<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Regio U16
RES 1.0
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Bunnik De Bilt
De Ronde Venen           U16


Houten IJsselstein
Lopik Montfoort                31/05/2021




Nieuwegein
Oudewater Stichtse
Vecht Utrecht
Utrechtse Heuvelrug
Vijfheerenlanden
Wijk bij Duurstede
Woerden Zeist
Provincie Utrecht
De Stichtse Rijnlanden
Amstel, Gooi & Vecht
Rivierenland Vallei &
Veluwe Stedin
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                               Voorwoord
        Paul Heijmerink          Voor u ligt de RES 1.0, de eerste uitgewerkte Regionale Energie Strategie van de
        Anne Brommersma          regio U16. Het gezamenlijk resultaat van een samenwerking tussen 16 Utrechtse
        Cees van Uden            gemeenten, 4 waterschappen, de provincie Utrecht en Stedin. De regio neemt
        Hilde de Groot           hiermee een belangrijke stap op weg naar de realisatie van duurzame energie.
        Peter Bekker             Een weg vol kansen en mogelijkheden, maar ook uitdagingen en dilemma’s.
        Gerrit Spelt             De verschillen binnen de regio zijn soms groot. Waar sommige gemeenten al
        Yolan Koster             jarenlang aan de slag zijn met de energietransitie, is het afgelopen jaar voor andere
        Marieke Schouten         gemeenten een startpunt geweest. De lokale context binnen de Regio U16 verschilt
        Bas Lont                 sterk. Van stedelijke omgeving tot landelijke kernen. Ook de landschappelijke
        Jeroen Willem Klomps     kenmerken lopen sterk uiteen. Van bos en heide tot weide en cultuurhistorisch
        Lot van Hooijdonk        erfgoed. Juist daarom zijn wij trots op dat iedereen deze gemeenschappe-
        Christa Hendriksen       lijke opgave een stap dichterbij heeft gebracht. Tijdens de soms ingewikkelde
        Tymon de Weger           gesprekken, bleven we zoeken naar oplossingen. Want voor iedere samenwerkings-
        Rob Jorg                 partner staat als een paal boven water dat alleen samen actie kan worden onder-
        Hans Marchal             nomen om klimaatverandering tegen te gaan. Iedere organisatie committeert zich
        Wouter Catsburg          aan de opgave die voor ons ligt. Daarbij hanteren we een aantal uitgangspunten om
        Els Otterman             de energietransitie vorm te geven. De Regio U16 staat voor een energietransitie die:
        Huib van Essen

        Warmold ten Zijthoff     • Samen met inwoners wordt ontwikkeld en gerealiseerd. Juist daarom is in deze
                                   regio stevig ingezet bij de ontwikkeling van RES 1.0 op lokale gesprekken en
                                   inbreng om kansrijke gebieden voor zon- en windenergie te vinden. Bij iedere stap
                                   die gezet wordt, worden inwoners en lokale organisaties weer betrokken om mee
                                   te praten en mee te denken. Ook bij de projectrealisatie gaan we voor minimaal
                                   50% lokaal eigenaarschap en financiële participatie.




                                                                                                                                 RES 1.0 | Regio U16 | ﻿
                                 • Zoveel mogelijk gebruik maakt van de ruimten en locaties in de regio waar maat-
                                   schappelijk veel begrip voor is. Denk hierbij aan zon op bedrijfsdaken, zon langs
                                   de infrastructuur en het overdekken van parkeerterreinen.

                                 • De waarde van de unieke landschappen en natuur in de regio versterkt en
                                   bewaard.

                                 • Ook kijkt hoe de economische kansen lokaal kunnen worden benut. In samen-
                                   werking met onderwijs en ondernemers kan de energietransitie een positieve
                                   katalysator zijn voor de ontwikkeling van nieuwe bedrijvigheid.

                                 • Verbonden is met het Ruimtelijk Economisch Programma, zodat alle ruimtelijke
                                   vraagstukken in deze regio goed met elkaar in balans zijn en waar mogelijk oplos-
                                   singen aan elkaar gekoppeld kunnen worden.

                                 In de Ontwerp-RES spraken we de ambitie uit om 1,8 TWh aan duurzame elektrici-
                                 teit te willen opwekken in 2030. Dit vormt de eerste grote stap om 49 procent
                                 CO2-reductie te bereiken. In de RES 1.0 zijn de ontwerprichtlijnen uitgewerkt en
                                 waar al mogelijk concreter gemaakt. Dit geeft vertrouwen dat dit doel ook bereikt
                                 kan worden. Ook de komende jaren blijven we werken aan een energietransitie
                                 die echt van de regio is, van de mensen in de regio. Dat is makkelijker gezegd, dan
                                 gedaan. Steeds vaker wordt de toon van het gesprek over duurzame energie zeer
                                 kritisch en worden er vraagtekens gezet bij de invulling van de opgave. Regio U16
                                 gaat daarom de komende tijd juist ruimte creëren voor alle perspectieven rond dit
                                 vraagstuk. Met als doel om de stappen te nemen die nodig zijn om onze leefom-
                                 geving leefbaar te houden. Want uiteindelijk doen we het daar voor: zodat onze
                                 kinderen en kleinkinderen nog prettig kunnen leven in onze mooie regio.




4   |                                                                                                                    |   5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                              Samenvatting                                                                                                                         Impact van de elektriciteitsambitie op
                                                                                                                                                                   de infrastructuur
                                  RES U16 als onderdeel van                                                                                                        Netbeheerder Stedin is nauw betrokken bij de           buiten die gemeenten moet worden gekeken.
                                  Klimaatakkoord                                                                                                                   ontwikkeling van de RES. Door middel van een           De drie belangrijkste resultaten in de RSW 1.0 zijn:
                                  De RES van de regio U16 (RES U16) is een van de                             voor de ambitie van 1,8 TWh. Met onze eigen          netimpactanalyse heeft Stedin in beeld gebracht        • Gespreksleidraad bij bovengemeentelijke warmte-
                                  dertig Regionale Energie Strategieën die in de afge-                        U16-monitor brengen we periodiek in beeld            welke mogelijkheden en knelpunten zich voordoen          bronnen
                                  lopen jaren in Nederland zijn opgesteld. Aanleiding                         welke projecten in de pijplijn zeker doorgaan.       wanneer we de huidige plannen voor duurzame            • Monitoren en afstemmen regionale bronnen
                                  vormde het Klimaatakkoord dat de regering op 28                             Voor windenergie zijn dit projecten waarvoor een     elektriciteit willen realiseren. We zullen een groot   • Samenwerking en kennisuitwisseling op warmte-
                                  juni 2019 heeft gepresenteerd. We dragen met de                             vergunning is verleend en voor zonne-energie zijn    deel van deze mogelijkheden moeten benutten              thema’s
                                  RES bij aan het behalen van de landelijke doel-                             dit projecten waarvan de bouw in voorbereiding       om onze plannen aansluitbaar en uitvoerbaar
                                  stellingen van twee klimaattafels: elektriciteit en                         is. Samen levert dit voor de U16 nu 0,438 TWh op.    te maken tegen maatschappelijk aanvaardbare            Warmtevraag
                                  gebouwde omgeving. Concreet betekent dit dat de                           • Het tweede bouwblok van onze regio is het            kosten. In nauwe samenwerking met de gemeenten         De helft van de warmtevraag in onze regio kan – na
                                  regio U16 bijdraagt aan de landelijke doelstelling                          realiseren van zo veel mogelijk zon op dak. Deze     wordt gewerkt aan het oplossen van de gesigna-         isolatie van gebouwen – worden verwarmd met
                                  van 35 TWh elektriciteit op land met zonne- en                              techniek kan rekenen op grote maatschappelijke       leerde knelpunten. Eind 2021 levert Stedin een         middentemperatuurwarmte (50 tot 70 °C). Circa
                                  windenergie in 2030. En dat we binnen de regio U16                          acceptatie, zo bleek uit de lokale zoekprocessen     geactualiseerde netimpactanalyse. De belang-           25% kan worden verwarmd met lagetemperatuur-
                                  afspreken hoe we bovengemeentelijke warmte-                                 die de gemeenten van de U16 hebben doorlopen.        rijkste aandachtspunten zijn:                          warmte (minder dan 50 °C) en de laatste 25% heeft
                                  bronnen gaan ontwikkelen en gebruiken voor het                              Op basis van de onderzoeken en overige infor-        • Netinvesteringen. Er zijn in onze regio plannen      in 2050 nog steeds behoefte aan hogetemperatuur-
                                  verduurzamen van de gebouwde omgeving.                                      matie zetten we in op een hoeveelheid duurzaam         gemaakt die nog veel extra investeringen vragen      warmte (meer dan 70 °C). De verdeling hangt sterk
                                                                                                              opgewekte elektriciteit uit grootschalige dakpro-      om aansluiting op de infrastructuur mogelijk te      af van de mate waarin isolatie wordt gerealiseerd.
                                  De RES U16 is een samenwerkingsverband van                                  jecten van 0,3 tot 0,5 TWh.                            maken.                                               Het is dus van groot belang om in te zetten op
                                  21 overheden en netbeheerder Stedin. We hebben                            • Het derde bouwblok waaraan we gezamenlijk            • Knelpunten stations oplossen. De twee grootste       energiebesparing door het toepassen van isole-
                                  onze samenwerking in 2019 bekrachtigd met het                               hebben gewerkt bestaat uit zoekgebieden voor           knelpunten zijn de stations Oudenrijn en Breuke-     rende maatregelen bij bestaande bebouwing. Voor
                                  opstellen van de Startnotitie. Vervolgens stelden                           windturbines en zonnevelden op land. Met een           len-Kortrijk.                                        het bepalen van de inzet van warmtebronnen is
                                  we in 2020 een Ontwerp-RES op waarin we onze                                zoekgebied geven we aan waar in onze regio we        • Zon-windverhouding. De verhouding tussen             concentratie van de vraag naar warmte relevant.
                                  regionale ambities bepaalden. De RES 1.0, het docu-                         de mogelijkheden voor het opwekken van zonne-          zonne- en windenergie is in onze regio scheef: 16%
                                  ment dat nu voor u ligt, is een onderbouwing van                            en windenergie verder onderzoeken. Samen               van het voorziene opgestelde vermogen (MWp)          Warmtebronnen
                                  die ambities en een volgende stap in ons samen-                             leveren die een bijdrage op van 1,164 TWh. Dit         komt van wind. Door nu vol in te zetten op zon,      Verschillende typen woonkernen en woningbouw
RES 1.0 | Regio U16 | ﻿




                                                                                                                                                                                                                                                                                         RES 1.0 | Regio U16 | ﻿
                                  werkingsverband. De RES 1.0 bevat de keuzes                                 staat voor 26 turbines en circa 800 hectare zonne-     bereiken we sneller de grenzen van het net en        vragen om verschillende soorten warmtebronnen.
                                  en kaders voor de grote, regionale energievraag-                            veld. In de RES 1.0 leggen we nog geen concrete        beperken we de mogelijkheden voor onze ambitie       Zo zijn grootschalige warmtebronnen geschikt
                                  stukken van de deelnemende overheden.                                       locaties vast.                                         richting 2040.                                       om aan te sluiten op bijvoorbeeld het bestaande
                                                                                                            • Het vierde bouwblok is de bekrachtiging van onze     • Aanpak zon op dak. We hebben als regio een forse     warmtenet van Utrecht-Nieuwegein of in
                                  Opgave voor Elektriciteit                                                   regionale samenwerking, met als doel om met            ambitie voor zon op dak. Om deze ambitie waar te     woonkernen die in de toekomst een warmtenet
                                  We willen als regio uiterlijk in 2030 in totaal 1,8                         elkaar permanent te blijven onderzoeken hoe            maken, is naast een lokale inspanning een regio-     voorzien. In kleinere gemeenten, buitengebieden
                                  TWh duurzame elektriciteit opwekken. Deze                                   we duurzame energie kunnen ontwikkelen. We             nale aanpak nodig.                                   en overige locaties in stedelijk gebied kan de
                                  ambitie is de opbrengst van een intensief en zorg-                          weten namelijk dat tijdens het proces van RES 1.0                                                           warmtevraag verder worden verduurzaamd
                                  vuldig proces van de afgelopen tweeënhalf jaar.                             tot vergunningverlening zoekgebieden kunnen          Opgave voor Warmte                                     met elektrisch verwarmen (all-electric), door
                                  Met behulp van vier bouwblokken onderbouwen we                              afvallen. Ook kunnen er nieuwe ideeën en             Het warmtehoofdstuk binnen de RES noemen we            het vervangen van aardgas door duurzaam
                                  onze ambitie:                                                               initiatieven ontstaan. Daarnaast kunnen nieuwe       de Regionale Structuur Warmte (RSW). De overstap       gas of door lokale warmtebronnen te koppelen
                                  • Het eerste bouwblok bestaat uit projecten voor                            technieken of innovaties een rol gaan spelen. En     naar duurzame warmte vindt met name plaats             aan kleinschalige warmtenetten. Grofweg
                                    zonne- en windenergie en zon op dak die al zijn                           we hebben ook een opgave na 2030.                    op lokaal niveau. De RSW gaat in op de regionale       onderscheiden we zes categorieën warmtebronnen.
                                    gerealiseerd. Deze projecten tellen expliciet mee                                                                              aspecten van de warmtetransitie en richt zich
                                                                                                                                                                   onder andere op warmtebronnen die de potentie
                                   Onderdeel van ons bod                                      Hoeveelheid in TWh     Waarvan zon in             Waarvan wind in    hebben om in meerdere gemeenten warmte te
                                                                                              totaal                 TWh                        TWh
                                                                                                                                                                   leveren, zogenaamde bovengemeentelijke warmte-
                                   Bouwblok 1: Gerealiseerde opwek + Pijplijnstatus ‘zeker’   0,438                  0,295                      0,143              bronnen. Hoe gemeenten regie gaan voeren op de
                                                                                                                                                                   warmtetransitie is onderdeel van de gemeentelijke
                                   Bouwblok 2: Zon op dak                                     0,3-0,5 TWh            (Ambitie in bandbreedte)
                                                                                                                                                                   transitievisies warmte (TVW’s). Ook het onder-
                                   Bouwblok 3: Lokale zoekprocessen                           1,164                  0,765                      0,399              zoek naar de lokale inzet van warmtebronnen
                                                                                                                                                                   vindt plaats in de gemeentelijke TVW’s, evenals
                                   Bouwblok 4: Continue samenwerking en ontwikkeling          Hiervoor is nog geen ambitie op te nemen.
                                                                                                                                                                   het tempo dat zij hanteren en welke warmteoplos-
                                                                                                                                                                   singen per wijk, buurt of gebied het meest voor de
                                                                                                                                                                   hand liggen. In het vervolgproces wordt de RSW         In de RSW is onderscheid gemaakt tussen warm-
                                                                                                                                                                   gevoed met informatie uit de TVW’s. Daaruit blijkt     tebronnen die vooral lokaal ingezet worden en
                                                                                                                                                                   of meerdere gemeenten naar eenzelfde bron kijken       warmtebronnen die mogelijk meerdere gemeenten
                                                                                                                                                                   of welke gemeenten mogelijk een tekort hebben          kunnen voorzien van duurzame warmte.
                                                                                                                                                                   aan duurzame warmte, waardoor naar oplossingen         Uit onderzoek blijkt dat het merendeel van de




                          6   |                                                                                                                                                                                                                                                  |   7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                  warmtebronnen in de U16 regio vooral lokaal zal          We sluiten aan op ieders betrokkenheid: die is          Juridische status RES                                 Belangrijke ijkmomenten in aanloop naar
                                  worden ingezet. De U16 regio kent daarmee weinig         mogelijk bij de meer abstracte regionale plannen        De RES U16 is een samenwerking van organisaties       2030
                                  bovengemeentelijke warmtebronnen. Alleen                 en bij de realisatie van concrete projecten. Bij        uit verschillende bestuurslagen. Ze staat naast de    In de permanente beweging zijn er ijkmomenten
                                  geothermie en nieuwe bio-warmtebronnen hebben            betrokkenheid kan het gaan om meedoen, bijvoor-         staatsrechtelijke verdeling van taken en bevoegd-     afgesproken, in lijn met het Klimaatakkoord, om
                                  mogelijk potentie als regionale bron. Overige            beeld in de vorm van 50% lokaal eigenaarschap,          heden (het ‘Huis van Thorbecke’). Deze positie        gezamenlijk sturing te kunnen geven aan de ener-
                                  bronnen zijn te klein of van te lage temperatuur om      om meedoen in de vorm van meepraten over de             vraagt erom dat we nauw samenwerken bij het           gietransitie:
                                  efficiënt over grotere afstanden te kunnen trans-        totstandkoming van initiatieven en om inspraak          ontwikkelen van voorstellen en bij het opstellen      • Iedere twee jaar actualiseren we de RES. Over de
                                  porteren.                                                bij de besluitvorming over die initiatieven.            van concrete plannen na lokale besluitvorming.          geactualiseerde versie wordt een besluit genomen
                                                                                           Ook na RES 1.0 blijft participatie een van de pijlers   Zo stemmen we vanuit ons gezamenlijke inhoude-          in de parlementen, zodat de RES en de uitvoering
                                  Infrastructuur warmte                                    bij de uitwerking van de kansrijke gebieden tot         lijke doel onze rollen en inzet van bevoegdheden        ervan altijd een democratische basis heeft.
                                  De realisatie van nieuwe warmtenetten is een             projecten. Daarbij zet de U16 in op zowel regionale     op elkaar af. De deelnemende overheden zetten         • In 2021 stellen alle gemeenten de TVW vast, die zij
                                  complexe en kostbare opgave en zal veel vragen           als lokale participatie. Het afgelopen jaar hebben      hun eigen bevoegdheden en instrumenten, zoals           minimaal eens in de vijf jaar herijken.
                                  van alle partijen die een rol spelen in de warmte-       inwoners en lokale organisaties hun inbreng             omgevingsvisies en -plannen, in om de ambities en     • In 2022 zetten de deelnemende overheden de RES
                                  keten, zowel op organisatorisch als op financieel        kunnen geven op de ontwikkeling van kansrijke           doelen van de RES U16 te helpen realiseren. De RES      1.0 om in ruimtelijk beleid, voor zover dat nodig
                                  vlak. Op plekken waar al warmtenetten liggen,            gebieden. Voor de komende periode kijken we             1.0 biedt input en context voor het omgevingsbeleid     is om de bijdrage van 1,8 TWh aan de landelijke
                                  zullen deze in de toekomst naar verwachting een          hoe deze lokale structuur verder versterkt kan          van provincie en gemeenten.                             doelstelling voor duurzame elektriciteit in 2030 te
                                  bepalende rol blijven spelen in de warmtestrategie.      worden door bijvoorbeeld in regionaal verband alle                                                              realiseren.
                                  Daarnaast gaat elektriciteit bij het verwarmen van       betrokken organisaties in het gebied goed te laten      Vervolg na RES 1.0                                    • Voor 1 januari 2025 zijn de ruimtelijke procedures
                                  de gebouwde omgeving een grotere rol spelen. De          vertegenwoordigen. Daarnaast gaat de aandacht uit       Vanwege de grote tijdspanne van de transitie en         voor zonnevelden en windmolens afgerond en de
                                  vraag naar elektriciteit zal zowel bij het inzetten      naar de betrokkenheid van jongeren. Deze regio-         de potentie van technologische innovatie kiezen         vergunningen verleend, voor zover die nodig zijn
                                  van duurzame warmtebronnen, als bij het recht-           nale ondersteuning biedt kaders om zo te werken         we voor een adaptief ontwikkelpad. Flexibiliteit is     om de bijdrage van 1,8 TWh in 2030 te realiseren.
                                  streeks verwarmen van de gebouwde omgeving               aan meer gelijkwaardige vormen van participatie         nodig om nieuwe technieken te kunnen benutten         • In 2030 is de realisatie van 1,8 TWh duurzame
                                  toenemen. In de RES 2.0 zullen we nader ingaan op        binnen alle gemeenten.                                  en af te kunnen stemmen op andere ruimtelijke           elektriciteitsopwek gereed.
                                  de gevolgen van de warmtetransitie op de elektrici-      Daarnaast wordt de regionale participatie met           opgaven. Nu en in de toekomst. We bepalen een
                                  teitsvraag.                                              landelijke en regionale organisaties versterkt          doel voor 2030 om de bijdrage aan concrete reali-     Doelen na 2030
                                                                                           door een consistente dialoog te organiseren. Het        satie van CO2-reductie op kortere termijn mogelijk    De overstap naar het duurzaam opwekken van
                                  Participatie                                             doel hiervan is om belanghouders te ontwikkelen         te maken. Voor de periode erna houden we ruimte       elektriciteit en het gebruik van duurzame warm-
RES 1.0 | Regio U16 | ﻿




                                                                                                                                                                                                                                                                      RES 1.0 | Regio U16 | ﻿
                                  De RES is een samenwerking waarin we elkaars             naar samenwerkingspartners die een structurele          voor ontwikkeling, liefst in overzichtelijke peri-    tebronnen gaat door tot 2050. Daarbij heeft Europa
                                  kwaliteiten benutten en afstemmen over de inzet          inbreng leveren voor de realisatie van projecten en     oden van 5 tot 10 jaar om nieuwe concrete resul-      de tussendoelstelling voor 2030 bijgesteld van 49%
                                  van bevoegdheden. Daarom kijken we steeds door           initiatieven. Hierdoor is het mogelijk om landelijke    taten te kunnen boeken.                               naar 55% beperking van CO2-uitstoot. De verwachte
                                  wie en op welk niveau een activiteit het beste geor-     of regionale belanghouders tijdig te koppelen aan                                                             elektriciteitsbehoefte in onze regio in 2050 is 10,8
                                  ganiseerd kan worden. Dat heeft ertoe geleid dat         lokale participatietrajecten.                           Regionale samenwerking na RES 1.0                     TWh (met maximaal isoleren en elektrificeren). Er
                                  het zwaartepunt van de ontwikkeling van de RES                                                                   We continueren de structuur van de samenwerking.      ligt dus nog een aanvullende opgave voor na 2030.
                                  1.0 voor het onderdeel elektriciteit (boven)lokaal bij   RES als onderdeel van het Integraal                     We benutten daarbij zo veel mogelijk de structuur     In de Ontwerp-RES hebben we opgenomen dat we
                                  de gemeenten lag en voor het onderdeel warmte het        Ruimtelijk Perspectief en Programma                     van de U10. De gemeenten die geen deel uitmaken       onderzoeken hoe we de aanvullende opgave voor
                                  zwaartepunt op regionaal niveau lag.                     De opgaven voor elektriciteit en warmte moeten          van de U10, de provincie Utrecht, Hoogheemraad-       de periode van 2030 tot 2040 kunnen invullen. Deze
                                                                                           worden vertaald naar zoekgebieden en locaties.          schap De Stichtse Rijnlanden, waterschap Amstel,      onderzoeksdoelstelling blijft staan. De uiteinde-
                                  Tijdens de vervolgstappen in het proces, ook na          Maar ruimte is schaars. In de regio U16 is veel van     Gooi en Vecht, waterschap Rivierenland en water-      lijke omvang van deze opgave kunnen we nog niet
                                  het vaststellen van de RES 1.0, blijven er momenten      onze ruimte al belegd met functies, zoals natuur,       schap Vallei en Veluwe sluiten aan bij het overleg    bepalen.
                                  waarop inwoners en lokale en regionale belang-           woningbouw en bedrijventerreinen. Niet alles kan        van de bestuurstafel Klimaatneutrale regio voor het
                                  hebbenden kunnen meedenken en meepraten,                 zomaar overal. We streven naar een goede ruimte-        onderwerp RES U16. Zij vormen zo de bestuurstafel     Mogelijkheden voor alternatieve
                                  inspraak hebben of bezwaar kunnen maken.                 lijke en landschappelijke inpassing van verschil-       Klimaatneutrale regio+. De waterschappen laten        technieken
                                  Vanaf het moment dat er zoekgebieden worden              lende functies. Om voor al deze opgaven zorgvuldig      zich daarbij vertegenwoordigen door Hoogheem-         Niet alle technieken zijn op dit moment voldoende
                                  uitgewerkt tot de ruimtelijke trajecten waarin de        en in samenhang oplossingen te ontwikkelen,             raadschap De Stichtse Rijnlanden. De tafel vormt      bewezen of ontwikkeld of worden niet meegeteld
                                  vergunningen worden verstrekt en de projectont-          werken de zestien gemeenten in de regio ook             de stuurgroep van de RES en stuurt op de uitvoe-      (bijvoorbeeld waterkracht). Daardoor is de (groot-
                                  wikkelingsfase. Uitgangspunten voor onze aanpak          samen aan het Integraal Ruimtelijk Perspectief en       ring van de RES 1.0 en op het structureren en op      schalige) realisatie van deze technieken voor 2030
                                  zijn daarbij:                                            Programma tot 2040 (IRP). Het IRP, voorheen REP,        tijd voorbereiden van besluitvorming in de parle-     niet haalbaar en worden ze niet meegenomen in
                                  a. We zijn transparant: we communiceren open,            vormt de regionale ontwikkelrichting en het plat-       menten. Om de RES 1.0 te kunnen uitvoeren en het      de doelstellingen. We kunnen de RES wel naar
                                     respectvol en actief, zodat inwoners kunnen           form voor integrale ruimtelijke samenwerking en         vervolg te kunnen invullen, stellen we een uitvoe-    eigen inzicht verbreden en andere technologieën
                                     weten waar we mee bezig zijn;                         afstemming in de uitvoering. De RES vult de pijler      ringsplan op. Direct na het besluit over de RES 1.0   meenemen, al telt dit niet mee voor ons bod.
                                  b. We zetten ons actief in voor de betrokkenheid         energie en is op die manier onderdeel van het IRP.      leggen we dat, indien nodig, ter besluitvorming       Daarom volgen we in de periode tot de RES 2.0 de
                                     van zoveel mogelijk mensen bij het proces en                                                                  voor aan de dagelijks besturen van de deelnemende     landelijke ontwikkelingen omtrent onder meer
                                     het resultaat;                                                                                                overheden.                                            waterstof, kernenergie en (ultradiepe) geothermie
                                  c. We proberen actief draagvlak voor de energie-                                                                                                                       in relatie tot kansen voor de RES.
                                     transitie te vinden;




                          8   |                                                                                                                                                                                                                               |   9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                                       Inhoudsopgave

                                       1.    Inleiding			                                                                  13   Bijlagen				                                                                           1
                                       1.1   Aanleiding en leeswijzer			                                                   13   Bijlage 1 :	Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen			               4
                                       1.2   RES 1.0			                                                                    13   Bijlage 2 : Onderzoek Zon op dak			                                                    32
                                       1.3   Kader U16			                                                                  14   Bijlage 3 :	Zon op dak: dakoppervlak en netcapaciteit			                              57
                                       1.4   Status van de RES 1.0			                                                      16   Bijlage 4 :	Verdieping hoofdstuk warmte: warmtebronnen en energiebesparing            60
                                                                                                                                Bijlage 5 :	RSW notitie samenwerking regionale warmtethema’s			                       65
                                       2     Gezamenlijk van Ontwerp-RES naar RES 1.0			                                   19
                                                                                                                                Bijlage 6 :	RSW notitie opstap naar afwegingskader bovengemeentelijke warmtebronnen   69
                                       2.1	RES als onderdeel van de energietransitie			                                   19
                                                                                                                                Bijlage 7 :	RSW notitie gespreksleidraad verdeling bovengemeentelijke warmtebronnen   73
                                       2.2 Elektriciteit			                                                                19
                                                                                                                                Bijlage 8 :	Thematische agenda Elektriciteit en Warmte			                             76
                                       2.3 Warmte			                                                                       20
                                                                                                                                Bijlage 9 : Netimpactanalyse			                                                        80
                                       2.4	Coronamaatregelen van invloed op participatie			                               22
                                                                                                                                Bijlage 10 : PBL analyse en monitor			                                                 102
                                       3     Elektriciteit			                                                              25   Bijlage 11 : Infographics participatie U16			                                          104
                                       3.1 Inleiding			                                                                    25   Bijlage 12 : Notitie moties en amendementen			                                         113
                                       3.2 Vertrekpunt: kaders en uitgangspunten 			                                       25   Bijlage 13 : Quickscan Legeskosten U16			                                              134
                                       3.3	Ambitie van 1,8 TWh met vier bouwblokken als onderbouwing			                   26   Bijlage 14 : Rapport energielandschappen			                                            136
                                       3.4	Bouwblok 1: Gerealiseerde duurzame opwek en projecten 			                      27   Bijlage 15 : Advies bestuurlijk verkenner			                                           176
                                              in de pijplijn met de status ‘zeker’
                                       3.5 Bouwblok 2: Ambitie voor zon op dak			                                          27
                                       3.6	Bouwblok 3: bijdrage gemeenten die voortkomen uit de lokale zoekprocessen      32
                                       3.7	Bouwblok 4: continue samenwerking en permanente zoektocht 			                  35
                                              naar zoekgebieden voor duurzame energie’
                                       3.8 Afwegingskaders NP RES			                                                       36
                                       3.8.1 Ruimtelijke kwaliteit			                                                      36
                                       3.8.2 Systeemefficiëntie			                                                         38
Concept RES | Regio U16 | ﻿




                                                                                                                                                                                                                                      Concept RES | Regio U16 | ﻿
                                       3.8.3	Maatschappelijke en bestuurlijke betrokkenheid			                            39
                                       3.9	Bovenregionale afstemming over gebieden			                                     39
                                       3.10	Voorwaarden voor succes bij ambitieRES U16 Elektriciteit			                   41

                                       4     Warmte			                                                                     43
                                       4.1 Inleiding			                                                                    43
                                       4.2 Situatieschets RES U16			                                                       44
                                       4.2.1	Warmtebronnen in de regio U16 en de potentie voor bovengemeentelijke inzet   45
                                       4.2.2	De warmtevraag vanuit de gebouwde omgeving			                                46
                                       4.2.3 Regionale koppelkansen en infrastructuur 			                                  48
                                       4.3 Resultaten RSW 			                                                              50
                                       4.3.1	Resultaat 1: Gespreksleidraad bij bovengemeentelijke warmtebronnen			        50
                                       4.3.2	Resultaat 2: Monitoren en afstemmen regionale bronnen			                     51
                                       4.3.3	Resultaat 3: Samenwerking en kennisuitwisseling op warmtethema’s			          51
                                       4.4 Doorontwikkeling RSW 1.0			                                                     54
                                       4.5	  Voorwaarden voor succes bij ambitie RES U16 warmte			                        54

                                       5     RES in de Brede context			                                                    57
                                       5.1	Samenhang met de andere doelstellingen van het Klimaatakkoord			               57
                                       5.2 Doelen Klimaatakkoord na 2030			                                                58
                                       5.3	Innovatie en alternatieve bronnen en energiedragers			                         58
                                       5.4 Juridisch context van de RES			                                                 59
                                       5.5	Arbeidsmarkt en scholing als randvoorwaarde			                                 60

                                       6     Onderweg naar 2050: organisatie van het vervolg tot 2030		                    63
                                       6.1	Ontwikkeling in stappen: de energietransitie is een permanente 			             63
                                            beweging voor de komende decennia
                                       6.2	Lokale en regionale uitwerking en uitvoering			                                64
                                       6.3 Uitgangspunten governance			                                                    66
                                       6.4 Governancestructuur			                                                          67
                                       6.5 Maatschappelijke samenwerking			                                                68
                                       6.6 Regionaal Uitvoeringsplan 			                                                   69




                              10   |                                                                                                                                                                                         |   11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                       1 Inleiding
                                       1.1 Aanleiding en leeswijzer

                                           Aanleiding
                                           In het Nationale Klimaatakkoord hebben overheden,         belichten we in hoofdstuk 6 de governance van de
                                           maatschappelijke organisaties en bedrijven afge-          RES U16 en zetten we uiteen hoe we na de vaststel-
                                           sproken dat Nederland de uitstoot van CO2 verlaagt.       ling van de RES 1.0 verder werken aan de energie-
                                           In 2030 moet de uitstoot 49% lager zijn dan in 1990       transitie.
                                           en in 2050 95% lager. Deze doelen zijn vastgelegd
                                           in de Klimaatwet. In het Klimaatakkoord hebben            In de bijlagen vindt u onderzoeken en verdiepende
                                           de partijen vervolgens doelen gesteld en afspraken        notities die we hebben gebruikt bij het ontwik-
                                           gemaakt voor vijf sectoren, de zogeheten (thema-          kelen van de RES 1.0. Denk aan een verdiepende
                                           tische) tafels: elektriciteit, gebouwde omgeving,         beschrijving van de lokale zoekprocessen, een
                                           industrie, landbouw en landgebruik, en mobiliteit.        netimpactanalyse van Stedin en een toelichting
                                                                                                     op de verwerking van moties en amendementen
                                           Voor de Regionale Energiestrategie (RES) van de           die zijn vastgesteld bij de besluitvorming over de
                                           regio U16 nemen we de doelen uit het Klimaatak-           Ontwerp-RES.
                                           koord als uitgangspunt. We dragen met de RES
                                           bij aan het behalen van de landelijke doelstel-       1.2 RES 1.0
                                           lingen van twee tafels: elektriciteit en gebouwde         De regio U16 bestaat uit zestien gemeenten
                                           omgeving. Concreet betekent dit dat de regio U16          (Bunnik, De Bilt, De Ronde Venen, Houten, IJssel-
                                           bijdraagt aan het opwekken van 35 TWh elek-               stein, Lopik, Montfoort, Nieuwegein, Oudewater,
                                           triciteit op land. En dat we binnen de regio U16          Stichtse Vecht, Utrecht, Utrechtse Heuvelrug,
                                           afspreken hoe we bovengemeentelijke warmte-               Vijfheerenlanden, Wijk bij Duurstede, Woerden,
                                           bronnen gaan ontwikkelen en gebruiken voor het            Zeist), vier waterschappen (De Stichtse Rijnlanden;




                                                                                                                                                                    RES 1.0 | Regio U16 | Inleiding
Concept RES | Regio U16 | ﻿




                                           verduurzamen van de gebouwde omgeving.                    Amstel, Gooi en Vecht; Vallei en Veluwe; Rivieren-
                                                                                                     land), de provincie Utrecht en netbeheerder Stedin.
                                           De RES van de regio U16 (RES U16) is een samen-           Samen leverden zij in 2020 een Ontwerp-RES op.
                                           werkingsverband van 21 overheden en netbe-                De denkrichtingen en randvoorwaarden uit die
                                           heerder Stedin. We hebben onze samenwerking               Ontwerp-RES zijn in de RES 1.0 uitgewerkt tot
                                           in 2019 bekrachtigd met het opstellen van de              zoekgebieden voor zon- en windenergie en tot een
                                           Startnotitie. Vervolgens stelden we in 2020 een           Regionale Structuur Warmte (RSW).
                                           Ontwerp-RES op waarin we onze regionale ambi-
                                           ties bepaalden. De RES 1.0, het document dat nu           De meest duurzame energie is energie die niet
                                           voor u ligt, is een onderbouwing van die ambities         hoeft te worden opgewekt. Besparen vinden we
                                           en een volgende stap in ons samenwerkingsver-             als regio daarom van groot belang. Dat wil zeggen
                                           band. De RES 1.0 bevat de keuzes en kaders voor           isolatie van gebouwen, energiezuinigere produc-
                                           de grote, regionale energievraagstukken van de            tieprocessen en apparaten en energiezuiniger
                                           deelnemende overheden.                                    vervoer. Besparing organiseren de deelnemende
                                                                                                     overheden voor een belangrijk deel buiten de RES
                                           Leeswijzer                                                om. Energiebesparing in de lokale gebouwde omge-
                                           In hoofdstuk 1 gaan we in op de samenwerking              ving wordt bijvoorbeeld behandeld in de gemeen-
                                           van overheden binnen RES U16, de werkwijze van            telijke transitievisies warmte (TVW’s). Onze RES
                                           onze regio en de afwegingskaders van de NPRES             1.0 richt zich hoofdzakelijk op het omschakelen
                                           waarmee we onze afwegingen maken. In hoofdstuk            naar duurzame technieken met energiebronnen
                                           2 blikken we terug op het proces dat we de afge-          in de regio. Daarbij beperken we zoveel moge-
                                           lopen maanden hebben doorlopen. In hoofdstuk              lijk de impact op de omgeving hiervan. Dit doen
                                           3 onderbouwen we de regionale ambitie voor het            we door bijvoorbeeld maximaal in te zetten op
                                           opwekken van duurzame elektriciteit. In hoofd-            zon-op-dak, rekening te houden met het effect op
                                           stuk 4 staan we stil bij de warmtevraag van de            mens en milieu en ervoor te zorgen dat eenieder
                                           gebouwde omgeving, bij de noodzaak om energie             mee kan doen. Bijvoorbeeld door betaalbaarheid
                                           te besparen en bij de kansen en mogelijkheden             van warmteoplossingen en een streven naar 50%
                                           voor duurzame regionale en lokale warmtebronnen           lokaal eigendom bij windmolens en zonnevelden.
                                           in de regio. In hoofdstuk 5 plaatsen we de RES in         Zo gaan we duurzaam voorzien in onze warmte-
                                           de bredere context van de energietransitie en de          en elektriciteitsvraag.
                                           ruimtelijke ontwikkeling in de regio U16. Tot slot




                              12   |                                                                                                                       |   13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                                               Ons doel is om uiterlijk in 2030 een grote stap                                              regio liggen. Voor de elektriciteitsbehoefte richten                               te-aanbod en een beschrijving van de moge-             efficiënte van het systeem te verbeteren, kunnen
                                               te hebben gezet in het opwekken van duurzame                                                 we ons op het opwekken van grootschalige duur-                                     lijkheden voor een nieuwe bovengemeentelijke           regio’s de gemiddelde benutting van het net en de
                                               elektriciteit en het verduurzamen van de gebouwde                                            zame elektriciteit uit zon en wind. Deze technieken                                warmte-infrastructuur.                                 betaalbaarheid van de energietransitie verbe-
                                               omgeving in de regio U16. Het bereiken van dat doel                                          zijn momenteel haalbaar (technical readiness level                                                                                        teren. De opgave in de gebouwde omgeving hangt
                                               is een grote opgave waaraan we de komende jaren                                              is hoog) en op grote schaal in te zetten voor de                                  • Ruimtelijke kwaliteit. De opgaven voor elektri-       hier nauw mee samen. Wanneer we bijvoorbeeld
                                               met veel partijen werken. Het is heel belangrijk dat                                         opwek van duurzame elektriciteit. Hiermee kunnen                                    citeit en warmte moeten worden vertaald naar          veel volledig elektrische oplossingen toepassen,
                                               inwoners, bedrijven en andere belanghebbenden                                                deze op korte termijn een bijdrage leveren aan onze                                 zoekgebieden en locaties. Maar ruimte is schaars.     zoals warmtepompen, neemt de elektriciteitsbe-
                                               meedoen. Ook de betrokkenheid van volksverte-                                                doelstellingen. Bij elektriciteit uit zon gaat het om                               In de regio U16 is veel van onze ruimte al belegd     hoefte sterk toe. Dit vraagt om verzwaring van
                                               genwoordigers is van groot belang. Iedere twee                                               zowel zon op veld als zon op dak. Gelet op afspraken                                met functies, zoals natuur, woningbouw en bedrij-     het net en het opwekken van aanzienlijk meer
                                               jaar bepalen en actualiseren zij de koers in de RES.                                         in het Nationaal Klimaatakkoord voor zon op dak                                     venterreinen. De energietransitie concurreert         duurzame elektriciteit.
                                               Bovendien houden zij grip op de ontwikkeling en                                              rekenen we alleen grootschalige projecten met                                       met andere functies (zoals natuur, woningbouw
                                               voortgang met bijvoorbeeld omgevingsvisies en                                                een omvang van meer dan 15 kWp mee (vanaf circa                                     en bedrijventerreinen), andere opgaven en andere     RES als bouwsteen van het IRP
                                               besluiten over ruimtelijke initiatieven.                                                     zestig panelen). Elektriciteit uit zon op kleinere                                  belangen die om ruimte vragen. Niet alles kan        De energietransitie is slechts een van de ruimtelijke
                                                                                                                                            daken telt wel mee voor de landelijke doelstelling,                                 zomaar overal. Voor de energietransitie moeten       opgaven met impact op het landschap en de leef-
                                                                                                                                            maar niet voor de doelstelling van de RES1. Bij elek-                               regio’s daarom keuzes en afwegingen maken in         omgeving die om aandacht vraagt. Om voor al deze
                                                                                                                                            triciteit uit wind gaat het in de RES alleen over wind                              samenhang met andere opgaven. Daarbij is het         opgaven zorgvuldig en in samenhang oplossingen
                                                                                                                                            op land. In het Klimaatakkoord zijn grote ambities                                  belangrijk om te streven naar een goede ruimte-      te ontwikkelen, werken de zestien gemeenten in
                                                                                                                                            opgenomen voor wind op zee, namelijk 49 TWh,                                        lijke en landschappelijke inpassing van verschil-    de regio ook samen aan het Integraal Ruimtelijk
                                                                                                                                            maar deze ambitie staat los van onze RES.                                           lende functies. Bij de energietransitie gaat het     Perspectief en Programma (IRP) tot 2040. Het IRP,
                                                                                                                                                                                                                                onder andere om ruimte voor:                         voorheen REP, vormt de regionale ontwikkelrichting
                                                                                                                                            Regionale Structuur Warmte en gemeentelijke                                         - Windmolens en zonnevelden;                         en het platform voor integrale ruimtelijke samen-
                                                                                                                                            Transitievisies Warmte                                                              - Installaties voor warmtebronnen zoals              werking en afstemming in de uitvoering en heeft
                                                                                                                                            De regionale warmtevraag moet ingevuld worden                                         geothermie en bio-vergisting;                      zes thematische pijlers: wonen, werken, mobiliteit,
                                                                                                                                            met warmte uit duurzame bronnen. In de regio zijn                                   - Het aanpassen en uitbreiden van de infrastruc-     groen en landschap, gezondheid en energie. De RES
                                                                                                                                            hiervoor de eerste stappen gezet. In transitievisies                                  tuur voor elektriciteit, gas en warmte (denk aan   vult de pijler energie en is op die manier onderdeel
                                                                                                                                            warmte (TVW’s) leggen alle gemeenten in 2021                                          middenspanningsstations, boosters voor groen       van het IRP.
RES 1.0 | Regio U16 | Inleiding




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      RES 1.0 | Regio U16 | Inleiding
                                                                                                                                            vast wat hun aanpak is, welk tempo zij hanteren in                                    gas en aan warmtenetten);
                                                                                                                                            de overstap naar aardgasvrij en welke warmteop-                                     - Het opslaan en/of converteren van elektrici-       De gemeenten hebben gelijktijdig met de RES 1.0
                                                                                                                                            lossingen per wijk, buurt of gebied het meest voor                                    teit (bijvoorbeeld buurtaccu’s of centrales die    het Integraal Ruimtelijk Perspectief (IRP) ontwik-
                                                                                                                                            de hand liggen. Regionaal werken de gemeenten                                         elektriciteit omzetten in duurzame gassen of       keld. Daarmee versterken zij de samenwerking. De
                                                                                                                                            waar nodig samen. Binnen de RES noemen we het                                         andersom);                                         gemeenten steunen elkaar in de ambitie, afwe-
                                                                                                                                            deel dat over warmte gaat de Regionale Structuur                                    - Het onder- of bovengronds opslaan van warmte.      gingen en aanpak om de regio (door) te ontwikkelen
                                                                                                                                            Warmte (RSW). Gemeenten maken samen afspraken                                                                                            tot ontmoetingsplek van gezond leven in een stede-
                                       1.3 Kader U16                                                                                        over het ontwikkelen en gebruiken van bovenge-                                    • Bestuurlijke en maatschappelijke betrokkenheid.      lijke regio voor iedereen. De besluitvorming over het
                                                                                                                                            meentelijke warmtebronnen. In hoofdstuk 4 lichten                                   De energietransitie raakt inwoners en belang-        IRP volgt kort na de besluitvorming over de RES 1.0.
                                               Ambitie elektriciteit                                                                        we dit verder toe.                                                                  hebbenden direct in de leefomgeving. Daarnaast       Bij de besluitvorming over het IRP zullen wij een
                                               Onze bijdrage aan de landelijke doelstelling voor                                                                                                                                biedt zij economische kansen. Maatschappelijke       memo voegen, getiteld ‘Samenhang voorstel RES
                                               2030 voor het opwekken van duurzame elektrici-                                               Afwegingskaders van Nationaal Programma RES                                         acceptatie en samenwerking stonden centraal bij      1.0 - voorstel IRP’. In dit memo beschrijven we waar
                                               teit bedraagt 1,8 TWh. Deze ambitie is gelijk aan                                            Het Nationaal Programma RES heeft alle RES-regio’s                                  het uitwerken van de RES 1.0. Binnen de regio U16    de energieopgave andere opgaven aanvult en waar
                                               de ambitie uit de Ontwerp-RES en ligt binnen de                                              vier kaders meegegeven waarmee de verschillende                                     hebben we open en transparant met betrokkenen        belangen kunnen botsen.
                                               bandbreedte uit de Startnotitie, die we hebben                                               belangen worden afgewogen bij het uitwerken van                                     gesproken over de energietransitie. We onder-
                                               vastgesteld op basis van de energiebehoefte en de                                            de regionale ambities. Die afweging is nodig om tot                                 scheiden daarbij verschillende doelgroepen: 1)       Het IRP is nadrukkelijk geen eindbeeld, maar bevat
                                               verwachte landelijke verdeling. Natuurlijk stopt de                                          een uitvoerbare RES te komen.                                                       Georganiseerde belangengroepen; 2) Inwoners en       een visie met bandbreedtes en randvoorwaar-
                                               elektriciteitsopgave niet in 2030. De overstap naar                                                                                                                              ondernemers. Voor de betrokkenheid van volks-        den,strategie en een adaptief ontwikkelpad. In
                                               het duurzaam opwekken van elektriciteit en het                                               • Kwantiteit. De opgave voor de opwek van                                           vertegenwoordigers zijn er informatiebijeenkom-      de vervolgfase staat het programmeren centraal:
                                               gebruik van duurzame warmtebronnen gaat door                                                   hernieuwbare elektriciteit voor alle regio’s samen                                sten georganiseerd.                                  langjarig met elkaar sturen, uitvoeren en monitoren
                                               tot 2050. Voor de periode van 2030 tot 2040 onder-                                             is 35 TWh op land tot 2030. De opgave voor de                                                                                          om de opgaven uit het REP te realiseren. In die fase
                                               zoeken we gezamenlijk welke ambitie we willen                                                  periode daarna is nog niet bepaald. De regio’s                                  • Systeemefficiëntie. De aanwezigheid van een          zullen de deelnemende gemeenten het perspectief
                                               vaststellen en hoe we deze gaan invullen.                                                      kunnen zelf de verhouding tussen zon en wind                                      passende energie-infrastructuur is een belang-       verder concretiseren – zeker als het gaat om de
                                                                                                                                              kiezen. De regio U16 levert een bijdrage van 1,8                                  rijke voorwaarde voor het behalen van de             pijler energie, waarin nog veel aspecten in ontwik-
                                               Technieken Elektriciteit                                                                       TWh aan de landelijke opgave. Voor warmte                                         RES-ambities. Maar aanpassingen aan de ener-         keling zijn. In de programmeringsfase kunnen
                                               We zoeken naar oplossingen die binnen onze                                                     leveren de regio’s een RSW op. Die biedt onder                                    gie-infrastructuur vragen kostbare ruimte, tijd      gemeenten de opgaven in samenhang bekijken en
                                               invloedsfeer en binnen de mogelijkheden van de                                                 andere inzicht in de warmtevraag en het warm-                                     en investeringen. Om alle ontwikkelingen als         verbinden. Dit biedt ruimte om lusten en lasten in
                                                                                                                                                                                                                                gevolg van de energietransitie mogelijk te maken     evenwicht te houden.
                                                                                                                                                                                                                                en betaalbaar te houden, is het noodzakelijk om
                                                                                                                                                                                                                                naar het totale energiesysteem te kijken. Door de
                                       1       Indien de doelstelling van 35 TWh verhoogd wordt zal deze extra opgave allereerst ingevuld worden met Wind op Zee en kleinschalig zon. Inspanningen die leiden tot meer dan
                                                7 TWh kleinschalig zon op dak, tellen in het geval dat de landelijke doelstelling van 35 TWh wordt verhoogd wel mee.




                                  14       |                                                                                                                                                                                                                                                                                                 |   15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                           Moties en amendementen eerdere
                                           besluitvorming
                                           Bij de besluitvorming over de Ontwerp-RES en de
                                           Startnotitie zijn door parlementen moties en amen-
                                           dementen aangenomen. In Bijlage 12 vindt u hoe
                                           wij hier opvolging aan geven met een verwijzing
                                           waar in de RES 1.0 u dat terugvindt.

                                       1.4 Status van de RES 1.0
                                           De regionale aanpak van de energietransitie komt
                                           voort uit het Interbestuurlijk programma (IBP, 2018).
                                           Daarin hebben organisaties als de Vereniging van
                                           Nederlandse Gemeenten (VNG), het Interprovin-
                                           ciaal Overleg (IPO) en de Unie van Waterschappen
                                           zich verbonden aan de samenwerking. De samen-
                                           werking is door de gezamenlijke overheden in
                                           overleg met maatschappelijke partijen uitgewerkt
                                           in het Klimaatakkoord. Eind 2017 is op initiatief
                                           van de koepels van de decentrale overheden al
                                           gestart met de verkenning naar potentiële RES-
                                           regio’s. De definitieve samenstelling van de dertig
                                           RES-regio’s is vastgesteld door de bestuurders van
                                           de desbetreffende gemeenten, provincie en water-
                                           schappen. Voor onze regio is de samenstelling
                                           bekrachtigd in onze Startnotitie.
RES 1.0 | Regio U16 | Inleiding




                                                                                                            RES 1.0 | Regio U16 | Inleiding
                                           De regio’s actualiseren hun RES om de twee jaar.
                                           Zo is er voldoende wendbaarheid om nieuwe
                                           technieken en innovaties te kunnen benutten,
                                           af te stemmen met ruimtelijke opgaven en concre-
                                           tiseringen en bijstellingen met regelmaat democra-
                                           tisch vast te stellen.

                                           De RES samenwerking heeft geen juridische status
                                           en de RES heeft niet geleid tot verandering van
                                           de bevoegdheidsverdeling van de verschillende
                                           overheidslagen. Wel hebben de deelnemende over-
                                           heden, conform het Klimaatakkoord, afgesproken
                                           om instrumenten als omgevingsvisies en -plannen
                                           in te zetten bij het behalen van de doelen van de
                                           RES. Uiteindelijk moet de RES 1.0 een vertaling
                                           krijgen in de instrumenten van de Omgevingsvisie.
                                           De RES 1.0 wordt na besluitvorming in de gemeen-
                                           teraad bestuurlijk bindend voor de gemeente. Het
                                           heeft dan de status van een beleidsstuk. Pas als de
                                           RES 1.0 verwerkt wordt in het instrumentarium van
                                           de Omgevingsvisie, is er sprake van een juridische
                                           status.

                                           Mocht een gemeente willen afzien van verdere
                                           samenwerking, dan betekent dat niet dat zij
                                           zich vrijwaart van de bevoegdheden van hogere
                                           overheden of dat die automatisch zullen worden
                                           ingezet. Meer hierover leest u in paragraaf 5.4.




                                  16   |                                                           |   17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                                           2 Gezamenlijk van Ontwerp-RES naar RES 1.0
                                           2.1 R
                                                ES als onderdeel van de
                                               energietransitie
                                               De RES is een middel om de energietransitie te             elkaars kwaliteiten benutten en afstemmen over de
                                               laten plaatsvinden, geen doel op zichzelf. In onze         inzet van bevoegdheden. Daarom kijken we steeds
                                               regio zitten we al midden in de energietransitie.          door wie en op welk niveau een activiteit het beste
                                               Al vóór de uitwerking van een RES in het huidige           georganiseerd kan worden. Dat heeft ertoe geleid
                                               samenwerkingsverband werkten de deelnemende                dat het zwaartepunt van de ontwikkeling van de
                                               overheden actief aan de energietransitie. Bijna            RES 1.0 voor het onderdeel elektriciteit (boven)
                                               alle U16-overheden spraken ambities op dit thema           lokaal bij de gemeenten lag en voor het onderdeel
                                               uit waarbij een deel dit ook al uitwerkte in beleid.       warmte het zwaartepunt op regionaal niveau lag.
                                               Diverse gemeenten hebben al daadwerkelijk duur-            Voor de uitvoering van de RES is maatschappe-
                                               zame opwek projecten gerealiseerd en de woningen           lijke betrokkenheid essentieel. De keuzes die we
                                               aardgasvrij gemaakt. Hierdoor verschilt per over-          nu maken, hebben in een latere fase namelijk
                                               heid het uitgangspunt voor de uitwerking van de            een grote impact op de directe leefomgeving van
                                               RES 1.0 en de snelheid die gemaakt kan worden.             vrijwel alle Nederlanders. Daarom hebben we
                                               Waar de één verder is met de warmtetransitie is de         inwoners, maatschappelijke organisaties en onder-
                                               ander al verder met het realiseren van windmolens          nemers betrokken bij het opstellen van de RES.
                                               en zonnevelden.                                            Dit blijven we ook na de RES 1.0 doen (zie hiervoor
                                                                                                          paragraaf 6.5).
                                               De RES 1.0 is een tussenstap in een langetermijn-




                                                                                                                                                                       RES 1.0 | Regio U16 | Gezamenlijk van Ontwerp-RES naar RES 1.0
                                               proces van dertig jaar waarin alle betrokkenen in      2.2 Elektriciteit
                                               onze regio zorgvuldig vormgeven aan de energie-            Voor de ontwikkeling van het elektriciteitsdeel
                                               en warmtetransitie. Het is een flexibel proces dat         hebben de gemeenten de grootste rol gepakt. Na het
                                               zich stap voor stap ontwikkelt en waarbij samen-           vaststellen van de Ontwerp-RES hebben we ervoor
RES 1.0 | Regio U16 | Inleiding




                                               werken en leren centraal staan. Tijdens het proces         gekozen om de uitwerking van het thema elektrici-
                                               van de RES 1.0 tot vergunningverlening kunnen              teit vooral op lokaal niveau te doen. Zo kon worden
                                               zoekgebieden afvallen en kunnen er, ook buiten             aangesloten bij de lokale context en verschillende
                                               de zoekgebieden, nieuwe ideeën en initiatieven             fasen waarin de gemeenten zich bevonden, kon
                                               ontstaan. Daarnaast gaan nieuwe technieken of              worden doorgebouwd op bestaande participatie-
                                               innovaties een rol spelen. Daarom wordt de RES             structuren en konden lokale stakeholders het beste
                                               elke twee jaar geactualiseerd.                             betrokken worden. Vrijwel alle uitkomsten zijn tot
                                                                                                          stand gekomen na uitgebreide participatie in de
                                               De RES 1.0 is meer dan een kaart met zoekgebieden          deelnemende gemeenten.
                                               en een regionale warmtestructuur. Het RES-proces
                                               leidt tot een groeiend besef van urgentie, tot nauwe       Alle gemeenten zijn aan de slag gegaan met het
                                               samenwerking tussen overheden, netbeheerders               zoeken naar gebieden voor zonne- en windenergie.
                                               en belanghebbenden, tot nieuwe kennis over een             In gesprek met inwoners en stakeholders zijn
                                               breed spectrum aan onderwerpen maar vooral                 daarbij de denkrichtingen uit de Ontwerp-RES
                                               ook tot de overtuiging dat binnen de regio ruim            meegenomen. Daarbij waren verschillen zichtbaar
                                               voldoende kansen liggen om de energietransitie             in tempo en reikwijdte van de gesprekken, afhan-
                                               gezamenlijk en verantwoord vorm te geven. Alle             kelijk van de lokale context. De participatie was
                                               partijen onderschrijven dat de energietransitie            gericht op uitnodigen en informeren aan de ene
                                               alleen kan slagen als er breder wordt gekeken dan          kant, en ook op dialoog en het ophalen van kennis
                                               de eigen opgave. Dat betekent ook dat de verduur-          en meningen van de deelnemers.
                                               zaming van het bedrijfsleven en de industrie, de
                                               agrarische sector en de mobiliteit, samenhangen
                                               met de plannen in de RES. Het vraagt (op termijn)
                                               een brede blik op onder meer de infrastructuur,
                                               natuur en landschap, arbeidsmarkt en scholing en
                                               het stimuleren van veelbelovende innovaties.

                                               Met de besluitvorming over de Startnotitie en de
                                               Ontwerp-RES zijn in de regio U16 de inspanningen
                                               voor de energietransitie in een stroomversnelling
                                               gekomen. De RES is een samenwerking waarin we




                                  18   |                                                                                                                      |   19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                                                                                  Voorbeelden van vragen die aan inwoners en stake-                                               participatieproces. Dit heeft in diverse gemeenten      rondom warmte maken gemeenten in hun TVW.                                                wonen en werken zonder aardgas. Om alle thema’s
                                                                                  holders zijn voorgelegd:                                                                        geleid tot samenwerking en bijdragen van verte-         Ook de participatie met inwoners over die keuzes                                         die een rol spelen in de warmtetransitie in onze
                                                                                  • Welke landschappelijke kwaliteiten moeten zo                                                  genwoordigers van energiecoöperaties aan online         vindt op lokaal niveau plaats. Bij het ontwikkelen                                       regio in kaart te brengen, hebben we vier warm-
                                                                                    veel mogelijk worden behouden of versterkt?                                                   bijeenkomsten. Ook hebben energiecoöperaties            van de RES spraken we daarom vooral op regionaal                                         teateliers georganiseerd. Dit zijn bijeenkomsten
                                                                                  • Wat is er in welk type landschap mogelijk? En                                                 hun achterbannen geïnformeerd over online onder-        niveau met regionale stakeholders over warmte                                            waaraan niet alleen de deelnemende gemeenten,
                                                                                    onder welke voorwaarden?                                                                      zoeken en gevraagd om mee te denken en hun              als duurzame energiebron en de afwegingen                                                waterschappen en de provincie meededen, maar
                                                                                  • Welke financiële of sociale voorwaarden zijn                                                  mening te geven.2                                       die een rol spelen bij het inzetten van bovenge-                                         ook andere stakeholders zoals vertegenwoordigers
                                                                                    belangrijk bij het opwekken van duurzame elek-                                                                                                        meentelijke warmtebronnen. De uitkomsten van                                             van bewonerscoöperaties die betrokken zijn bij
                                                                                    triciteit?                                                                                    Regionaal zijn de lokale processen ondersteund          deze gesprekken kunnen gemeenten inzetten bij                                            het verduurzamen van de warmtevraag in onze
                                                                                  • Hoe kunnen we eventuele negatieve landschap-                                                  met onderzoek, kennis en afstemming. Daarnaast          gesprekken met stakeholders en lokale belang-                                            regio. In tabel 2.1 noemen we de belanghebbenden
                                                                                    pelijke effecten van het opwekken van duurzame                                                zijn er regelmatig zowel brede bijeenkomsten            hebbenden over de gemeentelijke TVW en bij                                               die betrokken zijn geweest bij de regionale
                                                                                    elektriciteit beperken?                                                                       als kleinere tafelgesprekken geweest met regi-          gesprekken met inwoners over de overstap naar                                            warmteateliers.
                                                                                  • Waar ziet u mogelijkheden voor windmolens en                                                  onale stakeholders. Ook voerden we een-op-een
                                                                                    zonnevelden?                                                                                  gesprekken met enkele organisaties uit het maat-
                                                                                                                                                                                  schappelijke veld met een belang in natuur, milieu,
                                                                                  Sommige gemeenten zijn samen op bovenlo-                                                        ruimtegebruik, landbouw en energie binnen de
                                                                                  kaal niveau gestart met participatie. Zo hebben                                                 regio U16. Denk aan de Natuur en Milieufederatie
                                                                                  de gemeenten in het Kromme Rijngebied en de                                                     Utrecht (NMU), vertegenwoordigers van de ener-
                                                                                  gemeenten in de Lopikerwaard met elkaar samen-                                                  giecoöperaties, en LTO. In onderstaande afbeelding
                                                                                  gewerkt. Zij organiseerden bijvoorbeeld samen                                                   ziet u welke activiteiten sinds 2019 op regionaal
                                                                                  webinars en bovenlokale digitale inloopavonden                                                  niveau hebben plaatsgevonden.
                                                                                  voor inwoners. Op de website www.energie-krom-
RES 1.0 | Regio U16 | Gezamenlijk van Ontwerp-RES naar RES 1.0




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       RES 1.0 | Regio U16 | Gezamenlijk van Ontwerp-RES naar RES 1.0
                                                                                  merijn-praatmee.nl. kunnen inwoners proces- en                                                  De lokale en regionale inspanningen hebben
                                                                                  achtergrondinformatie krijgen en meedoen aan                                                    geleid tot zoekgebieden voor zon- en windenergie.
                                                                                  online enquêtes.                                                                                Er zijn verschillen in fasering en inhoud tussen de
                                                                                                                                                                                  gemeenten. Met deze werkwijze doen we recht aan
                                                                                                                                                                                  de lokale context. Overigens is hier de participatie     Deelnemers warmteateliers                   Naam organisatie
                                                                                  Gemeenten hebben een breed palet van                                                            natuurlijk niet mee afgerond. Ook bij volgende lokale    Netbeheerder                                Stedin
                                                                                  participatietools ingezet:                                                                      afwegingskaders, uitnodigingskaders en projectini-       Warmtebedrijven/-leveranciers               Eneco, Engie
                                                                              •   Online enquêtes                                                                                 tiatieven zal participatie van groot belang zijn.        Waterbedrijven                              Vitens, Waternet, Oasen
                                                                              •   Fysieke bijeenkomsten                                                                                                                                    Uitvoerende overheidsorganen                Rijkswaterstaat (RWS), Omgevingsdienst Regio Utrecht (ODRU), Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
                                                                              •   Digitale bijeenkomsten                                                                 2.3 Warmte                                                                                                    (RVO), Regionale Uitvoeringsdienst Utrecht (RUD)
                                                                                                                                                                                                                                           Woningcorporaties                           Regioplatform Woningcorporaties Utrecht (RWU), Heuvelrug Wonen, Lekstede Wonen, Portaal, Groen West
                                                                              •   Straat- en keukentafelgesprekken                                                                Binnen de RES heet het deel dat over warmte gaat
                                                                              •   Spreekuren                                                                                      de Regionale Structuur Warmte (RSW). De warm-            Lokale energiecoöperaties                   De Bilt Energieneutraal (BENG), de Knotwilg, Duurzame Energie Coöperatie Zeist, Eigenwijkse Energie
                                                                              •   Platforms opgezet waarop inwoners en stake-                                                     tetransitie is een langjarig traject dat niet kan                                                    Coöperatie (EWEC), Energie Bunnik, Energie coöperatie 2030.nu, Energie Samen, Stichting Vitaal Dorp,
                                                                                  holders konden meedenken over de plannen,                                                       worden georganiseerd door één partij of organi-                                                      Huibertstroom, Energie-U, Energie-N, Heuvelrug Energie, Mijn Groene Huis, Warm Tuindorp
                                                                              •   Thema/gemeente websites met informatie                                                          satie. Zowel de deelnemende overheden, inwoners          Natuur en Milieufederatie                   Natuur en Milieufederatie Utrecht (NMU)
                                                                              •   Wattnou, jongeren enquête                                                                       van de regio en partijen die actief zijn in de warm-     Regionaal/lokaal energieloket               U-Thuis, Hier verwarmt, Energieloket
                                                                                                                                                                                                                                           Grootverbruikers/potentiële rest-           Industrie (asfaltcentrale, Jacobs Douwe Egberts, Monier, Vrumona)
                                                                              •   Huis-aan-huis brieven                                                                           teketen hebben elkaar nodig om te bouwen aan een
                                                                                                                                                                                                                                           warmtebronnen
                                                                              •   Nieuwsbrieven                                                                                   duurzame warmtevoorziening. Zo hebben particu-
                                                                                                                                                                                                                                           Jong RES                                    Jong RES Utrecht
                                                                              •   Artikelen in lokale media                                                                       liere woningeigenaren een belangrijke rol in het
                                                                              •   Informatiefilmpjes gemaakt.                                                                     verduurzamen van hun woning. En zijn project-
                                                                                                                                                                                                                                          Tabel 2.1. Een overzicht van belanghebbenden (naast deelnemende overheden) die betrokken zijn geweest bij de warmteateliers.
                                                                              •   Social media                                                                                    ontwikkelaars en warmtebedrijven nodig voor het
                                                                              •   Flyers en ansichtkaarten                                                                        realiseren van nieuwe duurzame warmtebronnen            In de warmteateliers hebben de deelnemende overheden en aanwezige belanghebbenden informatie aangedragen voor verschillende onderdelen
                                                                              •   Posters en digitale borden                                                                      en warmte-infrastructuur.                               van de RSW. Zij dachten bijvoorbeeld mee over gespreksonderwerpen voor de verdelingssystematiek (gespreksleidraad) en over de samenwer-
                                                                                                                                                                                                                                          king rond regionale warmtethema’s. Ook droegen zij bij aan de opstap naar een afwegingskader voor het verdelen van warmte uit één bron over
                                                                                                                                                                                  In het Klimaatakkoord is afgesproken dat                meerdere projecten. Op basis van deze inbreng hebben we drie notities opgesteld. (Zie bijlagen 5,6 en 7).
                                                                                  Verschillende georganiseerde belanghebbenden,                                                   gemeenten het initiatief nemen in de warmtetran-
                                                                                  zoals vertegenwoordigers van bewonersorgani-                                                    sitie, maar voor de uitvoering van deze enorme
                                                                                  saties, natuur- en milieuorganisaties, initiatief-                                              opgave spelen alle belanghebbenden binnen
                                                                                  nemers die duurzame energie willen opwekken                                                     de warmteketen een rol. Dit geldt zowel voor de
                                                                                  en energiecoöperaties, zijn gevraagd om mee te                                                  gemeentelijke transitievisie warmte (TVW) en de
                                                                                  denken bij de voorbereidingen van de participatie                                               lokale wijkuitvoeringsplannen, als voor de RSW.
                                                                                  en om een actieve bijdrage te leveren tijdens het                                               De meest relevante en richtinggevende keuzes



                                                                      2           In Bijlage 11 geven we een overzicht van de lokale participatie die heeft plaatsgevonden per gemeente over het thema elektriciteit.




                                                                 20       |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   |   21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                       TIJDLIJN RES U16
                                                                                                                           Organisatie stakeholders- en inwonersparticipatie



                                                                                                                                     12 april 2020                                                           27 oktober 2020
                                                                                                                                     Warmte-atelier                                                          Stakeholdersbijeenkomst
                                                                                                                                                                                                             over warmte en elektriciteit
                                                                              10 mei 2019
                                                                                                                                                 24 juni 2020
                                                                              Stakeholderbijeenkomst
                                                                                                                                                 Stakeholderbijeenkomst
                                                                              n.a.v. de startnotitie
                                                                                                       6 februari 2020                           over energielandschappen
                                                                                                       Stakeholderbijeenkomst
                                                                                                                                                                                9 september 2020                     17 november 2020
                                                                                                       over de RES (denkrichtingen
                                                                                                                                                                                Webinar over de RES                  Warmte-atelier
                                                                                                       meer concreet gemaakt)
                                                                                                                                                                                voor alle inwoners van
                                                                                                                                                                                de U16




                                                                             2019                                                                   2020                                                                     2021              2022


                                                                                                                               Februari/maart                                             27 oktober 2020                    2021
                                                                                                                               Tafelgesprekken                                            Warmte-atelier                     Gesprekken
                                                                                                                               met stakeholders in                                                                           met individuele
                                                                                              15 januari 2020                                                                                                                stakeholders
                                                                                                                               kleine groepjes
                                                                                              Stakeholderbijeenkomst                                               15 juli 2020
                                                                                                                               (zoals natuur en milieu,
                                                                                              over denkrichtingen RES                                              Stakeholderbijeenkomst
                                                                                                                               energie en bedrijven)
                                                                                              (voor milieuorganisaities,                                           over energie en landschap
                                                                                                                               over elektriciteit.                                                                      8 december 2020
                                                                                              natuurbeheerders,                                                    in de U16
                                                                                                                                                                                                                        Warmte-atelier
                                                                                              windmolenfabrikanten,
RES 1.0 | Regio U16 | Gezamenlijk van Ontwerp-RES naar RES 1.0




                                                                                                                                                                                                                                                             RES 1.0 | Regio U16 | Gezamenlijk van Ontwerp-RES naar RES 1.0
                                                                                              energieadviseurs, en
                                                                                              wetenschappers)

                                                                                                                                                                 Communicatie

                                                                                                                                                                 • Via www.energieregioutrecht.nl informeert de regio U16 inwoners over de RES.
                                                                                                                                                                 • Uitgebreide Toolbox voor gemeenten met visuals, kernboodschappen, standaard
                                                                                                                                                                   teksten, inspiratiegids participatie, formats voor enquêtes, etc.




                                                                      2.4 C
                                                                           oronamaatregelen van invloed op
                                                                          participatie
                                                                          Tijdens de uitwerking van de Ontwerp-RES naar
                                                                          de RES 1.0 waren maatregelen van kracht om de
                                                                          verspreiding van het coronavirus tegen te gaan.
                                                                          De participatie met inwoners en belanghebbenden
                                                                          verliep bijna helemaal digitaal. Fysieke bijeen-
                                                                          komsten konden minder vaak, en in sommige
                                                                          gemeenten zelfs helemaal niet, doorgaan. Het
                                                                          heeft voor inwoners en organisaties de drempel
                                                                          verlaagd om mee te doen. Jongeren konden we
                                                                          bijvoorbeeld beter bereiken. Aan de andere kant
                                                                          hebben we ervaren dat de dynamiek en output van
                                                                          online participatiebijeenkomsten anders is. We
                                                                          moesten op een andere manier dan gewoonlijk de
                                                                          gesprekken voeren en de benodigde input krijgen.




                                                                 22   |                                                                                                                                                                               | 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                                                          ,

                                                                              3 Elektriciteit
                                                                              3.1 Inleiding                                              3.2 Vertrekpunt: kaders en uitgangspunten
                                                                                  We willen als regio uiterlijk in 2030 1,8 TWh duur-       Bij het ontwikkelen van duurzame energie hebben
                                                                                  zame elektriciteit opwekken. Deze ambitie is de           we als regio te maken met diverse richtinggevende
                                                                                  opbrengst van een intensief en zorgvuldig proces          kaders. Startpunt is het Klimaatakkoord, waarin is
                                                                                  van de afgelopen tweeënhalf jaar. De vier verschil-       afgesproken dat de opgave van 35 TWh duurzame
                                                                                  lende onderdelen die wij ‘bouwblokken’ noemen,            energie op land in 2030 door dertig regio’s wordt
                                                                                  zijn samen het bod van onze regio.                        ingevuld. Onze regio draagt bij aan deze opgave
                                                                                                                                            in de vorm van deze RES. Die houdt in dat we ons
                                                                                  a. Het eerste bouwblok bestaat uit projecten voor         maximaal inspannen om uiterlijk 1 januari 2025 de
                                                                                     zonne- en windenergie en zon op dak die al zijn        vergunningen voor zonnevelden en windturbines
                                                                                     gerealiseerd. Deze projecten tellen expliciet mee      te verstrekken, zodat we uiterlijk in 2030 onze
                                                                                     voor de ambitie van 1,8 TWh.                           ambitie voor duurzame elektriciteit kunnen reali-
                                                                                  b. Het tweede bouwblok van onze regio is het reali-       seren. Om onze ambities en plannen te kunnen
                                                                                     seren van zo veel mogelijk zon op dak. Hier gaan       realiseren, wijzen we in onze omgevingsvisies
                                                                                     we zowel lokaal als regionaal aan werken.              en -plannen zoekgebieden aan en stellen we
                                                                                  c. Het derde bouwblok waaraan we gezamenlijk              hiervoor ruimtelijke en maatschappelijke rand-
                                                                                     hebben gewerkt bestaat uit zoekgebieden voor           voorwaarden op. Denk aan het streven naar 50%
                                                                                     windturbines en zonnevelden op land. Met een           lokaal eigendom. Uitgangspunt is dat we als regio
RES 1.0 | Regio U16 | Gezamenlijk van Ontwerp-RES naar RES 1.0




                                                                                     zoekgebied geven we aan waar in onze RES               gezamenlijk werken aan het halen van onze ambi-
                                                                                     we de mogelijkheden voor het opwekken van              ties, wat betekent dat alle deelnemende overheden
                                                                                     zonne- en windenergie verder onderzoeken. In           een bijdrage leveren.




                                                                                                                                                                                                        RES 1.0 | Regio U16 | Elektriciteit
                                                                                     de RES 1.0 leggen we nog geen concrete locaties
                                                                                     vast.                                                  Daarnaast gelden de Wet ruimtelijke ordening (Wro,
                                                                                  d. Het vierde bouwblok is de bekrachtiging van            vanaf 1 januari 2022 de Omgevingswet), de Elektri-
                                                                                     onze regionale samenwerking, met als doel om           citeitswet en de Klimaatwet als landelijke kaders
                                                                                     met elkaar permanent te blijven onderzoeken            voor besluiten over en ontwikkeling van duurzame
                                                                                     hoe we duurzame energie kunnen ontwikkelen.            energie op land. Verder is het Activiteitenbesluit
                                                                                     We weten namelijk dat tijdens het proces van           milieubeheer van belang. Dat regelt de bescher-
                                                                                     RES 1.0 tot vergunningverlening zoekgebieden           ming van de volksgezondheid, onder andere door
                                                                                     kunnen afvallen. Ook kunnen er nieuwe ideeën           geluidnormen te stellen aan windturbines.
                                                                                     en initiatieven ontstaan. Daarnaast kunnen
                                                                                     nieuwe technieken of innovaties een rol gaan           Voor het ruimtelijk beleid zijn vooral de Provinciale
                                                                                     spelen. En we hebben ook een opgave na 2030.           Omgevingsvisie (POVI) en de Interim Omgevings-
                                                                                  Ten slotte onderstrepen we hier het belang van            verordening relevant, waarin ruimte wordt geboden
                                                                                  energiebesparing. Hoewel energiebesparing geen            aan de ontwikkeling van duurzame energie. Natura
                                                                                  onderdeel van de RES is, is het een cruciaal onder-       2000 en ganzenrustgebieden worden in de POVI
                                                                                  deel van onze energietransitie. In hoofdstuk 4 leest      uitgesloten voor zonne- en windenergie. Ook
                                                                                  u meer over de energiebesparing in de gebouwde            verbindt de provincie aanvullende voorwaarden
                                                                                  omgeving.                                                 aan het ontwikkelen van duurzame energie in de
                                                                                                                                            provinciale stiltegebieden, weidevogelkernge-
                                                                                  In dit hoofdstuk lichten we onze elektriciteitsam-        bieden en het Natuurnetwerk Nederland (NNN).
                                                                                  bitie stap voor stap toe. We starten met het duiden       Daarnaast ontwikkelt de provincie een afwegings-
                                                                                  van onze kaders en de uitgangspunten waarmee              kader voor het Unesco Werelderfgoedgebied: de
                                                                                  we werken. Vervolgens beschrijven we concreet             Nieuwe Hollandse Waterlinie. In bijlage 1 gaan we
                                                                                  wat de totale ambitie van de regio is. Daarna staan       dieper in op de kaders en uitgangspunten van de
                                                                                  we achtereenvolgens stil bij:                             provincie Utrecht. De Keur en leggers van de water-
                                                                                                                                            schappen zijn van toepassing bij werken op en rond
                                                                                  1. De vier bouwblokken waarmee we onze ambitie            oppervlaktewater en op en rond waterkeringen.
                                                                                     onderbouwen;                                           De waterschappen ontwikkelen afwegingskaders
                                                                                  2. De omgang met de afwegingskaders van het               voor zonne- en windinitiatieven op en bij water(ke-
                                                                                     Nationaal Programma RES;                               ringen). Naast deze wettelijke en ruimtelijke kaders
                                                                                  3. De bovenregionale afstemming over gebieden;            houden de overheden in de regio rekening met de
                                                                                  4. De voorwaarden bij ons bod.                            uitgangspunten van de zonne- en windsectoren,




                                                                 24   |                                                                                                                          | 25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>                                               zoals beschreven in de Gedragscode Acceptatie &                     Sommige bouwblokken kennen een grotere                   3.4 B
                                                                                                                                                                                 ouwblok 1: Gerealiseerde duurzame
                                               Participatie Windenergie op Land en de Gedrags-                     zekerheid dan andere. Dat komt doordat bepaalde              opwek en projecten in de pijplijn met
                                               code Zon op Land.                                                   bouwblokken al verder zijn uitgewerkt dan andere             de status ‘zeker’
                                                                                                                   bouwblokken. Voor de projecten die we al hebben                  Onze regio heeft een monitor ontwikkeld om de                                          regeling voor Stimulering duurzame energiepro-
                                               Ook hebben diverse gemeenten kaders en                              gerealiseerd of die met de status ‘zeker’ in de pijp-            groei van duurzame energie bij te houden. Op                                           ductie (SDE) aangepast, waardoor zon op dak beter
                                               uitgangspunten vastgesteld voor het ontwikkelen                     lijn zitten (bouwblok 1), kunnen we met grote zeker-             basis hiervan hebben we inzichtelijk gemaakt                                           kan concurreren met veldprojecten. Bovendien
                                               van zonne- en windenergie en het verduurzamen                       heid zeggen wat de opbrengsten zijn. Dat is anders               hoeveel duurzaam opgewekte elektriciteit er al                                         bereidt het kabinet een wijziging van het Besluit
                                               van de gebouwde omgeving. Meer hierover leest u                     voor de bijdrage van gemeenten die voortkomen                    is gerealiseerd, hoeveel projecten voor duurzaam                                       bouwwerken leefomgeving (het Bouwbesluit)
                                               in bijlage 1.                                                       uit de lokale zoekprocessen (bouwblok 3) of onze                 opgewekte elektriciteit er in de pijplijn zitten en in                                 voor, die gemeenten meer bevoegdheden geeft
                                                                                                                   regionale ambitie voor zon op dak (bouwblok 2).                  welke fase van ontwikkeling deze projecten zich                                        om het installeren van zonnepanelen op daken af
                                           3.3 A
                                                mbitie van 1,8 TWh met vier                                                                                                        bevinden. Met de monitor brengen we periodiek in                                       te dwingen. Waarschijnlijk treedt het gewijzigde
                                               bouwblokken als onderbouwing                                        De bouwblokken 2 en 3 moeten we de komende                       beeld welke projecten in de pijplijn zeker doorgaan.                                   besluit in werking op 1 januari 2022, tegelijk met de
                                               Onze ambitie om uiterlijk in 2030 1,8 TWh duur-                     jaren concreter maken. Dat betekent dat zoekge-                  Voor windenergie zijn dit projecten waarvoor een                                       Omgevingswet.
                                               zame elektriciteit op te wekken, is in lijn met de                  bieden die we in de RES 1.0 hebben opgenomen,                    vergunning is verleend en voor zonne-energie zijn
                                               ambitie in de Ontwerp-RES. De ambitie is haal-                      moeten worden uitgewerkt tot concrete projecten                  dit projecten waarvan de bouw in voorbereiding                                         Op basis van de onderzoeken en overige infor-
                                               baar gebleken in de participatieprocessen die                       en dat de potentie voor zon op dak moet worden                   is. Samen levert dit voor de U16 nu 0,438 TWh op3.                                     matie4 zetten we in op een hoeveelheid duur-
                                               we hebben doorlopen, in het beleid (dat deels in                    benut. In de praktijk kan deze concretiseringslag                Dit is hoger dan de hoeveelheid in de Ontwerp-RES                                      zaam opgewekte elektriciteit uit grootschalige
                                               ontwikkeling is) en in de verschillende studies                     betekenen dat we plannen anders invullen of zelfs                uit 2020. De analyse van het aantal grootschalige                                      dakprojecten van 0,3 tot 0,5 TWh. Nu leveren de
                                               die we hebben laten doen (Energieanalyse U16,                       dat plannen uitvallen. Hier houden we als regio                  zonnedaken in de regio laat zien dat dit aantal flink                                  zonnedaken, met een vermogen van meer dan
                                               Rapport Energielandschappen U16, Kansenkaarten                      rekening mee. Daarom werken we in onze RES voor                  is toegenomen ten opzichte van wat toen bekend                                         15 kilowattpiek (kWp), ongeveer 0,194 TWh aan
                                               en Globale nettoets Stedin). De onderbouwing van                    bouwblok 2 met een bandbreedte. Bouwblok 3 kent                  was. In paragraaf 3.6 hebben we een tabel opge-                                        duurzame elektriciteit. Het aandeel gerealiseerd is
                                               onze ambitie bestaat uit vier bouwblokken:                          geen bandbreedte, maar moet wel nadrukkelijk als                 nomen met een uitsplitsing van de gerealiseerde                                        onderdeel van onze ambitie voor zon op dak.
                                               1. Duurzame elektriciteit die we al hebben opge-                    een tussentijds resultaat worden gelezen. Dit bouw-              productie en ‘pijplijnprojecten’ per gemeente. Een                                     Hieronder onderbouwen we onze ambitie voor zon
                                                  wekt en projecten in de pijplijn met de status                   blok is namelijk in beweging en bij het concreet                 verdere uitleg van onze monitoring vindt u in                                          op dak. Dit doen we langs twee lijnen:
                                                  ‘zeker’;                                                         maken van de zoekgebieden kunnen de getallen                     bijlage 10.
RES 1.0 | Regio U16 | Elektriciteit




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              RES 1.0 | Regio U16 | Elektriciteit
                                               2. De ambitie voor zon op dak;                                      hoger of lager uitvallen. We spreken wel met elkaar                                                                                                     a. Een verdiepende analyse van de potentie en
                                               3. Bijdrage van gemeenten die voortkomen uit de                     af om het vizier de komende jaren gezamenlijk te         3.5 Bouwblok 2: Ambitie voor zon op dak                                                           realisatie van zon op dak in de RES U16;
                                                  lokale zoekprocessen naar zoekgebieden voor                      richten op de realisatie van de 1,8 TWh. Dit onder-              We zetten in de RES U16 maximaal in op zon op                                          b. Een verdiepende analyse van de aansluitbaar-
                                                  zonne- en windenergie;                                           streept ook het belang van bouwblok 4. Als we onze               dak. Deze techniek kan rekenen op grote maat-                                             heid van zon op dak op de infrastructuur van
                                               4. De permanente samenwerking en zoektocht                          ambitie om 1,8 TWh hernieuwbare elektriciteit op                 schappelijke acceptatie, zo bleek uit de lokale                                           Stedin.
                                                  naar zoekgebieden voor duurzame energie.                         te wekken uiterlijk in 2030 willen waarmaken, zijn               zoekprocessen die de gemeenten van de U16
                                                                                                                   continue samenwerking en ontwikkeling nodig.                     hebben doorlopen. In de Ontwerp-RES noemden we                                         Potentie en realisatie
                                                                                                                   Nieuwe plannen zijn nodig, in het geval dat huidige              een geschatte hoeveelheid van 0,5 TWh zon op dak                                       De RES U16 heeft een onderzoek laten uitvoeren
                                                                                                                   plannen niet haalbaar blijken.                                   als bijdrage aan de ambitie van onze regio. Deze                                       naar de potentie en realisatie van geschikte daken
                                                                                                                                                                                    ambitie hebben we bepaald op basis van eerste                                          voor het opwekken van zonne-energie in de regio
                                                                                                                                                                                    globale verkenningen van het potentieel in onze                                        en zal dit de komende drie jaar jaarlijks laten
                                                                                                                                                                                    regio en aannames over de daadwerkelijke realisa-                                      herhalen. De uitkomsten van het onderzoek vindt
                                               Onderdeel van ons bod                                      Hoeveelheid in TWh      Waarvan zon in      Waarvan wind in TWh           tiegraad van dat potentieel. De afgelopen maanden                                      u in Bijlage 25. Het gaat om daken waarop installa-
                                                                                                          totaal                  TWh                                               hebben we hard gewerkt en veel onderzoek gedaan                                        ties voor het opwekken van zonne-energie kunnen
                                               Bouwblok 1: Gerealiseerde opwek + Pijplijnstatus ‘zeker’   0,438                   0,295               0,143                         om de realisatiekans van zon op dak in onze regio                                      worden geplaatst met een vermogen groter dan 15
                                                                                                                                                                                    verder te onderbouwen.                                                                 kWp. De theoretische potentie die uit het onder-
                                               Bouwblok 2: Zon op dak                                     0,3-0,5 TWh (Ambitie in bandbreedte)
                                                                                                                                                                                                                                                                           zoek komt, bedraagt 1,349 TWh. Met theoretisch
                                               Bouwblok 3: Lokale zoekprocessen                           1,164                   0,765               0,399                         Zon op dak is de afgelopen jaren sterk gegroeid en                                     bedoelen we dat we hierbij geen rekening houden
                                               Bouwblok 4: Continue samenwerking en ontwikkeling          Hiervoor is nog geen ambitie op te nemen.                                 we willen deze groei voortzetten met een ambiti-                                       met technische en andere belemmeringen die de
                                                                                                                                                                                    euze en realistische aanpak. In onze Ontwerp-RES                                       realisatie van zon op dak in de weg kunnen staan.
                                                                                                                                                                                    namen we een aantal voorwaarden op om van zon                                          Anders dan vaak wordt gedacht (‘Leg gewoon alle
                                                                                                                                                                                    op dak een succes te maken. Deze voorwaarden                                           daken vol’) is het realiseren van grootschalige
                                                                                                                                                                                    zijn voor een belangrijk deel ingevuld. Zo is de                                       dakprojecten geen gemakkelijke opgave.




                                                                                                                                                                            3  Peildatum maart 2020
                                                                                                                                                                            4	Werkgroep Zon op daken NPRES, Samen het dak op voor een zonnige toekomst, 29 januari 2021; Greenspread, Benuttingsgraad zon op Utrechtse daken zon-PV in de gemeente
                                                                                                                                                                               Utrecht, 18 februari 2021; CE Delft, Scenario’s zon op grote daken gemeente Utrecht, maart 2021.
                                                                                                                                                                            5	Enkele gemeenten hebben onderzoek uitgevoerd naar potentie en/of realisatiegraad van zon op dak in hun gemeente. De resultaten van deze onderzoeken kunnen afwijken van
                                                                                                                                                                               de uitkomsten van het onderzoek in het kader van de RES. Dit heeft vooral te maken met de voor de analyse gebruikte informatie, de onderzoeksmethode en/of de peildatum
                                                                                                                                                                               van de analyse.




                                      26   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                         |   27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                                               Bij de installatie van zonnepanelen op daken                                   van de dakconstructie en obstakels op het dak
                                               moeten vaak meerdere hindernissen worden                                       hebben invloed op de mogelijkheden voor zon op
                                               genomen, geïllustreerd in onderstaande figuur.                                 dak.
                                               De theoretische potentie aan de onderzijde van de                            • Businesscase: zon op dak wordt pas aantrekke-
                                               piramide wordt dus niet zonder meer ingevuld. De                               lijk bij een positieve businesscase. Onder andere
                                               volgende belemmeringen spelen een rol:                                         aanvullende eisen van verzekeraars verslech-
                                                                                                                              teren die soms.
                                               • Medewerking: de (particuliere) dakeigenaar moet                            • Aansluitbaarheid: zon op dak moet binnen een
                                                 meewerken met de ontwikkeling van zon op dak.                                bepaalde straal rond het elektriciteitsnet ontwik-
                                               • Organisatorische belemmeringen: vaak is de eige-                             keld worden. Daarnaast moet er netcapaciteit
                                                 naar van het (bedrijfs)pand niet de gebruiker.                               beschikbaar zijn.
                                               • Technische belemmeringen: niet alle daken
                                                 blijken in de praktijk geschikt. De draagkracht
RES 1.0 | Regio U16 | Elektriciteit




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        RES 1.0 | Regio U16 | Elektriciteit
                                                                                                                                                                                   Figuur 3.1 Percentage theoretisch geschikt dakoppervlak dat kan worden aangesloten op beschikbare netcapaciteit, Stedin, 2021.



