beschermen en brede bescherming tegen verdere verspreiding
van het virus te waarborgen.
Reizigersadvisering
In 2025 worden samen met het Maastricht UMC+ mogelijkheden onderzocht om reizigersvaccinatie
en -advisering niet meer via Ease Travel Clinic aan te bieden maar onder te brengen bij de
gemeenschappelijke regeling GGD Zuid-Limburg. Dit helpt niet alleen om de gezondheid van reizigers
te waarborgen door hen te informeren over noodzakelijke vaccinaties, maar biedt ook een waardevolle
kans om vaker met burgers in gesprek te gaan over het bredere belang van vaccineren. Persoonlijke
gesprekken verlagen drempels, vergroten het bewustzijn en bevorderen een beter begrip van de
                                                   27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>noodzaak van vaccinaties, zowel op individueel niveau als voor de volksgezondheid. Het is momenteel
nog niet duidelijk hoe dit er concreet uit zal zien en wat dit zal kosten.
4.1.3 Tuberculosebestrijding (TBC)
Opsporing, behandeling en preventie
In de regio wordt actie ingezet op het vroegtijdig opsporen, behandelen en voorkomen van TBC. Door
nauwe samenwerking met zorgverleners, gemeenten en andere relevante partners worden meldingen
van TBC snel herkend en opgepakt. De focus ligt op het tijdig identificeren van risicogroepen (of
risicopersonen) en het verstrekken van gerichte zorg, zodat de ziekte effectief kan worden behandeld
en verdere verspreiding wordt voorkomen. Daarnaast blijft de nadruk liggen op het verstrekken van
voorlichting aan risicogroepen (of risicopersonen) om TBC te voorkomen.
Zichtbaarheid vergroten
TBC blijft een gevaarlijke, besmettelijke ziekte die ook in Nederland voorkomt, dus het is van belang
dat dit onderwerp actief op de agenda blijft. De expertise van de GGD op het gebied van TBC wordt
daarom ook actief uitgedragen, waarbij zowel burgers als professionals bewust worden gemaakt van
de risico’s en het belang van tijdige signalering. Via allerlei activiteiten wordt de zichtbaarheid van TBC
vergroot. Burgers worden bewust gemaakt van de symptomen en geïnformeerd over wanneer
medische hulp nodig is. Het belang van vroegtijdige opsporing en behandeling blijft daarbij centraal
staan, zodat de ziekte in een vroeg stadium kan worden aangepakt.
                                                     28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>                                            24- uurs
 Staat van Baten en Lasten                                   TBC        VIPP COVID-19     Totaal
                                                 IZB
 Opbrengsten
 Bijdragen gemeenten                      1.723.432    840.270             -        - 2.563.702
 Tarieven gemeenten                          63.000             -          -        -    63.000
 Bijdragen centrumgemeenten                        -            -          -        -          -
 Bijdrage Rijk/Provincies                   137.000             - 3.400.000         - 3.537.000
 Overige bijdrage                                  -   237.000             -        -   237.000
 Onvoorzien                                        -            -          -        -          -
 Incidentele opbrengsten                    112.000             -          -        -   112.000
 Totaal opbrengsten                       2.035.432 1.077.270 3.400.000             - 6.512.702
 Exploitatiekosten
 Personeelskosten                         1.219.000    690.000 1.500.000            - 3.409.000
 Huisvestingskosten                          23.000     12.000             -        -    35.000
 Afschrijvingskosten                               -            -          -        -          -
 Rente- en bankkosten                              -            -          -        -          -
 Beheers- en adm. kosten                     26.000     11.000       188.000        -   225.000
 Kosten vervoermiddelen                            -            -          -        -          -
 Kosten automatisering                      162.000     71.000             -        -   233.000
 Kosten medische middelen                    18.000     12.000             -        -    30.000
 Kosten uitvoering derden                          -            - 1.018.000         - 1.018.000
 Onvoorzien                                        -            -          -        -          -
 Incidentele lasten                         113.000             -          -        -   113.000
 Totaal exploitatiekosten                 1.561.000    796.000 2.706.000            - 5.063.000
 Saldo baten en lasten                      474.432    281.270       694.000        - 1.449.702
 Toevoeging aan reserve                            -            -          -        -          -
 Onttrekking aan reserve                           -            -          -        -          -
 Resultaat*                                 474.432    281.270       694.000        - 1.449.702
*Het resultaat dient ter dekking van de overheadkosten en is geen “winst”.
                                                    29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>4.2 Seksuele Gezondheid
4.2.1 Centrum Seksuele Gezondheid
Gerichtere voorlichting en scholing
Vanaf 2025 zet het Centrum Seksuele Gezondheid (CSG) samen met ketenpartners meer in op
voorlichting en scholing over seksuele vorming. Voorlichting richt zich op jongeren onder de 25 jaar,
terwijl scholing bedoeld is voor professionals die met jongeren werken. Scholen en
jongerenorganisaties krijgen advies om seksuele vorming structureel in hun beleid te integreren. Het
CSG coördineert het Preconceptie Project, onderdeel van Kansrijke Start, waarin workshops op mbo-
scholen en anticonceptiespreekuren worden gerealiseerd. Samenwerking met sociale en medische
partners in Zuid-Limburg is hierin essentieel.
Preventie en zorg beter laten aansluiten bij risicogroepen
Preventie blijft een belangrijke pijler binnen de seksuele gezondheid. Recente data laten zien dat het
aantal soa’s stijgt en het gebruik van anticonceptie en condoomgebruik afneemt. Dit baart ons zorgen,
met name waar het gaat over de kwetsbare groepen. Een voorbeeld hiervan is het voorkomen van hiv
bij mannen die seks hebben met mannen (msm) middels controles en medicatie (PrEP). Om te bepalen
hoe zorg en preventie optimaal kunnen aansluiten bij de leefwereld van verschillende risicogroepen,
zullen er behoeftepeilingen worden uitgevoerd. Ook worden projecten ontwikkeld, waaronder de
uitbreiding van Limburg4Zero, waarmee kwetsbare groepen thuistestkits voor soa kunnen ontvangen.