                                                                                                                                                                                   Aansluitbaarheid
                                                                                                                                                                                   Stedin heeft voor onze regio de aansluitmogelijk-                                         Onderstaande kansenkaarten van Stedin laten zien
                                                                                                                                                                                   heden voor zon op dak onderzocht. Zon op dak wordt                                        waar mogelijkheden zijn voor het terugleveren van
                                                                                                                                                                                   door Stedin aangesloten op de zogenaamde midden-                                          elektriciteit die is opgewekt met grootschalig zon op
                                                                                                                                                                                   spanningsringen (MS-ringen). Op dit moment heeft                                          dak.
                                                                                                                                                                                   Stedin 0,58 TWh beschikbaar op het totaal aan
                                                                                                                                                                                   MS-ringen in het U16-gebied. Op het spanningsni-
                                               Conclusie: van de theoretische potentie van 1,349 TWh is er in theorie voor circa 33% voldoende netcapaciteit. Dat is 0,58 TWh.    veau van de MS-ringen bevinden zich aansluitingen
                                                           Wanneer we overgaan tot concrete projecten moet er rekening worden gehouden met bovengenoemde afhankelijkheden.
                                                                                                                                                                                   geschikt voor 500 tot 5.000 zonnepanelen.




                                      28   |                                                                                                                                                                                                                                                                                     | 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>RES 1.0 | Regio U16 | Elektriciteit




                                                                                                                                                                                                      RES 1.0 | Regio U16 | Elektriciteit
                                               Figuur 3.2 De beschikbare netcapaciteit per MS-ring (totaal 0,58 TWh), Stedin, 2021.

                                               Als we de inzichten uit figuur 1 en figuur 2 combi-                                    Deze inzichten willen we als regio gebruiken om
                                               neren, wordt duidelijk welke gebieden het meest                                        de maximale potentie van zon op dak te benutten.
                                               geschikt zijn voor het stimuleren van grootschalig                                     Dit is een belangrijk onderdeel van de thematische
                                               zon op dak. Daarnaast weten we in welke gebieden                                       agenda (zie bijlage 8). In overleg met Stedin en met
                                               investeringen in het vergroten van de netcapaciteit                                    regionale afstemming kunnen we kansen verzil-
                                               in MS-ringen het meest renderen in termen van op                                       veren en toekomstige knelpunten tijdig vaststellen.
                                               te wekken vermogen uit zon op dak (zie Bijlage 3).




                                      30   |                                                                                                                                                 |   31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                                           3.6 B
                                                ouwblok 3: bijdrage gemeenten                                                                                                                          Onderdeel             Leeswijzer algemeen
                                               die voortkomen uit de lokale                                                                                                                             Algemeen              De tabel geeft een momentopname van de stand van zaken voor gerealiseerde projecten, pijplijnprojecten met de status ‘zeker’
                                               zoekprocessen                                                                                                                                                                  en ambities voor duurzame energie in de regio. Voor de hoeveelheid opgewekte energie van windturbines zijn we uitgegaan van
                                                     Het derde bouwblok bestaat uit de bijdrage van                                                                                                                           een opbrengst van 17.500 MWh per turbine (3.500 vollast-uren) en voor zonnevelden van 947,7 MWh per hectare (950 vol-
                                                     gemeenten die zijn voortgekomen uit lokale                                                                                                                               last-uren). Enkele gemeenten wijken af van deze uitgangspunten.
                                                     zoekprocessen. De afgelopen periode hebben op                                                                                                      Bronnen tabel         Operationeel en Pijplijn zeker: regionale monitor en Analyse zonnepotentie en gerealiseerd, MapGear, april 2021 (zie Bijlage 2).
                                                     gemeentelijk en subregionaal niveau zoekpro-                                                                                                                             Ambitie: actuele opgaven gemeenten, maart/april 2021.
                                                     cessen plaatsgevonden om te komen tot zoekge-                                                                                                      Zon operationeel      In vrijwel alle gevallen gaat het om zon op dak, m.u.v. de gemeenten Houten, De Bilt en Nieuwegein die al zonnevelden hebben
                                                     bieden voor zonne- en windenergie. Hierin was                                                                                                                            gerealiseerd.
                                                     binnen de regionale kaders ruimte voor lokale fase-                                                                                                Pijplijn zeker        Projecten in de pijplijn met de status ‘zeker’:
                                                     ring en lokaal maatwerk. Hieronder presenteren we                                                                                                                        Wind: vergunning verleend;
                                                     de ambities die per gemeente of subregio. Samen                                                                                                                          Zonnevelden: bouw in voorbereiding.
                                                     leveren die een bijdrage op van 1,164 TWh. Dit staat                                                                                                                     NB: de gemeentelijke opgaven voor de pijplijn in bijlage 1 wijken af van de pijplijn in deze tabel. In de opgaven van de gemeenten
                                                     voor circa 26 turbines en circa 800 hectare zonne-                                                                                                                       zijn ook minder zekere projecten opgenomen, terwijl we in de tabel hierboven alleen projecten hebben opgenomen die zeker
                                                                                                                                                                                                                              doorgaan.
                                                     veld. Bij de tabel vindt u een leeswijzer waarin we
                                                     de ambities per gemeente duiden. De bijgevoegde                                                                                                    Ambitie zon op dak    Omdat nog niet alle gemeenten hiervoor een specifieke ambitie hebben geformuleerd, is deze kolom exclusief zon op dak. Een
                                                                                                                                                                                                                              aantal gemeenten heeft zon op dak wel meegenomen in hun totale ambitie. Zie hieronder voor een toelichting per gemeente.
                                                     kaart van onze regio geeft weer waar we de zoekge-
                                                     bieden voor zonne- en windenergie voorzien.                                                                                                        Gemeente              Leeswijzer per gemeente
                                                                                                                                                                                                        Bunnik                De gemeente heeft twee zonneveldprojecten (van samen 30 hectare) in voorbereiding.
                                                                                                                                                                                                        Houten                Voor zonnevelden heeft Houten 100 hectare beleidsruimte. Daarvan is reeds 45 hectare vergund; dat is Operationeel en Pijplijn
                                                                        Operationeel (MWh)            Pijplijn zeker (MWh)             Ambitie (MWh)                Totaal               Ambitie                              zeker. Daarmee resteert in Houten 55 hectare beleidsruimte. Daarnaast is er in Houten een bestaand windpark (Houten) en een
                                                                                                                                                                                                                              vergund windpark (Goyerbrug).
                                                         Gemeente      Wind      Zon      Totaal    Wind      Zon     Totaal     Wind       Zon      Totaal     MWh       TWh     Turbines   Hectares
                                                                                                                                                                                                        Utrechtse Heuvelrug   De ambitie van de gemeente is 0,08 TWh, waarvan 0,02 TWh te realiseren met innovatie. Mocht deze 0,02 TWh niet met innovatie
                                                             Bunnik      0       3.451     3.451      0        0         0         0       50.228    50.228    53.679     0,054      0         53                             kunnen worden ingevuld, wordt dit aandeel met wind en/of zon gerealiseerd. In de tabel hebben we het aandeel innovatie opge-
                                                            Houten     11.800   33.041    44.841    67.000   13.983   80.983       0       52.124    52.124    177.948    0,178      0         55
                                                                                                                                                                                                                              nomen in de ambitie zon.
RES 1.0 | Regio U16 | Elektriciteit




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             RES 1.0 | Regio U16 | Elektriciteit
                                                                                                                                                                                                        Wijk bij Duurstede    De 60 hectare zonnevelden zijn reeds vergund.
                                                Utrechtse Heuvelrug      0       8.061     8.061      0        0         0      35.000     45.000    80.000    88.061     0,088      2         47,5
                                                                                                                                                                                                        Montfoort             De Lopikerwaard-gemeenten brengen een gezamenlijk bod in van 0,26 TWh. De verdeling van de ambitie over technieken is
                                                  Wijk bij Duurstede     0       4.413     4.413      0        0         0         0       56.862    56.862    61.275     0,061      0         60
                                                                                                                                                                                                        Lopik                 flexibel, maar de ambitie zelf staat vast. De ambitie voor 0,05 TWh voor zon op dak is niet in de tabel opgenomen. De ambitie van
                                                         Montfoort       0       9.723     9.723      0        0         0                                                                                                    de Lopikerwaard is inclusief Operationeel en Pijplijn zeker. Als er meer zon op dak mogelijk blijkt, wordt dat aandeel in mindering
                                                                                                                                                                                                        Oudewater
                                                              Lopik    12.778    7.027    19.805      0        0         0
                                                                                                                                                                                                                              gebracht op het aandeel zonnevelden en windturbines. Dit laatste is n.a.v. de recente data zon op dak nog niet verwerkt in de
                                                                                                                                                                                                        Woerden               tabel.
                                                         Oudewater       0       3.017     3.017      0        0         0      122.500    87.170   209.670    260.000    0,260      7         120
                                                                                                                                                                                                        IJsselstein
                                                           Woerden       0      13.682    13.682      0        0         0
                                                                                                                                                                                                        De Bilt               Bij de ambitie voor zon gaat het om zowel zon op veld als zon op dak.
                                                         IJsselstein     0       4.045     4.045      0        58       58
                                                                                                                                                                                                        De Ronde Venen        De gemeente heeft vooralsnog alleen een ambitie voor 2040 vastgesteld. Dan wil de gemeente 0,05 TWh opwekken met zon op
                                                             De Bilt     0      11.308    11.308      0        0         0         0       30.895    30.895    42.203     0,042      0         32,6                           grote daken en 0,18 TWh met zonnevelden en/of windmolens. De raad besluit naar verwachting 30 juni over de zoekgebieden
                                                   De Ronde Venen      6.389     6.284    12.673      0        0         0        pm        pm         pm      12.673     0,013     pm         pm                             hiervoor.
                                                                                                                                                                                                        Nieuwegein            De gemeente realiseert deze ambitie vóór 2030. De ambitie voor zonnevelden komt uit de Routekaart Energieneutraal Nieuwgein
                                                        Nieuwegein     25.125   41.521    66.646      0        0         0         0       13.268    13.268    79.914     0,080      0         14
                                                                                                                                                                                                                              2040 (2017) en is dus naar voren gehaald.
                                                     Stichtse Vecht      0       7.475     7.475      0        0        0          0       92.525    92.525    100.000    0,100      0         90
                                                                                                                                                                                                        Stichtse Vecht        Bij de ambitie voor zon gaat het om zowel zon op veld als grootschalig zon op dak.
                                                            Utrecht      0      36.000    36.000      0      65.000   65.000    138.000   284.000   422.000    523.000    0,523     10         282
                                                                                                                                                                                                        Utrecht               Bij deze ambitie gaat het om de beleidsruimte voor Energielandschap Rijnenburg en Reijerscop: acht windturbines en 230 hecta-
                                                   Vijfheerenlanden    19.800   18.713    38.513      0        0        0       33.000       0       33.000    71.513     0,072      3             0                          re zonneveld. Er is een initiatiefnemer geselecteerd die start met de planuitwerking voor drie windturbines en 7 hectare zonne-
                                                                                                                                                                                                                              veld en 20 hectare zonneveld op de Nedereindse Plas. Daarnaast tellen de in voorbereiding zijnde zonnevelden Meijewetering,
                                                              Zeist      0       6.337     6.337      0      2.000     2.000    70.000     53.000   123.000    131.337    0,131      4         39,3
                                                                                                                                                                                                                              Haarrijnseplas en geluidswal A12 mee. Ten opzichte van de ontwerp-RES en concept bod hebben een aantal nieuwe initiatieven
                                                  Totaal U16 (MWh)     75.892   214.098   289.990   67.000   81.041   148.041   398.500   765.071   1.163.571 1.601.602   1,602     26        793,4                           zich gemeld voor wind en/of zon in de aangewezen zoekgebieden, waaronder Ockhuizen en USP. Indien grootschalige opwek kan
                                                  Totaal U16 (TWh)     0,076     0,214     0,290    0,067    0,081     0,148     0,399     0,765     1,164      1,602                                                         worden ingepast, kunnen deze initiatieven nog voor 2030 worden ontwikkeld.
                                                                                                                                                                                                        Vijfheerenlanden      Binnen de gemeente is gekozen voor windenergie en is uitgesproken geen ambitie voor zonnevelden te hebben. Dit staat los van
                                           In bijlage 1 beschrijven we per gemeente de opbrengst van de lokale zoekprocessen binnen de afwegingskaders van het Nationaal Programma RES.                                       zon op dak.
                                           Hier vindt u ook een uitvergroting van de zoekgebieden per gemeente.
                                                                                                                                                                                                        Zeist                 De gemeente doet verder onderzoek naar de theoretische ruimte voor windturbines en zonnevelden in de zoekgebieden. Hieruit
                                                                                                                                                                                                                              moet blijken of en onder welke voorwaarden windturbines en/of zonnevelden mogelijk zijn. De gemeenten ziet mogelijkheden
                                           Toelichting bij de gegevens
                                                                                                                                                                                                                              voor nul tot vier windturbines.
                                           Operationeel:           stand van duurzame energieproductie uit wind en zon per maart 2020 (monitor)
                                           Pijplijn zeker:         wind = vergunning verleend; zon = bouw in voorbereiding
                                           Ambitie:		              conform opgave gemeenten maart 2021, gemeenten gebruiken soms verschillende opbrengst per turbine of ha




                                      32    |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       |   33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                             ouwblok 4: continue samenwerking
                                                                                                                                                                                        3.7 B
                                                                                                                                                                                            en permanente zoektocht naar
                                                                                                                                                                                            zoekgebieden voor duurzame energie’
                                                                                                                                                                                           We werken in ons bod voor sommige bouwblokken          Hierin is het belangrijk om zoveel mogelijke aan
                                                                                                                                                                                           met bandbreedtes. We realiseren ons namelijk dat       te sluiten bij de landschappelijke kwaliteiten van
                                                                                                                                                                                           plannen kunnen uitvallen. Nieuwe plannen zijn          de gebieden, de kansen voor aansluiting op de
                                                                                                                                                                                           nodig, in het geval dat huidige plannen niet haal-     netinfrastructuur te benutten en de verhouding
                                                                                                                                                                                           baar blijken. Het is daarom van belang de realisatie   tussen zonne- en windenergie in balans te houden.
                                                                                                                                                                                           van onze ambitie op vastgestelde ijkmomenten           Zo worden in De Bilt en Bunnik mogelijkheden voor
                                                                                                                                                                                           goed te blijven monitoren. Dit doen we om zicht te     windenergie verder onderzocht. Aan dit onderzoek
                                                                                                                                                                                           houden op de realisatie van onze ambitie: voor 2030    is op dit moment nog geen kwantitatieve ambitie
                                                                                                                                                                                           1,8 TWh duurzame energie opwekken in onze regio.       te koppelen. De uitkomsten van deze onderzoeken
                                                                                                                                                                                           Ook de opgave die na 2030 op ons wacht, vraagt         nemen we mee in het vervolg. Uiteraard moeten
                                                                                                                                                                                           om deze houding: om permanent door te gaan             zulke gebieden lokaal worden getoetst op haal-
                                                                                                                                                                                           met het ontwikkelen en zoeken naar ruimte voor         baarheid (met participatieprocessen en door ze te
                                                                                                                                                                                           duurzaam opgewekte energie. We moeten daarom           toetsen aan beleidskaders) en is het uiteindelijk
                                                                                                                                                                                           als samenwerkende overheden dan ook kansrijke          aan de gemeenteraden om er een besluit over te
                                                                                                                                                                                           gebieden voor duurzame opwek blijven verkennen.        nemen.
RES 1.0 | Regio U16 | Elektriciteit




                                                                                                                                                                                                                                                                                                            RES 1.0 | Regio U16 | Elektriciteit
                                               Figuur 1. Overzichtskaart van zoekgebieden en -zones in de RES U16.


                                                Toelichting bij de kaart

                                                Op deze kaart hebben we huidige en vergunde wind- en zonneparken opgenomen. Daarnaast geeft de kaart inzicht in de zoekgebieden
                                                voor zonne- en windenergie in de regio, die nu in de gemeentelijke ambities zijn opgenomen. De overzichtskaart is dus een momentopna-
                                                me van de permanente zoektocht naar zoekgebieden. Voor een aantal gemeenten zijn de zoekgebieden opgenomen onder voorbehoud van
                                                instemming door de gemeenteraad.

                                                Zoekzone zon: De gemeenten Stichtse Vecht, De Bilt, Bunnik, Houten, Wijk bij Duurstede en Utrechtse Heuvelrug werken met zogeheten
                                                zonnekaarten. Op deze kaarten is de kansrijkheid of geschiktheid van gebieden voor het ontwikkelen van zonnevelden aangegeven in
                                                groen, oranje en rood. Zie Bijlage 1 voor detailkaarten per gemeente. Bovenstaande overzichtskaart toont alleen de kansrijke gebieden
                                                (groen). Binnen de zoekgebieden of -zones voor zon wordt de ontwikkeling van zonnevelden mogelijk gemaakt. Dit betekent niet dat het
                                                hele gebied hiervoor wordt benut.




                                      34   |                                                                                                                                                                                                                                                       |   35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>                                                   Systeemefficiëntie                               Kwantiteit                               Het opwekken van duurzame energie vereist in
                                                                                                                                             omvang en vorm een ander ruimtegebruik dan we
                                                                                                                                             gewend zijn. We vinden het als regio heel belang-
                                                                                 TWh
                                                                                 (TeraWattuur)
                                                                                                                                             rijk dat keuzes rond duurzame energie bijdragen
                                                                                                                                             aan de ruimtelijke kwaliteit van het landschap.
                                                                                                                                             Daarom hebben we als regio in de Ontwerp-RES
                                                                                                                                             denkrichtingen opgesteld die hieraan bijdragen,
                                                                                                                                             zoals:
                                                                                                                                             • We zetten maximaal in op zon op dak.
                                                                                                                                             • De grootste potentie voor windmolens is te
                                                                                                                                               vinden: Langs infrastructuur; Bij bedrijventer-
                                                                                                                                               reinen; In agrarisch gebied.
                                                                                                                                             • Voor zonnevelden ligt de focus op meervoudig
                                                   Ruimte
                                                                            RES                     Draagvlak                                  ruimtegebruik. We nemen de zonneladder6 en
                                                                                                                                               de voorkeursvolgorde voor zonne-energie uit de
                                                                                                                                               Omgevingsvisie van de provincie Utrecht mee in
                                                                                                                                               onze afwegingen7.
                                           3.8 Afwegingskaders NP RES
                                                    Bij het uitwerken van de ambitie van de regio is                                         Het opnemen van zoekgebieden in deze RES is een
                                                    het essentieel om verschillende belangen tegen                                           eerste stap op weg naar het aanwijzen van project-
                                                    elkaar af te wegen. Hieronder beschrijven we hoe                                         locaties en het ontwikkelen van concrete projecten.
                                                    wij in onze regio invulling hebben gegeven aan de                                        Het betekent niet automatisch dat de aangewezen
                                                    afwegingskaders van het Nationaal Programma                                              zoekgebieden ook daadwerkelijk worden ingevuld.
                                                    RES. Omdat we het kwantitatieve kader eerder al                                          In vervolgstappen zullen we aspecten als effecten
                                                                                                                                                                                                         Figuur 3.4. Landschapstypen in de regio U16, Land-id, 2020.
                                                    hebben beschreven, staan we hieronder stil bij de                                        op de omgeving, veiligheid en aansluitbaarheid
RES 1.0 | Regio U16 | Elektriciteit




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             RES 1.0 | Regio U16 | Elektriciteit
                                                    kaders ‘ruimtelijke kwaliteit’, ‘systeemefficiëntie’                                     verder onderzoeken. Ook vindt er nog partici-               Per landschapstype wordt beschreven hoe het                                              c. Rivierenlandschap
                                                    en ‘maatschappelijke en bestuurlijke betrokken-                                          patie plaats en wordt het streven naar 50% lokaal           opwekken van hernieuwbare energie het beste kan                                          1. Windturbines in lijnopstelling langs grootscha-
                                                    heid’. PBL heeft op verzoek van het NP RES ook een                                       eigendom verder ingevuld. In de vergunningproce-            worden ingepast om de ruimtelijke kwaliteit te                                              lige infrastructuur, zoals het Amsterdam-Rijn-
                                                    analyse gemaakt van de Ontwerp-RES. De adviezen                                          dures zijn er vervolgens wettelijke mogelijkheden           beschermen8:                                                                                kanaal;
                                                    die PBL heeft gegeven op basis van hun analyse en                                        voor inspraak en bezwaar. Realisatie kent daarmee                                                                                                    2. Windturbines in lijnopstelling langs rechte
                                                    de opvolging die wij daaraan hebben gegeven staan                                        nog de nodige afhankelijkheden.                             a. Weiden en plassen                                                                        lijnen in het Kromme Rijnlandschap;
                                                    in bijlage 10.                                                                                                                                       1. Windturbines in lijnopstelling langs grootscha-                                       3. Grootschalige zonnevelden in het open weide-
                                                                                                                                             Daarnaast onderstrepen we als regio dat de ruimte-             lige infrastructuur;                                                                     landschap;
                                                                                                                                             lijke kenmerken van een gebied de mogelijkheden             2. Windturbines in vlakopstelling als clusters in                                        4. Zonnevelden passend bij de omvang van de
                                           3.8.1 Ruimtelijke kwaliteit                                                                       en knelpunten van nieuwe energievoorzieningen                  enkele weidelandschappen;                                                                landschapstypen van de Kromme Rijn.
                                                 Het behouden of versterken van ruimtelijke kwali-                                           bepalen. Vanuit dit perspectief hebben wij als regio        3. Zonnevelden tussen grootschalige infrastruc-                                          d. Wallen en weiden
                                                 teit is een van de belangrijkste uitgangspunten                                             verschillende landschapstypen van de regio U16                 tuur en in overhoeken;                                                                1. Windturbines in lijnopstelling in weteringen in
                                                 voor de RES. Of een gebied veel of weinig kwali-                                            gekarakteriseerd. Aan de hand van die karakte-              4. Kleinschalige en grootschalige zonnevelden in                                            de waarden;
                                                 teit heeft, is in hoge mate subjectief. Ruimtelijke                                         ristieken kunnen we suggesties doen hoe land-                  het weidelandschap.                                                                   2. Windturbines in lijnopstelling langs de snelweg;
                                                 kwaliteit wordt meestal beschreven en beoordeeld                                            schappen kunnen bijdragen aan het opwekken van              b. Utrechtse Heuvelrug                                                                   3. Grootschalige zonnevelden in de waarden ver uit
                                                 in termen van openheid en geslotenheid, land-                                               elektriciteit in de periode tot 2030. In het rapport        1. Windturbines in lijnopstelling langs primaire en                                         het zicht;
                                                 schappelijke structuren of de aanwezigheid van                                              Energielandschappen RES U16 zijn vijf typen                    secundaire wegen in het bos;                                                          4. Kleinschalige zonnevelden op kavels achter de
                                                 cultuurhistorische waarden. Ons energieland-                                                landschappen onderscheiden, gebaseerd op de                 2. Windturbines in vlakopstelling geclusterd in het                                         bebouwingslinten.
                                                 schap verandert voortdurend als gevolg van onze                                             Kwaliteitsgids Utrechtse Landschappen van de                   landschap van de stroken;                                                             e. Waarden
                                                 veranderende energiebehoefte: van hout en turf als                                          provincie Utrecht.                                          3. Zonnevelden uit het zicht in de laagten, het                                          1. Windturbines in lijnopstelling langs de snelweg;
                                                 brandstof en de jaknikkers en gaswinning uit het                                                                                                           mozaïek en onder aan de flanken;                                                      2. Windturbines in lijnopstelling langs weteringen
                                                 verleden, naar de windturbines en zonnevelden die                                                                                                       4. Zonnevelden gekoppeld aan industrie en infra-                                            in het veenweidelandschap met rivierinvloeden;
                                                 nu in het landschap opduiken. De maat en schaal                                                                                                            structuur.                                                                            3. Grootschalige zonnevelden uit het zicht in het
                                                 van een windpark manifesteert zich al snel op                                                                                                                                                                                                       veenweidelandschap met rivierinvloeden;
                                                 bovenlokaal niveau, terwijl een zonneveld vooral                                                                                                                                                                                                 4. Zonnevelden op knooppunten en binnen over-
                                                 lokaal impact heeft.                                                                                                                                                                                                                                hoeken.




                                           6        Kamerbrief Beantwoording moties Dik-Faberover een zonneladder als nationaal afwegingskader bij inpassing van zonne-energie. DGKE-WO /19150786.
                                           7        Omgevingsvisie Provincie Utrecht, 10 maart 2021.                                                                                                 8   Energielandschappen RESU16, ontwerpend onderzoek naar bouwstenen voor energietransitie in het landschap. Land-id, september 2020.




                                      36       |                                                                                                                                                                                                                                                                                                    |   37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>                                               Daarnaast kennen we als regio nog twee overkoe-          3.8.2 Systeemefficiëntie                                           c. Zon-windverhouding. De verhouding tussen              schappij, bestuur en politiek ook op lokaal niveau
                                               pelende landschappen die dwars door de regio heen              De aanwezigheid van een energie-infrastructuur is               zonne- en windenergie is in onze regio scheef:        betrokken zijn. Gemeenten en subregio’s hebben dit
                                               lopen:                                                         een belangrijke voorwaarde voor het behalen van de              16% van het voorziene opgestelde vermogen             naar eigen inzicht geregeld, passend bij de lokale
                                                                                                              RES-ambities. Maar aanpassingen aan die infra-                  (MWp) komt van wind. Door nu vol in te zetten         context, met zijn eigen uitdagingen en kansen. In
                                               a. Infralandschap                                              structuur vragen kostbare ruimte, tijd en investe-              op zon, bereiken we sneller de grenzen van het        bijlage 1 beschrijven we hoe de gemeenten in de
                                                  Vanwege haar centrale ligging komen in de                   ringen. Om alle ontwikkelingen als gevolg van de                net en beperken we de mogelijkheden voor onze         regio de bestuurlijke en maatschappelijke betrok-
                                                  provincie Utrecht veel snel-, spoor- en water-              energietransitie mogelijk te maken en betaalbaar                ambitie richting 2040.                                kenheid hebben ingevuld.
                                                  wegen samen. Deze infrastructurele elementen                te houden, is het noodzakelijk om naar het totale            d. Aanpak zon op dak. We hebben als regio een
                                                  vormen samen het infralandschap. Dat bestaat                energiesysteem te kijken. Door de efficiëntie van het           forse ambitie voor zon op dak. Om deze ambitie        Op regionaal niveau hebben we in deze fase wel
                                                  eigenlijk uit een netwerk van verbindende lijnen            systeem te verbeteren, kan de gemiddelde benutting              waar te maken, is naast een lokale inspanning         de voortgang van de afzonderlijke lokale zoekpro-
                                                  die als ‘laag’ op het onderliggende landschap ligt.         van het net en de betaalbaarheid van de energie-                een regionale aanpak nodig. Stedin onderstreept       cessen gemonitord. Vervolgens hebben we maat-
                                                  De A2, A12, A27 en A28 zijn de belangrijkste snel-          transitie verbeteren. De huidige netinfrastructuur              dit.                                                  schappelijke partners, bestuur en politiek ook op
                                                  wegen. Op de kruisingen van deze wegen vinden               is een belangrijk aandachtspunt bij het vinden van                                                                    regionaal niveau betrokken bij de ontwikkeling van
                                                  we drukke verkeersknooppunten. Het spoorwe-                 ruimte voor nieuwe installaties voor het opwekken            We willen serieus werk maken van de conclusies           de RES.
                                                  gennetwerk verenigt zich binnen de regio U16                van duurzame energie. Bij het uitwerken van de RES           die voortkomen uit de netimpactanalyse. Ze zijn
                                                  met station Utrecht Centraal als het belangrijkste          1.0 heeft Stedin ons ondersteund met inzichten over          van groot belang voor het slagen van de energie-         a. Belanghebbenden
                                                  knooppunt van het Nederlandse spoornet. Tot slot            de inpasbaarheid van het grootschalig opwekken               transitie. In onze thematische agenda hebben we          1. Landschapssessies met regionaal georgani-
                                                  kent onze regio veel verschillende waterwegen,              van duurzame energie. De netbeheerder heeft onder            hiervoor acties opgenomen. Denk aan de uitwer-              seerde belanghebbenden (juni/juli 2020);
                                                  waaronder de Nederrijn, de Lek en het Amster-               andere kansenkaarten ontwikkeld, adviezen en                 king van een regionale aanpak voor zon op dak en         2. Elektriciteitsatelier (27 oktober 2020);
                                                  dam-Rijnkanaal.                                             richtlijnen verstrekt en inzicht gegeven in de tech-         het vormgeven van een specifieke aanpak voor de          3. Tafelgesprekken met regionale belangheb-
                                               b. Nieuwe Hollandse Waterlinie                                 nische mogelijkheid om stations uit te breiden in de         deelnetten waar knelpunten zijn gesignaleerd door           benden (februari 2021 - heden).
                                                  De Nieuwe Hollandse Waterlinie is een verdedi-              periode tot 2030. In oktober 2020 heeft Stedin een           Stedin en de betreffende gemeenten (zie bijlage 8).      b. Volksvertegenwoordigers
                                                  gingslinie uit de Nederlandse geschiedenis. De              advies gegeven over de inpasbaarheid van duur-               Voortdurende afstemming en informatie-uitwis-            1. Informatieavond REP/RES (4 november 2020);
                                                  waterlinie ligt als een verscholen laag geca-               zame energie:                                                seling tussen de regio, gemeenten en Stedin zijn         2. Informatieavond REP/RES (17 februari 2021);
                                                  moufleerd in het omliggende landschap. Met een              • Langs de verkeersinfrastructuur;                           nodig om de aansluitbaarheid van voorgenomen             3. Informatieavond Provinciale Staten (24 maart
RES 1.0 | Regio U16 | Elektriciteit




                                                                                                                                                                                                                                                                                                RES 1.0 | Regio U16 | Elektriciteit
                                                  systeem van sluizen, dijken, kanalen, rivieren              • Per landschapstype (zoals door Land-ID gedefini-           projecten te bewaken. Daarom passen we geregeld             2021).
                                                  en gemalen konden polders bij oorlogsdreiging                 eerd).                                                     ijkmomenten in met Stedin. Op die momenten               c. Bestuur
                                                  onder water worden gezet. Op kwetsbare punten                                                                            monitoren we de voortgang van beleid en projecten        1. U16 Klimaatneutrale regio (KNR);
                                                  in de linie, de accessen, werden forten gebouwd.           In december 2020 heeft Stedin een globale nettoets            en bekijken we de consequenties voor aansluit-           2. Bestuurdersdagen
                                                  De Nieuwe Hollandse Waterlinie is voorgedragen             uitgevoerd voor zoekgebieden die we op dat moment             baarheid. Waar nodig ondernemen we actie. Stedin         3. Gespreksronde RES U16 bestuurders over de
                                                  voor de Unesco Werelderfgoedstatus. Deze                   hadden geïnventariseerd. Met een netimpactana-                hoopt in het laatste kwartaal van 2021 opnieuw een          ambitie;
                                                  status biedt een grotere bescherming van het               lyse heeft Stedin in april 2021 laten zien wat de             netimpactanalyse uit te voeren.                          4. Gespreksronde RES U16 bestuurders over wind-
                                                  landschap, wat consequenties kan hebben voor               gevolgen van de huidige plannen zijn voor de regi-            De impactanalyse is alleen gebaseerd op de opgave           kansen in de regio.
                                                  nieuwe ontwikkelingen, zoals windturbines en               onale energie-infrastructuur. De netimpactanalyse             van de regio U16 voor 2030. Stedin heeft nog geen
                                                  zonnevelden.                                               biedt uitgebreid inzicht in de mogelijkheden om de            rekening gehouden met de impact van de opgave            De RES vraagt om gedragen regionale keuzes. De
                                                                                                             efficiëntie van het systeem tot 2030 te vergroten.            van andere RES-regio’s. (Zie Bijlage 9 voor de           uiteindelijke besluitvorming vindt plaats door de
                                               Ook het Groene Hart kan worden beschouwd als een              We zullen een groot deel van deze mogelijkheden               analyse, conclusie en aanbevelingen.)                    leden van de gemeenteraden, Provinciale Staten
                                               overkoepelend landschap (zie voor meer informatie             moeten benutten om de huidige plannen te kunnen                                                                        en de Algemeen Besturen van de waterschappen.
                                               par. 3.9). Voor alle landschapstypen hebben we                aansluiten op de infrastructuur en de infrastruc-        3.8.3 Maatschappelijke en bestuurlijke                       Datzelfde geldt voor de daadwerkelijke besluitvor-
                                               ontwerpprincipes ontwikkeld. Die geven houvast bij            tuur tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten te             betrokkenheid                                            ming over projecten. Die moet nog plaatsvinden en
                                               het zoeken naar zoekgebieden voor het opwekken                gebruiken. De belangrijkste conclusies uit de netim-          Om een goede RES te ontwikkelen, is maatschap-           is dus geen onderdeel van de RES 1.0. Dit betekent
                                               van zonne- en windenergie. De principes konden                pactanalyse van Stedin zijn:                                  pelijke en bestuurlijke betrokkenheid in de regio        ook dat er lokaal nog meer participatieprocessen
                                               door de gemeenten worden gebruikt bij de lokale                                                                             noodzakelijk. In de RES hebben we onderscheid            zullen plaatsvinden over lokale projecten.
                                               zoekprocessen. Ruimtelijke afwegingen hebben                  a. Netinvesteringen. De energie-infrastructuur biedt          gemaakt tussen een regionaal en lokaal spoor.
                                               gemeenten vervolgens op lokaal niveau gemaakt                    veel kansen voor het grootschalig opwekken van             Bij het ontwikkelen van de Ontwerp-RES lag de         3.9 B
                                                                                                                                                                                                                                      ovenregionale afstemming over
                                               (zie Bijlage 1).                                                 duurzame energie. Voor een deel benutten we                nadruk op het regionale spoor: het gezamenlijk            gebieden
                                                                                                                deze kansen, waardoor we opgewekte energie                 doen van ruimtelijke studies, het gezamenlijk            Onze regio kent bijzondere landschappen. Veel van
                                               Ook effecten op biodiversiteit spelen een rol bij de             direct kunnen aansluiten op de infrastructuur.             bepalen van een ambitie en het op regionaal              deze landschappen beslaan het grondgebied van
                                               locatiekeuze. Samen met de expertpool van het                    Er zijn in onze regio ook plannen die nog veel             niveau betrekken van belanghebbenden. Na de              meerdere gemeenten of zelfs meerdere RES-regio’s.
                                               Nationaal Programma RES onderzoeken we onder                     extra investeringen vragen om aansluiting op de            Ontwerp-RES zijn we een fase ingegaan waarin             Het ontwikkelen van duurzame energie in of bij
                                               welke voorwaarden zonnevelden een positieve                      infrastructuur mogelijk te maken.                          de nadruk ligt op het concreet maken van zoek-           deze gebieden vraagt om een integrale benadering
                                               bijdrage leveren aan de biodiversiteit en watervraag.         b. Knelpunten oplossen. De twee grootste knel-                gebieden voor duurzame energie in de vorm van            en om een passende weging van belangen. Zonder
                                               De resultaten van dat onderzoek nemen we mee in                  punten zijn de stations Oudenrijn (hoogspanning            lokale zoekprocessen (zie Bijlage 1).                    die afstemming kunnen gelijktijdige ontwikke-
                                               het vervolg, net als het advies van de onafhankelijke            en tussenspanning) en Breukelen-Kortrijk (hoog-             Het primaat voor de ontwikkeling van zoek-              lingen leiden tot onsamenhangende keuzes en de
                                               Werkgroep Energie, natuur en landschap, die door                 spanning). Stedin en de betreffende gemeenten              gebieden voor het opwekken van duurzame                  achteruitgang van de unieke ruimtelijke kwaliteit.
                                               het Nationaal Programma RES is ingesteld.                        werken nauw samen om deze knelpunten zo snel               energie ligt in de eerste plaats bij de individuele      Zoals hierboven vermeld, kennen we in onze regio
                                                                                                                mogelijk te verhelpen.                                     gemeenten of subregio’s. Dit betekent dat maat-          naast het landschap van de Nieuwe Hollandse




                                      38   |                                                                                                                                                                                                                                             | 39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>                                                   Waterlinie ook andere gebieden die dit betreft.        Op basis van de RES-documenten hebben de             3.10 Voorwaarden voor succes bij ambitie
                                                   We denken hierbij onder andere aan het Groene          PARK’s een poging gedaan om zoekgebieden te                RES U16 Elektriciteit
                                                   Hart, het Gein-gebied en Nationaal Park Utrechtse      vinden in de vorm van een serie zogeheten test-          Om de ambities uit deze RES te realiseren, is         daarbij horen. We kijken met veel belangstelling
                                                   Heuvelrug. Over de eerste twee gebieden heeft          beelden en afwegingsprincipes. De testbeelden            ondersteuning van meerdere overheden noodza-          naar de publiekscampagne die het ministerie van
                                                   de afgelopen periode diverse malen afstemming          zijn bedoeld om grip te krijgen op de opgave op          kelijk. In de Ontwerp-RES van juli 2020 hebben we     EZK is gestart.
                                                   plaatsgevonden; kort weergegeven in onderstaande       de bovenregionale schaal en om te laten zien dat         hiervoor een aantal randvoorwaarden opgenomen,
                                                   paragrafen.                                            het mogelijk is om een samenhangend beeld te             bijvoorbeeld voor financiering van zon op dak of      Zon op dak
                                                                                                          ontwikkelen en dat er dus iets te kiezen valt.           het ontwikkelen van duurzame energie langs infra-     Vooral voor zon op dak is of wordt een aantal
                                                   Het Groene Hart                                                                                                 structuur. Deze randvoorwaarden blijven onver-        voorwaarden uit de ontwerp-RES nu ingevuld.
                                                   Het Groene Hart is een internationaal uniek gebied     Het advies geeft aanleiding om bij het concreti-         minderd gelden.                                       Dat is een positieve ontwikkeling. De verbeterde
                                                   dat bestaat uit verschillende landschappen met         seren en uitwerken van de zoekgebieden samen te                                                                SDE++-regeling voor zon op dak helpt ons om het
                                                   bijzondere kwaliteiten. Het Groene Hart strekt zich    werken met de omliggende energieregio’s en het           Algemeen                                              benutten van daken verder te stimuleren. Hetzelfde
                                                   uit over twee landsdelen, drie provincies en zeven     Groene Hart, onder leiding van de drie betrokken         De regionale energietransitie is een enorme opgave    verwachten we van het uitbreiden van gemeen-
                                                   RES-regio’s. Het oostelijk deel van het Groene Hart    provincies. Door clustering van zonne- en wind-          die een groot beslag legt op gemeentelijke capaci-    telijke bevoegdheden om het aanleggen van
                                                   maakt deel uit van RES-regio U16. De aanwezigheid      parken langs landschappelijke structuren waarin          teit en financiële middelen. Vooral voor de klei-     zon-daken te verplichten, via de aanstaande wijzi-
                                                   van deze groene ruimte is belangrijk voor de leef-     zij goed kunnen worden ingepast (vooral rijks-           nere gemeenten in onze regio is dit een uitdaging.    ging van het Besluit bouwwerken leefomgeving.
                                                   baarheid en het vestigingsklimaat van de gehele        wegen) en door waardevolle, kwetsbare gebieden           Structurele financiering vanuit het Rijk blijft een   Zon op dak kan bijdragen aan het vergroten van het
                                                   Randstad. Zowel in het provinciale beleid als in       te ontzien, kunnen we een diffuse spreiding en           belangrijk voorwaarde om van de RES een succes        draagvlak voor minder aantrekkelijke opties in de
                                                   het Rijksbeleid – het Groene Hart is in de Nationale   aantasting van het landschap voorkomen. Dit              te maken.                                             energietransitie. Vanuit dat oogpunt verwachten
                                                   Omgevingsvisie aangewezen als aandachtsge-             vraagt om een verdeling van zonne- en windparken                                                               we dat de Rijksoverheid ook na 2025 mogelijkheden
                                                   bied – wordt het belang van dit gebied benadrukt.      die uitgaat van landschappelijk draagvermogen            Daarnaast zien we dat de energietransitie steeds      biedt om kansrijke grootschalige zonnedaken te
                                                   De energietransitie in het Groene Hart vraagt dan      van verschillende soorten gebieden in plaats van         meer belangstelling krijgt. Lokaal zorgt de moge-     financieren.
                                                   ook om een zorgvuldige afweging en afstemming          het per gemeente strikt binnen eigen grenzen             lijke komst van windturbines voor zorgen onder
                                                   tussen betrokken gemeenten en provincies.              oplossen van de opgave. Ook moeten we kijken hoe         inwoners. Enerzijds kunnen deze zorgen terecht        Zon en wind langs infrastructuur
                                                                                                          we met aanpassingen en innovaties oplossingen            zijn en zullen ze zorgvuldig moeten worden behan-     Een actieve rol van de Rijksoverheid, maar ook van
RES 1.0 | Regio U16 | Elektriciteit




                                                                                                                                                                                                                                                                                       RES 1.0 | Regio U16 | Elektriciteit
                                                   Het Bestuurlijk Platform Groene Hart heeft de drie     kunnen ontwikkelen die beter aansluiten bij de           deld in bijvoorbeeld de ruimtelijke procedures        ProRail en NS, blijft nodig om het ontwikkelen van
                                                   PARK’s9 gevraagd om op basis van de concept-           bijzondere kwaliteiten van het Groene Hart.              bij concrete projecten. Anderzijds wordt er in het    duurzame energie langs Rijks- en spoorwegen te
                                                   RES’en van de zeven Groene Hart-regio’s aan te                                                                  publieke debat veel (des)informatie verspreid over    bevorderen. Verschillende gemeenten uit de regio
                                                   geven hoe de zoekgebieden zich verhouden tot de        Het Gein-gebied                                          de ontwikkeling van duurzame energie en speci-        langs rijksinfrastructuur bereiden een verzoek aan
                                                   kwaliteiten van het gebied en waar kansen liggen       Het Gein-gebied ligt in het noordoosten van              fiek over windturbines. We roepen de Rijksoverheid    Rijkswaterstaat voor om deel uit te maken van het
                                                   om de verschillende RES-plannen op elkaar af           gemeente De Ronde Venen, ingeklemd tussen                op om met een krachtige boodschap de urgentie,        Programma Opwek van Energie op Rijksvastgoed
                                                   te stemmen, zodat deze elkaar versterken. Het          Amsterdam en Stichtse Vecht. Het gebied, dat             het nut en de noodzaak van de energietransitie te     (OER).
                                                   advies bevat vijf hoofdpunten, die kunnen worden       deel uitmaakt van het Groene Hart, wordt geken-          onderstrepen en om lokale overheden te onder-
                                                   gebruikt bij het concretiseren van de zoekgebieden:    merkt door zijn openheid, de rivier Gein en de           steunen bij het verstrekken van feitelijke infor-
                                                   a. Kijk over grenzen heen en zie het Groene Hart       Stelling van Amsterdam met haar forten. Zowel de         matie over de transitie en de duurzame bronnen die
                                                      als geheel;                                         gemeenteraden van De Ronde Venen en Stichtse
                                                   b. Respecteer de verscheidenheid en investeer in       Vecht als de Provinciale Staten van Noord-Hol-
                                                      ruimtelijke kwaliteit;                              land hebben moties aangenomen over dit gebied.
                                                   c. Verbind de energie-opgave aan andere grote          In verband daarmee is er in de periode tussen de
                                                      opgaven en kom zo tot integrale gebiedsperspec-     Ontwerp-RES en de RES 1.0 een aantal afstem-
                                                      tieven;                                             momenten geweest over zoekgebieden in en bij
                                                   d. Een goed georganiseerd energienetwerk helpt         het Gein-gebied. Hierbij waren de gedeputeerden
                                                      heldere ruimtelijke ontwikkeling – en omge-         van de provincies Utrecht en Noord-Holland, de
                                                      keerd;                                              wethouders van de gemeenten Stichtse Vecht, De
                                                   e. Op naar het vervolg: gebruik de keuzeruimte in      Ronde Venen en Amsterdam, de procesmanagers
                                                      zoekgebieden.                                       van de RES-regio’s en ambtenaren aanwezig. Deze
                                                                                                          afstemming zal na de RES 1.0 doorgaan om ervoor
                                                                                                          te zorgen dat het concretiseren van zoekgebieden
                                                                                                          zorgvuldig gebeurt. Op het moment van schrijven
                                                                                                          van dit document werd bekend dat de gemeente
                                                                                                          Amsterdam aan de rand van het Gein-gebied één
                                                                                                          zoekgebied heeft laten vervallen en één zoekgebied
                                                                                                          kleiner heeft gemaakt.




                                           9       Provinciaal Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit




                                      40       |                                                                                                                                                                                                                              |   41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>                                               4 Warmte
                                               4.1 Inleiding
                                                   Het warmtehoofdstuk binnen de RES noemen we de        Wijken biedt het Rijk ondersteuning aan gemeenten
                                                   Regionale Structuur Warmte 1.0 (RSW 1.0). Wij geven   die werken aan een proefproject aardgasvrij.
                                                   hierin inzicht in de manier waarop we vroegtijdig     Gemeenten krijgen daarvoor financiële onder-
                                                   met elkaar in gesprek gaan om afspraken te maken      steuning en kunnen deelnemen aan leerkringen
                                                   over het ontwikkelen en gebruiken van potentiële      om kennis uit te wisselen. In de regio U16 krijgt
                                                   bovengemeentelijke warmtebronnen. Daarnaast           gemeente Utrecht ondersteuning bij het opstellen
                                                   geven we inzicht in de manier waarop we elkaar        van een wijkuitvoeringsplan Overvecht Noord.
                                                   versterken via kennisuitwisseling en samenwer-
                                                   king rond belangrijke thema’s, zoals het verlagen     De RSW gaat specifiek over warmtebronnen die
                                                   van de warmtevraag. De basis van de RSW 1.0 wordt     de potentie hebben om in meerdere gemeenten
                                                   gevormd door de gespreksleidraad die we hebben        warmte te leveren, zogenaamde bovengemeentelijke
                                                   opgesteld en een thematische agenda met actie-        warmtebronnen. In het vervolg proces wordt de RSW
                                                   punten.                                               gevoed met informatie uit de TVW’s. Daaruit blijkt
                                                                                                         of meerdere gemeenten naar eenzelfde bron kijken
                                                   De RSW 1.0 bevat een eerste inventarisatie van de     of welke gemeenten misschien een tekort hebben
                                                   warmtebronnen in de regio en de bovengemeente-        aan duurzame warmte, waardoor naar oplossingen
                                                   lijke afstemming van die inventarisatie. Daarnaast    buiten die gemeenten gekeken moet worden. De
                                                   verkennen we de kansen om op regionaal niveau         RSW maakt daarmee inzichtelijk of bronnen dubbel
                                                   samen te werken bij het maken van de overstap         worden ‘geclaimd’ en of er potentiële bronnen over
                                                   naar duurzame warmte. Hoe gemeenten regie gaan        het hoofd worden gezien. Op die manier levert de
                                                   voeren op de warmtetransitie staat in de transitie-   RSW ook informatie voor het opstellen van TVW’s
                                                   visies warmte (TVW’s) die alle gemeenten uiterlijk    en het maken van keuzes in de uitvoeringsplannen.
RES 1.0 | Regio U16 | Elektriciteit




                                                   eind 2021 vaststellen. Ook het onderzoek naar         De RSW, TVW en WUP’s hebben zo effect op elkaar.




                                                                                                                                                                           RES 1.0 | Regio U16 | Warmte
                                                   de lokale inzet van warmtebronnen vindt plaats        Onderstaande figuur laat de schematische samen-
                                                   in de gemeentelijke TVW’s, evenals welk tempo         hang en interactie tussen de lokale en regionale
                                                   gemeenten hanteren bij de overstap naar aardgas-      schaalniveaus zien.
                                                   vrij en welke warmteoplossingen per wijk, buurt of
                                                   gebied het meest voor de hand liggen.                 De TVW’s worden tenminste eens in de vijf jaar
                                                                                                         herijkt, de RES en dus ook de RSW, wordt elke twee
                                                   Na het vaststellen van de TVW stellen gemeenten       jaar herijkt. In 2023 wordt de RES 2.0 vastgesteld.
                                                   (wijk)uitvoeringsplannen (WUP’s) op. In de uitvoe-    Daarin nemen we nadere afspraken op over de
                                                   ringsplannen beschrijven gemeenten, samen met         mogelijke verdeling van bovengemeentelijke warm-
                                                   bewoners en andere belanghebbenden die een            tebronnen. In figuur 4.2 staan de hoofdlijnen van
                                                   rol spelen in de warmteketen, per wijk hoe zij de     de warmtetransitie op lokaal en regionaal niveau
                                                   transitie naar een aardgasvrije gebouwde omgeving     schematisch weergegeven.
                                                   willen aanpakken. Via het Programma Aardgasvrije

                                                                                                                                        Figuur 4.1. De samenhang
                                                                                                                                                     van RSW, TVW
                                                                                                                                                     en WUP.




                                      42   |                                                                                                                        | 43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>                                         Figuur 4.2. Tijdslijn met de hoofdlijnen van de warmtetransitie van RSW 1.0 naar RSW 2.0.




                                    4.2 Situatieschets RES U16
                                         In deze paragraaf schetsen we op hoofdlijnen de                                             In aanloop naar de RES 1.0 heeft Greenvis in
                                         situatie op het gebied van warmte in onze regio. We                                         opdracht van de deelnemende overheden onder-
                                         gaan in op drie onderwerpen:                                                                zoek uitgevoerd naar warmtevraag, warmte-
                                         • Paragraaf 4.2.1: De warmtebronnen in de regio U16                                         bronnen en koppelkansen10.
                                           en de potentie voor bovengemeentelijke inzet
                                         • Paragraaf 4.2.2: De warmtevraag vanuit de
                                           gebouwde omgeving
                                         • Paragraaf 4.2.3: Regionale koppelkansen en infra-
RES 1.0 | Regio U16 | Warmte




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             RES 1.0 | Regio U16 | Warmte
                                           structuur




                                                                                                                                                                                                         Figuur 4.3. Potentie van de verschillende warmtebronnen in de regio U16.
                                                                                                                                                                                                         Bron: Greenvis (2020).


                                                                                                                                                                                                     4.2.1 Warmtebronnen in de regio U16 en de
                                                                                                                                                                                                         potentie voor bovengemeentelijke inzet
                                                                                                                                                                                                         Om de warmtevraag in onze regio te verduurzamen,                           gespreksonderwerpen uitgewerkt. Deze onder-
                                                                                                                                                                                                         zijn verschillende warmtebronnen beschikbaar.                              werpen, die aan bod komen in paragraaf 4.4. en
                                                                                                                                                                                                         Het warmteonderzoek dat Greenvis in opdracht                               bijlage 7, kunnen worden gebruikt als leidraad bij
                                                                                                                                                                                                         van de regio heeft uitgevoerd, biedt veel informatie                       het verdelen van (toekomstige) bovengemeentelijke
                                                                                                                                                                                                         over de potentiële warmtebronnen. We beschrijven                           warmtebronnen.
                                                                                                                                                                                                         hierna op hoofdlijnen per warmtebron wat de
                                                                                                                                                                                                         potentie is voor onze regio. Meer detailinformatie                         Verschillende typen kernen en woningbouw
                                                                                                                                                                                                         vindt u in bijlage 4. De verwachte potentie van de                         vragen om verschillende soorten warmtebronnen.
                                                                                                                                                                                                         warmtebronnen in de regio geven we weer in                                 Zo zijn grootschalige warmtebronnen geschikt om
                                                                                                                                                                                                         figuur 4.3.                                                                aan te sluiten op bijvoorbeeld het bestaande warm-
                                                                                                                                                                                                                                                                                    tenet van Utrecht-Nieuwegein of in kernen die in
                                                                                                                                                                                                         In deze RSW 1.0 maken we een onderscheid tussen                            de toekomst een warmtenet voorzien. In kleinere
                                                                                                                                                                                                         warmtebronnen die beter lokaal ingezet kunnen                              gemeenten, buitengebieden en overige locaties
                                                                                                                                                                                                         worden en warmtebronnen met bovengemeente-                                 in stedelijk gebied kan de warmtevraag verder
                                                                                                                                                                                                         lijke potentie. Voor de laatste categorie is mogelijk                      worden verduurzaamd met elektrisch verwarmen
                                                                                                                                                                                                         regionale afstemming nodig.                                                (all-electric), door het vervangen van aardgas door
                                                                                                                                                                                                                                                                                    duurzaam gas of door lokale warmtebronnen te
                                                                                                                                                                                                         Om bovengemeentelijke warmte in de regio zo goed                           koppelen aan kleinschalige warmtenetten. Grofweg
                                                                                                                                                                                                         mogelijk in te kunnen zetten, hebben de deelne-                            onderscheiden we zes categorieën warmtebronnen.
                                                                                                                                                                                                         mende overheden en de betrokken belangheb-                                 (Zie figuur 4.4)
                                    10   Warmteonderzoek RES U16, Greenvis, GV20010-U16-R01-Warmteonderzoek RES U16, 4 augustus 2020, https://www.energieregioutrecht.nl/publicaties/default.aspx.       benden (zie paragraaf 2.3) een (niet-limitatieve) set




                               44    |                                                                                                                                                                                                                                                                                                | 45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>                                           Figuur 4.4. Categorieën warmtebronnen RES U16.




                                           • De meeste warmtebronnen in de regio U16 kennen                                         en opgeslagen in bijvoorbeeld een warmtebuffer.
                                             een lokale toepassing die hoort bij een lokale                                         Via de productie van waterstof kan met over-
                                             warmtevraag. Er zijn maar enkele warmtebronnen                                         schotten van duurzame elektriciteit ook op een
                                             die mogelijk door meerdere gemeenten kunnen                                            later moment warmte worden geproduceerd, maar
                                             worden benut en dus een regionale rol kunnen                                           hierbij treedt veel energieverlies op
                                             spelen. De warmtebron met de grootste potentie
                                                                                                                                                                                                             Figuur 4.5. Een overzicht van warmtevraagclusters met bovengemeentelijke potentie en warmtevraagclusters met lokale warmtebronnen.
                                             om bovengemeentelijk te worden getransporteerd                               4.2.2 De warmtevraag vanuit de gebouwde                                           Bron: Over Morgen (2020).
                                             is geothermie, ook wel aardwarmte genoemd                                            omgeving
                                           • Warmte uit biogas of groen gas en uit bio-grond-                                     De totale vraag naar warmte van de gebouwde                                efficiënt kunnen worden benut. Ook zijn er weinig                                      Bij het identificeren van grote gebieden die moge-
                                             stoffen kan vanuit een centrale locatie ook                                          omgeving in onze regio wordt geschat in 2020 op                            systeemafhankelijkheden en zijn er veel verschil-                                      lijk geschikt zijn voor collectieve warmteoplos-
                                             in meerdere gemeenten worden benut, maar                                             29 PJ. Dit sluit aan op de analyse van Generation                          lende bronnen mogelijk. Nadelen zijn het loca-                                         singen met bovengemeentelijke bronnen, hebben
RES 1.0 | Regio U16 | Warmte




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   RES 1.0 | Regio U16 | Warmte
                                             bio-warmte beschouwen we binnen de regio                                             Energy en Quintel uit 201811. De komende periode                           tie-gebonden karakter van warmte, de kostbare                                          we de volgende uitgangspunten gehanteerd:
                                             als de minst favoriete duurzame bron. De deel-                                       worden er gebouwen gesloopt, maar vindt ook                                infrastructuur en de slechte transporteerbaarheid
                                             nemende overheden zien geen mogelijkheden                                            nieuwbouw plaats. Netto neemt daardoor het aantal                          vanwege warmteverlies. Met het oog op die nadelen                                      a. Niet alle woningen in een gebied zullen over-
                                             voor een nieuwe, grote centrale die meerdere                                         gebouwen toe. De warmtevraag daalt naar verwach-                           zijn een hoge dichtheid van de gebouwde omgeving                                          stappen naar een collectieve oplossing. We
                                             gemeenten kan voorzien van bio-warmte uit vaste                                      ting tot 27 PJ in 2030 en 23 PJ in 205012. Die daling                      en afname op grote schaal heel belangrijk. In de                                          nemen aan dat minimaal 40% van de warmte-
                                             bio-grondstoffen                                                                     wordt veroorzaakt door de relatief lage warmtevraag                        praktijk is collectieve warmtelevering vaak alleen                                        vraag in een cluster op een warmtenet wordt
                                           • Ook aquathermie heeft een grote potentie in de                                       van nieuwbouw ten opzichte van bestaande bouw,                             interessant in stedelijk gebied, of voor zeer lokale,                                     aangesloten. (De overige 60% krijgt andere
                                             regio. Aquathermie is het onttrekken van ther-                                       de verwachte energiebesparing en de verminderde                            kleinschalige oplossingen.                                                                warmteopties, zoals all electric of hernieuwbaar
                                             mische energie uit water. Deze bron wordt niet                                       warmtevraag door klimaatverandering.                                                                                                                                 gas)
                                             als bovengemeentelijke bron gezien, omdat de                                                                                                                    De deelnemende overheden en hun partners                                               b. We nemen aan dat in die 40% minstens 10.000
                                             lagetemperatuurwarmte van aquathermie lokaal                                         Ongeveer de helft van de warmtevraag in onze regio                         werken nog volop aan de TVW’s. Daarom hebben                                              woningequivalenten aanwezig zijn als poten-
                                             wordt ingezet. Het uitwisselen van kennis over                                       kan – na isolatie van gebouwen – worden verwarmd                           we regionaal nog niet volledig in beeld voor welke                                        tieel afzetgebied
                                             aquathermie verdient wel regionale aandacht                                          met middentemperatuurwarmte (50 tot 70 °C). Zo’n                           gebieden er naar collectieve warmteopties wordt                                        c. We nemen aan dat het warmtevraagcluster een
                                           • In de regio U16 is weinig grootschalige rest-                                        25% kan worden verwarmd met lagetemperatuur-                               gekeken en waar de inzet van een bovengemeen-                                             gemiddelde dichtheid heeft van minimaal 30
                                             warmte beschikbaar. De locaties waar wel rest-                                       warmte (minder dan 50 °C) en de laatste 25% heeft                          telijke warmtebron wordt overwogen. Om in deze                                            woningequivalenten per hectare
                                             warmte beschikbaar is liggen niet in de buurt van                                    in 2050 nog steeds behoefte aan hogetemperatuur-                           fase van de RSW toch iets te zeggen over de haal-
                                             bestaande warmtevraag of hebben een onzekere                                         warmte (meer dan 70 °C). De verdeling hangt sterk af                       baarheid van regionaal warmtetransport, hebben                                         Als we deze uitgangspunten toepassen, zien we
                                             potentie (met uitzondering van de elektriciteits-                                    van de mate waarin isolatie wordt gestimuleerd. Het                        we op basis van woningconcentratie warmtevraag-                                        in onze regio zeven warmtevraagclusters die in
                                             centrale op Lage Weide)                                                              is dus van groot belang om in te zetten op energiebe-                      clusters samengesteld.                                                                 aanmerking kunnen komen voor een regionale
                                           • Thermische warmte uit zonne-energie is nog                                           sparing door het toepassen van isolerende maatre-                                                                                                                 warmtetransportinfrastructuur (figuur 4.5). Veel
                                             relatief duur. Daarnaast heeft zonthermie een                                        gelen bij bestaande bebouwing13.                                           Voor regionaal transport kijken we alleen naar                                         van deze clusters zijn al ontsloten door het regi-
                                             grote ruimtelijke impact en moet voor langere tijd                                                                                                              warmtevraagclusters die groot genoeg zijn om de                                        onale warmtenet van Utrecht-Nieuwegein. Dat is
                                             worden opgeslagen                                                                    Voor het bepalen van de inzet van warmtebronnen                            investering in een regionale warmtetransportin-                                        een kans voor het koppelen van (extra) regionale
                                           • Ook power-to-heat heeft veel warmteopslag nodig.                                     is concentratie van de vraag naar warmte relevant.                         frastructuur te rechtvaardigen. Deze grote warmte-                                     warmtebronnen in de regio. De overige clusters
                                             Bij deze bron worden overschotten van duurzame                                       In vergelijking met elektriciteit en gas                                   vraagclusters zijn nog niet gebaseerd op de TVW’s,                                     liggen op enige afstand van Utrecht-Nieuwegein en
                                             elektriciteit ingezet voor de productie van warmte                                   heeft warmte als voordeel dat lokale bronnen                               maar worden op basis van de huidige informatie                                         komen mogelijk in aanmerking voor lokale warm-
                                                                                                                                                                                                             het meest kansrijk geacht om mogelijk in aanmer-                                       tenetten, zoals bijvoorbeeld in Houten. In figuur
                                                                                                                                                                                                             king te komen voor regionaal warmtetransport.                                          4.5 geven we het onderscheid aan tussen warm-
                                    11	Energietransitie regio U16, Een verkenning van energieverbruik en potenties, Generation Energy en Quintel, 21 december 2018,                                         Kansen voor andere lokale warmteclusters sluiten                                       teclusters met een bovengemeentelijke potentie
                                        https://www.energieregioutrecht.nl/publicaties/default.aspx.
                                                                                                                                                                                                             we hiermee niet uit.                                                                   en warmteclusters die worden gevoed door lokale
                                    12  Warmteonderzoek RES U16, Greenvis, GV20010-U16-R01-Warmteonderzoek RES U16, 4 augustus 2020, pag. 24, https://www.energieregioutrecht.nl/publicaties/default.aspx.
                                    13  Warmteonderzoek RES U16, Greenvis, GV20010-U16-R01-Warmteonderzoek RES U16, 4 augustus 2020, pag. 24, https://www.energieregioutrecht.nl/publicaties/default.aspx.                                                                                          warmtebronnen.




                               46    |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    |   47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>                                    4.2.3 Regionale koppelkansen en infrastructuur                                                                                                               Betekenis voor de infrastructuur
                                                                                                                                                                                                 Keuzes in de warmtetransitie zijn van invloed op de                                       Fossiele en duurzame bronnen kennen verschil-
                                         Regionale koppeling warmtebronnen en                                                                                                                    energietransitie als geheel. Net als in alle sectoren,                                    lende energiedragers en momenten van aanbod.
                                         warmtevraag                                                                                                                                             gaat elektriciteit ook bij het verwarmen van de                                           Daardoor zullen opslag, netbalancering en omzet-
                                         Met het inzicht uit de voorgaande paragrafen                                              kan worden verkend als de potentie van geothermie             gebouwde omgeving een grotere rol spelen. Zowel                                           ting een belangrijk deel van de puzzel uitmaken.
                                         kunnen we de regionale warmtevraag en de regio-                                           in of bij Houten groter is dan de lokale vraag. Overi-        aan de kant van de warmtebron als bij de verwar-                                          Om de warmtetransitie in onze regio vorm te geven
                                         nale warmtebronnen aan elkaar koppelen. Aan de                                            gens is er nog veel onzeker over de potentie van              ming van de gebouwde omgeving is daarbij extra                                            zal ingezet worden op verschillende aardgasvrije
                                         bronkant is duidelijk dat er in onze regio weinig                                         geothermie op deze locatie, de mogelijkheid om in             behoefte aan elektriciteit (zie ook tabel 4.1):                                           warmteopties. Het is van belang om een goede
                                         bronnen zijn met de potentie voor regionaal trans-                                        Houten warmtenetten te ontwikkelen en de busi-                                                                                                          balans te zoeken tussen de verschillende opties,
                                         port. Alleen geothermie en nieuwe bio-warmte-                                             nesscase van een eventuele transportleiding tussen            • Voor het centraal opwaarderen van lagetempera-                                          die elk een verschillende impact hebben op de
                                         bronnen komen hiervoor mogelijk in aanmerking.                                            Houten en Utrecht-Nieuwegein. Het project GOUD                  tuurbronnen (zoals aquathermie)                                                         elektriciteitsvraag van de regio. Dit biedt regio-
                                                                                                                                   onderzoekt de potentie van geothermie voor het                • Voor de aansluiting van warmtebroninstallaties                                          naal inzicht in het aandeel duurzame elektriciteit
                                         Uit onderzoek van EBN blijkt dat de hoogste potentie                                      lokale warmtenet in Utrecht Science Park en                     (zoals bij geothermie)                                                                  dat nodig is voor het aardgasvrij maken van de
                                         voor geothermie rond Nieuwegein en Houten ligt.                                           een mogelijke koppeling met het regionale net14.              • Voor het elektrificeren van centrale warmtecen-                                         gebouwde omgeving in de U16 regio en hoe inpas-
                                         Als dit inderdaad de meest geschikte locaties voor                                                                                                        trales (van aardgas naar e-boilers)                                                     baar dit is op de elektriciteitsinfrastructuur.
                                         de ontwikkeling van geothermie blijken, dan kan                                           Voor de andere warmteclusters in de regio die                 • Voor het elektrificeren van verwarming op huis
                                         die geothermie worden gekoppeld aan het regio-                                            in aanmerking komen voor collectieve warm-                      niveau (van cv-ketel naar warmtepomp)
                                         nale warmtenet van Utrecht-Nieuwegein. Daardoor                                           tevoorziening geldt dat de collectieve warmte-                • Decentraal toevoegen van warmtepompen aan
                                         worden drie grote warmtevraagclusters ontsloten.                                          vraag waarschijnlijk vooral lokaal zal worden                   het warmtenet om piekvraag in wintermaanden
                                                                                                                                   ingevuld. Daarvoor worden dan lokale warmte-                    op te vangen
                                         Een andere kans voor het uitbreiden van de regio-                                         bronnen gebruikt, zoals aquathermie, zonthermie,
                                         nale warmte-infrastructuur is koppeling van het                                           geothermie en wellicht bio-warmte als transitie-
                                         lokale warmtenet van Houten aan het regionale                                             bron.
                                         warmtenet van Utrecht en Nieuwegein. Deze optie
                                         Figuur 4.6. Potentiële warmtevraagclusters die in aanmerking kunnen komen voor regionaal warmtetransport.
RES 1.0 | Regio U16 | Warmte




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           RES 1.0 | Regio U16 | Warmte
                                                                                                                                                                                                 Scenario                                                Benodigde elektri-          Extra t.o.v. bod ont-          Vertaling naar windmolens15
                                                                                                                                                                                                                                                         citeit (TWh)                werp-RES

                                                                                                                                                                                                 Hogetemperatuurwarmtebronnen                            0,058                       3%                             4

                                                                                                                                                                                                 Lagetemperatuurwarmtebronnen                            0,77                        43%                            50

                                                                                                                                                                                                 Tabel 4.1. De impact van bron- en conceptkeuze op de (extra) elektriciteitsbehoefte. Voor deze rekenoefening zijn we ervan uitgegaan dat een derde van de regio
                                                                                                                                                                                                             wordt verwarmd met deze bron/dit concept en dat daarmee een bepaald totaal systeemrendement (COP) kan worden gehaald (inclusief warmteverliezen bij
                                                                                                                                                                                                             productie van warmte). (Deze tabel is gebaseerd op het warmteonderzoek van Greenvis, pagina 14.)




                                    14   Warmtebron Utrecht - Onderzoek GOUD.                                                                                                               15   Uitgaande van windmolens van 5.6 MW met een jaarproductie van 15.6 GWh per windmolen.




                               48    |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              | 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>                                    4.3 Resultaten RSW                                                                                                                                                                    4.3.2 Resultaat 2: Monitoren en afstemmen                                             4.3.3 Resultaat 3: Samenwerking en kennisuitwisse-
                                         In deze paragraaf bespreken we de voornaamste                                                 die op basis hiervan is opgesteld, biedt vijf gesprek-                                  regionale bronnen                                                                         ling op warmtethema’s
                                         resultaten van de RSW 1.0:                                                                    sonderwerpen met daarbinnen aspecten die van                                            Regionale afstemming helpt bij het verkrijgen van                                         Vanwege het lokale karakter van warmte zullen
                                         • Resultaat 1: Gespreksleidraad bij bovengemeente-                                            belang zijn bij de vraag hoe bovengemeentelijke                                         inzicht in de beschikbaarheid van bovengemeen-                                            vooral gemeenten de regie voeren over de toekom-
                                           lijke warmtebronnen (paragraaf 4.3.1)                                                       warmtebronnen kunnen worden ingezet. Door                                               telijke warmtebronnen en de mogelijkheden voor                                            stige warmtevoorziening. Die regierol zal aan bod
                                         • Resultaat 2: Monitoren en afstemmen regionale                                               deze aspecten vooraf vroegtijdig gezamenlijk in                                         de inzet van deze bronnen. De regionale samen-                                            komen in de lokale TVW’s. In de regio U16 willen
                                           bronnen (paragraaf 4.3.2)                                                                   kaart te brengen ontstaat duidelijkheid en rust.                                        werking kan helpen om overheden en belangheb-                                             we de lokale warmtetransitie versnellen door
                                         • Resultaat 3: Samenwerking en kennisuitwisseling                                             De gespreksonderwerpen geven richting aan het                                           benden bij elkaar te brengen voor gesprekken over                                         elkaar te versterken en van elkaar te leren. Deel-
                                           op warmtethema’s (paragraaf 4.3.3)                                                          gesprek dat overheden bijtijds met elkaar en met                                        de inzet van een bovengemeentelijke warmtebron.                                           nemende overheden binnen de regio zien meer-
                                                                                                                                       betrokken belanghebbenden moeten voeren als                                             In de komende periode worden steeds meer TVW’s                                            waarde in het versterken van de samenwerking
                                    4.3.1 Resultaat 1: Gespreksleidraad bij bovenge-                                                  er een nieuwe warmtebron wordt ontwikkeld die                                           vastgesteld. Daarmee wordt duidelijk welke duur-                                          en het uitwisselen van kennis en informatie rond
                                         meentelijke warmtebronnen                                                                     meerdere gemeenten willen gebruiken. Ook al er                                          zame warmteopties gemeenten het meest kansrijk                                            drie thema’s: afnemer, warmtebronnen en netwerk.
                                         In paragraaf 4.2.1 maakten we onderscheid in                                                  naar de vorming van warmtekavels wordt gekeken.                                         achten, hoe warmtekavels17 er kunnen uitzien en                                           In de onderstaande paragrafen gaan we kort op
                                         warmtebronnen die beter lokaal kunnen worden                                                  De gespreksleidraad kan helpen bij de keuze voor                                        of koude al onderdeel uitmaakt van de TVW’s. Door                                         deze thema’s in en beschrijven we wat gemeenten,
                                         ingezet en warmtebronnen met bovengemeente-                                                   het inzetten van lokale warmtebronnen. De vijf                                          ontwikkelingen zo vroeg mogelijk en regelmatig                                            waterschappen en provincie in de periode tot de
                                         lijke potentie. Voor de laatste categorie is (mogelijk)                                       gespreksonderwerpen en de onderliggende criteria                                        op lokaal niveau met elkaar te delen (onder andere                                        RES 2.018 willen oppakken en concretiseren om een
                                         afstemming nodig als meerdere gemeenten de                                                    zijn opgenomen in onderstaande tabel 4.2.                                               vanuit de TVW’s), ontstaat een steeds nauwkeuriger                                        thematische agenda te vormen.
                                         inzet van dezelfde bron overwegen. Ook kan het                                                                                                                                        inzicht in de warmtetransitie in onze regio. Niet in
                                         logischer zijn om warmte in de ene gemeente op                                                De gespreksleidraad kan worden aangepast of                                             alle gemeenten of wijken komt een warmtenet dat                                           Thema 1: Afnemer (energiebesparing)
                                         te wekken en in een andere gemeente af te nemen.                                              herzien als blijkt dat ook andere gespreksonder-                                        toegang geeft tot (bovengemeentelijke) warmte-                                            De regio U16 beschikt niet over een overvloed aan
                                         Ook in dat geval moeten de betrokken gemeenten                                                werpen belangrijk zijn of als deze niet of minder                                       bronnen. Daarom is het belangrijk om op regionaal                                         duurzame warmte en elektriciteit. Daarom vinden
                                         afspreken hoe zij hiermee willen omgaan.                                                      belangrijk zijn.                                                                        niveau ook afspraken te maken over hernieuwbaar                                           we het heel belangrijk om de vraag naar energie te
                                                                                                                                                                                                                               gas en duurzame elektriciteit als alternatieven                                           beperken. Het thema ‘afnemer’ richt zich in deze
                                         Samen met betrokken belanghebbenden hebben                                                                                                                                            voor aardgas in de gebouwde omgeving in de                                                fase van de warmtetransitie vooral op energiebe-
                                         we bij de warmteateliers (zie paragraaf 2.3)                                                                                                                                          regio U16. Met de uitvoering van een thematische                                          sparing: het beperken van de warmtevraag door
                                         besproken welke aspecten van belang zijn bij de                                                                                                                                       agenda richting de RES 2.0 wordt hier aandacht                                            onder andere isolatie. Er bestaan al verschillende
RES 1.0 | Regio U16 | Warmte




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   RES 1.0 | Regio U16 | Warmte
                                         toedeling van en de omgang met bovengemeente-                                                                                                                                         aan besteed.                                                                              (lokale) programma’s, platforms en organisaties op
                                         lijke warmtebronnen. De gespreksleidraad16                                                                                                                                                                                                                                      het gebied van energiebesparing. In bijlage 4 wordt
                                                                                                                                                                                                                               We verkrijgen zo een beeld van de volgende                                                een aantal voorbeelden genoemd. De deelnemende
                                                                                                                                                                                                                               onderdelen:                                                                               overheden willen de mogelijkheden verkennen om
                                                                                                                                                                                                                               • De lokale warmtebronnen die gemeenten willen                                            met ondernemers en onderlinge samenwerking een
                                          1. Samenwerking                    2. Betaalbaarheid                 3. Duurzaamheid                    4. Beschikbaarheid                 5. Uitvoerbaarheid
                                                                                                                                                                                                                                 inzetten                                                                                ontzorgingsprogramma op te zetten.
                                          • Transparantie                    • Laagste maatschappe-            • CO 2-reductie en mili-           • Schaarste van alterna-           • Afstand bron                            • De mogelijke bovengemeentelijke warmtebronnen
                                          • Verdeling in overleg               lijke kosten                      eueffecten                         tieven                           • Netimpact                                 die nodig zijn voor de warmtetransitie                                                  De focus ligt tot nu toe op energiebesparing in de
                                          • Begrip voor                      • Laagste kosten voor de          • Minimum isolatiegraad            • Volume en schaalgrootte          • Aanwezigheid                            • De hoeveelheid elektriciteit die nodig is voor de                                       bestaande particuliere bouw. Bij die besparing is
                                          • elkaars (on)mogelijk-              eindgebruiker                   • Match tussen tempe-              • Leveringszekerheid en              warmtenetwerk
                                                                                                                                                                                                                                 warmtetransitie in de regio                                                             een belangrijke rol weggelegd voor onder andere
                                            heden                            • Businesscase                      ratuur                             flexibiliteit                    • Draagvlak
                                                                                                                                                                                                                               • De plekken waar mogelijk onvoldoende duurzame                                           het programma U-Thuis19, een regionale energiebe-
                                          • Samenwerking tussen              • Lokaal eigendom en              • bron en afnemer                                                     • Governance
                                                                                                                                                                                                                                 warmte beschikbaar is en waar we samen kunnen                                           sparingsaanpak voor particuliere woningeigenaren
                                            partijen met direct                zeggenschap                                                                                           • Tempo
                                            betrokkenen
                                                                                                                                                                                                                                 werken aan oplossingen                                                                  waarop de deelnemende overheden voortbouwen.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         We kijken naar een mogelijke invulling voor een
                                         Tabel 4.2. Een overzicht van de gespreksonderwerpen en onderliggende (niet-limitatieve) criteria bij de verdeling van bovengemeentelijke warmtebronnen in de regio U16.
                                                                                                                                                                                                                               Hierbij is het belangrijk dat de verschillende ener-                                      vervolg op het programma van U-Thuis.
                                                                                                                                                                                                                               giesystemen goed met elkaar geïntegreerd zijn,
                                                                                                                                                                                                                               zodat de warmte-, gas- en elektriciteitsinfrastruc-                                       De deelnemende overheden willen bekijken of de
                                                                                                                                                                                                                               tuur zo goed mogelijk wordt gebruikt en waarbij                                           regionale aanpak op energiebesparing kan worden
                                                                                                                                                                                                                               waar nodig opslag kan worden toegepast.                                                   uitgebreid naar utiliteit, huurwoningen en maat-
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         schappelijk vastgoed. Naast de gebouwde omge-
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         ving zetten sectoren als industrie en transport in
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         op energiebesparing. In de RES waarborgen we dat
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         besparingen binnen deze sectoren ook regionaal
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         aandacht krijgen, bijvoorbeeld in het regionaal
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         mobiliteitsprogramma (zie ook paragraaf 5.2).
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         Bij het inzetten van de spaarzame duurzame
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         (bovengemeentelijke) warmtebronnen in onze


                                                                                                                                                                                                                          17   Een warmtekavel is een aaneengesloten gebied waarbinnen verbruikers op een warmtenet zijn aangesloten.
                                                                                                                                                                                                                          18   1 maart 2023.
                                    16   De gespreksonderwerpen en de onderliggende criteria zijn nader uitgewerkt in de notitie ‘Gespreksleidraad bij de verdeling van bovengemeentelijke warmtebronnen’ in bijlage 7.   19   Het huidige U-Thuis programma loopt in de zomer van 2021 af. Op basis van een evaluatie wordt een nieuw programma opgesteld voor de periode 2021 - 2024.




                               50    |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    |   51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>                                         regio willen we geen warmte verspillen. Daarom                                  veiligheid en duurzaam gebruik van ondergrond en               riete duurzame bron binnen de regio en moeten we                                           groen gas het beste alternatief is voor aardgas in
                                         is het belangrijk dat zo veel mogelijk woningen                                 grondwater.                                                    er verstandig mee omgaan. Binnen de regio zien we                                          de gebouwde omgeving. Bij gesprekken over het
                                         op een warmtebron kunnen worden aangesloten.                                                                                                   warmte uit bio-grondstoffen puur als transitiebron                                         inzetten van groen gas kan daarnaast gebruik
                                         Ook kijken we naar de mogelijkheden om bij het                                  Voor het ontwikkelen van geothermie is het                     die we kunnen inzetten tot een meer toekomstbe-                                            worden gemaakt van de gespreksleidraad (zie
                                         verduurzamen van vastgoed met bovengemeente-                                    belangrijk dat we nauw contact houden met het                  stendige bron beschikbaar is. Indien we bio-grond-                                         bijlage 7).
                                         lijke warmtebronnen een totaalpakket aan te bieden,                             ministerie van Economische Zaken en Klimaat                    stoffen inzetten als transitiebrandstof, dan letten we
                                         inclusief verlaging van de warmtevraag (op basis                                (EZK) als bevoegd gezag. Het ministerie houdt via              goed op duurzaamheid (door minimaal te voldoen                                             Innovatie
                                         van nationale streefwaarden voor isolatie).                                     het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) toezicht op             aan de landelijke duurzaamheidseisen21) en circula-                                        Nieuwe technieken en andere innovaties zullen
                                         Een duidelijk aandachtspunt is de betaalbaarheid                                de veiligheid voor mens en milieu bij de winning               riteit (door bio-grondstoffen alleen in te zetten als er                                   meer toepassingen voor bio-grondstoffen in beeld
                                         van de warmtetransitie voor warmtegebruikers.                                   van geothermie. Om aardwarmte te mogen opsporen                geen andere toepassing meer is).                                                           brengen. De kosten die we nu in pilotprojecten
                                         Volgens de deelnemende overheden is de overstap                                 en winnen, moet de exploitant vergunningen                                                                                                                zien, zullen waarschijnlijk dalen, waardoor de
                                         naar ‘aardgasvrij’ op de meeste plekken nog niet                                aanvragen bij EZK. Vanuit onze regio onderhoudt de             Bij het inzetten van vaste bio-grondstoffen in                                             vraag naar bio-grondstoffen in andere sectoren
                                         rendabel. Andere belangrijke aandachtspunten                                    provincie het contact met EZK.                                 onze regio hanteren we de landelijke duurzaam-                                             toeneemt. Bio-grondstoffen spelen een centrale rol
                                         zijn draagvlak en lokale participatie. Deze onder-                                                                                             heidseisen. Daarbij wordt de duurzaamheid van                                              in de zogeheten biobased economy23. Een belangrijk
                                         werpen spelen met name op lokaal niveau en zullen                               Omdat nieuwbouwprojecten gebruik kunnen                        bio-grondstoffen in vergunningverlening zo veel                                            onderdeel van de biobased economy is bio-raffinage.
                                         aandacht krijgen in de fase van de uitvoerings-                                 maken van warmtebronnen met lagere tempera-                    mogelijk gegarandeerd volgens de best beschikbare                                          Bioraffinage zet in op een zo hoogwaardig mogelijke
                                         plannen.                                                                        turen, willen we warmte uit geothermie met hoge                technieken. Op lokaal niveau wordt gekeken naar                                            toepassing van bio-grondstoffen, waardoor energie
                                                                                                                         temperaturen inzetten in de bestaande bouw. In de              de invloed op de omgeving. De provincie22 heeft de                                         vooral wordt opgewekt met de laatst overgebleven
                                         Thema 2 - Warmtebronnen                                                         notitie ‘Opstap naar afwegingskader voor bovenge-              Omgevingsdienst opdracht gegeven om naleving                                               componenten.
                                         Op het gebied van warmtebronnen zetten we in op                                 meentelijke warmtebronnen’ (zie bijlage 6) staat een           van de duurzaamheidseisen uit de vergunning te
                                         mogelijke samenwerking en regionale kennisdeling                                toelichting bij de kansen en belemmeringen van                 inventariseren en controleren. Bij het verbranden                                          Waterstof
                                         en doen we in regionaal verband onderzoek naar de                               geothermie. Als meerdere gemeenten (en partners)               van vaste bio-grondstoffen komen rookgassen vrij                                           Groene waterstof zal de komende decennia
                                         inzet van bijvoorbeeld aquathermie, geothermie en                               de mogelijkheden voor het inzetten van dezelfde                die luchtverontreiniging kunnen veroorzaken. Met                                           schaars zijn en speelt daarom voorlopig geen rol
                                         bio-warmte.                                                                     geothermische bron willen verkennen, is het                    het oog op de luchtkwaliteit (vaste biomassa) of                                           van betekenis in de verwarming van de gebouwde
                                                                                                                         belangrijk dat zij samen de omgeving bij die verken-           geurhinder (vergisting) wordt de voorkeur gegeven                                          omgeving. Er is nog onvoldoende groene stroom
                                         Aquathermie                                                                     ning betrekken. Vanuit de projecten Warmtebron                 aan bio-warmte-installaties op buitenlocaties, boven                                       beschikbaar en het elektrolyseproces (het produc-
RES 1.0 | Regio U16 | Warmte




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            RES 1.0 | Regio U16 | Warmte
                                         Aquathermie is een warmtebron met veel potentie in                              Utrecht (LEAN en GOUD) en ICO20) is al een start met           (binnen)stedelijk gebied. We onderzoeken als regio                                         tieproces van groene waterstof) is nog bijzonder
                                         de regio U16. Er zijn projecten in ontwikkeling, maar                           het uitwisselen van kennis.                                    of we hier een afspraak over kunnen maken.                                                 kostbaar (zie tevens passage over waterstof in de
                                         aquathermie wordt nog niet op grote schaal toege-                                                                                                                                                                                         kamerbrief over de stand van zaken klimaatak-
                                         past. Het is daarom goed om kennis en informatie                                Bio-warmte                                                     Groen gas                                                                                  koord gebouwde omgeving, https://www.rijksover-
                                         over deze warmtebron te delen met gemeenten                                     Onder bio-warmte verstaan we zowel warmte uit                  Bij de productie van groen gas willen we zo veel                                           heid.nl/documenten/kamerstukken/2020/09/28/
                                         waar de warmtevraag met aquathermie kan worden                                  houtachtige bio-grondstoffen (vaste biomassa) als              mogelijk gebruik maken van lokale reststromen.                                             kamerbrief-over-stand-van-zaken-klimaat-
                                         verduurzaamd. De waterschappen en de provincie                                  warmte die wordt opgewekt door vergisting (biogas              Groen gas wordt opgewekt uit de vergisting van                                             akkoord-gebouwde-omgeving). Pas na 2030,
                                         hebben de potentie van aquathermie uit oppervlak-                               en groen gas). De verschillende toepassingen van               mest, maar bijvoorbeeld ook afvalwaterslib en berm-                                        wanneer er naar verwachting veel groene stroom
                                         tewater in beeld. Er wordt onder andere gekeken                                 bio-warmte brengen eigen aandachtspunten met                   en slootmaaisel. De waterschappen halen nu al veel                                         beschikbaar is, kan de productie van groene
                                         naar aquathermie uit het Amsterdam-Rijnkanaal en                                zich mee.                                                      energie uit het vergisten van afvalwaterslib en die                                        waterstof mogelijk worden uitgebreid. Ook is dan
                                         de Lek.                                                                                                                                        hoeveelheid neemt in de toekomst alleen maar toe.                                          een kostendaling te verwachten als gevolg van de
                                                                                                                         Bio-warmte kan zowel lokaal als bovengemeentelijk              Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR)                                            opschaling van elektrolyse-capaciteit. De toepas-
                                         Geothermie                                                                      worden ingezet. Daarbij spelen de warmtevraag, de              zet daarnaast in op het vergisten van maaisel om                                           sing van waterstof voor het verwarmen of elek-
                                         Geothermie kan een belangrijke rol spelen in het                                afstand tussen bron en warmtevragers en de (on)                groen gas te produceren. Groen gas kan vervolgens                                          trificeren van woningen is geen efficiënt proces,
                                         verduurzamen van de warmtevraag in onze regio.                                  mogelijkheden van de infrastructuur een grote rol.             via warmtekrachtkoppeling (WKK) worden omgezet                                             gezien de vraag naar relatief lage temperatuur van
                                         Er vinden verschillende onderzoeken plaats naar de                              De genoemde notitie ‘Opstap naar afwegingskader                naar elektriciteit. Ook kan het worden gebruikt voor                                       de gebouwde omgeving in verhouding tot concur-
                                         potentie van geothermie en naar geschikte loca-                                 voor bovengemeentelijke warmtebronnen’ (bijlage 6)             tractie of worden toegevoegd aan het aardgasnet                                            rerende sectoren zoals mobiliteit en industrie. De
                                         ties, waaronder SCAN, LEAN en GOUD. PanTerra,                                   bevat ook een toelichting bij de kansen en belemme-            voor het verwarmen van gebouwen.                                                           inzet van groene waterstof in de gebouwde omge-
                                         EBN en TNO doen in opdracht van de provincie een                                ringen van bio-warmte. De deelnemende overheden                                                                                                           ving zal naar verwachting in de toekomst dan ook
                                         vervolgstudie naar de potentie van geothermie in                                onderschrijven dat het belangrijk is om de inzet van           Groen gas dat is geproduceerd in de regio U16,                                             alleen een reële optie zijn in die gevallen waarbij
                                         de regio. De resultaten van deze studie worden in                               bio-grondstoffen voor de productie van bio-warmte              benutten we bij voorkeur ook in de eigen regio.                                            er geen alternatief is of waar huizen alleen tegen
                                         2021 verwacht. De studie, die een vervolg is op de                              zorgvuldig af te wegen.                                        Groen gas is schaars en ook de industrie en de                                             zeer hoge kosten van het aardgas af kunnen. In
                                         WARM-studie uit 2020, geeft een specifieker beeld                                                                                              transportsector kijkt naar de mogelijkheden van                                            de RSW 1.0 is waterstof daarom niet meegenomen
                                         van locaties in onze regio die mogelijk geschikt                                Vaste biomassa                                                 groen gas om te verduurzamen. De resultaten van                                            als een van de potentiële warmtebronnen voor de
                                         zijn voor geothermie. Verder wordt de komende                                   Hoewel bio-grondstoffen hernieuwbaar zijn, komt                de gemeentelijke TVW’s en de herijkingen daarvan                                           gebouwde omgeving voor de periode tot 2030.
                                         periode onderzocht op welke termijn geothermie                                  bij het verbranden van biomassa CO2 vrij – net als             zullen de komende jaren duidelijk maken waar
                                         kan worden ingezet en welke kansen en belemme-                                  bij fossiele brandstoffen. Daarom beschouwen we de
                                         ringen er zijn. Daarbij is uiteraard aandacht voor                              verbranding van bio-grondstoffen als de minst favo-
                                                                                                                                                                                21  Zoals Better Biomass, NTA 8080 of vergelijkbaar.
                                                                                                                                                                                22  Provincie Utrecht – Bio-energie in de provincie Utrecht, rol en randvoorwaarden.
                                                                                                                                                                                23	De Biobased Economy (BBE) is een economie die gewassen en reststromen uit de landbouw en voedingsmiddelenindustrie inzet voor niet-voedseltoepassingen en die biomas-
                                    20   Informatie- en Consultatieorgaan Aardwarmte (ICO), https://ico-aardwarmte.nl/                                                              sa toepast voor de productie van materialen, transportbrandstoffen en energie (elektriciteit en warmte). In de BBE vervangen biologische grondstoffen fossiele grondstoffen.




                               52    |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             |   53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>                                        Thema 3: Netwerk                                        Voldoende bevoegdheden
                                        Het derde thema is het uitwisselen van kennis en        Om visies en plannen daadwerkelijk tot uitvoering
                                        ervaring bij het uitbreiden van bestaande warm-         te kunnen brengen, zijn ook juridische instru-
                                        tenetten en het ontwikkelen van nieuwe netten.          menten nodig. De inwerkingtreding van de Omge-
                                        Als gevolg van de Wet collectieve warmtevoor-           vingswet en de Wet collectieve warmtevoorziening
                                        ziening (WCW), voorzien voor 2022, zal de rol van       brengt naar verwachting meer duiding in de rollen
                                        gemeenten veranderen. Vanuit hun regierol zullen        en verantwoordelijkheden van publieke en private
                                        gemeenten warmtekavels aanwijzen. Als daarbij de        partijen.
                                        mogelijkheden worden onderzocht voor een warm-
                                        tenet bij een gemeentegrens, dan is het belangrijk
                                        dat gemeenten de buurgemeente tijdig informeren         Tegemoetkoming uitvoeringslasten
                                        en bij hun project betrekken.                           Gemeenten staan aan de lat voor de regierol in
                                                                                                de warmtetransitie. Gemeenten nemen deze rol
                                        Binnen de regio U16 willen de deelnemende over-         serieus en werken hard aan lokale TVW’s en uitvoe-
                                        heden kennis uitwisselen over het maken van             ringsplannen. Het artikel 2-onderzoek liet zien dat
                                        afspraken met energiebedrijven of het opzetten          structurele financiering vanuit het Rijk van belang
                                        van een gemeentelijk of regionaal warmtebedrijf.        blijft om het Klimaatakkoord te kunnen uitvoeren.
                                        Samen staan zij ook sterker richting de markt.          Uitvoeringslasten worden voor gemeenten op €600
                                                                                                miljoen per jaar geschat.
                                    4.4 Doorontwikkeling RSW 1.0
                                        We nemen de huidige werkstructuur van de regio
                                        als uitgangspunt voor verdere samenwerking
                                        binnen de regionale warmtetransitie. Komende
                                        maanden besluiten we als deelnemende overheden
                                        hoe we onze samenwerking richting de RES 2.0
                                        zullen vormgeven (zie hoofdstuk 6).
RES 1.0 | Regio U16 | Warmte




                                                                                                                                                               RES 1.0 | Regio U16 | Warmte
                                        Ook na het vaststellen van de RES 1.0 willen we
                                        elkaar versterken en in regioverband stappen
                                        zetten. Daarom hebben we punten benoemd die
                                        we in de vorm van een thematische agenda in de
                                        periode tot de RES 2.0 zullen uitwerken. In bijlage 8
                                        geven we deze punten weer in een tabel.
                                        De uitvoering van de acties uit deze thematische
                                        agenda komt niet vanzelf tot stand. Het budget en
                                        de capaciteit die ervoor nodig zijn, behandelen we
                                        in het Regionaal Uitvoeringsplan (zie hoofdstuk
                                        6.6).

                                    4.5 V
                                         oorwaarden voor succes bij ambitie
                                        RES U16 warmte

                                        Haalbaarheid en betaalbaarheid voor de
                                        samenleving
                                        Draagvlak bij inwoners, bedrijven en andere
                                        partijen is van groot belang voor succes in de
                                        warmtetransitie. De warmtetransitie vindt vooral
                                        op lokaal niveau en achter de voordeur plaats.
                                        In deze fase zijn de oplossingen voor duurzame
                                        toekomstige warmtevoorziening nog niet overal
                                        in beeld en is ook nog niet duidelijk hoe de meer-
                                        kosten voor deze verduurzaming wordt gedragen
                                        en door wie. Dit roept veel vragen op. De financiële
                                        kant inclusief de effecten op woonlasten is het
                                        belangrijkste vraagstuk waar een antwoord op
                                        moet komen.




                               54   |                                                                                                                 |   55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>                                        5 RES in de Brede context
                                           In dit hoofdstuk plaatsen we de RES in de brede context. De samenhang met de andere tafels van het
                                           Klimaatakkoord, de opgave voor duurzame elektriciteitsopwek na 2030 en de context van alternatieve
                                           energiebronnen, -dragers en innovatie. Daarnaast vindt u in dit hoofdstuk de juridische context van de RES
                                           en wordt de verbinding gelegd met arbeidsmarkt en scholing.

                                        5.1 S
                                             amenhang met de andere
                                            doelstellingen van het Klimaatakkoord

                                           Mobiliteit
                                           Mobiliteit is verantwoordelijk voor een substan-         ontwikkelen van de laadinfrastructuur en andere
                                           tieel deel van de CO2-uitstoot, maar verduurzaming       regionale acties om emissieloze mobiliteit te
                                           van mobiliteit is geen onderdeel van de RES. In          versnellen, zijn onderdeel van het RMP.
                                           het Klimaatakkoord is deze taak elders belegd. De
                                           ambitie in het Klimaatakkoord is dat in 2030 alle        Als groen gas en waterstof een grote rol gaan
                                           nieuwe auto’s emissieloos zijn. Daarnaast wordt          spelen bij het verduurzamen van mobiliteit, dan is
                                           een sterke groei verwacht in elektrische bussen,         er mogelijk samenhang met het benutten van deze
                                           bestelauto’s, vrachtwagens, en binnenvaart-              energiebronnen/dragers voor warmte. In de RES
                                           schepen, in light electric vehicles (LEV’s) en in        2.0 zullen we verder ingaan op de ontwikkelingen
                                           overig elektrisch transport en vervoer.                  binnen het RMP en MRA-Elektrisch.

                                           Het verduurzamen van mobiliteit, oftewel het             De CO2-uitstoot door mobiliteit kan niet alleen
                                           stimuleren van de ontwikkeling en toepassing van         worden beperkt door om te schakelen naar duur-




                                                                                                                                                                   RES 1.0 | Regio U16 | RES in de Brede context
                                           duurzame aandrijftechnieken voor vervoermid-             zamere vormen van transport, maar ook door een
                                           delen, is belegd in het Regionaal Mobiliteitspro-        slimme ruimtelijke ontwikkeling. Denk aan het
RES 1.0 | Regio U16 | Warmte




                                           gramma Midden-Nederland (RMP). Het RMP vloeit            bouwen van nieuwe woningen vlakbij ov-knoop-
                                           voort uit afspraken in het Klimaatakkoord. In het        punten en het aanleggen van goede fietsverbin-
                                           najaar van 2021 wordt het programma vastgesteld          dingen. In het IRP van de regio U16 (besluitvorming
                                           in het Utrechts Verkeer en Vervoer Beraad, waarin        najaar 2021) wordt gekozen voor duurzame mobili-
                                           ook de gemeenten en de provincie vertegenwoor-           teit. Er wordt voorrang gegeven aan binnenstede-
                                           digd zijn.                                               lijk en bouwen in de buurt van het ov. Het IRP zet in
                                                                                                    op een schaalsprong van met name het regionale
                                           Om het toenemende aantal elektrische voertuigen          ov-systeem als drager van de verstedelijking in
                                           van stroom te kunnen voorzien, ontstaat vanzelf-         de regio, in combinatie met een schaalsprong van
                                           sprekend een enorme toename in de laadbehoefte.          fietsverkeer en regionale afstemming voor het
                                           Tijdelijke opslag en teruglevering (smart charging)      beperken van autoverkeer in de spits.
                                           biedt een kans om het elektriciteitsnetwerk in
                                           balans te houden. En door laadinfrastructuur en          Industrie
                                           duurzame energie met elkaar te matchen, kan het          De RES heeft vanuit het Klimaatakkoord geen
                                           elektriciteitsnetwerk efficiënter worden gebruikt.       taken specifiek gericht op het verduurzamen van
                                           De Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL)             bedrijven. In het Nationaal Klimaatakkoord zijn
                                           werkt hieraan. De NAL is een beleidsagenda voor          belangrijke afspraken gemaakt over het verduur-
                                           meerdere jaren met ambities en acties die ervoor         zamen van de zware industrie. Deze worden in
                                           zorgen dat we straks altijd en overal makkelijk          afzonderlijke programma’s uitgewerkt. Mogelijk
                                           en slim kunnen laden. Veel afspraken en acties           wordt hierbij op termijn wel een verbinding gelegd
                                           worden lokaal en regionaal uitgevoerd.                   tussen de RES en deze programma’s. Gemeenten
                                                                                                    zijn wel verantwoordelijk voor de energiebespa-
                                           Overheden in de provincies Utrecht, Noord-Hol-           ringsplicht. Bedrijven die per jaar meer dan 50.000
                                           land en Flevoland werken in de mobiliteitsregio          kWh elektriciteit of 25.000 m³ aardgas gebruiken,
                                           MRA-Elektrisch samen aan de regionale uitwer-            zijn verplicht om energiebesparende maatregelen
                                           king van de landelijke afspraken. In de NAL is           te nemen met een terugverdientijd van vijf jaar of
                                           afgesproken dat gemeenten in 2021 een laadvisie          minder. Deze bedrijven moeten de gemeente laten
                                           en plaatsingsbeleid vaststellen. MRA-Elektrisch          weten welke besparende maatregelen zij hebben
                                           heeft hiertoe een regionale laadvisie opgesteld die      uitgevoerd.
                                           gemeenten kunnen onderschrijven of gebruiken
                                           als basis voor een eigen aangepaste visie. Het




                               56   |                                                                                                                     |   57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>                                                          Landbouw en Landgebruik                                                                                                                                                       Waterstof
                                                          Het opwekken van duurzame elektriciteit zal voor                                                 Voor de periode na 2030 zijn er nog veel vragen:                             Waterstof is ook een veel besproken techniek als         mee voor ons bod. Daarom volgen we in de periode
                                                          een deel plaatsvinden in agrarisch gebied. De                                               1.   Hoe gaan we regionaal voorzien in de warmte-                                 onderdeel van de energietransitie. Waterstof is          tot de RES 2.0 de ontwikkelingen omtrent water-
                                                          vraag naar ruimte hiervoor kan concurreren met de                                                vraag? Meer elektrificatie betekent een grotere                              geen energiebron, maar een energiedrager. We             stof, kernenergie en (ultradiepe) geothermie in
                                                          ruimtebehoefte van de agrarische sector. Om dit te                                               elektriciteitsbehoefte.                                                      kunnen drie vormen van waterstof onderscheiden.          relatie tot de RES.
                                                          voorkomen, heeft dubbel ruimtegebruik de voor-                                              2.   Hoe ontwikkelt (duurzame) mobiliteit zich? Veel                              Ten eerste grijze waterstof wanneer het wordt
                                                          keur. Verder vragen windmolens aanzienlijk minder                                                mobiliteit wordt elektrisch, maar welke rol gaat                             geproduceerd uit aardgas. Wanneer je hierbij de          In de onderzoeken ten behoeve van warmte in de
                                                          ruimte dan zonnepanelen. Daarnaast kunnen de                                                     waterstof (van buiten de regio) spelen?                                      vrijkomende CO2 afvangt en opslaat spreken we            RES 1.0 nemen we de volgende bronnen en tech-
                                                          opbrengsten uit het opwekken van energie juist                                              3.   Hoe ontwikkelt de landelijke elektriciteitspro-                              van blauwe waterstof. Groene waterstof tot slot,         nieken al mee: vaste bio-grondstoffen en biogas,
                                                          bijdragen aan de toekomst van de agrarische sector.                                              ductie zich?                                                                 wordt gemaakt met elektriciteit uit wind- en             geothermie, en thermische energie uit oppervlakte-
                                                                                                                                                      4.   Welke technieken zijn er straks voor het duur-                               zonne-energie met een elektrolyser. Met waterstof        water, afvalwater en drinkwater (TEO, TEA en TED).
                                                          De landbouw- en landgebruiksectoren hebben in het                                                zaam opwekken van elektriciteit aanvullend op                                kan ook elektriciteit of warmte worden geprodu-          Er wordt uiteraard ook geïnnoveerd in de bestaande
                                                          Nationaal Klimaatakkoord de opdracht gekregen                                                    zon op dak, zonnevelden en windmolens? Welke                                 ceerd door dit te verbranden in een centrale of          technologieën. Om rekening te houden met deze
                                                          tot een reductie van 3,5 Megaton aan broeikas-                                                   duurzame warmtebronnen worden ontsloten in                                   met een elektrochemische reactie in een brand-           ontwikkelingen, wordt de RES elke twee jaar
                                                          gasemissies in 2030 (bovenop bestaand beleid).                                                   de regio?                                                                    stofcelsysteem. Een teveel aan wind- en zonne-           herijkt naar de laatste stand van de techniek. Als
                                                          Onderdeel daarvan is een afname van 1 Megaton                                                                                                                                 energie kan worden omgezet in groene waterstof           technieken sneller dan verwacht een significante
                                                          CO2-equivalent in veenweidegebieden. Met het oog                                    5.3 I nnovatie en alternatieve bronnen en                                                en langdurig (seizoenen) worden opgeslagen in            bijdrage kunnen leveren, kunnen we deze in een
                                                          op die afname ontwikkelt de provincie Utrecht voor                                       energiedragers                                                                       lege zoutcavernes en gasvelden om later weer in          latere RES meenemen.
                                                          de veenweidegebieden binnen haar gebied een Regi-                                           De doelstelling uit het Klimaatakkoord voor het                                   elektriciteit of warmte om te zetten. Hierbij gaat
                                                          onale Veenweide Strategie. Dat doet zij samen met                                           opwekken van duurzame elektriciteit op land is 35                                 circa 65% van de opgewekte energie verloren. De          Bij innovatie denken we ook aan energieopslag. Dit
                                                          grondgebruikers (onder wie agrariërs), maatschap-                                           TWh in 2030, voor warmte gaat het om 1,5 miljoen                                  inzet van waterstof helpt echter wel om de vraag         is nog sterk in ontwikkeling. Naast opslag in batte-
                                                          pelijke organisaties, bewoners en andere overheden.                                         woningen die aardgasvrij moeten worden. In de                                     en het aanbod te balanceren en dure uitbreidingen        rijen zijn er verschillende andere mogelijkheden
                                                          In gebiedsprocessen op polderniveau wordt de                                                praktijk houdt dit in: het duurzaam opwekken                                      van het elektriciteitsnet te voorkomen. Wind- en         denkbaar: opslaan van energie in waterstof, opslag
                                                          strategie verder uitgewerkt.                                                                van elektriciteit met wind- en zonne-energie, het                                 zonneparken kunnen ook worden gebouwd met                van zonnewarmte, en thermische energieopslag.
RES 1.0 | Regio U16 | RES in de Brede context




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 RES 1.0 | Regio U16 | RES in de Brede context
                                                                                                                                                      besparen van energie en het vervangen van indivi-                                 waterstofproductie als hoofddoel. Waterstof kan          Voor de RES 1.0 is energieopslag nog geen opgave.
                                                     5.2 Doelen Klimaatakkoord na 2030                                                                duele gasaansluitingen voor duurzamer warmteop-                                   niet bijdragen aan de 35 TWh doelstelling (mogelijk      Dit zal, naar mate de techniek zich ontwikkelt,
                                                          De elektriciteitsopgave stopt niet in 2030. En Europa                                       ties.                                                                             wel voor zwaar transport en industrie), maar kan         mogelijk wel het geval zijn in de RES 2.0 en verder.
                                                          heeft de tussendoelstelling voor 2030 bijgesteld                                                                                                                              na 2030 mogelijk wel bijdragen aan de CO2-reduc-
                                                          van 49% naar 55% beperking van CO2-uitstoot.                                                Niet alle technieken zijn op dit moment voldoende                                 tiedoelstelling voor 2050.                            5.4 Juridisch context van de RES
                                                          De overstap naar het duurzaam opwekken van                                                  bewezen of ontwikkeld of worden niet meegeteld                                                                                             De regionale aanpak van de energietransitie
                                                          elektriciteit en het gebruik van duurzame warm-                                             (bijvoorbeeld waterkracht). Daardoor is de (groot-                                Kernenergie                                              komt voort uit het IBP van 2018. Daarin hebben
                                                          tebronnen gaat door tot 2050. De verwachte elek-                                            schalige) realisatie van deze technieken voor 2030                                Het maatschappelijke debat over kernenergie              overheidsorganisaties als de VNG, het IPO en de
                                                          triciteitsbehoefte in onze regio in 2050 is 10,8 TWh                                        niet haalbaar en worden ze niet meegenomen in de                                  volgen we op de voet. Voor de verduurzaming              UvW zich verbonden aan de samenwerking. De
                                                          (met maximaal isoleren en elektrificeren). Er ligt                                          doelstellingen. Er zijn evenwel andere bronnen en                                 van onze energievoorziening van 2030 speelt              samenwerking is door de gezamenlijke overheden
                                                          dus nog een aanvullende opgave voor na 2030. In                                             energiedragers voorhanden waarmee elektriciteit en                                kernenergie echter geen rol omdat het niet tijdig        in overleg met maatschappelijke partijen verder
                                                          de Ontwerp-RES hebben we opgenomen dat we                                                   warmte opgewekt kan worden.                                                       gerealiseerd kan worden. Het Rijk is bevoegd             uitgewerkt in het Klimaatakkoord. De RES U16
                                                          onderzoeken hoe we de aanvullende opgave voor                                                                                                                                 gezag voor het afgeven van een vergunning voor           heeft vervolgens zelf gekozen voor deze regio en
                                                          de periode van 2030 tot 2040 kunnen invullen. Deze                                          Bio-grondstoffen en waterkracht                                                   een kerncentrale en er zijn reeds drie locaties          huidige samenwerking.
                                                          onderzoeksdoelstelling blijft staan. De uiteinde-                                           Dit betreft onder andere opwekking uit biomassa,                                  in Nederland voorzien voor de bouw van een
                                                          lijke omvang van deze opgave kunnen we nog niet                                             biogas of waterkracht24. Waterschappen wekken                                     eventuele centrale. Een kerncentrale zal pas na          Voor het uitvoeren van de Klimaatwet is bepaald
                                                          bepalen. Dat heeft een aantal redenen:                                                      bijvoorbeeld zelf energie op voor veel van hun elek-                              2030 kunnen worden gerealiseerd. Ditzelfde geldt         dat het Rijk een Klimaatplan vaststelt. Dat plan
                                                                                                                                                      triciteitsverbruik op hun zuiveringen. Dit doen ze                                voor nieuwe concepten van kernenergie, zoals op          bestrijkt tien jaar en wordt elke vijf jaar geactuali-
                                                          a. Er is landelijk een kwantitatief doel gesteld voor                                       door middel van vergisting van het zuiveringsslib en                              basis van thorium als splijtstof in plaats van het       seerd. Het eerste Klimaatplan (2021 - 2030) verwijst
                                                             2030, maar nog niet voor 2040 en 2050;                                                   de inzet van Warmte Kracht Koppelingen (WKK’s).                                   gebruikelijke uranium.                                   naar het Klimaatakkoord, het IBP en de afspraken
                                                          b. Enkele deelnemende overheden hebben vastge-                                              De productie van hernieuwbare elektriciteit uit                                                                                            die daarin gemaakt.
                                                             steld eerder dan in 2050 klimaat- of energieneu-                                         bio-grondstoffen wordt niet meegeteld voor de natio-                              Innovatie
                                                             traal te willen zijn, wat mogelijk tot een hogere                                        nale doelstelling van 35 TWh. In het Klimaatakkoord                               Voor de bijdrage aan de landelijke doelstelling          De link tussen IBP, Klimaatakkoord, Klimaatwet
                                                             opgave leidt;                                                                            staat beschreven dat er nadere afspraken worden                                   van 35 TWh duurzame elektriciteitsopwek op land          en Klimaatplan is niet juridisch bindend. Samen-
                                                          c. Het is nog niet duidelijk welke technieken we                                            gemaakt met andere klimaatsectoren om een kader                                   zijn we aangewezen op zon op grote daken, zonne-         werking in een RES is geen wettelijke plicht, maar
                                                             na 2030 kunnen toepassen. Voor de periode tot                                            te ontwikkelen voor duurzame bio-grondstoffen.                                    velden en windmolens. Ook voor een duurzame              trekt een overheid zich terug dan gaat dat wel
                                                             2030 werken we met technieken die zich hebben                                            Waterkrachtinstallaties worden niet genoemd in                                    warmtevoorziening wordt uitgegaan van de op              in tegen de afspraken die het Rijk, provincies en
                                                             bewezen, zoals zon op dak, zonnevelden en                                                het Klimaatakkoord en worden niet meegeteld in de                                 dit moment bewezen technieken. Dat neemt niet            gemeenten sinds 2018 in het klimaatbeleid hebben
                                                             windmolens.                                                                              opgave25. Voor bio-warmte zie paragraaf 4.6.                                      weg dat er op iets langere termijn potentie is voor      gemaakt. Zowel in het Klimaatakkoord als in het
                                                                                                                                                                                                                                        alternatieve duurzame bronnen en energiedragers          Klimaatplan is opgenomen dat binnen een RES
                                                                                                                                                                                                                                        die kunnen bijdragen aan de reductie van CO2. We         eerst via bestuurlijke samenwerking en overleg een
                                                     24   Voor vaste bio-grondstoffen en biogas in relatie tot de warmtevoorziening verwijzen we naar paragraaf 4.3.3 in het hoofdstuk warmte.
                                                                                                                                                                                                                                        kunnen de RES naar eigen inzicht verbreden en            oplossing wordt gezocht als geen overeenstem-
                                                     25   Op de website van het Nationaal Programma RES wordt per bron of energiedrager specifiek aangegeven wat de mogelijkheden zijn en op welke manier iets wel of niet bijdraagt
                                                           aan de doelstellingen van het Klimaatakkoord.                                                                                                                                andere technologieën meenemen, al telt dit niet          ming bereikt wordt.




                                                58    |                                                                                                                                                                                                                                                                                                   | 59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>                                                          De systematiek van de RES’en heeft geen veran-                                               Milieueffectrapportages binnen de RES
                                                          dering gebracht in de bevoegdheidsverdeling                                                  De meeste grotere projecten voor het duurzaam
                                                          van de verschillende overheidslagen. Alle drie de                                            opwekken van elektriciteit die uit de RES 1.0 voort-
                                                          overheidslagen hebben verantwoordelijkheden                                                  vloeien, zullen veelal MER-plichtig zijn. De RES
                                                          voor activiteiten die de energietransitie raken.                                             1.0 zelf is dat niet. Na het vaststellen van de RES
                                                          Met beleid en regelgeving geven zij invulling aan                                            1.0, werken we uit hoe we omgaan met het instru-
                                                          die verantwoordelijkheden. Voor windparken en                                                ment milieueffectrapportage. Welke MER-vorm is
                                                          -molens bijvoorbeeld zijn gemeenten bevoegd                                                  het meest geëigend: een projectgebonden MER of
                                                          gezag bij een opgesteld vermogen tot 5 MW.                                                   bijvoorbeeld een plan-MER? Gezamenlijk onder-
                                                          Provincies zijn bevoegd gezag voor de omgevings-                                             zoek naar milieu- en natuureffecten kan meer-
                                                          vergunning voor windparken met een opgesteld                                                 waarde hebben voor overkoepelende thema’s. Ook
                                                          vermogen tussen 5 en 100 MW26. Daarnaast coör-                                               kunnen we regionaal criteria opstellen voor onder-
                                                          dineert de provincie de overige vergunningen die                                             zoek dat op locatie wordt gedaan. Daarmee harmo-
                                                          nodig zijn voor de ontwikkeling van een windpark.                                            niseren we de inhoud en het proces. Overigens
                                                          De provincie kan de bevoegdheid voor windparken                                              nemen sommige gemeenten de meest kansrijke
                                                          met een groter vermogen dan 5 MW overdragen aan                                              zoekgebieden voor windenergie nu al mee in de
                                                          de gemeente. In praktijk gebeurt dit ook vaak. Voor                                          MER voor hun omgevingsvisie.
                                                          windparken met een opgesteld vermogen van meer
                                                          dan 100 MW is het Rijk aan zet. Zowel gemeenten                                      5.5 A
                                                                                                                                                    rbeidsmarkt en scholing als rand-
                                                          (bestemmings-/omgevingsplan) als provincies                                              voorwaarde
                                                          (inpassingsplan) hebben de bevoegdheid om een                                                Arbeidsmarkt en scholing vormen een belangrijke
                                                          windpark ruimtelijk in te passen.                                                            randvoorwaarde voor een succesvolle energie-
                                                                                                                                                       transitie. De transitie heeft grote invloed op de
                                                          Het Rijk heeft in de Klimaatwet harde duurzaam-                                              banen en opleiding van veel mensen. Omgekeerd
RES 1.0 | Regio U16 | RES in de Brede context




                                                                                                                                                                                                                       RES 1.0 | Regio U16 | RES in de Brede context
                                                          heidsdoelen opgenomen, waar de provincie Utrecht                                             zijn arbeidsmarkt en scholing bepalend voor de
                                                          zich achter schaart. Beide beschikken over juri-                                             snelheid en kosten van de energietransitie en voor
                                                          dische instrumenten om de doelen na te streven.                                              het draagvlak. Om de klimaatdoelen te halen is
                                                          Mocht een gemeente zich terugtrekken uit de RES                                              het nodig om veel mensen aan te trekken en hun
                                                          U16, dan betekent dat niet dat zij zich vrijwaart van                                        vaardigheden actueel te houden.
                                                          deze instrumenten. Aan de andere kant betekent
                                                          het ook niet dat Rijk of provincie de instrumenten                                           De krachtigste aanpak ontstaat wanneer we
                                                          automatisch zullen inzetten.                                                                 het vraagstuk van arbeidsmarkt en scholing
                                                                                                                                                       afstemmen op provinciale, regionale en gemeen-
                                                          De RES 1.0 heeft geen juridische status. In ruim-                                            telijke beleidsagenda’s, ontwikkelingen en vraag-
                                                          telijke procedures kunnen er geen rechten aan                                                stukken. In de periode tot de RES 2.0 sluiten we
                                                          worden ontleend. De deelnemende overheden                                                    aan op structuren en netwerken voor arbeidsmarkt
                                                          zetten hun eigen bevoegdheden en instrumenten,                                               en scholing, zoals de arbeidsmarktregio’s. Daar
                                                          zoals omgevingsvisies en -plannen, in om de                                                  brengen we de energietransitie onder de aandacht
                                                          ambities en doelen van de RES U16 te helpen                                                  en onderzoeken we hoe en vanuit welke rol we
                                                          realiseren. De RES 1.0 biedt input en context voor                                           kunnen bijdragen aan voldoende goedgeschoolde
                                                          het omgevingsbeleid van provincie en gemeenten.                                              mensen in de regio. Daarnaast proberen we aan
                                                          De regionale samenwerking biedt inzicht in de                                                de adviezen die het NP RES hieromtrent aan het
                                                          samenhang van de verschillende uitwerkingen.                                                 opstellen is, opvolging te geven in onze regio.
                                                          Daarnaast komt de optelsom van beleid en regelge-
                                                          ving er samen. Tenslotte vindt er ook afstemming
                                                          plaats. De deelnemende overheden zijn en blijven
                                                          zelf verantwoordelijk voor hun omgevingsvisies en
                                                          -plannen.




                                                     26   In het wetsvoorstel Energiewet (art. 6.2, lid 1, sub a) wordt de bevoegdheid voor gemeenten verruimd naar 15 MW.




                                                60    |                                                                                                                                                       |   61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>                                                         6 Onderweg naar 2050:
                                                           organisatie van het vervolg tot 2030
                                                             Zoals we in hoofdstuk 1 al schetsten, onderschrijven we de doelstelling in 2050 de CO2-uitstoot met 95% te
                                                             hebben gereduceerd ten opzichte van 1990. Regionale samenwerking is en blijft daarvoor noodzakelijk. De
                                                             opgave houdt zich niet aan gemeentegrenzen en de oplossingen doen dat ook niet. Duurzame opwek van
                                                             elektriciteit en warmte kunnen zichtbaar zijn vanuit omliggende gemeenten. We maken allemaal gebruik
                                                             van dezelfde netinfrastructuur, die maar beperkt ruimte biedt. En om te voorzien in de warmtebehoefte
                                                             helpt regionale samenwerking, zeker bij warmtebronnen met een regionaal potentieel.

                                                             We werken met 21 overheden uit verschillende bestuurslagen en nog veel meer maatschappelijke partners
                                                             samen aan oplossingen. Met elkaar, omdat de opgave niet alleen lokaal, maar ook gemeentegrensover-
                                                             schrijdend is. We werken aan een gezamenlijk resultaat, maar accepteren lokale verschillen. Zo maken we
                                                             onze gedeelde en afzonderlijke ambities waar. We zijn daarnaast onderdeel van het Nationaal Programma
                                                             RES. Dit hoofdstuk beschrijft de belangrijkste momenten om naar toe te werken, de uitgangspunten en
                                                             afspraken voor onze samenwerking en de belangrijkste taken die we regionaal oppakken.

                                                         6.1 O
                                                              ntwikkeling in stappen: de energie-
                                                             transitie is een permanente beweging




                                                                                                                                                                                 RES 1.0 | Regio U16 | Onderweg naar 2050: organisatie van het vervolg tot 2030
                                                             voor de komende decennia
                                                             Vanwege de grote tijdspanne van de transitie en de       Op deze momenten kijken we met elkaar of we op
                                                             potentie van technologische innovatie kiezen we          koers liggen. Daarnaast zijn er momenten waarop
                                                             voor een adaptief ontwikkelpad. Wendbaarheid is          we aanvullende ambities en doelen stellen voor de
RES 1.0 | Regio U16 | RES in de Brede context




                                                             nodig om nieuwe technieken te kunnen benutten            periode tot 2050. Doelen voor de periode na 2030
                                                             en af te kunnen stemmen op andere ruimtelijke            moeten we vastleggen en onderbouwen in een van
                                                             opgaven. Nu en in de toekomst. We bepalen een doel       de volgende RES-versies.
                                                             voor 2030 om de bijdrage aan concrete realisatie
                                                             van CO2-reductie op kortere termijn al mogelijk te       Naast bovenstaande momenten zijn er ook bestuur-
                                                             maken. Voor de periode erna houden we ruimte             lijk informele ijkmomenten. Deze momenten nemen
                                                             voor ontwikkeling, liefst in overzichtelijke perioden    we op in het Regionaal Uitvoeringsplan (paragraaf
                                                             van 5 tot 10 jaar om nieuwe concrete resultaten te       6.5) waarbij in ieder geval zijn opgenomen:
                                                             kunnen boeken.
                                                                                                                      • Q4 2021, uitkomsten besluitvorming door parle-
                                                             In de permanente beweging zijn er ijkmomenten              menten over RES 1.0 en verdiepende netim-
                                                             om gezamenlijk sturing te kunnen geven aan de              pactanalyse
                                                             energietransitie:                                        • Voor zomerreces 2022, gemeenteraadsverkie-
                                                                                                                        zingen, mogelijke effecten coalitieakkoorden,
                                                             • Iedere twee jaar actualiseren we de RES. Over de         check uitwerking in ruimtelijk beleid op schema
                                                               geactualiseerde versie wordt een besluit genomen       • Na zomerreces 2022, startbijeenkomst nieuwe
                                                               in de parlementen, zodat de RES en de uitvoering         bestuurscyclus
                                                               ervan altijd een democratische basis heeft.            • Q3 2022, inventarisatie start planuitwerking (wind)
                                                             • In 2021 stellen alle gemeenten de TVW vast, die zij      initiatieven
                                                               minimaal eens in de vijf jaar herijken.                • Vanaf december 2022: jaarlijkse monitoring op
                                                             • In 2022 zetten de deelnemende overheden de RES           voortgang en eventuele planuitval
                                                               1.0 om in ruimtelijk beleid, voor zover dat nodig
                                                               is om de bijdrage van 1,8 TWh aan de landelijke
                                                               doelstelling voor duurzame elektriciteit in 2030 te
                                                               realiseren.
                                                             • In 2025 worden de ruimtelijke procedures voor
                                                               zonnevelden en windmolens afgerond, voor zover
                                                               die nodig zijn om de bijdrage van 1,8 TWh in 2030
                                                               te realiseren.
                                                             • In 2030 komt de realisatie van 1,8 TWh duurzame
                                                               elektriciteitsopwek gereed.




                                                62   |                                                                                                                    | 63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>                                                                                           RES op weg                                                                                                          Lokale ambities en initiatieven
                                                                                                                                                                                                               2013
                                                                                                                                                                                                               Energieakkoord Nederland
                                                                                                                                                                                                                                                          5MW). Het beslissen over windenergie kan provin-
                                                                                                                                                                                                                                                          ciaal maar ook lokaal. Hierin staat samenwerking
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   g. Het opstellen van de RES 2.0, inclusief het
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      uitvragen en laten uitvoeren van innovatieve
                                                                                           naar 2030 & 2050
                                                                                                                                                                                                               2015
                                                                                                                                                                                                   2018                                                   voorop, worden de plannen onderling afgestemd en            kansen, het onderzoeken en concrete uitwerken
                                                                                                                                                                                                               Klimaatakkoord Parijs

                                                                                                                                                                                                               Start RES                                  is er een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor            van nieuwe mogelijkheden voor de energietran-
                                                                                                                                                                                   2019                        Regio’s starten en bereiden de RES voor.
                                                                                                            Klimaatakkoord                                                                                     30 Regio’s van de RES gevormd.
                                                                                                                                                                                                                                                          het halen van de doelen. De RES U16 is voor partijen        sitie;
                                                                                                            Definitief Klimaatakkoord getekend.
                                                                                                            De RES is één van de maatregelen
                                                                                                                                                                                                                                                          zoals het Rijk en net Nationaal Programma RES het        h. De communicatie en het samenwerken met regio-
                                                                                                                                                                 2020
                                                                                                            uit het Klimaatakkoord.                                                                                                                       aanspreekpunt.                                              nale stakeholders;
                                                                                                                                                                                             1 oktober 2020                                                                                                        i. Regionale communicatie over de energietransitie
                                                                                                                                                                                                                                                          Om deze processen te ondersteunen, te activeren en          in het algemeen en de RES U16 in het bijzonder;
                                                                                                       1 juli 2021                    2021
                                                                                                                                                  Tweede Kamer verkiezingen
                                                                                                                                                                                                               Concept RES                                te verbinden, is regionale coördinatie van grote bete-   j. Een actieve rol vervullen bij het delen van kennis
                                                                                           Opleveren RES 1.0 per regio                                                                                         Aanleveren van bestuurlijk
                                                                                           Stapsgewijs toewerken naar                                                                                          vastgestelde concept-RES.                  kenis. Dit leidt tot synergievoordeel en maakt het          en kunde, bijvoorbeeld t.a.v. de gemeentelijke
                                                                                           realisatie van RES.                                                                Gemeenteraadsverkiezingen                                                   mogelijk om innovatieve inhoudelijke, bestuurlijke,         TVW’s, de RSW en ontwikkelingen rond duur-
                                                                                           Dit verschilt per regio.
                                                                                                                                                             2022                                                                                         technische en participatie-oplossingen te delen. Het        zame technieken en besparing.
                                                                                                                                                                                                     Provinciale staten verkiezingen &
                                                                                               3.0
                                                                                                                                                                                                     Waterschapsverkiezingen                              is ook noodzakelijk om een centraal coördinatiepunt
                                                                                                                                                                                    2023
                                                                                                       1 juli 2025
                                                                                                                                                                                                                                                          te hebben dat proactief handelt naar alle partijen.      Om deze regionale taak te kunnen uitvoering en
                                                                                           RES 3.0
                                                                                                                                                                                                                                                          Bijvoorbeeld bij de ruimtelijke inpassing van zon en     het vervolg te kunnen invullen, stellen de dagelijks
                                                                                           Tusssentijds ijkmoment.
                                                                                                                                                                                                               1 juli 2023                                wind en de aansluiting op grotere verdeelstations.       besturen na het besluit over de RES 1.0 een Uitvoe-
                                                                                                                                                        Europese verkiezingen                                  RES 2.0                                    En ook bij de keuze om lusten en lasten samen te         ringsplan vast. (Zie paragraaf 6.5.)
                                                                                                                                                                                      2024                     Tusssentijds ijkmoment.
                                                                                                                                                                                                                                                          dragen. Ook vindt op regionaal niveau de aanslui-
                                                                                                                                                                                                                                                          ting en afstemming plaats met andere programma’s         Aanvullend op deze gezamenlijke regionale
RES 1.0 | Regio U16 | Onderweg naar 2050: organisatie van het vervolg tot 2030




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 RES 1.0 | Regio U16 | Onderweg naar 2050: organisatie van het vervolg tot 2030
                                                                                           35TWh Duurzame 1 januari 2030                                     2025
                                                                                                                                                                                              1 januari 2025                                              en met alle betrokken overheden. Denk aan het REP        RES uitvoering formuleren provincie Utrecht en
                                                                                           Energie
                                                                                                                                                                                                                Omgevingsvergunningen
                                                                                                                                                                                                                                                          in de regio U16, het Nationaal Programma RES, het        gemeente Utrecht samen een aanbod voor ‘flanke-
                                                                                           In 2030 is de doelstelling
                                                                                           van 35TWh duurzame                                                                                                   De omgevingsvergunningen voor             Rijk, provincies en andere RES’en. En aan de samen-      rend beleid’ om gemeenten te ondersteunen bij het
                                                                                           energie op land                                                                                                      zon- en windprojecten in 2030 zijn
                                                                                           gerealiseerd.                                   2030                                                                 verleend.                                 werking met regionale belanghebbenden. Regionaal         realiseren van hun RES bod.
                                                                                                                                                                                                                                                          zorgen we voor afstemming bij het ontwikkelen en         • De RES is niet het enige dossier waarop provincie
                                                                                           Intensivering dialoog met
                                                                                                                                                                                              1 januari 2050    100% Hernieuwbare Energie
                                                                                           de samenleving
                                                                                                                                                                                                                We stoten geen CO2 meer uit.
                                                                                                                                                                                                                                                          uitvoeren van beleid. Die afstemming is er onder           en gemeenten samenwerken. Partijen werken ook
                                                                                           Uitbreiding van het net
                                                                                           Verankering in instrumenten                                                          2050                                                                      meer bij het bewaken van de ruimtelijke kwaliteit          samen om voldoende woningbouw te realiseren,
                                                                                           omgevingswet
                                                                                                                                                                                                                                                          binnen de U16 of op de grens met andere RES’en en          aan goede bereikbaarheid, vitaliteit van kernen,
                                                                                           Figuur 6.1 Een overzicht van de RES tot 2050.                                                                                                                  provincies, zoals het Groene Hart. Het bewaken van         natuur en landschap etc. Een goede afstemming
                                                                                                                                                                                                                                                          de regionaal vastgelegde ambities en het volgen            van de ruimtevraag van verschillende gebiedsop-
                                                                                           Deze momenten zijn er op gericht tijdig zicht te                                            • Het verlenen van vergunningen;                                   van de voortgang van de concrete afspraken is een          gaven is van belang. De provincie is bereid om af
                                                                                           krijgen op planuitval en door consensus en in RES                                           • Het begeleiden van lokale initiatieven en projecten;             regionale taak.                                            te stemmen en te ondersteunen: bij de uitwerking
                                                                                           verband afspraken te maken hoe dit op te vangen.                                            • Het afstemmen van de uitvoering van de RES en                                                                               van zon en wind leggen de provincie en gemeenten
                                                                                           Deze ijkmomenten zijn afgestemd met de twee                                                   het provinciale omgevingsbeleid;                                 De komende jaren richten we onze regionale                 de verbinding met andere gerelateerde gebiedsop-
                                                                                           andere RES’en in de provincie. Voorafgaand aan                                              • Het opstellen en uitvoeren van een gemeentelijke                 inspanningen op:                                           gaven. Indien gewenst en noodzakelijk landt dit in
                                                                                           deze ijkmomenten vinden informele bestuurders-                                                TVW.                                                             a. Uitvoering geven aan de thematische agenda’s            bestuurlijke afspraken.
                                                                                           conferenties plaats. Tijdens deze sessies worden de                                                                                                               (bijlage 8);                                          • De provincie maakt samen met de gemeente
                                                                                           mogelijkheden besproken, verkend en uitgewisseld                                            Bovenlokale samenwerking tussen de lokale en                       b. Het monitoren en afstemmen van zonne- en                Utrecht inzichtelijk welke faciliterende onder-
                                                                                           waardoor afstemming tussen de deelnemers en de                                              provinciale overheden is nodig bij het vinden van                     windprojecten;                                          steuning zij aan de regio kan bieden bij het
                                                                                           voorbereiding van formele besluitvorming door de                                            zoekgebieden voor windmolens en zonnevelden, het                   c. De communicatie met en het behartigen van               ontwikkelen van duurzame energie. Hiervoor is
                                                                                           dagelijks besturen en parlementen soepel verloopt.                                          samen slim inzetten van het elektriciteitsnetwerk,                    regionale belangen bij in ieder geval het Natio-        al een bestaand ondersteuningsaanbod vanuit de
                                                                                                                                                                                       het benutten van regionale warmtebronnen en het                       naal Programma RES en het Rijk;                         provincie op het gebied van het vormgeven van
                                                                                      6.2 L
                                                                                           okale en regionale uitwerking en uit-                                                      maken van keuzes in samenhang met andere ruim-                     d. Een coördinerende rol bij projecten zoals               proces- en financiële participatie, het inzetten
                                                                                          voering                                                                                      telijke opgaven, zoals wonen, mobiliteit en land-                     zon-op-dak vanwege schaalvoordeel of grote              van visualisatietools, het beschikbaar stellen van
                                                                                           Het uitwerken en uitvoeren van de RES gebeurt op                                            bouw. Dit doen we zo veel mogelijk via bestaande                      onderlinge afhankelijkheden;                            juridische checks en het organiseren van uitwis-
                                                                                           lokaal en regionaal niveau.                                                                 bestuurlijke samenwerkingsverbanden.                               e. Het aansluiten van onze RES op het REP en het           selingsessies en trainingen. De provincie en de
                                                                                                                                                                                                                                                             integraal afstemmen van ruimtelijke opgavenmet          gemeente Utrecht kijken daarnaast in samen-
                                                                                           (Boven)lokaal                                                                               Regionaal                                                             gemeenten en provincies;                                spraak met regiogemeenten in hoeverre onder-
                                                                                           De Ontwerp-RES hebben we regionaal ontwikkeld                                               Het uitwerken en uitvoeren van de RES gebeurt op                   f. Het zo goed mogelijk inzetten op de beschikbare         steuning nodig en mogelijk is.
                                                                                           door allerlei lokale en provinciale processen samen                                         lokaal (gemeentelijk) niveau waar mogelijk. Op die                    netcapaciteit van Stedin en de netbeheerder           • De provincie onderzoekt samen met de gemeente
                                                                                           te brengen en op elkaar af te stemmen. Wij zetten                                           manier sluiten we maximaal aan bij de gemeen-                         inzicht geven in de noodzakelijke toekomstige           Utrecht hoe het bestaande ontwikkelfonds voor
                                                                                           deze lijn door. De uitvoering van de RES gebeurt                                            teraden. Zij beslissen over zonne-energie en stellen                  investeringen in de RES U16;                            energiecoöperaties kan helpen windprojecten
                                                                                           primair op lokaal niveau onder leiding en verant-                                           de TVW vast. Daarnaast biedt de provincie een kader                                                                           versneld te realiseren en tegelijk meer opbrengsten
                                                                                           woordelijkheid van gemeenten. Zij zijn verantwoor-                                          voor het uitvoeren van de RES in het provinciale                                                                              ten goede kan laten komen aan lokale maatschap-
                                                                                           delijk voor onder meer:                                                                     omgevingsbeleid. Op regionaal niveau worden de                                                                                pelijke voorzieningen.
                                                                                           • Het omzetten van de RES in het lokale omgevings-                                          lokale afspraken in samenhang bezien. De provincie
                                                                                             beleid;                                                                                   is bevoegd gezag voor grotere windprojecten (>




                                                                                 64    |                                                                                                                                                                                                                                                                                  | 65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>                                                                                          6.3 Uitgangspunten governance                                                          6.4 Governancestructuur
                                                                                             De RES U16 is een samenwerking van organisaties uit verschillende bestuurs-            We continueren de structuur van samenwerken.         De tafel vormt de stuurgroep van de RES en stuurt
                                                                                             lagen en Stedin. Dit op basis van de staatsrechtelijke verdeling van taken             We benutten daarbij de structuur van de U10. De      op de uitvoering van de RES 1.0 en aan het structu-
                                                                                             en bevoegdheden (het huis van Thorbecke). We werken nauw samen bij het                 gemeenten die geen deel uitmaken van de U10,         reren en op tijd voorbereiden van besluitvorming in
                                                                                             ontwikkelen van voorstellen en bij het opstellen van concrete plannen na lokale        de provincie Utrecht, Hoogheemraadschap De           de parlementen.
                                                                                             besluitvorming. Zo stemmen we vanuit ons gezamenlijke inhoudelijke doel                Stichtse Rijnlanden, waterschap Amstel, Gooi en
                                                                                             onze rollen en inzet van bevoegdheden op elkaar af. In de startnotitie hebben we       Vecht, waterschap Rivierenland en waterschap         Ruimtelijke of planologische besluitvorming
                                                                                             uitgangspunten vastgelegd over de governance van de RES U16. (Zie kader.) Deze         Vallei en Veluwe en Stedin sluiten aan bij het       (bijvoorbeeld voor het vaststellen van zoekge-
                                                                                             blijven onverminderd van kracht. In de Ontwerp-RES hebben we ze aangevuld              overleg van de bestuurstafel Klimaatneutrale regio   bieden voor windmolens) of het verlenen van
                                                                                             met het uitgangspunt ‘Iedereen doet mee en levert een bijdrage’:                       voor het onderwerp RES U16. De zestien wethou-       vergunnen (bij concrete initiatieven voor zonne-
                                                                                                                                                                                    ders, gedeputeerde en hoogheemraad vormen zo         velden) wordt gedaan door het betreffende bevoegd
                                                                                             Met respect voor de lokale context verwachten de deelnemende overheden van elkaar      de stuurgroep, waarbij Stedin ook aan het overleg    gezag. Besluitvorming over de RES 2.0 is voorbe-
                                                                                             dat zij meedoen, een bijdrage leveren en de eigen keuzes steeds afwegen tegen de       deelneemt. De waterschappen laten zich daarbij       houden aan de parlementen van de individuele
                                                                                             belangen van de regio om zo te komen tot een blijvende synergie.                       vertegenwoordigen door De Stichtse Rijnlanden.       overheden.



                                                                                            Uitgangspunten governance RES U16
                                                                                             Uitgangspunt voor de RES-U16 is de samenwerking van zestien gemeenten,
                                                                                             vier waterschappen en de provincie. De deelnemende gemeenten, water-
                                                                                             schappen en provincie zijn gelijkwaardige partners binnen de RES.
RES 1.0 | Regio U16 | Onderweg naar 2050: organisatie van het vervolg tot 2030




                                                                                                                                                                                                                                                                                                      RES 1.0 | Regio U16 | Onderweg naar 2050: organisatie van het vervolg tot 2030
                                                                                             Daarnaast heeft Stedin een aparte status binnen de RES U16. Een essentieel
                                                                                             onderdeel van de RES is het energie infrastructuurplan. De afstemming van de
                                                                                             planning en investeringen in de infrastructuur kent een nauwe samenhang
                                                                                             met de planning van de aanpassing van ruimtelijke kaders door overheden. Dit
                                                                                             betekent dat de besluitvorming van Stedin op infrastructuur en de besluitvor-
                                                                                             ming van overheden op omgevingsbeleid niet van elkaar los gezien kunnen
                                                                                             worden.

                                                                                             De besluitvorming over de RES vindt plaats door de deelnemende gemeenten,
                                                                                             waterschappen, provincie. In de RES zullen veel belangen en waarden samen-
                                                                                             komen en waar het niet lukt om deze te verenigen zal van de besturen van de
                                                                                             deelnemende overheden gevraagd worden om de belangen tegen elkaar af te
                                                                                             wegen. We kiezen er daarom voor de besluitvormingsrol alleen bij de over-
                                                                                             heden neer te leggen.
                                                                                                                                                                                    Figuur 6.2: De governancestructuur van de RES U16


                                                                                             De bestuurstafel RES U16 (stuurgroep RES) bereidt de RES-voorstellen voor
                                                                                             die aan de gemeenten, waterschappen, provincie en de publieke netbeheer-
                                                                                             ders worden voorgelegd voor besluitvorming. Leden van de bestuurstafel RES
                                                                                             U16 zijn: de wethouders verantwoordelijk voor de RES van de deelnemende
                                                                                             gemeenten, een hoogheemraad van HDSR namens de vier waterschappen, de
                                                                                             gedeputeerde en een vertegenwoordiger van Stedin op directieniveau.

                                                                                             We claimen de energietransitie niet als overheden. De energieopgave is
                                                                                             van iedereen. Op regionaal niveau betrekken we (regionaal) georganiseerde
                                                                                             stakeholders bij de strategievorming. We benaderen deze stakeholders
                                                                                             proactief. Dit doen we op basis van een analyse van hun belangen. Wij gaan
                                                                                             met de stakeholders in gesprek over welke bijdrage zij kunnen en willen
                                                                                             nemen in de totstandkoming van de RES en hoe zij daarin hun netwerk
                                                                                             betrekken. Samen met de stakeholders geven we vorm aan de wijze waarop
                                                                                             zij betrokken worden.

                                                                                             Op lokaal niveau informeren en betrekken de lokale overheden inwoners,
                                                                                             organisatie en bedrijven zoals dat past in de lokale samenwerking en cultuur.
                                                                                             De lokale overheden worden hierin op basis van hun behoeften ondersteund
                                                                                             door het team van de RES U16.




                                                                                 66   |                                                                                                                                                                                                      |   67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>                                                                                      6.5 Maatschappelijke samenwerking                                                                                 6.6 Regionaal Uitvoeringsplan
                                                                                          De energietransitie is niet van de overheden en kan     Daarnaast wordt de regionale participatie met            Om de RES 1.0 te kunnen uitvoeren en het vervolg
                                                                                          alleen slagen met inzet van vele inwoners, organi-      landelijke en regionale organisaties versterkt door      te kunnen invullen, stellen we een uitvoeringsplan
                                                                                          saties en bedrijven bij de vraag hoe we de ener-        een consistente dialoog te organiseren. Het doel         op. Direct na het besluit over de RES 1.0 leggen we
                                                                                          gietransitie in onze regio vormgeven. We kiezen         hiervan is om van belanghouders te ontwikkelen           dat, indien nodig, ter besluitvorming voor aan de
                                                                                          voor een zo goed mogelijke samenwerking met de          naar samenwerkingspartners die een structurele           dagelijks besturen van de deelnemende overheden.
                                                                                          maatschappij en onderzoeken hoe we die samen-           inbreng leveren voor de realisatie van de projecten      Het uitvoeringsplan beschrijft in elk geval:
                                                                                          werking, in samenhang met lokale participatie,          en initiatieven die ontwikkeld worden. Daarnaast         a. De inrichting van de organisatiestructuur op
                                                                                          voor langere tijd succesvol kunnen aangaan.             kunnen hierdoor ook tijdig landelijke of regionale          basis van bovenstaande uitgangspunten;
                                                                                                                                                  belanghouders worden gekoppeld aan lokale parti-         b. De organisatie van de ambtelijke inzet;
                                                                                          Tijdens iedere stap van het proces na het vast-         cipatietrajecten.                                        c. De projecten (waaronder het opstellen van de
                                                                                          stellen van de RES 1.0 blijven er momenten waarop                                                                   RES 2.0) die regionaal worden aangestuurd,
                                                                                          inwoners en lokale en regionale belanghebbenden         Tot slot zetten we ook de komende tijd verder in            ondersteund of gemonitord, zoals in vorige
                                                                                          kunnen meedenken en meepraten, inspraak                 op het delen van kennis en ervaring op het gebied           hoofdstukken en de thematische agenda’s
                                                                                          hebben of bezwaar kunnen maken. Vanaf het               van participatie door de beschikbare informatie op          (bijlage 3) benoemd;
                                                                                          moment dat er zoekgebieden worden uitgewerkt tot        nationaal niveau lokaal te delen, door structureel       d. De ijkmomenten en bestuurlijk informele ijkmo-
                                                                                          de ruimtelijke trajecten waarin de vergunningen         overleg of intervisie met lokale communicatie- en           menten zoals genoemd in paragraaf 6.2;
                                                                                          worden verstrekt en de projectontwikkelingsfase.        participatieadviseurs en door aan te sluiten bij         e. De inrichting van de besluitvorming, inclusief
                                                                                          Uitgangspunten voor onze aanpak zijn daarbij:           kennisplatforms over dit onderwerp. We zullen in            afspraken over de werkwijze bij een bestuurlijke
                                                                                                                                                  de komende periode op basis van onze eigen erva-            impasse;
RES 1.0 | Regio U16 | Onderweg naar 2050: organisatie van het vervolg tot 2030




                                                                                                                                                                                                                                                                         RES 1.0 | Regio U16 | Onderweg naar 2050: organisatie van het vervolg tot 2030
                                                                                          • We zijn transparant: we communiceren open,            ringen en die uit andere RES’en nieuwe vormen            f. Een getrapte aanpak bij planuitval van elektrici-
                                                                                            respectvol en actief, zodat inwoners kunnen           en initiatieven ontwikkelen die de betrokkenheid            teitsprojecten;
                                                                                            weten waar we mee bezig zijn;                         verder versterken. Voorbeelden hiervan zijn het          g. De organisatie van maatschappelijke samenwer-
                                                                                          • We zetten ons actief in voor de betrokkenheid         inrichten van een stakeholderklankbord of advies-           king en participatie;
                                                                                            van zoveel mogelijk mensen bij het proces en het      raad, een burgerplatform of een digitaal inwoner-        h. De planning;
                                                                                            resultaat;                                            spanel.                                                  i. De benodigde capaciteit in menskracht en nood-
                                                                                          • We proberen actief draagvlak voor de energietran-                                                                 zakelijke financiële middelen;
                                                                                            sitie te vinden;                                                                                               j. De dekking van de kosten.

                                                                                          We sluiten aan op ieders betrokkenheid: die is                                                                   De omvang en intensiteit van de regionale activi-
                                                                                          mogelijk bij de meer abstracte regionale plannen                                                                 teiten zijn onder meer afhankelijk van de beschik-
                                                                                          en bij de realisatie van concrete projecten. Bij                                                                 baarheid van financiële middelen vanuit het Rijk.
                                                                                          betrokkenheid kan het gaan om meedoen, bijvoor-                                                                  Het Rijk is van plan om opnieuw een financiële
                                                                                          beeld in de vorm van 50% lokaal eigendom, om                                                                     bijdrage te leveren aan de RES’en, maar de omvang
                                                                                          meedoen in de vorm van meepraten over de                                                                         daarvan is op het moment van schrijven van deze
                                                                                          totstandkoming van initiatieven en om inspraak                                                                   RES nog niet bekend. Daarom zal bij de ontwikke-
                                                                                          bij de besluitvorming over die initiatieven.                                                                     ling van het uitvoeringsplan worden gewerkt met
                                                                                                                                                                                                           scenario’s met verschillende hoogtes van de Rijks-
                                                                                          Ook na RES 1.0 blijft participatie een van de pijlers                                                            bijdrage.Naast de Rijksbijdrage kan de dekking
                                                                                          bij de uitwerking van de kansrijke gebieden tot                                                                  bestaan uit zogeheten ‘om-niet-capaciteit’ door de
                                                                                          projecten. Daarbij zet de U16 in op zowel regio-                                                                 deelnemende overheden, en een financiële bijdrage
                                                                                          nale als lokale participatie. Vanuit de gemeenten                                                                van de deelnemende overheden.
                                                                                          is het afgelopen jaar gewerkt aan een structuur                                                                  Het uitvoeringsplan kijkt door tot en met 2025.
                                                                                          waarbinnen inwoners en lokale organisaties                                                                       Projecten voor het opwekken van elektriciteit
                                                                                          hun inbreng kunnen geven op de ontwikkeling                                                                      moeten dan zijn vergund en de RES 3.0 moet klaar
                                                                                          van kansrijke gebieden. De komende maanden                                                                       zijn voor besluitvorming. De focus en concrete
                                                                                          wordt gekeken hoe deze structuur binnen de                                                                       uitwerking van het uitvoeringsplan ligt op de
                                                                                          lokale context verder versterkt kan worden door                                                                  periode tot besluitvorming over de RES 2.0 in 2023.
                                                                                          bijvoorbeeld in regionaal verband te kijken of alle
                                                                                          betrokken organisaties in het gebied goed verte-
                                                                                          genwoordigd worden en of er meer aandacht kan
                                                                                          gaan naar de betrokkenheid van jongeren. Deze
                                                                                          regionale ondersteuning biedt kaders om zo te
                                                                                          werken aan meer gelijkwaardige vormen van parti-
                                                                                          cipatie binnen alle gemeenten.




                                                                                 68   |                                                                                                                                                                           | 69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>           RES 1.0 | Regio U16 | Onderweg naar 2050: organisatie van het vervolg tot 2030
                                                                                            1
                                                                                            |
Bijlagen




                                                                                            |
                                                                                            70
           RES 1.0 | Regio U16 | Onderweg naar 2050: organisatie van het vervolg tot 2030
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>                                  Inhoudsopgave bijlage
                                  Bijlage 1 :	Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen				                4
                                  Bijlage 2 : Onderzoek Zon op dak				                                                     32
                                  Bijlage 3 :	Zon op dak: dakoppervlak en netcapaciteit				                               57
                                  Bijlage 4 :	Verdieping hoofdstuk warmte: warmtebronnen en energiebesparing 		           60
                                  Bijlage 5 :	RSW notitie samenwerking regionale warmtethema’s				                        65
                                  Bijlage 6 :	RSW notitie opstap naar afwegingskader bovengemeentelijke warmtebronnen		   69
                                  Bijlage 7 :	RSW notitie gespreksleidraad verdeling bovengemeentelijke warmtebronnen		   73
                                  Bijlage 8 :	Thematische agenda Elektriciteit en Warmte				                              76
                                  Bijlage 9 : Netimpactanalyse				                                                         80
                                  Bijlage 10 : PBL analyse en monitor				                                                  102
                                  Bijlage 11 : Infographics participatie U16				                                           104
                                  Bijlage 12 : Notitie moties en amendementen				                                          113
                                  Bijlage 13 : Quickscan Legeskosten U16				                                               134
                                  Bijlage 14 : Rapport energielandschappen				                                             136
                                  Bijlage 15 : Advies bestuurlijk verkenner				                                            176
RES 1.0 | Regio U16 | ﻿




                                                                                                                                         RES 1.0 | Regio U16 | ﻿
                          2   |                                                                                                  |   3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>                                                                                           Bijlage 1 :            erdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale
                                                                                                                 V                                                                                 Bron (TWh)                       Opera-tioneel          Pijplijn   Ambitie 2030      Totaal

                                                                                                                 zoekprocessen                                                                     Wind groot                       0                      0          0,070             0,070
                                                                                                                                                                                                   Zon op veld                      0                      0          0,053             0,053
                                                                                         Inleiding
                                                                                                                                                                                                   Zon op dak                       0,00                   0,002      0,025             0,033
                                                                                             In onderstaand gedeelte laten we zien hoe het totale bod van de U16 is opgebouwd uit
                                                                                                                                                                                                   Totaal                           0,006                  0,002      0,148             0,156
                                                                                             verschillende delen en geven we een beknopt overzicht van de lokale zoekprocessen in onze
                                                                                             regio. Sommige zoekprocessen hebben zich afgespeeld of gemeentelijk niveau, anderen op subre-
                                                                                             gionaal niveau. We beschrijven de opbrengst van deze processen langs drie van de vier afwe-           Zoekgebieden                                                        Wind                           Zonneveld
                                                                                             gingskaders van het NP RES: kwantiteit, ruimtelijke kwaliteit en Bestuurlijke en maatschappelijke
                                                                                                                                                                                                   A12/spoorzone                                                       0,035 (0 - 2 molens, 5,6 MW)   0,048 (0 - 35
                                                                                             betrokkenheid. Het kader ‘Systeemefficiëntie’ is uitgewerkt door Stedin middels de netimpactana-
                                                                                                                                                                                                                                                                                                      ha)
                                                                                             lyse (bijlage 5). Hierin is voor alle plannen van de gemeenten een analyse gemaakt.
                                                                                                                                                                                                   A28, geluidscherm en talud ter hoogte van Soesterberg                                              0,005 (totaal
                                                                                         Zeist                                                                                                                                                                                                        0 - 4.3 ha)

                                                                                                                                                                                                   Kamp Zeist                                                          0,035 (0 - 2 molens, 5,6 MW)
                                                                                             Inleiding
                                                                                                                                                                                                   Totaal                                                              0 - 0,06                       0 - 0,053
                                                                                             De gemeente Zeist kent vijf kernen met elk hun eigen identiteit. Deze kernen zijn gelegen op het
                                                                                             grensvlak van de bosrijke omgeving van het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug en het Kromme
                                                                                             Rijngebied. Als basis voor de bijdrage van Zeist aan het regionale bod wordt de Routekaart Nieuwe    Ruimtelijke kwaliteit
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
                                                                                             Energie voor Zeist gehanteerd. Uitwerking hiervan is de Aanpak duurzame elektriciteit in Zeist tot   Door het grote aantal woningen en andere belemmeringen zijn er beperkte mogelijkheden voor
                                                                                             2030 met o.a. de beleidsvisie zonnevelden en het voorstel om een gebiedsverkenning op te stellen     windmolens. Daarnaast bevinden zich vier van de zes theoretische windlocaties NNN-gebied.
                                                                                             voor de A12/spoorzone.                                                                               Vanwege de bosrijke omgeving en weinig open buitengebied zijn ook de mogelijkheden voor
                                                                                                                                                                                                  zonnevelden beperkt
                                                                                             Kwantiteit
                                                                                                                                                                                                  De open ruimte in Zeist is beperkt en slechts zeer goed ingepaste zonnevelden kunnen een vergun-
                                                                                                                                                                                                  ning krijgen. In de beleidsvisies Zonnevelden is een drietal categorieën gedefinieerd voor de kans-
                                                                                                                                                                                                  rijkheid van de duurzame energie in het gebied:
                                                                                                                                                                                                  • Kansrijk zoekgebied: tussen het spoor en de A12
                                                                                                                                                                                                  • Beperkt kansrijk zoekgebied: tussen Couwenhoven/Brugakker en Bunnik
                                                                                                                                                                                                  • Niet kansrijk zoekgebied: in het overige bosrijke gedeelte van Zeist.
                                                                                                                                                                                                  In de beleidsvisie wordt aan initiatiefnemers van eventuele zonnevelden nadrukkelijk gevraagd
                                                                                                                                                                                                  om landschappelijk waarden, cultuurhistorie, biodiversiteit etc. in te passen in het ontwerp voor
                                                                                                                                                                                                  duurzame energie.

                                                                                                                                                                                                  Samen met de gemeenten Utrecht, De Bilt, Soest, Leusden en Amersfoort, de provincie Utrecht en
                                                                                                                                                                                                  Rijkswaterstaat is een QuickScan uitgevoerd naar de mogelijkheden voor zon en wind langs de A28.
                                                                                                                                                                                                  De A28-gemeenten hebben de intentie een verzoek in te dienen bij RWS om opgenomen te worden
                                                                                                                                                                                                  in het OER-programma. Wat windlocaties betreft kent de gemeente Zeist de nodige beperkingen.
                                                                                                                                                                                                  Gekozen is om voor de A12/spoorzone een gebiedsvisie op te stellen waarin de ruimtelijke kwaliteit
                                                                                                                                                                                                  een nadrukkelijk plek heeft. De gebiedsvisie moet inzicht bieden in de mogelijkheden voor groot-
                                                                                                                                                                                                  schalige opwek. Daarvoor worden ook de natuur- en overige waarden in kaart gebracht en meege-
                                                                                                                                                                                                  wogen (coulissenlandschap Kromme Rijn).

                                                                                                                                                                                                  Bestuurlijke en maatschappelijke betrokkenheid
                                                                                                                                                                                                  De gemeenteraad heeft in oktober 2020 ingestemd met de Aanpak duurzame elektriciteit in Zeist tot
                                                                                                                                                                                                  2030. Hiermee is zowel de beleidsvisie zonnevelden vastgesteld, als besloten tot het uitvoeren van
                                                                                                                                                                                                  een nadere verkenning en maken van een gebiedsvisie voor de A12/spoorzone. Voor de beleidsvisie
                                                                                                                                                                                                  zonnevelden zijn verschillende sessies met inwoners en andere stakeholders georganiseerd, zoals
                                                                                                                                                                                                  natuurgroepen en -organisaties, Mooi Sticht, het waterschap en de provincie.

                                                                                                                                                                                                  De gemeenteraad heeft gevraagd om ook de potentie van Kamp Zeist nader te verkennen. Het
                                                                                                                                                                                                  geluidscherm van de A28 wordt veelvuldig genoemd als locatie voor zonnepanelen, zowel door
                                                                                                                                                                                                  raadsleden als inwoners. De verkenning van realisatie hiervan is opgenomen in de routekaart
                                                                                                                                                                                                  Nieuwe Energie voor Zeist. Tijdens eeninformatiebijeenkomst voor inwoners is de ‘Aanpak groot-




                                                                                 4   |                                                                                                                                                                                                                                |   5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>                                                                                            schalige opwek elektriciteit tot 2030’ toegelicht.. Voor de nadere verkenning van de (on)moge-         is nog niet bepaald. De gemeente gaat daarover met inwoners in gesprek na vaststelling van de
                                                                                            lijkheden in de A12/spoorzone is inmiddels een participatietraject gestart met belanghebbenden         zoekgebieden. Het volledige voorstel met kaart vindt u hier. De raad besluit hier naar verwachting
                                                                                            (grondeigenaren, pachters, bewoners, belangengroepen).                                                 op 30 juni over.

                                                                                         De Ronde Venen                                                                                             Bron (TWh)       Operationeel       Pijplijn           Ambitie 2030       Totaal

                                                                                                                                                                                                    Wind groot        0,006
                                                                                            Inleiding
                                                                                            Gemeente De Ronde Venen is een gemeente met 45.000 inwoners met een oppervlakte van 117                 Wind klein
                                                                                            km/2, gelegen aan de noordkant van de U16. De Ronde Venen grenst aan de RES-regio Noord-Hol-            Zon op veld
                                                                                            land-Zuid. Het landschap van De Ronde Venen wordt gekenmerkt door haar openheid en uitge-               Zon op dak        0,006
                                                                                            strekte verkavelde graslanden. In de polders zijn lange rechte wegen aangelegd, waarlangs de            Totaal            0,006
                                                                                            huizen en agrarische bedrijven zijn gebouwd.
                                                                                                                                                                                                   Ruimtelijke kwaliteit
                                                                                            Kwantiteit                                                                                             De gemeente De Ronde Venen streeft naar een zo goed mogelijke inpassing van zonnevelden en
                                                                                            Gemeente De Ronde Venen heeft op dit het moment nog geen zoekgebieden aangeleverd. Dit doen            windmolens in het landschap. Op basis van de bestaande landschapstypes droogmakerijen, klei
                                                                                            we als de gemeenteraad de zoekgebieden vaststelt. In de RES 1.0 verwijzen we daarom naar het           op veen, veengronden en bovenlanden is een indeling gemaakt van de gemeente De Ronde Venen.
                                                                                            voorstel dat het college heeft voorgelegd aan de gemeenteraad.                                         De gebiedsindeling is aangescherpt tot kleinere deelgebieden op grond van de specifieke land-
                                                                                            Gemeente De Ronde Venen heeft de ambitie om klimaatneutraal te zijn in 2040. Daarvoor moeten           schapstypen, zichtbare begrenzingen en natuurbescherming. Bij alle deelgebieden is vervolgens
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
                                                                                            we 0,35 TWh opwekken. Dit willen we doen door maximaal in te zetten op zonnepanelen op kleine          beoordeeld of zij geschikt zijn als zoekgebied voor duurzame energie. Hiervoor is input opgehaald
                                                                                            (0,02 TWh) en grote daken (0,05 TWh), energiebesparing en innovatieve technieken. Voor het reste-      bij inwoners en stakeholders en zijn per gebied mogelijke ontwikkelingen en beperkingen (hard
                                                                                            rende deel (0,18 TWh) zijn zonnevelden en windmolens nodig.                                            -zacht) in beeld gebracht en afgewogen. Dit heeft geleid tot zoekgebieden waar windmolens en/
                                                                                                                                                                                                   of zonnevelden ruimtelijk en landschappelijk relatief goed inpasbaar zijn. Om de impact van
                                                                                                                                                                                                   zonnevelden en windmolens op het landschap zoveel mogelijk te beperken, stelt de Ronde Venen
                                                                                                                                                                                                   extra voorwaarden, boven op de wettelijk eisen, voor ruimtelijke inpassing van duurzame energie.
                                                                                                                                                                                                   Dit betreft onder andere voorwaarden voor het behoud van bodemkwaliteit en de compensatie van
                                                                                                                                                                                                   natuurschade.

                                                                                                                                                                                                   Bestuurlijke en maatschappelijke betrokkenheid
                                                                                                                                                                                                   De gemeenteraad is via de reguliere informatienota’s van het programma duurzaamheid geïn-
                                                                                                                                                                                                   formeerd over het opstellen van voorwaarden voor zonnevelden en windmolens én over de
                                                                                                                                                                                                   procesaanpak om te komen tot zoekgebieden. Daarnaast heeft de gemeenteraad een aparte
                                                                                                                                                                                                   informatienota ontvangen over de tussenstand van de participatie en inhoudelijke afwegingen
                                                                                                                                                                                                   die werden meegenomen ten aanzien van zoekgebieden. Daarnaast zijn er twee voorbereidende
                                                                                                                                                                                                   bijeenkomsten georganiseerd over wat is meegewogen en hoe dat heeft geleid tot zoekgebieden.
                                                                                                                                                                                                   De besluitvorming zal in twee stappen plaatsvinden. Eerst heeft de gemeenteraad de voorwaarden
                                                                                                                                                                                                   voor zonnevelden en windmolens vastgesteld. Vervolgens is de gemeenteraad gevraagd om
                                                                                                                                                                                                   een besluit over het raadsvoorstel voor de zoekgebieden. In generieke zin is er in de communi-
                                                                                                                                                                                                   catie van de gemeente De Ronde Venen continue aandacht besteed aan de energieopgave van
                                                                                                                                                                                                   de gemeente. Daarnaast zijn er onder inwoners, jongeren, agrariërs, inwoners van omliggende
                                                                                                                                                                                                   gemeenten en andere belangengroepen enquêtes uitgezet over welke gebieden zij geschikt vinden
                                                                                                                                                                                                   als zoekgebieden voor zonnevelden en windmolens en aan welke voorwaarden zonnevelden en
                                                                                                                                                                                                   windmolens moeten voldoen. De inbreng van al deze belangengroepen, stakeholders en inwoners
                                                                                                                                                                                                   heeft De Ronde Venen verwerkt in de voorwaarden voor zonnevelden en windmolens. Voorbeelden
                                                                                                                                                                                                   hiervan zijn de voorwaarden ter bescherming van de natuur en agrarische pachters. Ten slotte wil
                                                                                            Voorstel van het college van De Ronde Venen aan de gemeenteraad                                        de gemeente De Ronde Venen per zoekgebied een apart participatietraject doorlopen.
                                                                                            Het college van De Ronde Venen stelt voor 8 zoekgebieden aan te wijzen voor zonnevelden en
                                                                                            windmolens. Binnen deze zoekgebieden kan de benodigde energie (0,18 TWh) opgewekt worden.           Utrecht
                                                                                            Elk zoekgebied krijgt een bandbreedte mee van een minimale en maximale opwek. De zoekge-
                                                                                            bieden worden een voor een opengesteld voor ontwikkeling. Na de eerste 4 gebieden vindt een            Inleiding
                                                                                            herijking plaats, waarbij de volgorde van openstelling opnieuw wordt besproken.                        Utrecht wordt groter en bereidt zich voor op de toekomst. Er wonen nu 350.000 mensen in de stad;
                                                                                                                                                                                                   in 2040 zijn er naar verwachting 455.000 inwoners. Door de groei van het aantal inwoners, bezoe-
                                                                                            Als blijkt dat we onvoldoende energie opwekken in de 8 zoekgebieden, dan kan de gemeente 5             kers en bedrijven is meer energie nodig. Tegelijk moet er minder CO2 in de lucht komen. Utrecht
                                                                                            beperkt geschikte gebieden inzetten als zoekgebied. De mix tussen zonnevelden en windmolens            werkt daarvoor aan 1) het verduurzamen van de energiebronnen 2) de aanpassingen die nodig zijn in




                                                                                 6   |                                                                                                                                                                                                                  |   7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                                                   Kanttekening bij de geschetste inzet van Utrecht is dat nu al bekend is dat niet alle projecten in de aangegeven omvang zullen worden
                                                                                         de energie-infrastructuur en 3) het besparen van energie. Daarmee dragen we bij aan het realiseren
                                                                                                                                                                                                                                   gerealiseerd. In de stad is beperkt ruimte om planuitval zelf op te vangen.
                                                                                         van de landelijke klimaatdoelstellingen.

                                                                                                                                                                                                                                                                       Wind                     Zon          Type project
                                                                                         In het Coalitieakkoord Ruimte voor iedereen 2018-2022 staan de volgende doelstellingen voor de stad
                                                                                         Utrecht:                                                                                                                                  Energielandschap Rijnenburg         8 windturbines           123 GWh      Er is een initiatiefnemer en de raad heeft kaders vast-
                                                                                         1. minimaal 20% van de daken heeft zonnepanelen in 2025;                                                                                  en Reijerscop                       (4,5 MW)= 120 GWh                     gesteld (fase 1 uitvoeringsstrategie RSU 2040)
                                                                                         2. de energie-inkoop is in 2020 volledig duurzaam;                                                                                        Nedereindseplas (oorspronkelijk                              33 GWh       Er zijn geïnteresseerde initiatiefnemers en de raad
                                                                                         3. 100% verduurzaming van het warmtenet in 2030;                                                                                          onderdeel Energielandschap)                                               heeft kaders vastgesteld (fase 1 uitvoeringsstrategie
                                                                                         4. minimaal 40.000 woningen zijn van het aardgasnet in 2030;                                                                                                                                                        RSU 2040)
                                                                                         5. het gemeentelijk vastgoed is verduurzaamd in 2040                                                                                      Zonneveld Geluidswal A12                                     4 GWh        Er is een initiatiefnemer en de raad heeft kaders vast-
                                                                                                                                                                                                                                                                                                             gesteld (fase 1 uitvoeringsstrategie RSU 2040)
                                                                                         Kwantiteit                                                                                                                                Zonneveld Haarrijnseplas                                     4 GWh        Er is een haalbaarheidsstudie uitgevoerd en de raad
                                                                                                                                                                                                                                                                                                             heeft kaders vastgesteld (fase 1 uitvoeringsstrategie
                                                                                                                                                                                                                                                                                                             RSU 2040)
                                                                                                                                                                                                                                   Zonneveld Meijewetering                                      0,5 GWh      Er is een initiatiefnemer en de gemeente heeft een
                                                                                                                                                                                                                                                                                                             vergunning afgegeven (fase 1 uitvoeringsstrategie
                                                                                                                                                                                                                                                                                                             RSU 2040)
                                                                                                                                                                                                                                   Nieuwe initiatieven groot-          18 GWh                   52 GWh       Er zijn geïnteresseerde initiatiefnemers. Het initiatief
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
                                                                                                                                                                                                                                   schalige opwek (waaronder                                                 wordt aan het gemeentelijke beleid getoetst. Er is een
                                                                                                                                                                                                                                   Ockhuizen, USP en Voordorpse                                              inschatting gemaakt van de mogelijke omvang. Nader
                                                                                                                                                                                                                                   Polder).                                                                  onderzoek zal uitwijzen of dit realistisch is. Fase 2
                                                                                                                                                                                                                                                                                                             Uitvoeringsstrategie RSU 2040
                                                                                                                                                                                                                                   Maximale potentiële beleids-     770 GWh                                  Er zijn geen initiatiefnemers. De zoekgebieden geven
                                                                                                                                                                                                                                   ruimte en zoekgebieden wind                                               aan waar mogelijk wind en zon kunnen worden gere-
                                                                                                                                                                                                                                   en zon in concept Ruimtelijke                                             aliseerd. Als een initiatiefnemer zich meldt, moeten
                                                                                                                                                                                                                                   Strategie Utrecht 2040 (ovv                                               de zoekgebieden nader aan het gemeentelijke beleid
                                                                                                                                                                                                                                   besluitvorming, inclusief boven-                                          worden getoetst. De verwachting is niet dat de gehele
                                                                                                                                                                                                                                   genoemde projecten)                                                       potentie voor 2040 wordt ingezet (fase 3-6 Uitvoe-
                                                                                                                                                                                                                                                                                                             ringsstrategie RSU 2040).

                                                                                                                                                                                                                                   Zon op dak                          Utrecht heeft de ambitie om voor 2030 168 GWh aan grootschalig zon op dak te realiseren.



                                                                                                                                                                                                                                   In de Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040 zijn alle kansrijke zoekgebieden voor grootschalige opwek
                                                                                                                                                                                                                                   in Utrecht genoemd. Met het vaststellen van de RSU 2040 (verwachting zomer 2021) is vooraf voor
                                                                                                                                                                                                                                   iedereen duidelijk waar mogelijk zon en wind kunnen komen. Als initiatiefnemers zich melden,
                                                                                                                                                                                                                                   vindt daarna een afweging plaats of zon en wind op deze locaties inderdaad ruimtelijk kan worden
                                                                                                                                                                                                                                   ingepast. Een inschatting van de maximale beleidsruimte bedraagt circa 770 GWh. Deze beleids-
                                                                                          Bron (TWh)              Operationeel              Pijplijn                  Ambitie 2030             Totaal                              ruimte is niet in het RES1.0 bod opgenomen omdat er voor deze locaties nu nog geen initiatiefne-
                                                                                          Wind groot              0                         0                         0,138                    0,138                               mers zijn en er geen zicht op ontwikkeling voor 2030 is.
                                                                                          Zon op veld             0                         0                         0,217                    0,217                               Bij de Ontwerp-RES en concept-bod (17 september 2020) zijn door de raad volgende projectlocaties
                                                                                                                                                                                                                                   als Utrechtse inzet voor de RESU16 vastgelegd:
                                                                                          Zon op dak*             0,036                     0,065                     0,067                    0,168
                                                                                          Totaal                  0,036                     0,065                     0,422                    0,523
                                                                                                                                                                                                                                   1. Energielandschap Rijnenburg en Reijerscop
                                                                                         * Gegevens zijn gebaseerd op de verstrekte SDE+ subsidies en gerealiseerde zonprojecten op dak via de postcoderegeling die bekend         2. Drie zonnevelden: Meijewetering, geluidswal A12 en Haarrijnseplas
                                                                                         zijn (peildatum januari 2021). Uit het regionale onderzoek naar zon op dak (Mapgear) komt een hogere operationele hoeveelheid zon op      3. Zon op dak
                                                                                         dak voor Utrecht. Een mogelijke verklaring is dat de methodiek van Mapgear die gebaseerd is op luchtfoto’s ook een aantal grootscha-
                                                                                         lige projecten meetelt die op basis van de salderingsregeling zijn gerealiseerd. Mogelijk zitten hier ook panden bij die een combinatie   Voor Rijnenburg heeft een initiatiefnemer zich voor minimaal drie windmolens en zeven hectare
                                                                                         van wonen en bedrijvigheid hebben. Utrecht kiest ervoor de gerealiseerde hoeveelheid grootschalig zon op dak op basis van de vesr-        zonneveld gemeld die nu verder werkt aan de planuitwerking. Daarnaast is door twee partijen inte-
                                                                                         trekte SDE+ beschikkingen aan te houden..                                                                                                 resse getoond voor het ontwikkelen van een zonneveld op de Nedereindsplas. Dat is de reden om als
                                                                                                                                                                                                                                   gemeente samen met de provincie en recreatieschap de Stichtse Groenlanden te bepalen of en onder
                                                                                                                                                                                                                                   welke voorwaarden zonnepanelen op de Nedereindse Plas mogelijk zijn.

                                                                                                                                                                                                                                   Ten opzichte van de ontwerp-RES en concept bod zijn een aantal nieuwe locaties concreter in beeld
                                                                                                                                                                                                                                   gekomen voor het ontwikkelen van wind en/of zon. Over deze locaties is de gemeente in gesprek




                                                                                 8   |                                                                                                                                                                                                                                                                                     |   9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>                                                                                             met geïnteresseerde initiatiefnemers. Voor deze locaties en kijkt de gemeente of grootschalige          Kwantiteit
                                                                                             opwek op de locaties ingepast kan worden.Het gaat om locaties op het USP, Ockhuizen en de
                                                                                             Voordorpse polder. De verwachting is dat als uit deze gesprekken haalbare initiatieven naar voren
                                                                                             komen deze nog voor 2030 kunnen worden gerealiseerd. Een eerste inschatting van de verwachte
                                                                                             omvang is gemaakt als bijdrage aan de RES 1.0.

                                                                                             Ruimtelijke kwaliteit
                                                                                             Op dit moment maakt de gemeente Utrecht per project of zoeklocatie ruimtelijke kaders op maat
                                                                                             waarbinnen de grootschalige opwek in het landschap wordt ingepast. In het raadsvoorstel Ener-
                                                                                             gielandschap zijn in het uitnodigingskader ruimtelijke kaders gesteld aan de inpassing van de
                                                                                             windmolens en zonnevelden in het gebied. Het betreft kaders ten aanzien van cultuur en landschap
                                                                                             (o.a. slagenlandschap), natuur en ecologie, geluid, gedragscodes zon en wind, streven 50% lokaal
                                                                                             eigenaarschap et cetera. Als in Utrecht wordt gekeken naar grootschalige opwek komen vooral loca-
                                                                                             ties rondom infrastructuur en bedrijventerreinen in beeld, zoals in de ontwerp-RES is opgenomen.

                                                                                             Bestuurlijk en maatschappelijk draagvlak
                                                                                             De ontwikkeling van duurzame energie loopt al geruime tijd en is constant in beweging in Utrecht.
                                                                                             Dit betekent dat er parallel verschillende trajecten lopen op verschillende snelheden en in verschil-
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen




                                                                                                                                                                                                                           RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
                                                                                             lende mate van concreetheid. Voor de Utrechtse inzet zoals vastgelegd bij de Ontwerp-RES is een
                                                                                             uitnodigingskader Rijnenburg en Reijerscop vastgelegd (meer informatie is hier te vinden) en
                                                                                             daarnaast is in de Algemene verklaring van geen bedenkingen (avvgb) de categorie zonnevelden
                                                                                             opgenomen, nu geldend voor alleen de volgende gebieden: ( Meijewetering, geluidswal A12 en Haar-
                                                                                             rijnseplas) Meer informatie is hier te vinden.

                                                                                             Het Stadsgesprek Nieuwe Energie dat eind vorig jaar is ingezet, wordt voor de zomer 2021 afgerond
                                                                                             en is gericht op het maken van spelregels over hoe we met energietransitie omgaan in de stad, waar-
                                                                                             onder grootschalige opwek. Verschillende doelgroepen hebben hieraan bijgedragen o.a. gelote inwo-
                                                                                             ners, bedrijven, jongeren en initiatiefnemers energie geweest. Meer informatie is hier te vinden.

                                                                                             Ook de concept-RSU 2040 met daarin de zoekgebieden voor grootschalige duurzame opwek in
                                                                                             Utrecht is besproken met bewoners en belanghebbenden en heeft ter consultatie voorgelegen. De
                                                                                             verwachting is dat de raad hierover voor de zomer 2021 een besluit neemt. Meer informatie over de
                                                                                             RSU 2040 en de gevolgde participatie is hier en hier te vinden.

                                                                                             Met betrekking tot de voortgang van de totale RES is de gemeenteraad de afgelopen jaren diverse
                                                                                             keren geïnformeerd over de specifieke inzet van Utrecht. Met betrekking tot de raadsvoorstellen
                                                                                             omtrent de ‘startnotitie RESU16’ en de ‘Ontwerp-RES’ zijn raadsinformatiebijeenkomsten georgani-
                                                                                             seerd.

                                                                                          Lopikerwaard

                                                                                             Inleiding
                                                                                             De Lopikerwaard bestaat uit de gemeenten Lopik, Montfoort, Oudewater, IJsselstein en Woerden. Het
                                                                                             is een gevarieerd gebied met een sterke identiteit en eigenheid. Het is een dynamische en afwisse-
                                                                                             lende regio met de groenstedelijke gebieden IJsselstein en Woerden en historische stadjes, dorpen
                                                                                             en linten in een open groen en waterrijk landschap. De Lopikerwaard kent een landschap van
                                                                                             linten, cope-verkavelingen, een hoge hemel en vergezichten. De vijf gemeenten willen dit landschap
                                                                                             op elkaar blijven afstemmen, ook als daar veranderingen in optreden door bijvoorbeeld energie-
                                                                                             transitie. Daarom hebben de Lopikerwaard-gemeenten een vergelijkbaar proces doorlopen, waarbij
                                                                                             iedere gemeente zelf beleid vaststelt, maar er onderling zo veel mogelijk afstemming plaatsvindt.




                                                                                 10   |                                                                                                                           |   11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen




                                                                                                                                                                                                       RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
                                                                                           Bron (TWh)       Operationeel      Pijplijn           Ambitie 2030      Totaal

                                                                                           Wind groot       0,013             0                  0,122             0,135
                                                                                           Wind klein       0,0001            0                  0,01              0,01
                                                                                           Zon op veld      0                 0                  0,087             0,087
                                                                                           Zon op dak       0,02              0,01 - 0,02        0,01 – 0,02       0,028
                                                                                           Totaal           0,0301            0,01 - 0,02        0,21 – 0,22       0,26

                                                                                          Voorwaarde bij kwantiteit:
                                                                                          De Lopikerwaard levert een bijdrage van 0,26 TWh, waarbij het aantal windturbines of zonne-
                                                                                          velden kleiner wordt wanneer er meer zon op dak wordt gerealiseerd.

                                                                                          Ruimtelijke kwaliteit
                                                                                          Voor de ruimtelijke kwaliteit is de Omgevingsagenda Lopikerwaard als uitgangspunt genomen.
                                                                                          Aanvullend daarop is ook gekeken naar het advies van de Provinciale Adviseurs Ruimtelijke
                                                                                          Kwaliteit en het rapport Energielandschappen van de RES U16. Er is in de Lopikerwaard vervol-
                                                                                          gens op basis van bovengemeentelijke structuren gekeken naar potentiële zoekgebieden voor
                                                                                          duurzame energie. Daarbij zijn er landschappelijke zones aangewezen waar geen duurzame
                                                                                          energie gerealiseerd mag worden, vanwege de taxatie dat dergelijke ontwikkelingen de ruimte-
                                                                                          lijke kwaliteit buitenproportioneel zouden kunnen schaden. Tenslotte zijn er voor de ontwikkeling
                                                                                          van duurzame energie, voorwaarden opgesteld die ervoor zorgen dat nieuwe ontwikkelingen zo
                                                                                          goed als mogelijk in bestaande structuren en maatvoering passen.