Momenteel is dit enkel beschikbaar een specifieke groep; onderzoek richt zich op uitbreiding naar
andere doelgroepen.
4.2.2 Nu Niet Zwanger
Begeleiden van mensen in kwetsbare omstandigheden rondom hun kinderwens
Mensen in kwetsbare omstandigheden maken een bewuste en geïnformeerde keuze over het moment
van hun kinderwens zodat zij niet overvallen worden door een onbedoelde zwangerschap. Drie
inhoudelijke coördinatoren van Nu Niet Zwanger (NNZ) nemen de complexe casuïstiek over en
begeleiden mensen in hun kinderwens. Indien er geen kinderwens is, helpen zij anticonceptie te
realiseren. Dit wordt geëvalueerd en er wordt gezorgd voor een follow-up. Het programma Nu Niet
Zwanger is een van de succesvolle interventies vanuit Trendbreuk Zuid-Limburg.
Verstevigen van het sociale en medische netwerk
Het sociale en medische netwerk wordt versterkt en uitgebreid, met focus op regio’s die achterblijven,
door contact te zoeken met nieuwe organisaties. Via presentaties wordt de bekendheid van de NNZ-
methodiek vergroot en worden aandachtfunctionarissen geworven. Aandachtfunctionarissen worden
in de NNZ-methodiek getraind om meer cliënten in kwetsbare omstandigheden te bereiken en
gesprekken over kinderwens te voeren. Een verdiepende training ondersteunt de functionarissen bij
de duurzame implementatie van NNZ binnen hun organisatie. Ook wordt een breder draagvlak binnen
de organisaties waar reeds aandachtfunctionarissen actief zijn gecreëerd. Er is naast de uitvoering ook
                                                    30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>betrokkenheid van het management, door evaluatiemomenten, scholingsaanbod, intervisies en
persoonlijk contact.
 Staat van Baten en Lasten                                         Totaal
 Opbrengsten
 Bijdragen gemeenten                                           1.119.019
 Tarieven gemeenten                                                     -
 Bijdragen centrumgemeenten                                             -
 Bijdrage Rijk/Provincies                                      1.700.000
 Overige bijdrage                                                247.000
 Onvoorzien                                                             -
 Incidentele opbrengsten                                                -
 Totaal opbrengsten                                            3.066.019
 Exploitatiekosten
 Personeelskosten                                              1.984.000
 Huisvestingskosten                                              128.000
 Afschrijvingskosten                                                8.000
 Rente- en bankkosten                                                   -
 Beheers- en adm. kosten                                          38.000
 Kosten vervoermiddelen                                                 -
 Kosten automatisering                                            57.000
 Kosten medische middelen                                        455.000
 Kosten uitvoering derden                                         87.000
 Onvoorzien                                                             -
 Incidentele lasten                                                     -
 Totaal exploitatiekosten                                      2.757.000
 Saldo baten en lasten                                           309.019
 Toevoeging aan reserve                                                 -
 Onttrekking aan reserve                                                -
 Resultaat*                                                      309.019
*Het resultaat dient ter dekking van de overheadkosten en is geen “winst”.
                                                  31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>4.3 Hygiëne en Inspectie (H&I)
Toezicht voorschoolse educatie intensiveren
Het toezicht bij de kinderopvang wordt uitgevoerd volgens geldende wetgeving. Daarnaast wordt de
invoering van nieuwe maatregelen met betrekking tot de kwaliteit van voorschoolse educatie (VE)
voorbereid. Er wordt nauw samengewerkt met gemeenten, kinderdagverblijven, buitenschoolse
opvang en gastouders om ervoor te zorgen dat de voorschoolse educatie voldoet aan de hoge
standaarden die voorop staan in het beleid en daarmee de gezondheid. Dit omvat onder andere
gerichte inspecties en het monitoren van de pedagogische kwaliteit.
Toezicht Wmo-calamiteiten versterken
Het aantal meldingen van Wmo-calamiteiten blijft al jaren achter, zowel in Zuid-Limburg als landelijk.
Dit wijst op een onderbenutting van het meldingssysteem. Om dit te verbeteren, wordt de
samenwerking met gemeenten en zorgaanbieders geïntensiveerd, zodat het toezicht effectiever
wordt. Het doel is de meldingsbereidheid te verhogen, zodat calamiteiten sneller worden opgemerkt
en tijdig adequaat worden aangepakt. Gemeenten ontvangen de nodige kennis en ondersteuning om
een cultuur van veiligheid en preventie te bevorderen. Door deze samenwerking wordt niet alleen het
toezicht op Wmo-calamiteiten versterkt, maar ook de kwaliteit van zorg en ondersteuning voor
kwetsbare burgers verbeterd.
                                                 32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>                                                        Hygiëne &          Toezicht
 Staat van Baten en Lasten                                                              Totaal
                                                         Inspectie            WMO
 Opbrengsten
 Bijdragen gemeenten                                               -       136.304    136.304
 Tarieven gemeenten                                       894.000                 -   894.000
 Bijdragen centrumgemeenten                                        -              -          -
 Bijdrage Rijk/Provincies                                          -              -          -
 Overige bijdrage                                                  -              -          -
 Onvoorzien                                                        -              -          -
 Incidentele opbrengsten                                           -              -          -
 Totaal opbrengsten                                       894.000          136.304  1.030.304
 Exploitatiekosten
 Personeelskosten                                         557.000           81.000    638.000
 Huisvestingskosten                                         67.000          10.000     77.000
 Afschrijvingskosten                                               -              -          -
 Rente- en bankkosten                                              -              -          -
 Beheers- en adm. kosten                                      1.000          1.000      2.000
 Kosten vervoermiddelen                                            -              -          -
 Kosten automatisering                                      56.000           8.000     64.000
 Kosten medische middelen                                          -              -          -
 Kosten uitvoering derden                                          -              -          -
 Onvoorzien                                                        -              -          -
 Incidentele lasten                                                -              -          -
 Totaal exploitatiekosten                                 681.000          100.000    781.000
 Saldo baten en lasten                                    213.000           36.304    249.304
 Toevoeging aan reserve                                            -              -          -
 Onttrekking aan reserve                                           -              -          -
 Resultaat*                                               213.000           36.304    249.304
*Het resultaat dient ter dekking van de overheadkosten en is geen “winst”.