                                                                                          Voor het vervolgtraject wordt in samenwerking met PARK Utrecht gedacht aan ontwerpend onder-
                                                                                          zoek naar energie in het landschap van de zoekgebieden. Het zoekgebied wind langs een deel van
                                                                                          de A12 en repowering Lopik vallen beide in denkrichtingen uit de ontwerp-RES voor wind en de
                                                                                          regionale landschapsstudie van Land-id (energielandschappen RES-U16). Hierbij wordt aange-
                                                                                          sloten bij het idee dat grootschalige opwek van wind het beste past op locaties in het landschap
                                                                                          die reeds ‘doorsneden’ worden door grote infrastructuur.




                                                                                 12   |                                                                                                       |   13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>                                                                                              Bestuurlijke en maatschappelijke betrokkenheid                                                         Kwantiteit
                                                                                              De gemeenteraden zijn betrokken geweest gedurende het hele zoekproces. In Woerden is een
                                                                                              raadsbesluit over het participatieproces genomen en heeft een raadswerkgroep dit onderwerp
                                                                                              regelmatig besproken. Ook is na iedere fase in het participatieproces een raadsinformatiebrief
                                                                                              met tussenresultaten gedeeld met de raad. In Oudewater is de raad tussentijds geïnformeerd over
                                                                                              het participatieproces met raadsinformatiebrieven en heeft de raad een besluit genomen over
                                                                                              de kaders voor het afwegingskader grootschalige duurzame energie en het aandeel duurzame
                                                                                              energie van Oudewater aan RES 1.0. Ook in IJsselstein zijn meerdere raadsinformatieavonden
                                                                                              gehouden over zowel proces als inhoud, en zijn raadsinformatiebrieven gedeeld met de gehele
                                                                                              raad over de tussenstand in het participatieproces. In Lopik en Montfoort is een aantal raads-
                                                                                              informatieavonden gehouden, waarin het proces en de inhoud van de lokale afwegingskaders
                                                                                              centraal stond. Op 9 maart heeft vervolgens een vijfradenbijeenkomst plaatsgevonden waar alle
                                                                                              vijf gemeenteraden geïnformeerd zijn over de inzet van het cluster Lopikerwaard.

                                                                                              Het participatieproces heeft in alle vijf de gemeenten op een vergelijkbare manier plaatsgevonden,
                                                                                              waarbij er wel verschillen waren in intensiteit van het proces. Het proces was grofweg onderver-
                                                                                              deeld in verschillende fases:
                                                                                              1. Luisteren naar wat mensen in de gemeente belangrijk vonden
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
                                                                                              2. In gesprek op basis van verschillende scenario’s
                                                                                              3. Keuzes maken in een concept-afwegingskader

                                                                                              Iedere fase was erop gericht om een zo groot mogelijke diversiteit aan inwoners te spreken. Dat
                                                                                              hebben we gedaan door straatgesprekken (pre-corona), digitale en fysieke inloopavonden, inter-
                                                                                              views met stakeholders. Hier is breed aandacht aan gegeven, waarbij in Woerden bijvoorbeeld
                                                                                                                                                                                                     Bron (TWh)         Operationeel       Pijplijn           Ambitie 2030               Totaal
                                                                                              regelmatig borden langs de weg zijn geplaatst en in IJsselstein een ansichtkaart is bezorgd bij alle
                                                                                              inwoners van IJsselstein. In Montfoort is een klein percentage van de inwoners per brief opge-         Wind groot         0                  0                  0                          0
                                                                                              roepen om mee te denken met over de opwek van duurzame energie. In Lopik zijn inwoners via             Zon op veld        0                  0                  0,093                      0,093
                                                                                              een steekproef per brief op naam opgeroepen om mee te denken met over de opwek van duurzame            Zon op dak         0,007              0                  nog niet gekwantificeerd
                                                                                              energie.                                                                                               Totaal             0,007              0                  0,093                      0,1

                                                                                              Het hele proces richting een afwegingskader is participatief vormgegeven, in alle vijf de
                                                                                              gemeenten. In het hele gebied kwam naar voren dat het Groene Hart zo veel mogelijk behouden            De gemeenteraad van Stichtse Vecht heeft op 29 september 2020 de lokale opgave duurzame elek-
                                                                                              moet blijven. En specifiek in Oudewater kwam bleek dat er voor de noordzijde van de gemeente           triciteit vastgesteld. Deze houdt in het realiseren van 0,1 TWh in 2030 en 0,2 TWh in 2040. Op basis
                                                                                              weinig draagvlak voor windenergie bestaat. De inwoners hebben vervolgens creatief meegedacht           van de huidige stand der techniek en de huidige energieopbrengsten van zonnevelden verwachten
                                                                                              over alternatieve mogelijkheden om toch duurzaam energie op te kunnen wekken met zonne-                we dat het om ongeveer 80 tot 100 hectare zonnevelden gaat in de periode tot 2030. Van belang
                                                                                              energie. Ook is uit het participatieproces gekomen dat alle gemeenten de strengere WHO-richtlijn       is te melden dat de raad de genoemde 0,1 TWh in 2030 en 0,2 TWh in 2040 heeft vastgesteld en er
                                                                                              voor geluid van windmolens willen hanteren om de afstand tussen woningen en grootschalige              geen commitment is om het aantal hectares als richtlijn te nemen.
                                                                                              windmolens te bepalen.
                                                                                                                                                                                                     Ruimtelijke kwaliteit
                                                                                          Stichtse Vecht                                                                                             Het beleidskader zonnevelden en de bijbehorende kansenkaart zijn in 2018 en in 2019 opge-
                                                                                                                                                                                                     steld. In de eerste helft van 2020 heeft een actualisatie plaatsgevonden op basis van de o.a. de
                                                                                              Inleiding                                                                                              ontwerp-RES, de meest recente inzichten over de energieopbrengsten en de Unesco aanvraag in
                                                                                              De gemeente Stichtse Vecht ligt in het noordwestelijk deel van de provincie Utrecht en heeft           het kader van de Nieuwe Hollandse waterlinie. Daarna zijn het beleidskader en de kansenkaart
                                                                                              ongeveer 65.000 inwoners. Het is een gemeente met een open veenweidelandschap en er is veel            de procedure ingegaan ter vaststelling door de gemeenteraad in december 2020. Het rapport
                                                                                              cultuurhistorie. Dit wil de gemeente koesteren, waarbij er ook ruimte moet worden gezocht voor         Enenergielandschap U16 is ter informatie in februari jl. naar de raad gestuurd. De inzichten uit dit
                                                                                              de opgaven in de regio, zoals klimaatadaptatie, woningbouw, de energietransitie, mobiliteit en een     rapport zullen, waar mogelijk, in het uitvoeringsplan zonnevelden worden meegenomen. Verder
                                                                                              meer duurzame landbouw.                                                                                is provinciale afstemming over het PARK-advies inzake de mogelijke rol van duurzame energie in
                                                                                                                                                                                                     het veenweidelandschap van het Groene Hart uitermate van belang.
                                                                                                                                                                                                     De zoekgebieden voor zonnevelden van Stichtse Vecht zijn opgenomen in de vastgestelde kansen-
                                                                                                                                                                                                     kaart zonnevelden. Het is aan initiatiefnemers van zonnevelden om de mogelijkheden van de
                                                                                                                                                                                                     kansenkaart te benutten. De voorkeursgebieden zijn met kleur geduid. De ruimtelijke kwaliteit,
                                                                                                                                                                                                     die betrekking heeft op natuur en cultuurhistorie, is de basis voor de kleuren in de kansenkaart
                                                                                                                                                                                                     zonnevelden. De kansenkaart betreft het gehele grondgebied van de gemeente. De gemeente




                                                                                 14   |                                                                                                                                                                                                                     |   15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>                                                                                             Stichtse Vecht zet conform de landelijke Zonneladder zoveel mogelijk in op zonne-energie op daken.       Kwantiteit
                                                                                             De gemeente wil geen zonnevelden toestaan in natuurgebieden. Ook in de Nieuwe Hollandse Water-
                                                                                             linie (aanvraag Unesco), de landgoederenzone en weidevogelkerngebied is er slechts zeer beperkt
                                                                                             ruimte voor zonnevelden. Een zonneveld wordt in die gebieden alleen overwogen op die locaties waar
                                                                                             de kernwaarden al niet meer intact zijn en waar zeer zorgvuldige inpassing mogelijk is. Zonnevelden
                                                                                             zijn voorlopig niet toegestaan op locaties waar in de komende periode woningbouw wordt overwogen.



                                                                                             Bestuurlijke en maatschappelijke betrokkenheid
                                                                                             In september 2020 heeft de gemeenteraad van Stichtse Vecht de ontwerp-RES vastgesteld samen met
                                                                                             de lokale opgave duurzame elektriciteit (0,1 TWh in 2030 en 0,2 TWh in 2040). Vanaf oktober 2020 is de
                                                                                             gemeenteraad integraal geïnformeerd over de regionale ontwikkelingen, zoals REP/IRP, woningbouw,
                                                                                             energietransitie (RES), de lokale processen Vitaal platteland en Omgevingsvisie. In januari 2021 heeft
                                                                                             het college de memo kenmerken zoekgebieden RES 1.0 vastgesteld en de raad is hierover geïnfor-
                                                                                             meerd. In de informatieve commissie van 16 februari jl. is deze memo nog toegelicht, heeft Stedin een
                                                                                             toelichting verzorgd over de netimpactanalyse en zijn de rapporten van Jong RES en de Raad voor
                                                                                             het Openbaar bestuur (raming gemeentelijke kosten Klimaatakkoord) besproken met de raad. De
                                                                                             rapporten van Land ID (Energielandschappen RES U16) en het PARK-advies heeft de raad gekregen
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
                                                                                             ter informatie. Er vindt daarnaast regelmatig afstemming plaats met de buurgemeenten en de RES
                                                                                             Noord-Holland-zuid op zowel ambtelijk als bestuurlijk niveau over het zonne- en windenergie in het
                                                                                             Geingebied.

                                                                                             Ten behoeve van de totstandkoming van het beleidskader zonnevelden en de kansenkaart zijn
                                                                                             stakeholders en inwoners betrokken. In 2020 heeft actualisatie van het beleidskader en de kansen-        Bron (TWh)         Operationeel       Pijplijn            Ambitie 2030            Totaal
                                                                                             kaart plaatsgevonden. Hiervoor zijn wederom stakeholders en inwoners gevraagd om feedback.               Wind groot         0                  0                   0,035                   0,035
                                                                                             In november 2020 heeft de gemeente Stichtse Vecht een Duurzaamheidskrant uitgebracht. Hierin
                                                                                                                                                                                                      Innovatie          0                  0                   0,02                    0,02
                                                                                             is uitgebreid aandacht besteed aan het beleidskader zonnevelden en de kansenkaart. De energie-
                                                                                                                                                                                                      Zon op veld        0                  0                   0,025                   0,025
                                                                                             transitie is ook besproken tijdens de gehouden webinars in het kader van de Omgevingsvisie in
                                                                                             december 2020 en januari 2021. Gezien de vele vragen over de energietransitie en de zonnevelden          Zon op dak         0,008              0                   nog niet gekwantificeerd 0,008

                                                                                             zullen er in maart 2021 een afzonderlijk webinar over de energietransitie worden georganiseerd.          Totaal             0,008              0                   0,08                    0,088


                                                                                             In de toekomst worden de voorwaarden per zoekgebied in nauw overleg met de omgeving uitgewerkt           De gemeenteraad heeft ingestemd met een ambitie van 0,08 TWh duurzame energie, vergund
                                                                                             in het uitvoeringsplan zonnevelden. Dit is naar verwachting gereed in het tweede kwartaal van dit        in 2025. Hiervan is 0,02 voor innovatieve projecten die je niet ziet in het landschap en 0,06 voor
                                                                                             jaar. Voor het vervolgproces verwachten we een sterke relatie met de ontwikkeling van extensivering      wind- en zonne-energie. Indien de innovatieve projecten niet ingediend worden dan is de ambitie
                                                                                             van de landbouw en het gemeentelijke proces van het opstellen van een beleidsnota Vitaal platte-         0,08 TWh voor wind- en zonne-energie. Wind- en zonne-energie moeten hierbij gezien worden als
                                                                                             land.                                                                                                    communicerende vaten, dus meer windturbines betekent minder zonnevelden. Wij verwachten dat
                                                                                                                                                                                                      er in de gemeente ruimte is voor 2 tot 3 windturbines. De rest wordt dan ingevuld met zonnevelden.
                                                                                          Utrechtse heuvelrug                                                                                         De gemeente wil graag dat RWS en ProRail het mogelijk maken dat er zonnepanelen op de geluids-
                                                                                                                                                                                                      schermen langs de A12 komen en er een langgerekt zonneveld komt in de strook tussen de A12 en het
                                                                                             Inleiding                                                                                                spoor tussen Driebergen en Maarsbergen.
                                                                                             De gemeente Utrechtse Heuvelrug is een gemeente in het zuidoosten van de provincie Utrecht. De
                                                                                             oppervlakte is bijna 134 km2 en er wonen bijna 50.000 inwoners. De gemeente telt 7 officiële kernen:     Voor grootschalig zon op dak is er geen kwantitatieve gemeentelijke ambitie bepaald. De gemeente
                                                                                             Driebergen-Rijsenburg, Doorn, Leersum, Amerongen, Maarn, Overberg en Maarsbergen. Een groot              wil zo veel mogelijk zon op dak. Uit de analyse van Mapgear blijkt dat er in onze gemeente reeds
                                                                                             deel van het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug ligt binnen de gemeentegrenzen. Er is veel bos           0,008 TWh aan grootschalig zon op dak is gerealiseerd.
                                                                                             maar ook andere natuur: een groot deel van de gemeente valt binnen het Natuur Netwerk Nederland
                                                                                             (NNN). Ook zijn er in de gemeente veel landgoederen en monumenten te vinden.                             Ruimtelijke kwaliteit
                                                                                                                                                                                                      In het participatieproces werd uitgesproken dat men geen windenergie in de natuur of in stiltege-
                                                                                             In september 2020 zijn de vier Kromme Rijngemeenten (Utrechtse Heuvelrug, Houten, Wijk bij Duur-         bieden wenst. Tevens is een voorkeur uitgesproken voor energie langs infrastructuur (A12 en spoor).
                                                                                             stede en Bunnik) een samenwerking gestart voor een participatieproces naar zoekgebieden. Het             Dit wordt gezien als de beste landschappelijke inpassing. Voor zonnevelden geldt dat deze goed
                                                                                             proces is gericht op het vinden van globale zoekgebieden voor zonnevelden en windmolens.                 ingepast moeten worden in het landschap. Richtlijnen hiervoor zijn opgenomen in het gemeentelijke
                                                                                             Er zijn randvoorwaarden opgehaald en er is samen met inwoners en stakeholders gezocht naar               afwegingskader “Energie in Landschap”.
                                                                                             globale zoekgebieden.




                                                                                 16   |                                                                                                                                                                                                                     |   17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>                                                                                              Bestuurlijke en maatschappelijke betrokkenheid                                                            Bron (TWh)         Operationeel       Pijplijn           Ambitie 2030            Totaal
                                                                                              Het afwegingskader “Energie in Landschap” is eind 2019 participatief tot stand gekomen. Dit kader         Wind groot         0                  0                  0                       0
                                                                                              is in 2020 aangenomen door de gemeenteraad, inclusief de eerdergenoemde kwantitatieve ambitie             Zon op veld        0                  0,057              0                       0,057
                                                                                              om duurzame energie op te wekken. In september 2020 startte de participatie voor de RES 1.0 in de
                                                                                                                                                                                                        Zon op dak         0,004              0                  nog niet gekwantificeerd 0,004
                                                                                              gemeente Utrechtse Heuvelrug met een enquête over windmolens en zonnevelden in het buiten-
                                                                                                                                                                                                        Totaal             0,004              0,057              0                       0,061
                                                                                              gebied. In de periode van oktober 2020 tot en met februari 2021 heeft een gezamenlijk participatie-
                                                                                              proces plaatsgevonden met de vier gemeenten in de Kromme Rijnstreek (Wijk bij Duurstede, Bunnik,
                                                                                              Utrechtse Heuvelrug en Houten). Tijdens dit proces is veel informatie opgehaald over randvoor-           Samen met een burgerpanel is een gebiedstabel en kansenkaart opgesteld voor zonnevelden. De
                                                                                              waarden en de belangrijke aandachtspunten. Ook zijn de mogelijke zoekgebieden voorgelegd aan             gemeenteraad heeft in 2019 besloten dat er maximaal 60 ha zonnevelden gerealiseerd kan worden.
                                                                                              inwoners en stakeholders. Het participatieproces heeft geleid tot een set randvoorwaarden voor           Deze 60 ha zijn reeds vergund (pijplijn). Voor wind verwacht Wijk bij Duurstede op dit moment tot
                                                                                              energieprojecten, waarmee tegemoetgekomen wordt aan de wensen en zorgen van de inwoners.                 2030 geen kansen voor zoekgebieden. Wel ziet de gemeente kansen voor meer grootschalig zon op
                                                                                              Daarnaast heeft het participatieproces geleid tot een bevestiging van de voorkeur om energie langs       dak, dit wordt in de toekomst nog nader gekwantificeerd.
                                                                                              infrastructuur (snelweg, spoor) te plaatsen, en een bevestiging van de keuze om geen windturbines
                                                                                              toe te staan in natuurgebieden. Uit het proces kwam de zone langs de A12, ten noordoosten van            Ruimtelijke kwaliteit
                                                                                              Overberg naar voren als mogelijk kansrijk gebied voor windenergie. Voor dit gebied is in mei 2021        Het grondgebied van Wijk bij Duurstede ligt tussen de Nederrijn/Lek en de Utrechtse Heuvelrug,
                                                                                              een extra participatieronde georganiseerd.                                                               met het open gebied in het Kromme Rijndal en de komgronden langs de grote rivieren (weiden en
                                                                                                                                                                                                       fruitteelt) en het kenmerkende coulissen-landschap met de vele landgoederen langs de Langbroe-
                                                                                          Wijk bij Duurstede                                                                                           kerwetering (cultuurhistorie, weiden, bos en hakhout). Door de lage ligging van het Amsterdam
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
                                                                                                                                                                                                       Rijnkanaal is deze als structuur buiten niet echt zichtbaar. In de gesprekken over zoekgebieden voor
                                                                                              Inleiding                                                                                                zonnevelden en windmolens hebben verschillende belangen een rol gespeeld, zoals natuur, land-
                                                                                              De gemeente Wijk bij Duurstede ligt in het zuidoosten van de provincie Utrecht, tussen Lek en            bouw, woningbouw en cultuurhistorie. Daarnaast is de opinie van de inwoners gevraagd ten aanzien
                                                                                              Heuvelrug. De oppervlakte beslaat ca. 50 km2 en er wonen ca 24.000 inwoners. Er gemeente telt            van de ontwikkeling van duurzame energie en de borging van ruimtelijke kwaliteit. Dit is verwoord
                                                                                              3 kernen: Wijk bij Duurstede, Cothen en Langbroek. Het gebied binnen de gemeente bestaat uit             in een set met criteria en randvoorwaarden.
                                                                                              verschillende landschapstypen. Het grondgebruik is voornamelijk agrarisch (weide, fruitteelt) en
                                                                                              natuur.                                                                                                  Bestuurlijke en maatschappelijke betrokkenheid
                                                                                                                                                                                                       De gemeenteraad is op gedurende het zoekproces op de hoogte gehouden via raadsmemo’s, bijpraat-
                                                                                              In juni 2020 zijn de vier Kromme Rijngemeenten (Utrechtse Heuvelrug, Houten, Wijk bij Duurstede en       avonden en korte updates via raadsnet. Daarnaast konden raadsleden deelnemen aan de inwoners-
                                                                                              Bunnik) een samenwerking gestart voor het participatieproces over de Regionale Energie Strategie.        bijeenkomsten en bijpraatmomenten in de regio. In juni 2020 startte de participatie samen met de
                                                                                              Het proces is gericht op het vinden van globale zoekgebieden voor zonnevelden en windmolens. Er          andere drie Kromme Rijngemeenten: Bunnik, Utrechtse Heuvelrug en Houten. Het traject bestond
                                                                                              zijn randvoorwaarden opgehaald en er is samen met inwoners en stakeholders gezocht naar globale          uit twee stappen. De eerste stap (november-december 2020) was het bepalen van criteria en rand-
                                                                                              zoekgebieden.                                                                                            voorwaarden voor plaatsing van zonnevelden en windmolens. Op de website www.energie-krom-
                                                                                                                                                                                                       merijn-praatmee.nl konden inwoners een enquête invullen. Voorts waren er twee bewonersavonden
                                                                                              Kwantiteit                                                                                               en een bijeenkomst stakeholders (belangengroepen). In december 2020/januari 2021 is een online
                                                                                                                                                                                                       enquête gehouden over duurzaamheid/energietransitie in Wijk bij Duurstede. Ruim 850 respon-
                                                                                                                                                                                                       denten deden mee. (zie: https://www.wijkbijduurstede.nl/inwoners/duurzaamheid/nieuwsoverzicht/
                                                                                                                                                                                                       inwoners-positief-over-zonne-energie-en-geinteresseerd-in-waterkracht.html).
                                                                                                                                                                                                       De tweede stap was het bepalen van globale zoekgebieden voor zonnevelden en windmolens. In
                                                                                                                                                                                                       januari 2021 werden bijeenkomsten gehouden met stakeholders over mogelijke globale zoekge-
                                                                                                                                                                                                       bieden. De mogelijke zoekgebieden zijn ook aan de inwoners voorgelegd in een vragenlijst op de
                                                                                                                                                                                                       website en in de bewonersavonden van 18 en 22 februari. Voor meer info: Praat mee over energiestra-
                                                                                                                                                                                                       tegie Kromme Rijnstreek (energie-krommerijn-praatmee.nl). Voor grootschalige zon-op-dak loopt
                                                                                                                                                                                                       nog een onderzoek. Uit de participatie blijkt dat er zeer weinig draagvlak is voor windenergie in Wijk
                                                                                                                                                                                                       bij Duurstede.

                                                                                                                                                                                                    Bunnik

                                                                                                                                                                                                       Inleiding
                                                                                                                                                                                                       De gemeente Bunnik is een gemeente in het zuidoosten van de provincie Utrecht. De oppervlakte is
                                                                                                                                                                                                       ruim 37 km2 en er wonen ruim 15.000 inwoners. De gemeente telt 3 officiële kernen: Bunnik, Odijk en
                                                                                                                                                                                                       Werkhoven. De ligging van de Hollandse waterlinie met Unesco status, waaronder fort bij Vechten is
                                                                                                                                                                                                       kenmerkend voor de gemeente. Daarnaast wordt het buitengebied gevormd door kleinschalige agra-
                                                                                                                                                                                                       rische gronden en fruitteelt. In juni 2020 zijn de vier Kromme Rijngemeenten (Utrechtse Heuvelrug,
                                                                                                                                                                                                       Houten, Wijk bij Duurstede en Bunnik) een samenwerking gestart voor het participatieproces over




                                                                                 18   |                                                                                                                                                                                                                         |   19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>                                                                                          de Regionale Energie Strategie. Het proces is gericht op het vinden van globale zoekgebieden voor        nieuwe ontwikkelingen met zich meebrengt. In de fase van nader onderzoek zal met de provincie
                                                                                          zonnevelden en windmolens. Er zijn randvoorwaarden opgehaald en er is samen met inwoners en              het gesprek over de (on)mogelijkheden van de inpassing van deze oude en nieuwe structuren
                                                                                          stakeholders gezocht naar globale zoekgebieden.                                                          gevoerd moeten worden.

                                                                                          Kwantiteit                                                                                               Ruimtelijke kwaliteit
                                                                                                                                                                                                   In de randvoorwaarden is aangegeven dat er een goede landschappelijke inpassing moet komen. De
                                                                                                                                                                                                   zoekgebieden moeten in een hierop volgend proces verder worden onderzocht op haalbaarheid en
                                                                                                                                                                                                   acceptatie bij de omwonenden. Het stroomgebied van de Kromme Rijn heeft een slingerend land-
                                                                                                                                                                                                   schap met oerwallen opgeleverd waarbij open en besloten ruimten langs de rivier elkaar afwisselen.
                                                                                                                                                                                                   Het gebied ligt iets hoger ten opzichte van de omgeving. De Kromme Rijn en de provinciale weg
                                                                                                                                                                                                   vormen de belangrijkste hedendaagse structuurlijnen die kronkelen langs dorpen. Opvallend is het
                                                                                                                                                                                                   mozaiek van vele boomgaarden en akkers in blokverkaveling. Lager gelegen wordt het landschap
                                                                                                                                                                                                   afgewisseld met meer open ruimten van weilanden in strokenverkaveling. Vanuit de verschillende
                                                                                                                                                                                                   belangen en het participatieproces is een duidelijke voorkeur naar voren gekomen voor windenergie
                                                                                                                                                                                                   langs hoofdinfrastructuur (snelwegen, spoor). De zonnevelden moeten ingepast worden in een
                                                                                                                                                                                                   kavelrichting en maximale omvang die past bij de maat en schaal van het landschap.

                                                                                                                                                                                                   Bestuurlijke en maatschappelijke betrokkenheid
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
                                                                                                                                                                                                   De gemeenteraad van Bunnik is geïnformeerd over de voortgang in onze gemeente en uitgenodigd
                                                                                                                                                                                                   voor alle inwonerbijeenkomsten. Daarnaast is er een raadsinformatiebrief gestuurd over het parti-
                                                                                                                                                                                                   cipatieproces in Kromme Rijnverband. In september 2020 startte de participatie in de gemeente
                                                                                                                                                                                                   Bunnik met een enquête over windmolens en zonnevelden in het buitengebied. In december startte
                                                                                                                                                                                                   de participatie met de Kromme Rijngemeenten over de randvoorwaarden voor plaatsing van zonne-
                                                                                                                                                                                                   velden en windmolens. Op de website Energie-KrommeRijn-Praatmee.nl konden inwoners een
                                                                                                                                                                                                   enquête invullen. Voorts waren er twee bewonersavonden en een bijeenkomst met belangengroepen.

                                                                                                                                                                                                   In januari werden bijeenkomsten gehouden met stakeholders over mogelijke zoekgebieden voor
                                                                                           Bron (TWh)        Operationeel       Pijplijn           Ambitie 2030               Totaal               zonnevelden en windmolens. In de stakeholdersbijeenkomst in januari en de bewonersavonden van
                                                                                                                                                                                                   18 en 22 februari zijn de overgebleven zoekgebieden voorgelegd. Voor zonnevelden heeft gemeente
                                                                                           Wind groot        0                  0                  0                          0
                                                                                                                                                                                                   Bunnik een beleidskader. Doordat er veel stemmen op gingen voor behoud van landbouwgrond, is
                                                                                           Zon op veld       0                  0,028              0,022                      0,050                een evaluatie van die belangen ten opzichte van bijvoorbeeld cultuurhistorie (maatwerk van inpas-
                                                                                           Zon op dak        0,003              0                  nog niet gekwantificeerd   0,003                sing mogelijk) of stiltegebieden (zonnevelden maken geen geluid) wenselijk.
                                                                                           Totaal            0                  0                  0                          0,053                Het participatieproces heeft verder geleid tot een bevestiging van de voorkeur om de nieuwe vormen
                                                                                                                                                                                                   van energie opwekking met windmolens langs infrastructuur (snelweg, spoor) te plaatsen.
                                                                                          Zonnevelden                                                                                              Op basis van het participatieproces is veel informatie opgehaald om een volgende stap te zetten met
                                                                                          Gemeente Bunnik heeft een bijdrage van 53 ha zonneveld aan de energie-opwekking op land.                 randvoorwaarden waar rekening mee gehouden moet worden en onderzoek naar eventuele gezond-
                                                                                          De gemeenteraad heeft ingestemd met zonneveldenbeleid met 40 ha voor 2022. Daarnaast is er               heidsrisico’s.
                                                                                          door de gemeenteraad vastgesteld dat met de resterende hectares invulling wordt gegeven aan
                                                                                          de ambitie na 2022. Die nadere ambitie stellen we vast met de evaluatie van het huidige zonnevel-     Houten
                                                                                          denbeleid. Daarnaast zet Bunnik verder maximaal in op zon op dak.
                                                                                                                                                                                                   Inleiding
                                                                                          Windmolens                                                                                               De gemeente Houten is een gemeente in het zuidoosten van de provincie Utrecht. De oppervlakte is
                                                                                          Voor wind verwachten we tot 2030 de beste kansen in het zoekgebied langs de A12. Dit zoekgebied          bijna 60 km2 en er wonen ruim 50.000 inwoners. De gemeente telt 4 officiële kernen: Houten , ’t Goy,
                                                                                          is gekomen uit het participatietraject Kromme Rijnstreek. Hier zou ruimte kunnen zijn voor 1 tot 2       Schalkwijk en Tull en ‘t Waal. Het buitengebied bestaat uit agrarische gronden waarvan veel fruit-
                                                                                          windmolens. De kansrijkheid moet nog nader worden onderzocht en verankerd in lokaal beleid voor          teelt. De Nieuwe Hollandse Waterlinie loopt door de gemeente Houten.
                                                                                          windmolens. Om deze reden wordt deze locatie niet meegenomen in de ambitie 2030.
                                                                                                                                                                                                   In juni 2020 zijn de vier Kromme Rijngemeenten (Utrechtse Heuvelrug, Houten, Wijk bij Duurstede en
                                                                                          Voor windenergie is in de gemeente Bunnik nader onderzoek nodig, vanwege de zorgen (die blijken          Bunnik) een samenwerking gestart voor het participatieproces over de Regionale Energie Strategie.
                                                                                          uit de participatiesessies) om de gezondheid, de nabijheid tot woningen en de regionale samenhang.       Het proces is gericht op het vinden van globale zoekgebieden voor zonnevelden en windmolens. Er
                                                                                          Als eerste zal in regionaal verband gekeken worden naar uitwerking van zoekgebieden langs grote          zijn randvoorwaarden opgehaald en er is samen met inwoners en stakeholders gezocht naar globale
                                                                                          infrastructuur. Dat is voor de gemeente Bunnik het zoekgebied langs de A12, grofweg tussen Utrecht,      zoekgebieden. In maart 2021 is dit traject afgerond. In een aansluitende lokale Houtense participa-
                                                                                          Houten en de kern Bunnik. Aandachtspunt is wel dat dit zoekgebied binnen de contouren van de             tieronde zijn de uitkomsten uit het gezamenlijke traject bevestigd.
                                                                                          Hollandse Waterlinie ligt. Hiervoor is een UNESCO status in behandeling die veel restricties voor




                                                                                 20   |                                                                                                                                                                                                                   |   21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>                                                                                          Kwantiteit                                                                                              lijkheden in het agrarische gebied, mits goed ingepast. Dat betekent ook dat daarbij gekeken wordt
                                                                                                                                                                                                  naar het type landschap. Het Eiland van Schalkwijk bijvoorbeeld is anders dan de omgeving van
                                                                                                                                                                                                  ’t Goy.

                                                                                                                                                                                                  Bestuurlijke en maatschappelijke betrokkenheid
                                                                                                                                                                                                  De gemeenteraad is gedurende het zoekproces meegenomen via raadsinformatiebrieven, bijpraat-
                                                                                                                                                                                                  avonden en korte updates in het griffiebericht. Daarnaast konden raadsleden deelnemen aan de
                                                                                                                                                                                                  inwonersbijeenkomsten. In juni 2020 startte de participatie in Houten met een enquête onder het
                                                                                                                                                                                                  burgerpanel over windmolens en zonnevelden in ons buitengebied. Voor het vervolg is samenge-
                                                                                                                                                                                                  werkt met de andere drie Kromme Rijngemeenten: Bunnik, Utrechtse Heuvelrug en Wijk bij Duur-
                                                                                                                                                                                                  stede. Samen zijn zij een participatietraject gestart, dat bestond uit twee stappen. De eerste stap
                                                                                                                                                                                                  (november-december 2020) was het bepalen van criteria en randvoorwaarden voor plaatsing van
                                                                                                                                                                                                  zonnevelden en windmolens. Op de website www.energie-krommerijn-praatmee.nl konden inwo-
                                                                                                                                                                                                  ners een enquête invullen. Voorts waren er twee bewonersavonden en een bijeenkomst voor stake-
                                                                                                                                                                                                  holders (belangengroepen).

                                                                                                                                                                                                  De tweede stap was het bepalen van globale zoekgebieden voor zonnevelden en windmolens. In
                                                                                                                                                                                                  januari 2021 werden bijeenkomsten gehouden met stakeholders over mogelijke globale zoekge-
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
                                                                                                                                                                                                  bieden. De mogelijke zoekgebieden zijn ook aan inwoners voorgelegd tijdens bewonersavonden op
                                                                                                                                                                                                  18 en 22 februari en in een vragenlijst op de website. De resultaten van het totale participatietraject
                                                                                                                                                                                                  zijn bevestigd in een aansluitende en afsluitende ronde voor alleen Houtenaren.



                                                                                           Bron                 Operationeel             Pijplijn       Ambitie 2030            Totaal            Het participatieproces heeft geleid tot een set mogelijke randvoorwaarden voor energieprojecten,
                                                                                                                                                                                                  die gemeenten kunnen benutten bij het actualiseren of formuleren van lokaal beleid. Dat zal op een
                                                                                           Wind groot           3                        4              0                       7
                                                                                                                                                                                                  ander moment plaatsvinden. Voor Houten zal dat worden meegenomen in de actualisatie van het
                                                                                           Zon op veld          15 ha                    30 ha          55 ha                   100 ha            uitnodigingskader zonnevelden (planning medio 2021) en een nog op te stellen beleidskader voor
                                                                                           Zon op dak           0,019 TWh (7 grote daken) onbekend      nog niet gekwantificeerd 0,019 TWh        windenergie (planning 2022).
                                                                                           Totaal               0,045 TWh                0,081 TWh      0,070 TWh               0,195 TWh
                                                                                                                                                                                               Nieuwegein
                                                                                          Zonnevelden
                                                                                          De gemeenteraad heeft eerder bepaald dat er maximaal 100 ha zonnevelden gerealiseerd kan                Inleiding
                                                                                          worden in Houten. Daarvan is circa 45 ha vergund. Er resteert dus nog 55 ha beleidsruimte. Medio        De gemeente Nieuwegein is omringd door drie rijkswegen en de rivier De Lek. De gemeente heeft
                                                                                          2021 wordt een nieuw beleid aan de gemeenteraad voorgelegd. Het eerder bepaald maximum geldt            een duidelijke verdeling in woongebieden (westen) en bedrijventerreinen (oosten). De gemeente is
                                                                                          daarin nog steeds als uitgangspunt. Uit het particpatietraject Kromme Rijnstreek lijkt naar voren       in 1971 gevormd en heeft dus betrekkelijk veel nieuwbouw vanaf de jaren 70. De gemeente Nieu-
                                                                                          te komen dat de meeste kansen worden gezien in de gebieden ten noordwesten en ten zuiden van            wegein heeft nog nauwelijks buitengebied. Langs de rijksweg A27 ligt Windpark Nieuwegein. In
                                                                                          de kern Houten (H1, H2 en H9). Kanttekening is dat deze locaties in de Nieuwe Hollandse Waterlinie      Nieuwegein bevinden zich twee zonneparken met zonnepanelen: in de Galecopperzoom en aan
                                                                                          liggen.                                                                                                 het Lekkanaal. Langs en door de gemeente lopen een aantal grote watergangen: de rivier De Lek,
                                                                                                                                                                                                  het Amsterdam-Rijnkanaal, het Lekkanaal en het Merwedekanaal met een aftakking naar de geka-
                                                                                          Windmolens                                                                                              naliseerde Hollandse IJssel.
                                                                                          In Houten staat één operationeel windpark. Een tweede windpark zit in de pijplijn. Dit is vergund
                                                                                          (hoger beroep loopt nog) en heeft SDE+ toegekend gekregen.                                              In het kader van de verduurzaming van het bestaande stadsverwarmingsnet Nieuwegein / Utrecht
                                                                                                                                                                                                  wordt er in Nieuwegein een warmtebuffer geplaatst in het bestaande stadsverwarmingsnetwerk om
                                                                                          Ruimtelijke kwaliteit                                                                                   daarmee de piekopvang af te vlakken. De warmtebuffer laadt ’s nachts op wanneer er weinig warm-
                                                                                          In de gesprekken over zoekgebieden voor zonnevelden en windmolens hebben verschillende                  tevraag is en biedt die warmte overdag aan bij grotere warmtevraag. Ook zijn er potentiële locaties
                                                                                          belangen een rol gespeeld, zoals natuur, landbouw, woningbouw en cultuurhistorie. Daarnaast is          voor een aardwarmtepunt om daar diepe geothermie in het stadsverwarmingsnet in Nieuwegein
                                                                                          de opinie van de inwoners gevraagd ten aanzien van de ontwikkeling van duurzame energie en              in te voeden en daarmee de stadsverwarming te verduurzamen. Ter voorbereiding op duurzame
                                                                                          de borging van ruimtelijke kwaliteit. Daaruit bleek veel steun voor de opgave, maar ook weerstand       warmtevoorziening zijn er isolatie-acties geweest onder andere in het kader van de Rijksregeling
                                                                                          tegen grootschalige opwek in de eigen buurt.                                                            Reductie Energieverbruik om woningen beter te isoleren en de warmtevraag te verlagen.

                                                                                          Vanuit de verschillende belangen en het participatieproces is als windenergie dan toch een plek
                                                                                          moet krijgen een duidelijke voorkeur naar voren gekomen voor windenergie langs hoofdinfrastruc-
                                                                                          tuur (snelwegen). Ook bij zonnevelden kwam dit naar voren. Voor zonnevelden zijn er ook moge-           Kwantiteit




                                                                                 22   |                                                                                                                                                                                                                     | 23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                 realistisch toekomstperspectief. Voor Nieuwegein is hierin met name de ontwikkeling van de
                                                                                                                                                                                                 A12-zone van belang.

                                                                                                                                                                                                 Bestuurlijke en maatschappelijke betrokkenheid
                                                                                                                                                                                                 De raad is vanaf de startnotitie RES (2019) via de ontwerp RES (2020) steeds geïnformeerd. Niet
                                                                                                                                                                                                 alleen via raadsvergaderingen maar ook via informatie Avonden van de raad en raadsbrieven
                                                                                                                                                                                                 van het college. Deze twee documenten zijn via diversie media onder aandacht gebracht van de
                                                                                                                                                                                                 samenleving. Met de uitwerking van ontwerp RES naar RES 1.0 zoekgebieden zonnevelden werd
                                                                                                                                                                                                 het concreter en zijn de inwoners van Nieuwegein actief betrokken bij de RES. In een Avond van
                                                                                                                                                                                                 de Raad op 25 februari 2021 is de gemeenteraad geïnformeerd over de zoektocht naar zonne-
                                                                                                                                                                                                 velden Nieuwegein. Het lokale afwegingskader zonnevelden Nieuwegein moet nog langs het
                                                                                                                                                                                                 gemeentebestuur worden geleid.

                                                                                                                                                                                                 Voor het participatieproces met stakeholders en inwoners is Nieuwegein gestart is met een
                                                                                                                                                                                                 digitale enquête en de ondersteunende website www.ikbennieuwegein.nl/zonnevelden. Daarna
                                                                                                                                                                                                 zijn er in maart twee online gesprekken gehouden met grondeigenaren van potentiële gebieden
                                                                                                                                                                                                 voor zonnevelden en met belangengroepen (o.a. NMU, lokale energiecoöperatie, Stedin, Eneco).
                                                                                                                                                                                                 Eind maart/ begin april zijn twee online bijeenkomsten georganiseerd, om in gesprek te kunnen
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
                                                                                                                                                                                                 gaan met de inwoners.

                                                                                                                                                                                             De Bilt
                                                                                           Bron (TWh)       Operationeel      Pijplijn          Ambitie 2030            Totaal
                                                                                                                                                                                                 Inleiding
                                                                                           Wind groot       0,025             0                 0                       0,025                    De gemeente de Bilt bestaat uit zes kernen waarvan er vier gelegen zijn in het groene open gebied
                                                                                           Zon op veld      0,010             0                 0,013                   0,023                    in het westelijk deel van de gemeente. Het open landschap wordt door velen hooggewaardeerd en
                                                                                           Zon op dak       0,032             0                 Zo dicht mogelijk bij   0,032                    gekoesterd: inpassing van zonne- en windenergie moet zorgvuldig gebeuren. Daarom is er in de
                                                                                                                                                maximale potentie                                gemeente De Bilt een uitgebreid participatietraject opgezet dat heeft geresulteerd in de bijdrage van
                                                                                           Totaal           0,067             0                 0,013                   0,080                    de gemeente De Bilt aan de RES 1.0. De gemeenteraad van De Bilt zal hierover in mei 2021 een besluit
                                                                                                                                                                                                 nemen. Daarna volgt een participatie traject over de invulling van de Biltse bijdrage. Dat moet eind
                                                                                          Nieuwegein voorziet vooralsnog circa 14 ha aan zonnevelden als onderdeel van de RES U16. Dit           2021 resulteren in een nieuw zonneveldenbeleid.
                                                                                          is een ambtelijke inschatting omdat het participatieproces over duurzame energie nog niet is
                                                                                          afgerond en de gemeenteraad nog niet akkoord is. Het overgrote groot deel van de mogelijke             Kwantiteit
                                                                                          gronden voor de zonnevelden ligt in het toekomstige Unesco-gebied Nieuwe Hollandse Water-
                                                                                          linie. De provincie Utrecht is bezig met het opstellen van een afwegingskader duurzame energie
                                                                                          in dit toekomstige Unesco-gebied. Op dit moment is dus niet duidelijk hoe groot de realisatiemo-
                                                                                          gelijkheid onder dit afwegingskader wordt. De ambitie van de gemeenteraad is om de te behalen
                                                                                          doelen voor zon op dak zo dicht mogelijk bij de maximale potentie te laten uitkomen en het door
                                                                                          het Rijk beschikbaar gestelde instrumentarium daarbij maximaal in te zetten.

                                                                                          Ruimtelijke kwaliteit
                                                                                          Aan onze inwoners is via een digitale enquête gevraagd naar voorwaarden voor zonnevelden in
                                                                                          Nieuwegein. Op basis van uitsluitingscriteria is een kaart met zoekgebieden opgesteld waar het
                                                                                          technisch mogelijk is zonnevelden te realiseren. Daarna is samen met grondeigenaren, belan-
                                                                                          gengroepen en inwoners gekeken naar die potentiële gebieden en voorwaarden om zonnevelden
                                                                                          mogelijk te maken. We hebben de denkrichtingen gebruikt om een volledige eerste techni-
                                                                                          sche analyse te kunnen leveren. Vervolgens is er nog een slag overheen gegaan. Inclusief de
                                                                                          genoemde filters in de Ontwerp-RES, zoals cultuurhistorie en compensatiegebieden hebben wij
                                                                                          een meer realistische weergave gerealiseerd. De landschapsstudie van Land-ID is heel beperkt
                                                                                          gebruikt, voornamelijk omdat onze gemeente voornamelijk bestaat uit stedelijk gebied. De
                                                                                          afbeeldingen van opstellingen, afschermingen en functiecombinaties hebben ons overigens wel
                                                                                          geholpen.Als onderdeel van het Ruimtelijk Economisch Programma heeft de regio het Inte-
                                                                                          graal Ruimtelijk Perspectief ontwikkeld. Een visie op de ruimtelijke ontwikkeling van de regio,
                                                                                          waarin landschap, wonen, werken, energie en mobiliteit samenkomen. Het is een wenkend en




                                                                                 24   |                                                                                                                                                                                                                  | 25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>                                                                                              Bron (TWh)        Operationeel       Pijplijn           Ambitie 2030       Totaal                     waard. Vijfheerenlanden kan daarmee een schakel vormen van de stad naar het open landschap,
                                                                                              Wind groot        0                  0                  -                  -                          tussen de regio’s U16 en de Alblasserwaard. Vijfheerenlanden is dan ook trots op het groene
                                                                                              Zon op veld       0,011              0                  0,0254             0,036                      karakter en wil dit samen met onze inwoners blijvend versterken, maar nemen ook onze verant-
                                                                                                                                                                                                    woordelijkheid in de energietransitie.
                                                                                              Zon op dak        0,004              0                  0,0046             0,0086
                                                                                              Totaal            0,015              0                  0,030              0,045
                                                                                                                                                                                                    Kwantiteit

                                                                                             Zonnevelden
                                                                                             De gemeenteraad zal in mei 2021 een besluit nemen over de bijdrage (zoals in het schema is opge-
                                                                                             nomen) van de gemeente De Bilt aan de regionale opgave. Na behandeling in de gemeenteraad
                                                                                             zal een participatietraject gestart worden over de invulling van de opgave. Dit moet in het najaar
                                                                                             resulteren in een nieuw zonneveldenbeleid.

                                                                                             Windenergie
                                                                                             Op basis van een technische studie is vastgesteld waar in de gemeente windenergie mogelijk
                                                                                             is. Het aantal locaties en de omvang daarvan zijn echter beperkt in De Bilt. Desalniettemin zal
                                                                                             de gemeente De Bilt onderzoek laten uitvoeren naar de mogelijkheid van windenergie langs het
                                                                                             gebied van de A28.
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
                                                                                             Ruimtelijke kwaliteit
                                                                                             Het gebied ten westen van de A27 is door de Provincie Utrecht aangemerkt als ganzenrustgebied
                                                                                             en een deel maakt onderdeel uit van Natura 2000. De opwekking van duurzame energie door
                                                                                             middel van zon of wind is in deze gebieden door de provincie uitgesloten.

                                                                                             In het oostelijk en zuidelijk deel van de gemeente is de opwekking van duurzame elektriciteit onder
                                                                                             voorwaarden mogelijk in verband met de NNN-gebieden. Het zuidelijk deel maakt tevens onderdeel
                                                                                             uit van de Nieuwe Hollandse Waterlinie (NHW). In dit gebied is de opwekking van duurzame elektri-
                                                                                             citeit niet op voorhand uitgesloten maar erg lastig. Tijdens het participatietraject met inwoners en
                                                                                             stakeholder is, alvorens de mogelijke locaties voor zon en wind ter sprake kwamen, eerst gevraagd       Bron (TWh)       Operationeel      Pijplijn           Ambitie 2030            Totaal
                                                                                             naar de kwaliteit van de verschillende gebieden in De Bilt zoals die ervaren wordt door de deelne-
                                                                                                                                                                                                     Wind groot       0,02              0                  0,033                   0,053
                                                                                             mers. Uiteraard is bij het opstellen van de kaart ook rekening gehouden met Natura 2000, ganzen-
                                                                                             rustgebied, NHW etc.                                                                                    Zon op veld      0                 0                  0                       0
                                                                                                                                                                                                     Zon op dak       0,019             0                  nog niet gekwantificeerd 0,019
                                                                                             Bestuurlijke en maatschappelijke betrokkenheid                                                          Totaal           0,039             0                  0,033                   0,072
                                                                                             De participatie met inwoners en stakeholders is in februari 2020 gestart met drie stakeholdersbij-
                                                                                             eenkomsten (o.a. natuurorganisaties en energiecoöperaties). In september 2020 zijn drie bijeenkom-     Er zijn drie zoekgebieden in de gemeente Vijfheerenlanden:
                                                                                             sten (waarvan 2 digitaal) gehouden met inwoners. Tevens is in juni het inwonerpanel bevraagd op        a. Windpark Autena bij Knooppunt Everdingen: 1 windturbine van 3 MW
                                                                                             het gebied van duurzaamheid. In januari en februari 2021 zijn eveneens drie digitale bijeenkomsten     b. Zijderveld: 2 tot 3 windturbines
                                                                                             georganiseerd en is aan de inwoners de mogelijkheid geboden om via een enquête te reageren op          c. Lexmond: 6 tot 8 windturbines
                                                                                             de kansenkaart zon en op een technisch onderzoek naar de mogelijkheden van windenergie. De
                                                                                             uitkomsten van dit participatietraject zijn opgenomen in een verslag. Het zoekproces zoals dat         Ruimtelijke kwaliteit
                                                                                             inwoners en stakeholders is doorlopen is ook gedaan met het college in januari 2021 en met de          Momenteel worden de voorbereidingen getroffen om te komen tot een landschapsvisie. De vaststel-
                                                                                             gemeenteraad tijdens een raadsinformatieavond in december 2020. Tot slot is op 1 april wederom         ling daarvan is gepland eind van 2021. Er wordt rekening gehouden met de voorkeursrichtingen uit
                                                                                             een raadsinformatieavond georganiseerd over de RES. Hierbij heeft ook netbeheerder Stedin een          de regionale landschapsstudie van Land-id. In het rapport is het uitgangspunt om het open land-
                                                                                             presentatie gegeven.                                                                                   schap te behouden benoemd. Daarom bevinden de zoeklocaties zich langs snelwegen en zijn in
                                                                                                                                                                                                    lijnopstelling geclusterd om rekening te houden met de landschappelijke waarden.
                                                                                          Vijfheerenlanden
                                                                                                                                                                                                    Bestuurlijke en maatschappelijke betrokkenheid
                                                                                             Inleiding                                                                                              De gemeente heeft de volgende activiteiten ondernomen
                                                                                             De fusiegemeente Vijfheerenlanden is ontstaan op 1 januari 2019 en heeft 2 grote kernen, te weten      a. Raadinformatiebrieven over proces/genomen besluiten/enz. (zowel vanuit VHL als U16 en RMA)
                                                                                             Vianen en Leerdam en 14 kleinere kernen. Vijfheerenlanden hecht aan banden met de provincie            b. Diverse workshops/Summer schools (waterkracht/zon/wind, energiebesparing woningen en
                                                                                             Utrecht, maar heeft ook een sterke verbinding met het open landelijk gebied van de Alblasser-             duurzame warmte/waterstof/geothermie/aquathermie/economie en duurzaamheidskansen/ voor
                                                                                                                                                                                                       raadsleden, inwoners, maatschappelijke organisatie (zomer 2019)




                                                                                 26   |                                                                                                                                                                                                                |   27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>                                                                                              c. Energiecongres voor raadsleden, inwoners, maatschappelijke organisaties (oktober 2019)               a. Het zoekgebied tussen de A12 en spoorlijn Utrecht-Arnhem, ten oosten van Bunnik (gemeente
                                                                                              d. Avondprogramma: congres voor jongeren waarin jongeren (na de online WattNou app campagne)               Zeist)
                                                                                                 hun visie op duurzame energie hebben gegeven (oktober 2019)                                          b. De zoekgebieden langs de A12 nabij Utrechtse Heuvelrug
                                                                                              e. Regionale bijeenkomsten/ congressen RES U16 en RMA RES voor raadsleden en samenwerkings-             c. De zoekgebieden ten zuiden van de N225 in de gemeente Utrechtse Heuvelrug
                                                                                                 partners georganiseerd door U16 regio en RMA regio. Dit waren informerende bijeenkomsten
                                                                                                 maar ook participatiebijeenkomsten en beperkten zich niet tot alleen de RES. Denk hierbij aan de     Weidevogelkerngebieden (artikel 6.12)
                                                                                                 Energietafel bij de Landschapsplanvorming A/V.                                                       Ontwikkeling van zonnevelden en windturbines in weidevogelkerngebieden is mogelijk, mits de
                                                                                              f. Diverse communicatie via mediakanalen                                                                kwaliteit van het leefgebied van de weidevogels aantoonbaar per saldo minimaal wordt behouden.
                                                                                              g. RES is onderdeel van het REP met bijbehorende werkzaamheden binnen REP werkgroep                     Voorbeelden van zoekgebieden in of nabij weidevogelkerngebieden zijn onder andere: zoekgebieden
                                                                                              h. VHL plein (febr 2020) waarin uitleg gegeven is over proces RES en de mogelijkheden in VHL            ten westen van Oudewater
                                                                                              i. Raadsbesluit conceptbod RES 1.0 met daarin: Wij zetten in op wind energie (3 windturbines zijn
                                                                                                 genoemd in het raadsvoorstel zelf) en wij zetten in op grootschalig zon op dak. (april 2020)         Stiltegebieden (artikelen 9.22 t/m 9.27)
                                                                                              j. Online enquête duurzaamheid, met onderdeel energie                                                   In stiltegebieden gelden voorwaarden voor windturbines. Deze voorwaarden zijn onder andere dat
                                                                                              k. September 2020 onlinebijeenkomst RES (voor de raad) samen met gemeente Lopik, Woerden en             windturbines in een in de omgeving passende combinatie van meerdere windturbines moeten
                                                                                                 Ronde Venen.                                                                                         worden opgesteld en dat de windturbines zodanig worden opgesteld dat de effecten op het stiltege-
                                                                                              l. De volgende fase van het participatietraject is gestart met een Webinar zoekgebieden duurzame        bied zo beperkt mogelijk zijn. Zoekgebieden nabij stiltegebieden liggen onder andere in Vijfheeren-
                                                                                                 energie opwekking (30 maart 2021), waarna een online enquête is gehouden (tot 30 april 2021),        landen en de Lopikerwaard.
                                                                                                 gevolgd door inwonersgesprekken over de 3 zoekgebieden (mei 2021).
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk elektriciteit: lokale zoekprocessen
                                                                                                                                                                                                      Cultuurhistorische Hoofdstructuur en de UNESCO-genomineerde Hollandse Waterlinies en
                                                                                          Provincie                                                                                                   Neder-Germaanse Limes (artikelen 7.1 t/m 7.8, 10.6f, 10.6g)
                                                                                                                                                                                                      Er zijn ook gebieden waar bijzondere cultuurhistorische waarden gelden, zoals bijvoorbeeld de
                                                                                              Rol van de provincie Utrecht                                                                            gebieden die liggen in de Nieuwe Hollandse Waterlinie of de Grebbelinie. Zonnevelden en wind-
                                                                                              Provincie Utrecht is als deelnemende overheid onderdeel van de RES U16 en mede-vormgever van            energie kunnen hier alleen worden ingepast wanneer sprake is van bescherming en benutting van
                                                                                              de RES 1.0. Samen met de andere deelnemende overheden en andere partners werkt de provincie             deze waarden, of van instandhouding en versterking van deze waarden (UNESCO-genomineerde
                                                                                              Utrecht aan de realisatie van onze RES.                                                                 gebieden). Dit kan inhouden dat locaties slechts deels, of helemaal niet benut kunnen worden, of dat
                                                                                                                                                                                                      schaal en vormgeving aan de cultuurhistorische waarden moeten worden aangepast. Deze gebieden
                                                                                              Bij het realiseren van de RES zijn de Provinciale Omgevingsvisie en de Provinciale Interim Omge-        met cultuurhistorische waarden, die soms overlappen met zoekgebieden voor zonnevelden of wind-
                                                                                              vingsverordening van belang. Hierna staan de belangrijkste aandachtpunten. Ook is de rol van de         turbines, zijn onder andere:
                                                                                              provincie in het kader van de Wet Natuurbescherming Wnb relevant. De provinciale Kwaliteitsgidsen       a. Hollandse Waterlinies (Nieuwe Hollandse Waterlinie en Stelling van Amsterdam)
                                                                                              Landschap worden momenteel herzien en er wordt een Afsprakenkader Hollandse Waterlinies en              b. Militair erfgoed: o.a. het zoekgebied langs de aan de oostzijde van de gemeente Utrechtse
                                                                                              Energie opgesteld. In al deze documenten heeft energietransitie een belangrijke plek. Daarnaast stelt      Heuvelrug nabij Veenendaal (de Grebbelinie)
                                                                                              de provincie samen met gemeenten programma’s voor verstedelijking (Regionale Programmering)             c. Agrarisch cultuurlandschap: o.a. de zoekgebieden rond Kamerik
                                                                                              en mobiliteit op. De provincie treedt graag zo vroeg mogelijk met andere overheden in overleg om de     d. Neder-Germaanse Limes: o.a. zoekgebieden langs de infrastructuur bij Woerden
                                                                                              haalbaarheid en inpasbaarheid van initiatieven af te stemmen.                                           e. Zones met historische buitenplaatsen
                                                                                                                                                                                                      f. Historische infrastructuur en archeologisch waardevolle zones
                                                                                              Provinciale Omgevingsvisie en (Interim) Omgevingsverordening
                                                                                              Op 1 april 2021 zijn de provinciale Omgevingsvisie en de (Interim) Omgevingsverordening in werking      Figuur 12 Nieuwe Hollandse Waterlinie en Stelling van Amsterdam
                                                                                              getreden. De provincie beoordeelt (gemeentelijke) plannen voor concrete locaties op basis de Omge-      Naast bovengenoemde regels bevat de (Interim) Omgevingsverordening nog andere voorwaarden op
                                                                                              vingsvisie provincie Utrecht en (Interim) Omgevingsverordening provincie Utrecht. De (Interim)          gebied van watersystemen, bodem en ondergrond, landschap, recreatie en natuur. Voor het complete
                                                                                              Omgevingsverordening bevat onder meer regels voor bestemmingsplannen. In relatie tot zonne-             overzicht zie de (Interim) Omgevingsverordening van de provincie Utrecht: https://omgevingswet.
                                                                                              velden en windenergie zijn in ieder geval de volgende provinciale regels belangrijk:                    provincie-utrecht.nl/naar-een-visie/download-interim-omgevingsverordening.

                                                                                              Natura 2000-gebieden en Ganzenrustgebieden (artikelen 5.4 en 5.5 van de provinciale                     Figuur 21 Natuur Netwerk Nederland
                                                                                              (Interim) Omgevingsverordening)                                                                         In de Wet natuurbescherming (Wnb) is opgenomen dat er toestemming (vergunning of ontheffing)
                                                                                              Natura 2000-gebieden en Ganzenrustgebieden zijn in de (Interim) Omgevingsverordening uitge-             nodig kán zijn. De provincie is bevoegd gezag voor het beoordelen van aanvragen en verlenen van
                                                                                              sloten voor zonnevelden en windenergie. In deze RES 1.0 zijn daarom geen zoekgebieden opgenomen         toestemmingen in het kader van de Wnb. In de praktijk is voor vrijwel ieder (grootschalig) wind-
                                                                                              die in een van beide categorieën gebieden liggen.                                                       park of zonneveld toestemming op grond van de Wnb nodig. In sommige gevallen zijn de effecten
                                                                                                                                                                                                      te omvangrijk en kan er geen toestemming verleend worden. De Wnb is overal in Nederland van
                                                                                              Natuurnetwerk Nederland (NNN) en Groene Contour (artikelen 6.1 t/m 6.11)                                toepassing en zodoende is dit een aandachtspunt bij alle zoekgebieden in deze RES 1.0.
                                                                                              De (Interim) Omgevingsverordening stelt regels en voorwaarden aan ontwikkelingen in het
                                                                                              Natuurnetwerk Nederland (NNN) en de Groene Contour, om de natuurwaarden in deze gebieden te             Op de website van de provincie Utrecht is een informatiepagina te vinden over de Wnb en de te door-
                                                                                              beschermen. Zonnevelden en windenergie zijn hier niet uitgesloten, mits aan deze voorwaarden            lopen procedures (door initiatiefnemers voor windenergie): https://www.provincie-utrecht.nl/onder-
                                                                                              wordt voldaan. Voorbeelden van de zoekgebieden waar NNN aan de orde is zijn bijvoorbeeld:               werpen/energie-en-klimaat/wind/windturbineparken-en-de-wet-natuurbescherming.




                                                                                 28   |                                                                                                                                                                                                                      | 29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>                                                      Bijlage 2 :       Onderzoek Zon op dak




                                                                                                                                  Inhoudsopgave
                                                                                                                                  1 Zonnekaart ............................................................... 3
                                                                                                                                      Werkwijze .................................................................................................................................................... 3

                                                                                                                                  2            Zonnepotentie ......................................................... 4
                                                                                                                                      2.1      Parameters ........................................................................................................................................ 4

                                                                                                                                      2.2      Geschikt dakoppervlak..................................................................................................................... 4

                                                              Zonnepotentie                                                           2.3      Bepaling geschiktheid ...................................................................................................................... 4

                                                              Regionale Energie Strategie U16                                         2.4      Bronbestanden en peildatum ......................................................................................................... 5

                                                                                                                                  3            Gerealiseerde zonnepanelen ................................... 6
                                                                                                                                      3.1      Werkwijze........................................................................................................................................... 6

                                                                                                                                      3.2      Parameters ........................................................................................................................................ 6
RES 1.0 | Regio U16 | Onderzoek Zon op dak




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  RES 1.0 | Regio U16 | Onderzoek Zon op dak
                                                                                                                                  4            Analyse zonnepotentie ............................................ 7
                                                                                                                                      4.1      Specificatie en algemene gegevens ................................................................................................ 7

                                                                                                                                      4.2      Dak met ‘Zonnepanelen’ (grootschalig).......................................................................................... 7

                                                                                                                                      4.3      Dak met ‘Zonnepanelen’ (kleinschalig) ........................................................................................... 7

                                                                                                                                      4.4      Beschermd stads- en dorpsgezicht ................................................................................................ 7

                                                                                                                                      4.5      Gemeenten ........................................................................................................................................ 8

                                                                                                                                      4.6      Postcodegebieden ............................................................................................................................ 8

                                                                                                                                      4.7      Buurten ............................................................................................................................................ 11




                                                              2021
                                                                                                                                   T 0570 - 74 60 70                                                          Postadres                                                Bezoekadres
                                                              Analyse Zonnepotentie en Gerealiseerd                                E info@mapgear.nl                                                          Postbus 2235                                             Zutphenseweg 6

                                                                                                                                   W www.duurzaamheidskaart.nl                                                7420 AE Deventer                                         7418 AJ Deventer




                                                              Deventer, 6 april 2021                  www.duurzaamheidskaart.nl                                                                                                                                  RESU16 - Zonnepotentie | 2




                                             30   |                                                                                                                                                                                                                                                      |   31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>                                                      1 Zonnekaart                                                                                                    2 Zonnepotentie
                                                      De Zonnekaart is een via internet toegankelijke webapplicatie waarmee gebouweigenaren kosteloos                 2.1 Parameters
                                                      en onafhankelijk van de markt zelf kunnen bekijken wat ze kunnen verdienen aan de zon. De                       Voor de berekening van zonnepotentie per gebouw zijn onderstaande parameters gebruikt.
                                                      Zonnekaart toont de geschiktheid van elk pand voor zonne-energie, inclusief het aantal                           Pand-ID                  Het bijbehorende BAG pand-id, waarmee dit dataset weer te koppelen is aan
                                                                                                                                                                                                eventuele verdere BAG-gegevens
                                                      zonnepanelen dat op het dak past, de te behalen opbrengst (in energie, geld en CO2reductie) en de
                                                                                                                                                                       Categorie                De geschiktheidscategorie waarin dit pand is geclassificeerd:
                                                      terugverdientijd van de installatie.
                                                      Naast de Zonnekaart website biedt MapGear de achterliggende kaartlagen ook aan als GIS-                                                   1: Zeer ongeschikt

                                                      bestanden. Hierdoor worden de data breder bruikbaar in bijvoorbeeld uw eigen kaartviewer of GIS-                                          2: Ongeschikt

                                                      systeem. De kaartlagen kunnen worden ingezet voor ruimtelijke analyses, desgewenst in combinatie                                          3: Gemiddeld
                                                      met andere databronnen die betrekking hebben op energiebesparing en duurzame opwekking, zoals                                             4: Geschikt
                                                      een integrale Energieatlas.
                                                                                                                                                                                                5: Zeer geschikt

                                                                                                                                                                       Aantal PV                Aantal zonnepanelen dat op dit pand geplaatst kan worden
                                                      Werkwijze
                                                                                                                                                                       Vermogen                 Het werkelijke vermogen in kw/h per jaar dat de pv-installatie op kan leveren. Dit is
                                                      De potentie van gebouwen voor zonnepanelen is bepaald door een zoninstralingsanalyse op basis
                                                                                                                                                                                                berekend op basis van zonnepanelen met een vermogen van 285 Wp en een
                                                      van het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN3), een actueel gebouwbestand (BAG) en KNMI-                                                  rendementsfactor van 0,88 voor de maximale capaciteitsconversie naar kW/h.
                                                      gegevens. De Zonnekaart dataset is reeds beschikbaar en wordt o.a. gebruikt in alle Zonnekaart                   CO2-reductie             De CO2-reductie per jaar die ontstaat bij plaatsing van de zonnepanelen op dit
                                                      websites van provincie Utrecht.                                                                                                           pand.
RES 1.0 | Regio U16 | Onderzoek Zon op dak




                                                                                                                                                                                                                                                                                                    RES 1.0 | Regio U16 | Onderzoek Zon op dak
                                                      Wij maken gebruik van een geoptimaliseerd en in de praktijk getoetst analysemodel dat zich heeft                 Opbrengst                De opbrengst toont de verwachte opbrengst na 20 jaar. Hierbij wordt een
                                                      bewezen in ruim 150 gemeenten die de Zonnekaart dagelijks gebruiken. Naast de dakvorm,                                                    installatieprijs aangehouden van € 1,65 per Wp, een regeneratie per jaar van
                                                                                                                                                                                                0,85%, een elektriciteitsprijs van € 0,23 per kWh en een elektriciteitsprijsstijging van
                                                      hellingshoek en oriëntatie van dakdelen wordt ook rekening gehouden met schaduwwerking door bv.
                                                                                                                                                                                                3% per jaar.
                                                      gebouwen of bomen. Ook wordt rekening gehouden met een veiligheidsmarge van 50 cm t.o.v.
                                                                                                                                                                       Terugverdientijd         De terugverdientijd in jaren berekend op basis van de inkomsten minus uitgaven.
                                                      dakranden en met de paneelafmetingen van gangbare zonnepanelen. We garanderen een                                                         Een waarde van -1 betekent een terugverdientijd die hoger is dan 20 jaar.
                                                      betrouwbaarheid van minimaal 90%, vanwege de resolutie van het gebruikte AHN3 hoogtemodel. In
                                                      de praktijk ligt dit gemiddeld vaak hoger (ca. 95%).


                                                                                                                                                                      2.2 Geschikt dakoppervlak
                                                                                                                                                                      Voor het berekenen van het geschikte dakoppervlak gaan we uit van de volgende uitgangspunten:


                                                                                                                                                                      Per pand: “Aantal zonnepanelen x 1,6”
                                                                                                                                                                      Hiermee bereken je het netto dakoppervlak. Dat is dus niet het (bruto) totale dakoppervlak, maar de
                                                                                                                                                                      werkelijk berekende (netto) m² zonnepanelen. Hierbij wordt rekening gehouden met 50cm aftrek
                                                                                                                                                                      langs dakranden en de montagewijze (bij platte daken op frames met voldoende tussenruimte).


                                                                                                                                                                      2.3   Bepaling geschiktheid
                                                                                                                                                                      De classificatie van geschiktheid vindt plaats op basis van de hoeveelheid zoninstraling op de
                                                                                                                                                                      dakdelen, gemeten in kWh/m2/jaar. Het uitgangspunt hierbij is:


                                                                                                                                                                      Zeer geschikt:           > 1130
                                                                                                                                                                      Geschikt:                910 - 1130
                                                                            Figuur 1: Kaart van gebied Regionale Energie Strategie U16                                Gemiddeld:               690 - 910
                                                                                                                                                                      Ongeschikt:              470 - 690
                                                                                                                                                                      Zeer ongeschikt:         < 470




                                                                                                                                         RESU16 - Zonnepotentie | 3                                                                                          RESU16 - Zonnepotentie | 4




                                             32   |                                                                                                                                                                                                                                        |   33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                  3 Gerealiseerde zonnepanelen
                                                                                                                                                                  3.1 Werkwijze
                                                                                                                                                                  De aanwezige zonnepanelen zijn gedetecteerd op basis van een door de provincie Utrecht
                                                                   GESCHIKTHEID DAKDELEN
                                                                                                                                                                  aangeleverde luchtfoto met een resolutie van 10 cm x 10 cm met peildatum 2020. Onze werkwijze
                                                           Let wel, je moet er rekening mee houden dat er een optimalisatie in het proces is ingebouwd.           bestaat uit een volledige visuele inspectie. Zodoende wordt de aanwezigheid van een PV-installatie
                                                           Per adres is gekeken hoeveel dakdelen (in de verschillende geschiktheidsklassen) aanwezig              inclusief het aantal zonnepanelen vermeld.
                                                           zijn en op basis hiervan is de score van het gehele gebouw (adres) bepaald. Wordt er
                                                           bijvoorbeeld zowel een zeer geschikt dakdeel (met voldoende oppervlakte) als een
                                                           gemiddeld geschikt dakdeel aangetroffen, dan wordt het gebouw als ‘zeer geschikt’
                                                           aangemerkt. Het ‘gemiddelde’ dakdeel wordt dan buiten beschouwing gelaten, omdat er een
                                                           beter dakdeel is. Is er op een gebouw alleen een gemiddeld geschikt dakdeel, dan wordt dit
                                                           deel wel meegenomen (en zal het gebouw geclassificeerd worden als ‘gemiddeld’ geschikt).




                                                      2.4 Bronbestanden en peildatum
                                                      Voor de berekening van de zonnepotentie is gebruik gemaakt van 2 bronbestanden
                                                              BAG: voor de gebouwcontouren is gebruik gemaakt van de BAG, om zo per gebouw
RES 1.0 | Regio U16 | Onderzoek Zon op dak




                                                                                                                                                                                                                                                                                        RES 1.0 | Regio U16 | Onderzoek Zon op dak
                                                              inzichtelijk te maken wat de potentie, realisatie en benutting is van zonnepanelen.
                                                              AHN: voor het bepalen van de geschiktheid van gebouwen voor zonnepanelen is gebruik
                                                              gemaakt van het meest recent beschikbare Actueel Hoogtebestand Nederland. Voor de
                                                              provincie Utrecht is deze ingewonnen tussen 2014 en 2016. In 2022 komt een nieuwe versie
                                                                                                                                                                                               Figuur 2: Detectie zonnepanelen o.b.v. luchtfoto
                                                              van dit hoogtebestand beschikbaar. Dat betekent dat alleen van panden met een bouwjaar
                                                              tot 2016 de geschiktheid voor zonnepanelen is bepaald.
                                                                                                                                                                  3.2 Parameters
                                                                                                                                                                  Voor ieder dakvlak is het aantal gerealiseerde zonnepanelen gedetecteerd. Hierbij is geen rekening
                                                                                                                                                                  gehouden met de grootte van zonnepanelen of het vermogen van een zonnepaneel. Na detectie zijn
                                                                                                                                                                  alle resultaten geaggregeerd naar gebouwniveau, zo is voor ieder gebouw het aantal gerealiseerde
                                                                                                                                                                  zonnepanelen bepaald.
                                                                                                                                                                  Op basis van het aantal gerealiseerde zonnepanelen, een theoretisch vermogen van 285wp en een
                                                                                                                                                                  rendementsfactor van 0,88 is het totale vermogen en de potentiële opwek bepaald. Een
                                                                                                                                                                  grootschalige installatie van 15kWP bestaat daarmee uit circa 53 zonnepanelen.




                                                                                                                                     RESU16 - Zonnepotentie | 5                                                                                   RESU16 - Zonnepotentie | 6




                                             34   |                                                                                                                                                                                                                            |   35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>                                                      4 Analyse zonnepotentie                                                                                  4.5 Gemeenten

                                                      4.1 Specificatie en algemene gegevens                                                                    Naam                   Aantal gebouwen    Potentie PV    Gerealiseerd PV   Benut (%)
                                                      Voor het potentieel aan zonnepotentie in de RESU16 is een analyse uitgevoerd met de volgende
                                                                                                                                                               Bunnik                              640        141.041            13.759           10
                                                      uitgangspunten:                                                                                          De Bilt                           1.031        194.990            14.028            7
                                                              Voor de potentie zijn alleen gebouwen in de categorie 3 t/m 5 opgenomen. Dat betreft de          De Ronde Venen                    1.753        465.733            25.057            5
                                                              panden met een gemiddelde, geschikte en zeer geschikte potentie.                                 Houten                            1.195        301.836            75.922           25
                                                                                                                                                               IJsselstein                         641        173.439            16.128            9
                                                              Gebouwen waarvan geen potentie is berekend, maar waarbij wel gerealiseerde
                                                                                                                                                               Lopik                             1.109        205.627            28.017           14
                                                              zonnepanelen zijn gedetecteerd zijn ook opgenomen in de analyse.                                 Montfoort                           630        167.539            38.766           23
                                                              Alleen grootschalige PV-installaties (> 15kWP) zijn opgenomen in de analyse, tenzij anders       Nieuwegein                        1.076        452.839           125.681           28
                                                              vermeld.                                                                                         Oudewater                           641        121.563            12.029           10
                                                              Gemeenten: Bunnik, De Bilt, De Ronde Venen, Houten, IJsselstein, Lopik, Montfoort,               Stichtse Vecht                    1.681        346.761            29.805            9
                                                                                                                                                               Utrecht                           4.567      1.526.439           189.310           12
                                                              Nieuwegein, Oudewater, Stichtse Vecht, Utrecht, Utrechtse Heuvelrug, Vijfheerenlanden,
                                                                                                                                                               Utrechtse Heuvelrug               1.315        231.123            32.140           14
                                                              Wijk bij Duurstede, Woerden, Zeist.                                                              Vijfheerenlanden                  2.116        586.067            74.615           13
                                                                                                                                                               Wijk bij Duurstede                  729        151.957            17.594           12
                                                      4.2 Dak met ‘Zonnepanelen’ (grootschalig)                                                                Woerden                           1.947        452.285            54.555           12
                                                                                                                                                               Zeist                             1.097        264.244            25.267           10
                                                       Totaal aantal geschikte panden:                                                 22.170
RES 1.0 | Regio U16 | Onderzoek Zon op dak




                                                                                                                                                                                                                                                                    RES 1.0 | Regio U16 | Onderzoek Zon op dak
                                                       Totaal potentiële zonnepanelen:                                                 5.786.420

                                                       Totaal gerealiseerde zonnepanelen:                                              772.673                 4.6 Postcodegebieden

                                                       Totale potentiële electriciteitsopbrengst (kWh per jaar):                       1.349.038.134
                                                                                                                                                               Naam                   Aantal gebouwen    Potentie PV    Gerealiseerd PV   Benut (%)
                                                       Totale gerealiseerde electriciteitsopbrengst (kWh per jaar):                    193.786.388
                                                                                                                                                               1391                               285          43.725             6.103           14
                                                                                                                                                               1393                                68           9.385             1.213           13
                                                                                                                                                               1396                               103          15.435             2.166           14
                                                      4.3 Dak met ‘Zonnepanelen’ (kleinschalig)                                                                1426                                65           8.989               730            8
                                                                                                                                                               1427                                27           8.529                 0            0
                                                       Totaal aantal geschikte panden:                                                 354.081                 3401                               377         113.349             9.218            8
                                                       Totaal potentiële zonnepanelen:                                                 4.203.350               3402                               146          32.297             3.043            9
                                                                                                                                                               3403                                40          12.333             2.819           23
                                                       Totaal gerealiseerde zonnepanelen:                                              629.931                 3404                                78          15.460             1.048            7
                                                                                                                                                               3405                               313          57.454            10.757           19
                                                       Totale potentiële electriciteitsopbrengst (kWh per jaar):                       895.336.932
                                                                                                                                                               3411                               543         111.958            11.526           10
                                                       Totale gerealiseerde electriciteitsopbrengst (kWh per jaar):                    157.862.649             3412                                96          14.648               949            6
                                                                                                                                                               3413                                 7             664                56            8
                                                                                                                                                               3415                               150          20.903             4.729           23
                                                                                                                                                               3417                               486         140.211            22.597           16
                                                      4.4 Beschermd stads- en dorpsgezicht                                                                     3421                               347          77.022             7.341           10
                                                       Totaal aantal geschikte panden:                                                  769                    3425                               127          18.600             1.812           10
                                                                                                                                                               3431                               169          34.104             1.929            6
                                                       Totale potentiële zonnepanelen:                                                  107.434                3432                                93          20.158             1.469            7
                                                                                                                                                               3433                               210          95.347            50.891           53
                                                       Aantal gerealiseerde zonnepanelen:                                               5.896
                                                                                                                                                               3434                                44           8.312               616            7
                                                                                                                                                               3435                                35          17.018             3.356           20
                                                                                                                                                               3436                                 9           2.180                52            2
                                                                                                                                                               3437                               126          23.964             9.211           38
                                                                                                                                                               3438                                84          28.636               757            3

                                                                                                                                  RESU16 - Zonnepotentie | 7                                                                  RESU16 - Zonnepotentie | 8




                                             36   |                                                                                                                                                                                                        |   37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>                                                      3439   306   223.120      57.400           26       3563    85    20.886        9.816           47
                                                      3441    46     6.452       1.421           22       3564    92    13.829        2.901           21
                                                      3442   113    28.546       2.980           10       3565   191    84.606        2.896            3
                                                      3443   180    42.105       3.322            8       3566    34     8.386          288            3
                                                      3444    14     2.737         223            8       3571    61    10.608        2.052           19
                                                      3445    75    23.441       1.431            6       3572    81    11.513          875            8
                                                      3446   149    56.422       5.736           10       3573    45     8.269        3.915           47
                                                      3447   122    55.193       2.488            5       3581    79    14.011          998            7
                                                      3448    90    15.843       3.535           22       3582    71    19.252        1.556            8
                                                      3449   228    59.536       3.469            6       3583    20     4.952           69            1
                                                      3451   140    25.834      10.616           41       3584   211    92.311       17.490           19
                                                      3452    59    19.468       2.172           11       3585    34     5.692        9.597          100
                                                      3453    26     6.251          80            1       3601   109    20.904          733            4
                                                      3454   355   117.149      13.199           11       3602    84    22.484          727            3
                                                      3455    51     5.990       1.789           30       3603    69    13.135          561            4
                                                      3461   144    27.328      16.169           59       3604    49    11.592          150            1
                                                      3464    96    13.255         498            4       3605    54    13.734          582            4
                                                      3467    71    12.686       2.378           19       3606    57    36.024          194            1
                                                      3471   314    45.745       8.375           18       3607    45    11.688        5.456           47
                                                      3474   207    34.748       8.923           26       3608    20     3.602          116            3
                                                      3481   409    81.517      12.652           16       3611    18     1.912            0            0
RES 1.0 | Regio U16 | Onderzoek Zon op dak




                                                                                                                                                                      RES 1.0 | Regio U16 | Onderzoek Zon op dak
                                                      3511   150    37.526       2.808            7       3612    88    13.962        2.519           18
                                                      3512   160    22.021       1.055            5       3615   136    20.601        1.249            6
                                                      3513    63    12.203         850            7       3621   366    90.168        5.952            7
                                                      3514    33     5.102         184            4       3626    91    13.642        1.098            8
                                                      3515    56    12.383         758            6       3628   263    34.122        3.264           10
                                                      3521    48    52.133       5.279           10       3631    67    13.317           34            0
                                                      3522    59    12.921       1.165            9       3632   132    21.494        5.456           25
                                                      3523    96    22.428       2.134           10       3633    76    13.345        1.474           11
                                                      3524   125    27.512       1.670            6       3634    25     2.251          276           12
                                                      3525    64    11.766       2.292           19       3641   587   269.791        8.411            3
                                                      3526   239    96.991       8.296            9       3642    18     2.688           26            1
                                                      3527   147    52.660       1.845            4       3643    16     2.011           84            4
                                                      3528    74    33.883       1.018            3       3645   278    44.573        3.148            7
                                                      3531    61    11.906         899            8       3646   155    27.421          832            3
                                                      3532    48    10.163         594            6       3648   219    42.571        3.557            8
                                                      3533    71    15.138       2.267           15       3701   153    24.220        1.945            8
                                                      3534   106    50.931       7.917           16       3702    48     7.345          384            5
                                                      3541    27     4.792       1.786           37       3703    70    12.528        1.592           13
                                                      3542   483   338.803      41.926           12       3704   144    37.132        3.644           10
                                                      3543   133    73.174       8.213           11       3705   134    40.513        1.570            4
                                                      3544   115    25.009       4.359           17       3706    39     8.822          999           11
                                                      3545    42    10.512         204            2       3707   136    32.775        1.720            5
                                                      3546    71     9.207         492            5       3708    76    20.546        2.948           14
                                                      3551    46    11.895         132            1       3709    33     9.933           47            0
                                                      3552    66    14.148         731            5       3711    19     2.817           67            2
                                                      3553    31     3.908         404           10       3712    92    22.296        5.009           22
                                                      3554    50    10.362         377            4       3721   145    37.393        1.114            3
                                                      3555   105    22.983       1.284            6       3722    56    10.837          458            4
                                                      3561    63    16.201       5.229           32       3723   155    29.912        3.628           12
                                                      3562   100    28.771       2.833           10       3731    79    18.483          698            4


                                                                             RESU16 - Zonnepotentie | 9                          RESU16 - Zonnepotentie | 10




                                             38   |                                                                                                            | 39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>                                                      3732          105    18.776        2.553           14
                                                      3734          108    40.292        4.391           11
                                                                                                                  Naam                           Aantal gebouwen   Potentie PV    Gerealiseerd PV    Benut (%)
                                                      3735           45     5.025          951           19
                                                      3737          186    29.643        2.577            9       2e Daalsebuurt en
                                                                                                                                                              33          9.657                28    0
                                                                                                                  omgeving
                                                      3738          142    24.614        1.706            7
                                                                                                                  Abcoude Buitengebied                       183         27.850              4.966   18
                                                      3739           27     4.731           45            1
                                                                                                                  Abcoude-Noordoost                           77         13.060                886   7
                                                      3941          256    49.218        3.281            7
                                                                                                                  Abcoude-Zuidwest                            25          2.815                251   9
                                                      3945          187    38.612        3.418            9
                                                                                                                  Abstede, Tolsteegsingel e.o.                 8          1.829                 27   1
                                                      3947          168    24.295        4.518           19
                                                                                                                  Achterdijk                                  14          1.898                200   11
                                                      3951           55     8.149          460            6
                                                                                                                  Achterveld-Noord                             3            189                  0   0
                                                      3953          126    22.639        6.056           27
                                                                                                                  Achterveld-Oost                              2            159                  0   0
                                                      3956          261    46.490        6.037           13
                                                                                                                  Achterveld-West                             20          4.126                 36   1
                                                      3958          180    25.542        1.544            6
                                                                                                                  Achterveld-Zuid                              4            497                  0   0
                                                      3959          137    26.243        2.188            8
                                                                                                                  Achthoven                                   45          7.398              3.844   52
                                                      3961          269    68.747        7.472           11
                                                                                                                  Akkers                                       7          1.282                116   9
                                                      3962          105    20.303        2.186           11
                                                                                                                  Ameide Kern                                 67         16.080                836   5
                                                      3971           96    14.556        1.602           11
                                                                                                                  Ameide Polder                               19          2.941                199   7
                                                      3972          204    38.286       10.972           29
                                                                                                                  Amerongen                                   95         16.081                599   4
                                                      3981          280    81.746        6.863            8
                                                                                                                  Amstelhoek                                  27          8.529                  0   0
                                                      3984          149    22.527        1.105            5
                                                                                                                  Angstelkade                                  7          4.551                 12   0
                                                      3985          211    36.768        5.791           16
RES 1.0 | Regio U16 | Onderzoek Zon op dak




                                                                                                                                                                                                                              RES 1.0 | Regio U16 | Onderzoek Zon op dak
                                                                                                                  Antilopespoor                               31          3.362                114   3
                                                      3989            1       177            0            0
                                                                                                                  Austerlitz                                  13          1.978                 67   3
                                                      3991          279    94.773        8.670            9
                                                                                                                  Baambrugge Buitengebied                     95         14.473              1.925   13
                                                      3992          233    77.333        6.269            8
                                                                                                                  Baambrugge Dorp                              8            962                241   25
                                                      3993           23     2.697          163            6
                                                                                                                  Barwoutswaarder                             44         14.741              1.969   13
                                                      3994          152    32.170        2.841            9
                                                                                                                  Batau Noord                                 60          9.793                 98   1
                                                      3995           43    14.347          842            6
                                                                                                                  Batau Zuid                                  14          2.464                118   5
                                                      3997          107    20.937       50.945          100
                                                                                                                  Bedrijvengebied
                                                      3998          292    49.871        5.505           11                                                  115         54.059              6.909   13
                                                                                                                  Kanaleneiland
                                                      3999           66     9.708          687            7
                                                                                                                  Bedrijvengebied Oudenrijn                  212         91.752              6.231   7
                                                      4121           85    12.657        1.328           10
                                                                                                                  Bedrijvengebied
                                                      4122           54     8.491          331            4                                                   72         33.278              1.018   3
                                                                                                                  Papendorp
                                                      4124          102    16.739          769            5
                                                                                                                  Bedrijvengebied
                                                      4126           82    12.690          836            7                                                    2           890                   0   0
                                                                                                                  Strijkviertel
                                                      4128          222    37.120        8.087           22       Bedrijventerrein
                                                      4131          240   188.788       34.380           18                                                  173         42.634              2.750   6
                                                                                                                  Barwoutswaarder
                                                      4132           65     7.888          694            9       Bedrijventerrein Broekweg
                                                                                                                                                              96         39.539              3.521   9
                                                      4133           35     8.011        1.335           17       & Langshaven
                                                      4141           87    13.175          872            7       Bedrijventerrein De
                                                                                                                                                              48          9.444               595    6
                                                      4142           71    27.983          671            2       Corridor
                                                      4143          285    86.527        7.220            8       Bedrijventerrein De
                                                                                                                                                              74         55.070              5.971   11
                                                      4145           92    17.154          842            5       Wetering
                                                      4163           11     1.731            0            0       Bedrijventerrein en
                                                                                                                                                             202         88.209              2.924   3
                                                      4231          222    59.114       11.195           19       omgeving
                                                      4233           89    19.387        1.074            6       Bedrijventerrein Honthorst                  86         22.407               866    4
                                                      4235           63    11.707        1.826           16       Bedrijventerrein Lageweide                 483        338.803            41.926    12
                                                      4243          114    20.594        1.175            6       Bedrijventerrein Mijdrecht                 282        165.630             4.260    3
                                                      4245          139    25.637        1.343            5       Bedrijventerrein Polanen                    63         35.466             3.114    9
                                                      4247           57    10.497          637            6       Beerschoten-Oostbroek                       52         11.829             1.862    16
                                                                                                                  Beneden Kerkweg                             14          5.053             5.790    100
                                                                                                                  Benschop Boveneind-
                                                      4.7 Buurten                                                                                            230         41.868              6.760   16
                                                                                                                  Benedeneind

                                                                                    RESU16 - Zonnepotentie | 11                                                                        RESU16 - Zonnepotentie | 12