                                                  33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>4.4 Medische Milieukunde (MMK)
Adviseren van burgers
Burgers, vooral van kwetsbare groepen zoals ouderen en mensen met een chronische aandoening,
worden geïnformeerd over de gezondheidsrisico’s die samenhangen met de woonomgeving. Dit
omvat bijvoorbeeld de impact van slechte woningisolatie, slechte ventilatie en verouderde
woningstructuren, die een negatieve invloed kunnen hebben op de gezondheid. Er wordt informatie
en praktische tips gedeeld die helpen om de leefomstandigheden, en daarmee de gezondheid van de
burger te verbeteren. Ook kunnen mensen zich bij de GGDZL melden met vragen.
Adviseren en samenwerken met gemeenten
Gemeenten worden actief geïnformeerd en geadviseerd over de invloed van het veranderende klimaat
op de volksgezondheid. Ook worden gemeenten ondersteund bij het ontwikkelen van hitteplannen en
andere klimaat gerelateerde maatregelen. Deze advisering speelt een cruciale rol in het versterken van
gemeentelijk beleid. Dit gebeurt niet alleen door beleidsadvies, maar ook door deel te nemen aan
projecten die bijdragen aan het realiseren van een gezonde, veilige en klimaatbestendige leefomgeving
voor alle inwoners. Daarnaast wordt er ook geadviseerd in het kader van de omgevingswet en
aanvragen die gemeenten binnenkrijgen op het gebied van gezondheid en milieu. Via deze weg kan de
GGDZL invloed uitoefenen op inrichtingsvraagstukken en daarmee de gezondheid van de burger.
                                                  34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre> Staat van Baten en Lasten                                         Totaal
 Opbrengsten
 Bijdragen gemeenten                                            649.700
 Tarieven gemeenten                                                     -
 Bijdragen centrumgemeenten                                             -
 Bijdrage Rijk/Provincies                                               -
 Overige bijdrage                                                 69.000
 Onvoorzien                                                             -
 Incidentele opbrengsten                                                -
 Totaal opbrengsten                                             718.700
 Exploitatiekosten
 Personeelskosten                                               413.000
 Huisvestingskosten                                                     -
 Afschrijvingskosten                                                    -
 Rente- en bankkosten                                                   -
 Beheers- en adm. kosten                                          10.000
 Kosten vervoermiddelen                                                 -
 Kosten automatisering                                              6.000
 Kosten medische middelen                                               -
 Kosten uitvoering derden                                               -
 Onvoorzien                                                             -
 Incidentele lasten                                                     -
 Totaal exploitatiekosten                                       429.000
 Saldo baten en lasten                                          289.700
 Toevoeging aan reserve                                                 -
 Onttrekking aan reserve                                                -
 Resultaat*                                                     289.700
*Het resultaat dient ter dekking van de overheadkosten en is geen “winst”.
                                                  35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>4.5 Openbare Geestelijke Gezondheidszorg
4.5.1 Vangnet OGGZ
Voor gemeenten in de Westelijke Mijnstreek en Maastricht Heuvelland verzorgt de GGDZL het
Openbare Geestelijke Gezondheid (OGGZ) Vangnet. Het vangnet is een meldpunt speciaal voor
mensen die zelf geen hulp zoeken en zorgwekkend gedrag vertonen. Jaarlijks worden gemiddeld 250
nieuwe meldingen in ontvangst genomen en 180 adviezen gegeven. De medewerkers schatten samen
met de cliënt in op welke domeinen hulp nodig is. Omdat de GGDZL zelf geen zorgaanbieder is, zorgen
de medewerkers vervolgens voor toeleiding naar passende zorg.
Het landelijk meldpunt zorgwekkend gedrag wordt door het Vangnet vormgegeven voor 7 gemeenten
in Zuid-Limburg. Het Vangnet valt onder het takenpakket van de Wet maatschappelijke ondersteuning
(Wmo). Zowel professionals als burgers kunnen er terecht.
De zorg voor personen met verward en onbegrepen gedrag wordt in de Westelijke Mijnstreek en
Maastricht Heuvelland door de GGDZL georganiseerd en in Parkstad door het bemoeizorgteam van
Mondriaan. Op basis van een analyse van overeenkomsten en verschillen ligt er een opdracht van de
Commissie Zorg & Veiligheid om de samenwerking tussen Mondriaan en de GGD te versterken en de
zorg in Zuid-Limburg te optimaliseren en tot een eenduidige aanpak te komen. In 2026 zal de
ontwikkelrichting van de OGGZ duidelijk zijn. Onderdeel hiervan is een eenduidige aanpak op Zuid-
Limburgs niveau en continuïteit in financiering middels meerjaren afspraken.
In 2026 zal naar verwachting het (nog op te richten) Crisis Interventie Team (CIT) in heel Zuid-Limburg
actief zijn. In hoeverre het Vangnet OGGZ (en VT) hierbij betrokken zijn en in welke rol moet nog vorm
krijgen. Waarschijnlijk zal het Vangnet OGGZ een samenwerkingspartner van het CIT-team worden.