                                             40   |                                                                                                                                                                  |   41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>                                                      Benschop-Dorp               82   15.525         3.997   26              Buitengebied ten zuiden
                                                                                                                                                              54    9.556         1.101   12
                                                      Benschopperpoort en Het                                                 van Amsterdam-Rijnkanaal
                                                                                   8    2.565          673    26
                                                      Podium                                                                  Buitengebied Tull en 't Waal    16    2.212           14    1
                                                      Bermen                       3      649            56   9               Buitengebied Wijk bij
                                                                                                                                                             104   19.550         2.833   14
                                                      Bethunepolder-Noord         24    2.904         1.496   52              Duurstede
                                                      Bethunepolder-zuid          22    4.916           279   6               Buitengebied Zegveld           164   29.344        8.775    30
                                                      Beukbergen                  36    9.384           343   4               Bunnik                         177   60.869        3.232    5
                                                      Bilthoven Centrum           50    9.279           392   4               Cabauw                          59   11.932          589    5
                                                      Bilthoven Noord I           30    2.563           411   16              Campen                          11    1.358           38    3
                                                      Bilthoven Noord II          42   11.341         1.508   13              Carré                           97   16.114          808    5
                                                      Binnenstad                  64    8.342         1.449   17              Castellum Oost                   4      418            0    0
                                                      Bisonspoor                  16    7.972           424   5               Castellum West                   2    1.695            0    0
                                                      Bleekstraat en omgeving      9      801             0   0               Cattenbroek                     57   13.529       12.121    90
                                                      Blikkenburg e.o.             3      392             0   0               Centrum Oost                    18    7.973          358    4
                                                      Bloemen- en                                                             Centrum ten noorden van
                                                                                  43   10.302         2.114   21                                               9     705              0   0
                                                      Bomenkwartier                                                           de Vecht
                                                      Bloemstede                  11    1.805             0   0               Centrum ten zuiden van de
                                                                                                                                                              23    3.488          118    3
                                                      Blokhoeve                   24   12.522           612   5               Vecht
                                                      Blokland                    44    8.182           338   4               Centrum West                    15    4.411           200   5
                                                      Bogen                       15    3.491           847   24              Centrumschil-Noord              53   10.750           459   4
                                                      Bokkenbuurt                  7    1.441             0   0               Centrumschil-Zuid               57    8.255         1.195   14
RES 1.0 | Regio U16 | Onderzoek Zon op dak




                                                                                                                                                                                                                 RES 1.0 | Regio U16 | Onderzoek Zon op dak
                                                      Boomstede                    8    1.547             0   0               Componistenbuurt                11    1.520           150   10
                                                      Borchen                      3      630           293   47              Corridor                        78   43.611         1.693   4
                                                      Bosch en Duin               45    5.025           951   19              Cothen                          36    4.988           132   3
                                                      Boten                       49   35.012         2.043   6               Couwenhoven                      6    1.495             0   0
                                                      Bouwen                      17    1.901            54   3               Cronenburgh                      3      425            69   16
                                                      Brandenburg                 62   15.606           778   5               Crosesteijn                      7      635             0   0
                                                      Brede dijk                   9    2.070           319   15              De Bilt Oost                    56    7.724           691   9
                                                      Breedeveen                   5      400           102   26              De Bilt West                    42    7.061           307   4
                                                      Breedstraat en                                                          De Bilt Zuid                    19    7.322           114   2
                                                      Plompetorengracht en        22    3.525           72    2               De Clomp                        15    5.145           578   11
                                                      omgeving                                                                De Engk                         29    4.947           534   11
                                                      Breeveld                    20    2.824           180   6               De Geer                         11    1.782           240   13
                                                      Breukelen Midden            36    6.096           306   5               De Hagen                         3      586             0   0
                                                      Breukelen Noord             50   10.201           777   8               De Heul                         16    3.794           890   23
                                                      Breukelen Zuid              25    4.962            88   2               de Hoef                          8      814            72   9
                                                      Broeckland                   8      755             0   0               de Hoef Buitengebied            57    8.175           658   8
                                                      Brugakker                   12    2.055             0   0               De Horden Parckwijk              7    1.514            48   3
                                                      Bruggen                     42    8.526         2.276   27              De Horden Schepen                5      717           221   31
                                                      Buiten Wittevrouwen         57    8.045           526   7               De Horden Stenen en
                                                                                                                                                               2     421              0   0
                                                      Buitengebied Cothen        151   33.624         3.286   10              Ovens
                                                      Buitengebied Harmelen      134   35.715         2.677   7               De Horst en De Akker            21    2.847           54    2
                                                      Buitengebied Houten Oost    20    2.596           190   7               De Hoven en De
                                                                                                                                                               6     471            55    12
                                                      Buitengebied Houten West    64   17.423         1.053   6               Boomgaard
                                                      Buitengebied Kamerik       250   35.329         7.737   22              De Leijen                       38    7.123           520   7
                                                      Buitengebied Langbroek     147   21.050         3.987   19              de Maricken-Veenzijde           33    5.225           261   5
                                                      Buitengebied Schalkwijk                                                 De Meern-Noord                  41    9.053         1.291   14
                                                                                  39    8.708          658    8               De Meern-Zuid                   91   17.488         6.150   35
                                                      Oost
                                                      Buitengebied Schalkwijk                                                 de Noort syde                    9    3.542           981   28
                                                                                 117   23.362         2.716   12
                                                      West                                                                    De Poel                         11    5.172             0   0
                                                      Buitengebied 't Goy         79   16.572       45.415    100             De Rivieren                      6      622             0   0
                                                                                                                              De Staart                        4      176         1.680   100

                                                                                                RESU16 - Zonnepotentie | 13                                                 RESU16 - Zonnepotentie | 14




                                             42   |                                                                                                                                                       | 43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>                                                      De Tuinen                       6      619            0    0               Haarzuilens en omgeving      69   12.166        6.363    52
                                                      De Wereldsteden                 3      703           92    13              Hagen                         5      746          163    22
                                                      De Wiers                      158   89.658       32.833    37              Hagestein                    14    1.402          180    13
                                                      De Wijngaard                    8    1.428           70    5               Halve Maan-Noord              7      613            0    0
                                                      Den Dolder-Noord               55   19.252        2.816    15              Halve Maan-Zuid               9    3.522        1.293    37
                                                      Den Dolder-Zuid                40   19.412        1.462    8               Harmelen-Noord (dorp)        27    3.310           50    2
                                                      Dichterswijk                   18    8.881          733    8               Harmelen-Zuid (dorp)         31    5.003          669    13
                                                      Diefdijk (gedeeltelijk)        30    4.237          772    18              Hazenveld en Overwaard        6    1.362            0    0
                                                      Diemerbroek                    83   11.847          442    4               Heeswijk                     66   19.970        1.599    8
                                                      Dijnselburg                    72   25.024        1.045    4               Hei- en Boeicop Kern         25    2.417           88    4
                                                      Domplein, Neude,                                                           Hei- en Boeicop Polder       49    7.752          526    7
                                                                                     58    6.732          364    5
                                                      Janskerkhof                                                                Hekendorpse buurt            65   12.210        2.374    19
                                                      Doorn-Centrum                  38    4.367            87   2               Het Hart                      9    3.140           59    2
                                                      Doorn-West                     46   15.628           784   5               Het Klooster                 31   13.708       33.805    100
                                                      Doorn-Zuid                     35    5.676           761   13              Het Slot en omgeving         25    3.429           93    3
                                                      Doorslag                       35   17.018         3.356   20              Het Staatse                   4      703          302    43
                                                      Dorp Schalkwijk Oost          104   13.320         1.390   10              Het Zand-Oost                23    3.815          881    23
                                                      Dorp Schalkwijk West           32    4.481           741   17              Het Zand-West                24    4.305        1.137    26
                                                      Dorp 't Goy                    16    2.054           457   22              Hoefijzer                     3      182           28    15
                                                      Driebergen-Noord               14    4.473           218   5               Hoeker Polder                33    4.622          785    17
                                                      Driebergseweg                  23    3.892           214   5               Hoenderdaal en Emmalaan      33    8.925        3.759    42
RES 1.0 | Regio U16 | Onderzoek Zon op dak




                                                                                                                                                                                                                 RES 1.0 | Regio U16 | Onderzoek Zon op dak
                                                      Driehoven                      16    3.228           643   20              Hoenkoopse buurt             84   13.936        1.163    8
                                                      Drift-Sportlaan en Bornia      12    2.814         1.596   57              Hoeven                       14    3.041          106    3
                                                      Duivenkamp                      5    1.012            92   9               Hof van Wulven                3    1.087           10    1
                                                      Egelantierstraat,                                                          Hofland                      18    4.621          506    11
                                                                                     14    1.858          132    7
                                                      Mariëndaalstraat e.o.                                                      Hoge Dennen                  31   10.281          656    6
                                                      Elinkwijk en omgeving          22    2.450           390   16              Hoge Landen                   3      187            0    0
                                                      Erven                           9    1.674            43   3               Hoge Weide                   11    1.417          626    44
                                                      Europakwartier                 33    4.896           926   19              Hogebrug                     14    1.391           36    3
                                                      Everdingen                     23    3.325           204   6               Hogewaard                    15    1.491          112    8
                                                      Fazantenkamp                   12    2.501             0   0               Hollandsche Rading
                                                      Fokkesteeg                     36    7.467             0   0                                            21    3.105           45    1
                                                                                                                                 Buitengebied
                                                      Frankenhof                     17    3.357           242   7               Hollandsche Rading Kern       6    1.626            0    0
                                                      Friezenbuurt                    6    4.184             0   0               Honen                         2      116          446    100
                                                      Gaarden                         3      280             0   0               Hooch Boulandt               21    7.924          781    10
                                                      Galecop                        75   16.601         9.047   54              Hoog-Catharijne NS en
                                                                                                                                                              58   53.615         6.198   12
                                                      Galgenwaard en omgeving        40   19.272         6.158   32              Jaarbeurs
                                                      Geer                           27    5.424           738   14              Hoogzandveld                 12    1.965           542   28
                                                      Geestdorp                      14    2.737           223   8               Houten                       13    1.878            94   5
                                                      Gerverscop                     66    9.906         5.604   57              Hoven                         6      376             0   0
                                                      Geuzenwijk                     17    4.086            24   1               Huis de Geer                  8    7.418             0   0
                                                      Gilden                         10    1.364             0   0               Huis ter Heide-Noord         15    2.194             0   0
                                                      Graaf                          83   11.378         1.251   11              Huis ter Heide-Zuid          17    5.180         1.924   37
                                                      Grassen                         5    2.237           388   17              Huizingalaan, K.
                                                                                                                                                              24    4.224          137    3
                                                      Grauwaart                      14    3.067           936   31              Doormanlaan en omgeving
                                                      Griffensteijn en Kersbergen    13    3.569         1.499   42              IJsseloevers                 16    8.090             0   0
                                                      Groenbuffer noord               5    1.847           770   42              IJsselstein-Binnenstad       15    1.619             0   0
                                                      Groenekan Buitengebied        143   21.087         2.440   12              IJsselveld-Oost              43    7.975           320   4
                                                      Groenekan Kern                 43    8.556           137   2               IJsselveld-West              17    5.168           426   8
                                                      Groenlust                       1      158            32   20              Industrieterrein Hagestein   46   59.478         4.123   7
                                                      Groenvliet                     20    7.881         1.536   19              Industrieterrein Lage Dijk   55   34.876         3.200   9
                                                      Haarrijn                       13      955           790   83

                                                                                                   RESU16 - Zonnepotentie | 15                                              RESU16 - Zonnepotentie | 16




                                             44   |                                                                                                                                                       | 45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>                                                      Industrieterrein                                                           Lauwerecht                     31    7.086           605   9
                                                                                    55    35.411          194    1
                                                      Maarssenbroek                                                              Leerbroek kern                 28    5.829           272   5
                                                      Industrieterrein Vianen      131   104.783       27.693    26              Leerbroek Polder               33    7.221           683   9
                                                      Industrieweg-Tolakkerweg      26     5.163          704    14              Leerdam-Centrum                57    7.261            63   1
                                                      Jaarsveld                      6       517            0    0               Leerdam-Noord                  32    8.610           517   6
                                                      Julianapark en omgeving        9       871           14    2               Leerdam-Oost                   30    5.914           809   14
                                                      Jutphaas Wijkersloot         125    19.027          884    5               Leerdam-West                   71   27.983           671   2
                                                      Kaden                         62    30.023        1.437    5               Leersum                       106   16.070         3.019   19
                                                      Kamelenspoor                   5       936           44    5               Leeuwesteyn                     3    1.500             0   0
                                                      Kamerik (dorp)                51     8.809          255    3               Leidsche Rijn-Centrum          11    2.460         1.529   62
                                                      Kanaleneiland-Noord           68    19.970        1.200    6               Leidseweg en omgeving          15    3.904           332   9
                                                      Kanaleneiland-Zuid            81    19.750          905    5               Lekboulevard                   14    3.718             0   0
                                                      Kanis                         13     1.607          383    24              Lekdijk tussen Jaarsveld en
                                                                                                                                                                75    9.103          483    5
                                                      Kasteelkwartier               23     4.165            0    0               Schoonhoven
                                                      Kedichem                      68    12.228          637    5               Lexmond Kern                   39    5.479           168   3
                                                      Kerckebosch                   36     8.287        2.078    25              Lexmond Polder                 68   12.792         3.142   25
                                                      Kerklaan                      12     1.756          192    11              Linschoten                     50    9.026         1.252   14
                                                      Kern Hekendorp                 6       476            4    1               Loenen Dorpskern                8      981             8   1
                                                      Kern Hoenkoop                  2       316            0    0               Loenersloot Binnenweg           6      500           160   32
                                                      Kern Oudewater                40     5.911          467    8               Loenersloot Dorp                2      138             0   0
                                                      Kern Papekop                  13     1.408           56    4               Lombok-Oost                    10      783            80   10
RES 1.0 | Regio U16 | Onderzoek Zon op dak




                                                                                                                                                                                                                     RES 1.0 | Regio U16 | Onderzoek Zon op dak
                                                      Kievitsbuurt                   1       146            0    0               Lombok-West                    20    2.983           240   8
                                                      Klein Hekendorp               10     1.592          345    22              Loolaankwartier en
                                                                                                                                                                24    4.451         1.388   31
                                                      Klein Hekendorp                                                            Beukenstein
                                                                                    12     3.661             0   0
                                                      buitengebied                                                               Lopik-Dorp                     74   10.313         1.224   12
                                                      Kockengen Dorp                39     4.675          721    15              Lopikerkapel                   53    6.533           648   10
                                                      Kom Driebergen en                                                          Lunetten-Noord                 46   13.939           839   6
                                                                                    42     5.203          420    8
                                                      Seminarie                                                                  Lunetten-Zuid                  78   13.508           831   6
                                                      Kromwijk                      40     6.630         1.334   20              Lyceumkwartier                 45    8.730           517   6
                                                      L. Napoleonplantsoen en                                                    Maarn waaronder Klein
                                                                                    14     4.495          536    12                                             35    5.793          280    5
                                                      omgeving                                                                   Amsterdam
                                                      Laagraven                    124   109.459       16.759    15              Maarsbergen                    27    5.974          316    5
                                                      Laan van Nieuw-Guinea,                                                     Maarschalkerweerd en
                                                                                    17     4.147          444    11                                             34    5.692         9.597   100
                                                      Spinozaweg e.o.                                                            Mereveld
                                                      Lakerveld                     70    11.451           933   8               Maarsseveen                    72   19.911           306   2
                                                      Landelijk gebied Noord       137    23.425         3.771   16              Maartensdijk Buitengebied      51    7.320           594   8
                                                      Landelijk Gebied                                                           Maartensdijk Kern              65   12.131           408   3
                                                                                     1       84              0   0
                                                      noordzijde                                                                 Markveld                        3      392           141   36
                                                      Landelijk gebied Zuid         26     3.538           292   8               Máximapark                     34    7.160           641   9
                                                      Landelijk Gebied zuidzijde    70     9.774         2.396   25              Meerkerk kern                  95   30.682         4.549   15
                                                      Landen                         2       385             0   0               Meerkerk Polder                50   15.606         1.367   9
                                                      Landgoed Nijenrode            16     3.888            74   2               Meerkers Broek                 77   12.826         5.279   41
                                                      Lanenkwartier                 10     3.221            24   1               Meren                           3      205             0   0
                                                      Langbroek                     21     3.245           531   16              Merwestein                     51   13.091         1.439   11
                                                      Lange Elisabethstraat,                                                     Middelkoop                     68   12.076           512   4
                                                                                    38     5.956          251    4
                                                      Mariaplaats en omgeving                                                    Middelland-Noord               48   39.126           282   1
                                                      Lange Nieuwstraat en
                                                                                    36     6.757          133    2               Middelland-Zuid                74   16.067         2.206   14
                                                      omgeving
                                                                                                                                 Mijdrecht Buitengebied        190   80.903         1.784   2
                                                      Langerak                      33     9.620          804    8
                                                                                                                                 Mijdrecht Dorp                 67   11.368           760   7
                                                      Langs de Lekdijk
                                                                                   156    57.254         4.302   8               Mijnden                         6      777             0   0
                                                      Lopikerwaard
                                                                                                                                 Molenland                      11    1.960             0   0
                                                      Larenstein                    22     7.336          210    3
                                                                                                                                 Molenpolder                    21    6.774           429   6

                                                                                                   RESU16 - Zonnepotentie | 17                                                RESU16 - Zonnepotentie | 18




                                             46   |                                                                                                                                                         |   47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>                                                      Molens                       56   11.243         1.172   10              Park Oudegein                 9      793           74    9
                                                      Molenvliet-Oost              18    3.583           659   18              Parkwijk-Noord               10    1.801          317    18
                                                      Molenvliet-West              27    3.628           292   8               Parkwijk-Zuid                19    4.549          284    6
                                                      Monnikenhof en                                                           Patijnpark                   39    4.415          147    3
                                                                                   18    5.407          655    12
                                                      Amaliastein                                                              Pauwenkamp                    5    2.387          454    19
                                                      Montfoort                   149   59.256         6.768   11              Pijlsweerd-Noord             21    3.869            0    0
                                                      Mooi Zeist                   20    6.218            16   0               Pijlsweerd-Zuid              42    8.334          850    10
                                                      Mossen                       11    2.142            20   1               Plettenburg                  87   77.585       20.600    27
                                                      Muren                         6    2.548             0   0               Polanen                       5      948          250    26
                                                      Neckardreef en omgeving      40   11.691           391   3               Polder Aetsveld              26    3.200          442    14
                                                      Nieuw Engeland, Th. a.                                                   Polder Angstelkade           12    1.614            0    0
                                                      Kempisplantsoen en           43    9.662          397    4               Polder Breukelen Proosdij    33    3.850        1.741    45
                                                      omgeving                                                                 Polder Breukelerwaard        15    2.322           36    2
                                                      Nieuw Hoograven-Noord        27    6.775           888   13              Polder Dorssewaard           22    3.962          513    13
                                                      Nieuw Hoograven-Zuid         50    8.246         1.804   22              Polder Garsten               25    5.346        4.139    77
                                                      Nieuwegracht-Oost            27    2.871           460   16              Polder Garsten Noord         16    2.457          584    24
                                                      Nieuwer Ter Aa               14    2.484           383   15              Polder Groot Oud Aa          61    8.174        1.153    14
                                                      Nieuwersluis                 13    2.027             0   0               Polder Het Honderd           10    1.768            0    0
                                                      Nieuwland Kern               16    2.587            75   3               Polder Holland               41    7.393          296    4
                                                      Nieuwland Polder             57   10.685           162   2               Polder Klein Oud Aa          29    4.118          100    2
                                                      Nieuwpoort                   10    1.247           180   14              Polder Kockengen             23    2.366          214    9
RES 1.0 | Regio U16 | Onderzoek Zon op dak




                                                                                                                                                                                                               RES 1.0 | Regio U16 | Onderzoek Zon op dak
                                                      Nigtevecht Dorp              12    1.114           123   11              Polder Kortrijk              42    4.898          412    8
                                                      Nigtevecht Garsten           14    2.614            64   2               Polder Mijnden               19    2.197           22    1
                                                      Nijenheim                    11    2.162             0   0               Polder Nijenrode             22    3.351          659    20
                                                      Nijenoord, Hoogstraat en                                                 Polder Oud Over              12      928           72    8
                                                                                   15    3.228          475    15
                                                      omgeving
                                                                                                                               Polder Oukoop                77   11.158          715    6
                                                      Nobelstraat en omgeving      22    2.585            26   1
                                                                                                                               Polder Portengen             68    9.083          391    4
                                                      Noord Houdringe               3      787            66   8
                                                                                                                               Polder Spengen               38    4.764          483    10
                                                      Noorderwaard-Noord            3      637             0   0
                                                                                                                               Polder Sticht                 6    1.160            0    0
                                                      Noorderwaard-Zuid            12    1.346             0   0
                                                                                                                               Poldergebied Loenersloot     17    1.613          116    7
                                                      Odijk                        70   11.415           380   3
                                                                                                                               Poldergebied Overvecht       23    4.783          260    5
                                                      Omgeving Goudestein           6    1.401           104   7
                                                                                                                               Polders                       4      685            0    0
                                                      Ondiep                       30    4.981           172   3
                                                                                                                               Polsbroek-Dorp               23    2.582           20    1
                                                      Oog in Al                    17    2.494           250   10
                                                                                                                               Polsbroek-Noordzijdseweg-
                                                      Oorden                        7    1.353            28   2                                           128   18.382         4.709   26
                                                                                                                               Zuidzijdseweg
                                                      Op Buuren                    37    7.083           383   5               Poorten                      10    1.076           41    4
                                                      Oranjekwartier                7    1.025             0   0               Portengense Brug             32    4.843          270    6
                                                      Otterspoorbroek              20    3.690            22   1               Prins Bernhardplein en
                                                      Oud Hoograven-Noord          13    2.886           133   5                                            63   15.677           89    1
                                                                                                                               omgeving
                                                      Oud Hoograven-Zuid           15    3.581           488   14              Proostdijland                23    4.693           983   21
                                                      Oude Dorp                    22    3.169           686   22              Putkop                       87   18.031         3.309   18
                                                      Oude Stad                    30    2.945           163   6               Queeckhovenplein en
                                                                                                                                                             3     340           100    29
                                                      Oudeweg                      27    5.869           488   8               omgeving
                                                      Oudover                       6      478             9   2               Reigerskamp                   6    1.470         1.000   68
                                                      Oudwijk                      26    6.515           472   7               Reijerscop                   64    9.552           343   4
                                                      Oud-Zuilen                   18    1.912             0   0               Reizende man                 14    4.587           385   8
                                                      Over Oudland                 50   26.522         1.606   6               Ridderoordsche Bossen        45    8.885         1.189   13
                                                      Overbosch                     4    1.208             0   0               Rietveld                     72   17.983           980   5
                                                      Overige verspreide huizen                                                Rijnenburg                   81   10.947           492   4
                                                                                   36    4.680          261    6
                                                      Vianen                                                                   Rijnhuizen                   84   24.319         4.246   17
                                                      Paardenveld                  42   15.030           450   3               Rijnsweerd                   85   15.457         2.260   15
                                                      Panoven                      16    2.953         1.609   54              Rijnvliet                    30    7.882           204   3

                                                                                                 RESU16 - Zonnepotentie | 19                                              RESU16 - Zonnepotentie | 20




                                             48   |                                                                                                                                                     | 49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>                                                      Rijpickerwaard               6      429             0   0               Tuindorp en Van
                                                                                                                                                            31    5.390          504    9
                                                      Rivierenwijk                63   14.967         1.285   9               Lieflandlaan-West
                                                      Rozendaal                   19    2.676           363   14              Tuindorp-Oost                 29    5.005         1.548   31
                                                      Rubenslaan en omgeving      35    9.949           676   7               Tuinen                         7      664            99   15
                                                      Ruige weide                 25    4.358           729   17              Tuinwijk-Oost                 12    2.248           132   6
                                                      Schaakbuurt en omgeving     34    6.529           353   5               Tuinwijk-West                  3      601             0   0
                                                      Schaften                    43   12.141         2.382   20              Tull                           7    1.151            18   2
                                                      Scheendijk                  11    1.970            66   3               Twistvlied-Wickelhof          24    4.271           202   5
                                                      Schepen                     24   17.712           340   2               Uitweg                        52    7.242         2.790   39
                                                      Schepenbuurt,                                                           Utrecht Science Park          86   57.582         9.072   16
                                                                                 106   50.931         7.917   16
                                                      Cartesiusweg e.o.                                                       Utrechtseweg                  63   16.957         1.653   10
                                                      Schildersbuurt              17    4.520            69   2               Valkenheide                   16    3.463             4   0
                                                      Schilderskwartier          113   24.921         2.032   8               Valkenkamp                     5    2.099         1.400   67
                                                      Schoonrewoerd               94   17.113           858   5               Vechten                       10    1.197            95   8
                                                      Slagen                       6    1.599           137   9               Vechtzoom-noord,
                                                                                                                                                            27    5.654          179    3
                                                      Sloten                       7      615             0   0               Klopvaart
                                                      Sluis                        3      366            39   11              Vechtzoom-zuid                67   17.018         9.707   57
                                                      Snel en Polanen             54   12.216         1.204   10              Velden                         8    1.150             0   0
                                                      Snelrewaard                127   18.600         1.812   10              Veldhuizen                    32    6.839            80   1
                                                      Soestdijkerweg en                                                       Verbindingswegen               5    1.711           116   7
                                                                                  13    1.628          113    7
                                                      omgeving                                                                Verspreide huizen              8      697             0   0
RES 1.0 | Regio U16 | Onderzoek Zon op dak




                                                                                                                                                                                                                 RES 1.0 | Regio U16 | Onderzoek Zon op dak
                                                      Spechtenkamp                 4      566           10    2               Verspreide huizen
                                                                                                                                                             6     839              0   0
                                                      Sporen                      20    5.042          276    5               Austerlitz
                                                      Sportpark Mijdrecht          6    1.044           26    2               Verspreide huizen
                                                                                                                                                            33    5.180          352    7
                                                      Springweg en omgeving                                                   Everdingen
                                                                                  19    3.126             0   0               Verspreide huizen
                                                      Geertebuurt                                                                                           16    2.206          680    31
                                                      Staatsliedenbuurt           49    8.774           209   2               Helsdingen
                                                      Staatsliedenkwartier        72   26.706         1.631   6               Verspreide huizen
                                                                                                                                                            12     929              0   0
                                                      Stadscentrum                53   15.995         1.055   7               Heuvelrug
                                                                                                                              Verspreide huizen in de
                                                      Station NS                   9    5.903             0   0                                             72   12.392         5.164   42
                                                                                                                              Geldersche Vallei
                                                      Stenen                       5      633            28   4
                                                                                                                              Verspreide huizen in de
                                                      Sterrenberg                 24    5.538         2.742   50                                            70   16.238         2.023   12
                                                                                                                              Geldersche Vallei Overberg
                                                      Sterrenwijk                  1       88             0   0
                                                                                                                              Verspreide huizen in het
                                                      't Goyse Dorp               12    2.311         5.073   100                                           66   10.672          829    8
                                                                                                                              Lage Gebied Darthuizen
                                                      't Waal                     43    6.345           655   10              Verspreide huizen in het
                                                      Taag- en Rubicondreef en                                                                              61   10.837          735    7
                                                                                  46   10.738         2.900   27              Lage Land
                                                      omgeving                                                                Verspreide huizen in het
                                                      Tabakshof en Heeswijk                                                                                 15    1.343          102    8
                                                                                   6     886            31    3               noorden
                                                      (gedeeltelijk)                                                          Verspreide huizen in het
                                                      Tappersheul                 76   28.230         1.725   6                                             22    3.045           63    2
                                                                                                                              Noorden
                                                      Terwijde-Oost               28   10.171           935   9               Verspreide huizen in het
                                                      Terwijde-West               22    5.375           227   4                                             46    5.803          384    7
                                                                                                                              Oosten
                                                      Tienhoven Kern               1       61             0   0               Verspreide huizen in het
                                                                                                                                                            76   17.983         3.410   19
                                                      Tienhoven Polder            47   10.155         1.714   17              zuiden
                                                      Tienhoven-Oud                                                           Verspreide huizen in het
                                                                                  43    4.284          594    14                                            27   21.549         2.020   9
                                                      Maarsseveen                                                             Zuidwesten
                                                      Tigrisdreef en omgeving     29    6.588         2.083   32              Verspreide huizen Leerdam    251   77.958         6.687   9
                                                      Tolsteeg en Rotsoord        48   11.265         1.113   10              Verspreide huizen Lekdijk     73    8.532           945   11
                                                      Transwijk-Noord             75   29.059           589   2               Verspreide huizen
                                                                                                                                                            76   13.821         3.688   27
                                                      Transwijk-Zuid              48   26.884           482   2               Linschoten
                                                      Tuindorp                    60   14.014           126   1               Verspreide huizen Mastwijk    83   20.518         2.496   12



                                                                                                RESU16 - Zonnepotentie | 21                                               RESU16 - Zonnepotentie | 22




                                             50   |                                                                                                                                                     |   51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>                                                      Verspreide huizen op de                                                Wilnis Dorp                44    5.896          242    4
                                                                                 47    6.444          816    13
                                                      Heuvelrug                                                              Wittevrouwen               26    2.750          324    12
                                                      Verspreide huizen op de                                                Wolga- en Donaudreef en
                                                                                  6     666           156    23                                         17    5.463         2.329   43
                                                      Heuvelrug-Oost                                                         omgeving
                                                      Verspreide huizen op de                                                Zambesidreef en omgeving   54    5.455          748    14
                                                                                 35    4.747          200    4
                                                      Heuvelrug-West                                                         Zamenhofdreef en
                                                      Verspreide huizen                                                                                 78   23.031         2.498   11
                                                                                135   26.075         2.188   8               omgeving
                                                      Overberg en De Haar                                                    Zandveld                   12    1.249           30    2
                                                      Verspreide huizen van                                                  Zandweg-Oostwaard          11    1.981           78    4
                                                                                 74   10.966          633    6
                                                      Odijk                                                                  Zebraspoor                  1      669            0    0
                                                      Verspreide huizen van
                                                                                187   33.367         5.499   16              Zederik                    34    4.874          531    11
                                                      Werkhoven
                                                                                                                             Zeeheldenbuurt              8      931            0    0
                                                      Vesten                     64   22.656         1.613   7
                                                                                                                             Zeeheldenbuurt,
                                                      Vijfheerenlanden           20    4.845           425   9
                                                                                                                             Hengeveldstraat en         24    3.781          414    11
                                                      Vinkeveen Buitengebied     82   16.068           406   3               omgeving
                                                      Vinkeveen Dorp            103   16.518         1.475   9               Zegveld (dorp)             43    5.404           148   3
                                                      Vinkeveen Plassengebied    62    6.228           637   10              Zeister Bos                59   17.160         1.052   6
                                                      Vleuten                    66   11.360         4.575   40              Zevender                   42    5.548           878   16
                                                      Vleuterweide-                                                          Zijderveld                 53    8.406           331   4
                                                                                 31    8.183         1.691   21
                                                      Noord/Oost/Centrum
                                                                                                                             Zogwetering                 4      394             0   0
                                                      Vleuterweide-West          24    3.715           100   3
                                                                                                                             Zuiderwaard-Westerheul     31    5.759           630   11
RES 1.0 | Regio U16 | Onderzoek Zon op dak




                                                                                                                                                                                                             RES 1.0 | Regio U16 | Onderzoek Zon op dak
                                                      Vleuterweide-Zuid          23    6.451           655   10
                                                                                                                             Zuilen-Noord               40    7.668         1.095   14
                                                      Vogelenbuurt               11    1.435            66   5
                                                                                                                             Zuilenstein                29    5.064           135   3
                                                      Vogelkwartier              22    5.254           526   10
                                                                                                                             Zwanenkamp                  7    1.600         2.500   100
                                                      Vogelwijk                  47   14.094         1.105   8
                                                      Vollenhove                 30    6.816           839   12
                                                      Voordorp en
                                                                                 46    8.482         3.915   46
                                                      Voorveldsepolder
                                                      Vreeland Dorp              21    4.761           176   4
                                                      Vreeswijk                  32    3.738            48   1
                                                      Waterrijk                  15    4.696         1.114   24
                                                      Waters                      5      581            72   12
                                                      Watervogelbuurt            16    3.327           317   10
                                                      Waverveen                   9      701             0   0
                                                      Waverveen Buitengebied    146   26.720           832   3
                                                      Weidegebied                43    8.703           515   6
                                                      Weiden                      3      186             0   0
                                                      Welgelegen                  1       59             0   0
                                                      Welgelegen, Den Hommel     39    8.589           780   9
                                                      Welgelegen-Rosarium        16    2.782           231   8
                                                      Weltevreden                15    3.323           277   8
                                                      Werkhoven                  31    3.901           408   10
                                                      Westbroek Buitengebied     38    8.675           627   7
                                                      Westbroek Kern             98   11.926           622   5
                                                      Weverwijk                  18    3.032            98   3
                                                      Wielsekade                 46    7.450           366   5
                                                      Wijk C                     28    7.300             4   0
                                                      Wildbaan-Dennenburg        67   11.489         2.512   22
                                                      Wilhelminapark en
                                                                                  4     270              0   0
                                                      omgeving
                                                      Willeskop                 144   28.367         5.075   18
                                                      Wilnis Buitengebied       142   31.450         3.054   10


                                                                                               RESU16 - Zonnepotentie | 23                                            RESU16 - Zonnepotentie | 24




                                             52   |                                                                                                                                                 |   53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>                                                                                  Bijlage 3 :                     Zon op dak: dakoppervlak en netcapaciteit




                                                                                    Analyse zon-op-dak
                                                                                    RES U16
                                                                                    Maandag 15 maart 2021




                                                                                    1




                                                                                                                                                                                                                                              RES 1.0 | Regio U16 | Zon op dak: dakoppervlak en netcapaciteit
RES 1.0 | Regio U16 | Onderzoek Zon op dak




                                                                                    Doelstelling
                                                                                   Doelstelling gebruik Stedin kansenkaarten:
                                                                                   • De kansenkaarten zon-op-dak geven een indicatie hoeveel van het theoretisch dakpotentieel (in MWp) gefaciliteerd
                                                                                     kan worden met bestaande Stedin netinfrastructuur in MS-ringen.
                                                                                   • De kansenkaarten geven eveneens een beeld op welke plekken een investering in de MS-ringen potentieel de
                                                                                     meeste winst kan opleveren in termen van op te wekken vermogen uit zon-op-dak.

                                                                                   Het bod voor zon-op-dak realistisch maken:
                                                                                   Na vaststelling van het oppervlak van de (zeer) geschikte daken zijn er nog een aantal factoren die bepalen hoe groot        Realiseerbaar
                                                                                   het potentieel is voor daadwerkelijke realisatie van zon-op-dak:                                                              zon-op-dak
                                                                                       A) Constructieve geschiktheid van daken.
                                                                                       B) De businesscase: ligging van het gebouw t.o.v. de netinfrastructuur. Gebouwen op grotere afstand van de
                                                                                       netinfrastructuur moeten rekening houden met hogere kosten voor de netaansluiting.                                      C - Bereidheid
                                                                                       C) Bereidheid van gebouweigenaren om zon-op-dak te plaatsen in de periode tot 2030.
                                                                                                                                                                                                              B - Businesscase

                                                                                                                                                                                                             A - Dakconstructie



                                                                                                                                                                                                           Geschikt dakoppervlak




                                                                                                                                                                                                           Kadastraal dakoppervlak




                                                                                    2




                                                      www.duurzaamheidskaart.nl




                                             54   |                                                                                                                                                                                  |   55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>                                                                           Dakoppervlak en netcapaciteit                                                                                                                                        Achtergrond
                                                                                   Percentage theoretisch geschikt dakoppervlak aansluitbaar op                                            Beschikbare netcapaciteit per MS-ring (2019)
                                                                                                 beschikbare netcapaciteit (2019)                                                               Totaal: 540.000 MWh / 0,54TWh

                                                                                                                                                                                                                                      MWh      Achtergrond:
                                                                                                                                      20%                                                                                                      • De Stedin kansenkaarten zijn gebaseerd op de theoretische dakpotentie van “geschikte” en “zeer geschikte” daken
                                                                                                                                                                                                                                       500
                                                                                                                                      40%                                                                                                         zoals weergegeven door MapGear. Deze data houdt rekening met beperkingen van schaduw, obstakels en
                                                                                                                                                                                                                                      1.000       dakranden. Gemiddeld is ~40% van een (kadastraal) dakoppervlak werkelijk geschikt voor zonnepanelen.
                                                                                                                                      60%
                                                                                                                                      80%                                                                                             1.500    • Stedin gaat uit van 320 Wp per paneel en 950 vollasturen per jaar. Dit is optimistischer dan MapGear.
                                                                                                                                                                                                                                      2.000    • De kansenkaarten gaan uit van de huidige praktijk waarbij omvormers worden begrensd op 70% van de MWp.
                                                                                                                                     100%
                                                                                                                                                                                                                                               • De beschikbare netcapaciteit is gebaseerd op data van 2019. Medio 2021 wordt deze data ververst.
                                                                                                                                                                                                                                      4.000         •   Deze analyse is uitgevoerd op de netcapaciteit van de MS-ringen. Hogere netvlakken zijn hierin niet meegenomen.        Realiseerbaar
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                zon-op-dak


                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              C - Bereidheid

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             B - Businesscase

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            A - Dakconstructie



                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          Geschikt dakoppervlak




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          Kadastraal dakoppervlak
                                                                               •    Het theoretische dakoppervlak o.b.v. MapGear representeert potentieel 1,75 TWh zon-op-dak.
                                                                               •    De Stedin netinfrastructuur kan 0,54TWh faciliteren binnen de bestaande netinfrastructuur (31%).
                                                                                    • Oproep: ophalen van marktinzichten over realiseerbaarheid zon-op-dak (factor A+B+C) om haalbaar bod vast te stellen.


                                                                           3                                                                                                                                                                    5
RES 1.0 | Regio U16 | Zon op dak: dakoppervlak en netcapaciteit




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             RES 1.0 | Regio U16 | Zon op dak: dakoppervlak en netcapaciteit
                                                                           Rendement netinvesteringen                                                                   Extra benodigde netcapaciteit per MS-ring per m2 om het theoretische
                                                                                                                                                                                maximum van 100% dakoppervlak te kunnen realiseren

                                                                           Rendement netinvesteringen
                                                                           • Door netinvesteringen te doen op locaties met de hoogste concentraties                                                                                Cat 1
                                                                             capaciteitstekort/oppervlakte MS-ring (categorie 5) kan het hoogste                                                                                   Cat 2
                                                                             rendement behaald worden.                                                                                                                             Cat 3
                                                                           • Als de netcapaciteit van de MS-ringen van categorie 5 zou worden                                                                                      Cat 4
                                                                             opgeschaald zodat het theoretische maximum dakpotentie kan worden
                                                                             gefaciliteerd, zou de energie-opbrengst met 0,20 TWh toenemen.                                                                                        Cat 5




                                                                           4




                                                                  56   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            |   57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>                                                                                                    Bijlage 4 :                      erdieping hoofdstuk warmte:
                                                                                                                                    V
                                                                                                                                    warmtebronnen en energiebesparing                                               De financiële haalbaarheid van geothermie is niet los te zien van het de haalbaarheid van een
                                                                                                                                                                                                                    warmtenet als dat nog moet worden aangelegd. In principe is geothermie geschikt voor regionaal
                                                                                                    B4.1 Verdieping warmtebronnen                                                                                   transport. Dit is in de praktijk echter vaak niet logisch. Enerzijds omdat geothermie vooral ontwik-
                                                                                                      Er bestaan veel koppelkansen om warmtevraag en -aanbod lokaal met elkaar te verbinden. Om de                  keld zal worden op de plek waar de warmtevraag aanwezig is, om de investeringen in het warmtenet
                                                                                                      koppelkansen te benutten moeten een aantal stappen gezet worden. Zo is het van belang om in kaart             zo laag mogelijk te houden. Anderzijds omdat warmtetransport over lange afstanden relatief grote
                                                                                                      te brengen met welke temperatuur vastgoed verwarmd kan worden tot een comfortabel niveau en                   verliezen kent. De businesscase van geothermie wordt vanwege de hogere kosten door regionaal
                                                                                                      welke warmtebronnen welk temperatuurniveau kunnen leveren. Het warmteonderzoek van Greenvis                   transport lastiger als ook het transportnet via het geothermie project moet worden terugverdiend.
                                                                                                      reikt een menukaart aan met temperatuurniveaus en warmtebronnen per wijk en illustreert aan                   Geothermie zou als regionale bron kunnen worden ingezet als er een combinatie gezocht kan
                                                                                                      de hand van uitgewerkte voorbeeld warmtekansen wat er nodig is. Ten behoeve van de TVW’s en                   worden tussen afnemers uit de gebouwde omgeving en bijvoorbeeld industrie of glastuinbouw.
                                                                                                      wijkuitvoeringsplannen zal de komende periode uitvoeriger en vooral meer lokaal onderzoek moeten
                                                                                                      plaatsvinden naar de haalbaarheid van warmtevraag en -aanbod combinaties. De realisatie van                 B4.3 Aquathermie
                                                                                                      nieuwe warmtenetten is een complexe en kostbare opgave en zal veel vragen van alle partijen die               Aquathermie3 is het winnen van laagwaardige warmte uit waterstromen, zoals oppervlaktewater,
                                                                                                      een rol spelen in de warmteketen, zowel op organisatorisch als op financieel vlak. Op plekken waar al         afvalwater en drinkwater. Aquathermie is vanwege de lage temperatuur zelden geschikt voor
                                                                                                      warmtenetten liggen, zullen deze in de toekomst naar verwachting een bepalende rol blijven spelen             directe benutting en zal dus met een elektrische warmtepomp opgewaardeerd moeten worden
                                                                                                      in de warmtestrategie.                                                                                        naar een hogere temperatuur, hetzij collectief, hetzij in de woning. Aquathermie wordt vaak
                                                                                                                                                                                                                    gecombineerd met ondiepe opslag in de bodem, door middel van een zogenaamd Warmte Koude
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk warmte: warmtebronnen en energiebesparing




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk warmte: warmtebronnen en energiebesparing
                                                                                                    B4.2 Geothermie                                                                                                 Opslag-systeem (WKO).
                                                                                                      Geothermie is warmte uit diepere aardlagen, vanaf grofweg 500 meter diepte. Hoe dieper de
                                                                                                      geothermie, hoe hoger de temperatuur. Bij een diepte van 2,5 à 3 km heeft geothermie een tempera-             Aquathermie is een zogenoemde omgevingswarmtebron. Deze bron komt op veel plekken in de
                                                                                                      tuur van ongeveer 70 tot 100 graden en is daarmee geschikt voor levering op middentemperatuur.                regio voor, los van de technische potentie ervan. In vergelijking met andere bronnen zijn de inves-
                                                                                                      Ondiepe geothermie bij een diepte van 500 à 1500 meter heeft een temperatuur van 30 tot 55 graden             teringen in de bron en de infrastructuur relatief beperkt. Daartegenover staat ook dat de schaal-
                                                                                                      en is daarmee geschikt voor lage temperatuur levering, maar wordt niet als geschikt gezien voor               grootte van aquathermie-projecten vaak relatief beperkt is. In de praktijk betreft het vaak projecten
                                                                                                      bovengemeentelijk transport.                                                                                  die warmte leveren voor circa 200 tot 1000 woningen. De schaalgrootte in combinatie met de lage
                                                                                                                                                                                                                    temperatuur maakt dat aquathermie in de praktijk niet ingezet zal worden voor regionaal transport.
                                                                                                      De meest actuele studie op het gebied van geothermie in de U16 is de studie “WARM2020” van EBN1.
                                                                                                      Deze studie maakte gebruik van de op dat moment beschikbare ondergronddata. In juni 2021 wordt de             Dit neemt niet weg dat aquathermie, met name warmte uit oppervlaktewater, een bron kan zijn
                                                                                                      follow-up van deze studie verwacht. Panterra doet in opdracht van de Provincie Utrecht nader onder-           waarvan de warmte door meerdere gemeenten kan worden ingezet. Daarom is door de Provincie
                                                                                                      zoek naar de potentie van geothermie in de regio U16. Aangezien er relatief weinig ondergronddata             Utrecht een onderzoek opgestart naar de haalbaarheid van grootschalige aquathermie. Dit is
                                                                                                      voor de U16 beschikbaar is, is de potentie voor geothermie in de regio inherent onzeker. Vanwege de           bijvoorbeeld het geval met warmte uit de Lek, het Amsterdam Rijnkanaal, de Kromme Rijn en het
                                                                                                      onzekerheid is er een grote bandbreedte in de potentie, die door EBN wordt geschat op 0,3 tot 2,5 PJ,         Eemmeer (regio Amersfoort). Deze waterlichamen kunnen in potentie warmte leveren aan verschil-
                                                                                                      ofwel 10.000 tot 250.000 woningequivalenten warmtevraag. Figuur 2 laat een kaart zien waarbij de              lende gemeenten. De verschillende gemeenten zullen daarbij via eigen lokale aquathermie-pro-
                                                                                                      potentie in de ondergrond gekoppeld is aan de bovengrondse vraag. Vanuit dat beeld lijkt de potentie          jecten warmte onttrekken uit een van deze (en mogelijk dezelfde) waterlichamen. De deelnemende
                                                                                                      voor geothermie waarschijnlijk het grootst rond Nieuwegein en Houten. Ook het onderzoeksproject               overheden willen de samenwerking op het onderwerp aquathermie graag verder uitbreiden. Deze
                                                                                                      LEAN heeft een potentiële voorkeurslocatie in Nieuwegein opgeleverd2. Het Rijksprogramma SCAN                 afstemming en samenwerking wordt nader toegelicht in de regionale thematische agenda warmte
                                                                                                      verzamelt nieuwe gegevens in de gebieden met beperkte ondergrond data om de onzekerheid van het               die is opgenomen in bijlage 8.
                                                                                                      potentieel te verkleinen. Het ondergrond potentieel is dynamisch en kan dan ook veranderen als er
                                                                                                      nieuwe ondergrond data beschikbaar komt.                                                                    B4.4 Restwarmte
                                                                                                                                                                                                                    Restwarmte is warmte die vrijkomt bij processen die een ander primair doel hebben dan warm-
                                                                                                      Het winnen en exploreren van geothermische warmte is een kostbaar traject waar relatief grote                 te-opwekking, zoals industriële processen, afvalverbranding, elektriciteitsopwekking en koeling.
                                                                                                      financiële risico’s mee gemoeid zijn maar waar tevens potentieel een grote hoeveelheid warmte                 Restwarmte komt voor in zowel hoge als lage temperaturen, afhankelijk van de bron. Hoge tempera-
                                                                                                      mee kan worden gewonnen. Mede om die reden komt geothermie alleen van de grond bij voldoende                  tuur restwarmte is bij uitstek geschikt voor regionaal transport, zeker als de warmte hoger dan 100
                                                                                                      (gecontracteerde) warmtevraag. Oftewel bij een reeds bestaand warmtenet van enige omvang, of bij              graden Celsius is. In dat geval kan de warmte met relatief weinig verliezen en onder hoge druk over
                                                                                                      een aantal grote warmtevragers die bij ingebruikname van de bron direct warmte kunnen ontvangen.              lange afstanden worden getransporteerd.
                                                                                                      Een andere optie is bij een nieuw aan te leggen net waar een groeimogelijkheid naar voldoende
                                                                                                      woningequivalenten wordt voorzien. Als richtlijn wordt hiervoor door Greenvis 4.000 woningequi-               Slechts een aantal plekken in Nederland zijn kansrijk voor grootschalige uitkoppeling van rest-
                                                                                                      valenten als indicatieve ondergrens genoemd voor projecten op 2,5 tot 3 km diepte. Voor ondiepe               warmte, waarbij er tevens voldoende perspectief is voor back-up, verduurzaming en lange termijn-
                                                                                                      geothermie liggen de minimale woningequivalenten lager (in de orde grootte van 1.000 tot 2.000                leveringszekerheid. Dan denken we vooral aan de Rotterdamse haven en clusters in West-Brabant
                                                                                                      woningequivalenten). Ondiepe geothermie kan dan ook als een lokale bron worden beschouwd.                     en Zeeland. In de U16 regio is slechts zeer beperkt perspectief op restwarmte. Een beperkt aantal
                                                                                                                                                                                                                    bedrijven in de U16 heeft bovengemeentelijke restwarmtepotentie. Deze locaties liggen echter of


                                                                                                1     Energie Beheer Nederland, Aardwarmte - EBN.
                                                                                                2     Warmtebron Utrecht - Onderzoek LEAN.                                                                    3     Thermische energie uit oppervlakte water (TEO), thermische energie uit afvalwater (TEA) en thermische energie uit drinkwater (TED).




                                                                                       58   |                                                                                                                                                                                                                                                             | 59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>                                                                                                      zeer ongunstig ten opzichte van de warmtevraag of ze hebben een onzekere potentie. De locaties              B4.7 Power-to-heat
                                                                                                      met de meeste potentie liggen dichtbij een bestaande warmtevraag, waardoor lokale toepassing                  Power-to-heat is de conversie van elektrische energie naar warmte. In de praktijk betekent dit dat
                                                                                                      logischer is dan regionaal transport.                                                                         tijdelijke overschotten van duurzame elektriciteit bijvoorbeeld worden omgezet naar waterstof,
                                                                                                                                                                                                                    waarna de waterstof op een ander moment weer omgezet kan worden naar warmte. Power-to-heat
                                                                                                    B4.5 Zonthermie                                                                                                 is in de toekomst wellicht op relevante schaal toe te passen, op voorwaarde dat er hele grote over-
                                                                                                      Zonthermie is net als aquathermie een voorbeeld van omgevingswarmte. In theorie is zonthermie                 schotten van duurzame elektriciteit ontstaan. Op korte termijn is dit niet te verwachten aangezien
                                                                                                      overal te winnen. Wel heeft zonthermie een relatief groot bovengronds ruimtebeslag als gevolg van             er geen overschotten zijn van duurzame elektriciteit en de conversie van elektriciteit naar water-
                                                                                                      de winning. Met zonthermie kunnen redelijk hoge temperaturen gewonnen worden die ook direct                   stof en van waterstof naar warmte bovendien grote energieverliezen kent.
                                                                                                      geschikt kunnen zijn voor toepassing in de bestaande bouw. Nadeel van zonthermie is echter dat
                                                                                                      er een grote ongelijktijdigheid is tussen vraag en aanbod van warmte, waardoor zowel een dag- en              Ook voor waterstof geldt dat er een grote concurrentie is binnen andere sectoren, zoals de indus-
                                                                                                      nachtpiek moet worden overbrugd (buffering) als een seizoenspiek. De technieken voor de lange                 trie en duurzame mobiliteit. Indien er op termijn inderdaad duurzame waterstof beschikbaar komt
                                                                                                      termijnopslag van hogere temperaturen staan momenteel nog in de kinderschoenen.                               voor de gebouwde omgeving, is de verwachting dat die waterstof eerst gebruikt wordt om de piek-
                                                                                                                                                                                                                    en back-up voorzieningen van andere bronnen te verduurzamen. Die maken daarvoor vooralsnog
                                                                                                      Vanwege het sterk lokale karakter van zonthermie, het feit dat de bron niet gebonden is aan één               nog gebruik van aardgas. Als er daarna nog waterstof overblijft, is het in theorie mogelijk om deze
                                                                                                      locatie en de beperkte toepassingsschaal, is deze bron niet logisch voor regionaal transport en wordt         decentraal, op de plek van de warmtevraag, om te zetten in warmte en lokaal te benutten. Daarmee
                                                                                                      dus niet beschouwd als bovengemeentelijke warmtebron.                                                         is power-to-heat niet logisch om in te zetten als regionaal warmteconcept.
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk warmte: warmtebronnen en energiebesparing




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk warmte: warmtebronnen en energiebesparing
                                                                                                    B4.6 Vaste biomassa en groen gas
                                                                                                      Bio-warmte is warmte uit de verbranding van houtige bio-grondstoffen (vaste biomassa) of biogas en          B4.8 Voorbeelden (lokale) programma’s en projecten voor energiebesparing
                                                                                                      groen gas4 (gasvormige biomassa). Bio-warmte heeft als eerste voordeel dat er hoge temperaturen
                                                                                                      mee opgewekt kunnen worden, die direct bruikbaar zijn in de bestaande bouw, ook als deze nog                  RREW
                                                                                                      geen grote isolatiestappen heeft kunnen maken. Een tweede voordeel is dat bio-warmte in principe              Met de Regeling Reductie Energiegebruik Woning (RREW) kunnen gemeenten energiebesparende
                                                                                                      overal opgewekt kan worden, op voorwaarde dat er een locatie beschikbaar is voor de opwek-instal-             maatregelen in woningen en advies aan huurders of eigenaar-bewoners over energiebesparing
                                                                                                      latie. Vanwege deze voordelen is bio-warmte bij uitstek geschikt om te dienen als startmotor van              stimuleren. Op die manier moet de regeling bijdragen aan CO2-reductie.
                                                                                                      een warmtenet en om de eerste opschaling van een nieuw warmtenet te bewerkstelligen, zeker in                 De regeling wordt gebruikt voor onder andere het inregelen van cv-installaties, het aanbrengen van
                                                                                                      een gebied waar woningen nog hoge temperatuur warmte nodig hebben.                                            radiatorfolie en tochtstrippen en het plaatsen van ledverlichting. Ook kan zij worden gebruikt voor
                                                                                                                                                                                                                    advies aan huiseigenaren over energiebesparende maatregelen, zoals dak-, raam-, en gevelisolatie.
                                                                                                      Bio-warmte kent ook nadelen, waaronder de onzekere kosten op de lange termijn van bio-grond-                  Het doel is om zo veel mogelijk mensen aan te zetten tot het energiezuiniger maken hun huis. Dat
                                                                                                      stoffen en de mogelijke bezwaren ten aanzien van de duurzaamheid van de gebruikte bio-grond-                  begint ermee dat bewoners zich bewust worden van de mogelijkheden, om vervolgens met hulp van
                                                                                                      stoffen. Om die redenen ligt de toepassing van bio-warmte als lange termijn oplossing voor een                een energiecoach of op basis van een warmtescan of energieadvies duurzaamheidsmaatregelen te
                                                                                                      warmtenet minder voor de hand en zal het vooral als transitiebrandstof ingezet gaan worden. De                nemen. Bewoners worden zo stap voor stap begeleid naar een woning met duurzame verwarming.
                                                                                                      provincie Utrecht heeft een rapport5 over de rol van bio-grondstoffen in de energietransitie6 laten
                                                                                                      opstellen en beschrijft haar strategie ten aanzien van de wenselijkheid van de inzet van bio-grond-           Energiecoaches
                                                                                                      stoffen7 ook in een Statenbrief8.                                                                             Energiecoaches zijn enthousiaste buurtbewoners die buurtgenoten helpen om energie te besparen.
                                                                                                                                                                                                                    Het aanschaffen van energiebesparende producten via cadeaubonnen kan een opstap zijn naar
                                                                                                      Bio-grondstoffen zijn gewild in de verduurzaming van verschillende sectoren. Niet alleen voor een             gesprekken over manieren om (meer) energie te besparen. Vrijwillige energiecoaches voeren deze
                                                                                                      deel van de gebouwde omgeving zal naar de inzet van bio-grondstoffen worden gekeken. Ook de                   gesprekken bij bewoners thuis of digitaal/telefonisch. Sommige woningeigenaren zullen speci-
                                                                                                      industrie en (zware) transport sector zetten voor een deel van de verduurzaming in op het gebruik             fieke, uitgebreidere technische vragen hebben over het verduurzamen van hun woning. Bijvoor-
                                                                                                      van bio-grondstoffen. De daadwerkelijk hernieuwbaar beschikbare biogene reststromen in een                    beeld omdat de woning bijzondere kenmerken of een monumentenstatus heeft. Ook kunnen er
                                                                                                      circulaire economie zijn moeilijk te voorspellen en hangen af van veel factoren. In een recent                vragen zijn over de TVW en de invloed daarvan op de woning. Zulke vragen kunnen worden beant-
                                                                                                      verschenen SER-advies9 wordt een genuanceerd beeld gegeven van bio-energie. Hieruit blijkt dat de             woord in een gespecialiseerder gesprek met een energiecoach of het regionale energieloket.
                                                                                                      potentie in de toekomst wellicht afneemt en bio-energie spaarzaam zal moeten worden ingezet als
                                                                                                      piekwarmtebron.Vanwege de beperkte beschikbaarheid aan zowel vaste als gasvormige bio-grond-                  Zet ‘m op 70 of lager
                                                                                                      stoffen zal bio-warmte in de regio U16 daarom met name worden toegepast waar er weinig duur-                  Samen met het netwerk van een lokaal initiatief zoeken we deelnemers voor de actie ‘Zet ‘m op 70
                                                                                                      zame alternatieven beschikbaar zijn.                                                                          of lager’. Bewoners besparen direct op hun gasrekening doordat de cv-ketel een hoger rendement
                                                                                                                                                                                                                    behaalt op lagere afgiftetemperaturen. Vanwege de minder hete radiatoren zorgen zij boven-
                                                                                                                                                                                                                    dien voor meer comfort. De actie vormt daarnaast een mooie kans om duurzame alternatieven
                                                                                                                                                                                                                    voor aardgas te onderzoeken. Is het mogelijk om een wijk of buurt met een lagere temperatuur te
                                                                                                                                                                                                                    verwarmen? Na de winter delen deelnemende woningeigenaren hun ervaringen. Hoeveel hebben
                                                                                                4     Groen gas is biogas met aardgaskwaliteit.
                                                                                                                                                                                                                    zij bespaard? Werd hun woning comfortabel en snel genoeg warm? Dit inspireert andere bewoners
                                                                                                5     Bio-energie in de provincie Utrecht, Royal Haskoning DHV, BH2202IBRP003F01, 16-12-2020.
                                                                                                6     Energietransitie omvat naast de warmtetransitie ook de transitie naar duurzame elektriciteit.                 om hun cv-ketel ook lager te zetten of de stap te zetten naar duurzame verwarming. Het initiatief
                                                                                                7     Zie tabel BS.1 in Bio-energie in de provincie Utrecht, Royal Haskoning DHV, BH2202IBRP003F01, 16-12-2020.
                                                                                                                                                                                                                    biedt direct informatie over de mogelijkheden van lagere temperatuurverwarming in de onder-
                                                                                                8     Statenbrief Uitvoering Motie 103 ‘Duidelijk over Duurzaamheid’
                                                                                                9     SER-advies ‘Biomassa in balans’, zie Advies Duurzaamheidskader biogrondstoffen | SER.                         zochte type huizen.




                                                                                       60   |                                                                                                                                                                                                                             |   61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>                                                                                                Energiecafés                                                                                            Bijlage 5 :                        SW notitie samenwerking regionale
                                                                                                                                                                                                                                          R
                                                                                                We organiseren informatiebijeenkomsten in de vorm van energiecafés. Dit zijn inloopbijeenkom-                                             warmtethema’s
                                                                                                sten waarbij we, in verband met de coronamaatregelen, de stroom bezoekers verspreiden over
                                                                                                de middag of avond. Deelnemers worden gestimuleerd om langs te komen door hen een gratis             Inleiding
                                                                                                ledlamp cadeau te geven in ruil voor een oude gloei- of spaarlamp. Energieambassadeurs zijn                 De betrokken partijen in de U16 regio zijn gevraagd om aan te geven op welke warmtethema’s regi-
                                                                                                aanwezig om persoonlijk advies te geven voor de woningen van de deelnemers. Afhankelijk van                 onale samenwerking wenselijk is. Deze notitie beschrijft de uitkomsten daarvan. De onderwerpen
                                                                                                het thema van het energiecafé haken soms experts aan. Ook worden bedrijven uitgenodigd om                   die aan bod komen zijn thema’s en vraagstukken waar meerdere gemeenten mee te maken krijgen
                                                                                                diensten aan te bieden op het gebied van isolatie, glas, zonnepanelen of financiering. De energie-          in de warmtetransitie, zoals het reduceren van de warmtevraag of het opstellen van een busines-
                                                                                                café vormt een platform waar andere activiteiten bij inwoners onder de aandacht worden gebracht,            scase voor een lokale warmtebron. Op basis van deze inventarisatie zullen betrokken partijen
                                                                                                zoals een collectieve inkoopactie, energievouchers, huis- of digitaal bezoek door een energie-am-           verder met elkaar in gesprek gaan om een uitwerking te kunnen maken van regionale warm-
                                                                                                bassadeur en een warmte- of energiescan.                                                                    tethema’s waarop de betrokken partijen in de regio elkaar kunnen versterken. Deze uitwerking
                                                                                                                                                                                                            maakt geen onderdeel uit van de RSW 1.0, maar biedt de mogelijkheid om de samenwerking vast te
                                                                                                                                                                                                            houden richting de RES 2.0. We organiseren hiervoor warmtewerkplaatsen1 rondom de verschil-
                                                                                                                                                                                                            lende thema’s waarin we de acties uitwerken die zijn opgenomen in de thematische agenda van
                                                                                                                                                                                                            de RSW 1.0.

                                                                                                                                                                                                     Samenvatting inventarisatie regionale warmtethema’s
RES 1.0 | Regio U16 | Verdieping hoofdstuk warmte: warmtebronnen en energiebesparing




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                RES 1.0 | Regio U16 | RSW notitie samenwerking regionale warmtethema’s
                                                                                                                                                                                                              1. Verdelingssystematiek                                                2. Kennisuitwisseling

                                                                                                                                                                                                              Opstellen van leidraad voor het verdelen van bovengemeente-             Inrichten van een lerend netwerk voor het delen van kennis
                                                                                                                                                                                                              lijke warmtebronnen en overleg over impact van elektrificatie           en het uitwisselen van informatie op verschillende sporen.
                                                                                                                                                                                                              warmtevraag op regio




                                                                                                                                                                                                     Eerste uitwerking regionale warmtethema’s

                                                                                                                                                                                                            1. Verdelingssystematiek
                                                                                                                                                                                                               De regio vervult een belangrijk rol in het opstellen van een gespreksleidraad met daarin heldere
                                                                                                                                                                                                               afspraken over de mogelijke verdeling van bovengemeentelijke warmtebronnen. De regio kan
                                                                                                                                                                                                               inzicht geven in de beschikbaarheid van bovengemeentelijke warmtebronnen en transparantie
                                                                                                                                                                                                               bieden in het matchen van de bovengemeentelijke warmtevraag en het bovengemeentelijke
                                                                                                                                                                                                               aanbod van warmtebronnen. Tevens kan de regio een regierol vervullen in het samenbrengen
                                                                                                                                                                                                               van de betrokken partijen bij het voeren van het gesprek over de inzet van een bovengemeente-
                                                                                                                                                                                                               lijke warmtebron.

                                                                                                                                                                                                                Niet in alle gemeenten en in alle wijken zal echter een warmtenet komen dat toegang geeft
                                                                                                                                                                                                                tot (bovengemeentelijke) warmtebronnen. Het is daarom tevens van belang om regionaal af te
                                                                                                                                                                                                                stemmen over hernieuwbaar gas en de inzet van het aandeel duurzame elektriciteit dat nodig
                                                                                                                                                                                                                is voor het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving in de U16 regio. Het elektrificeren
                                                                                                                                                                                                                van de gebouwde omgeving vraagt om een toename van de hoeveelheid duurzame elektriciteit
                                                                                                                                                                                                                in de regio en heeft daarmee een nauwe relatie met het onderdeel elektriciteit binnen de RES.

                                                                                                                                                                                                                In de komende periode worden steeds meer TVW’s vastgesteld en wordt inzichtelijk welke
                                                                                                                                                                                                                toekomstige duurzame warmteopties gemeenten het meest kansrijk achten. Bij het uitwisselen
                                                                                                                                                                                                                van de bevindingen en voortgang uit de gemeentelijke TVW’s ontstaat ook inzicht in de lokale
                                                                                                                                                                                                                warmtebronnen die gemeenten willen inzetten en ontstaat tegelijkertijd een beeld over moge-
                                                                                                                                                                                                                lijke bovengemeentelijke warmtebronnen die nodig zijn voor de warmtetransitie. Het delen van



                                                                                                                                                                                                     1	Een warmtewerkplaats is een digitale ontmoetingsplek om een van de regionale warmtethema’s nader te gaan uitwerken met andere RES U16 partijen
                                                                                                                                                                                                        met interesse en/of expertise op dat thema.




                                                                                       62   |                                                                                                                                                                                                                                                            | 63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>                                                                                               deze eerste inzichten in de lokale warmtetransitie is van belang om inzicht te krijgen in de                                   De onrendabele top en de kosten die de warmtetransitie met zich meebrengt voor de afnemer en
                                                                                               transitie naar duurzame warmte in de U16 regio en de benodigde elektriciteitsvraag.                                            gebouweigenaar is een heikel punt. De warmtetransitie gaat om meer dan de kosten alleen, zoals
                                                                                                                                                                                                                              het aspect van comfortverbetering, maar zonder tegemoetkoming vanuit het Rijk worden ambities
                                                                                         2. Kennisuitwisseling                                                                                                                lastig realiseerbaar.
                                                                                            In de regio is behoefte aan het inrichten van een lerend netwerk voor het delen van kennis
                                                                                            en het uitwisselen van informatie op verschillende onderwerpen2. We willen op drie sporen                                         Warmtebronnen
                                                                                            kennis en informatie uitwisselen, te weten: afnemer, warmtebronnen en netwerk.                                                    Het spoor van de warmtebronnen zet in op regionale kennisdeling en onderzoek in regionaal
                                                                                                                                                                                                                              verband naar de mogelijke inzet van warmtebronnen als geothermie, bio-warmte en aquathermie.
                                                                                         Afnemer                                                                                                                              Hierbij zijn de volgende activiteiten van belang:
                                                                                         Dit spoor richt zich in deze fase van de warmtetransitie voornamelijk op energiebesparing.
                                                                                         Rondom het thema energiebesparing is behoefte aan regionale informatievoorziening. Er zijn al                                        • Kennisuitwisseling rondom de inzet en impact van warmtebronnen zoals biomassa, aquathermie
                                                                                         verschillende programma’s, platforms en organisaties actief rondom het thema energiebesparing,                                         en geothermie. Het gaat hierbij onder andere om het ontwikkelen van businesscases, het
                                                                                         waaronder:                                                                                                                             opzetten van gezamenlijke pilots en het delen van succesvolle praktijkvoorbeelden.
                                                                                                                                                                                                                              • Afstemming over activiteiten in de ondergrond bij het ontwikkelen van geothermische projecten
                                                                                         • U-Thuis3, een regionaal energiebesparingsprogramma dat zich richt op particuliere woningeige-                                        en op het moment dat buurtgemeenten beiden gebruik willen maken van (ondiepe) bodemsys-
                                                                                           naren in de bestaande woningbouw. U-Thuis is opgebouwd uit drie pijlers:                                                             temen. Hierbij is het tevens van belang dat om de juiste stakeholders en eigenaren te betrekken.
                                                                                           -    Ondersteuning Energie initiatieven: Trainen en ondersteunen van energieambassadeurs en
                                                                                                energie initiatieven die zich richten op energiebesparing. Dit wordt uitgevoerd door de NMU.
RES 1.0 | Regio U16 | RSW notitie samenwerking regionale warmtethema’s




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          RES 1.0 | Regio U16 | RSW notitie samenwerking regionale warmtethema’s
                                                                                           -    Regionaal energieloket - Jouwhuisslimmer.nl: De gemeenten hebben een gezamenlijk loket                                        Aquathermie in de U16 regio
                                                                                                waar inwoners informatie kunnen vinden over duurzame maatregelen, financieringsmoge-                                          Aquathermie is een warmtebron die in de U16 regio veel aandacht verdiend. Hoewel
                                                                                                lijkheden, lokale inkoopacties en lokale bedrijven.                                                                           aquathermie vanwege de lage temperatuur vooral als een lokale bron inzetbaar is kan regi-
                                                                                           -    Kennisuitwisseling: Via U-Thuis delen de gemeenten kennis en kunde over aanpakken voor                                        onale afstemming rond de invloed van de inzet van aquathermie van belang zijn omdat er
                                                                                                energiebesparing.                                                                                                             mogelijk bovengemeentelijke gevolgen kunnen optreden. Daarnaast zal aquathermie op veel
                                                                                                                                                                                                                              plekken als lokale bron onderzocht worden en kan het gezamenlijk optrekken in het vergroten
                                                                                         Het U-Thuis programma kan nog beter benut worden, bijvoorbeeld bij het ontzorgen van gebou-                                          van kennis rond deze bron, het ontwikkelen van haalbare businesscases en het opdoen van
                                                                                         weigenaren en het creëren van bewustwording door het in beeld brengen van het besparingspo-                                          ervaring door pilot projecten, voor veel gemeenten relevantie informatie opleveren.
                                                                                         tentieel. Ook kunnen gemeenten die werken aan vergelijkbare warmteoplossingen gezamenlijk
                                                                                         optrekken via U-Thuis als kennisplatform.
                                                                                                                                                                                                                              Netwerk
                                                                                         • De Natuur en Milieufederatie Utrecht (NMU) ondersteunt op verschillende manieren energie initia-                                   Het derde spoor kijkt naar het uitwisselen van kennis en ervaring bij de ontwikkeling van warm-
                                                                                           tieven, energie coöperaties en gemeenten in de U16 regio op het gebied van energiebesparing:                                       tenetten, zowel ten aanzien van de uitbreiding van bestaande warmtenetten als naar de ontwikke-
                                                                                           - Ondersteunen van maatschappelijke organisaties om hun gebouwen te verduurzamen in                                                ling van nieuwe netten. Hierbij spelen de volgende activiteiten een rol:
                                                                                              verschillende gemeenten. Dankzij de projecten van de NMU zijn er al bij tientallen maat-
                                                                                              schappelijke gebouwen energiebesparende maatregelen genomen.                                                                    • Uitwisselen van kennis en ervaring bij de ontwikkeling van warmtenetten. Hierbij gaat het om
                                                                                           - Ondersteunen van energie coöperaties en een aantal andere energie initiatieven die zich                                            het uitwisselen van kennis over het maken van afspraken met energiebedrijven of het opzetten
                                                                                              richten op duurzame warmte. Dankzij een uitgebreid participatieproces worden stappen gezet                                        van een gemeentelijk of regionaal warmtebedrijf. Dit biedt gemeenten tevens de mogelijkheid om
                                                                                              richting aardgasvrij, waarbij in sommige gevallen gedacht wordt aan coöperatieve projecten.                                       samen sterk te staan richting de markt. Ook de betekenis van een veranderende rol in het kader
                                                                                           - Uitvoeren van het Servicepunt Energie Lokaal waar alle energie initiatieven in de provincie                                        van de Wet Collectieve Warmtevoorziening die wordt voorzien voor 2022, die op gemeenten en de
                                                                                              Utrecht terecht kunnen komen met vragen over hun projecten. Hier komen ook geregeld                                               provincie af komt, kan gezamenlijk onderzocht worden.
                                                                                              vragen over energiebesparing en (duurzame) warmte binnen.                                                                       • Het proces met inwoners rond het creëren van draagvlak voor duurzame warmteoplossingen
                                                                                                                                                                                                                                willen we niet alleen organiseren, maar ook leren van de ervaringen uit andere gemeenten.
                                                                                         • Lokale platforms zoals ‘de Utrechtse renovatieversneller’ en ‘winst uit je woning’.                                                  Hierbij willen we ook de mogelijkheden verkennen rondom financiële participatie in warmte-
                                                                                                                                                                                                                                projecten. Warmtenet-gebruikers die bijvoorbeeld zelf geen ruimte hebben voor zonnepanelen,
                                                                                         Binnen dit spoor zal onderzocht worden of de huidige regionale aanpak op energiebesparing in de                                        zouden via een soort inkoopactie kunnen participeren in een duurzame warmtebron.
                                                                                         bestaande particuliere bouw uitgebreid kan worden naar een bredere focus waarbij ook energiebe-                                      • Het faciliteren van kennisuitwisseling bij energie coöperaties. Het ontbreekt lokale energie
                                                                                         sparing bij utiliteit, huurwoningen en maatschappelijk vastgoed regionaal versterkt wordt. Naast                                       coöperaties soms aan technische kennis of kennis over gemeentelijke doelen (bijvoorbeeld
                                                                                         de gebouwde omgeving zetten ook sectoren als industrie en transport in op energiebesparing.                                            kaders en visies). Daarnaast hebben coöperaties juist veel kennis over het betrekken van bewo-
                                                                                                                                                                                                                                ners. Hier is behoefte aan kennisuitwisseling, tussen lokale coöperaties onderling, maar ook
                                                                                                                                                                                                                                tussen de coöperaties en gemeenten.

                                                                                  2	Een aandachtspunt hierbij is dat kleinere gemeenten gemiddeld genomen minder capaciteit beschikbaar hebben op het onderwerp warmte.
                                                                                      Support vanuit grotere gemeenten bij het opbouwen van kennis is daarom wenselijk.
                                                                                  3  Het U-Thuis programma van afgelopen periode wordt op dit moment geëvalueerd. De uitkomsten van de evaluatie worden meegenomen bij het
                                                                                      ontwikkelen van het vervolgprogramma voor de periode 2021 – 2024.




                                                                         64   |                                                                                                                                                                                                                                                    | 65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>                                                                                  Hoe organiseren we dit?                                                                               Bijlage 6 :                      SW notitie opstap naar afwegingskader
                                                                                                                                                                                                                        R
                                                                                  We geven de voorkeur aan praktisch en laagdrempelig organiseren. Wie behoefte heeft aan een                                           bovengemeentelijke warmtebronnen
                                                                                  bepaald onderwerp kan zich bij een warmtewerkplaats aansluiten. Bijvoorbeeld via een eenvou-
                                                                                  dige tool die inzichtelijk maakt waar welke gemeente staat met de TVW’s, wijkuitvoerings-              Inleiding
                                                                                  plannen, en wie voor een bepaald onderwerp de contactpersonen zijn.                                    In deze notitie worden de aspecten uit de gespreksleidraad, zie tabel 1, toegepast op
                                                                                                                                                                                          de twee type warmtebronnen die mogelijk bovengemeentelijk inzetbaar zijn in de U16 regio, name-
                                                                                  Het blijven benutten van bestaande netwerken en werkgroepen voorkomt daarbij dat reeds                 lijk geothermie en bio-warmte. Op dit moment zijn geothermie en bio-warmte de enige potentiële
                                                                                  opgedane kennis en contacten verloren gaan en zorgt ervoor dat de kennis op één plek terug te          warmtebronnen waarbij een bovengemeentelijke potentie zou kunnen ontstaan in de U16 regio.
                                                                                  vinden is. U-Thuis heeft door inzet van de NMU en energiecoöperaties een netwerk dat hiervoor          Aquathermie wordt vanwege de lage temperaturen niet beschouwd als een warmtebron met boven-
                                                                                  benut kan worden. Financiële ondersteuning helpt om reikwijdte van het bestaande netwerk               gemeentelijke potentie, maar krijgt in de notitie “Samenwerking regionale warmtethema’s” wel
                                                                                  te vergroten. Ervaring leert dat hoe specifieker het onderwerp, hoe beter de kennisuitwisseling        expliciet aandacht als onderwerp om samenwerking en afstemming op te organiseren.
                                                                                  verloopt. Een terugkerende bijeenkomst voor kennisdeling wordt als nuttig gezien.
                                                                                                                                                                                         In deze notitie wordt een eerste overzicht gevormd van onderwerpen die aan bod moeten komen bij
                                                                                  Daarnaast is er ook veel informatie- en kennisuitwisseling op landelijk niveau. Voorbeelden            het gesprek over de mogelijke verdeling van warmte uit geothermie en bio-warmte als potentiële




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          RES 1.0 | Regio U16 | RSW notitie opstap naar afwegingskader bovengemeentelijke warmtebronnen
                                                                                  hiervan zijn het onderzoeksprogramma ‘warming up’ over collectieve duurzame warmte,                    bovengemeentelijke warmtebronnen. Aan de hand van de gekozen richting in de gespreksleidraad
                                                                                  en ontwikkelingen op het gebied van financiering. Afstemming en leren doen we dus vooral op            kan op de verschillende onderwerpen een afweging plaatsvinden om te komen tot de best passende
                                                                                  specifiek regionale warmtethema’s, waar we elkaar als regionale U16-partijen kunnen                    verdeling van de beschikbare warmte. Aan de hand van gespreksonderwerpen uit de gespreks-
RES 1.0 | Regio U16 | RSW notitie samenwerking regionale warmtethema’s




                                                                                  versterken.                                                                                            leidraad zijn kansen en knelpunten gesignaleerd voor warmtebronnen met bovengemeentelijke
                                                                                                                                                                                         potentie. Deze aandachtspunten vragen om nadere uitwerking en zijn daarom opgenomen in een
                                                                                                                                                                                         regionale thematische agenda warmte in bijlage 5 van de RSW 1.0.


                                                                                                                                                                                           1. Samenwerking                2. Betaalbaarheid            3. Duurzaamheid              4. Beschikbaarheid      5. Uitvoerbaarheid
                                                                                                                                                                                           • Transparantie                • Laagste maatschap-         • CO 2-reductie en           • Schaarste van         •   Afstand bron
                                                                                                                                                                                           • Verdeling in overleg           pelijke kosten               ecologie                     alternatieven         •   Netimpact
                                                                                                                                                                                           • Begrip voor                  • Laagste kosten             • Minimum isolatieg-         • Volume en schaal-     •   Aanwezigheid
                                                                                                                                                                                           • elkaars (on) moge-             eindgebruiker                raad                         grootte               •   warmtenetwerk
                                                                                                                                                                                             lijkheden                    • Business case              • Match temperatuur          • Leveringsze-          •   Draagvlak
                                                                                                                                                                                           • Samenwerking                 • Lokaal eigendom en         • bron & afnemer               ker-heid en           •   Governance
                                                                                                                                                                                             tussen partijen met            zeggenschap                                               flexibiliteit         •   Tempo
                                                                                                                                                                                             direct betrokkenen

                                                                                                                                                                                         Tabel 1. Gespreksonderwerpen uit gespreksleidraad. De gespreksleidraad is opgenomen in bijlage 1 bij de RSW 1.0.


                                                                                                                                                                                         Beschrijving afwegingskader bij inzet geothermie als bovengemeentelijke warmtebron
                                                                                                                                                                                         Ondanks dat de potentie voor de inzet van geothermie nog niet geheel in beeld is, proberen we
                                                                                                                                                                                         de spelregels voor de inzet van deze bron vooraf met elkaar op te stellen. Dit helpt partijen in het
                                                                                                                                                                                         bepalen van posities hierin en kan daarmee transparantie en het onderlinge begrip vergroten.

                                                                                                                                                                                         Geothermie, of aardwarmte, kan een geschikte warmtebron zijn om warmtenetten mee te voeden.
                                                                                                                                                                                         Een geothermiebron levert het hele jaar door, maar is niet heel regelbaar. Geothermie wordt daarom
                                                                                                                                                                                         vooral gebruikt om de basisvraag in te vullen. Naast geothermie als basislast, zal een aanvullende
                                                                                                                                                                                         warmtebron of warmteopslag nodig zijn om te voorzien in de pieklast. Binnen geothermie wordt
                                                                                                                                                                                         onderscheid gemaakt tussen ondiepe, diepe en ultradiepe geothermie. Elke categorie onderscheidt
                                                                                                                                                                                         zich door een andere boordiepte met bijbehorende temperatuur waarbij als vuistregel aangehouden
                                                                                                                                                                                         kan worden dat per km diepte een stijging van 30°C optreedt4. Ondiepe geothermie (<1500m) boort
                                                                                                                                                                                         ondiepe waterlagen aan met temperaturen tussen de 20 en 50°C. Voordat deze warmte geschikt is
                                                                                                                                                                                         om in te zetten bij bestaande bouw, zal de temperatuur daarom veelal verhoogd moeten worden.
                                                                                                                                                                                         Diepe geothermie (1500 – 4000m) boort hogere temperaturen aan tussen de 50 en 120°C en kan



                                                                                                                                                                                    4    Op maaiveld ligt de temperatuur rond de 10°C.




                                                                         66   |                                                                                                                                                                                                                                                  |   67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>                                                                                                         daarom vaker direct worden ingezet bij woningen die van basisisolatie zijn voorzien. Bij ultra-           Beschrijving afwegingskader bij inzet van bio-warmte als bovengemeentelijke warmtebron
                                                                                                         diepe geothermie (>4000m) is sprake van (zeer) hoge temperaturen.                                         Bio-warmte leent zich er voor om zowel lokaal als bovengemeentelijk ingezet te kunnen worden.
                                                                                                                                                                                                                   De warmtevraag, afstand tussen bron en warmtevragers en de (on)mogelijkheden voor infrastruc-
                                                                                                         Of de warmte ook daadwerkelijk gewonnen kan worden op een bepaalde diepte is afhankelijk                  tuur spelen daarbij een grote rol. Bio-warmte komt in veel verschillende vormen voor, en elke
                                                                                                         van de lokale eigenschappen van de aardlagen. De beschikbaarheid van geothermie in de U16                 vorm brengt eigen aandachtspunten met zich mee.
                                                                                                         regio wordt nog onderzocht. De meeste potentie voor geothermie wordt bij Houten en Nieuwegein
                                                                                                         verwacht. Het is op dit moment daarom nog niet bekend of, en hoeveel warmte uit geothermie                Bijna 80% van de huidige hernieuwbare warmte in Nederland wordt geproduceerd door inzet
                                                                                                         beschikbaar is. Vanuit de ervaring met de bodemgesteldheid die aan het licht kwamen tijdens               van biomassa. Biomassa of bio-grondstoffen zijn verzameltermen voor plantaardige en dierlijke
                                                                                                         werkzaamheden aan rioolstelsels in het westelijke deel van de regio is het de verwachting dat het         restmaterialen. De termen worden vooral gebruikt waar het gaat om de vervanging van fossiele
                                                                                                         lastig zal zijn om in dit gebied geothermie-bronnen of warmtenetten te realiseren. Deze onder-            stromen in de productie van energie of als grondstof. Biomassa wordt in vaste, vloeibare of
                                                                                                         zoeken en de landelijke Seismische Campagne Aardwarmte Nederland (SCAN) van EBN/TNO                       gasvorm gebruikt.
                                                                                                         zullen de komende jaren meer inzicht geven in de daadwerkelijke potentie van geothermie in de
                                                                                                         regio. Uiteindelijk is er pas zekerheid over een potentiële geothermiebron bij een (proef)boring          De U16 regio kent in Utrecht een grootschalige biomassacentrale die invoedt op het warmtenet
                                                                                                         en zal er in de aanloop daar naar toe aandacht moeten zijn voor transitiebronnen, (een) pieklast-         van Utrecht-Nieuwegein met zo’n 50.000 aansluitingen5. Hierbij gaat het om biomassa in vaste
                                                                                                         bron(en) en een fall-back scenario indien de resultaten van geothermie tegenvallen.                       vorm. In enkele andere gemeenten zijn plannen voor de ontwikkeling van kleinere biomassa-in-
RES 1.0 | Regio U16 | RSW notitie opstap naar afwegingskader bovengemeentelijke warmtebronnen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          RES 1.0 | Regio U16 | RSW notitie opstap naar afwegingskader bovengemeentelijke warmtebronnen
                                                                                                                                                                                                                   stallaties. Biomassa in gasvorm wordt voor historische (dorps)kernen of bij lintbebouwing veelal
                                                                                                         Ook zal moeten blijken of de potentie van geothermie beter lokaal of bovengemeentelijk ingezet            als belangrijk aardgasvrij alternatief gezien (bijvoorbeeld in gemeente Vijfheerenlanden). Het kan
                                                                                                         kan worden. Dit is onder andere afhankelijk van voldoende schaal van afzet en van de capaciteit           dan om biogas of om groen gas gaan. Groen gas is biogas dat is opgewerkt naar aardgaskwaliteit
                                                                                                         van de bron. Daarmee is naast de onderzoeksresultaten over de beschikbaarheid van geothermie,             waardoor het in het landelijk netwerk ingevoed en toegepast kan worden. In het geval van groen
                                                                                                         de daadwerkelijke toepasbaarheid van geothermie in de regio sterk afhankelijk van de aanwezige            gas verloopt het vraagstuk van verdeling via een landelijke markt van Garanties van Oorsprong
                                                                                                         concentratie van warmtevraag in de nabijheid van een geschikte geothermielocatie. Investe-                (GvO’s) en inkoopmogelijkheden bij gasleveranciers. Hierbij bestaat de mogelijkheid om (regio-
                                                                                                         ringen in geothermie zijn hoog. Een business case heeft daarom minstens een aantal duizend                naal) af te spreken dat GvO’s eerst aangeboden worden aan gasafnemers in de gemeente of in de
                                                                                                         aansluitingen op een warmtenet nodig voordat een boring overwogen zal worden. Bij een bestaand            regio. Voor biogas, dat niet is opgewerkt naar aardgaskwaliteit, geldt een lokale toepassing. Vanuit
                                                                                                         warmtenet zal daarom sneller een geothermieproject gerealiseerd kunnen worden.                            verschillende partijen gaat de voorkeur uit naar het opwerken van biogas naar groen gas. Hiermee
                                                                                                                                                                                                                   worden lokale emissies die vrijkomen bij de verbranding van biogas voorkomen en kan gebruik
                                                                                                         Vanwege de hoge kosten, zal de ontwikkeling van een geothermiebron altijd volgend zijn op een             gemaakt worden van het brede toepassingsgebied van groen gas met de kwaliteit van aardgas.
                                                                                                         bestaande warmteafzet. Dat betekent ook dat er tijdelijke en/of transitiebronnen nodig zijn. Tempo
                                                                                                         en haalbare tijdslijnen voor geothermie zullen daarom goed in beeld gebracht moeten worden. Bij           Draagvlak is een aandachtspunt bij de inzet van bio-warmte. Zowel bij de inzet van houtige
                                                                                                         nieuwe projecten kan de lange periode tot aan de exploitatie van een geothermiebron gebruikt              biomassa als bij biovergisters of vergassers en tevens zowel bij inwoners als bij de politiek. Er
                                                                                                         worden voor verdere beperking van de warmtevraag. Het haalbare minimumisolatieniveau en                   worden vraagtekens geuit ten aanzien van duurzaamheid, maar ook ten aanzien van de invloed op
                                                                                                         de invloed daarvan op het aantal woningen dat aangesloten kan worden op een duurzame bron                 de omgeving waardoor het lastig kan blijken om het aanbod dicht bij de vraag in te kunnen zetten.
                                                                                                         bepalen mede waar de bovengemeentelijke geothermische warmte het meest kostenefficiënt                    Waar draagvlak voor de inzet van biomassa gunstiger is, bestaat meer kans om een succesvol
                                                                                                         ingezet zal worden. Daarbij geldt dat de hogere temperaturen die voortkomen uit geothermie bij            project te realiseren. Bij de beoordeling van de duurzaamheid van biomassa wordt daarom aange-
                                                                                                         voorkeur ingezet worden in de bestaande bouw, aangezien nieuwbouwprojecten gebruik kunnen                 sloten bij de landelijke eisen en richtlijnen Luchtkwaliteit is een belangrijk aandachtspunt dat
                                                                                                         maken van lagere temperatuur warmtebronnen. Ruimte in de ondergrond en belemmeringen                      speelt bij kleinere installaties en open haarden. De inzet van bio-grondstoffen wordt in de regio in
                                                                                                         daarbij spelen bij alle collectieve warmteprojecten een rol en zullen tijdig in beeld moeten komen.       vergunningverlening zoveel mogelijk gegarandeerd volgens de best beschikbare technieken om
                                                                                                                                                                                                                   hiermee luchtverontreiniging te minimaliseren.
                                                                                                         Tevens is het van belang dat geothermie onderzocht en gewonnen wordt op een voor mens,
                                                                                                         bodem, water, milieu en natuur veilige en ecologisch verantwoorde wijze. Geothermische acti-              Een belangrijk onderdeel bij het duurzaam inzetten van biomassa is het beperken van trans-
                                                                                                         viteiten worden beoordeeld als mijnbouw. Dit maakt tevens dat draagvlak onder inwoners niet               portstromen door het zo lokaal mogelijk inzetten van de beschikbare biomassastromen binnen
                                                                                                         vanzelfsprekend is, ook niet bij een duurzame warmtebron als geothermie. Onbekendheid van de              de regio. Met name voor vergistbare stromen geldt dat zij een lage energetische waarde hebben
                                                                                                         ondergrond en de mogelijke ecologische effecten worden als risico gezien voor de beeldvorming.            waardoor het belang van het lokaal inzetten van deze stromen wordt benadrukt. Ook voor vaste
                                                                                                         Projecten doen er goed aan vroegtijdig inwoners te betrekken en goede ervaringen en voorbeelden           biomassa bestaat een sterke voorkeur voor de toepassing van regionale reststromen in de vorm
                                                                                                         te delen. Tevens kan aan inwoners met interesse worden aangeboden om te participeren in een               van hout- en snoeiafval. Ronde Venen heeft naar de inzet van Olifantengras gekeken, Stichtse
                                                                                                         geothermische warmtebron of in het bijbehorende warmtenetwerk.                                            Vecht naar inzet van riet en Nieuwegein kijkt naar de mogelijkheden voor de verwerking van
                                                                                                                                                                                                                   maaisel. Ook is de huidige situatie dat het GFT-afval veelal buiten de regiogrenzen centraal wordt
                                                                                                         Ook de politieke houding en rolneming ten opzichte van geothermie en daarmee het gebruik van              verwerkt, zonder dat in alle gevallen de groen gas certificaten lokaal worden benut. Hier komt
                                                                                                         warmtenetten, moet goed in beeld zijn. Indien geothermie als bovengemeentelijke bron bij een              echter ook de betaalbaarheid om de hoek kijken.
                                                                                                         bovengemeentelijk warmtenet ingezet zal worden, kunnen de hoge kosten en risico’s die gemoeid
                                                                                                         gaan met geothermie worden gedeeld. Verdeling wordt in overleg ingericht aan de hand van de
                                                                                                         onderwerpen uit de gespreksleidraad, waarbij gezamenlijk afwegingen worden gemaakt over de
                                                                                                         locatiekeuze met begrip voor elkaars (on)mogelijkheden.
                                                                                                                                                                                                               5   Daarnaast maken andere installaties zoals een STEG en hulpwarmtecentrales onderdeel uit van het geheel aan opwekinstallaties.




                                                                                                68   |                                                                                                                                                                                                                                             | 69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>                                                                                                         Bio-warmte scoort goed op het criteria flexibiliteit. Bio-warmte is betrouwbaar en kan het gehele     Bijlage 7 :                 SW notitie gespreksleidraad verdeling
                                                                                                                                                                                                                                          R
                                                                                                         jaar worden ingezet. Biomassa is bovendien makkelijk op te slaan, haalt hoge temperaturen                                        bovengemeentelijke warmtebronnen
                                                                                                         en kan op- en afgeschaald worden. Er gelden echter wel restricties bij de locatiekeuze voor
                                                                                                         bio-warmte installaties, waarbij vanwege luchtkwaliteit (vaste biomassa) of geurhinder (vergis-
                                                                                                         ting) buitenlocaties de voorkeur hebben boven (binnen)stedelijk gebied.                                Samenvatting gespreksleidraad

                                                                                                         Biomassa is echter schaars en ook de industrie en de transportsector kijken naar de inzet van           1. Samenwerking          2. Betaalbaarheid       3. Duurzaamheid        4. Beschikbaarheid    5. Uitvoerbaarheid
                                                                                                         biomassa om te verduurzamen. De verdeling van de aanwezige biomassa in de regio is daarom
                                                                                                                                                                                                                 • Transparantie          • Laagste maat-         • CO 2-reductie en     • Schaarste van       •   Afstand bron
                                                                                                         een belangrijk aandachtspunt waarbij aandacht moet zijn voor het verschil tussen gemeenten              • Verdeling in overleg     schappelijke kosten     milieueffecten         alternatieven       •   Netimpact
                                                                                                         met keuze uit meerdere aardgasvrije warmteopties en gemeenten met minder mogelijkheden.                 • Begrip voor            • Laagste kosten        • Minimum isolatieg-   • Volume en schaal-   •   Aanwezigheid
                                                                                                         Dit is specifiek van toepassing bij de inzet van groen gas op plaatsen waar andere aardgasvrije         • elkaars (on) moge-       eindgebruiker           raad                   grootte             •   warmtenetwerk
                                                                                                         warmteopties niet beschikbaar of niet betaalbaar zijn. Aan de hand van de resultaten van de               lijkheden              • Business case         • Match temperatuur    • Leveringsze-        •   Draagvlak
                                                                                                         gemeentelijke transitievisies warmte (TVW’s) en de herijkingen daarvan zal met de jaren steeds          • Samenwerking           • Lokaal eigendom       • bron & afnemer         ker-heid en         •   Governance
                                                                                                         duidelijker worden waar duurzaam gas het best passende alternatief is voor aardgas.                       tussen partijen met      en zeggenschap                                 flexibiliteit       •   Tempo
                                                                                                                                                                                                                   direct betrokkenen
RES 1.0 | Regio U16 | RSW notitie opstap naar afwegingskader bovengemeentelijke warmtebronnen




                                                                                                         De schaarste heeft tevens impact op de leveringszekerheid. Biomassa wordt daarom vooral




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             RES 1.0 | Regio U16 | RSW notitie gespreksleidraad verdeling bovengemeentelijke warmtebronnen
                                                                                                         inzetbaar geacht als transitiebrandstof. Uiteindelijk verdient de inzet als pieklast of middels een    Uitwerking gespreksleidraad
                                                                                                         cascaderingsroute de voorkeur.
                                                                                                                                                                                                                1. Samenwerking
                                                                                                                                                                                                                   Transparant overleg: transparantie en het vroegtijdig informeren vormen de basis voor onze
                                                                                                                                                                                                                   samenwerking. Vanuit deze basis gaan we met elkaar in overleg over een eventuele verdeling
                                                                                                                                                                                                                   van bovengemeentelijke warmtebronnen. Ook gaan we vroegtijdig met elkaar in gesprek over
                                                                                                                                                                                                                   het vormgeven van warmtekavels in de gemeenten die in aanmerking kunnen komen voor
                                                                                                                                                                                                                   bovengemeentelijke warmte. Zo streven we naar een optimale balans tussen de warmtevraag
                                                                                                                                                                                                                   en het bovengemeentelijke warmteaanbod We zorgen voor begrip tussen gemeenten over
                                                                                                                                                                                                                   elkaars mogelijkheden en onmogelijkheden. Er zijn grote verschillen tussen grotere, stede-
                                                                                                                                                                                                                   lijke gemeenten en kleinere, landelijke gemeenten. Zo hebben stedelijke gemeenten soms een
                                                                                                                                                                                                                   grotere warmtevraag dan dat zij binnen de gemeentegrenzen kunnen realiseren. Daarnaast zijn
                                                                                                                                                                                                                   er landelijke gemeenten die wel opwekmogelijkheden hebben, maar waar geen mogelijkheden
                                                                                                                                                                                                                   zijn voor warmtenetten waardoor er minder (betaalbare) aardgasvrije alternatieven beschik-
                                                                                                                                                                                                                   baar zijn. We streven ernaar om deze ongelijkheid op regionaal niveau te ondervangen door dit
                                                                                                                                                                                                                   in een vroeg stadium te erkennen en hier met elkaar over in gesprek te gaan.

                                                                                                                                                                                                                     Samenwerking tussen direct betrokkenen: de afstemming vindt plaats tussen een kleine groep
                                                                                                                                                                                                                     partijen die betrokken zijn bij de inzet van de betreffende bovengemeentelijke warmtebron.
                                                                                                                                                                                                                     Hierbij is een integrale samenwerking tussen de betrokken partijen van belang (niet limitatief:
                                                                                                                                                                                                                     gemeenten, provincie, waterbeheerders, netbeheerder, inwoners, warmtebedrijven, lokale energie
                                                                                                                                                                                                                     coöperaties, natuurorganisaties).

                                                                                                                                                                                                                2. Betaalbaarheid
                                                                                                                                                                                                                   Laagste maatschappelijke kosten: bij de keuze voor warmtebronnen streven we naar een koste-
                                                                                                                                                                                                                   neffectieve inzet van warmtebronnen met de laagste maatschappelijke kosten. De kosten van de
                                                                                                                                                                                                                   inzet van warmtebronnen moeten voor alle partijen betaalbaar zijn en moeten tevens transparant
                                                                                                                                                                                                                   en overzichtelijk zijn. Daarbij streven we naar de laagste kosten voor de eindgebruiker. De draag-
                                                                                                                                                                                                                   kracht van de warmtegebruiker speelt hierbij een belangrijke rol. We houden hier zoveel mogelijk
                                                                                                                                                                                                                   rekening mee in het aanbod van aardgasvrije warmteopties. Een ander aandachtspunt is dat de
                                                                                                                                                                                                                   businesscase voor veel warmtebronnen en ook andere aardgasvrije warmteoplossingen nog niet
                                                                                                                                                                                                                   sluitend is waardoor een financiële bijdrage vanuit de overheid nodig is.

                                                                                                                                                                                                                     Bij de ontwikkeling van nieuwe bovengemeentelijke warmtebronnen zetten we in op aanslui-
                                                                                                                                                                                                                     ting vanuit lokale initiatieven om lokaal eigendom mogelijk te maken. Op die manier streven we
                                                                                                                                                                                                                     naar lokaal zeggenschap, waarbij de winsten zoveel mogelijk terugstromen naar de (inwoners
                                                                                                                                                                                                                     van) de regio. Ook willen we bevorderen dat werkzaamheden die nodig zijn voor de overstap naar




                                                                                                70   |                                                                                                                                                                                                                              |   71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>                                                                                                           aardgasvrij (ready) zoveel mogelijk worden uitgevoerd door lokale partners, bijvoorbeeld in de               Netimpact: we streven naar een efficiënte inzet van de hoge temperatuur warmtebronnen in de
                                                                                                           installatie- en isolatiebranche.                                                                             regio. We zijn ons ervan bewust dat lage temperatuurbronnen een groter effect hebben op ons
                                                                                                                                                                                                                        elektriciteitsgebruik om de warmte op het juiste temperatuurniveau te krijgen om woningen en
                                                                                                         3. Duurzaamheid                                                                                                gebouwen te kunnen verwarmen. Tevens streven we naar een goede balans tussen het gebruik
                                                                                                            CO2-reductie en ecologie: bij de inzet van bovengemeentelijke warmtebronnen geven we de voor-               van collectieve warmtebronnen, gekoppeld aan een warmtenet, en de inzet van individuele
                                                                                                            keur aan warmtebronnen met een (toekomstige) hogere CO2-reductie, indien mogelijk CO2-neu-                  (veelal elektrische) warmteoplossingen en de aanvullende opwek van duurzame elektriciteit die
                                                                                                            traal. Een ander belangrijk aandachtspunt is de ecologische impact van bovengemeentelijke                   daarvoor nodig is.
                                                                                                            warmtebronnen. Daarbij kijken we onder andere naar de milieueffecten van de toepassing van
                                                                                                            thermische energie uit oppervlaktewater (TEO).                                                              Aanwezigheid van een warmtenetwerk versus aanleg van een nieuw netwerk: we maken efficiënt
                                                                                                                                                                                                                        gebruik van de warmtenetwerken die al aanwezig zijn in de U16 regio. Daar waar mogelijk breiden
                                                                                                           Minimum isolatiegraad: bij de inzet van bovengemeentelijke warmtebronnen willen we geen                      we bestaande netwerken uit naar buurgemeenten waar een collectieve warmtevraag aanwezig
                                                                                                           warmte verspillen en is het van belang dat zoveel mogelijk woningen kunnen worden aange-                     is. Hierbij geven we de voorkeur aan open warmtenetten, waarop meerdere duurzame warmte-
                                                                                                           sloten op een warmtebron. Goede isolatie van de gebouwde omgeving speelt daarbij een grote                   bronnen kunnen worden aangesloten.
                                                                                                           rol. Beter geïsoleerd vastgoed zal daarbij eerder in aanmerking kunnen komen voor lagere
                                                                                                           temperatuurbronnen dan matig geïsoleerd vastgoed. Bij het toepassen van isolatie streven we                  Draagvlak onder inwoners: bij het ontwikkelen van nieuwe warmtenetten en nieuwe bovenge-
                                                                                                           naar een goede balans tussen het energetisch optimum en de kosten voor isolatiemaatregelen.                  meentelijke warmtebronnen hechten we belang aan draagvlak onder inwoners en nemen we
RES 1.0 | Regio U16 | RSW notitie gespreksleidraad verdeling bovengemeentelijke warmtebronnen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    RES 1.0 | Regio U16 | RSW notitie gespreksleidraad verdeling bovengemeentelijke warmtebronnen
                                                                                                                                                                                                                        inwoners mee bij het maken van keuzes die rond een ontwikkellocatie kunnen ontstaan. We
                                                                                                           Match tussen temperatuurniveau van warmtebron en afnemer: vastgoed wordt veelal tot een                      maken zoveel mogelijk ruimte voor keuzevrijheid binnen de kaders van de wet.
                                                                                                           temperatuur van 20°C verwarmd, maar om hetzelfde comfortniveau te bereiken, vraagt niet elk
                                                                                                           type vastgoed om dezelfde aanvoertemperatuur van de warmte. Recentere of goed geïsoleerde                    Governance: het juridisch kader en de mogelijke rolneming van publieke partijen is aan veran-
                                                                                                           gebouwen houden warmte beter vast dan oudere en minder goed geïsoleerde gebouwen. Om dit                     dering onderhevig. Hierin leren we met elkaar en ontdekken we wat wel en wat niet mogelijk is
                                                                                                           verschil te overbruggen helpt goede isolatie, maar bij een deel van het vastgoed zullen de kosten            om projecten te laten slagen (kennisdeling6). We maken heldere afspraken met elkaar om een
                                                                                                           te hoog blijken. Op die plekken blijft een hogere aanvoertemperatuur nodig om het comfortniveau              toekomstbestendige samenwerking te borgen (regionale samenwerking7). Het bieden van trans-
                                                                                                           te behouden en is het temperatuurniveau van de warmtevraag van de afnemer leidend.                           parantie en openheid over (lokale) kansen en knelpunten maakt hier onderdeel van uit.

                                                                                                         4. Beschikbaarheid                                                                                             Tempo: het komen tot concrete warmteprojecten en het snel opdoen van ervaring is belangrijk
                                                                                                            Schaarste van alternatieven: we zetten zoveel mogelijk in op lokaal gebruik van warmtebronnen.              om ons goed voor te bereiden op de overstap naar duurzame vormen van warmte. We zullen
                                                                                                            Hierbij wordt gezocht naar de beste match tussen warmtevraag en -aanbod op basis van de                     hiervoor alle duurzame warmteopties moeten onderzoeken om de bijbehorende kansen en
                                                                                                            overige vier leidende principes (samenwerking, betaalbaarheid, duurzaamheid en uitvoerbaar-                 knelpunten te verkennen. Hierbij is het van belang dat we voor ogen houden dat we nog niet alles
                                                                                                            heid).                                                                                                      weten, maar dat we wel voortgang moeten boeken. We moeten daarom niet wachten met het
                                                                                                                                                                                                                        nemen van de stappen die we vandaag al kunnen zetten om ons voor te bereiden op de transitie
                                                                                                           Volume en schaalgrootte: we maken zo optimaal mogelijk gebruik van de aanwezige boven-                       naar het duurzaam verwarmen van de U16 regio.
                                                                                                           gemeentelijke warmtebronnen. De capaciteit van de warmtebron wordt daarom zo optimaal
                                                                                                           mogelijk benut om daarmee zoveel mogelijk gebouwen te voorzien van duurzame warmte. Om
                                                                                                           een bovengemeentelijke bron zo efficiënt mogelijk in te zetten, kijken we bij de inzet van boven-
                                                                                                           gemeentelijke bronnen naar de grootte van de warmtevraag en de woningaantallen van gebieden
                                                                                                           die aangesloten zouden kunnen worden op een bovengemeentelijke bron.

                                                                                                           Lange termijn leveringszekerheid: warmtebronnen die we bovengemeentelijk willen inzetten,
                                                                                                           moeten voor een langere periode warmte kunnen leveren. Ook is hierbij aandacht voor zoge-
                                                                                                           noemde transitiebronnen die mogelijk ingezet kunnen worden tot de overstap gemaakt wordt
                                                                                                           naar een toekomstige duurzame warmtebron. We realiseren ons daarbij dat het bij voorbaat
                                                                                                           uitsluiten van bronnen van invloed kan zijn op het tempo van de warmtetransitie. Flexibiliteit in
                                                                                                           bronnen wordt als positief beoordeeld om een lock-in op fossiele energie of een tijdelijke warmte-
                                                                                                           bron te voorkomen.

                                                                                                         5. Uitvoerbaarheid
                                                                                                            Afstand tussen warmtebron en afnemer: we zetten warmtebronnen zo lokaal mogelijk in en als
                                                                                                            we warmte over hebben, stellen we die beschikbaar voor de buurtgemeenten. Het project met
                                                                                                            vastgoed in de gemeente met de kortste afstand tot een (bovengemeentelijke) warmtebron heeft
                                                                                                            daarbij goede kaarten in handen om als eerste in aanmerking te komen om de bron als bovenge-
                                                                                                            meentelijke warmtebron te gebruiken.
                                                                                                                                                                                                                6   Zie ook bijlage 2 over ‘Samenwerking regionale warmtethema’s.
                                                                                                                                                                                                                7   Idem.




                                                                                                72   |                                                                                                                                                                                                                     |   73
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>                                                                            Bijlage 8 :                  hematische agenda Elektriciteit
                                                                                                        T                                                                                                       zon op dak                  Dubbelingen zon op dak expliciteren en scheiden

                                                                                                        en Warmte                                                                                                                           Voor een aantal gemeenten is de ambitie voor zon op dak nog niet expliciet gemaakt. Daarnaast is
                                                                                                                                                                                                                                            er een aantal gemeenten die één ambitie heeft gevormd voor de opwek van zonne-energie zonder
                                                                                                                                                                                                                                            uitsplitsing te maken tussen zon op dak en zon op veld. We gaan met elkaar zorgen dat dit onder-
                                                                            B8.1 Thematische agenda
                                                                                                                                                                                                                                            scheid scherper wordt na de RES 1.0.
                                                                              Om elkaar na vaststelling van de RES 1.0 te blijven versterken en in regioverband stappen te
                                                                              kunnen zetten zijn punten benoemd die in de vorm van een thematische agenda in de periode
                                                                              tot de RES 2.0 uitgewerkt zullen worden. Deze thematische agenda komt niet vanzelf tot stand.
                                                                                                                                                                                                                IJkmomenten netimpact       Gevolgen concretisering plannen voor netinfrastructuur volgen
                                                                              Om deze agenda uit te kunnen voeren zal budget en capaciteit beschikbaar moeten worden
                                                                                                                                                                                                                                            Samen met Stedin bepalen we ijkmomenten om regelmatig de effecten van tussentijds concreti-
                                                                              gesteld wat in samenhang met het RES-uitvoeringsplan zal worden behandeld. Hierover zal in
                                                                                                                                                                                                                                            sering van de planontwikkeling te wegen en indien nodig aan te pakken. Stedin voert in het laatste
                                                                              de komende maanden een besluit worden genomen. Het is belangrijk dat iedereen mee kan doen                                                                    kwartaal van 2021 opnieuw een netimpactanalyse uit.
                                                                              in de energietransitie. In het nationaal Klimaatakkoord is aangegeven dat de transitie zoveel
                                                                                                                                                                                                                Provinciale voorwaarden     Concretiseren provinciale voorwaarden
                                                                              mogelijk woonlastenneutraal moet zijn. De energietransitie is een ingrijpend proces waarbij op
                                                                                                                                                                                                                                            De provincie Utrecht stelt voorwaarden aan NNN-, weidevogelkern- en stiltegebieden en de Nieuwe
                                                                              verschillende niveaus geïnvesteerd moet worden. De oplossingen zijn dus niet kosteloos. Dit zijn
                                                                                                                                                                                                                                            Hollandse Waterlinie. In overleg tussen provincie en gemeenten concretiseren we de provinciale
                                                                              vraagstukken die voor een groot deel op landelijk niveau moeten worden opgelost. In de komende
                                                                                                                                                                                                                                            voorwaarden, maken we afspraken over het vervolgproces en inventariseren we de gevolgen
                                                                              maanden zal meer duidelijk moeten worden over een rijksbijdrage. In de regio U16 wordt dit als                                                                voor gemeentelijke beleid en zoekgebieden. Ook inventariseren we de noodzaak voor aanvullend
                                                                              cruciaal gezien voor het verder brengen van onderstaande thematische agenda.                                                                                  onderzoek. Naast een ambtelijke uitwerking zal dit ook kunnen vragen om een politiek weging van
                                                                                                                                                                                                                                            (tegengestelde) belangen.
                                                                            B8.2 Thematische agenda elektriciteit
                                                                                                                                                                                                                Lokaal eigendom en parti-   Uitwerken regionale aanpak
                                                                                                                                                                                                                cipatie                     We streven naar 50% lokaal eigendom en maximale participatie van inwoners en belanghebben-
RES 1.0 | Regio U16 | Thematische agenda Elektriciteit en Warmte




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          RES 1.0 | Regio U16 | Thematische agenda Elektriciteit en Warmte
                                                                               Thema                     Acties                                                                                                                             den in duurzame energieprojecten. De wijze waarop we dit vormgeven en de mate van regionale
                                                                                                                                                                                                                                            afstemming werken we verder uit.
                                                                               Monitoring                Voortzetting regionale monitoring
                                                                                                         De regionale monitor duurzame energie blijven we geregeld inzetten om de voortgang van duurzame
                                                                                                         energieprojecten in de regio bij te houden en te communiceren. Landelijke ontwikkelingen op het
                                                                                                         gebied van monitoring (NPRES, PBL, RVO) volgen we op de voet om de communicatie tussen moni-
                                                                                                         toringssystemen zo goed mogelijk te laten verlopen en zoveel mogelijk duidelijkheid te bieden over
                                                                                                         cijfers, voortgang en informatie.

                                                                               Zon op dak                Uitwerking inhoudelijke thema’s voor het regionale spoor
                                                                                                         Gezamenlijk ontwikkelen we een aanpak voor zon op dak, waarbij we in overleg bepalen welke acti-
                                                                                                         viteiten op regionale schaal moeten worden opgepakt en welke zaken door de gemeenten moeten
                                                                                                         worden uitgevoerd.

                                                                                                         Daarnaast selecteren we in samenspraak met Stedin de meest geschikte gebieden voor lokale
                                                                                                         stimulering en ontwikkelen we een aanpak om dit vorm te geven, gebaseerd op de kansenkaarten
                                                                                                         voor zon op dak (zie paragraaf 3.5) van Stedin.

                                                                               Bovenregionale land-      Samenwerking en afstemming
                                                                               schappen met effect op    Als NOVI-aandachtsgebied en overlap met 7 RES’en krijgt het Groene Hart bijzondere aandacht. Af-
                                                                               zoekgebieden              stemming tussen regio, Groene Hart-gemeenten en het coördinatiebureau Groene Hart blijft een
                                                                                                         voortdurend punt van aandacht. Ook voor de andere bijzondere regio-overstijgende landschappen
                                                                                                         (o.a. Gein, Heuvelrug, Gelderse Vallei) wordt afstemming gezocht met andere RES-regio’s en
                                                                                                         gemeenten.

                                                                               Stedin-stations met       Afstemming en aanpak t.b.v. knelpunten per deelnet
                                                                               knelpunten                Stedin signaleert in de netimpactanalyse enkele knelpunten op het regionale elektriciteitsnet. Wach-
                                                                                                         ten met het maken van keuzes over deze knelpunten verkleint de maakbaarheid van de regionale
                                                                                                         ambitie als geheel. In nauwe samenwerking met Stedin werken we per knelpunt op een regio-
                                                                                                         naal deelnet een aanpak uit. Onderwerpen die hierin aan bod komen zijn: duiding van de knelpun-
                                                                                                         ten, beleids- en projectfasering, netinvesteringsplanning ne besluitvorming. Omdat de knelpunten
                                                                                                         veelal meerdere gemeenten aangaan worden dit waarschijnlijk bovenlokale overleggen.




                                                                   74   |                                                                                                                                                                                                                                                                        |   75
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>                                                                            B8.3 Thematische agenda Warmte

                                                                               Thema              Acties
                                                                                                                                                                                                                    Geothermie                Deelnemende overheden stemmen regionaal af over activiteiten in de ondergrond bij het ontwikkelen
                                                                               Monitoring         Op regionaal niveau worden de voortgang en de bevindingen vanuit de gemeentelijke TVW’s gemoni-
                                                                                                                                                                                                                                              van geothermische projecten en op het moment dat buurgemeenten beiden gebruik willen maken van
                                                                                                  tord. Via de monitoring wordt de warmtevraag en het warmteaanbod in de regio in beeld gebracht en
                                                                                                                                                                                                                                              bodemsystemen. Hierbij wordt rekening gehouden met andere gebruiken van de ondergrond zoals drink-
                                                                                                  gezamenlijk nagegaan hoe de deelnemende overheden elkaar kunnen versterken in het balanceren van
                                                                                                                                                                                                                                              watervoorziening en strategische grondwatervoorraden.
                                                                                                  warmtevraag en -aanbod. De uitkomsten van deze monitor worden minimaal 2 keer per jaar gezamenlijk
                                                                                                  besproken.
                                                                                                                                                                                                                                              Met behulp van de regionale potentiestudie in opdracht van de Provincie Utrecht onderzoeken de deelne-
                                                                               Energiebesparing   We werken regionale afspraken uit over het reduceren van de warmtevraag, dit doen we via de volgende                                        mende overheden welke locaties geschikt zijn om een optimale koppeling te maken tussen de regionale
                                                                                                  stappen:                                                                                                                                    warmtevraag en de inzet van geothermie als warmtebron.
                                                                                                                                                                                                                                              Via de warmtetafel en de warmtewerkplaats geothermie zoeken deelnemende overheden elkaar op om
                                                                                                  We brengen in kaart welke maatregelen al genomen worden op het gebied van energiebesparing, zowel                                           indien dit nuttig blijkt, gezamenlijke communicatie in te richten, informatie uit te wisselen en van elkaar
                                                                                                  lokaal als regionaal, en wat het effect is van deze bestaande besparingsmaatregelen en -programma’s.                                        te leren.
                                                                                                  We gaan in regionaal verband onderzoeken wat de potentie is van het verder beperken van de energie-
                                                                                                                                                                                                                    Bio-warmte                De deelnemende overheden maken regionale afspraken over de duurzaamheid van vaste bio-grond-
                                                                                                  vraag van de regio,
                                                                                                                                                                                                                                              stoffen die worden ingezet in de regio. Hierbij wordt gekeken naar een minimumeis ten aanzien van de
                                                                                                                                                                                                                                              duurzaamheidseisen zoals Better Biomass, NTA 8080 of vergelijkbaar.
                                                                                                  We onderzoek gezamenlijk welke extra inzet mogelijk is op energiebesparing, onder meer door:
                                                                                                  Inwoners van de U16-regio verder te ontzorgen bij het nemen van energiebesparingsmaatregelen.
                                                                                                                                                                                                                                              De deelnemende overheden onderzoeken gezamenlijk of een regionaal standpunt wenselijk is ten
                                                                                                  Daarom onderzoeken we welke organisaties kunnen bijdragen aan een regionaal informatie- en stimu-
                                                                                                                                                                                                                                              aanzien van type en locatiekeuze voor nieuwe installaties voor bio-warmte en luchtverontreiniging bij de
RES 1.0 | Regio U16 | Thematische agenda Elektriciteit en Warmte




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     RES 1.0 | Regio U16 | Thematische agenda Elektriciteit en Warmte
                                                                                                  leringspakket voor energiebesparingsmaatregelen om de vraagkant (vastgoedeigenaren/bewoners) te
                                                                                                                                                                                                                                              ontwikkeling van nieuwe bio-warmte installaties verder te beperken. Het onderzoek10 dat door provincie
                                                                                                  ondersteunen en de aanbodkant (isolatie-, renovatie en installatiebranche) te versterken.
                                                                                                                                                                                                                                              Utrecht is uitgevoerd is hierbij het startpunt. We bespreken hierbij de grootte van de installaties en de
                                                                                                  Door af te spreken dat bij het aansluiten van woningen op een bovengemeentelijke warmtebron de warm-
                                                                                                                                                                                                                                              toepassing voor bijvoorbeeld industrie, warmte of biogas productie.
                                                                                                  tevraag beperkt wordt tot het niveau van de landelijke streefwaarden, mits dat haalbaar en betaalbaar is.
                                                                                                  Het onderzoeken van de mogelijkheden om de regionale besparingsaanpak uit te breiden naar overig
                                                                                                                                                                                                                                              In regionaal verband onderzoeken we de potentie voor biogas en groen gas en gaan we na welke kansen
                                                                                                  vastgoed (utiliteit, huurwoningen, maatschappelijk vastgoed).
                                                                                                                                                                                                                                              dit biedt voor plekken waar andere aardgasvrije warmteopties niet beschikbaar of betaalbaar zijn.

                                                                                                  Energiebesparing in de sectoren industrie en mobiliteit valt buiten de scope van de gebouwde omgeving
                                                                                                                                                                                                                                              In regionaal verband wordt nader onderzocht binnen welke straal de reststromen voor groen gas produc-
                                                                                                  en van deze RSW, maar speelt een relevante rol in de energietransitie. Daarom zal in het vervolgtraject
                                                                                                                                                                                                                                              tie het beste kunnen worden gewonnen. Tevens wordt in regionaal verband nagegaan hoe de beschikbare
                                                                                                  de link gelegd worden met het Regionale Mobiliteitsprogramma en de landelijke tafels waarin eigen
                                                                                                                                                                                                                                              hoeveelheid groen gas het meest optimaal kan worden verdeeld over de verschillende sectoren.
                                                                                                  routekaarten worden gemaakt. Via de ODRU wordt tevens afstemming gezocht over de besparingsactivi-
                                                                                                  teiten bij de industrie.
                                                                                                                                                                                                                                              Tot slot onderzoeken we in regionaal verband of het mogelijk en wenselijk is om gezamenlijk af te
                                                                                                                                                                                                                                              spreken om in de regio geproduceerde groen gas certificaten eerst aan te bieden aan gasafnemers in de
                                                                                                  We geven op regionaal niveau inzicht in de onrendabele top van de warmtetransitie in de U16 regio die
                                                                                                                                                                                                                                              betreffende gemeente, dan aan de regio en dan pas op de landelijke markt.
                                                                                                  niet door de afnemer of markt alleen opgebracht kan worden. Op basis van het verkregen inzicht wil de
                                                                                                  U16 de samenwerking zoeken met andere organisaties, zoals de Vereniging Nederlandse Gemeenten                     Governance                We wisselen kennis uit over de invulling van rollen en governance en het inrichten van tijdspaden bij de
                                                                                                  (VNG), om gezamenlijk een signaal te geven aan het Rijk over de financierbaarheid van de warmtetransi-                                      ontwikkeling van warmtenetten, zowel ten aanzien van de uitbreiding en verduurzaming van bestaande
                                                                                                  tie.                                                                                                                                        warmtenetten als naar de ontwikkeling van nieuwe netten.

                                                                               Aquathermie        In regionaal verband wordt de mogelijke kans op (bovengemeentelijke) milieueffecten van het onttrek-
                                                                                                  ken van warmte ten behoeve van aquathermie onderzocht. Ecologische effecten zijn daarbij een duidelijk
                                                                                                  aandachtspunt.

                                                                                                  Geleerde lessen over onder andere haalbare businesscases voor aquathermie-projecten worden op regi-
                                                                                                  onaal niveau uitgewisseld. Hierbij spelen onder andere de Provincie en de waterschappen een trekkende
                                                                                                  rol.

                                                                                                  Direct betrokken partijen informeren elkaar vroegtijdig en gaan met elkaar in gesprek op het moment dat
                                                                                                  er nieuwe initiatieven ontstaan die betrekking hebben op hetzelfde waterlichaam.




                                                                                                                                                                                                              10   Bio-energie in de provincie Utrecht, Royal Haskoning DHV, BH2202IBRP003F01, 16-12-2020.




                                                                   76   |                                                                                                                                                                                                                                                                                   |   77
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>                                                  Bijlage 9 :               Netimpactanalyse


                                                                                                                                        SAMENVATTING – REGIO GEGEVENS
                                                                                                                                        Dit document beschrijft de impact van de Regionale Energie Strategie van de RES Regio U16 op de energie-
                                                                                                                                        infrastructuur. Het uitgangspunt voor de analyse is de regionale input voor het verwachte aanbod en de
                                                                                                                                        verwachte vraag naar energie. Samen geeft dit een integraal beeld van de regionale ontwikkelingen.

                                                                                                                                        Aangeleverde RES-data: aanbod van en vraag naar energie
                                                                                                                                        Voor het aanbod van de regio zijn gegevens aangeleverd voor het verwachte opgestelde vermogen aan
                                                                                                                                        windmolens, zon op land en grootschalig zon op dak in 2030: het RES1.0 scenario.
                                                                                                                                        De verhouding in vermogens (maatgevend voor systeemefficiëntie) tussen grootschalig zon op dak/land en
                                                                                                                                        wind komt uit op 84% zon en 16% wind.
                                                                                                                                        Het totaal aan vermogen omvat 996 MW en het totaal aan productie omvat 1,67 TWh.
                                                                                                                                        Het begin maart 2021 aangeleverde RES1.0 scenario bevat daarmee nog niet de volledige opgave voor de
                                                                                                                                        ambitie van 1,8TWh.

                                                    NETIMPACT RES 1.0                                                                   Voor de samenstelling van de integrale elektriciteitsvraag in de regio is gebruik gemaakt van landelijk
                                                                                                                                        opgestelde back-up sets en Stedin data aangezien hiervoor geen input is geleverd door de regio.


                                                    REGIO U16                                                                           RES1.0 scenario als momentopname
                                                                                                                                        •  Doordat gemeenten in het RES-proces hun potentiële zoekgebieden en de samenstelling ervan met zon-
                                                                                                                                           op-land en wind stapsgewijs opbouwen is het moment van aanlevering van het RES1.0 scenario slechts
                                                                                                                                           een momentopname in het voortgaande RES-proces.
                                                                                                                                           •    Niet alle gemeenten hebben in deze fase van het RES-proces een (volledige) opgave kunnen doen.
                                                    vrijdag 16 april 2021                                                               •  Door het ontbreken van een uniforme werkwijze over alle gemeenten heen qua volledigheid van
                                                                                                                                           aanlevering kunnen grote lokale verschillen ontstaan in de samenstelling van het RES1.0 scenario.
                                                                                                                                           •    Waar op bepaalde locaties mogelijk sprake is van overprogrammering kan op andere locaties door
                                                                                                                                                het ontbreken van een (volledige) opgave juist sprake zijn van onderprogrammering. Dat maakt de
                                                                                                                                                interpretatie van capaciteitsknelpunten in de netinfrastructuur bijzonder lastig. Vastgestelde
                                                                                                                                                knelpunten in het RES1.0 scenario kunnen door overprogrammering mogelijk in werkelijkheid niet
                                                                                                                                                gaan optreden. En omgekeerd, daar waar nu geen knelpunten zijn kunnen deze alsnog optreden
                                                                                                                                                zodra de opgave completer wordt.
                                                                                                                                        •  Deze rapportage geeft een voorlopig beeld van de netimpact van de plannen voor grootschalige opwek,
                                                                                                                                           in afwachting van het definitieve RES1.0 bod van de U16.


                                                    1
                                                                                                                                                                                                                                                                         RES U16 rekent voor zon met 950 vollasturen en voor wind met 3000 vollasturen   3
RES 1.0 | Regio U16 | Netimpactanalyse




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      RES 1.0 | Regio U16 | Netimpactanalyse
                                                                                                                                        SAMENVATTING – CONCLUSIES NETIMPACT
                                                                                                                                        Impact van RES 1.0 scenario op tijd, ruimte en geld                                                                                                  Potentiële
                                                                                                                                                                                                                                                                                                             Kosten -                    Doorlooptijd
                                                                                                                                        Zowel Stedin als TenneT moeten in de periode tot 2030 investeren om de ambitie van de RES                             Wat                  Aantal   haalbaarheid                  Extra - m2
                                                                                                                                                                                                                                                                                                               M€                          - jaren
                                                                                                                                        U16 te kunnen faciliteren. De investeringsnoodzaak is in de meeste gevallen breder dan alleen                                                        voor 2030
                                                                                                                                        de ambitie van de RES en dient daardoor ook andere belangen, zoals het faciliteren van                                                                                                            gereed in
                                                                                                                                        woningbouw, warmtetransitie en elektrische mobiliteit.
                                                                                                                                                                                                                                                   Nieuw te bouwen stations          1          R               15           2.500
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            2023
                                                                                                                                        De regionale ambitie voor opwek kan voor een deel gebruikmaken van de bestaande                              Uit te breiden stations        19          R            122 - 133       7.800           4-5

                                                                                 2. INTRODUCTIE   3. REGIO IN BEELD   4. AANGELEVERDE   netcapaciteit én meeliften op de reeds geplande netinvesteringen.
                                                        1. SAMENVATTING                                                                 •   Maar voor alle geplande opwek dient nog de zekerheid geleverd te worden dat deze                          Kabels verzwaren en
                                                                                                                                                                                                                                                                                     -
                                                                                                                                                                                                                                                                                                 6            57 - 76    1.900 - 6.500
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         1-3 jaar per
                                                                                                                          GEGEVENS          daadwerkelijk gaat plaatsvinden, om de additionele investeringen specifiek voor opwek
                                                                                                                                            tijdig mee te kunnen nemen.
                                                                                                                                                                                                                                                  distributieruimten bijplaatsen                                                           knelpunt

                                                                                                                                                                                                                                                    De Stedin netimpact uitgesplitst naar tijd, ruimte en geld:
                                                                                                                                        De scheve verhouding wind-zon resulteert in een zeer inefficiënte benuttingsgraad van de                    •   Voor het verzorgingsgebied van Stedin treden op 19 stations knelpunten op die
                                                                                                                                        netinfrastructuur. De bestaande netcapaciteit biedt anno 2021 veel ruimte voor opwek, maar                      samenhangen met het aangeleverde RES1.0 scenario voor grootschalige opwek.
                                                                                                                                        door de forse inzet op zon worden de grenzen van het net veel sneller bereikt dan bij een                   •   Tijd: Om stations uitbreidingen te realiseren moeten we rekening houden met de
                                                                                                                                        invulling met meer wind. Dat bepaalt tevens de mogelijkheden ná 2030.                                           doorlooptijden van de ingrepen. Voor de benodigde aanpassingen aan bestaande
                                                                                                                                                                                                                                                        stations is de doorlooptijd ca. 2-3 jaar voor uitbreiding van velden en 4-5 jaar voor
                                                                                                                                        De inschatting is dat elk individueel knelpunt voor 2030 opgelost kan worden, mits plan- en                     grotere aanpassingen. Voor de realisatie van nieuwe Stedin stations dient 5-7 jaar
                                                                                                                                        besluitvorming tijdig plaatsvindt en hierbij rekening wordt gehouden met de benodigde fysieke                   doorlooptijd gerekend te worden. Indien er afhankelijkheden zijn met de TenneT
                                                                                                                                        ruimte voor de netinfrastructuur.                                                                               infrastructuur kan dit verder oplopen naar 7-10 jaar.
                                                                                                                                        Er zijn 2 knelpunten die eruit springen en acute aandacht vereisen:                                         •   Ruimte: Er is geschat dat er ongeveer10.300 m2 extra ruimte nodig is voor de
                                                                                                                                        •    Het knelpunt bij HS en TS station Oudenrijn van Stedin en TenneT, om te borgen dat de                      uitbreiding van Stedin stations en het stichten van 1 nieuw Stedin station (Houten-
                                                                                                                                             netuitbreidingen vóór 2030 gereed komen.                                                                   Oost). Voor het bijplaatsen van distributieruimten is een additionele 1.900 – 6.500m2
                                                         5. NETIMPACT                                                                   •    Het HS station Breukelen-Kortrijk van TenneT, om te borgen dat de totale RES opgave van                    nodig. Dit is exclusief de ruimte voor kabeltracés.
                                                                                   6. BIJLAGE                                                zon en wind gerealiseerd kan worden.                                                                       •     TS Station Oudenrijn is vooralsnog niet meegeteld als nieuw station, maar kan dit
                                                         ELEKTRICITEIT                                                                  •    Door de lange doorlooptijd van investeringstrajecten met een ruimtelijke impact is het
                                                                                                                                             urgent om hier op korte termijn afspraken over te maken.
                                                                                                                                                                                                                                                              wel gaan worden afhankelijk van bestemmingplan mogelijkheden én de
                                                                                                                                                                                                                                                              locatiebehoefte van TenneT voor de benodigde netuitbreiding (150kV)
                                                                                                                                                                                                                                                    •   Geld: De omvang van de investeringen van Stedin om de knelpunten op te lossen met
                                                                                                                                        Voor de optelsom van alle knelpunten in het doorgerekende RES1.0 scenario van 996MW kan                         de verzwaringen en aanleg van nieuwe infrastructuur worden geraamd op 194 tot 224
                                                                                                                                        de haalbaarheid (alles vóór 2030), maakbaarheid (arbeid) en betaalbaarheid (€) een probleem                     miljoen euro.
                                                                                                                                        worden. Dat is in deze fase van het RES proces niet uit te sluiten. Dit geldt zowel voor Stedin als
                                                                                                                                        voor TenneT.
                                                                                                                                        •   Stedin doet daarom een dringende oproep om direct door te pakken op de verdere
                                                                                                                                            uitwerking en concretisering van plannen om tijdig de benodigde netcapaciteit beschikbaar
                                                                                                                                            te krijgen voor aansluiting van opwek vóór 2030, teneinde de ambitie van 1,8TWh waar te
                                                                                                                                            kunnen maken.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         4




                                         78   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                              |   79
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>                                                  SAMENVATTING – AANBEVELINGEN                                                                                                                                                                      INTRODUCTIE - LEESWIJZER
                                                  Aanbevelingen t.a.v. het RES1.0 scenario
                                                  •  Regionale afstemming over benutting van bestaande en toekomstige netcapaciteit is           •   Stedin biedt aan om na vaststelling van het definitieve RES1.0 bod van de U16 in Q4
                                                     cruciaal om met een langere horizon de energietransitie planbaar te maken.                      2021 opnieuw een netimpactanalyse uit te voeren als de opgave significant afwijkt van          Doel                                                                                           Disclaimer
                                                     •    Stedin heeft voor de netplanning een robuust en stabiel plan nodig over grotere            het voorliggende RES1.0 scenario. Daarmee kan de haalbaarheid herijkt worden en een            Dit document beschrijft de impact van de Regionale Energie Strategie op de energie-            Deze rapportage is met zorg samengesteld ten behoeve van de RES ontwikkeling in uw
                                                          gebieden heen om doelmatig en efficiënt te kunnen investeren.                              nadere uitwerking ondersteunen in een uitvoeringsprogramma.                                    infrastructuur. Deze informatie kan door de RES-regio gebruikt worden om de plannen te         regio.
                                                                                                                                                                                                                                                    optimaliseren.
                                                  •       Om een zo hoog mogelijke benutting van dakoppervlak te bereiken voor zon-op-dak is                                                                                                                                                                                                       De rapportage geeft een indicatie van de impact van de regionale ontwikkelingen op het
                                                          het van belang om nauwkeuriger te bepalen waar welke dakpotentie benutbaar is,         Aanbevelingen systeemefficiëntie                                                                   Leeswijzer                                                                                     elektriciteitsnet vanuit de beschikbare informatie op het moment van analyse. Door dit
                                                          rekening houdend met zogenoemde ‘belemmeringen’ (dakconstructie, business case,        •  De verhouding opgesteld vermogen (MWp) wind-zon (16% en 84%) is suboptimaal                     Na de samenvatting (1) en introductie (2) volgt een overzicht van de regio en de               globale karakter worden diverse onderwerpen niet meegenomen, bijvoorbeeld de
                                                          bereidheid). De Stedin kansenkaarten voor zon-op-dak geven inzicht in waar kansen en      (veel meer zon dan wind). Gezien het feit dat wind 3-4 keer efficiënter gebruik maakt           karakteristieken van het energiesysteem (3). Daarna volgt een samenvatting van de              belasting op individuele kabels of de lokale spanningskwaliteit op delen van het net.
                                                          mogelijkheden zijn om teruglevering te faciliteren. En met regionale afstemming kan       van netcapaciteit, adviseert Stedin de spreiding van zon-op-dak, zon-op-land en wind-           gebruikte regiodata als startpunt van de analyse (4). In de kern van het document wordt
                                                          gericht geïnvesteerd worden op locaties in de U16 regio die het meeste winst              op-land op regionaal niveau in balans te brengen en hiermee de benodigde                        een indicatie van de impact op de elektriciteitsinfrastructuur in tijd, kosten en ruimte       Deze globale indicatie is beoordeeld vanuit huidige wet- en regelgeving. Het is mogelijk dat
                                                          opleveren in termen van op te wekken vermogen uit zon-op-dak.                             netuitbreidingen te verminderen. Met een gelijkblijvende produktie (in TWh) kan                 weergegeven (5). In de bijlage zit een aantal ondersteunende documenten aan deze               netbeheerders door Europese of nationale ontwikkelingen andere mogelijkheden of
                                                                                                                                                    hierdoor de behoefte aan netcapaciteit met 490MWp vermogen verminderd worden.                   rapportage (6).                                                                                verplichtingen krijgen. Dit kan invloed hebben op de indicatie van de impact.
                                                  •       Vanaf het RES1.0 bod van 1 oktober 2021 is het aan te bevelen om de kaders van het
                                                                                                                                                    •    Zie Aanbevelingen Systeemefficiëntie
                                                          RES bod door te vertalen naar een uitvoeringsprogramma. Het RES1.0 bod vormt het
                                                                                                                                                                                                                                                    Gebruikte data en werkwijze                                                                    De impact is bepaald op basis van gegevens aangeleverd vanuit de regio, eventueel
                                                          startpunt voor een langjarige en intensieve samenwerking om de ontwikkeling van de
                                                                                                                                                 •   Clustering van opwek naar grotere aansluitingen en met combinaties van wind en zon             Om de netimpact te bepalen gebruiken we de aangeleverde data van de regio, eventueel           aangevuld met back-up gegevens vanuit NP RES. Stedin draagt geen verantwoordelijkheid
                                                          netinfrastructuur in lijn te houden met de ontwikkelingen van de energietransitie.
                                                                                                                                                     (cable pooling) blijft een belangrijk aandachtspunt in de verdere uitwerking van het RES       aangevuld met landelijke datasets op segmenten die niet door de regio zelf zijn                over deze gegevens.
                                                  •       In een uitvoeringsprogramma kan                                                            bod. In het RES1.0 scenario is het aantal clusters van windmolens (meer dan 4) langs           aangeleverd. Op basis daarvan wordt met rekenmodellen en experts de impact bepaald. De
                                                           1. het RES 1.0 scenario van 1,8TWh verder uitgewerkt worden naar concrete                 verkeersinfrastructuur beperkt.                                                                impact is altijd een dynamisch samenspel van vraag en aanbod op de elektriciteits- en          De informatie in dit document kan gebruikt worden om het RES bod verder te ontwikkelen.
                                                               initiatieven met maatschappelijk en bestuurlijk draagvlak, geborgd in                                                                                                                gasinfrastructuur. Meer informatie over gebruikte datasets is op te vragen bij Stedin.         Aan de informatie in dit document kunnen geen rechten worden ontleend.
                                                               omgevingsplannen en met afspraken over de ruimtelijke inpassing van nieuwe        •   Door systeemefficiëntie kan fors bespaart worden op ruimte en kosten.
                                                               netinfrastructuur,                                                                    https://www.netbeheernederland.nl/_upload/Files/Factsheet_Systeemefficientie_185.pdf                                                                                                          De netimpact is bepaald zonder rekening te houden met eventuele aanpassingen in de
                                                           2. de match tussen dakoppervlak en netcapaciteit onderzocht worden op knelpunten                                                                                                                                                                                                        bovenliggende netten van TenneT. De netimpact analyse van TenneT vindt u in de bijlage.
                                                               en (stimulerings)maatregelen,
                                                           3. de planvorming van regionale ontwikkelingen op het vlak van warmtetransitie,
                                                               warmtebronnen, elektrisch vervoer en andere ontwikkelingen samengebracht
                                                               worden naar een integraal regionaal uitvoeringsplan voor de energie-
                                                               infrastructuur.




                                                                                                                                                                                                                                                5                                                                                                                                                                                                 7
RES 1.0 | Regio U16 | Netimpactanalyse




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               RES 1.0 | Regio U16 | Netimpactanalyse
                                                                                                                                                                                                                                                    INTRODUCTIE

                                              2. INTRODUCTIE                                                                                                                                                                                        Een betaalbare, betrouwbare en toegankelijke energie-infrastructuur
                                                                                                                                                                                                                                                    Onze elektriciteits- en gasnetten zijn door de energietransitie ingrijpend aan het
                                                                                                                                                                                                                                                    veranderen. Zo moet het elektriciteitsnet in hoog tempo fors uitgebreid worden en moeten
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   Van concept RES naar RES 1.0
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   Ten tijde van de concept RES heeft er geen doorrekening plaatsgevonden, maar is een
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   kwalitatieve netimpact analyse uitgevoerd. Deze netimpact rapportage vormt de eerste
                                                                                                                                                                                                                                                    er aanpassingen gemaakt worden in het gasnet. Niet alles is tegelijkertijd mogelijk.           doorrekening van de plannen van RES regio U16.
                                                                                                                                                                                                                                                    Bovendien wordt het zonder slim werken moeilijk om tijdig de benodigde aanpassingen en
                                                                                                                                                                                                                                                    uitbreidingen te realiseren. Het is belangrijk dat we deze uitbreidingen samen efficiënt en    In de uitwerking naar RES1.0 heeft Stedin de regio ondersteund in de inpasbaarheid van
                                                                                                                                                                                                                                                    slim ontwerpen. Heel Nederland betaalt immers mee aan de kosten. Systeemefficiëntie            grootschalige duurzame opwek.
                                                                                                                                                                                                                                                    speelt dus een grote rol. Daarnaast moeten we rekening houden met ander ruimtegebruik          Hiertoe heeft Stedin onder andere kansenkaarten ontwikkeld, adviezen en richtlijnen
                                                                                                                                                                                                                                                    in ons dichtbevolkte land.                                                                     verstrekt en de technische uitbreidbaarheid van stations inzichtelijk gemaakt in de periode
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   tot 2030.
                                                                                                                                                                                                                                                    Om te zorgen dat de energie-infrastructuur in de toekomst betaalbaar, betrouwbaar en           In oktober 2020 heeft Stedin een advies gegeven over de inpasbaarheid van opwek langs
                                                                                                                                                                                                                                                    toegankelijk blijft voor iedereen en op de gewenste locaties, is het belangrijk om de impact   (1) de verkeersinfrastructuur en (2) per landschapstype (zoals door Land-ID gedefinieerd).
                                                                                                                                                                                                                                                    van regionale keuzes op de energie-infrastructuur inzichtelijk te maken. De netbeheerders      In december 2020 heeft Stedin een globale nettoets uitgevoerd op de op dat moment
                                                                                                                                                                                                                                                    hebben hiervoor in samenspraak met PBL en NP RES een werkwijze ontwikkeld om de                geïnventariseerde zoekgebieden.
                                                                                                                                                                                                                                                    netimpact van de regionale plannen uit te werken. Het ‘Netimpact bepalen werkproces' is
                                                                                                                                                                                                                                                    onderdeel van het afwegingskader Energiesysteem Efficiëntie uit de Handreiking Regionale
                                                                                                                                                                                                                                                    Energiestrategie 1.1.




                                                      6                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           8




                                         80   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       |   81
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>                                                       3. REGIO IN BEELD                                                                                                                                                                              4. AANGELEVERDE GEGEVENS




                                                                                                                                                                                                                                                      11
RES 1.0 | Regio U16 | Netimpactanalyse




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    RES 1.0 | Regio U16 | Netimpactanalyse
                                                  REGIO IN BEELD - ELEKTRICITEIT                                                                                                                                                                      AANGELEVERDE GEGEVENS
                                                  •     Er bevinden zich 36 Stedin stations in de RES U16 regio.                                                                                                                                       RES1.0 scenario
                                                  •     Daarnaast zijn er enkele Stedin stations in aangrenzende regio’s waar het RES1.0 scenario gebruik van   •   Het MS-station Houten-Oost bevindt zich nog in de realisatiefase, waardoor         De regionale ambitie van dit scenario is weergegeven in onderstaande tabel:
                                                        zal maken: TS en MS station Arkel en MS station Veenendaal 1.                                               deze als nieuw station telt. De behoefte aan nieuwe stations en
                                                  •     Stations zijn niet exclusief toebedeeld aan uw regio. Ook andere regio’s kunnen capaciteit vragen van       netuitbreidingen die in de Stedin masterplannen worden onderzocht                                           Aansluit       Opgesteld
                                                                                                                                                                    (bijvoorbeeld Woerden-Oost/Zuid) zijn niet in deze rapportage opgenomen.                                                                                Productie
                                                        de stations in de regio.                                                                                                                                                                            Categorie          vermogen      vermogen 2030     % (MWp)                % (TWh)
                                                        •    Waarschijnlijk gaan andere RES regio’s ook de netcapaciteit van de TS-stations Arkel en                In een vervolgtraject wil Stedin graag de masterplannen voor                                                                                           2030 (TWh)
                                                                                                                                                                                                                                                                               2030 (MW)         (MWp)
                                                             Driebergen benutten en MS station Veenendaal 1. Zodra de RES1.0 in alle RES regio’s is                 netuitbreidingen (2030-2050) toetsen op de regionale planvorming.
                                                                                                                                                                                                                                                          Wind op Land             211            211             16%         0,63       38%
                                                             vastgesteld kan Stedin de balans opmaken over RES regio’s heen en hierover de betreffende
                                                                                                                                                                                                                                                       Zon op dak (>15kWp)         217            309             23%         0,28       17%
                                                             regio’s informeren.
                                                        •    In de huidige regelgeving geldt er geen aansluitplicht voor klantaanvragen waarvan de grond niet                                                              Nieuw station                   Zon op land             569            813             61%         0,75       45%
                                                             ligt binnen het verzorgingsgebied van de regionale netbeheerder. Desondanks kan het                                                                                                              Totaal               996            1332           100%         1,67       100%
                                                             voorkomen dat hier wel gebruik van wordt gemaakt door een aansluiting over de grens van een                                                                          TS station
                                                             netbeheerder te realiseren.                                                                                                                                                               •   Het door de RES U16 aan Stedin aangeboden RES1.0 scenario is lager dan de ambitie van 1,8TWh. Door de
                                                                                                                                                                                                                                  MS station
                                                                                                                                                                                                                                                           gefaseerde opbouw van het RES bod van de U16 is het RES1.0 scenario een momentopname van begin
                                                      Netvlak    Stationsnaam
                                                                                                                                                                                                                                                           maart 2021. De RES U16 houdt vast aan haar ambitie en werkt toe naar een RES bod van 1,8TWh.
                                                      TS/MS      Arkel (50/13kV)                       Netvlak     Stationsnaam
                                                      TS/MS      Arkel (50/23kV)                                                                                                                                                                       •   Het grootste deel van het RES1.0 scenario wordt gevormd door zon-op-land: 61%.
                                                                                                       TS/MS       Oudenrijn (50/10 kV)
                                                      HS/TS      Arkel (150/50 kV)
                                                                                                       HS/TS       Oudenrijn (150/50 kV)
                                                                                                                                                                                                                                                       •   De verhouding tussen grootschalig zon op dak/land en wind komt op 84% zon en 16% wind. Deze verhouding
                                                      TS/MS      Bilthoven (50/10kV)                                                                                                                                                                       (in MW) is maatgevend voor systeemefficiëntie.
                                                                                                       TS/MS       U. Sorbonnelaan (50/10kV)
                                                      TS/MS      Breukelen (50/10 kV)                                                                                                                                                                      •    De verhouding in produktie (in TWh) tussen grootschalig zon op dak/land en wind komt uit op 62% zon
                                                                                                       TS/MS       Utrecht Blauwkapelseweg (50/10kV)                                                                                                            en 38% wind. De produktie van wind (vollasturen) is immers een factor 3 groter dan zon. De verhouding
                                                      HS/TS      Breukelen 150/50 kV)
                                                                                                       TS/MS       Utrecht Jaarbeurs TR1 (50/10kV)                                                                                                              op produktie is daardoor meer evenwichtig, maar dit is niet van belang voor de systeemefficiëntie.
                                                      TS/MS      Doorn (50/10kV)
                                                                                                       TS/MS       Utrecht Kernweg (50/10kV)
                                                      TS/MS      Driebergen (50/10kV)                                                                                                                                                                  •   De opgave voor nog te realiseren grootschalig zon op dak van 0,19TWh (=pijplijn+ambitie) omvat in
                                                                                                       HS/TS       Utrecht Lage Weide (150/50 kV)                                                                                                          voorliggend RES1.0 scenario 144MW (=206MWp), met een concentratie in 37 CBS-buurten die gezamenlijk
                                                      HS/TS      Driebergen (150/50kV)
                                                                                                       TS/MS       Utrecht Leidseveer (50/10kV)                                                                                                            50% van deze ambitie omvatten (bedrijventerreinen).
                                                      TS/MS      Honthorst Woerden (50/10kV)
                                                                                                       TS/MS       Utrecht Merwedekanaal (50/10 kV)                                                                                                        •    Let op, zon op dak wordt aangesloten op het midden- en laagspanningsnet en heeft als voordeel dat
                                                      TS/MS      Houten (50/10kV)
                                                      TS/MS      Houten-Oost (50/21kV)                 HS/TS       Utrecht Merwedekanaal (150/50 kV)                                                                                                            opwek en (lokaal) verbruik dicht bij elkaar ligt. Als dit echter op grote schaal plaatsvindt, zullen
                                                      TS/MS      IJsselstein (50/10kV)                 TS/MS       Utrecht Overvecht (50/10kV)                                                                                                                  ‘overschotten’ ontstaan die worden teruggevoerd naar het bovenliggende net, ten koste van de
                                                      TS/MS      Jutphaas (50/10kV)                    TS/MS       Utrecht Zuid (50/10kV)                                                                                                                       beschikbare ruimte aan opwekcapaciteit van stations voor wind en zon op land.
                                                      TS/MS      Leerdam (50/13kV)                     TS/MS       Veenendaal 1 (150/10kV)
                                                      TS/MS      Lopik (50/10kV)                       TS/MS       Vianen (50/13kV)
                                                      TS/MS      Maarssenbroek 1 (50/10kV)             TS/MS       Vinkeveen (50/10kV)
                                                      TS/MS      Mijdrecht (50/10kV)                   TS/MS       Vreeswijk (50/10kV)
                                                      TS/MS      Montfoort (50/10kV)                   TS/MS       Wijk Bij Duurstede (50/10kV)
                                                      TS/MS
                                                      HS/TS
                                                                 Nieuwegein (50/10kV)
                                                                 Nieuwegein (150/50kV)
                                                                                                       TS/MS
                                                                                                       TS/MS
                                                                                                                   Zeist (50/10kV)
                                                                                                                   Zeist West (50/10kV)
                                                                                                                                                                                                                                                 10                                                                                                                     RES U16 rekent voor zon met 950 vollasturen en voor wind met 3000 vollasturen   12




                                         82   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              | 83
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>                                                  AANGELEVERDE GEGEVENS
                                                   RES1.0 scenario


                                                                                                                                                                                                                           5. NETIMPACT ELEKTRICITEIT
                                                   De regionale ambitie voor zon-op-land en wind dat wordt aangesloten op stations is hiernaast weergegeven
                                                   •   Dit omvat de pijplijn plus de toekomstige ontwikkelingen in zoekgebieden.
                                                   •   Grofweg de helft van de opgave voor wind en zon op land heeft een specifieke locatie in een CBS buurtcode.
                                                       De andere helft is o.b.v. een globaler zoekgebied toegewezen aan de stations van de netinfrastructuur o.b.v.
                                                       de grootte van de aansluiting (MS of TS) en de afstand tot aan het dichtstbijzijnde station. Daarbij is ervan
                                                       uitgegaan dat de regio zelf een goede inschatting heeft gemaakt van de haalbaarheid van de business case
                                                       voor de opweklocatie voor wat betreft de afstand tot de netinfrastructuur.

                                                   RES1.0 scenario als momentopname
                                                   •  Doordat gemeenten in het RES-proces hun potentiële zoekgebieden en de samenstelling ervan met zon-op-
                                                      land en wind stapsgewijs opbouwen is het moment van aanlevering van het RES1.0 scenario slechts een
                                                      momentopname in het voortgaande RES-proces.
                                                      •    Niet alle gemeenten hebben in deze fase van het RES-proces een (volledige) opgave kunnen doen.
                                                   •  Door het ontbreken van een uniforme werkwijze over alle gemeenten heen qua volledigheid van aanlevering
                                                      kunnen grote lokale verschillen ontstaan in de samenstelling van het RES1.0
                                                      •    Waar op bepaalde locaties mogelijk sprake is van overprogrammering kan op andere locaties door het                                                                                                        1. TOELICHTING                    2. KNELPUNTEN TS &                        3. OPLOSSING
                                                           ontbreken van een (volledige) opgave juist sprake zijn van onderprogrammering. Dat maakt de                                                                                                                 METHODIEK                               MS                                KNELPUNTEN
                                                           interpretatie van capaciteitsknelpunten in de netinfrastructuur bijzonder lastig. Vastgestelde knelpunten
                                                           in het RES1.0 scenario kunnen door overprogrammering mogelijk in werkelijkheid niet gaan optreden.
                                                           En omgekeerd, daar waar nu geen knelpunten zijn kunnen deze alsnog optreden zodra de opgave
                                                           completer wordt.

                                                   Waarschuwing
                                                   •  Hoe meer de uiteindelijke samenstelling van het RES bod zal wijzigen t.o.v. het begin maart 2021                                                                                                               4. KOSTEN EN                         5. TOETS OP                            6. INDICATIE
                                                      aangeboden RES1.0 scenario, hoe minder bruikbaar de netimpactrapportage als toets op de haalbaarheid,
                                                      maakbaarheid en betaalbaarheid van de benodigde netinvesteringen.
                                                                                                                                                                                                                                                                   WERKZAAMHEDEN                       ONTWERPPRINCIPES                         HAALBAARHEID
                                                   •  Stedin heeft het beeld dat er diverse grotere initiatieven in de pijplijn zitten en dat er onderzoekstrajecten
                                                      lopen voor wind en zon op land die géén deel uitmaken van de aangeleverde gegevens van het RES1.0
                                                      scenario, maar wel een significante netimpact hebben. Het is van belang om een scherp beeld te verkrijgen
                                                      van de werkelijke nog te realiseren opgave.




                                                                                                                                                                                                                      13    15
RES 1.0 | Regio U16 | Netimpactanalyse




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     RES 1.0 | Regio U16 | Netimpactanalyse
                                                  AANGELEVERDE GEGEVENS                                                                                                                                                     TOELICHTING METHODIEK
                                                                                                                                                                                                                             Impact

                                                   Aangeleverde gegevens – duurzame opwek                                                                                                                                    •   De impact analyse is alleen gebaseerd op de opgave van deze RES regio. Er wordt geen rekening gehouden met de impact van de opgave van andere RES regio’s. Dit
                                                   Onderstaande tabel geeft weer welke input is gebruikt. De regio heeft gegevens aangeleverd voor wind op land, zon op land en grootschalige zon op dak voor 2030.              betekent dat alleen de knelpunten die voortkomen uit de opgegeven vermogens van deze RES regio worden weergegeven in deze netimpactanalyse.
                                                   Zie leeswijzer voor werkwijze datasets.
                                                                                                                                                                                                                             •   Impact op tijd, ruimte en geld is bepaald op basis van standaard kengetallen zoals vermeld in het basisdocument energie-infrastructuur van Netbeheer Nederland*,
                                                                                                                                                                                                                                 aangevuld met eigen inschattingen voor uitbreidingen van stations indien van toepassing.
                                                  Aanbod                                                    RES 1.0                   Vraag                                                 RES 1.0
                                                                                                                                                                                                                             Uitgangspunten
                                                  Elektriciteit Wind op Land                                Regio                     Elektriciteit   Nieuwbouw woningen                    Back-up
                                                              Zon op land                                   Regio                                     Warmte oplossingen bestaande woningen Stedin                           •   De potentiële haalbaarheid is vastgesteld o.b.v. het gezamenlijke streven om de benodigde doorlooptijden van besluitvorming t/m uitvoering te laten plaatsvinden.
                                                              Grootschalig zon op dak (>15kWp)              Regio                                     Nieuwbouw utiliteit                   Back-up
                                                              Kleinschalige zon op dak (<15kWp)             Back-up                                   Bestaande utiliteit                   Geen gegevens
                                                                                                                                                                                                                             •   De analyse op potentiële haalbaarheid is vastgesteld op regionale besluitvorming uiterlijk in 2022 en zonder een toets op de totale investeringsportfolio van Stedin.
                                                              Overige duurzame opwek                        Geen gegevens                             Elektrisch vervoer                    E-laad                           •   De analyse op potentiële haalbaarheid is vastgesteld zonder toets op de RES ambities van andere regio’s
                                                                                                                                                      Landbouw/glastuinbouw                 Back-up
                                                                                                                                                      Datacenters                           Geen gegevens                    •   De knelpunten zijn vastgesteld o.b.v. het door de regio opgeleverde scenario op de bestaande netinfrastructuur.
                                                                                                                                                      Industrie                             Back-up
                                                                                                                                                                                                                             •   Bij de impact per station is de ruimte voor teruglevering gebaseerd op de capaciteit bij Stedin. Eventuele terugleverlimieten vanuit TenneT zijn hierin niet
                                                  Gas         Groengas                                      Back-up                   Gas             Utiliteit                             Back-up                              meegenomen.
                                                                                                                                                      Industrie                             Back-up
                                                                                                                                                      Landbouw/glastuinbouw                 Back-up                          •   Bij grootschalig zon op dak en zon op land wordt uitgegaan van een aansluitvermogen van 70% van het piekvermogen van de installatie, in lijn met het convenant
                                                                                                                                                                                                                                 Stroom Betaalbaar: https://www.netbeheernederland.nl/nieuws/netbeheerders-en-zonsector-slaan-handen-ineen-1414
                                                                                                                                                      Vervoer                               Geen gegevens
                                                  Waterstof   Groene waterstof                              Geen gegevens             Waterstof       Totale vraag                          Geen gegevens                    •   Bij het realiseren van nieuwe aansluitingen voor opwek wordt uitgegaan van een enkelvoudige maatwerk aansluiting.

                                                  Overig                                                    RES 1.0
                                                              Flexibiliteit                                 Geen gegevens




                                                                                                                                                                                                                      14     * https://www.netbeheernederland.nl/_upload/Files/Basisdocument_over_energie-infrastructuur_143.pdf                                                                         16




                                         84   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               | 85
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>                                                  NETIMPACT– OPLOSSINGEN IN TIJD, RUIMTE EN GELD                                                                                                                                                     NETIMPACT– OPLOSSINGEN IN TIJD, RUIMTE EN GELD
                                                  Netplanning
                                                  In de RES U16 zijn reeds voor 15 stations investeringen opgenomen in de investeringsplanning van Stedin. Een groot deel                                             Nieuw station                  Doorlooptijd RES1.0 scenario
                                                  daarvan is gebaseerd op de verwachte groei in afname van elektriciteit en noodzakelijke vervangingen in het kader van                                                                              • In de overzichtstabellen van knelpunten en oplossingen staat de doorlooptijd van individuele Stedin investeringsprojecten
                                                  leveringszekerheid (leeftijd en kwaliteit).
                                                                                                                                                                                                                             TS station                benoemd. Echter, voor de optelsom van alle knelpunten in het doorgerekende RES1.0 scenario van 996MW kan de
                                                  De regionale ambitie voor zon-op-land en wind zoals opgegeven in het RES1.0 scenario kan voor een groot deel gebruikmaken                                                  MS station
                                                                                                                                                                                                                                                       haalbaarheid (alles vóór 2030), maakbaarheid (arbeid) en betaalbaarheid (€) een probleem worden. In deze fase van het
                                                  van de bestaande netcapaciteit én meeliften op de reeds geplande netinvesteringen, mits het tempo van de groei van opwek                                                                             RES proces is dat nog niet uit te sluiten. Daarnaast is de verwachting dat het RES1.0 scenario nog significant kan wijzigen in
                                                  daarmee in lijn ligt. Om benodigde additionele investeringen voor opwek mee te kunnen nemen in geplande netinvesteringen                                                                             omvang en samenstelling in de voortgaande uitwerking richting RES1.0.
                                                  is het cruciaal hierover tijdig concreetheid en zekerheid te leveren.
                                                                                                                                                                                                                                                     Doorlooptijd netuitbreidingen
                                                  Uitbreidingen algemeen (hierna een uitwerking per infrastructuurgebied)                                                                                                                            Hiernaast staat een figuur die de richtlijnen toont voor doorlooptijden (in jaren) van individuele uitbreidingen en
                                                  Stations                                                                                                                                                                                           verzwaringen van de Stedin netinfrastructuur.
                                                                                                                                                                                                                                                     •   Indien er afhankelijkheden zijn met de TenneT infrastructuur kan dit verder oplopen naar 7-10 jaar.
                                                  • Op 10 Stedin stations zal vooralsnog geen gebruik gemaakt worden van de mogelijkheid om zon-op-land of wind aan te
                                                     sluiten, waarvan er 6 binnen de gemeente Utrecht liggen en 4 daarbuiten: Arkel (MS), Leerdam, Lopik en Mijdrecht.
                                                                                                                                                                                                                                                     In werkelijkheid is er grote onderlinge afhankelijkheid tussen projecten en is de doorlooptijd onder andere afhankelijk van de
                                                  • Op 10 stations kan het opgegeven vermogen van 104,2MW (=148,8MWp) voor zon-op-land en 6 MW wind direct worden
                                                                                                                                                                                                                                                     beschikbare uitvoeringscapaciteit: Stedin zal niet alle benodigde werkzaamheden gelijktijdig kunnen uitvoeren.
                                                     aangesloten.
                                                                                                                                                                                                                                                     Oproep:
                                                  • Op 19 stations treden technische knelpunten op als er geen netaanpassingen worden doorgevoerd. Bij deze stations vinden
                                                                                                                                                                                                                                                     •   Een gezamenlijke uitwerking van de fasering van de RES-projecten en bijbehorende netinvesteringen in een
                                                     de volgende type uitbreidingen plaats om de beoogde initiatieven te kunnen faciliteren.
                                                                                                                                                                                                                                                         uitvoeringsprogramma is noodzakelijk om de totale doorlooptijd te bepalen.
                                                           • Uitbreiden van velden t.b.v. extra aansluitingen
                                                                                                                                                                                                                                                     •   Het is belangrijk te beseffen dat de uitbreiding van het energienet doorgaans langer duurt dan de realisatie van een
                                                           • Bijplaatsen, verzwaren en/of vervangen van transformatoren
                                                                                                                                                                                                                                                         wind- of zonnepark. Het verstrekken van vergunningen aan projectontwikkelaars dient daarom qua planning
                                                           • Als netuitbreiding niet afdoende kan worden doorgevoerd op een bestaand station kan stichting van een nieuw
                                                                                                                                                                                                                                                         gesynchroniseerd te worden met het oplevermoment van netuitbreidingen om te voorkomen dat aansluitingen nog niet
                                                              station noodzakelijk zijn.
                                                                                                                                                                                                                                                         gerealiseerd kunnen worden. Stedin geeft inzicht in de technische uitbreidbaarheid van de netinfrastructuur, maar heeft
                                                  • Voor 4 van de 19 knelpunten geldt dat deze hoofdzakelijk veroorzaakt worden door opwek. Voor de andere 15 stations zijn
                                                                                                                                                                                                                                                         wel de aangegeven doorlooptijden nodig voor realisatie ervan.
                                                     er naast opwek ook andere factoren die een netinvestering vereisen.
                                                                                                                                                                                                                Wind       Zon        Totaal         •   Planprocedures vormen een belangrijk onderdeel van de doorlooptijd en hebben grote invloed op de onzekerheid.
                                                  • De kosten voor de netuitbreidingen op stationsniveau bedragen voor de periode tot 2030 ongeveer 137 – 148 miljoen.                 Knelpunten      Aantal
                                                                                                                                                                                                                (MW)      (MW)        (MW)               Verankeren van de plannen in omgevingsbeleid en rekening houden met benodigde ruimte voor energie-infrastructuur
                                                           • In deze netinvesteringen komen uitbreidingen en aanpassingen samen vanuit groei in opwek, groei in afname en
                                                                                                                                                                                          Afname         1          0,0      25,9        25,9            in vergunningstrajecten is essentieel voor tijdige realisatie van de ambitie. De regio heeft daarmee zelf grote invloed op
                                                              vervangingen t.b.v. leveringszekerheid (kwaliteit).
                                                                                                                                                                                      Afname & Opwek    14        132,4     321,2       453,6            de benodigde doorlooptijd van netuitbreidingen.
                                                                                                                                                                                          Opwek          4         41,0     113,8       154,8
                                                                                                                                                                                           Geen         20          6,0     104,2       110,2
                                                                                                                                                                                          Totaal        39        179,4     565,0       744,4

                                                                                                                                                                                                                                                17                                                                                                                                                                     19
RES 1.0 | Regio U16 | Netimpactanalyse




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     RES 1.0 | Regio U16 | Netimpactanalyse
                                                  NETIMPACT– OPLOSSINGEN IN TIJD, RUIMTE EN GELD                                                                                                                                                     NETIMPACT – KNELPUNTEN STATIONS
                                                  TenneT                                                                                                                                                                                             Omdat de RES U16 een grote regio is met veel netinfrastructuur zal in deze rapportage een arbitraire
                                                                                                                                                                                                                                                     indeling gemaakt worden naar infrastructuur gebieden, om per gebied een toelichting te kunnen
                                                  Er is in het RES1.0 scenario één knelpunt op een Stedin station met een afhankelijkheid naar TenneT, namelijk TS station                                                                           geven op potentiële knelpunten:
                                                  Oudenrijn. Zie ook toelichting bij netimpact – oplossingen netinfrastructuurgebied West.                                                                                                           • Centraal
                                                  In de bijlage is de voorlopige rapportage van TenneT opgenomen waarin de netimpact is getoetst van de concept RES opgaves van                                                                      • Noord-Oost
                                                  de RES regio’s in de TenneT HS-deelnetten. Voor de RES U16 vindt deze toets plaats o.b.v. het voorliggende RES1.0 scenario.                                                                        • Zuid-Oost
                                                  Ook TenneT constateert dat als de optelsom van alle initiatieven in het RES programma blijven staan de haalbaarheid (alles vóór                                                                    • Zuid-West
                                                  2030) en maakbaarheid (arbeid) een probleem kan worden. In deze fase van het RES proces is dat nog niet uit te sluiten.                                                                            • West
                                                                                                                                                                                                                                                     • Noord
                                                  De totale omvang van het energie-overschot door opwek in de lente/zomer-periode kan dermate groot worden op het 150kV-net
                                                  van TenneT dat deze richting het 380kV-net getransporteerd moet worden, waarvoor TenneT genoodzaakt is om haar HS-station
                                                                                                                                                                                                                                                     De overzichtstabel van knelpunten en de oplossingen is te omvangrijk om op één pagina weer te                             Noord
                                                                                                                                                                                                                                                     geven en is daarom opgeknipt naar bovenstaande gebiedsindeling.
                                                  Breukelen-Kortrijk (380kV) te versterken met extra 380/150kV transformatoren. Dit vereist naar verwachting een doorlooptijd van
                                                  5-10 jaar en een ruimtelijke uitbreiding grenzend aan het station.                                                                                                                                 Uitgangspunten bij vaststelling knelpunten en oplossingen
                                                                                                                                                                                                                                                     • Let op: voor alle netaanpassingen specifiek gericht op opwek (zoals uitbreiden van velden om
                                                  Uitbreidingen algemeen
                                                  Lagere netvlakken
                                                                                                                                                                                                                                                        wind en zon op land aan te kunnen sluiten) is concreetheid en zekerheid vereist vóórdat deze                                              Noord-
                                                                                                                                                                                                                                                        investering wordt uitgevoerd. De benodigde netuitbreidingen voor de realisatie van opwek staan
                                                  • Stedin houdt rekening met investeringen in de lagere netvlakken (LS/MS), om zon-op-dak, warmtetransitie, elektrisch vervoer,                                                                        opgenomen in de tabel, maar liften niet automatisch mee op een reeds geplande netinvestering                                      Cen      Oost
                                                     woningbouw en andere ontwikkelingen te faciliteren .                                                                                                                                               voor andere doeleinden.
                                                          • In de lagere netvlakken dienen MS en LS kabels vervangen en MS/LS transformatoren bijgeplaatst te worden.                                                                                • In de doorrekening van het RES1.0 scenario zijn opgaves >10MW, door gebrek aan specificatie,
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          traal
                                                          • De inschatting voor de totale kosten bedragen ca. 57 - 76 miljoen en er is 1.900 – 6.500 m2 additionele ruimte benodigd
                                                             voor het bijplaatsen van distributieruimtes.
                                                                                                                                                                                                                                                        geïnterpreteerd als aansluitingen voor het TS netvlak. Dit zal niet altijd een terechte aanname zijn,
                                                                                                                                                                                                                                                        waardoor een deel van de RES-opgave uiteindelijk toch op MS-niveau aangesloten zal gaan
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               West
                                                          • Let wel: deze kosten zijn dus niet volledig toe te rekenen aan de benodigde opwekcapaciteit voor de zon-op-dak
                                                             ambitie van het RES1.0 scenario.
                                                                                                                                                                                                                                                        worden. Ten behoeve van de systeemefficiëntie is het wenselijk dat ook het TS-netvlak optimaal
                                                                                                                                                                                                                                                        benut wordt en dat niet alle opwek op het MS-netvlak landt.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           Zuid-Oost
                                                  • De ambitie voor zon-op-dak zoals opgegeven in het RES1.0 scenario zal voor een deel aansluitbaar zijn op de bestaande                                                                            • Voor de nog niet in de planning opgenomen netuitbreidingen is geen ‘verwachting gereed’
                                                     netinfrastructuur maar zal ook locatiespecifieke netuitbreidingen vergen.                                                                                                                          opgenomen, omdat de RES1.0 uitwerking vooralsnog nog niet robuust genoeg is om hier
                                                          • Daarbij is het van belang om met een planningshorizon tot 2030 nauwkeurig te beoordelen waar welke dakpotentie                                                                              netinvesteringen op te baseren.
                                                             benutbaar is en hoe de netcapaciteit doelgericht en zo rendabel mogelijk kan worden uitgebreid.                                                                                         • Om dezelfde reden is, voor de al wél in de planning opgenomen netuitbreidingen, de
                                                          • De Stedin kansenkaarten voor zon-op-dak biedt mogelijkheden voor het maximaal uitnutten van mogelijkheden.                                                                                  ‘verwachting gereed’ nog niet aangepast op de additionele netaanpassingen voor opwek omdat                                      Zuid-West
                                                                                                                                                                                                                                                        nog niet zeker is of deze werkelijk gaan plaatsvinden.
                                                                                                                                                                                                                                                     • Voor alle duidelijkheid: als een netinvestering is opgenomen in het Stedin investeringsplan (IP
                                                                                                                                                                                                                                                        2020) betekent dat nog niet automatisch dat er een definitief besluit is genomen over de
                                                                                                                                                                                                                                                18      uitvoering ervan.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       20




                                         86   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             |   87
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>                                                  NETIMPACT– OPLOSSINGEN NETINFRASTRUCTUUR NOORD                                                                                                                                                                                                                                     NETIMPACT– OPLOSSINGEN NETINFRASTRUCTUUR ZUID-OOST
                                                   Netinfrastructuur Noord                                                                                                                                                                                                                                                            Netinfrastructuur Zuid-Oost
                                                   • TS station Breukelen en de MS stations Breukelen, Maarsenbroek 1, Mijdrecht en Vinkeveen                                                                                                                                                                                         • MS stations Doorn, Houten, Houten-Oost (21kV), Veenendaal 1 en Wijk bij Duurstede.
                                                   Algemene bevindingen
                                                   • In dit Stedin netinfrastructuur gebied is geen wind maar wel 95,9MWp zon op land in zoekgebieden in de nabijheid van deze stations                                                                                                                                               Algemene bevindingen
                                                      opgegeven.                                                                                                                                                                                                                                                                      • In dit Stedin netinfrastructuur gebied is geen wind en 117,3MWp zon op land in zoekgebieden in de nabijheid van deze
                                                            •     Door de inefficiënte benutting van de netinfrastructuur ontstaan eerder knelpunten in de realisatie van de ambitie dan wanneer er een                                                                                                                                  stations opgegeven.
                                                                  betere verhouding wordt gevonden.                                                                                                                                                                                                                                            •     Door de inefficiënte benutting van de netinfrastructuur ontstaan eerder knelpunten in de realisatie van de ambitie dan
                                                   • Vanuit de gemeente De Ronde Venen was op het moment van de Stedin netimpactanalyse (begin maart 2021) nog geen opgave                                                                                                                                                                           wanneer er een betere verhouding wordt gevonden. Bovendien verkleint dit de mogelijkheden voor realisatie van opwek ná
                                                      beschikbaar die meegenomen kon worden. De netimpact in dit gebied zal daardoor nog een heel ander beeld kunnen gaan geven                                                                                                                                                                      2030.
                                                      zodra die opgave toegevoegd wordt aan dit scenario. TS station Breukelen blijft daardoor een potentieel knelpunt.                                                                                                                                                               • Stedin is betrokken in diverse oriënterende onderzoeken en beseft dat de beschikbare netcapaciteit het geheel aan
                                                   Uitbreidingen                                                                                                                                                                                                                                                                        ideeën niet zondermeer kan faciliteren. Stedin is daarom graag bereid om samen met de Kromme Rijn gemeenten een
                                                   Stations                                                                                                                                                                                                                                                                             nadere verkenning uit te voeren op de inpasbaarheid van grootschalige opwek in deze regio voor de periode tot 2030
                                                   • Voor MS stations Maarsenbroek 1 is op basis van de opgegeven opwek geen additionele investering nodig.                                                                                                                                                                             én richting 2040-2050.
                                                   • Voor MS station Mijdrecht is nog geen beeld over opwek voor zon-op-land en wind beschikbaar.
                                                   • Voor de MS stations Breukelen en Vinkeveen staan al investeringen gepland voor uitbreiding van de capaciteit, waardoor de                                                                                                                                                        Uitbreidingen
                                                      opgegeven opwek mee kan liften op deze uitbreidingen door de plaatsing van extra velden.                                                                                                                                                                                        Stations
                                                   • Voor TS station Breukelen (50kV) is de netcapaciteit beschikbaar, maar moet wel het aantal velden uitgebreid worden.                                                                                                                                                             • Voor MS stations Doorn, Wijk bij Duurstede en Veenendaal 1 kan de geplande opwek meeliften op de reeds geplande
                                                   TenneT station Breukelen-Kortrijk                                                                                                                                                                                                                                                     vervangingsinvesteringen. Hiertoe moeten wel extra velden gecreëerd worden.
                                                   • Alhoewel geen onderdeel van de uitgevoerde netimpactanalyse, benoemen we hier op verzoek van TenneT expliciet een                                                                                                                                                                • MS station Houten-Oost is een nieuw 21kV station waar aansluitingen tot 20MW op aangesloten kunnen worden. De
                                                      waarschijnlijke voorwaarde voor de totaal te plaatsen opwekcapaciteit in de gehele U16 regio van 1,8TWh. Hiertoe is een versterking                                                                                                                                                oplevering van dit station is gepland in 2023. De in het RES1.0 scenario opgenomen opwek van 45MWp kan hier op
                                                      van het in dit gebied aanwezige HS station Breukelen-Kortrijk van TenneT noodzakelijk door plaatsing van extra 380/150kV                                                                                                                                                           aangesloten worden.
                                                      transformatoren. Dit vereist naar verwachting een doorlooptijd van 5-10 jaar en een ruimtelijke uitbreiding grenzend aan het station.                                                                                                                                                                                                                                                                                                             Potentiële
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          Type                  Netbelasting    Zon    Zon     Wind                                                                                   Opgenomen     Aantal     Kosten -   Extra - Doorlooptijd                       Verwachting
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     Netvlak           Knelpunt                    Oorzaak                                                 Technische oplossing en handelingsperspectief               haalbaarheid                                                                  Status
                                                                                                                                                                                                                     Potentiële                                                                                                                                         knelpunt                opwek (MW)     (MW)   (MWp)   (MWp)                                                                                    in IP 2020   Assets       M€        m2       - jaren                            gereed
                                                                                    Type                   Netbelasting     Zon    Zon     Wind                                                                                    Opgenomen     Aantal     Kosten -   Extra - Doorlooptijd                       Verwachting                                                                                                                                                                           voor 2030
                                                  Netvlak          Knelpunt                  Oorzaak                                                    Technische oplossing en handelingsperspectief               haalbaarheid                                                                   Status
                                                                                  knelpunt                 opwek (MW)      (MW)   (MWp)   (MWp)                                                                                     in IP 2020   Assets       M€        m2       - jaren                            gereed                                                                                                            Oude 50kV COQ installatie vervangen door trafo 'op steeltjes',
                                                                                                                                                                                                                     voor 2030
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       MS               Doorn            Beide      Velden       9,5MW zon      9,5    13,5            waardoor ruimte vrij komt om een 10 kV sectie te plaatsen.          R              R          1 veld      2,2                   2            Gepland             2022
                                                    MS          Breukelen 10 kV    Geen       Velden        9,4MW zon      9,4     13,4                             Aansluiten op vrije velden.                         R                                                                                                                                                                                                                                  Velden uitbreiden.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   Capaciteit
                                                                                                                                                                         Velden uitbreiden.
                                                                                                                                                                                                                                                                                              Netimpact analyse
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       MS               Houten           Beide
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    & velden
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 9,5MW zon      9,5    13,5                Aansluiten op nieuw 50/21kV station Houten-Oost.                R              R
                                                    TS          Breukelen 50 kV    Beide      Velden         31,6 zon      31,6    45,1           Let op: capaciteitsuitbreiding Breukelen 10kV vereist ook twee        R              S         2 velden      7                   4-5
                                                                                                                                                                                                                                                                                                   RES 1.0                                                                                                                             Aanleiding voor bouw nieuw station is nieuwe grootschalige                                   Nieuw
                                                                                                                                                                            50kV velden.                                                                                                                                               MS          Houten-Oost 21kV       Geen                  31,5MW zon     31,5    45
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             opwek en ontlasting bestaande station Houten                  R              R         station
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  15      2.500        5            Gepland             2023

                                                    MS          Maarssenbroek 1    Geen                     2,7MW zon      2,66    3,8                              Aansluiten op vrije velden.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       MS            Veenendaal 1        Beide      Velden      19,1MW zon     19,1    27,3                  Nieuwe MS-sectie realiseren. Velden uitbreiden                R              R         2 velden     2,1                  2-3           Gepland             2024

                                                    MS             Mijdrecht       Geen                       Geen

                                                    MS             Vinkeveen       Beide     Capaciteit    23,5MW zon      23,5    33,6                   Uitbreiding netcapaciteit. Velden beschikbaar.                R              R         2 velden      3                    2             Gepland            2023
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                21
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       MS          Wijk Bij Duurstede    Beide      Velden      12,6MW zon     12,6    18                    Vervangen transformator en velden uitbreiden.                 R              R         2 velden     4,4                   3            Gepland             2023
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   23
RES 1.0 | Regio U16 | Netimpactanalyse




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               RES 1.0 | Regio U16 | Netimpactanalyse
                                                  NETIMPACT– OPLOSSINGEN NETINFRASTRUCTUUR NOORD-OOST                                                                                                                                                                                                                                NETIMPACT– OPLOSSINGEN NETINFRASTRUCTUUR ZUID-WEST
                                                   Netinfrastructuur Noord-Oost                                                                                                                                                                                                                                                       Netinfrastructuur Zuid-West
                                                   • TS station Driebergen en de MS stations Bilthoven, Driebergen, Utrecht Sorbonnelaan, Zeist en Zeist West                                                                                                                                                                         • TS station Arkel en de MS stations Arkel, Leerdam en Vianen.