In 2025 heeft de Commissie Zorg en Veilheid in haar werkplan opgenomen om te komen tot een
integrale aanpak van een OGGZ in Zuid-Limburg. Mogelijk heeft dit gevolgen voor de manier van
werken of financieren van deze taak.
4.5.2 Wijk GGD’er
Landelijk is beleid ingezet om de aanpak van personen met verward en onbegrepen gedrag te
versterken en meer preventief te werken. De GGDZL heeft in het kader van het actieprogramma ‘Grip
op onbegrip’ vanaf 2024 voor 4 jaar subsidie ontvangen om de vroegsignalering en opvolging in de wijk
middels de WijkGGD’er vorm te geven in Zuid-Limburg. De WijkGGD’er is in 2026 actief in Maastricht
(2 wijken), Valkenburg, Beek, Stein en Sittard-Geleen (1 wijk), Brunssum en Heerlen (1 wijk).
De WijkGGD’er legt in een vroegtijdig stadium contact met de doelgroep door zichtbaar aanwezig te
zijn in de wijk. De WijkGGD’er draagt zorg voor een snelle inschatting van de problematiek die speelt
en heeft korte lijnen met het netwerk van hulpverlening om een signaal snel door te leiden naar de
juiste hulp. Daarnaast versterkt de WijkGGD’er de verbinding tussen de ketenpartners binnen Zorg en
Veiligheid om onnodige politie-inzet, traumatisering en escalatie bij betrokkene te voorkomen. De
WijkGGD’er functioneert op het snijvlak van zorg en veiligheid en werkt nauw samen met
                                                  36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>ketenpartners. Het is één van de onderdelen om de aanpak voor mensen met verward en onbegrepen
gedrag te verstevigen.
                                                                            Psychosociale
                                                                               Hulp (PSH)
 Staat van Baten en Lasten                               Vangnet OGGZ                         Totaal
                                                                                       en
                                                                           Scenarioteam*
 Opbrengsten
 Bijdragen gemeenten                                                    -        121.617    121.617
 Tarieven gemeenten                                             673.000                 -   673.000
 Bijdragen centrumgemeenten                                             -               -          -
 Bijdrage Rijk/Provincies                                               -               -          -
 Overige bijdrage                                                 66.000                -    66.000
 Onvoorzien                                                             -               -          -
 Incidentele opbrengsten                                                -               -          -
 Totaal opbrengsten                                             739.000          121.617    860.617
 Exploitatiekosten
 Personeelskosten                                               471.000            99.000   570.000
 Huisvestingskosten                                               33.000                -    33.000
 Afschrijvingskosten                                                    -               -          -
 Rente- en bankkosten                                                   -               -          -
 Beheers- en adm. kosten                                           2.000                -      2.000
 Kosten vervoermiddelen                                                 -               -          -
 Kosten automatisering                                            19.000                -    19.000
 Kosten medische middelen                                               -               -          -
 Kosten uitvoering derden                                          2.000                -      2.000
 Onvoorzien                                                             -               -          -
 Incidentele lasten                                                     -               -          -
 Totaal exploitatiekosten                                       527.000            99.000   626.000
 Saldo baten en lasten                                          212.000            22.617   234.617
 Toevoeging aan reserve                                                 -               -          -
 Onttrekking aan reserve                                                -               -          -
 Resultaat*                                                     212.000            22.617   234.617
*Het resultaat dient ter dekking van de overheadkosten en is geen “winst”.
                                                  37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>4.6 Publieke gezondheid, monitoring, onderzoek en beleid
De Zuid-Limburgse gezondheidsopgave is onverminderd groot, met grote verschillen in gezondheid
tussen wijken en groepen inwoners. De aanpak van Trendbreuk is succesvol gebleken, daarom blijft de
focus op de jeugd bestaan en wordt deze verbreed naar andere levensfasen. De ongelijke kans op
gezondheid stopt immers niet na de jeugd, maar de bestrijding daarvan vraagt ook aandacht bij de
groep volwassen en ouderen.
De samenhang van gezondheidsproblemen vergt een integrale aanpak. Daarvoor stellen we op basis
van monitoring en onderzoek een integrale probleemanalyse op en brengen integraal beleidsadvies
uit om tot een integrale aanpak in gemeenten, wijken en buurten te komen. Hierbij sluiten we aan op
de opgedane kennis en ervaring vanuit onze samenwerking binnen Zuid-Limburg gerelateerd aan het
Gezond Actief Leven akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA).
Om een integrale aanpak te realiseren is kennis van de gezondheidssituatie in Zuid-Limburg nodig,
gebaseerd op monitoring en onderzoek. Monitoring en onderzoek spelen een cruciale rol bij het
onderbouwen en verbeteren van onze aanpak. Daarnaast is dit een wettelijke taak. We verzamelen
data via gezondheidsmonitors (de kindmonitor, jongerenmonitor, inclusief mbo, en
volwassenen/ouderenmonitor) en gesprekken met burgers. Deze inzichten geven een beeld van de
trends in leefstijl en gezondheidsgerelateerde factoren. Samen met de Academische Werkplaats
Publieke Gezondheid MOSA (AWPG MOSA) gebruiken we deze gegevens om interventies en
aanpakken te evalueren en verder te optimaliseren. Daarnaast blijft nader onderzoek naar de dieper
liggende oorzaken van gezondheidsverschillen nodig om de juiste prioriteiten aan te geven in het
(regionaal) gezondheidsbeleid. De GGD adviseert gemeenten en ketenpartners hoe in te spelen op
deze nieuwe wetenschappelijke inzichten en maatschappelijke verandering.
Beleidsadvisering is een belangrijke schakel in de uitvoering van onze strategie. De resultaten van
onderzoek en monitoring worden vertaald naar concrete aanbevelingen voor gemeenten en regionale
partners. Door beleidsmakers te voorzien van actuele en op maat gemaakte inzichten, bevorderen we
een integrale aanpak die inwoners beter ondersteunt en de effectiviteit van programma’s vergroot.
Gezondheidsbevordering is de praktische uitwerking van deze strategie. In samenwerking met scholen,
werkgevers en gemeenten worden programma’s geïmplementeerd die een gezonde leefstijl
bevorderen, eenzaamheid verminderen en sociale netwerken versterken. In de Gezonde School-
aanpak ontvangen scholen adviezen om via lessen en workshops de gezondheid van leerlingen en
docenten te verbeteren. Deze combinatie van onderzoek, beleid en actie vormt de basis voor een
gezonde samenleving.
4.6.1 Gezonde leefomgeving
We streven naar een leefomgeving die ontmoeting, beweging en gezondheid bevordert, met een
belangrijke rol voor de Trendbreukaanpak. De Gezonde Leefomgeving is namelijk een cruciale pijler in
de Trendbreukaanpak en biedt alle inwoners van Zuid-Limburg gelijke kansen op een gezonde en
veilige leefomgeving, wat essentieel is om gezondheidsverschillen te verkleinen.
In samenwerking met gemeenten en ketenpartners verankeren we gezondheid in beleid, zoals
ruimtelijke ordening, mobiliteit en milieubeheer. We adviseren over de inrichting van schoolpleinen,
                                                  38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>aanleg en gebruik van groen- en speelvoorzieningen en watertappunten in de wijk. Een gezonde start
staat centraal met programma’s zoals Gezonde Kinderopvang, Gezonde School-aanpak, JOGG
(Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst) en Jong Leren Eten. Deze initiatieven bevorderen gezonde
voeding, dagelijkse beweging en mentale veerkracht bij kinderen. Door een sterke basis in de jeugd te
leggen, creëren we een doorgaande lijn naar volwassenheid en ouderdom.
We richten ons op het monitoren en verbeteren van de fysieke leefomgeving, bijvoorbeeld ten aanzien
van luchtvervuiling en geluidsoverlast. Daarnaast wordt geadviseerd over de aanpassing van openbare
ruimtes om beweging en sociale interactie van jong tot oud te stimuleren, zoals veilige fiets- en
wandelpaden, beweegpleinen en meer groen in de wijk. We passen “Health in all policies” (gezondheid
in alle beleidsterreinen) toe, door gezondheid een vaste plaats te geven in onze beleidsadviezen voor
onderwijs, armoedebestrijding en economische ontwikkeling. Dit maakt het mogelijk om
gezondheidswinst te boeken in domeinen buiten de traditionele zorg.
4.6.2 Mentale gezondheid
Mentale gezondheid is een essentiële pijler van de publieke gezondheid en een belangrijk onderdeel
van de Trendbreukaanpak. We richten ons op het versterken van mentaal welbevinden door mentale
gezondheid bespreekbaar te maken, de regio veerkrachtig te maken en te investeren in
preventieprogramma’s die mentale gezondheid bevorderen in verschillende levensfasen. Onderzoek
en monitoring spelen een cruciale rol bij het onderbouwen en verbeteren van onze aanpak. We
verzamelen data over mentale gezondheid via gezondheidsmonitors en gesprekken met burgers. Deze
inzichten geven een beeld van trends, zoals het aantal jongeren met stressklachten en de impact van
eenzaamheid op ouderen en jongeren.
Ook op het gebied van suïcidepreventie zetten we in op een proactieve en integrale benadering.
Samen met gemeenten en partners Mondriaan en LevantoGroep verkennen we momenteel welke
concrete acties we kunnen ondernemen om tijdig signalen op te vangen en interventies te
ontwikkelen. Eén van de trajecten die samen opgepakt wordt is de mogelijkheid van het opzetten van
een actienetwerk suïcidepreventie zoals dat in Midden-Limburg al bestaat. Dat is een regionale
samenwerking om suïcide bespreekbaar te maken en gecoördineerd actie te ondernemen om de
prevalentie van suïcide onder andere onder jongeren te verminderen. Hoewel de precieze invulling
van dit actienetwerk nog in ontwikkeling is, onderstrepen we hiermee het belang van preventie en
vroegtijdige ondersteuning als onderdeel van onze bredere strategie voor mentale gezondheid.
De resultaten van onderzoek en monitoring worden vertaald naar concrete aanbevelingen voor
gemeenten en regionale partners. Deze aanbevelingen helpen beleidsmakers om mentale gezondheid
structureel te integreren in lokaal beleid. Door beleidsmakers te voorzien van actuele en op maat
gemaakte inzichten, bevorderen we een integrale aanpak die inwoners beter ondersteunt en de
effectiviteit van programma’s vergroot.
Gezondheidsbevordering is de praktische uitwerking van deze strategie. In samenwerking met scholen,
werkgevers en gemeenten worden programma’s geïmplementeerd die mentale gezondheid
bespreekbaar maken, mentale weerbaarheid stimuleren, eenzaamheid verminderen en sociale
netwerken versterken. In de Gezonde School-aanpak ontvangen scholen adviezen om via lessen en
workshops de mentale gezondheid op school bespreekbaar te maken en de mentale gezondheid van
                                                  39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>leerlingen en docenten te verbeteren. Werkgevers worden ondersteund met tools en trainingen om
het mentaal welbevinden van hun medewerkers te bevorderen. Deze combinatie van onderzoek,
beleid en actie vormt de basis voor een veerkrachtige samenleving.
4.6.3 Participatieve aanpak
Een participatieve aanpak is cruciaal voor een succesvolle aanpak van publieke gezondheid en vormt
een onmisbare schakel tussen inwoners en beleid. De GGD speelt hierin een unieke en onafhankelijke
rol: wij organiseren gezondheidspanels, interviews en bijeenkomsten – zowel op eigen initiatief als op
verzoek van gemeenten – en werken nauw samen met ervaringsdeskundigen. Hierdoor worden
inwoners vanaf het begin betrokken, wat leidt tot beleid dat aansluit op hun behoeften.