                                                   Algemene bevindingen                                                                                                                                                                                                                                                               Algemene bevindingen
                                                   • In dit Stedin netinfrastructuur gebied is 42,2MWp wind en 150MWp zon op land in zoekgebieden in de nabijheid van deze stations opgegeven.                                                                                                                                        • In dit Stedin netinfrastructuur gebied is 53MW wind en geen zon op land opgegeven in zoekgebieden in de nabijheid van deze
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         stations.
                                                   Uitbreidingen
                                                   Stations                                                                                                                                                                                                                                                                           Uitbreidingen
                                                   • Voor MS stations Zeist-West en Utrecht Sorbonnelaan zijn op basis van de opgegeven opwek geen additionele investeringen nodig. Op dit                                                                                                                                            Stations
                                                      moment zijn er nog vrije velden beschikbaar voor deze aansluitingen.                                                                                                                                                                                                            • Voor MS stations Vianen kan de geplande opwek worden aangesloten door enkele velden toe te voegen.
                                                   • Voor MS stations Bilthoven, Driebergen en Zeist kan de geplande opwek meeliften op de reeds geplande vervangingsinvestering. Hiertoe                                                                                                                                             • Voor MS station Leerdam is nog geen beeld over opwek voor zon-op-land en wind beschikbaar.
                                                      moeten wel extra velden gecreëerd worden.                                                                                                                                                                                                                                       • Voor TS station Arkel is reeds een vervangingsinvestering gepland waar de geplande opwek op mee kan liften. Hiertoe moeten
                                                   • Voor TS station Driebergen is capaciteitsuitbreiding nodig en worden transformatoren vervangen en opgeschaald. De opgegeven opwek                                                                                                                                                   wel extra velden worden aangebouwd.
                                                      bevestigt de noodzaak hiervan.                                                                                                                                                                                                                                                  • De netcapaciteit van TS station Arkel (50kV) zal zeker ook vanuit andere RES regio’s worden benut, waardoor de netimpact nog
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         significant zal wijzigen.




                                                                                                                                                                                                                     Potentiële
                                                                                    Type                   Netbelasting     Zon    Zon     Wind                                                                                    Opgenomen     Aantal     Kosten -   Extra - Doorlooptijd                       Verwachting
                                                  Netvlak          Knelpunt                  Oorzaak                                                    Technische oplossing en handelingsperspectief               haalbaarheid                                                                   Status
                                                                                  knelpunt                 opwek (MW)      (MW)   (MWp)   (MWp)                                                                                     in IP 2020   Assets       M€        m2       - jaren                            gereed
                                                                                                                                                                                                                     voor 2030
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        Potentiële
                                                                                                                                                   Velden zijn beschikbaar, maar verouderd. Vervanging gepland                                                                                                                                                            Type                  Netbelasting    Zon    Zon     Wind                                                                                   Opgenomen      Aantal    Kosten -   Extra - Doorlooptijd                       Verwachting
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     Netvlak          Knelpunt                     Oorzaak                                                 Technische oplossing en handelingsperspectief               haalbaarheid                                                                   Status
                                                    MS             Bilthoven      Afname                   25,9MW zon      25,9    37
                                                                                                                                                                            voor 2024.                                  R              R         3 velden     3,5        0         3-4            Gepland            2024                                               knelpunt                opwek (MW)     (MW)   (MWp)   (MWp)
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        voor 2030
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       in IP 2020    Assets      M€        m2       - jaren                            gereed

                                                    MS           Driebergen_10     Beide      Velden        6,3MW zon      6,3      9                                   Velden uitbreiden                               R              R          1 veld      3,1                  1-2            Gepland            2023              MS             Arkel 13 kV        Geen                      Geen
                                                                                             Capaciteit   28MW wind en                             Capaciteitsuitbreiding (extra transformator) en vervangen 50
                                                    TS           Driebergen_50     Opwek
                                                                                              & velden     68,3MW zon
                                                                                                                           68,3    97,5    28
                                                                                                                                                                           kV installatie.                              R              R         4 velden      16       300        4-5            Gepland            2028              MS             Arkel 23 kV        Geen                      Geen
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            Oude 50kV-installatie wordt vervangen, waardoor
                                                    MS          U. Sorbonnelaan    Geen                     3MW wind                        3                       Aansluiten op vrije velden.                         R                                                                                                              TS             Arkel 50 kV        Beide      Velden      40MW wind                      40
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    velduitbreiding mogelijk wordt.                        R              R          1 veld        7                   4-5           Gepland             2027
                                                                                                          11,2MW wind en                          Trafo 'op steeltjes' plaatsen, waardoor ruimte vrij komt om een                                                                             Netimpact analyse
                                                    MS               Zeist         Beide
                                                                                                             2,3MW zon
                                                                                                                           2,3     3,3    11,2
                                                                                                                                                            10 kV sectie te plaatsen. Velden uitbreiden.                R              S         2 velden      10                  4-5
                                                                                                                                                                                                                                                                                                   RES 1.0                             MS              Leerdam           Geen                      Geen


                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                22                                                                                                                                                                                                                                                                                 24
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 Netimpact analyse
                                                    MS            Zeist West       Geen                     2,2MW zon      2,2     3,2                              Aansluiten op vrije velden.                         R                                                                                                              MS               Vianen           Opwek      Velden      13MW wind                      13                           Velden uitbreiden.                             R              S         2 velden      0,1                  1-2
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      RES 1.0




                                         88   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         | 89
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>                                                    NETIMPACT– OPLOSSINGEN NETINFRASTRUCTUUR WEST                                                                                                                                                                                                                                               NETIMPACT– OPLOSSINGEN NETINFRASTRUCTUUR CENTRAAL
                                                      Netinfrastructuur West                                                                                                                                                                                                                                                                     Netinfrastructuur Centraal
                                                      • TS station Oudenrijn en MS stations Honthorst Woerden, IJsselstein, Jutphaas, Lopik, Montfoort. Oudenrijn en Vreeswijk.                                                                                                                                                                  • TS stations Nieuwegein, Utrecht Lage Weide, Utrecht Merwedekanaal
                                                      • Het MS station Woerden-Oost is een potentieel nieuw station dat is ingetekend in het Stedin masterplan. Er wordt al wel                                                                                                                                                                  • MS stations Nieuwgein, Utrecht Blauwkapelseweg, Jaarbeurs TR1, Utrecht Kernweg, Utrecht Leidseveer, Utrecht Merwedekanaal, Utrecht
                                                         onderzocht wat de ruimtelijke inpasbaarheid is qua locatie in de regio, maar er is nog geen opdracht verstrekt voor                                                                                                                                                                       Overvecht, Utrecht Zuid TR2. In onderstaande tabel zijn uitsluitend de stations opgenomen waarvoor opwek is opgegeven.
                                                         realisatie. De kosten, ruimte en tijd zijn niet meegenomen in de totalen.                                                                                                                                                                                                               • Let op: de TS en MS stations Oudenrijn zijn vanuit de indeling van de netinfrastructuur toegewezen aan infrastructuurgebied West
                                                      Algemene bevindingen
                                                      • In dit Stedin netinfrastructuur gebied is 81,2MWp wind en 369,4MWp zon op land opgegeven in zoekgebieden in de                                                                                                                                                                           Algemene bevindingen
                                                         nabijheid van deze stations.                                                                                                                                                                                                                                                            • In dit Stedin netinfrastructuur gebied is 3MWp wind en 74,6MWp zon op land opgegeven in zoekgebieden in de nabijheid van deze stations.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            •     Door de inefficiënte benutting van de netinfrastructuur ontstaan eerder knelpunten in de realisatie van de ambitie dan wanneer er een betere
                                                      Uitbreidingen (zie volgende pagina voor TS station Oudenrijn)                                                                                                                                                                                                                                               verhouding wordt gevonden. Bovendien verkleint dit de mogelijkheden voor realisatie van opwek ná 2030.
                                                      Stations
                                                      • Voor MS stations IJsselstein en Jutphaas zijn op basis van de opgegeven opwek geen additionele investeringen nodig. Op dit                                                                                                                                                               Uitbreidingen
                                                         moment zijn er nog vrije velden beschikbaar voor deze aansluitingen.                                                                                                                                                                                                                    Stations
                                                      • Voor MS station Lopik is nog geen beeld over opwek voor zon-op-land en wind beschikbaar.                                                                                                                                                                                                 • Voor MS station Utrecht Blauwkapelseweg en TS station Utrecht Lage Weide zijn op basis van de opgegeven opwek geen additionele
                                                      • Voor MS stations Honthorst Woerden en Montfoort kan de geplande opwek meeliften op de reeds geplande                                                                                                                                                                                        investeringen nodig. Op dit moment zijn er nog vrije velden beschikbaar voor deze aansluitingen.
                                                         vervangingsinvestering. Hiertoe moeten wel extra velden gecreëerd worden.                                                                                                                                                                                                               • Voor MS stations Nieuwegein, Oudenrijn en Utrecht Kernweg en TS station Nieuwegein zijn aanpassingen in de installatie en/of additionele
                                                      • Voor MS station Vreeswijk moeten velden uitgebreid worden om de opwek aan te kunnen sluiten.                                                                                                                                                                                                velden nodig.

                                                                                                                                                                                                                 Potentiële
                                                                                        Type                 Netbelasting     Zon     Zon     Wind                                                                             Opgenomen      Aantal      Kosten -       Extra - Doorlooptijd                        Verwachting
                                                     Netvlak         Knelpunt                     Oorzaak                                                Technische oplossing en handelingsperspectief          haalbaarheid                                                                           Status
                                                                                      knelpunt               opwek (MW)      (MW)    (MWp)   (MWp)                                                                              in IP 2020    Assets        M€            m2       - jaren                             gereed
                                                                                                                                                                                                                 voor 2030
                                                                                                            3,2MW wind en
                                                         MS      Honthorst Woerden      Beide      Velden
                                                                                                              2,6MW zon
                                                                                                                              2,7     3,8     3,2                       Velden uitbreiden.                            R              R       2 velden           4,6                       1-3          Gepland            2022

                                                         MS          IJsselstein        Geen                  18,4MW zon     18,4     26,3                          Aansluiten op vrije velden.                       R                                                                                                                                                                Type               Netbelasting    Zon    Zon     Wind
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       Potentiële
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     Opgenomen     Aantal     Kosten -   Extra - Doorlooptijd                       Verwachting
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                Netvlak            Knelpunt                     Oorzaak                                          Technische oplossing en handelingsperspectief        haalbaarheid                                                                   Status
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     knelpunt             opwek (MW)     (MW)   (MWp)   (MWp)                                                                         in IP 2020   Assets       M€        m2       - jaren                            gereed
                                                         MS           Jutphaas          Geen                  17,5MW zon     17,5     25                            Aansluiten op vrije velden.                       R                                                                                                                                                                                                                                                                                voor 2030

                                                         MS            Lopik            Geen                     Geen
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  MS            Nieuwegein 10kV       Beide     Velden    18,7MW zon     18,7    26,7             Nieuwe MS-sectie realiseren. Velden uitbreiden.         R              R         3 velden     3,5        0          2             Gepland            2022

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                Netimpact analyse
                                                         MS          Montfoort          Beide      Velden     9,8MW zon       9,8     14
                                                                                                                                                       Vervangen 10kV installatie en transformatoren. Velden
                                                                                                                                                                                                                      R              R        1 veld            12            0           5            Gepland            2023
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  TS            Nieuwegein 50kV       Opwek     Velden    11,1MW zon     11,1    15,8           15MW vanaf Utrecht Science Park. Velden uitbreiden.       R              S          1 veld      1,5        0         1-2
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     RES 1.0
                                                                                                                                                                            uitbreiden.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          3MW wind en
                                                         MS        Oudenrijn 10 kV      Beide      Velden     21MW wind                      21,2          Vervangen 10kV installatie. Velden uitbreiden.             R              R       2 velden           17        2.500           2-3          Gepland            2023
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  MS      Utrecht Blauwkapelseweg     Geen
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           3,7MW zon
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         3,7     5,3      3                  Aansluiten op vrije velden.                  R
                                                                                                                                                                                                                                                                                                 Netimpact analyse                                MS            Utrecht Kernweg       Geen                3,3MW zon      3,3     4,7                         Aansluiten op vrije velden.                  R
                                                         MS          Vreeswijk         Opwek       Velden     34,4MW zon     34,4     49,2                              Velden uitbreiden.                            R              S       3 velden           0,6           0           1-2
                                                                                                                                                                                                                                                                                                      RES 1.0
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     Gesprekken over              TS      Utrecht Lage Weide 50 kV    Geen                15,5MW zon     15,5    22,1                        Aansluiten op vrije velden.                  R                                                          1-2
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           25                                                                                                                                                                                                                                                                     27
                                                                                                                                                                                                                                              Nieuw
                                                         MS        Woerden-Oost         Geen                                                                                                                                                                    50        5.000         7-10                           grondoptie
                                                                                                                                                                                                                                              station                                                                    gestart
RES 1.0 | Regio U16 | Netimpactanalyse




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                RES 1.0 | Regio U16 | Netimpactanalyse
                                                    NETIMPACT– OPLOSSINGEN NETINFRASTRUCTUUR WEST                                                                                                                                                                                                                                               INDICATIE NETIMPACT – HAALBAARHEID RES1.0 SCENARIO
                                                         Algemene bevindingen TS station Oudenrijn (50kV)                                                                                                                                                                                                                                       Globale nettoets december 2020                                                                                                             Aanbevelingen t.a.v. haalbaarheid RES1.0 scenario (vervolg)
                                                         • In het RES1.0 scenario is 57MWp wind en 251MWp zon opgegeven die op TS station Oudenrijn wordt aangesloten. Dit omvat zowel het nieuwe Energielandschap Rijnenburg als opwek in de                                                                                                   Stedin heeft in december 2020 een globale nettoets uitgevoerd op de contouren van potentiële                                               •  De opgave voor grootschalig zon op dak van 0,19TWh (=pijplijn+ambitie) omvat in
                                                            buurt van Reijerscop. Dit overschrijdt de beschikbare netcapaciteit van TS station Oudenrijn waardoor netinvesteringen noodzakelijk zijn.                                                                                                                                                                                                                                                                                         voorliggend RES1.0 scenario 144MW (=206MWp), met een concentratie in 37
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                zoekgebieden zoals die toen in beeld waren. Hieruit zijn 3 potentiële knelpunten naar boven
                                                         • De MS stations Oudenrijn (10kV), Jutphaas, Montfoort, Lopik en IJsselstein zijn als TS/MS-stations (onderstations) aangesloten op het TS station Oudenrijn (50kV). Dat betekent dat ook de                                                                                                                                                                                                                                         CBS-buurten die gezamenlijk 50% van deze ambitie omvatten
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                gekomen die nog altijd geldig zijn:                                                                                                           (bedrijventerreinen).
                                                            capaciteit van deze stations afhankelijk is van de beschikbare TS capaciteit. Op het TS station moet ‘vrije ruimte’ gereserveerd blijven om ook aan de onderliggende MS stations opwek te                                                                                           • Voor TS station Oudenrijn is op basis van het RES1.0 scenario een groot knelpunt
                                                            kunnen toevoegen.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 •   Parallel aan deze netimpactanalyse heeft Stedin medio maart 2021 inzicht
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    vastgesteld.                                                                                                                                  geboden welk deel van het dakpotentieel gefaciliteerd kan worden met de
                                                                 • Regionale samenwerking van gemeenten die gebruikmaken van dit deelnet is een vereiste.                                                                                                                                                                                       • Voor de regio Kromme Rijn zal de vraag het aanbod naar verwachting gaan overstijgen                                                             bestaande Stedin netinfrastructuur in MS-ringen: plusminus 400MW
                                                         • Naar verwachting omvat het RES1.0 scenario nog niet de volledige opgave voor opwek op al deze stations, waardoor het knelpunt waarschijnlijk nog groter wordt.                                                                                                                           zodra het RES bod verder wordt uitgewerkt.                                                                                                    (=573MWp) met een produktie van 0,54TWh. Dit zal in de praktijk niet
                                                         • Vanuit de planvorming van de energietransitie is het van belang om een integraal beeld te vormen van de regionale ontwikkeling van het energiesysteem. Ook op dit knelpunt is het van                                                                                                • Voor MS en TS station Breukelen gaan waarschijnlijk ook knelpunten vastgesteld worden                                                           volledig benut gaan worden door factoren als dakconstructies, rentabiliteit
                                                            belang om niet alleen naar opwek te kijken, maar ook naar de warmtetransitie (met name de elektrificatie van warmtevoorzieningen en de elektrificatie van warmtebronnen).                                                                                                               zodra De Ronde Venen haar opgave toevoegt aan de opgave van Stichtse Vecht.                                                                   van business cases en de bereidheid van dakeigenaren.
                                                         • De benodigde netinvesteringen zijn weliswaar opgenomen (als prognose) in de investeringsplannen van Stedin en TenneT maar de besluitvorming is nog afhankelijk van (1) de regionale                                                                                                                                                                                                                                                •   In vervolg hierop wil Stedin graag meedenken met welke gemeentelijke
                                                            plan- en besluitvorming en (2) de ruimtelijke inpasbaarheid van de extra netinfrastructuur. De geplande verwachting gereed is daarom op dit moment onbekend.                                                                                                                                                                                                                                                                          stimuleringsmaatregelen op welke plekken een investering in de MS-ringen
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                Aanbevelingen t.a.v. haalbaarheid RES1.0 scenario                                                                                                 potentieel het meeste winst kan opleveren in termen van op te wekken
                                                         Uitbreidingen – TS station Oudenrijn (50kV)                                                                                                                                                                                                                                            •  Doordat gemeenten in het RES-proces hun potentiële zoekgebieden en de samenstelling                                                            vermogen uit zon-op-dak.
                                                         • Het TS station Oudenrijn beschikt nog over capaciteit om opwek aan te sluiten tot opgeteld een vermogen van 100-130MW. (De benodigde capaciteit voor Energielandschap Rijnenburg is                                                                                                     ervan met zon-op-land en wind stapsgewijs opbouwen is het moment van aanlevering van
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   het RES1.0 scenario slechts een momentopname in het voortgaande RES-proces.                                                             •    Ten bate van een efficiënte uitvoering van werkzaamheden, ter voorkoming van
                                                            hierop nog niet in mindering gebracht)
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   •    Niet alle gemeenten hebben in deze fase van het RES-proces een (volledige) opgave                                                       additionele kosten en ter vermijding van desinvesteringen, is het van belang om
                                                         • Stedin heeft in de investeringsplanning uitbreidingen opgenomen die, afhankelijk van de besluitvorming (concreetheid en zekerheid) van regionale ontwikkelingen, gerealiseerd gaan worden.                                                                                                                                                                                                                                           de plannen van diverse energietransitie thema’s te combineren, zodat helder
                                                                 • Vervangen van de bestaande 50kV installatie, waardoor de 2 bestaande transformatoren beiden ten volle benut kunnen worden. Dit leidt tot een verdubbeling van de netcapaciteit:                                                                                                      kunnen doen.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                •  Stedin heeft in het afgelopen jaar regelmatig een kwalitatieve nettoets uitgevoerd op de                                                     wordt welke wijzigingen wanneer in de lagere netvlakken nodig zijn. Dit voorkomt
                                                                    van 100-130 MW naar 200-260 MW.                                                                                                                                                                                                                                                inpasbaarheid van opwek in globale zoekgebieden en is graag bereid dat te blijven doen                                                       dat op dezelfde locaties bij herhaling de grond open moet voor additionele
                                                                 • In een volgende stap kan een extra transformator toegevoegd worden, waardoor de netcapaciteit verder toeneemt met 100MW. Voor deze stap is extra ruimte nodig en is een nieuw                                                                                                   waar zinvol.                                                                                                                                 netaanpassingen. Dit kan in een uitvoeringsprogramma samengebracht worden.
                                                                    volwaardig TenneT 150kV station nodig. Stedin en TenneT trekken gezamenlijk op in de ruimtelijke procedures en het vinden van een nieuwe locatie. Om een 3e transformator aan te                                                                                            •  Stedin biedt aan om na vaststelling van het definitieve RES1.0 bod van de U16 in Q4 2021
                                                                    kunnen sluiten is een nieuw 150kV station van TenneT voorwaardelijk. Afhankelijk van de locatiebehoefte van TenneT en de bestemmingsplan mogelijkheden is mogelijk ook een                                                                                                     opnieuw een netimpactanalyse uit te voeren als de opgave significant afwijkt van het
                                                                    nieuw station voor Stedin nodig.                                                                                                                                                                                                                                               voorliggende RES1.0 scenario. Daarmee kan de haalbaarheid herijkt worden en een nadere
                                                                 • Om de regionale ontwikkelingen mogelijk te maken is het van belang dat de gemeente(n) samen met Stedin en TenneT onderzoeken welke mogelijkheden er zijn. Gezien de                                                                                                             uitwerking ondersteunen in een uitvoeringsprogramma.
                                                                    gebruikelijke doorlooptijden van 5-7 jaar voor Stedin en 7-10 jaar voor TenneT is het zaak hier gezamenlijk nu op door te pakken.
                                                                                                                                                                                                                       Potentiële
                                                                                       Type                 Netbelasting      Zon     Zon     Wind                                                                                   Opgenomen      Aantal            Kosten -    Extra - Doorlooptijd                           Verwachting
                                                  Netvlak         Knelpunt                       Oorzaak                                                   Technische oplossing en handelingsperspectief              haalbaarheid                                                                               Status
                                                                                     knelpunt               opwek (MW)       (MW)    (MWp)   (MWp)                                                                                    in IP 2020    Assets              M€         m2       - jaren                                gereed
                                                                                                                                                                                                                       voor 2030
                                                                                                                                                            Stap 1: aansluiten tot maximaal vermogen van één
                                                                                                                                                                       transformator: 100-130MW                           R                        2 velden             1,2         0           1-2
                                                                                                                                                     Stap 2: vervangen 50kV installatie, waardoor 2 transformatoren
                                                                                                 Capaciteit 56,8MW wind en
                                                    TS          Oudenrijn 50 kV       Beide
                                                                                                  & velden   175,8MW zon
                                                                                                                             175,8   251,1    56,8   benut kunnen worden: verdubbeling netcapaciteit (100-130MW           R              R         4 velden              17       5.000         5-7
                                                                                                                                                                                   extra)
                                                                                                                                                          Stap 3: toevoegen van 3e transformator t.b.v verdere
                                                                                                                                                                 uitbreiding netcapaciteit (100MW extra)                  R              R              Trafo           5,5         0           7-10                                       26                                                                                                                                                                                                                                                                     28




                                         90   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        |   91
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>                                                  AANBEVELINGEN SYSTEEM EFFICIËNTIE                                                                                                                                                                               BELANG VAN HET TOTAALBEELD: ÉÉN ENERGIESYSTEEM
                                                   Belang van systeem efficiëntie
                                                   De elektriciteits- en gasnetten zijn door de energietransitie ingrijpend aan het veranderen. Om alle ontwikkelingen als gevolg van de energietransitie te faciliteren en betaalbaar te
                                                   houden, is het noodzakelijk om naar het totale energiesysteem te kijken. Door de systeem efficiëntie te verbeteren, wordt de gemiddelde benutting van het net verbeterd, en wordt                                Integraal systeem                                                                                        Mobiliteit
                                                   de betaalbaarheid van de energietransitie vergroot. Er zijn verschillende factoren waarmee bijgedragen kan worden aan systeem efficiëntie.                                                                       Door de energietransitie maakt het energiesysteem een verandering door. Waar                             In het regeerakkoord en het Klimaatakkoord staat dat uiterlijk in 2030 alle
                                                   Voor meer informatie zie ook de factsheet systeem efficiëntie van Netbeheer Nederland*.                                                                                                                          vroeger de vraag naar energie de infrastructuur bepaalde, zal nu het decentrale aanbod                   nieuwe auto's emissieloos moeten zijn. Volgens prognoses die voortkomen uit
                                                                                                                                                                                                                                                                    haar stempel gaan drukken. Het net wordt een multifunctionele verbinder waarin de                        het Klimaatakkoord is in 2030 de laadbehoefte van elektrische personenauto's
                                                                                                                                                                                                                                                                    elektriciteit-, warmte- en gasinfrastructuur steeds meer met elkaar verbonden zal zijn.                  7.100 gigawattuur (GWh). Om aan deze laadbehoefte te voldoen zijn landelijk
                                                                  Zon/wind verhouding                          Om de capaciteit van de stations en verbindingen goed te benutten, is een 50-50 verhouding tussen zon/wind in opgesteld vermogen                     Een integraal energiesysteem vraagt ook om een integrale planning en ontwikkeling                        naar schatting 1,2 miljoen laadpunten nodig
                                                                  50-50 voor opwek                             ideaal. De opgave bevat 84% zon (1122MWp) en 16% wind (211MWp) en is daardoor zeer scheef, waardoor sneller technische knelpunten                    met een kijk naar 2030 en 2050. Het opstellen van een integrale visie is daarom erg
                                                                                            Verbetering
                                                                                                               ontstaan. Vanuit maatschappelijke kosten is het van belang om deze beter in balans te brengen. Door de omvang van wind te verhogen                   belangrijk om tijdig aan het werk te kunnen met de nieuwe infrastructuur. Zo worden                      Landbouw
                                                                                            mogelijk
                                                                                                               van 211MWp naar 421MWp (+210MWp) en die van zon te verlagen van 1122MWp naar 421MWp (-700MWp) wordt de verhouding in                                 regionale RES-plannen uiteindelijk verbonden in een integrale landelijke RES en kunnen                   Ontwikkelingen in de agrarische sector met veel impact op het elektriciteitsnet
                                                                                                               evenwicht gebracht met eenzelfde opbrengst: 1,67TWh. De behoefte aan netcapaciteit voor opwek is daarmee 490MWp lager.                               er optimalisaties worden uitgevoerd op nationaal niveau.                                                 zijn zon op (stal)dak en zonneweides op landbouwgronden. Binnen de
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             glastuinbouw zijn twee thema's relevant: verduurzaming (elektrificatie d.m.v.
                                                                                                               De spreiding van initiatieven is vooralsnog niet evenwichtig verdeeld over de regio. Dit kan veroorzaakt zijn door de actuele samenstelling          Verschillende programma’s RES, NAL, TVW, CES en PEH zullen integraal moeten worden                       warmtepompen) en intensivering (meer belichting voor hogere opbrengst).
                                                                  Benutting van het         Verbetering        van het RES1.0 scenario dat slechts een momentopname is in het RES proces en nog aangevuld zal gaan worden. Los daarvan lijkt er goed                bekeken voor een krachtig regionaal plan.                                                                Ook is de opwek van groengas een belangrijk thema voor de landbouwsector.
                                                                  bestaande net             mogelijk           rekening gehouden te worden met de locaties van de zoekgebieden en de afstand tot de bestaande netinfrastructuur. Bij de verdere
                                                                                                               uitwerking van zoekgebieden zal dit duidelijk worden.                                                                                                Sectorale ontwikkelingen                                                                                 Gebouwde omgeving
                                                                                                                                                                                                                                                                    Voor de RES is het slim om alle sectorale ontwikkelingen goed in beeld te hebben,                        De impact van keuzes voor warmteoplossingen voor de gebouwde omgeving
                                                                                                               Het clusteren van opwek geeft voordelen als efficiëntere benutting en lagere maatschappelijke kosten.
                                                                                            Verbetering                                                                                                                                                             omdat ze grote invloed kunnen hebben op de energie-infractructuur.                                       op de elektriciteits- en gasinfrastructuur is groot. Verzwaringen van het
                                                                                                               In het RES 1.0 scenario is sprake van een grote mate van versnippering van opweklocaties. Ook de aansluitingen op het netvlak TS kunnen
                                                                  Clustering van opwek      mogelijk                                                                                                                                                                                                                                                                         elektriciteitsnet betekent ook dat er ruimte voor nieuwe middenspanning en
                                                                                                               kleiner zijn dan opgegeven als in de betreffende zoekgebieden deze niet zijn geconcentreerd op één locatie. Bij de verdere uitwerking van
                                                                                                                                                                                                                                                                    Industrie                                                                                                laagspanning stations nodig is in de wijken. Aangeraden wordt om bij de
                                                                                                               zoekgebieden zal dit duidelijk worden.
                                                                                                                                                                                                                                                                    Elektrificatie speelt een belangrijke rol bij het realiseren van duurzaamheidsambities                   verdere uitwerking van de Transitievisies Warmte en Wijkuitvoeringsplannen
                                                                                                            Om het transport van energie te beperken is het slim om energie op te wekken dichtbij de locatie waar het gebruikt gaat worden, of daar                 binnen de industrie. Ook kan de industrie een bron zijn van restwarmte of kan de                         de impact op het elektriciteits- en gasnet en de openbare ruimte goed mee te
                                                                  Vraag en aanbod lokaal                    waar er veel wordt opgewekt nieuwe afname te plaatsen. In het RES 1.0 scenario lijkt vraag en aanbod redelijk te matchen aangezien de                   industrie een rol spelen in de levering van duurzame gassen (bijvoorbeeld de productie                   nemen.
                                                                  matchen                   Redelijke match zon en windparken voorzien zijn in de meer stedelijke gebieden van de regio. Echter, de opgave van enkele gemeenten in een minder                       van biogas). Hiervoor dient in veel gevallen nieuwe infrastructuur gerealiseerd te
                                                                                                            stedelijke omgeving ontbreken mogelijk nog.                                                                                                             worden. De grote industrieclusters werken aan CESsen: cluster energie strategieën.
                                                                                                                                                                                                                                                                    Hierin wordt beschreven wat de energiebehoefte van een cluster is, wat de
                                                                                                                Er zijn meerdere manieren om het energiesysteem nog beter de benutten. We nodigen de regio nadrukkelijk uit om in de komende jaren                  investeringen van de industrie en wat de CO2 reductie bijdrage van een CES kan zijn.
                                                                 Overig: Cable pooling,      Verbetering
                                                                                                                samen intensief te zoeken, samen met marktpartijen, naar de lokale inpassing van innovatie- en flex-oplossingen om de netimpact van de              Aansluiting tussen RES en CES wordt door de desbetreffende regio geborgd.
                                                                 curtailment, etc.           mogelijk
                                                                                                                energietransitie te beperken. Denk bijvoorbeeld aan koppelen opwek-verbruik, cable pooling wind/zon en opslag.


                                                   * https://www.netbeheernederland.nl/_upload/Files/Factsheet_Systeemefficientie_185.pdf                                                                                                               29                                                                                                                                                                                                           31
RES 1.0 | Regio U16 | Netimpactanalyse




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 RES 1.0 | Regio U16 | Netimpactanalyse
                                                                                                                                                                                                                                                             AFKORTINGEN, EENHEDEN EN TERMINOLOGIE
                                              6. BIJLAGEN
                                                                                                                                                                                                                                                             Afkorting
                                                                                                                                                                                                                                                                          Toelichting                                                                                                  Terminologie            Betekenis
                                                                                                                                                                                                                                                             netvlak                                                      Eenheden        Toelichting

                                                                                                                                                                                                                                                                          Laagspanning. Netvlak dat huizen verbindt                                                                                            Elektriciteitsnet met een vergelijkbaar
                                                                                                                                                                                                                                                             LS                                                                                                                        Netvlak
                                                                                                                                                                                                                                                                          met transformatorhuisjes in de buurt. <1 kV                                                                                          spanningsniveau.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          kV              Kilo Volt - eenheid van spanning
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               Apparaat dat de brug slaat tussen twee
                                                                                                                                                                                                                                                                          Middenspanning. Netvlak tussen de                                                                                                    spanningsniveaus door de electriciteit te
                                                                                                                                                                                                                                                             MS           transformatorhuisjes in de buurt tot aan                                                                     Transformator           transformeren van hoog naar laag voltage (of
                                                                                                                                                                                                                                                                          stations met middenspanning. 1 – 25 kV                                                                                               andersom).
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          Mega Volt Ampere – Nagenoeg gelijk
                                                                                                                                                                                                                                                                          Tussenspanning. Netvlak tussen TS en HS         MVA             aan Mega Watt (MW). Eenheid van                                     Transformatoren, kabels en/of schakelaars
                                                                                                                                                                                                                                                             TS                                                                                                                                               (velden) in stations zijn niet geschikt zijn voor de
                                                                                                                                                                                                                                                                          stations van TenneT met spanningsniveaus                        schijnbaar vermogen
                                                                                                                                                                                                                                                                          25 – 66 kV                                                                                                                          benodigde stroomsterkte. De oplossing is dan in
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       Knelpunt op capaciteit volgorde van voorkeur: componenten bijplaatsen
                                                                                                                                                                                                                                                                          Hoogspanning. Het landelijke transportnet                                                                                           terplekke, deze componenten uitruilen voor
                                                                                                                                                                                                                                                             HS                                                                           Mega Watt piek – piekvermogen van                                   grotere, of een nieuw station bouwen.
                                                                                                                                                                                                                                                                          beheerd door TenneT.
                                                                                                                                                                                                                                                                          ≥ 110 kV                                                        een installatie.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          Bij opwekinstallaties voor grootschalige                             Gebrek aan vrije schakelaars (velden) om kabels
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          MWp             opwek wordt de omvormer zo ingesteld                                 veilig op te monteren. In deze velden zit een
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          dat het aansluitvermogen (MW) op het         Knelpunt op
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               schakelaar en kortsluitbeveiliging. De oplossing
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          elektriciteitsnet 70% van het                aansluitingen
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               is dan meer velden aanbouwen of een nieuwe
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          piekvermogen (MWp) bedraagt.                                         installatie (rij met velden) neerzetten.

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               Gecombineerd aansluiten van meerdere
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       Cable pooling
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               ontwikkelaars of systemen op één netaansluiting.

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               Het ruimtelijk bijeen zetten van bijvoorbeeld
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               meerdere windturbines of zonneparken zodat
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       Clustering
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               grotere parken ontstaan met een hoger vermogen
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               die minder aansluitingen nodig hebben.


                                                  30                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 32




                                         92   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           | 93
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>                                                                                                 Netimpactanalyse door TenneT
                                                                                                 •    In de zomer van 2020 heeft TenneT de netimpact bepaald van alle concept-RES-sen, waarvan de regionale netbeheerders tot die
                                                                                                      tijd één of meer doorrekeningen hadden gedaan. De impactbepaling is uitgevoerd per hoogspanningsdeelnet. Dit is een deel van
                                                                                                      de 110/150kV-netten, dat qua bedrijfsvoering als een aparte entiteit kan worden beschouwd en dat geografisch meestal één of
                                                                                                      soms twee of drie provincies omvat.
                                                                                                 •    De regionale netbeheerders hebben aan TenneT de gegevens ter beschikking gesteld, die zij hebben ontvangen van de
                                                                                                      betreffende RES-regio’s.
                                                                                                 •    Als de RES-regio aan de regionale netbeheerder had gevraagd om meer dan één scenario door te rekenen, heeft de regionale
                                                                                                      netbeheerder de gegevens aan TenneT overlegd, die conform het uiteindelijke concept-RES-scenario waren of daar zo dicht
                                                                                                      mogelijk bij in de buurt lagen.
                                                                                                 •    TenneT heeft de ontvangen gegevens vergeleken met de uitgangspunten voor het Investeringsplan Net op land 2020-2029
                                                                                                      (hierna: IP2020), dat TenneT op 1 oktober 2020 heeft gepubliceerd. In dit IP is niet uitsluitend rekening gehouden met de
                                                                                                      ontwikkeling van duurzame opwek op land, maar óók met verwachte ontwikkelingen op het gebied van wind op zee, industrie en
                                                                                                      mobiliteit. Daar waar de concept-RES-gegevens daar aanleiding toe gaven zijn aanvullende berekeningen gedaan.
                                                                                                 •    De uitkomsten van de analyses van de regionale netbeheerders en TenneT sluiten soms niet naadloos op elkaar aan. Hierover is
                                                                                                      nog nadere afstemming nodig tussen de netbeheerders.
                                                                                                 •    In deze rapportage wordt eerst ingegaan op de projecten, die in het IP2020 zijn opgenomen. Dit zijn projecten, die in de
                                                                                                      realisatiefase zijn, dan wel in de basisontwerpfase, dan wel in de studiefase. Daarna wordt de netimpact van de concept-RES
                                                                                                      besproken in relatie tot de projecten – en de daaraan ten grondslag liggende voorziene knelpunten in het net – uit het IP2020.
                                                                                                 •    Update april 2021: TenneT heeft in het voorjaar van 2021 nieuwe gegevens ontvangen van de regionale netbeheerders. Dit zijn
                                                                                                      gegevens van de RES 1.0 scenario’s van de RES’regio’s. TenneT heeft deze cijfers vergeleken met de gegevens uit de concept-
                                                                                                      RES scenario’s en heeft voor de onderhavige RES-regio geconstateerd, dat de veranderingen in de data tot wezenlijke
                                                                                                      verandering leiden van de voorziene impact op het hoogspanningsnet. TenneT constateert dat als de optelsom van alle initiatieven
                                                                                                      in het RES programma blijven staan de haalbaarheid (alles vóór 2030) en maakbaarheid (arbeid) een probleem kan worden. In
                                                                                                      deze fase van het RES proces is dat nog niet uit te sluiten.

                                                     33
                                                                                            35   Oktober 2020                   C1 - Publieke Informatie
RES 1.0 | Regio U16 | Netimpactanalyse




                                                                                                                                                                                                                                                             RES 1.0 | Regio U16 | Netimpactanalyse
                                                                                                 Belangrijkste capaciteitsprojecten IP2020
                                                                                                 150 kV-deelnet Flevoland-Gelderland-Utrecht
                                                                                                                                      65     12
                                                                                                                                63
                                                                                                                                                  81
                                                                                                                                80

                                                                                                                                 83                    73

                                                                                                                           45
                                                                                                                                76




                                                  Netimpactanalyse
                                                                                                                                       79
                                                                                                          13              82
                                                                                                                     18
                                                                                                                                                                                       31
                                                                                                                                                 74



                                                  concept-RES'en 150 kV-deelnet                  65
                                                                                                                69
                                                                                                                                                                                  67



                                                  Flevoland-Gelderland-Utrecht
                                                                                                          63                                                           65

                                                                                                                                                                                                           Studie
                                                                                                         68                                                           32

                                                                                                                                                                                                           Basisontwerp
                                                                                                                                                                 71


                                                  TenneT TSO
                                                                                                                                                            65
                                                                                                                           66                                                                              Realisatie
                                                                                                                                            62
                                                                                                                                                            29

                                                  Oktober 2020                                                       70                                                                               Specificatie projecten: zie volgende pagina’s


                                                  Oktober 2020   C1 - Publieke Informatie
                                                                                            36   Oktober 2020                   C1 - Publieke Informatie




                                         94   |                                                                                                                                                                                                       | 95
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>                                                            Specificatie belangrijkste capaciteitsprojecten IP2020                                                                                  Specificatie belangrijkste capaciteitsprojecten IP2020
                                                            150 kV-deelnet Flevoland-Gelderland-Utrecht                                                                                             150 kV-deelnet Flevoland-Gelderland-Utrecht
                                                            380 kV-projecten:                                                                                                                       150 kV-projecten (vervolg):
                                                                                                                                                                                               73   Realisatie van nieuw 150 kV-station Dronten Olsterpad.
                                                       12   Opwaarderen transportcapaciteit 380 kV-verbinding Ens-Lelystad naar 2 x 2.635 MVA.
                                                                                                                                                                                               74   Uitvoeren van een studie naar een nieuw 150 kV-station bij Harselaar.
                                                       13   Opwaarderen transportcapaciteit 380 kV-verbinding Diemen-Lelystad naar 2 x 2.635 MVA.
                                                                                                                                                                                               76
                                                       18   Studie naar capaciteitsuitbreiding verbinding Diemen-Lelystad met extra circuit.                                                        Uitvoeren van een studie naar een nieuw 150 kV-kabelcircuit naar Almere.

                                                            Studie naar realisatie nieuw 380kV-station Wijchen om groei duurzame opwekking in Gelderland en Noord-                             79   Als gevolg van een aanvraag van een windpark en Liander het uitbreiden van de 150 kV-installatie Zeewolde.
                                                       29
                                                            Oost Brabant te faciliteren.                                                                                                       80
                                                                                                                                                                                                    Als gevolg van een aanvraag van een windpark en Liander het uitbreiden van de 150 kV-installatie Lelystad.
                                                       31
                                                            Studie naar opwaardering transportcapaciteit 380kV-verbinding Doetinchem-Hengelo naar
                                                                                                                                                                                               81
                                                            2 x 2.635 MVA.                                                                                                                          Als gevolg van een aanvraag van Liander het uitbreiden van de 150 kV-installatie Dronten.
                                                                                                                                                                                               82
                                                       32   Studie naar opwaardering transportcapaciteit 380 kV-verbinding Dodewaard-Doetinchem naar                                                Als gevolg van een aanvraag van Liander het uitbreiden van de 150 kV-installatie Almere.
                                                            2 x 2.635 MVA.
                                                                                                                                                                                               83
                                                            Uitvoeren van een studie naar een nieuw 380/150 kV-station Almere waarmee een deelgebied (pocket) kan                                   Uitvoeren van een studie naar een nieuw 150 kV-station in de omgeving van vliegveld Lelystad.
                                                       45
                                                            worden gerealiseerd voor het faciliteren van grootschalige datacenters en duurzame opwek in Almere en
                                                            Zeewolde.

                                                       65   Uitvoeren van een studie naar de daadwerkelijke opsplitsing van het 150 kV-net in Flevoland, Gelderland en
                                                            Utrecht in deelgebieden (pockets). Hiervoor zijn uitbreidingen op en/of nieuwe 380 kV-stations nodig.


                                                  37        Oktober 2020          C1 - Publieke Informatie                                                                                39        Oktober 2020                C1 - Publieke Informatie
RES 1.0 | Regio U16 | Netimpactanalyse




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          RES 1.0 | Regio U16 | Netimpactanalyse
                                                            Specificatie belangrijkste capaciteitsprojecten IP2020                                                                                  Netimpact concept-RES 150 kV-deelnet Flevoland-Gelderland-Utrecht
                                                            150 kV-deelnet Flevoland-Gelderland-Utrecht                                                                                             Het 150 kV-net in Flevoland/Gelderland/Utrecht wordt – met name door aanpassingen op stations – volgens de huidige inzichten
                                                                                                                                                                                                    opgesplitst in zes zogenoemde pockets. Dit zijn relatief kleine deelnetten met ieder een aansluiting op het 380 kV-net, zodat opgewekte
                                                            150 kV-projecten:                                                                                                                       stroom die niet in dezelfde regio wordt gebruikt snel kan worden afgevoerd naar en via het 380 kV-net. In Flevoland (of meer specifiek in
                                                                                                                                                                                                    de Flevopolders) gaat het om twee pockets: één achter het uit te breiden 380/150 kV-station Lelystad en één achter het nieuw te
                                                       62   Aanleg van een nieuw 150 kV-kabelcircuit tussen Zaltbommel en opstijgpunt Wamel (richting Druten).
                                                                                                                                                                                                    realiseren 380/150 kV-station bij Almere. Het 150 kV-net in de Gelderland wordt opgesplitst in drie pockets: één achter het uit te breiden
                                                       63
                                                            Eerste fase richting opsplitsing van net 150 kV-net in Flevoland, Gelderland en Utrecht in deelgebieden (pockets). Hiervoor             380/150 kV-station Doetinchem, één achter het uit te breiden 380/150 kV-station Dodewaard en één achter het nieuw te realiseren
                                                            worden twee dwarsregeltransformatoren in Utrecht Lage Weide geplaatst en een derde 380/150 kV-transformator in 380 kV-                  380/150 kV-station omgeving Wijchen. Het 150 kV-net in Utrecht komt als pocket achter het uit te breiden 380/150 kV-station Breukelen-
                                                            station Lelystad.                                                                                                                       Kortrijk.
                                                       66   Uitvoeren van een studie naar de versterking van het 150 kV-net in het Rivierenland (o.a. Tiel, Zaltbommel en Culemborg).               De concept-RES-opgave voor Flevoland-Gelderland-Utrecht* is in totaal groter dan waar rekening mee is gehouden in IP2020. Dit wordt
                                                            Uitvoeren van een studie naar de versterking van het 150 kV-net in de Achterhoek (o.a. Doetinchem, Winterswijk en                       met name veroorzaakt door een significant grotere opgave van grootschalig zon-PV opwek in de provincie Gelderland. Hierdoor wordt de
                                                       67
                                                            Lochem).                                                                                                                                nut en noodzaak voor het opsplitsen van het FGU- net in pockets nogmaals bevestigd.

                                                       68   Uitvoeren van een studie naar een nieuw 150 kV-station bij Oudenrijn inclusief verhoging transportcapaciteit van de 150 kV-             Naast het realiseren van de pockets zijn naar verwachting extra 150 kV-netinvesteringen noodzakelijk, in het gebied tussen Dodewaard,
                                                            verbinding tussen Utrecht Lage Weide en nieuw 150 kV-station Oudenrijn.                                                                 Renkum, Arnhem en Nijmegen. Samen met Liander zal nader moeten worden bestudeerd of dit leidt tot extra 150kV-stations en/of –
                                                                                                                                                                                                    verbindingen binnen de voorziene pockets Dodewaard en Wijchen en/of tot investeringen in het net van Liander.
                                                       69   Uitvoeren van een studie naar de vervanging 150 kV-kabelverbinding tussen Utrecht Lage Weide - opstijgpunt Gageldijk
                                                            (richting Soest).                                                                                                                       De knelpunten in Flevoland-Gelderland-Utrecht worden nu voornamelijk veroorzaakt door de ontwikkeling van duurzame opwek (zon-PV
                                                                                                                                                                                                    en wind). De projecten die reeds zijn geïnitieerd zijn in ieder geval noodzakelijk om de (concept-)RES-opgave te kunnen faciliteren. Mede
                                                       70   Uitvoeren van een studie naar de plaatsing van twee 150/20 kV-transformatoren van Liander bij Zuilichem en twee 150 kV-                 doordat de uitkomsten van het overleg met Liander over eventuele aanvullende investeringen nog niet bekend zijn, is het nog onzeker of
                                                            circuits tussen Zuilichem en Zaltbommel.                                                                                                de hele (concept)-RES-opgave vóór 2030 door TenneT kan worden gefaciliteerd.
                                                       71   Realiseren van een nieuw 150 kV-station bij Oosterhout (Nijmegen Noord) voor het aansluiten van transformatoren van
                                                                                                                                                                                                    Tot het moment dat de benodigde netuitbreidingen gereed zijn bestaat de mogelijkheid dat er niet in alle gevallen voldoende
                                                            Liander.                                                                                                                                transportcapaciteit beschikbaar is om het duurzaam opgewekte vermogen te kunnen transporteren naar de eindgebruikers. Beperking van
                                                                                                                                                                                                    de netimpact is mogelijk door grootschalige opwek te concentreren, bij voorkeur in nabijheid van de koppelstations. In algemene zin wordt
                                                                                                                                                                                                    aanbevolen om toename en locatie van duurzame opwek enerzijds en het beschikbaar zijn en komen van netcapaciteit anderzijds goed op
                                                                                                                                                                                                    elkaar af te stemmen. Waarbij het combineren van duurzame opwek en belasting (gebruik) ook wenselijk is.
                                                                                                                                                                                                    * Het 110 kV-net in de Noordoostpolder wordt beschreven bij de behandeling van het 110 kV-deelnet Overijssel-Noordoostpolder.
                                                                                                                                                                                                    * Vanuit RES-regio U16 zijn geen opgaven ontvangen. Hiervoor zijn de IP prognoses van Stedin gehanteerd.
                                                  38        Oktober 2020          C1 - Publieke Informatie                                                                                40        Oktober 2020                C1 - Publieke Informatie

                                                                                                                                                                                                    .




                                         96   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                  |   97
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>                                                       Disclaimer

                                                       Deze powerpoint wordt u aangeboden door TenneT TSO B.V. (“TenneT”).
                                                       De inhoud ervan - alle teksten, beelden en geluiden - is beschermd op
                                                       grond van de auteurswet. Van de inhoud van deze powerpoint mag niets
                                                       worden gekopieerd, tenzij daartoe expliciet door TenneT mogelijkheden
                                                       worden geboden en aan de inhoud mag niets worden veranderd. TenneT
                                                       zet zich in voor een juiste en actuele informatieverstrekking, maar geeft
                                                       ter zake geen garanties voor juistheid, nauwkeurigheid en volledigheid.


                                                       TenneT aanvaardt geen aansprakelijkheid voor (vermeende) schade,
                                                       voortvloeiend uit deze powerpoint, noch voor de gevolgen van activiteiten
                                                       die worden ondernomen op basis van gegevens en informatie op deze
                                                       powerpoint.




                                                  41   Oktober 2020         C1 - Publieke Informatie
RES 1.0 | Regio U16 | Netimpactanalyse




                                                                                                                                          RES 1.0 | Regio U16 | Netimpactanalyse
                                         98   |                                                                                    | 99
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>                                                         Bijlage 10 : PBL analyse en monitor
                                                          In de Monitor Concept RES (februari 2021) doet het PBL op basis van hun analyse van de 30 concept-     Monitoring RES U16
                                                          RES’en een aantal aanbevelingen voor het behalen van de ambitie:                                       Onze regio heeft een eerste stap gezet, met het ontwikkelen van een regionale monitor waarmee
                                                                                                                                                                 de concrete voortgang van projecten wordt bijgehouden. Terecht constateert het PBL dat er
                                                          g. Leer van elkaar                                                                                     verschillen zijn in de manier waarop regio’s hun aanbiedingen onderbouwen. Ook de kwantita-
                                                          h. Houd de afstemming actief met andere bestuurlijke lagen en belangen                                 tieve data van onze regio verschilt op onderdelen van de gegevens van het PBL. Dit heeft onder
                                                          i. Organiseer burgerparticipatie                                                                       meer te maken met verschillende aannames over opbrengst van energiebronnen en de actua-
                                                          j. Kijk integraal naar het gas-, elektriciteit-, en warmtenetwerk                                      liteit van de beschikbare gegevens. Ook hanteren we een andere methode dan het PBL bij het
                                                          k. Houd voor het netwerk rekening met zowel een lage als een hoge realisatie van het totaal bod        inschatten van de kansrijkheid van pijplijnprojecten.
                                                          l. Geef bij nadere uitwerking een scherpere omschrijving van de rol van de RSW
                                                          m. Verbeter de gegevensbasis voor de monitoring van de kwantitatieve biedingen                         • PBL hanteert afslagpercentages voor zon- en windprojecten die vervolgens worden toegepast op
                                                                                                                                                                   het aantal TWh in de landelijke pijplijn.
                                                          De partners in de regio hebben zich ingespannen om deze aanbevelingen op te pakken en zullen           • In de regio gebruiken we deze percentages niet, maar geven we exact weer welke projecten er
                                                          hier ook in het vervolgproces aandacht aan blijven besteden.                                             doorgaan. Bij windenergie geldt dit als de vergunning is verleend, bij zonne-projecten als de
                                                                                                                                                                   bouw in voorbereiding is.
                                                          • Zo wordt regelmatig contact gezocht met andere regio’s om leerervaringen uit te wisselen. Soms
                                                            direct en soms via het NP RES. Dit doen we om te onderzoeken wat andere regio’s voor kennis en       Hiermee voorkomen we dat we met een inschatting van af te vallen projecten moeten werken. De
                                                            ervaring hebben wat betreft toepassingen rondom netwerk, ruimtegebruik, organisatievormen            regio wordt graag betrokken bij ontwikkelingen die een meer eenduidige en vergelijkbare presen-
                                                            en draagvlak.                                                                                        tatie van gegevens over opwek en pijplijn bevorderen.
                                                          • Er is regelmatig zowel ambtelijk als bestuurlijk afstemming gezocht met andere bestuurslagen.
                                                            Bijvoorbeeld over zoekgebieden die bovenlokaal of regio-overstijgend zijn, dan wel over zoekge-      PBL zegt zelf het volgende over monitoring.
RES 1.0 | Regio U16 | PBL analyse en monitor




                                                                                                                                                                                                                                                                                         RES 1.0 | Regio U16 | PBL analyse en monitor
                                                            bieden waarbij partijen als Rijkswaterstaat een rol spelen. Ook in de periode na de RES 1.0 blijft   Het PBL kiest voor een eenvoudige aanpak om de elektriciteitsproductie af te leiden op basis van de
                                                            dit van belang.                                                                                      regiobiedingen, de beschikbare gegevens van het huidige opgestelde vermogen en van het vermogen
                                                          • Betrokkenheid van inwoners bij de totstandkoming van de zoekgebieden is door de gemeenten            waar SDE-beschikkingen voor zijn verleend. Deze aanpak die in dit stuk verder wordt uitgewerkt zal naar
                                                            individueel opgepakt en uitgevoerd. Ook voor de vervolgfase richting gemeentelijk beleid en          verwachting een conservatieve schatting geven van de elektriciteitsproductie in 2030. De eenvoudige
                                                            ruimtelijke procedures zal dit het geval zijn. De regio heeft met veel interesse kennisgenomen       aanpak maakt interpretatie van het totaal van de verschillende regiobiedingen overzichtelijker. Een eenvou-
                                                            van het advies Betrokken bij klimaat van de commissie Brenninkmeijer en beraadt zich op              dige aanpak heeft als gevolg dat de kans bestaat dat de schatting van de elektriciteitsproductie voor
                                                            welke wijze de aanbevelingen in het vervolg kunnen worden toegepast. Zie ook hoofdstuk 6 voor        2030 wordt onderschat of overschat. De mate waarin de schatting van de elektriciteitsproductie hoger of
                                                            informatie hierover.                                                                                 misschien ook lager zou kunnen zijn door verschillende factoren die niet zijn verdisconteerd in de bere-
                                                          • De afgelopen periode heeft Stedin ons eerste inzichten geboden in de effecten van onze keuzes        keningen zal in de Monitor van de conceptRES worden uitgewerkt. Inzichten over een mogelijk lagere of
                                                            in de RES en vanuit andere sectoren op de totale infrastructuur. Nu de plannen van alle regio’s      juist hogere elektriciteitsproductie zijn uiteraard van belang bij het perspectief op het bereiken van het 35
                                                            openbaar worden, moet zeker ook bovenregionaal worden gekeken wat de effecten van onze               TWh-doel en gevolgen voor het netwerk. Bron, vanaf pagina 19.
                                                            plannen precies zijn. Dit is dus een blijvend aandachtspunt.
                                                          • De huidige onzekerheid rondom de RES vraagt om voorbereiding op diverse scenario’s. Gezien
                                                            de grootte van de bandbreedte van mogelijke realisaties van de RES’en zullen alle partijen,
                                                            maar vooral Rijk en netbeheerders, ook rekening moeten houden met een aanzienlijk hogere
                                                            hernieuwbare elektriciteitsproductie dan 35 TWh met een groot aandeel zonnestroom. Die doen
                                                            wij als regio ook.
                                                          • In onze RES 1.0 hebben we een grote slag gemaakt in de concretisering van de RSW. We hebben
                                                            een uitvoerige analyse van de huidige situatie inde U16 opgenomen, diverse resultaten gepre-
                                                            senteerd en we laten zien hoe de samenhang tussen de TVW, de WUP’s en de RSW er nu en in de
                                                            toekomt uitziet.
                                                          • PBL adviseert ook de gegevensbasis voor monitoring van kwantitatieve ambitie te verbeteren. In
                                                            onderstaande paragraaf hebben we uitgewerkt hoe we hier mee om zijn gegaan.




                                               100   |                                                                                                                                                                                                                           | 101
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>                                                                Bijlage 11 : Infographics participatie U16

                                                                                               OVERZICHT PARTICIPATIE VAN GEMEENTEN IN DE RES                                                                                                                                RES-REGIO U16

                                                                                                                                          PEILDATUM MAART 2021*
                                                                                                                                                                                                                                                                          STICHTSE VECHT
                                                                                                                                                                                                                                                                          Doel participatieproces
                                                                                                                                                                                                                                                                          Inwoners laten meedenken over beleidskader zon en omgevingsvisie.
                                                                         Klik op de gemeenten
                                                                                                                                                                                                                              RES-regio U16 tijdlijn
                                                                       hieronder om te zien wat                                                                                                                                                                           Toelichting
                                                                        er in die gemeente aan                                                                                                                                De grootte varieert                         Stichtse Vecht heeft een beleidskader voor zon vastgesteld in 2020. De participatie voor het beleidskader zon
                                                                                                                                                                                                                       Jaar
                                                                      bewonersparticipatie heeft                                                                                                                              naar gelang hoeveel                         is gecombineerd met de participatie voor de RES. Daarom is deze informatie ook meegenomen in dit overzicht.
                                                                                                                               De Ronde Venen
                                                                            plaatsgevonden                                                                                                                                    bewonersparticipatie
                                                                                                                                                                                                                              er heeft plaatsgevonden
                                                                                                                                                                                                                              per RES-regio                               Participatiemethoden              Communicatiemiddelen                Terugkoppeling               Terugkoppeling
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                richting Gemeenteraad        richting inwoners
                                                                                                                                                                                                                                                                          • Enquête                         • Gemeentelijke website
                                                                                                                                                     Stichtse Vecht                                                                                                                                                                             • Raadsinformatiebrieven     • Nieuwsbrief en/of lokale media
                                                                                                                                                                                                                                                                          • 3 gespreksavonden in maart      • Lokale en sociale media
                                                                                                                                                                               De Bilt
                                                                                                                                                                                                                                                                            2019 over beleidskader                                              • Bijpraatmomenten           • Digitale inloopavond
                                                                                                                                                                                                                                                                                                            • Lokale krant
                                                                                                                                                                                                                                                                            Zonnevelden                                                           Gemeenteraad
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             • Brieven in november 2020
                                                                                                                                 Woerden                                                                                                                                                                    • Inhoudelijke brief aan eerder
                                                                                                                                                                                                                                                                          • Digitale bijeenkomst
                                                                                                                                    x •                                                           Zeist
                                                                                                                                                                                                                                                                                                             betrokken stakeholders en
                                                                                                                                                                 Utrecht                                                                                                  • 4 webinars in december 2020      inwoners in november 2020
                                                                                     Ambtelijke samenwerking                                                                                                                                                                en januari 2021 over
                                                                                                                                                                                                                                                                                                            • Filmpje op gemeentelijke
                                                                                      Oudewater en Woerden                                                                                                                                                                  Omgevingsvisie en zonnevelden
                                                                                                                                          Montfoort                                                                                                                                                          website
                                                                                                   x                                         •
                                                                                                                                                                                         Bunnik             Utrechtse Heuvelrug
                                                                                                                                                                                                                                                                          • Webinar over energietransitie
                                                                                                                            Oudewater                  IJsselstein                                                                                                                                          • Ansichtkaarten over de
                                                                                                                                                                                                                                                                            en zonnevelden 11 maart 2021
                                                                                                                              x•                            •    Nieuwegein
                                                                                                                                                                                                                                                                                                             Omgevingsvisie

                                                                                                                                                                                 Houten
                                                                                                                                                                                                      Wijk bij Duurstede
                                                                                                                                             Lopik
                                                                                                                   2019   2020                   •
                                                                                                         RES-U16
                                                                                                                     2021
                                                                                                                                                         Vijfheerenlanden                                                                                                                                                                                                                  Stichtse Vecht
RES 1.0 | Regio U16 | Infographics participatie U16




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           RES 1.0 | Regio U16 | Infographics participatie U16
                                                                                                                                                                                                          Kromme Rijngemeenten
                                                                                                                    Lopikerwaardgemeenten
                                                                                                                                •                                                                                                                                         Peildatum 16-03-2021


                                                                                                                                                                                                                     * De peildatum kan verschillend zijn per gemeente.
                                                                                                                                                                                                                                                                              TERUG NAAR DE KAART
                                                                                                                                                                                                                     Dit staat bij iedere gemeente aangegeven.




                                                                   RES-REGIO U16                                                                                                                                                                                            RES-REGIO U16


                                                                 DE RONDE VENEN                                                                                                                                                                                           DE BILT
                                                                 Doel participatieproces                                                                                                                                                                                  Doel participatieproces
                                                                 Informatie uit de samenleving ophalen om beleidskader zon/wind vast te stellen, en inwoners                                                                                                              Informatie uit samenleving ophalen om beleidskader zon vast te stellen, en inwoners laten
                                                                 laten meedenken over de zoekgebieden.                                                                                                                                                                    meedenken over kansrijke gebieden voor zonne- en windenergie.


                                                                 Participatiemethoden                                                 Communicatiemiddelen                    Terugkoppeling                          Terugkoppeling                                      Participatiemethoden                                                  Communicatiemiddelen          Terugkoppeling                    Terugkoppeling
                                                                                                   • Online bijeenkomst met
                                                                                                                                                                              richting Gemeenteraad                   richting inwoners                                                                     • 3 bijeenkomsten voor inwoners
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              richting Gemeenteraad             richting inwoners
                                                                 • Enquête randvoorwaarden                                            • Gemeentelijke website                                                                                                             • Enquête voor inwonerpanel                                           • Gemeentelijke website
                                                                   Zon & Wind                        jongeren                                                                 • Voorbereidende raadsbijeen-           • Online platform Duurzaam                                                              en stakeholders over zon- en                                    • Uitkomsten van participatie-    • Website
                                                                                                                                      • Online platform Duurzaam                                                                                                          • 3 stakeholderbijeenkomsten                                          • Lokale media waaronder
                                                                                                                                                                                komsten om de Gemeenteraad              De Ronde Venen                                                                        windenergie in januari/februari                                   rondes zijn ter beschikking
                                                                 • Bijeenkomsten met dorpsraden    • Straatgesprekken en                De Ronde Venen                                                                                                                      over zonne-energie in januari                                         de lokale kranten                                             • Nieuwsbrief en/of lokale media
                                                                                                                                                                                te informeren                                                                                                                 2021                                                              gesteld aan de raad
                                                                   en wijkvertegenwoordigers         spreekuren                                                                                                       • Nieuwsbrief en/of lokale media                      2020
                                                                                                                                      • Sociale media                                                                                                                                                                                           • Nieuwsbrief over zon- en
                                                                                                                                                                              • Nota’s                                                                                                                      • Enquête over zon- en wind-                                      • Raadsinformatieavond voor
                                                                 • Bijeenkomsten met belangen-     • Wattnou                                                                                                          • Sociale media                                     • 3 inwonersbijeenkomsten                                               windenergie’
                                                                                                                                      • Lokale en regionale media                                                                                                                                             energie in februari/maart 2021                                    raadsleden in november 2020
                                                                   groepen, agrariërs en experts                                                                                                                                                                            over zon- en windenergie in
                                                                                                                                                                                                                      • Bijeenkomst over resultaten
                                                                                                                                      • Huis-aan-huis brief                                                                                                                 september 2020                  • Wattnou                                                         • Raadsinformatieavond voor
                                                                 • Gesprekken met belangen-                                                                                                                             Zon- en windkaart
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                raadsleden in april 2021.
                                                                   groepen, agrariërs en experts                                      • Flyers                                                                                                                            • Stakeholderbijeenkomst over
                                                                                                                                                                                                                      • Bijeenkomst over
                                                                                                                                                                                                                                                                            windenergie in december 2020
                                                                 • Chat                                                               • Posters langs de weg                                                            enquêteresultaten

                                                                 • Digitaal platform Zonenwind-                                       • Video met uitleg over de zoek-                                                • Concept randvoorwaarden
                                                                   kaart.nl                                                               tocht naar geschikte gebieden                                                 voorgelegd aan
                                                                                                                                                                                                                        belangengroepen
                                                                                                                                      • Nieuwsbrief


                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  De Bilt
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      De Bilt



                                                                                                                                                                      De Ronde Venen




                                                                 Peildatum 05-02-2021                                                                                                                                                                                     Peildatum 01-02-2021

                                                                     TERUG NAAR DE KAART                                                                                                                                                                                      TERUG NAAR DE KAART




                                                      102   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      | 103
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>                                                                  RES-REGIO U16                                                                                                                                 RES-REGIO U16


                                                                UTRECHT                                                                                                                                       NIEUWEGEIN
                                                                Doel participatieproces                                                                                                                       Doel participatieproces
                                                                Zoveel mogelijk verschillende Utrechters betrekken bij plannen en projecten. Ook de mensen die nu nog niet meepraten.                         Met inwoners, belangengroepen en grondeigenaren in gesprek gaan over welke randvoorwaarden

                                                                Toelichting                                                                                                                                   zij belangrijk vinden bij de selectie van locaties. De gemeente Nieuwegein wil locaties

                                                                Utrecht werkt volgens ‘Samen stad maken op de Utrechtse manier’ aan participatie. Dit betekent mensen raadplegen, advies vragen of            aanwijzen waar zonnevelden mogelijk zijn en ontwikkelt daarvoor een afwegingskader.

                                                                samenwerken. Eind 2020, begin 2021 voerde de gemeente het stadsgesprek Nieuwe Energie met inwoners, en specifiek jongeren, ondernemers        Toelichting
                                                                en energie-initiatieven. Doel van dit Stadsgeprek is om te horen wat Utrechters nodig hebben bij de overstap naar duurzame energie,           De gemeente Nieuwegein heeft veel gedaan aan participatie voor de warmtetransitie.
                                                                en welke voorwaarden of ‘spelregels’ hiervoor zouden moeten gelden. Die spelregels moet de gemeente en de stad helpen bij te dragen
                                                                aan een duurzame stad. In de Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040 (RSU2040) staan de kansrijke zoekgebieden waar mogelijk windmolens,           Participatiemethoden                                                   Communicatiemiddelen                Terugkoppeling                Terugkoppeling
                                                                zoals in Rijnenburg en Reijerscop, en zonnevelden in de stad kunnen komen.                                                                                                                                                                               richting Gemeenteraad         richting inwoners
                                                                                                                                                                                                              • Enquête zonnevelden in            • 2 digitale bijeenkomsten         • Lokale en sociale media
                                                                                                                                                                                                                februari 2021                      in maart 2021                                                         • Avonden van de raad         • Online platform
                                                                                                                                                                                                                                                                                     • Gemeentelijke website
                                                                                                                                                                                                              • Twee digitale bijeenkomsten       • Gesprekken met inwoners en                                           • Raadsinformatiebrieven      • Gemeentelijke media, zoals
                                                                Participatiemethoden               Communicatiemiddelen              Terugkoppeling                     Terugkoppeling                                                                                               • Online platform
                                                                                                                                                                                                               met grondeigenaren en               belanghebbenden                                                                                       Gemeentenieuws in de
                                                                                                                                     richting Gemeenteraad              richting inwoners
                                                                • Flitspeilingen                   • Gemeentelijke website                                                                                     belanghebbende partijen in                                            • Huis-aan-huis briefkaarten                                       Molenkuier
                                                                                                                                                                                                                                                  • Wattnou
                                                                                                                                     • Raadsbrieven                     • DenkMee (discussieforum)             februari 2021
                                                                • (Online) gesprekken              • Sociale media
                                                                                                                                     • Raadsinformatiebijeenkomsten     • Sociale media                       • Fysiek duurzaamheidsloket in
                                                                • Enquêtes                         • Huis- aan- huis brieven
                                                                                                                                     • Raadsleden zijn aanwezig         • Website                              City Nieuwegein (vanaf voorjaar
                                                                • Swipocratie                      • Nieuwsbrief                                                                                               2021)
                                                                                                                                       bij (online) participatie
                                                                                                                                                                        • Nieuwsbrief
                                                                • Denkmee (discussieforum)         • Interviews                        bijeenkomsten
                                                                                                                                                                        • Lokale media
                                                                • Werkbijeenkomsten                • Digitale reclameborden          • Regionale informatiebijeen-
                                                                                                                                       komsten RES en REP               • Bewonerspanel
                                                                • Klankbordgroepen



                                                                                                                                                                                                                                                                                                          Nieuwegein

                                                                                                                                                                            Utrecht
RES 1.0 | Regio U16 | Infographics participatie U16




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              RES 1.0 | Regio U16 | Infographics participatie U16
                                                                Peildatum 01-01-2021                                                                                                                          Peildatum 23-02-2020

                                                                    TERUG NAAR DE KAART                                                                                                                           TERUG NAAR DE KAART




                                                                  RES-REGIO U16                                                                                                                                 RES-REGIO U16


                                                                ZEIST                                                                                                                                         VIJFHEERENLANDEN
                                                                Doel participatieproces                                                                                                                       Doel participatieproces
                                                                Met inwoners en andere belanghebbenden in gesprek gaan om te kijken naar mogelijkheden voor duurzame                                          Inwoners laten meedenken over duurzame opwek zon en wind.
                                                                opwek in Zeist. De gemeente wil voor dit gebied een gebiedsvisie opstellen.                                                                   Op basis van het participatietraject wil de gemeente zoekgebieden vaststellen.

                                                                Toelichting                                                                                                                                   Toelichting
                                                                Zeist heeft een beleidsvisie zonnevelden ontwikkeld in 2020. Ook heeft de gemeenteraad in 2020 besloten                                       Vijfheerenlanden start in 2021 een participatietraject om inwoners te laten meedenken
                                                                een verkenning te starten naar de mogelijkheden van duurzame energie in de A12/spoorzone.                                                     over duurzame opwek en zoekgebieden voor zon en wind.


                                                                Participatiemethoden              Communicatiemiddelen             Terugkoppeling                    Terugkoppeling                           Participatiemethoden                                                   Communicatiemiddelen                Terugkoppeling                Terugkoppeling
                                                                                                                                   richting Gemeenteraad             richting inwoners                                                            • Online platform opgezet
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         richting Gemeenteraad         richting inwoners
                                                                • Sessies met georganiseerde      • Gemeentelijke website                                                                                     • Masterclasses voor raadsleden                                        • Gemeentelijke website
                                                                  stakeholders                                                     • Raadsinformatiebrieven          • Website                                  en inwoners (zomer 2019)            (zomer 2020)                                                         • Alle informatie uit het     • Online enquête
                                                                                                  • Nieuwsbrieven Nieuwe Energie                                                                                                                                                     • Online platform
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           participatietraject wordt
                                                                • Fysieke bijeenkomst in            en Verkenning A12/Spoorzone    • Werksessie met de raad          • Nieuwsbrieven Nieuwe Energie           • Wattnou campagne voor             • Raadswerkgroep RES                                                                                 • Inwonersgesprekken
                                                                                                                                                                                                                                                                                     • Lokale en sociale media             gedeeld met de
                                                                  december 2019                                                                                        en Verkenning A12/Spoorzone              jongeren (zomer 2019)
                                                                                                  • Huis-aan-huiskrant Nieuwe                                                                                                                     • Digitale informatiebijeenkomst                                        gemeenteraad                 • Digitaal platform
                                                                                                                                                                                                                                                                                     • Lokale krant
                                                                • Digitale bijeenkomst in           Energie voor Zeist                                               • Lokale media                           • Energiecongres voor raadsleden,     met gemeente Woerden
                                                                  juli 2020                                                                                                                                     inwoners, maatschappelijke          (sept 2020)                      • Videoboodschappen en
                                                                                                  • Lokale en sociale media
                                                                                                                                                                                                                organisaties (oktober 2019)                                           filmpjes
                                                                • Wattnou                                                                                                                                                                         • Webinar zoekgebieden
                                                                                                                                                                                                              • Jongerencongres (oktober            (30 maart 2021)
                                                                • Participatieproces Verkenning
                                                                                                                                                                                                                2019)
                                                                  A12/spoorzone                                                                                                                                                                   • Enquete zoekgebieden
                                                                                                                                                                                                              • Raadsinformatiebijeenkomst          (online tot 30 april 2021)
                                                                                                                                                                                                                (VHL plein 2020)
                                                                                                                                                                                                                                                  • Inwonersgesprekken zoek-
                                                                                                                                                                                                      Zeist   • Inwonerspanel duurzame              gebieden (mei 2021)
                                                                                                                                                                                                                energie (mei 2020)




                                                                                                                                                                                                                                                                                                 Vijfheerenlanden
                                                                                                                                                                                                                                                                                                      Vijfheerenlanden



                                                                Peildatum 02-03-2021                                                                                                                          Peildatum 01-12-2020


                                                                    TERUG NAAR DE KAART                                                                                                                           TERUG NAAR DE KAART




                                                      104   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         | 105
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>                                                                  RES-REGIO U16                                                                                                                                                                 RES-REGIO U16


                                                                WOERDEN                                                                                                                                                                       MONTFOORT
                                                                Doel participatieproces                                                                                                                                                       Doel participatieproces
                                                                Informatie uit samenleving ophalen om beleidskader zon/wind vast te stellen.                                                                                                  Informatie uit samenleving ophalen om beleidskader voor zon/wind vast te stellen.


                                                                Participatiemethoden                                                 Communicatiemiddelen                 Terugkoppeling                   Terugkoppeling                     Participatiemethoden            Communicatiemiddelen             Terugkoppeling                  Terugkoppeling
                                                                                                                                                                          richting Gemeenteraad            richting inwoners                                                                                   richting Gemeenteraad           richting inwoners
                                                                • Wattnou                          • Webinar met Oudewater in        • Gemeentelijke website                                                                                  • Digitale enquête september    • Gemeentelijke website
                                                                                                     april 2020                                                           • Raadsinformatiebrieven         • Website                            2020                                                           • Raadsinformatieavonden        • Website
                                                                • Interviews met inwoners                                            • Lokale en sociale media                                                                                                                • Lokale en sociale media
                                                                                                                                                                           na iedere fase
                                                                 en stakeholders                   • 2 online sessies in mei 2020                                                                          • Nieuwsbrief en/of lokale media   • 3 digitale inloopavonden in                                    • Vijfradenconferentie          • Nieuwsbrief en/of lokale media
                                                                                                                                     • Lokale krant                                                                                                                           • Lokale krant
                                                                                                                                                                          • Verslagen sturen                                                    oktober en december 2020                                         Lopikerwaard
                                                                • Digitale enquête over            • 2 fysieke inloopavonden in                                                                            • Inloopavond                                                                                                                       • Inloopavond
                                                                                                                                     • Digitale borden in de gemeente       naar Gemeenteraad                                                                                 • Huis-aan-huis brief
                                                                 duurzame opwek in januari           september 2020                                                                                                                           • Interviews met inwoners en
                                                                 2020                                                                • Filmpje op gemeentelijke           • Vijfradenconferentie                                                stakeholders                  • Filmpje op gemeentelijke
                                                                                                   • Straatgesprekken in
                                                                                                                                       website                             Lopikerwaard                                                                                         website
                                                                • Energiecafé in januari 2020        september 2020
                                                                                                                                     • Nieuwsbrief
                                                                • Straatgesprekken in januari      • 3 online sessies in
                                                                 2020                                september/oktober 2020          • Berichten aan wijk- en
                                                                                                                                       dorpsplatforms
                                                                • 3 fysieke inloopavonden in
                                                                  februari 2020                                                      • Flyers

                                                                • Digitale enquête over energie-                                     • Interviews wethouder met
                                                                  voorkeuren in fase maart t/m                                         AD en RPL Woerden
                                                                  mei 2020                                                                                                                                                                                                                                           Montfoort
RES 1.0 | Regio U16 | Infographics participatie U16




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          RES 1.0 | Regio U16 | Infographics participatie U16
                                                                                                                                                 Woerden

                                                                Peildatum 01-01-2021                                                                                                                                                          Peildatum 17-02-2021


                                                                    TERUG NAAR DE KAART                                                                                                                                                           TERUG NAAR DE KAART




                                                                  RES-REGIO U16                                                                                                                                                                 RES-REGIO U16


                                                                OUDEWATER                                                                                                                                                                     IJSSELSTEIN
                                                                Doel participatieproces                                                                                                                                                       Doel participatieproces
                                                                Informatie uit samenleving ophalen om beleidskader zon/wind vast te stellen.                                                                                                  Informatie uit samenleving ophalen om beleidskader voor zon/wind vast te stellen.


                                                                Participatiemethoden               Communicatiemiddelen             Terugkoppeling                      Terugkoppeling                                                        Participatiemethoden            Communicatiemiddelen             Terugkoppeling                  Terugkoppeling
                                                                                                                                    richting Gemeenteraad               richting inwoners                                                                                                                      richting Gemeenteraad           richting inwoners
                                                                • Interviews met inwoners en       • Gemeentelijke website                                                                                                                    • Eerste digitale enquête in    • Gemeentelijke website
                                                                  stakeholders                                                      • Raadsinformatiebrieven            • Website                                                               september/oktober 2020                                         • Raadsinformatieavonden        • Nieuwsbrief en/of lokale media
                                                                                                   • Lokale en sociale media                                                                                                                                                  • Lokale en sociale media
                                                                                                                                      na iedere fase
                                                                • 2 fysieke inloopavonden in                                                                            • Nieuwsbrief en/of lokale media                                      • Tweede digitale enquête in                                     • Vijfradenconferentie          • Inloopavond
                                                                                                   • Lokale krant                                                                                                                                                             • Lokale krant
                                                                  maart 2020                                                        • Verslagen sturen                                                                                          december 2020                                                    Lopikerwaard
                                                                                                                                                                        • Inloopavond
                                                                                                   • Digitale borden in de            naar Gemeenteraad                                                                                                                       • Videoboodschappen en
                                                                • Webinar met Woerden in                                                                                                                                                      • 3 digitale inloopavonden
                                                                                                     gemeente                                                                                                                                                                   filmpjes
                                                                  april 2020                                                        • Vijfradenconferentie                                                                                      waarvan 2 in oktober 2020
                                                                                                   • Filmpje op gemeentelijke         Lopikerwaard                                                                                              en één in januari 2021        • Ansichtkaarten over duurzame
                                                                • 2 fysieke inloopavonden in
                                                                                                    website                                                                                                                                                                    energie: oproep om lokaal mee
                                                                  september 2020                                                                                                                                                              • Wattnou
                                                                                                                                                                                                                                                                               te denken over de opwek van
                                                                                                   • Nieuwsbrief
                                                                • 2 digitale inloopavonden in                                                                                                                                                                                  duurzame energie middels
                                                                  september/oktober 2020           • Interviews wethouder met                                                                                                                                                  zonnevelden en windturbines
                                                                                                     AD en IJsselbode
                                                                • 2 online informatieavonden in
                                                                  februari 2021

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 IJsselstein




                                                                                                                                         Oudewater




                                                                Peildatum 10-02-2021                                                                                                                                                          Peildatum 01-01-2021

                                                                    TERUG NAAR DE KAART                                                                                                                                                           TERUG NAAR DE KAART




                                                      106   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     | 107
</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>                                                                  RES-REGIO U16                                                                                                                                                          RES-REGIO U16


                                                                LOPIK                                                                                                                                                                  UTRECHTSE HEUVELRUG
                                                                Doel participatieproces                                                                                                                                                Doel participatieproces
                                                                Informatie uit samenleving ophalen om beleidskader voor zon/wind vast te stellen.                                                                                      Inwoners laten meedenken over randvoorwaarden en criteria voor zon/wind en de zoekgebieden.
                                                                                                                                                                                                                                       Bij de uitwerking is nauw samengewerkt met de energiecoöperaties in de subregio.

                                                                Participatiemethoden               Communicatiemiddelen           Terugkoppeling                 Terugkoppeling                                                        Toelichting
                                                                                                                                  richting Gemeenteraad          richting inwoners                                                     Utrechtse Heuvelrug heeft al een beleidskader voor zon en wind vastgesteld in 2020.
                                                                • Digitale enquête                 • Gemeentelijke website
                                                                  september/oktober 2020                                          • Bijpraatmomenten             • Nieuwsbrief en/of lokale media                                      Daar is een apart participatietraject voor geweest.
                                                                                                   • Lokale en sociale media
                                                                                                                                   Gemeenteraad
                                                                • 3 digitale inloopavonden in                                                                    • Inloopavond
                                                                                                   • Lokale krant
                                                                 oktober 2020 en december                                         • Vijfradenconferentie
                                                                                                                                                                                                                                       Participatiemethoden                                            Communicatiemiddelen           Terugkoppeling                Terugkoppeling
                                                                 2020                              • Huis-aan-huis brief            Lopikerwaard
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      richting Gemeenteraad         richting inwoners
                                                                                                                                                                                                                                       • 1 digitale enquête op lokaal   • 2 bewonersavonden in         • Gemeentelijke website
                                                                • Interviews met inwoners          • Flyers
                                                                                                                                                                                                                                                                          februari 2021                                               • Bijpraatmomenten            • Online platform subregio
                                                                 en stakeholders                                                                                                                                                        niveau                                                         • Online platform subregio
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        Raadswerkgroep
                                                                                                                                                                                                                                                                        • 2 stakeholderbijeenkomsten                                                                • Website
                                                                                                                                                                                                                                       • 1 digitale enquête op                                         • Lokale en sociale media
                                                                                                                                                                                                                                                                          in januari 2021                                             • Raadsinformatiebrief over
                                                                                                                                                                                                                                         subregio niveau                                                                                                            • Nieuwsbrief en/of lokale media
                                                                                                                                                                                                                                                                                                       • Lokale krant                   het proces
                                                                                                                                                                                                                                                                        • Online platform
                                                                                                                                                                                                                                       • 2 bewonersavonden in                                                                                                       • Via e-mail naar de deelnemers
                                                                                                                                                                                                                                                                                                       • Huis-aan-huis brief voor
                                                                                                                                                                                                                                         december 2020                  • Wattnou
                                                                                                                                                                                                                                                                                                         het buitengebied                                           • Stakeholders overleggen
                                                                                                                                                                                                                                       • 1 stakeholderbijeenkomst in                                                                                                  december 2020 en januari 2021
                                                                                                                                                                                                                                                                                                       • Filmpje op gemeentelijke
                                                                                                                                                                                                                                         december 2020
                                                                                                                                                                                                                                                                                                         website en online platform




                                                                                                                                         Lopik

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         Utrechtse Heuvelrug
RES 1.0 | Regio U16 | Infographics participatie U16




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               RES 1.0 | Regio U16 | Infographics participatie U16
                                                                Peildatum 01-01-2021                                                                                                                                                   Peildatum 22-02-2021


                                                                    TERUG NAAR DE KAART                                                                                                                                                    TERUG NAAR DE KAART




                                                                   RES-REGIO U16                                                                                                                                                         RES-REGIO U16


                                                                BUNNIK                                                                                                                                                                 HOUTEN
                                                                Doel participatieproces                                                                                                                                                Doel participatieproces
                                                                Inwoners laten meedenken over randvoorwaarden en criteria voor zon/wind en de zoekgebieden.                                                                            Inwoners laten meedenken over randvoorwaarden en criteria voor zon/wind en de zoekgebieden.
                                                                Bij de uitwerking is nauw samengewerkt met de energiecoöperaties in de subregio.                                                                                       Bij de uitwerking is nauw samengewerkt met de energiecoöperaties in de subregio.

                                                                Toelichting                                                                                                                                                            Toelichting
                                                                Bunnik heeft al een beleidskader voor zon vastgesteld in 2019.                                                                                                         Houten heeft al een beleidskader voor zon vastgesteld in 2017. In 2020 en 2021 is dit beleidskader
                                                                Daar is een apart participatietraject voor geweest.                                                                                                                    voor zon geactualiseerd. Voor het beleidskader zon is een apart participatietraject geweest.


                                                                Participatiemethoden                                              Communicatiemiddelen           Terugkoppeling                     Terugkoppeling                     Participatiemethoden                                            Communicatiemiddelen           Terugkoppeling                Terugkoppeling
                                                                                                                                                                 richting Gemeenteraad              richting inwoners                                                                                                                 richting Gemeenteraad         richting inwoners
                                                                • 1 digitale enquête op lokaal     • 2 stakeholderbijeenkomsten   • Online platform subregio                                                                           • 1 digitale enquête op lokaal   • 2 stakeholderbijeenkomsten   • Gemeentelijke website
                                                                  niveau                             in januari 2021                                             • Raadsinformatienota’s            • Online platform subregio          niveau                           in januari 2021                                              • Bijpraatmomenten            • Online platform subregio
                                                                                                                                  • Lokale en sociale media                                                                                                                                            • Online platform subregio
                                                                                                                                                                   december 2020, februari 2021                                                                                                                                         Gemeenteraad
                                                                • 1 digitale enquête op subregio   • 2 bewonersavonden in                                                                           • Website                          • 1 digitale enquête op          • 2 bewonersavonden in                                                                      • Website
                                                                                                                                  • Lokale krant                   en maart 2021                                                                                                                       • Lokale en sociale media
                                                                                                     februari 2021                                                                                                                       subregio niveau                  februari 2021                                               • Raadsinformatiebrieven
                                                                • 2 bewonersavonden in                                                                                                              • Nieuwsbrief en/of lokale media                                                                                                                                • Sociale media
                                                                                                                                  • Huis-aan-huis brief voor                                                                                                                                           • Lokale krant
                                                                  december 2020                    • Online platform                                                                                                                   • Fysieke bijeenkomst            • Online platform
                                                                                                                                    het buitengebied                                                • Via e-mail naar deelnemers                                                                                                                                    • Nieuwsbrief en/of lokale media
                                                                                                                                                                                                                                                                                                       • Huis-aan-huis brief voor
                                                                • 1 stakeholderbijeenkomst in                                                                                                                                          • 2 bewonersavonden in           • Wattnou
                                                                                                                                  • Filmpje op online platform                                      • Sociale media                                                                                     het buitengebied                                            • Via e-mail naar deelnemers
                                                                  december 2020                                                                                                                                                          december 2020
                                                                                                                                                                                                    • Stakeholders overleggen                                                                          • Filmpje op gemeentelijke                                   • Stakeholders overleggen
                                                                                                                                                                                                                                       • 1 stakeholderbijeenkomst
                                                                                                                                                                                                      december 2020 en januari                                                                           website en online platform                                   december 2020 en januari 2021
                                                                                                                                                                                                                                        in december 2020
                                                                                                                                                                                                      2021




                                                                                                                                                                                   Bunnik


                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             Houten




                                                                Peildatum 22-02-2021                                                                                                                                                   Peildatum 22-02-2021

                                                                    TERUG NAAR DE KAART                                                                                                                                                    TERUG NAAR DE KAART




                                                      108   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          | 109
</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>                                                                  RES-REGIO U16                                                                                                                                                                        Bijlage 12 : Notitie moties en amendementen
                                                                WIJK BIJ DUURSTEDE
                                                                Doel participatieproces
                                                                                                                                                                                                                                                        Inleiding
                                                                Inwoners laten meedenken over randvoorwaarden en criteria voor zon/wind en de zoekgebieden.
                                                                Bij de uitwerking is nauw samengewerkt met de energiecoöperaties in de subregio.
                                                                                                                                                                                                                                                        Bij de besluitvorming over de ‘Ontwerp RES inclusief bod’ zijn door de parlementen
                                                                Toelichting
                                                                                                                                                                                                                                                        verschillende moties en amendementen aangenomen. Omdat de RES een regionaal
                                                                Wijk bij Duurstede heeft al een beleidskader voor zonnevelden vastgesteld in 2019.                                                                                                      project is komt er een gezamenlijke reactie die als bijlage toegevoegd wordt aan de
                                                                Daar is een apart participatietraject voor geweest.                                                                                                                                     RES 1.0. In deze notitie geven we aan hoe we vormgeven aan de inhoud en oproep van
                                                                                                                                                                                                                                                        de ingediende moties en amendementen. Waterschap Amstel Gooi en Vecht heeft een
                                                                Participatiemethoden                                                  Communicatiemiddelen                  Terugkoppeling                       Terugkoppeling
                                                                                                                                                                            richting Gemeenteraad                richting inwoners                      zienswijze ingediend, de onderdelen van deze zienswijze zijn als motie in het over-
                                                                • 1 digitale enquête op lokaal     • 2 stakeholderbijeenkomsten       • Gemeentelijke website
                                                                  niveau                             in januari 2021
                                                                                                                                      • Online platform subregio
                                                                                                                                                                            • Bijpraatmomenten                   • Online platform subregio             zicht verwerkt.
                                                                                                                                                                              Gemeenteraad
                                                                • 1 digitale enquête op            • 2 bewonersavonden in                                                                                        • Website
                                                                                                                                      • Lokale en sociale media
                                                                 subregio niveau                     februari 2021
                                                                                                                                      • Lokale krant
                                                                                                                                                                                                                 • Nieuwsbrief en/of lokale media
                                                                                                                                                                                                                                                        Ook bij de besluitvorming over de Startnotitie zijn diverse moties en amendementen
                                                                • 2 bewonersavonden in             • Online platform
                                                                                                                                                                                                                 • Via e-mail naar deelnemers
                                                                  december 2020
                                                                                                   • Wattnou
                                                                                                                                      • Huis-aan-huis brief voor                                                                                        aangenomen. Een notitie met de wijze waarop met deze moties en amendementen
                                                                                                                                        het buitengebied                                                         • Stakeholders overleggen
                                                                • 1 stakeholderbijeenkomst
                                                                                                                                                                                                                   december 2020 en januari             wordt omgegaan was bijlage bij de Ontwerp RES. Bij een aantal moties werd aange-
                                                                 in december 2020                                                     • Filmpje op gemeentelijke
                                                                                                                                        website en online platform
                                                                                                                                                                                                                   2021
                                                                                                                                                                                                                                                        geven dat dit later in het traject wordt opgepakt. Daarom zijn ook deze moties en
                                                                                                                                                                                                                                                        amendementen onderdeel van deze notitie.