Via digitale platforms verzamelen we waardevolle feedback en versterken we de dialoog, waardoor
we inzichten vertalen naar gedragen en effectief beleid. Onze onafhankelijke positie en inhoudelijke
expertise bieden gemeenten concrete ondersteuning bij het optimaliseren van hun beleidsvoering en
het efficiënter inzetten van middelen. Dit maakt onze samenwerking een waardevolle investering in
toekomstbestendig, lokaal bestuur.
Ook in wijken en buurten maken wij het verschil. We stimuleren lokale initiatieven, zoals moestuinen,
beweegprogramma’s en sociale activiteiten, die de gezondheid van inwoners bevorderen. Hierbij
krijgen burgers de kans als gezondheidsambassadeurs op te treden en de samenhang in hun buurt te
versterken. Door inwoners centraal te stellen, bouwen we samen aan een duurzame, gezonde
samenleving waarin iedereen zich verantwoordelijk voelt. We leveren daarmee een onvervangbare
bijdrage aan zowel de publieke gezondheid als het gemeentelijk beleid.
4.6.4 Toekomstbestendige en inclusieve publieke gezondheid
Voor het versterken van de publieke gezondheid is innovatie een essentiële drijfveer. We richten ons
niet alleen op technologische vooruitgang, maar ook op sociale innovatie, waarbij bijvoorbeeld nieuwe
samenwerkingsvormen en participatieve benaderingen centraal staan. Onderzoek en data zijn de
basis voor innovatie. Met digitale dashboards monitoren we gezondheidstrends en signaleren we
risico’s vroegtijdig. Deze inzichten helpen om interventies effectiever in te zetten. Nieuwe
databronnen en onderzoeksmethodes worden ingezet om voorspellingen te doen over
gezondheidsuitdagingen, zoals de impact van de leefomgeving op gezondheid.
Sociale innovatie richt zich op het versterken van samenwerking en participatie. We ontwikkelen
nieuwe vormen van samenwerking met gemeenten, zorginstellingen en maatschappelijke
organisaties, gericht op gezamenlijke doelen zoals het terugdringen van gezondheidsverschillen. Deze
samenwerking en gezamenlijke ambitie wordt ondersteund vanuit de regionale preventie-
infrastructuur, die in 2025 wordt ingeregeld onder coördinatie van de GGDZL in samenwerking met
gemeenten en andere partners. Burgers spelen een actieve rol in deze aanpak. Via platforms en
gezondheidspanels brengen we ideeën en ervaringen van inwoners samen, wat leidt tot beleid en
interventies die beter aansluiten op lokale behoeften.
                                                  40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Innovatie komt ook tot uiting in het opschalen van succesvolle initiatieven. Door samen te werken met
de AWPG Mosa en andere kennisinstituten borgen we dat nieuwe methoden wetenschappelijk
onderbouwd zijn en hun impact wordt gemonitord. Hiervoor worden zoveel mogelijk derde
geldstromen voor aangezocht en aangewend. Met een combinatie van technologische en sociale
innovatie bouwen we aan een toekomstbestendige en inclusieve publieke gezondheidszorg.
4.6.5 Academische Werkplaats Publieke Gezondheid
De Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Mosa (AWPG Mosa) is een samenwerking tussen
GGD Zuid-Limburg en Maastricht University. Binnen de AWPG wordt samengewerkt op het snijvlak van
beleid, onderzoek en praktijk binnen de publieke gezondheidszorg. Gezondheidsproblemen hebben
vaak samenhangende oorzaken, wat vraagt om een integrale aanpak met een diepgaande
probleemanalyse, strategisch beleidsadvies en uitvoering door meerdere disciplines. Voor effectief
integraal beleid zijn professionals nodig die kunnen inspelen op veranderende maatschappelijke
vraagstukken. Bewezen effectieve interventies blijven daarbij essentieel. Zijn we op de goede weg?
Hebben de interventies daadwerkelijk het beoogde effect in de praktijk? Onderzoek en monitoring
vormen het fundament van alle GGD-initiatieven, noodzakelijk om te weten of interventies effectief
en efficiënt worden geïmplementeerd. Met de AWPG Mosa heeft de GGDZL een sterk
samenwerkingsverband in huis. Deze werkplaats integreert onderzoek, beleid en praktijk, ondersteund
door een slagkrachtige en solide (project)organisatie op de domeinen infectieziektebestrijding,
integraal gezondheidsbeleid en gezonde jeugd en intergenerationele overdracht.
Praktijkgericht onderzoek naar vaccinatiebereidheid
De AWPG richt zich in 2026 onder andere op innovatieve strategieën om vaccinatiebereidheid te
verhogen. We onderzoeken methoden om zorgzamer te vaccineren, met aandacht voor barrières zoals
prikangst en lage gezondheidsvaardigheden. Daarbij analyseren we factoren die acceptatie
belemmeren en ontwikkelen we interventies om doelgroepen gerichter te bereiken. Motiverende
gespreksvoering wordt getest als aanpak om twijfelaars beter te informeren en te ondersteunen in
hun besluitvorming. Ook verkennen we effectieve communicatie rondom vaccins, specifiek voor
groepen die door desinformatie of praktische drempels worden bereikt. Dit onderzoek draagt bij aan
een gerichter en effectiever vaccinatiebeleid binnen de GGD en gemeenten.
Praktijkgericht onderzoek in traject ongelijkheid ontgroeien in Zuid-Limburg
In 2026 richt de AWPG zich ook verder op het traject ‘ongelijkheid ontgroeien’ dat zich richt op het
vergroten van kansengelijkheid in de jeugdgezondheidszorg in Zuid-Limburg. In de praktijk is het
zorgaanbod gelijk voor iedereen, maar bereiken we niet alle groepen even goed. Mensen met hoge
gezondheidsvaardigheden maken vaker gebruik van jeugdgezondheidszorg, terwijl mensen met lage
gezondheidsvaardigheden minder goed worden bereikt. Om hen beter te ondersteunen, is maatwerk
en een aangepast aanbod nodig. We onderzoeken hoe maatwerk en differentiatie in zorg kunnen
bijdragen aan een beter bereik van gezinnen met lage gezondheidsvaardigheden en chronische stress.
Door praktijkgericht en participatief onderzoek brengen we verschillen in zorgbehoefte in kaart en
ontwikkelen we methoden om zorgprofessionals beter toe te rusten voor deze doelgroep. We
analyseren welke uitkomstmaten nodig zijn om de impact van investeringen in jeugdgezondheidszorg
zichtbaar te maken. Dit onderzoek levert praktische handvatten op voor een effectievere en
inclusievere jeugdgezondheidszorg in Zuid-Limburg en daarbuiten.
                                                   41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>                                        Monitoring
                                                      Beleids-               Gezondheids-
 Staat van Baten en Lasten                      en               GALA/IZA                     Totaal
                                                    advisering                bevordering
                                        onderzoek
 Opbrengsten
 Bijdragen gemeenten                     2.617.311 2.582.902               -     655.659 5.855.872
 Tarieven gemeenten                              -            -            -            -          -
 Bijdragen centrumgemeenten                      -            -            -            -          -
 Bijdrage Rijk/Provincies                        -            -            -            -          -
 Overige bijdrage                          475.000    103.000 1.133.000          268.000 1.979.000
 Onvoorzien                                      -            -            -            -          -
 Incidentele opbrengsten                         -            -            -            -          -
 Totaal opbrengsten                      3.092.311 2.685.902 1.133.000           923.659 7.834.872
 Exploitatiekosten
 Personeelskosten                        1.768.000 1.604.000       803.000       456.000  4.631.000
 Huisvestingskosten                         75.000     73.000              -        6.000   154.000
 Afschrijvingskosten                             -            -            -            -          -
 Rente- en bankkosten                            -            -            -            -          -
 Beheers- en adm. kosten                    13.000     13.000      100.000        14.000    140.000
 Kosten vervoermiddelen                          -            -            -            -          -
 Kosten automatisering                     460.000    153.000              -      32.000    645.000
 Kosten medische middelen                        -            -            -            -          -
 Kosten uitvoering derden                        -            -            -            -          -
 Onvoorzien                                      -            -            -            -          -
 Incidentele lasten                              -            -            -            -          -
 Totaal exploitatiekosten                2.316.000 1.843.000       903.000       508.000  5.570.000
 Saldo baten en lasten                     776.311    842.902      230.000       415.659  2.264.872
 Toevoeging aan reserve                          -            -            -            -          -
 Onttrekking aan reserve                         -            -            -            -          -
 Resultaat*                                776.311    842.902      230.000       415.659  2.264.872
*Het resultaat dient ter dekking van de overheadkosten en is geen “winst”.
                                                   42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>4.7 Forensische geneeskunde
Forensische geneeskunde (FG) zorgt voor een objectief medisch dossier over doodsoorzaken, letsels
en de gezondheidstoestand van slachtoffers, verdachten en daders. De medische discipline staat
voornamelijk ten dienste van politie en justitie. Het onderdeel lijkschouw wordt voor gemeenten
uitgevoerd. De forensisch arts werkt uitsluitend in opdracht van deze partijen.
Organiseren van een solide Forensische Dienst in Limburg (FDL)
In de afgelopen jaren is veel energie gestoken in de samenvoeging van de twee forensische diensten
in Limburg. In 2026 draagt de FDL zorg voor en solide en continue werkorganisatie die de aan haar
opgedragen opdrachten volgens de landelijke kwalitatieve norm uitvoert. De FDL draagt zorg voor de
arrestantenzorg, de forensisch medische expertise en de gemeentelijk lijkschouw. Om deze
opdrachten te kunnen blijven uitvoeren investeert de FDL in het opleiden van forensisch artsen en
voert de eerder ingezette taakherschikking/taakdifferentie waar dat kan, verder door de inzet van
(forensisch) verpleegkundigen en (basis) artsen. Dit moet leiden tot een stabiele werkorganisatie voor
de toekomst.
Wet bestemming lichamen van overledenen (Wblo).
De wet op de lijkbezorging vervangt de wet op de lijkbezorging. Gemeenten blijven verantwoordelijk
voor het organiseren van de gemeentelijk lijkschouw bij overledenen waarbij er een vermoeden is van
een niet natuurlijk oorzaak. De ingangsdatum van de nieuwe Wet bestemming lichamen van
overledenen is bij her schrijven van deze beleidsbegroting nog niet helder. De forensisch arts krijgt in
deze Wet meer onderzoeksbevoegdheden zoals bijvoorbeeld het zelf bepalen of er bloed- urine- en of
oogbolvocht onderzoeken op toxische stoffen, almede ook forensisch radiologisch onderzoek.
Hiervoor dienen afspraken gemaakt te worden met partners zoals laboratoria en ziekenhuizen waar
de forensische radiologie kan plaatsvinden. Met gemeenten dient dan te worden afgestemd hoe de
gemaakte onkosten worden doorbelast. Aan het einde van 2026 moet dit proces zijn afgerond.
Aanbesteding Medische Arrestanten Zorg (MAZ)
Begin maart 2025 heeft de GGDZL het bericht ontvangen dat de taak Medische Arrestantenzorg, die
de GGDZL voor de Politie uitvoert na een Europese Aanbesteding niet meer aan de GGDZL gegund is.
de GGDZL moet deze taak wel nog minimaal 1 jaar uitvoeren, waardoor in een gedeelte van 2026 deze
taak uitgevoerd wordt. Hiermee valt een voorname pijler onder de Forensische dienstverlening uit, het
is bij het opstellen van deze begroting onduidelijk wat de exacte gevolgen hiervan zijn voor de GGDZL.
                                                   43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>                                                             Forensische       Activiteiten
 Staat van Baten en Lasten                                 geneeskunde     t.b.v. politie en  Totaal
                                                                                    justitie
 Opbrengsten
 Bijdragen gemeenten                                                    -                  -       -
 Tarieven gemeenten                                             329.000                    - 985.000
 Bijdragen centrumgemeenten                                             -                  -       -
 Bijdrage Rijk/Provincies                                               -          656.000         -
 Overige bijdrage                                                       -                  -       -
 Onvoorzien                                                             -                  -       -
 Incidentele opbrengsten                                                -                  -       -
 Totaal opbrengsten                                             329.000            656.000   985.000
 Exploitatiekosten
 Personeelskosten                                               186.000            431.000   617.000
 Huisvestingskosten                                                     -                  -       -
 Afschrijvingskosten                                                    -                  -       -
 Rente- en bankkosten                                                   -                  -       -
 Beheers- en adm. kosten                                           2.000                   -   2.000
 Kosten vervoermiddelen                                                 -                  -       -
 Kosten automatisering                                            11.000            22.000    33.000
 Kosten medische middelen                                               -                  -       -
 Kosten uitvoering derden                                               -                  -       -
 Onvoorzien                                                             -                  -       -
 Incidentele lasten                                                     -                  -       -
 Totaal exploitatiekosten                                       199.000            453.000   652.000
 Saldo baten en lasten                                          130.000            203.000   333.000
 Toevoeging aan reserve                                                 -                  -       -
 Onttrekking aan reserve                                                -                  -       -
 Resultaat*                                                     130.000            203.000   333.000
*Het resultaat dient ter dekking van de overheadkosten en is geen “winst”.
                                                  44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>4.8 Financien
                                                                                                                Openbare
                                                                             Hygiëne
                                             Infectieziekte     Seksuele                Medische     Publieke  Geestelijke  Forensische
 Staat van Baten en Lasten                                                        en                                                         Totaal
                                                bestrijding gezondheid                milieukunde gezondheid Gezondheids-  geneeskunde
                                                                            inspectie
                                                                                                                     zorg
 Opbrengsten
 Bijdragen gemeenten                             2.563.702 1.119.019         136.304       649.700 5.855.872     121.617              - 10.446.214
 Tarieven gemeenten                                 63.000              -    894.000             -          -    673.000       329.000 1.959.000
 Bijdragen centrumgemeenten                               -             -           -            -          -            -            -           -
 Bijdrage Rijk/Provincies                        3.537.000 1.700.000                -            -          -            -     656.000 5.893.000
 Overige bijdrage                                  237.000       247.000            -       69.000 1.979.000      66.000              - 2.598.000
 Onvoorzien                                               -             -           -            -          -            -            -           -
 Incidentele opbrengsten                           112.000              -           -            -          -            -            -    112.000
 Totaal opbrengsten                              6.512.702 3.066.019       1.030.304       718.700 7.834.872     860.617       985.000 21.008.214
 Exploitatiekosten
 Personeelskosten                                3.409.000 1.984.000         638.000       413.000 4.631.000     570.000       617.000 12.262.000
 Huisvestingskosten                                 35.000       128.000      77.000             -   154.000      33.000              -    427.000
 Afschrijvingskosten                                      -        8.000            -            -          -            -            -       8.000
 Rente- en bankkosten                                     -             -           -            -          -            -            -           -
 Beheers- en adm. kosten                           225.000        38.000       2.000        10.000   140.000        2.000         2.000    419.000
 Kosten vervoermiddelen                                   -             -           -            -          -            -            -           -
 Kosten automatisering                             233.000        57.000      64.000         6.000   645.000      19.000        33.000 1.057.000
 Kosten medische middelen                           30.000       455.000            -            -          -            -            -    485.000
 Kosten uitvoering derden                        1.018.000        87.000            -            -          -       2.000             - 1.107.000
 Onvoorzien                                               -             -           -            -          -            -            -           -
 Incidentele lasten                                113.000              -           -            -          -            -            -    113.000
 Totaal exploitatiekosten                        5.063.000 2.757.000         781.000       429.000 5.570.000     626.000       652.000 15.878.000
 Saldo baten en lasten                           1.449.702       309.019     249.304       289.700 2.264.872     234.617       333.000 5.130.214
 Toevoeging aan reserve                                   -             -           -            -          -            -            -           -
 Onttrekking aan reserve                                  -             -           -            -          -            -            -           -
 Resultaat*                                      1.449.702       309.019     249.304       289.700 2.264.872     234.617       333.000 5.130.214
*Het resultaat dient ter dekking van de overheadkosten en is geen “winst”.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>Bijlagen
 Bijlage Actiepunt                                                                  Pagina
       1 1.   Concreet inzicht in de producten en taken van de GGD op basis van:         1
              wettelijk/niet wettelijke taken; financiën en gevolgen.
       2 2.   Benchmarkgegevens GGDZL ten aanzien van anderen.                          33
       3 3. & 4. Gezien het belang van en de consequenties voor de samenleving          36
         moet er meer oog en aandacht zijn voor communicatie over ‘lange
         ademaanpak’ preventie. & Voorbeelden van (financieel) belang van
         preventie.
       4 5. Consequenties landelijke bezuinigingen.                                     43
       5 6. Nader inzicht in thema reizigersvaccinatie.                                 47
       6 7. Inzicht in achtergrond van reservepositie.                                  51
       7 8. Inzicht in het arbeidsmarktperspectief van zorgpersoneel en de gevolgen     56
         voor de GGD.
       8 9. Overzicht van maatwerk c.q. diverse werkwijze gemeenten inclusief           58
         samenwerking met gemeenten.
       9 10. Huisvestingsvraagstukken inzichtelijk maken.                               60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>47</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>