                                                                                                                                                                                                                                                        Leeswijzer bij de tabel:
                                                                                                                                                                                                                                                        1e kolom   de deelnemer die de motie of het amendement heeft aangenomen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            RES 1.0 | Regio U16 | Notitie moties en amendementen
RES 1.0 | Regio U16 | Infographics participatie U16




                                                                                                                                                                                                                                                        2e kolom   titel
                                                                                                                                                                                                        Wijk bij Duurstede
                                                                                                                                                                                                                                                        3e kolom   dictum
                                                                Peildatum 22-02-2021
                                                                                                                                                                                                                                                        4e kolom   reactie hoe wij vorm en inhoud geven aan de motie of het amendement
                                                                    TERUG NAAR DE KAART
                                                                                                                                                                                                                                                        5e kolom   verwijzing naar waar dit opgenomen is in de RES 1.0




                                                                                                                                    TIJDLIJN RES U16
                                                                                                                       Organisatie stakeholders- en inwonersparticipatie



                                                                                                                                  12 april 2020                                                               27 oktober 2020
                                                                                                                                  Warmte-atelier                                                              Stakeholdersbijeenkomst
                                                                                                                                                                                                              over warmte en elektriciteit
                                                                       10 mei 2019
                                                                                                                                              24 juni 2020
                                                                       Stakeholderbijeenkomst
                                                                                                                                              Stakeholderbijeenkomst
                                                                       n.a.v. de startnotitie
                                                                                                   6 februari 2020                            over energielandschappen
                                                                                                   Stakeholderbijeenkomst
                                                                                                                                                                                 9 september 2020                     17 november 2020
                                                                                                   over de RES (denkrichtingen
                                                                                                                                                                                 Webinar over de RES                  Warmte-atelier
                                                                                                   meer concreet gemaakt)
                                                                                                                                                                                 voor alle inwoners van
                                                                                                                                                                                 de U16




                                                                       2019                                                                      2020                                                                         2021              2022


                                                                                                                            Februari/maart                                                 27 oktober 2020                    2021
                                                                                                                            Tafelgesprekken                                                Warmte-atelier                     Gesprekken
                                                                                                                            met stakeholders in                                                                               met individuele
                                                                                          15 januari 2020                                                                                                                     stakeholders
                                                                                                                            kleine groepjes
                                                                                          Stakeholderbijeenkomst                                                    15 juli 2020
                                                                                                                            (zoals natuur en milieu,
                                                                                          over denkrichtingen RES                                                   Stakeholderbijeenkomst
                                                                                                                            energie en bedrijven)
                                                                                          (voor milieuorganisaities,                                                over energie en landschap
                                                                                                                            over elektriciteit.                                                                          8 december 2020
                                                                                          natuurbeheerders,                                                         in de U16
                                                                                                                                                                                                                         Warmte-atelier
                                                                                          windmolenfabrikanten,
                                                                                          energieadviseurs, en
                                                                                          wetenschappers)

                                                                                                                                                                   Communicatie

                                                                                                                                                                   • Via www.energieregioutrecht.nl informeert de regio U16 inwoners over de RES.
                                                                                                                                                                   • Uitgebreide Toolbox voor gemeenten met visuals, kernboodschappen, standaard
                                                                                                                                                                    teksten, inspiratiegids participatie, formats voor enquêtes, etc.




                                                      110   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     |   111
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        Notitie moties en amendementen


                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        Inleiding
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        Bij de besluitvorming over de ‘Ontwerp RES inclusief bod’ zijn door de parlementen verschillende moties en amendementen aangenomen. Omdat de RES
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        een regionaal project is komt er een gezamenlijke reactie die als bijlage toegevoegd wordt aan de RES 1.0. In deze notitie geven we aan hoe we vormgeven
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        aan de inhoud en oproep van de ingediende moties en amendementen. Waterschap Amstel Gooi en Vecht heeft een zienswijze ingediend, de onderdelen van
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        deze zienswijze zijn als motie in het overzicht verwerkt.

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        Ook bij de besluitvorming over de Startnotitie zijn diverse moties en amendementen aangenomen. Een notitie met de wijze waarop met deze moties en
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        amendementen wordt omgegaan was bijlage bij de Ontwerp RES. Bij een aantal moties werd aangegeven dat dit later in het traject wordt opgepakt. Daarom
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        zijn ook deze moties en amendementen onderdeel van deze notitie.

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        Leeswijzer     bij de tabel:
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        1e kolom           de deelnemer die de motie of het amendement heeft aangenomen
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        2e kolom           titel
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        3e kolom           dictum
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        4e kolom           reactie hoe wij vorm en inhoud geven aan de motie of het amendement
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        5e kolom           verwijzing naar waar dit opgenomen is in de RES 1.0

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        NB verwijzing laatste kolom wordt nog aangepast aan definitieve tekst


                                                                                                                                                                                                                                                                                                              bestuursorgaan   titel                           dictum                                                                               Hoe nemen we dit mee?                                                                                                             in
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      RES
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      1.0
                                                                                                                                                                                                                                                                                                              De Bilt          1. motie vergroot acceptatie    •   in de vervolgbesprekingen in de U16 te benadrukken dat de raad van de            Opwek langs infrastructurele lijnen (wegen, water en spoor) is ook een optie waar de RES naar streeft. Gemeenten zoeken           Bijlage 1
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               windenergie door prioritering       gemeente De Bilt t.b.v. de participatie lokaal wel een prioritering wil          allen gebieden voor duurzame opwek. Het uitgangspunt daarbij is 'iedereen doet mee en levert een bijdrage'. De door u
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               locaties en lokaal                  aanbrengen in de locatiekeuze voor windmolens mocht er in deze gemeente          geven prioritering kan daarbij gebruikt worden.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               eigenaarschap                       voor windenergie worden gekozen.                                                 Om de hernieuwbare opwek ruimtelijk in te passen én aan te sluiten op de energie-infrastructuur, is het noodzakelijk om ook
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               •   en aan te geven in de U16 en aan onze inwoners dat in dat geval de               over gemeentegrenzen heen te kijken. Met elkaar kunnen we in de regio meer ruimtelijke kwaliteit en een efficiënter
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   prioritering (van meest wenselijk naar minst wenselijk) die de raad zou willen   energiesysteem bewerkstellingen dan een gemeente alleen. In de Ontwerp RES U16 staat dat wij potentieel zien in de door
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   inbrengen luidt:                                                                 u aangegeven gebieden, overigens zonder daar een prioritering aan te geven. Op basis van de resultaten van de lokale en
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    1.      langs infrastructuur (rijkswegen en spoor), waar mogelijk               regionale zoekprocessen worden in de RES 1.0 zoekgebieden opgenomen. De RES 1.0 wordt ter besluitvorming
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            gecombineerd met zon                                                    voorgelegd aan alle parlementen.                                                                                                  H3.2
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    2.      op industrie en bedrijventerreinen, en
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    3.      in agrarische gebieden                                                  Wij onderschrijven de wensen voor lokaal eigenaarschap. Gemeenten kunnen dit regelen in hun ruimtelijk beleid. Het
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            met als doel de impact op de (leef)omgeving van onze inwoners te        kernteam RES U16 ondersteunt gemeenten met kennis hoe dit in hun beleid op te nemen.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            minimaliseren.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               •   In de vervolgbesprekingen in de U16 inzake de uitwerking van de RES
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   lokaal eigenaarschap (50%) voor windenergie als vast agendapunt/bijdrage
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   te blijven bespreken.




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>                                                             bestuursorgaan   titel                   dictum                                             Hoe nemen we dit mee?                                          in RES 1.0   bestuursorgaan   titel                dictum                                            Hoe nemen we dit mee?                                       in RES 1.0

                                                                              1. motie vergroot       in de vervolgbesprekingen in de U16 te             Opwek langs infrastructurele lijnen (wegen, water              Bijlage 1    Houten           3. Innovatie         Te onderzoeken:                                   De doelstelling uit het Klimaatakkoord voor het opwekken    H 4.6 en 5.3
                                                                              acceptatie windener-    benadrukken dat de raad van de gemeente            en spoor) is ook een optie waar de RES naar streeft.           H3.2                                               Hoe innovatie in de RES een grotere en            van duurzame elektriciteit op land is 35 TWh in 2030.
                                                                              gie door prioritering   De Bilt t.b.v. de participatie lokaal wel een      Gemeenten zoeken allen gebieden voor duurzame opwek.                                                              strategische rol kan krijgen in het behalen van   In de praktijk houdt dit in: het duurzaam opwekken
                                                                              locaties en lokaal      prioritering wil aanbrengen in de locatiekeuze     Het uitgangspunt daarbij is ‘iedereen doet mee en levert                                                          de doelstellingen                                 van elektriciteit met wind- en zonne-energie. Andere
                                                                              eigenaarschap           voor windmolens mocht er in deze gemeente          een bijdrage’. De door u geven prioritering kan daarbij                                                           Op welke manier de U16 innovatie en               technieken zijn op dit moment nog onvoldoende bewezen
                                                                                                      voor windenergie worden gekozen.                   gebruikt worden.                                                                                                  onderzoek in dit verband kan stimuleren en        of ontwikkeld, waardoor de (grootschalige) realisatie van
                                                                                                      en aan te geven in de U16 en aan onze inwo-        Om de hernieuwbare opwek ruimtelijk in te passen én aan                                                           faciliteren.                                      deze technieken voor 2030 niet haalbaar is. Dat neemt
                                                                                                      ners dat in dat geval de prioritering (van meest   te sluiten op de energie-infrastructuur, is het noodzakelijk                                                                                                        niet weg dat er op iets langere termijn potentie is voor
                                                                                                      wenselijk naar minst wenselijk) die de raad        om ook over gemeentegrenzen heen te kijken. Met elkaar                                                                                                              alternatieve duurzame bronnen en energiedragers die
                                                                                                      zou willen inbrengen luidt:                        kunnen we in de regio meer ruimtelijke kwaliteit en een                                                                                                             kunnen bijdragen aan de reductie van CO 2. We kunnen de
                                                                                                      langs infrastructuur (rijkswegen en spoor),        efficiënter energiesysteem bewerkstellingen dan een                                                                                                                 RES naar eigen inzicht verbreden en andere technologie-
                                                                                                      waar mogelijk gecombineerd met zon                 gemeente alleen. In de Ontwerp RES U16 staat dat wij po-                                                                                                            ën meenemen, al telt dit niet mee voor het bod. Daarom
                                                                                                      op industrie en bedrijventerreinen, en             tentieel zien in de door u aangegeven gebieden, overigens                                                                                                           brengen we in de periode tot de RES 2.0 in beeld welke
                                                                                                      in agrarische gebieden                             zonder daar een prioritering aan te geven. Op basis van                                                                                                             kansen we zien en welke uitgangspunten we willen
                                                                                                      met als doel de impact op de (leef)omgeving        de resultaten van de lokale en regionale zoekprocessen                                                                                                              hanteren voor de inzet van oa waterstof, kernenergie en
                                                                                                      van onze inwoners te minimaliseren.                worden in de RES 1.0 zoekgebieden opgenomen. De                                                                                                                     (ultradiepe)geothermie.
                                                                                                      In de vervolgbesprekingen in de U16 inzake de      RES 1.0 wordt ter besluitvorming voorgelegd aan alle
                                                                                                      uitwerking van de RES lokaal eigenaarschap         parlementen.                                                                                                                                                        In de onderzoeken ten behoeve van warmte in de RES 1.0
                                                                                                      (50%) voor windenergie als vast agendapunt/                                                                                                                                                                            nemen we de volgende bronnen en technieken al mee als
                                                                                                      bijdrage te blijven bespreken.                     Wij onderschrijven de wensen voor lokaal eigenaarschap.                                                                                                             potentiële warmtebron: vaste bio-grondstoffenmassa en
                                                                                                                                                         Gemeenten kunnen dit regelen in hun ruimtelijk beleid.                                                                                                              biogas, (ultradiepe) geothermie, thermische energie uit
                                                                                                                                                         Het kernteam RES U16 ondersteunt gemeenten met                                                                                                                      oppervlaktewater, afvalwater en drinkwater (TEO, en TEA
                                                                                                                                                         kennis hoe dit in hun beleid op te nemen.                                                                                                                           en TED).
RES 1.0 | Regio U16 | Notitie moties en amendementen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                RES 1.0 | Regio U16 | Notitie moties en amendementen
                                                             De Bilt          2, motie biomassa-      het gebruik van biomassa centrales niet in         Hoewel bio-grondstoffen hernieuwbaar zijn, komt bij het        H4.6
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             Er wordt uiteraard ook geïnnoveerd in de bestaande
                                                                              centrales uitsluiten    het kader van de RES uit te breiden t.o.v. de      verbranden van biomassa CO 2 vrij – net als bij fossiele
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             technologieën. Om rekening te houden met deze
                                                                              als energiebron         huidige omvang                                     brandstoffen. Daarom beschouwen we bio-warmte als
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             ontwikkelingen, wordt de RES elke twee jaar herijkt naar
                                                                                                                                                         de minst favoriete duurzame bron binnen de regio en
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             de laatste stand van de techniek. Als technieken sneller
                                                                                                                                                         moeten we er verstandig mee omgaan. Onder bio-warmte
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             dan verwacht een significante bijdrage kunnen leveren,
                                                                                                                                                         verstaan we zowel warmte uit houtachtige bio-grondstof-
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             kunnen we deze in een latere RES meenemen.
                                                                                                                                                         fen (vaste biomassa) als warmte die wordt opgewekt door
                                                                                                                                                         vergisting (biogas en groen gas). De verschillende toepas-                  Houten           4. motie brief NMU   1. Energiebesparing en opwekking van duur-        De routekaart bieden we met de RES 1.0. Wij onder-          oa H3.8.1,
                                                                                                                                                         singen van bio-warmte brengen eigen aandachtspunten                                                               zame energie volgens een strakke routekaart       schrijven het belang van zorgvuldige inpassing. Onder       H6.5, bijla-
                                                                                                                                                         met zich mee.                                                                                                     om tijdig het doel van een klimaatneutrale        andere het rapport van Land-ID biedt een basis voor een     ge 1
                                                                                                                                                         Binnen de regio zien we warmte uit bio-grondstoffen                                                               provincie Utrecht te bereiken;                    goede landschappelijke inpassing. Gemeenten kunnen
                                                                                                                                                         puur als transitiebron die we kunnen inzetten tot een                                                             Zorgvuldige inpassing in natuur, landschap en     in hun ruimtelijk beleid hierover voorwaarden opnemen.
                                                                                                                                                         meer toekomstbestendige bron beschikbaar is. Indien we                                                            leefomgeving;                                     Provincie Utrecht heeft in haar Omgevingsvisie en
                                                                                                                                                         bio-grondstoffen inzetten als transitiebrandstof, dan let-                                                        Participatie: betrokkenheid van omwonenden        (ontwerp) Interim Omgevingsverordening al voorwaarden
                                                                                                                                                         ten we goed op duurzaamheid (door minimaal te voldoen                                                             en andere stakeholders in de planvorming;         vastgelegd.
                                                                                                                                                         aan de landelijke duurzaamheidseisen ) en circulariteit                                                           eerlijke verdeling lusten en lasten; een
                                                                                                                                                         (door bio-grondstoffen alleen in te zetten als er geen                                                            gelijkwaardige samenwerking met de lokale         Wij onderschrijven het belang van goede proces en
                                                                                                                                                         andere toepassing meer is).                                                                                       omgeving en streven naar (minimaal) 50%           projectparticipatie. Gemeenten hebben keuze hoe zij voor
                                                                                                                                                                                                                                                                           lokaal eigendom en zeggenschap, bij voorkeur      haar eigen gebied proces en project reguleren. Kernteam
                                                                                                                                                                                                                                                                           via lokale energiecoöperaties.                    RES U16 ondersteunt gemeenten met kennis hoe dit in
                                                                                                                                                                                                                                                                           2. In het verdere proces van RES 1.0              hun beleid op te nemen.
                                                                                                                                                                                                                                                                           bovengenoemde drie uitgangspunten als
                                                                                                                                                                                                                                                                           leidraad te hanteren, en deze met kracht in het
                                                                                                                                                                                                                                                                           overleg van de bestuurstafel U16 naar voren
                                                                                                                                                                                                                                                                           te brengen.




                                                       112   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          | 113
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>                                                             bestuursorgaan   titel                   dictum                                            Hoe nemen we dit mee?                                        in RES 1.0     bestuursorgaan   titel                  dictum                                           Hoe nemen we dit mee?                                      in RES 1.0

                                                             Montfoort        5. motie alle inwo-     Geeft het college opdracht                        Deze motie is niet gericht aan de RES U16.                   n.v.t.         Nieuwegein       7. motie biomassa in   Biomassa alleen tijdelijk in te zetten op        In de onderzoeken ten behoeve van warmte in de RES 1.0     H4.6 en 5.4
                                                                              ners actief betrekken   om vóór oktober de mening van de kiesge-                                                                                                       de RES                 locaties waarop op termijn een echt duurzaam     nemen we de volgende bronnen en technieken al mee als
                                                                              bij ontwerp en bod      rechtigde inwoners van Montfoort te peilen                                                                                                                            alternatief te realiseren valt;                  potentiële warmtebron: vaste bio-grondstoffenmassa en
                                                                              en andere technie-      over het concept-bod door middel van een                                                                                                                              Aan te geven dat we bij de effecten van          biogas,; (ultradiepe) geothermie, en; thermische energie
                                                                              ken dan zon en wind     volksraadpleging;                                                                                                                                                     biomassa op de luchtkwaliteit, de gehele keten   uit oppervlaktewater, en afvalwater en drinkwater (TEO,
                                                                              meenemen                deze volksraadpleging uit te voeren in de vorm                                                                                                                        van biomassa in ogenschouw nemen;                en TEA en TED).
                                                                                                      van een enquete;                                                                                                                                                      Alleen (houtige)reststromen uit duurzaam be-
                                                                                                      met de ondertekenaars van de motie de vraag-                                                                                                                          heerde en door de EU gecertificeerde bronnen
                                                                                                      stelling in de enquete af te stemmen;                                                                                                                                 te gebruiken.
                                                                                                      voorafgaand aan de enquete de inwoners zo
                                                                                                                                                                                                                                    Nieuwegein       8. Participatie        Het beslispunt onder 1:                          Dit amendement richt op de besluitpunten uit eigen         Bijlage 1
                                                                                                      feitelijk mogelijk te informeren over de inhoud
                                                                                                                                                                                                                                                     noodzakelijk voor      - In te stemmen met de ontwerp Regionale         raadsvoorstel. Gemeenten zoeken allen gebieden voor
                                                                                                      van het concept-bod.
                                                                                                                                                                                                                                                     ‘Nieuwegeins           Energiestrategie U16 inclusief het concept bod   duurzame opwek. Het uitgangspunt daarbij is ‘iedereen
                                                             Montfoort        6. verklaring raad      Verzoekt het college:                             Deze motie is niet gericht aan de RES U16. Wij hebben        H2                              inhoudelijk besluit’   van 1,8 TWh aan duurzame elektriciteit in 2030   doet mee en levert een bijdrage’. Keuzes ten aanzien van
                                                                              niet akkoord met        een brief toe te voegen aan de Ontwerp RES        kennis genomen van de brief en deze toegevoegd aan de        H4.6 en H5.4                    ontwerp RES U16        met de daarbij behorende randvoorwaarden         de energiemix kunnen tussen gemeenten verschillen. Wij
                                                                              Ontwerp RES U16         met het Concept Bod, zoals deze wordt ver-        verzending aan het NP RES.                                                                                          richting het Rijk en disclaimer.                 onderschrijven het belang van goede proces en project-
                                                                                                      zonden aan het Nationaal Programma RES en                                                                                                                             Te wijzigen in:                                  participatie. Gemeenten hebben keuze hoe zij voor haar
                                                                                                      het Rijk, met de volgende verklaring:             Wij onderschrijven het belang van goede proces en                                                                   - In te stemmen met het regionale concept bod    eigen gebied proces en project reguleren. Kernteam RES
                                                                                                      “De raad van de gemeente Montfoort erkent         projectparticipatie. Gemeenten hebben keuze hoe zij                                                                 van 1,8 TWh, de daarbij behorende randvoor-      U16 ondersteunt gemeenten met kennis hoe dit in hun
                                                                                                      dat de gemeente Montfoort ter bestrijding         voor haar eigen gebied proces en project reguleren. Het                                                             waarden richting het Rijk en disclaimer.         beleid op te nemen.
                                                                                                      van klimaatverandering een opgave heeft           Kernteam RES U16 ondersteunt gemeenten met kennis                                                                   · Beslispunt 3 onder 3:
                                                                                                      voor duurzame elektriciteit. De raad heeft        hoe dit in hun beleid op te nemen.                                                                                  - In te stemmen met de inzet van Nieuwegein
                                                                                                      stappen ondernomen om duurzame energie te                                                                                                                             in het concept bod die bestaat uit de uitvoe-
                                                                                                      bevorderen en staat graag opne voor nieuwe        De doelstelling uit het Klimaatakkoord voor het opwekken                                                            ring van eigen energieambities en het verder
RES 1.0 | Regio U16 | Notitie moties en amendementen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              RES 1.0 | Regio U16 | Notitie moties en amendementen
                                                                                                      stappen in dit kader. De gemeente Montfoort       van duurzame elektriciteit op land is 35 TWh in 2030. Het                                                           in kaart brengen van mogelijkheden om zonne-
                                                                                                      kan evenwel niet instemmen met de Ontwerp         regionale bod van 1,8 TWh valt binnen de onderzoeks-                                                                en windenergie langs rijks- en vaarwegen te
                                                                                                      RES U16 om de volgende redenen:                   bandbreedte die is vastgesteld in de Startnotitie. In de                                                            realiseren.
                                                                                                      De Ontwerp RES U16 bevat voorstellen met een      praktijk gaat het om duurzaam opwekken van elektriciteit                                                            Te wijzigen in:
                                                                                                      majeure impact op het open landschap en het       met wind- en zonne-energie. Andere technieken zijn op dit                                                           - In te stemmen met de inzet van Nieuwe-
                                                                                                      milieu van het buitengebied. De gevolgen en       moment nog onvoldoende bewezen of ontwikkeld, waar-                                                                 gein in het concept bod die bestaat uit de
                                                                                                      risico’s hiervan blijven onderbelicht.            door de (grootschalige) realisatie van deze technieken                                                              uitvoering van eigen energieambities en het
                                                                                                      De inwoners hebben nauwelijks gelegenheid         voor 2030 niet haalbaar is. Dat neemt niet weg dat er op                                                            verder in kaart brengen van mogelijkheden
                                                                                                      gehad om te participeren. De Ontwerp RES          iets langere termijn potentie is voor alternatieve duurza-                                                          om zonne-energie langs rijks- en vaarwegen
                                                                                                      is ontstaan na de afgelopen gemeenteraads-        me bronnen en energiedragers die kunnen bijdragen aan                                                               te realiseren.
                                                                                                      verkiezingen en kiezers hebben zich er bij die    de reductie van CO 2. We kunnen de RES naar eigen inzicht
                                                                                                                                                                                                                                    De Ronde Venen   9. motie koppeling     0 Te overleggen met provincie, agrarische        Deze motie is niet gericht aan de RES U16. Het college     n.v.t.
                                                                                                      verkiezingen dus niet over kunnen uitspreken.     verbreden en andere technologieën meenemen, al telt dit
                                                                                                                                                                                                                                                     regionale veenweide    ondernemers, ontwikkelaars en andere             van gemeente De Ronde Venen voert de motie uit binnen
                                                                                                      Het conceptbod van 1,8 TWh is te hoog en veel     niet mee voor het bod. Daarom brengen we in de periode
                                                                                                                                                                                                                                                     strategie met zon-     gebiedspartners in deze gebieden om op korte     het programma van de Veenweide Strategie.
                                                                                                      hoger dan de landelijke indicatie van 1,0 TWh     tot de RES 2.0 in beeld welke kansen we zien en welke
                                                                                                                                                                                                                                                     ne-energie             termijn de mogelijkheden voor pilots te onder-
                                                                                                      voor onze regio.                                  uitgangspunten we willen hanteren voor de inzet van oa
                                                                                                                                                                                                                                                                            zoeken en te stimuleren, en op lange termijn
                                                                                                      De raad is van mening dat er, in afwijking van    waterstof, kernenergie en (ultradiepe)geothermie.
                                                                                                                                                                                                                                                                            energie-opwek uit zon zoveel als mogelijk en
                                                                                                      het klimaatakkoord, ook gekeken moet worden
                                                                                                                                                                                                                                                                            wenselijk is deel uit te laten maken van deze
                                                                                                      naar andere duurzame opwek technieken bui-        In de onderzoeken ten behoeve van warmte in de RES 1.0
                                                                                                                                                                                                                                                                            Veenweide Strategie
                                                                                                      ten wind- en zonne-energie, of zonne-energie      nemen we de volgende bronnen en technieken al mee als
                                                                                                                                                                                                                                                                            0 Waarbij de bestaande afspraken met de
                                                                                                      voor de opwekking van waterstof.”                 potentiële warmtebron: vaste bio-grondstoffenmassa en
                                                                                                                                                                                                                                                                            agrarische ondernemers over bodemdaling
                                                                                                      Samen met de U16 een ontwerp en bijbeho-          biogas,; (ultradiepe) geothermie, en; thermische energie
                                                                                                                                                                                                                                                                            worden gerespecteerd
                                                                                                      rend bod te formuleren waarin alle inwoners       uit oppervlaktewater, en afvalwater en drinkwater (TEO,
                                                                                                                                                                                                                                                                            0 De raad in voorjaar 2021 te informeren over
                                                                                                      van de U16 actief worden betrokken en waarin      en TEA en TED).
                                                                                                                                                                                                                                                                            de vaststelling van deze Regionale Veenweide
                                                                                                      ook andere duurzame technieken worden
                                                                                                                                                                                                                                                                            Strategie.
                                                                                                      meegenomen dan alleen zon en wind.                Er wordt uiteraard ook geïnnoveerd in de bestaande
                                                                                                                                                        technologieën. Om rekening te houden met deze                               De Ronde Venen   10. motie inwo-        0 De verzamelde of nog te verzamen handteke-     Deze motie is niet gericht aan de RES U16. Het college     n.v.t.

                                                                                                                                                        ontwikkelingen, wordt de RES elke twee jaar herijkt naar                                     nersparticipatie       ningen mee te tellen in de uitkomsten van de     heeft de motie uitgevoerd binnen het participatietraject

                                                                                                                                                        de laatste stand van de techniek. Als technieken sneller                                     zoekgebieden           inwonersraadpleging naar de zoeklocaties         voor zoekgebieden voor duurzame elektriciteitsopwek.

                                                                                                                                                        dan verwacht een significante bijdrage kunnen leveren,                                                              0 In gesprek te gaan met inwoners, zo nodig

                                                                                                                                                        kunnen we deze in een latere RES meenemen.                                                                          online, om tot zoekgebieden te komen waar
                                                                                                                                                                                                                                                                            draagvlak voor is.




                                                       114   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        | 115
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>                                                             bestuursorgaan   titel                  dictum                                              Hoe nemen we dit mee?                                         in RES 1.0     bestuursorgaan   titel                   dictum                                           Hoe nemen we dit mee?                                           in RES 1.0

                                                             De Ronde Venen   11. motie zoekgebie-   0 In De Ronde Venen het Unesco Werelderf-           Gemeenten zoeken allen gebieden voor duurzame opwek.          Bijlage 1      Stichtse Vecht   16. amendement be-      beslispunt 2a toe te voegen: onder voorwaarde    In paragraaf 3.3 van de Ontwerp RES zijn de voorwaarden op-     H3.2, H3.6,
                                                                              den en bescherming     goed van de Stelling van Amsterdam uit te           Het college van gemeente De Ronde Venen heeft de motie                                        slispunt 2a toevoe-     van opname in het regio bod van de aanvul-       genomen die ingevuld moeten worden om het bod te kunnen         H3.8.2
                                                                              Unesco werelderf-      sluiten als zoekgebied voor windturbines            uitgevoerd binnen het participatietraject voor zoekgebie-                                     gen met voorbehoud      lende disclaimers m.b.t. goede landschap-        verwezenlijken. De aanvulling heeft drie elementen:
                                                                              goed…                  0 In het traject van aanwijzing van zoekge-         den voor duurzame elektriciteitsopwek.                                                        landschappelijke        pelijke inpassing, de mogelijkheid van lokaal    1. een goede landschappelijke inpassing
                                                                                                     bieden sterk rekening te houden met de land-                                                                                                      inpassing, lokaal ei-   eigendom en realisatiemogelijkheden als          Dit punt wordt ondervangen in de disclaimer (3.4) waar staat
                                                                                                     schappelijke inbedding en het eeuwenoude                                                                                                          gendom en marktom-      afhankelijkheid van omstandigheden in de         dat het gesprek met inwoners en regionaal belanghebben-
                                                                                                     cultuur historische gebied van de Stelling                                                                                                        standigheden            markt en externe partijen; en hiertoe de tekst   den nog kan betekenen dat de focus nog kan veranderen.
                                                                                                     van Amsterdam en met name die van het                                                                                                                                     in het document Regio U16, Ontwerp RES           Daarbij is een goede landschappelijke inpassing vooral iets
                                                                                                     Geingebied                                                                                                                                                                onder 3.3 Randvoorwaarden                        wat we zelf op lokaal en regionaal niveau kunnen en moeten
                                                                                                     0 De gemeenteraad en de inwoners intensief te                                                                                                                             ‘Mocht in het overleg en samenwerking met        oppakken. In het proces van het bepalen van zoekgebieden
                                                                                                     blijven betrekken bij het hele traject tot en met                                                                                                                         het Rijk blijken dat het niet mogelijk is om     tot het realiseren van concrete projecten zitten meerdere
                                                                                                     aanwijzing van de eerste zoekgebieden voor                                                                                                                                deze randvoorwaarden in te vullen, dan heeft     waarborgen voor een goede landschappelijke inpassing:
                                                                                                     windturbines en zonnevelden.                                                                                                                                              dat gevolgen voor het kunnen realiseren van      - h et rapport ‘Energielandschappen RES-U16, ontwerpend
                                                                                                                                                                                                                                                                               duurzame elektriciteit en daarmee het kunnen      onderzoek naar bouwstenen voor energietransitie in het
                                                             De Ronde Venen   12. motie Kernener-    1. positief te reageren op de oproep voor           Deze motie is niet gericht aan de U16. Het college van        n.v.t.
                                                                                                                                                                                                                                                                               realiseren van het concept bod’ aan te vullen     landschap’ biedt concrete kwalitatieve handvatten voor een
                                                                              gie in de mix          belangstelling (inventarisatie voorwaarden          gemeente De Ronde Venen geeft uitvoering aan de motie.
                                                                                                                                                                                                                                                                               met:                                              landschappelijk inpassing. Ook andere landschappelijke
                                                                                                     belangstelling kernenergie PU)
                                                                                                                                                                                                                                                                               ‘De opgave is onder voorbehoud van een goede      adviezen worden hierbij betrokken (PARK-advies Groene
                                                                                                     2. De voorwaarden voor belangstelling voor
                                                                                                                                                                                                                                                                               landschappelijke inpassing, de mogelijkheid       Hart, advies CRa).
                                                                                                     kernenergie in onze gemeente op te stellen
                                                                                                                                                                                                                                                                               van lokaal eigendom en realisatiemogelijkhe-     - voor de RES 1.0 wordt gemeenteoverstijgend gekeken naar
                                                                                                     voor 1 maart 2021
                                                                                                                                                                                                                                                                               den als afhankelijkheid van omstandigheden        de ruimtelijke impact van de door de gemeente aangegeven
                                                                                                     3. De raad hierover te informeren
                                                                                                                                                                                                                                                                               in de markt en externe partijen’.                 zoekgebieden.
                                                             Stichtse Vecht   13. motie behoud       Roept het college op in haar contacten in de        De structuur van samenwerking in regionale energiestra-       H5.4, bijla-
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                - d e gemeente kan in lokale regelgeving voorwaarden vast-
                                                                              bevoegdheden           regio mee te nemen dat de gemeenteraad te           tegieën brengt geen verandering in de bevoegdheids-           ge 1
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 leggen ten behoeve van de inpassing zodat de gemeente
                                                                              zonder regionale       allen tijde over de haar wettelijk toebedeelde      verdeling tussen overheidslagen. De RES leidt niet tot
RES 1.0 | Regio U16 | Notitie moties en amendementen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      RES 1.0 | Regio U16 | Notitie moties en amendementen
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 initiatieven daaraan kan toetsen.
                                                                              beperkingen            bevoegdheden kan blijven beschikken zonder          andere bevoegdheden van gemeenten, provincies en rijk.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                - P rovincie Utrecht heeft in de Omgevingsvisie en (concept)
                                                                                                     dat daar in regionaal verband beperkingen aan       De RES 1.0 van de RES-regio U 16 wordt ter vaststel-
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 Interim Omgevingsverordening voorwaarden voor inpas-
                                                                                                     worden opgelegd.                                    ling voorgelegd aan de parlementen. Zoekgebieden in
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 sing vastgelegd.
                                                                                                                                                         StichtseVecht maken onderdeel uit van de RES 1.0 en
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 - realisatiemogelijkheden als afhankelijkheid van omstan-
                                                                                                                                                         vinden hun basis in het Beleidskader zonnevelden en de
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  digheden in de markt en externe partijen
                                                                                                                                                         kansenkaart, die op 15 december 2020 zijn vastgesteld
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  Gezien deze waarborgen en mogelijkheden dit vooraf
                                                                                                                                                         door de gemeenteraad.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  goed te regelen stellen wij geen aanpassing van de
                                                             Stichtse Vecht   14. motie geen         Zorg te dragen voor de lokale uitvoering van        Deze motie is niet gericht aan de U16.                                                                                                                                   Ontwerp RES voor aan de deelnemers.
                                                                              gebruik evt.           amendement 21.2 (geen publiekrechtelijke
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                2. lokaal eigendom
                                                                              verkregen wettelijke   plicht zon op dak) om dit van toepassing te
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                Dit is inhoudelijk onderdeel van de Ontwerp RES, het is als
                                                                              bevoegdheid            doen zijn op Stichtse Vecht wanneer het amen-
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                randvoorwaarde opgenomen onder 3.3.4. We stellen daarom
                                                                                                     dement niet dor de regio wordt overgenomen.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                geen aanpassing van de Ontwerp RES voor aan de deelne-
                                                             Stichtse Vecht   15. motie verbieden    draagt college op:                                  Gemeenten zoeken allen gebieden voor duurzame opwek.          H2, H3.9,                                                                                                mers. 50% lokaal eigendom is verwerkt in het beleidskader
                                                                              windturbines           1. zich maximaal in te zetten om gebieden die       Het uitgangspunt daarbij is ‘iedereen doet mee en levert      bijlage 1                                                                                                zonnevelden van Stichtse Vecht (december 2020).
                                                                              gebieden rond het      binnenkort worden of zijn aangewezen als            een bijdrage’. We willen dit lokale proces niet doorkruisen                                                                                                            3. realisatiemogelijkheden als afhankelijkheid van omstan-
                                                                              Gein, Vechtgebied en   UNESCO erfgoed, liggend binnen de schoots-          door regionaal gebieden binnen gemeenten uit te sluiten.                                                                                                               digheden in de markt en externe partijen
                                                                              Hollandse waterlinie   velden van de forten en/of deel uitmaken van        Over het bedoelde gebied aan de noordpunt van de U16                                                                                                                   Natuurlijk is er voor de uitvoering van de RES afhanke-
                                                                                                     de Nieuwe Hollandse Waterlinie, de directe          wordt overlegd gevoerd door de betrokken gemeenten,                                                                                                                    lijkheid van initiatiefnemers. We zien momenteel zoveel
                                                                                                     omgeving van het Gein, Aertsveldsepolder,           provincies en RES-regio’s.                                                                                                                                             interesse in de markt dat het risico op een gebrek aan
                                                                                                     Garstenpolder, Garstenpolder en Hoekerpolder        De zoekgebieden in de RES 1.0 zijn opgenomen op basis                                                                                                                  initiatiefnemers uitermate klein is. In de gemeente Stichtse
                                                                                                     en het gezichtsveld van voornoemde gebieden         van de resultaten van de lokale zoekprocessen.                                                                                                                         Vecht zijn voldoende initiatiefnemers aanwezig voor de
                                                                                                     uit te sluiten van het “bod” en het “bod” hierop                                                                                                                                                                           zonnevelden. Daarbij kunnen we dit risico zelf nog verder
                                                                                                     aan te laten passen                                                                                                                                                                                                        beperken. Bij het bepalen en ontwikkelen van zoekgebieden
                                                                                                     2. de bedoelde uitsluiting in te brengen in de                                                                                                                                                                             kijken we ook naar de mogelijkheden voor een sluitende
                                                                                                     overleggen met de U16, de RES Amsterdam /                                                                                                                                                                                  businesscase, voor een belangrijk deel bepaald door de
                                                                                                     Energiestrategie Noord Holland Zuid                                                                                                                                                                                        afstand tot netinfrastructuur. Daarmee voorkomen we dat
                                                                                                     3. de raad te informeren over de uitkomst.                                                                                                                                                                                 louter zoekgebieden worden aangewezen die niet of moeilijk
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                ontwikkelbaar zijn. We stellen daarom geen aanpassing van
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                de Ontwerp RES voor aan de deelnemers.




                                                       116   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                | 117
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>                                                             bestuursorgaan   titel                  dictum                                           Hoe nemen we dit mee?                                           in RES 1.0   bestuursorgaan   titel                   dictum                                              Hoe nemen we dit mee?                                          in RES 1.0

                                                             Stichtse Vecht   17. amendement         beslispunt 2b toe te voegen: met het wijzigen    Zon op dak is een belangrijke pijler in de realisatie van       H3.5         Utrechtse Heu-   20. motie update        Verzoekt het college om de gemeentelijke            Deze Motie is niet gericht aan de U16.                         n.v.t.
                                                                              invoegen randvoor-     van de tekst in het document Regio U16, Ont-     duurzame opwek. Het zo goed mogelijk benutten van de                         velrug           klimaatneutrale         doelstelling klimaat/energie neutraal 2035
                                                                              waarde zonne- en       werp RES onder 3.3.1 “Een publiekrechtelijek     daken sluit aan bij veelgehoorde opmerkingen in partici-                                      doelstellingen GUH      te vervangen door de huidige landelijke
                                                                              andere energie in      bevoegdheid voor gemeenten en provincie          patie (begin met de daken), veelgebruikte beleidsinstru-                                      door de landelijke      doelstellingen uit het Klimaatakkoord en de
                                                                              bestemmingsplan-       voor een verplichting voor zon op dak bij        menten (zonneladder) en dubbelruimtegebruik.                                                  doelstelling            Klimaatwet en dit direct mee te nemen in haar
                                                                              nen nieuwbouw          nieuwbouw en bij bestaande bouw” in:             Zon op dak moet nog een flinke schaalsprong maken.                                                                    beleid.
                                                                                                     “Bij bestemmingsplannen als randvoorwaarde       Vooral bij bedrijfsdaken zien we dat realisatie achterblijft.
                                                                                                                                                                                                                                   Utrechtse Heu-   21. motie regionale     Verzoekt het college om:                            Gemeenten zoeken allen gebieden voor duurzame opwek.           Bijlage 1.
                                                                                                     op te nemen dat bij nieuwbouw zonne-energie      Ondanks dat er een positieve businesscase is. Voor
                                                                                                                                                                                                                                   velrug           energie strategie       0 De denkrichting ‘boswind’ in de concept RES       Het uitgangspunt daarbij is ‘iedereen doet mee en levert
                                                                                                     dan wel een andere vorm van hernieuwbare         bestaande bouw zien we dat het ‘gedoe’ om het te regelen
                                                                                                                                                                                                                                                    (geen windmolens        uit te sluiten voor de Utrechtse Heuvelrug en       een bijdrage’. Het in de motie genoemde gebied ligt
                                                                                                     energie een bijdrage levert aan de energiebe-    voor eigenaren niet opweegt tegen het financieel profijt.
                                                                                                                                                                                                                                                    in het nationaal Park   uit te sluiten alle overige zoeklocaties die bin-   gedeeltelijk buiten de eigen gemeentegrenzen. We willen
                                                                                                     hoefte. Ook worden voor bestaande bouw aan-      Voor nieuwbouw zien we dat de draagkracht van het dak
                                                                                                                                                                                                                                                    Utrechtse Heuvelrug     nen de grenzen van het Nationaal park vallen        dit lokale proces niet doorkruisen door op voorhand
                                                                                                     trekkelijke randvoorwaarden geschapen om         veelal niet berekend wordt op zonnepalen. Dat is een
                                                                                                                                                                                                                                                    en ook niet ten         of daar direct aan grenzen. (het gaat om het        gebieden binnen gemeenten uit te sluiten.
                                                                                                     energiebehoefte te verlagen met bijvoorbeeld     gemiste kans.
                                                                                                                                                                                                                                                    zuiden ervan)           gebied dat op de bijgeleverde kaart was paars       Om de hernieuwbare opwek ruimtelijk in te passen én aan
                                                                                                     isolatie, gebruik van zonne-energie en energie   Er is regelgeving in voorbereiding op rijksniveau: Wijzi-
                                                                                                                                                                                                                                                                            geemarkeerd, inclusief alles wat er zuidelijk       te sluiten op de energie-infrastructuur, is het noodzakelijk
                                                                                                     uit andere duurzame bronnen.”                    gingsbesluit minimale hoeveelheid hernieuwbare energie
                                                                                                                                                                                                                                                                            van ligt tot en met de gemeentegrens)               om ook over gemeentegrenzen heen te kijken. Met elkaar
                                                                                                                                                      bij ingrijpende renovatie’ en ‘Besluit tot wijziging van het
                                                                                                                                                                                                                                                                            0 Wanneer dit gevolgen heeft voor de hoogte         kunnen we in de regio meer ruimtelijke kwaliteit en een
                                                                                                                                                      Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl)’. Inwerkingtre-
                                                                                                                                                                                                                                                                            van het regionale (concept)bod, dit daarin te       efficiënter energiesysteem bewerkstellingen dan een
                                                                                                                                                      ding wordt verwacht gelijktijdig met de Omgevingswet.
                                                                                                                                                                                                                                                                            verwerken.                                          gemeente alleen. Uw motie betrekken wij bij de regionale
                                                                                                                                                      Het Besluit tot wijzigingen van het Bbl duurzaam gebruik
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                weging van ruimtelijke kwaliteit.
                                                                                                                                                      van daken vraagt een nadere, lokale invulling van
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                Op basis van de resultaten van de lokale en regionale
                                                                                                                                                      gemeenten zelf.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                zoekprocessen zijn in de RES 1.0 zoekgebieden opge-
                                                             Utrecht          18. motie onderzoek    draagt het college op:                           Lokaal en in regionale samenwerking werken we aan zo            H3.5                                                                                                      nomen.
                                                                              lage benutting grote   0 inzichtelijk te maken welke maatregelen        veel mogelijk benutting van de daken. Gemeente Utrecht
                                                                                                                                                                                                                                   Utrechtse Heu-   22. motie meer zon      Verzoekt het college:                               Lokaal en in regionale samenwerking werken we aan zo           H3.5
RES 1.0 | Regio U16 | Notitie moties en amendementen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    RES 1.0 | Regio U16 | Notitie moties en amendementen
                                                                              daken                  getroffen kunnen worden om beschikbaar           heeft onderzoek laten uitvoeren naar de benutting van
                                                                                                                                                                                                                                   velrug           op dak                  0 In de uitwerking naar een definitief bod met      veel mogelijk benutting van de daken. Gemeente Utrecht
                                                                                                     dakoppervlak beter te benutten zodat het         grote daken. Hieruit blijkt dat er een verscheidenheid aan
                                                                                                                                                                                                                                                                            een plan te komen op welke manier / met             heeft onderzoek laten uitvoeren naar de benutting van
                                                                                                     streefpercentage verhoogd kan worden.            redenen is waardoor de benutting van daken achter blijft
                                                                                                                                                                                                                                                                            welke aanpak het percentage ‘geschikt dak’          grote daken. Hieruit blijkt dat er een verscheidenheid
                                                                                                     0 deze kennis regiobreed te delen.               (circa 25% van het dakoppervlakte). De resultaten van het
                                                                                                                                                                                                                                                                            kan worden verhoogd.                                aan redenen is waardoor de benutting van daken achter
                                                                                                     0 bij het Rijk te lobbyen om deze maatregelen    onderzoek zijn gedeeld met de regiogemeenten. Daar-
                                                                                                                                                                                                                                                                            0 Zo spoedig mogelijk inzicht te geven over         blijft (circa 25% van het dakoppervlakte). De resultaten
                                                                                                     te treffen als we dat zelf niet kunnen.          naast is in opdracht van de regio een analyse uitgevoerd
                                                                                                                                                                                                                                                                            mogelijk invulling van de gestelde randvoor-        van het onderzoek zijn gedeeld met de regiogemeen-
                                                                                                     0 en over de resultaten de raad te informeren.   naar de potentie en realisatie van zon-pv op grote daken.
                                                                                                                                                                                                                                                                            waarde(n) door het Rijk.                            ten. Daarnaast is in opdracht van de regio een analyse
                                                                                                                                                      De analyse toont dat er de afgelopen jaren veel extra
                                                                                                                                                                                                                                                                            0 Indien uitkomsten van punten 1 en 2 positief      uitgevoerd naar de potentie en realisatie van zon-pv op
                                                                                                                                                      daken zijn benut. Daarnaast is duidelijk dat er nog veel
                                                                                                                                                                                                                                                                            het percentage zon op dak te verhogen met als       grote daken. De analyse toont dat er de afgelopen jaren
                                                                                                                                                      potentie is voor verdere groei van grootschalig zon op
                                                                                                                                                                                                                                                                            streefcijfer dat in 2030 op 50% van alle daken      veel extra daken zijn benut. Daarnaast is duidelijk dat er
                                                                                                                                                      dak. In par. 3.5 wordt dit verder uitgewerkt.
                                                                                                                                                                                                                                                                            in de U16 zonnepanelen liggen.                      nog veel potentie is voor verdere groei van grootschalig
                                                                                                                                                                                                                                                                            0 Zich hard maken om deze verzoeken in U16          zon op dak.
                                                                                                                                                      Regelgeving die nu in voorbereiding is op het rijksniveau
                                                                                                                                                                                                                                                                            verband gesteund te krijgen en zichtbaar te
                                                                                                                                                      (Wijzigingsbesluit minimale hoeveelheid hernieuwbare
                                                                                                                                                                                                                                                                            maken in RES 1.0.                                   Regelgeving die nu in voorbereiding is op het rijksniveau
                                                                                                                                                      energie bij ingrijpende renovatie en Besluit tot wijziging
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                (Wijzigingsbesluit minimale hoeveelheid hernieuwbare
                                                                                                                                                      van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) in
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                energie bij ingrijpende renovatie en Besluit tot wijziging
                                                                                                                                                      verband met het duurzaam gebruik van daken) kan een
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) in
                                                                                                                                                      steentje bijdragen om de potentie van grootschalige da-
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                verband met het duurzaam gebruik van daken) kan een
                                                                                                                                                      ken in de regio zoveel mogelijk in te zetten voor duurzame
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                steentje bijdragen om de potentie van grootschalige da-
                                                                                                                                                      opwek. Het Besluit tot wijzigingen van het Bbl duurzaam
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                ken in de regio zoveel mogelijk in te zetten voor duurzame
                                                                                                                                                      gebruik van daken vraagt een nadere, lokale invulling van
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                opwek. Het Besluit tot wijzigingen van het Bbl duurzaam
                                                                                                                                                      gemeenten zelf (zie par. 3.8).
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                gebruik van daken vraagt een nadere, lokale invulling van
                                                             Utrecht          19. motie toepassen    roept het college op:                            De gedragscodes ‘Zon op land’ en ‘Windenergie op land’          H3.2                                                                                                      gemeenten zelf.
                                                                              gedragscodes zon       0 duurzame energieprojecten zorgvuldig in te     omarmen we en zijn opgenomen in de RES 1.0.
                                                                              en wind en checklist   passen en daarvoor                               De checklists ‘Natuurbelangen bij zonneparken’ en
                                                                              NMU                    * bij ieder zonneproject rekening te houden      ‘Natuurbelangen bij windenergie op land’ zijn gedeeld met
                                                                                                     met De Gedragscode Zon op Land                   de andere deelnemers als ondersteunende tool.
                                                                                                     * bij MER-plichtige zon- en windprojecten
                                                                                                     rekening te houden met de Checklist natuur-
                                                                                                     belangen bij zonneparken respectievelijk de
                                                                                                     Checklist natuurbelangen bij windenergie
                                                                                                     op land.
                                                                                                     0 Dit in de regio uit te dragen.




                                                       118   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              | 119
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>                                                             bestuursorgaan   titel                  dictum                                            Hoe nemen we dit mee?                                        in RES 1.0   bestuursorgaan      titel                   dictum                                            Hoe nemen we dit mee?                                         in RES 1.0

                                                             Utrechtse Heu-   23. motie innovatie    Verzoekt het college:                             De doelstelling uit het Klimaatakkoord voor het opwekken     H4.6 H5.4    Utrechtse Heu-      25. motie meer          Verzoekt het college om:                          De RES 1.0 komt tot stand met lokale en regionale             H2, bijlage 1
                                                             velrug           en alternatieve        om ook nieuwe innovatieve en alternatieve         van duurzame elektriciteit op land is 35 TWh in 2030.                     velrug              draagvlak               1. Het proces naar een definitief bod nadrukke-   participatie. Regionaal organiseren wij dit in stakeholder-
                                                                              technieken             vormen van energieopwekking als mogelijke         In de praktijk houdt dit in: het duurzaam opwekken                                                                    lijk samen met maatschappelijke organisaties      alteliers voor elektriciteit en voor warmte. Bij de lokale
                                                                                                     energiebronnen en/of opslagmiddelen mee           van elektriciteit met wind- en zonne-energie. Andere                                                                  en inwoners op te pakken, daarbij samen met       participatie voor zoekgebieden kiezen gemeenten de
                                                                                                     te nemen in de verdere ontwikkeling van onze      technieken zijn op dit moment nog onvoldoende bewezen                                                                 de provincie ook te kijken naar innovatieve       vorm en intensiteit die bij de eigen gemeente past. Het
                                                                                                     RES 1.0 naar voorbeeld van regio Foodvalley.      of ontwikkeld, waardoor de (grootschalige) realisatie van                                                             online vormen van aanvullende participatie.       kernteam RES ondersteunt daarin met communicatiemid-
                                                                                                                                                       deze technieken voor 2030 niet haalbaar is. Dat neemt                                                                 2. Zich hard te maken om deze werkwijze ook       delen en expertise.
                                                                                                                                                       niet weg dat er op iets langere termijn potentie is voor                                                              op andere plaatsen in U16 verband te laten
                                                                                                                                                       alternatieve duurzame bronnen en energiedragers die                                                                   toepassen.
                                                                                                                                                       kunnen bijdragen aan de reductie van CO 2. We kunnen de
                                                                                                                                                                                                                                 Zeist               26. motie maximaal      0 In de onderzoeken naar de mogelijkheden tot     Gemeenten zoeken allen gebieden voor duurzame opwek           H3.2, H3.5,
                                                                                                                                                       RES naar eigen inzicht verbreden en andere technologie-
                                                                                                                                                                                                                                                     zon, scherpe richt-     duurzame opwek altijd een maximale variant        en komen daarmee tot een energiemix. Het uitgangspunt         bijlage 1.
                                                                                                                                                       ën meenemen, al telt dit niet mee voor het bod. Daarom
                                                                                                                                                                                                                                                     lijnen windmolens,      met zonne-energie uit te werken. Hier liggen      daarbij is ‘iedereen doet mee en levert een bijdrage’. Om
                                                                                                                                                       brengen we in de periode tot de RES 2.0 in beeld welke
                                                                                                                                                                                                                                                     ruimte voor innovatie   nog flinke kansen mits er ook echt een impuls     de hernieuwbare opwek ruimtelijk in te passen én aan
                                                                                                                                                       kansen we zien en welke uitgangspunten we willen
                                                                                                                                                                                                                                                                             aan wordt gegeven.                                te sluiten op de energie-infrastructuur, is het noodzake-
                                                                                                                                                       hanteren voor de inzet van oa waterstof, kernenergie en
                                                                                                                                                                                                                                                                             0 Kaders te ontwikkelen zodat de inwoner          lijk om ook over gemeentegrenzen heen te kijken. Met
                                                                                                                                                       (ultradiepe)geothermie.
                                                                                                                                                                                                                                                                             genoeg wordt beschermd tegen de overlast          elkaar kunnen we in de regio meer ruimtelijke kwaliteit
                                                                                                                                                                                                                                                                             van eventueel te plaatsen windmolens. Te den-     en een efficiënter energiesysteem bewerkstellingen dan
                                                                                                                                                       In de onderzoeken ten behoeve van warmte in de RES 1.0
                                                                                                                                                                                                                                                                             ken valt aan scherpe richtlijnen waaraan een      een gemeente alleen. Dit kan ook van invloed zijn op de
                                                                                                                                                       nemen we de volgende bronnen en technieken al mee als
                                                                                                                                                                                                                                                                             windmolen locatie moet voldoen, ruimhartige       energiemix.
                                                                                                                                                       potentiële warmtebron: vaste bio-grondstoffenmassa en
                                                                                                                                                                                                                                                                             compensatie voor overlast en/of inwoners          Er is wetgeving om omwonenden tegen overlast van wind-
                                                                                                                                                       biogas, (ultradiepe) geothermie, thermische energie uit
                                                                                                                                                                                                                                                                             de kans te bieden om gedeeltelijk eigenaar te     molens te beschermen. Denk hierbij aan geluidsnormen
                                                                                                                                                       oppervlaktewater, afvalwater en drinkwater (TEO, en TEA
                                                                                                                                                                                                                                                                             worden van een windmolen.                         en normen voor slagschaduw. RES U16 hanteert deze nor-
                                                                                                                                                       en TED).
                                                                                                                                                                                                                                                                             0 Volop ruimte te houden voor toekomstige         men. Lokaal kunnen op onderdelen aanvullende voorwaar-
RES 1.0 | Regio U16 | Notitie moties en amendementen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     RES 1.0 | Regio U16 | Notitie moties en amendementen
                                                                                                                                                                                                                                                                             duurzame energiebronnen en hiermee innova-        den gesteld worden. Daarbij zijn diverse mogelijkheden
                                                                                                                                                                                                                                                                             tie een impuls te geven.                          voor lokaal eigenaarschap, omwonendenvergoedingen
                                                                                                                                                       Er wordt uiteraard ook geïnnoveerd in de bestaande
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               of lokale fondsen. Het Kernteam RES ondersteunt de
                                                                                                                                                       technologieën. Om rekening te houden met deze
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               deelnemers hierbij met expertise.
                                                                                                                                                       ontwikkelingen, wordt de RES elke twee jaar herijkt naar
                                                                                                                                                       de laatste stand van de techniek. Als technieken sneller                  Provincie Utrecht   27. Kernenergie         In navolging van de motie aangenomen door         Deze motie in niet gericht aan de U16. Gedeputeerde           H5.3

                                                                                                                                                       dan verwacht een significante bijdrage kunnen leveren,                                                                de tweede kamer en het gesprek wat naar           Staten geeft uitvoering aan de motie. We wachten de

                                                                                                                                                       kunnen we deze in een latere RES meenemen.                                                                            aanleiding van die motie gaat plaatsvinden bij    resultaten van het onderzoek af.
                                                                                                                                                                                                                                                                             de gemeenten te inventariseren onder welke
                                                             Utrechtse Heu-   24. motie verbeteren   Verzoekt het college om:                          In samenwerking met de expertpool van het NP RES             H3.8.1
                                                                                                                                                                                                                                                                             voorwaarden er belangstelling is om kernener-     Ten aanzien van kernenergie volgen wij de lijn van het Rijk
                                                             velrug           biodiversiteit         1. In de uitwerking naar een definitief bod       onderzoeken wij onder welke voorwaarden zonnevelden
                                                                                                                                                                                                                                                                             gie onderdeel te maken van de Lange Termijn       dat onder andere gezien de realisatietijd kernenergie vóór
                                                                                                     * te onderzoeken onder welke voorwaarden          een positieve bijdrage leveren aan de biodiversiteit en de
                                                                                                                                                                                                                                                                             energiemix en hierover terug te koppelen naar     2030 geen aanvullende bijdrage zal leveren aan elektrci-
                                                                                                     zonnevelden een positieve bijdrage leveren        watervraag. Resultaten van het onderzoek nemen we mee
                                                                                                                                                                                                                                                                             de Staten ruim voor de behandeling van de         teitsproductie zonder CO 2-uitstoot. Op dit moment geeft
                                                                                                     aan de biodiversiteit en deze voorwaarde bij      in het vervolg, evenals het advies van de door het NPRES
                                                                                                                                                                                                                                                                             RES 1.0 en gaat over tot de orde van de dag.      het Rijk ruimte voor een nieuwe kerncentrale maar zijn er
                                                                                                     plaatsing van zonneparken nader uit te werken     ingestelde onafhankelijke werkgroep Energie, natuur en
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               geen partijen die dit willen ontwikkelen.
                                                                                                     *te onderzoeken wat het effect is van zon-        landschap.
                                                                                                     nevelden op landbouwgrond in relatie tot het
                                                                                                     aanhoudende neerslagtekort / droogte
                                                                                                     2. Indoen zonnevelden daadwerkelijk een
                                                                                                     positief effect hebben op biodiversiteit en
                                                                                                     verminderende watervraag (uitkomst punt 1)
                                                                                                     extra in te zetten op ontwikkelen van zonnevel-
                                                                                                     den in de gebieden waar dit positieve effect te
                                                                                                     verwachten is
                                                                                                     3. Zich hard te maken om deze verzoeken in
                                                                                                     U16 verband gesteund te krijgen en zichtbaar
                                                                                                     te maken in het definitieve bod van onze regio
                                                                                                     4. Dit ook voor te stellen bij het Nationaal
                                                                                                     Programma RES.




                                                       120   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               | 121
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>                                                             bestuursorgaan   titel                 dictum                                              Hoe nemen we dit mee?                                       in RES 1.0   bestuursorgaan   titel             dictum                                           Hoe nemen we dit mee?                                     in RES 1.0

                                                             AGV              28. Assets inzetten   Omdat het in de fase van de concept RES voor-       We zijn blij dat AGV, als volwaardig deelnemer in de RES    H3           AGV              31. Natura2000    Omdat in de U16 regio nog veel denkrichtingen    Natura2000 zijn uitgesloten voor windmolens of zonne-     Bijlage 1
                                                                                                    al over globale zoekgebieden en denkrichtin-        U16, haar assets actief wil inzetten bij te dragen aan de                                                   moeten worden uitgewerkt                         velden.
                                                                                                    gen voor grootschalige wind- en zonne-energie       totstandkoming van de regionale energiestrategie en de                                                      is er nog geen zicht op concrete zoeklocaties
                                                                                                    gaat en deze in de fase naar definitieve RES        realisatie van het gezamenlijk bod.                                                                         en onder welke voorwaarden deze zullen
                                                                                                    (1.0) nader worden uitgewerkt naar specifieke                                                                                                                   worden gekozen. AGV is bijvoorbeeld geen
                                                                                                    zoeklocaties, dringt ons waterschap er op aan                                                                                                                   voorstander van grootschalige wind- en
                                                                                                    dat in het traject naar de RES 1.0 de kaders en                                                                                                                 zonne-energie in Natura2000 gebieden. Het is
                                                                                                    kansen worden meegenomen zoals                                                                                                                                  niet duidelijk of deze gebieden straks ontzien
                                                                                                    AGV deze heeft geformuleerd in de notitie                                                                                                                       worden in de RES U16.
                                                                                                    “Positiebepaling AGV in de RES”. Hierin wor-
                                                                                                                                                                                                                                 AGV              32. Aquathermie   AGV vraagt meer aandacht voor de potentie en     Aquathermie is een warmtebron met veel potentie in        H4.3.2
                                                                                                    den zowel de huidige waterschap gerelateerde
                                                                                                                                                                                                                                                                    randvoorwaarden van                              de regio U16. Er zijn projecten in ontwikkeling, maar
                                                                                                    kaders als mogelijke kansen voor de RES ge-
                                                                                                                                                                                                                                                                    aquathermie in de uitwerking van concept         aquathermie wordt nog niet op grote schaal toegepast.
                                                                                                    schetst. De notitie is bijgevoegd in de bijlage
                                                                                                                                                                                                                                                                    RES naar RES 1.0 en de daar op voortbou-         Het is daarom goed om kennis en informatie over deze
                                                                                                    bij deze brief. Op hoofdlijnen zijn de ambities
                                                                                                                                                                                                                                                                    wende Transitievisies Warmte (TVW). Als          warmtebron te delen met gemeenten waar de warmte-
                                                                                                    van AGV om op niveau van zoekgebieden de
                                                                                                                                                                                                                                                                    eerste aanzet is voor het AGV gebied een         vraag met aquathermie kan worden verduurzaamd. De
                                                                                                    assets waar AGV eigenaar van is, zoals de
                                                                                                                                                                                                                                                                    omgevingswarmtekaart ontwikkeld waarin alle      vier waterschappen en de provincie hebben de potentie
                                                                                                    bedrijfslocaties en afvalwaterlocaties, in
                                                                                                                                                                                                                                                                    warmte- en koudebronnen voor aquathermie         van aquathermie uit oppervlaktewater in beeld. Er wordt
                                                                                                    te zetten voor het realiseren van duurzame
                                                                                                                                                                                                                                                                    zijn opgenomen. De (GIS)kaart is openbaar en     onder andere gekeken naar aquathermie uit het Amster-
                                                                                                    energie. Duurzame energie op dijken en opper-
                                                                                                                                                                                                                                                                    AGV stelt deze beschikbaar voor de RES en        dam-Rijnkanaal en de Lek.
                                                                                                    vlaktewater kent zijn beperkingen. Onderzoek
                                                                                                                                                                                                                                                                    TVW: www.omgevingswarmte.nl/waternet
                                                                                                    naar de effecten op ecologie en waterkwaliteit
                                                                                                    moet inzicht geven in de ruimte die er is voor
                                                                                                    duurzame energie. Dit geldt specifiek voor de
                                                                                                    plassen in U16 gebied.
RES 1.0 | Regio U16 | Notitie moties en amendementen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    RES 1.0 | Regio U16 | Notitie moties en amendementen
                                                             AGV              29. Later toevoegen   AGV verzoekt u in het traject naar de RES 1.0       In de RES 1.0 staat de onderbouwing van het gezamen-        H6.1
                                                                              zoekgebieden          de mogelijkheid open te                             lijk bod. De RES kent een structuur van een 2-jaarlijkse
                                                                                                    houden voor het op een later moment aandra-         update. In 2023 volgt de RES 2.0 en zo verder. In de
                                                                                                    gen van (nieuwe)                                    volgende RES-en is dus ruimte voor aanvulling.
                                                                                                    zoekgebieden en -locaties. AGV voert mo-
                                                                                                    menteel een potentiescan uit voor duurzame
                                                                                                    elektriciteitsopwekking op zijn assets waarbij
                                                                                                    ook aandacht wordt besteed aan mogelijke
                                                                                                    koppelkansen met andere problematiek zoals
                                                                                                    biodiversiteit, invloed op de waterkwaliteit, bo-
                                                                                                    demdaling en klimaatadaptatie. De scan laat
                                                                                                    zien wat de potentie is voor duurzame energie
                                                                                                    op basis van het huidige beleid en onder welke
                                                                                                    specifieke voorwaarden deze mogelijk benut
                                                                                                    kan worden. Dit als aanvulling op de positie-
                                                                                                    bepaling AGV. Het streven van AGV is om de
                                                                                                    resultaten van de scan, als concretisering en
                                                                                                    uitbreiding van de notitie positiebepaling AGV,
                                                                                                    mee teu geven in de uitwerking van concept
                                                                                                    RES naar RES 1.0. Dit geldt ook voor mogelijke
                                                                                                    beperkingen die AGV ziet binnen de huidige
                                                                                                    zoekgebieden.

                                                             AGV              30. Afstemming over   AGV wil benadrukken dat het voor de U16-re-         Wij onderschrijven dit belang en het is goed dat een aan-   H3.9
                                                                              grenzen heen          gio belangrijk blijft om te                         tal deelnemers in de RES U16 ook aangrenzende regio’s
                                                                                                    zorgen voor een goede afstemming op grens-          actief zijn (waterschappen AGV, HDSR, Rivierenland en
                                                                                                    gebiedniveau tussen enerzijds gemeenten en          Valei en Veluwe, provincie Utrecht). Zij kunnen als brug
                                                                                                    anderzijds de andere RES regio’s.                   dienen en vergemakkelijken de afstemming over de
                                                                                                                                                        grenzen van de RES regio heen.




                                                       122   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              | 123
</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre>                                                             Moties en Amendementen Startnotitie

                                                              Gemeenten     Motie, amendement en collegereactie                                 Hoe nemen we dit mee in de RES: reactie bij de Ontwerp RES      In RES 1.0   Gemeenten    Motie, amendement en collegereactie                                 Hoe nemen we dit mee in de RES: reactie bij de Ontwerp RES      In RES 1.0

                                                              Bunnik        -                                                                                                                                                Lopik        4. Uitgangspunten RES Lopik. Verzoekt het college                   De genoemde uitgangspunten kunnen in het gesprek over de        H1.3, H3.2,
                                                                                                                                                                                                                                          Bij de verdere uitwerking van e.e.a. in te zetten op de volgende    ontwerp RES en het concept bod ingebracht worden.               H3.6,
                                                              De Bilt       1. Communicatie en participatie. Roept op om:                       Tijdige betrokkenheid van inwoners en belanghebbenden bij       H2 en H6.5
                                                                                                                                                                                                                                          prioritering: 1) zon op daken, 2) windturbines en 3) zonneweides;                                                                   bijlage 1
                                                                            Om een open, verbindend proces in te richten waarbij op             de totstandkoming van de RES is belangrijk. Op regio niveau
                                                                                                                                                                                                                                          De natuurlijke waarden, waaronder het open landschap, zoveel        Lokaal eigenaarschap en lokaal profijt van duurzame energie
                                                                            locatie de dialoog wordt aangegaan en consultatie over welke        betrekken we regionaal georganiseerde stakeholders bij de
                                                                                                                                                                                                                                          mogelijk te handhaven en in geval van zonneweides op agrari-        vinden we erg belangrijk. We gaan in een notitie uitwerking
                                                                            capaciteit en op welke manier voor duurzame energieopwekking        RES en op lokaal niveau betrekken gemeenten inwoners en
                                                                                                                                                                                                                                          sche gronden, alleen in te zetten op gronden waar als gevolg van    geven aan uitgangspunt 9 (lokaal profijt, win-win situaties,
                                                                            vanuit de gemeente De Bilt aan de U16 RES aangeboden gaat           lokale organisaties bij de RES. Hun belang en hun kennis
                                                                                                                                                                                                                                          een natuurlijke handicap (bijvoorbeeld een hoge waterstand) de      lusten en lasten) en onderzoeken daarin ook hoe aan deze
                                                                            worden, daarbij:                                                    over initiatieven wordt via de gemeente ingebracht in de RES.
                                                                                                                                                                                                                                          exploitatie van het agrarisch bedrijf niet rendabel is;             motie gekomen kan worden (hoe streven naar minimaal 50%
                                                                            Voldoende informatie te geven en ideeën op te halen over het        Gemeenten worden door de regio gefaciliteerd in hun commu-
                                                                                                                                                                                                                                          Te streven naar lokaal eigenaarschap van tenminste 50% van          lokaal eigenaarschap uitgelegd, vorm gegeven en geregis-
                                                                            proces van ‘aanbod aanbieden’ en                                    nicatie en participatie (naar behoefte).
                                                                                                                                                                                                                                          duurzame (energie) opwekkingen;                                     seerd kan worden), wat daarvan de consequenties zijn en de
                                                                            over de potentie van de huidige lokale zoeklocaties voor duurza-
                                                                                                                                                                                                                                          Zichtbaar te maken dat de mogelijkheden om energie op te            andere vormen van lokaal profijt, win-win, lusten en lasten.
                                                                            me opwekking (>15 kWp)
                                                                                                                                                                                                                                          wekken door middel van zon op daken, momenteel beperkt
                                                                            Informatie op te halen over (toekomstige) particuliere initiatie-
                                                                                                                                                                                                                                          en belemmerd worden door nationale regelgeving en het               Onder andere binnen het NPRES voeren we het gesprek over
                                                                            ven van onze inwoners (zowel < 15kWp als >15kWp).
                                                                                                                                                                                                                                          wegnemen hiervan als voorwaardelijkheid op te nemen bij het         beperkingen en belemmeringen voor de energietransitie en
                                                                            Het participatieniveau “meedenken” minimaal te hanteren voor
                                                                                                                                                                                                                                          gezamenlijk bod;                                                    deze kunnen ook benoemd worden in het bod richting het
                                                                            omwonenden bij de mogelijke lokale locaties voor duurzame
                                                                                                                                                                                                                                          Nieuwe ontwikkelingen voor duurzame energieopwekkingen blij-        NPRES/ Rijk.
                                                                            opwekking.
                                                                                                                                                                                                                                          vend stimuleren en, na bewezen resultaat, direct toe te passen.
                                                                            De aanpak en de eerste resultaten hiervan met de raad te delen
                                                                            voordat in het eerste kwartaal 2020 het ontwerp RES aan de                                                                                       Montfoort    -
                                                                            raad wordt voorgelegd (De Bilt)
                                                                                                                                                                                                                             Nieuwegein   5. Breng totale regionale energievraag en aanbod in kaart om te     We realiseren ons dat de energieopgave voor de regio groter     oa H5.2
                                                              De Ronde      -                                                                                                                                                             komen tot een complete RES.                                         is dan de twee thema’s duurzame elektriciteit en duurzame
                                                              Venen                                                                                                                                                                       Geeft de opdracht om in de (concept) RES U16 ook maatregelen        warmte in de gebouwde omgeving en dat grote veranderingen
                                                                                                                                                                                                                                          voor mobiliteit, industrie, landbouw en landgebruik mee te          in elektriciteit, gas en warmte gebruik van invloed is op (de
                                                              Houten        2. Lokaal eigenaarschap energie. Roept op om:                       Lokaal eigenaarschap en lokaal profijt van duurzame energie     H3.2
                                                                                                                                                                                                                                          nemen zodat zo goed mogelijk de impact voor infrastructuur          investeringen) in de netinfrastructuur. We interpreteren dit
RES 1.0 | Regio U16 | Notitie moties en amendementen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    RES 1.0 | Regio U16 | Notitie moties en amendementen
                                                                            Bij het opstellen van nieuw beleid als uitgangspunt te hanteren     vinden we erg belangrijk. We gaan in een notitie uitwerking
                                                                                                                                                                                                                                          bepaald kan worden.                                                 amendement als oproep om zorg te dragen dat ook zo goed
                                                                            dat bij duurzaamheidsinitiatieven gestreefd wordt naar mini-        geven aan uitgangspunt 9 (lokaal profijt, win-win situaties,
                                                                                                                                                                                                                                                                                                              mogelijk de andere ontwikkelingen in de impactanalyse op
                                                                            maal 50% lokaal (coöperatief) eigenaarschap                         lusten en lasten) en onderzoeken daarin ook hoe aan deze
                                                                                                                                                                                                                                                                                                              infrastructuur worden meegenomen.
                                                                                                                                                motie gekomen kan worden (hoe streven naar minimaal 50%
                                                                                                                                                lokaal eigenaarschap uitgelegd, vormgegeven en geregis-
                                                                                                                                                                                                                                                                                                              In het Nationaal Programma RES zijn tools ontwikkeld
                                                                                                                                                seerd kan worden), wat daarvan de consequenties zijn en de
                                                                                                                                                                                                                                                                                                              om schattingen te maken van de impact op het net van de
                                                                                                                                                andere vormen van lokaal profijt, win-win, lusten en lasten.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                              andere ontwikkelingen, als de RES deze niet meeneemt in
                                                                                                                                                                                                                                                                                                              haar strategie. Daarmee is theoretisch de impact van andere
                                                              IJsselstein   3. Communicatie Regionale Energiestrategie. Verzoekt om:            Tijdige betrokkenheid van inwoners en belanghebbenden           H2, H6.5                                                                                      ontwikkelingen geborgd.
                                                                            In lijn met het punt uit de urgentieagenda bewoners vroegtijdig     bij de totstandkoming van de RES is belangrijk en het is
                                                                            te informeren en te betrekken de informatie over de Regionale       belangrijk dat dit goed wordt georganiseerd. Op regio niveau                                                                                                  Echter, een relatief grote impact ontstaat door elektrisch
                                                                            Energiestrategie dit jaar nog te starten.                           betrekken we regionaal georganiseerde stakeholders bij de                                                                                                     rijden en door verschuivingen in beleid daarop. We gaan een
                                                                            In deze communicatie duidelijk de context te schetsen (opgave       RES en op lokaal niveau betrekken gemeenten inwoners en                                                                                                       verbinding leggen met de Regionale Mobiliteitsprogramma’s
                                                                            van het rijk, het waarom van regionale samenwerking, de moge-       lokale organisaties bij de RES. Hun belang en hun kennis                                                                                                      waarin provincies, gemeenten en regionale partners (samen:
                                                                            lijke opties om de opgave in te vullen, etc.), de keuzeruimte die   over initiatieven wordt via de gemeente ingebracht in de                                                                                                      regio’s) beschrijven welke verduurzamingsmaatregelen zij
                                                                            er voor IJsselstein nog is binnen de regionale energiestrategie,    RES. Gemeenten worden door de regio gefaciliteerd in hun                                                                                                      reeds uitvoeren en waarin zij – passend bij eigen ambities en
                                                                            het tijdpad en de fases en wijzen waarop de inwoners worden         communicatie en participatie (naar behoefte). Daarin kan                                                                                                      kenmerken – nieuwe maatregelen formuleren die bijdragen
                                                                            betrokken bij de invulling van de besluitvorming.                   desgewenst voorzien worden in beschreven communicatie                                                                                                         aan de verduurzaming van mobiliteit en de leefbaarheid,
                                                                            Deze communicatie te combineren met informatie over wat de          wens zoals benoemd onder bullet 2.                                                                                                                            bereikbaarheid en gezondheid van gebieden. Zie ook https://
                                                                            gemeente zelf al doet aan energiebesparing en met voorlichting                                                                                                                                                                    vng.nl/brieven/mobiliteit Een onderdeel hiervan is de Natio-
                                                                            over wat inwoners al aan energiebesparing kunnen doen (en of                                                                                                                                                                      nale Aanpak Laadinfrastructuur/ MRA-e waar U16 gemeenten
                                                                            en hoe de gemeente daarbij kan ondersteunen (IJsselstein)                                                                                                                                                                         onderdeel van zijn. De Nationale Agenda Laadinfrastructuur
                                                                                                                                                                                                                                                                                                              (NAL) moet zorgen voor een toekomst bestendige laadinfra-
                                                                                                                                                                                                                                                                                                              structuur. In het kader van de NAL moeten gemeenten voor
                                                                            Collegereactie: integrale benadering ruimtelijke opgaven            De RES-regioU16 onderscheidt zich van andere regio’s door-      H1.3
                                                                                                                                                                                                                                                                                                              2020 een laadinfrastructuur plan hebben vastgesteld. We
                                                                            Het college benadrukt het belang van de integrale afweging          dat in de regio tegelijktijdig een Ruimtelijk Economisch Pro-
                                                                                                                                                                                                                                                                                                              kijken of het de maatregelen in het regionale mobiliteitspro-
                                                                            tussen de verschillende ruimtelijke opgaven in het Ruimtelijk       gramma wordt vormgegeven waarin de ruimtelijke opgaven in
                                                                                                                                                                                                                                                                                                              gramma en in de NAL kunnen dienen als input voor de netim-
                                                                            Economisch Programma en ziet toe op een zorgvuldige en even-        samenhang inzichtelijk gemaakt worden en daarmee ook in
                                                                                                                                                                                                                                                                                                              pact-analyse. In de RES 2.0 zal mobiliteit verder uitgewerkt
                                                                            redige ontwikkeling van energieopwekking die parallel loopt         samenhang kunnen worden afgewogen. Het is aan de deelne-
                                                                                                                                                                                                                                                                                                              kunnen worden.
                                                                            aan de ontwikkeling van woningbouw, bedrijvigheid, mobiliteit,      mende overheden deze samenhang af wegen. Besluitvorming
                                                                            groen en landschap.                                                 is aan de gemeenten voorbehouden.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                              Ook woningbouw en de bouw van werklocaties heeft gevolgen
                                                                                                                                                                                                                                                                                                              voor de capaciteit en planning van het net. We brengen Stedin
                                                                                                                                                                                                                                                                                                              in verbinding met het REP zodat de ontwikkelingen keuzes
                                                                                                                                                                                                                                                                                                              gemaakt door de overheden in de REP meegenomen kunnen
                                                                                                                                                                                                                                                                                                              worden in de impactanalyse netinfrastructuur.




                                                       124    |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             | 125
</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre>                                                                 Gemeenten   Motie, amendement en collegereactie                                Hoe nemen we dit mee in de RES: reactie bij de Ontwerp RES        In RES 1.0   Gemeenten   Motie, amendement en collegereactie                                  Hoe nemen we dit mee in de RES: reactie bij de Ontwerp RES       In RES 1.0

                                                                             6. Inwoners eerder betrekken in het RES proces. Verzoekt in alle   Tijdige betrokkenheid van inwoners en belanghebbenden             H2, H6.5     Utrecht     11. 50% lokaal eigenaarschap. Verzoekt het college zich in te        Lokaal eigenaarschap en lokaal profijt van duurzame energie      H3.2
                                                                             fases van de RES de inwoners maximaal te betrekken.                bij de totstandkoming van de RES is belangrijk en het is                                   zetten om punt 9 uit de startnotitie uit te werken in het concept-   vinden we erg belangrijk. We gaan in een notitie uitwerking
                                                                                                                                                belangrijk dat dit goed wordt georganiseerd. Op regio niveau                               bod RES waarbij, in lijn met het Landelijk Klimaatakkoord, wordt     geven aan uitgangspunt 9 (lokaal profijt, win-win situaties,
                                                                                                                                                betrekken we regionaal georganiseerde stakeholders bij de                                  gestreefd naar minimaal 50% lokaal (coöperatief) eigenaar-           lusten en lasten) en onderzoeken daarin ook hoe aan deze
                                                                                                                                                RES en op lokaal niveau betrekken gemeenten inwoners en                                    schap van projecten voor duurzame opwek van elektriciteit.           motie gekomen kan worden (hoe streven naar minimaal 50%
                                                                                                                                                lokale organisaties bij de RES. Hun belang en hun kennis                                                                                                        lokaal eigenaarschap uitgelegd, vorm gegeven en geregis-
                                                                                                                                                over initiatieven wordt via de gemeente ingebracht in de                                                                                                        seerd kan worden), wat daarvan de consequenties zijn en de
                                                                                                                                                RES. Gemeenten worden door de regio gefaciliteerd in hun                                                                                                        andere vormen van lokaal profijt, win-win, lusten en lasten.
                                                                                                                                                communicatie en participatie (naar behoefte). Dat doen we in
                                                                                                                                                                                                                                           12. RES voor en door de stad. Verzoekt het college:                  Dit is een verzoek aan het college van Utrecht en wordt door     n.v.t.
                                                                                                                                                alle fases van de RES.
                                                                                                                                                                                                                                           een participatieleidraad op te stellen voor de RES, waarbij het      het college opgepakt.
                                                             Oudewater       7. Geen olie en gaswinning in de RESU16 (extra beslispunt). De     In het vervolg van de RES hanteren we als extra uitgangspunt      -                        doel is het draagvlak voor en eigenaarschap bij de energietransi-
                                                                             gemeenteraad besluit het standpunt in te nemen dat er in de        dat in de RESU16 geen ruimte is voor olie en gaswinning en                                 tie zo groot mogelijk te maken.
                                                                             RES U16 geen ruimte is voor gaswinning en dat de hoeveelheid       dat de hoeveelheid vrijkomend/ gewonnen gas bij het winnen                                 In deze participatieleidraad aan te geven:
                                                                             vrijkomend/gewonnen gas bij het winnen van aardwarmte zo           van aardwarmte zoveel mogelijk wordt beperkt.                                              op welke momenten in het proces wat voor soort inwoners,
                                                                             veel mogelijk moet worden beperkt.                                                                                                                            bedrijven en organisaties regionaal dan wel lokaal worden
                                                                                                                                                                                                                                           betrokken;
                                                             Stichtse        8. Regionale belanghebbenden. Verzoekt om aan paragraaf            We zullen de genoemde belanghebbenden actief betrekken            H2
                                                                                                                                                                                                                                           met welk doel en welke beïnvloedingruimte;
                                                             Vecht           2.4.3 (die gaat over gesprekken over scenario’s voor grootscha-    in de RES. Met de NMU hebben we een aantal gesprekken ge-
                                                                                                                                                                                                                                           een inschatting van de kosten van participatie;
                                                                             lige duurzame elektriciteit in de regio) aan gesprekken met        voerd en met de LTO hebben we inmiddels een eerste gesprek
                                                                                                                                                                                                                                           de relatie met participatie in andere projecten, zoals de RSU;
                                                                             regionale belanghebbende partijen, zoals investerende partijen     gevoerd (d.d. 11 december 2019).
                                                                                                                                                                                                                                           hoe hierin samen op wordt getrokken binnen de U16 (ook om
                                                                             toe te voegen milieu, natuur en landschapsorganisaties, LTO en
                                                                                                                                                                                                                                           aanpakken en ervaringen actief te delen)
                                                                             drinkwaterbedrijven.
                                                                                                                                                                                                                                           Gedurende het proces van de totstandkoming en uitvoering van
                                                                             9. Onderzoek rol kernenergie. Verzoekt in U16 verband te           Warmtebronnen                                                     H4.6, H5.3               de RES op daartoe geëigende momenten actief terugkoppeling
RES 1.0 | Regio U16 | Notitie moties en amendementen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      RES 1.0 | Regio U16 | Notitie moties en amendementen
                                                                             bewerkstelligen dat onderzoek wordt gedaan naar realiseerbare      Voor warmte kijken we naar alle technieken voor warmtepro-                                 te geven over de wijze waarop de inbreng van inwoners, bedrij-
                                                                             alternatieve energiebronnen, waaronder kernenergie, in de          ductie, inclusief innovatieve technieken, zoals geothermie en                              ven en organisaties wordt ingepast en toegepast.
                                                                             energiemix van de U16 gemeenten waarbij alle aspecten, dus         aardwarmte.
                                                                                                                                                                                                                                           13. Regionaal afstemmen van legeskosten voor vergunningen            Het in kaart brengen van de leges zien wij als zinvol. De        Bijlage 8
                                                                             ook de bijdrage in het behalen van de klimaatdoelen, in kaart
                                                                                                                                                                                                                                           van duurzame energieopwekking. Roept het college op:                 ervaring leert dat legeskosten inzichtelijk maken op een wijze
                                                                             worden gebracht.                                                   Elektriciteitsbronnen
                                                                                                                                                                                                                                           “Het regionaal bespreken en (in hoeverre mogelijk en wenselijk)      dat ze ook daadwerkelijk goed vergelijkbaar zijn complex is.
                                                                                                                                                In de regio maken we een energiestrategie voor de regio. Een
                                                                                                                                                                                                                                           afstemmen van de legeskosten voor vergunningen voor duurza-          We starten in eerste instantie met een quickscan van leges
                                                                                                                                                onderdeel hiervan is het ‘bod voor duurzame elektriciteit’ van
                                                                                                                                                                                                                                           me energieopwekking”, op te nemen als een uitgangspunt van           voor zonnevelden en voor windenergie wat we vervolgens in
                                                                                                                                                de regio aan het Nationaal Programma RES. Het bod geeft
                                                                                                                                                                                                                                           de Startnotitie Regionale Energiestrategie;                          de regio zullen bespreken.
                                                                                                                                                hoeveel de regio bij wil dragen aan de nationale opgave.
                                                                                                                                                                                                                                           Gedurende het totstandkomingsproces van de RES met andere
                                                                                                                                                Biomassa, biogas en hydro-elektriciteit nemen we wel mee in
                                                                                                                                                                                                                                           gemeenten verschillen in bestaande legeskosten inzichtelijk te
                                                                                                                                                de regionale energiestrategie, maar dit zal voor het Nationaal
                                                                                                                                                                                                                                           maken en met eventuele nieuwe voorstellen te komen.
                                                                                                                                                Programma RES geen onderdeel zijn van het ‘bod’. Voor
                                                                                                                                                het bod op de elektriciteitsopgave voor 2030 kunnen alleen                                 14. Industrie en kantorenpark in Utrecht dragen aan de energie-      Energiebesparing bij woningen, kantoren en andere sectoren       Bijlage 3
                                                                                                                                                huidige bewezen grootschalig toepasbare technieken worden                                  transitie. Draagt het college op om:                                 en zon op dak (kleinschalig) zijn een belangrijk onderdeel
                                                                                                                                                opgenomen zodat de duurzame elektriciteitsopwekkers in                                     In overleg met 16 gemeenten samen te werken om voor de               van de energietransitie. In de regio voeren we hierover het
                                                                                                                                                2025 vergund kunnen zijn en in 2030 gerealiseerd kunnen                                    sectoren “kantoren (meer 25 dan personen) en industrie” te           gesprek hoe we dit verder kunnen brengen.
                                                                                                                                                zijn. In het klimaatakkoord tellen alleen wind en grootschalige                            komen tot een effectieve aanpak gericht op energiebesparing en
                                                                                                                                                zonne-energie voor de opgave van 35 TWh mee.                                               benutten van mogelijkheden voor eigen duurzame energieop-
                                                                                                                                                Voor de doorkijk naar 2040 en 2050 kijken we voor duurzame                                 wekking, zodat zij zelf uiteindelijk in hun eigen energiebehoef-
                                                                                                                                                elektriciteit nadrukkelijk wel naar innovatieve technieken en                              ten kunnen voorzien
                                                                                                                                                uiteraard zal op moment van realisatie gekeken worden naar                                 Deze afspraken per jaar te monitoren en de uitkomsten aan de
                                                                                                                                                de best beschikbare techniek voor opwekken.                                                raad te communiceren
                                                                                                                                                De locaties en mogelijkheden voor kernenergie zijn landelijk
                                                                                                                                                                                                                                           15. Biomassa in de RES. Roept het college op                         De randvoorwaarden en de keuze voor duurzame energie             H4.6, H5.3
                                                                                                                                                beleid en geen onderdeel van de RESsen. We brengen het
                                                                                                                                                                                                                                           Zich in de U16 in te spannen om biomassa te benoemen als             zijn onderdeel van het gesprek in de RES, waarbij we kennis
                                                                                                                                                verzoek voor onderzoek naar realisatie van kernenergie in de
                                                                                                                                                                                                                                           minst wenselijke optie;                                              nemen van het standpunt van de gemeente Utrecht hierover.
                                                                                                                                                regio van de gemeente Stichtse Vecht over naar het Nationaal
                                                                                                                                                                                                                                           En aan te geven dat voor de stad Utrecht biomassa alleen accep-      De provincie kan dit meenemen in haar studie naar biomassa.
                                                                                                                                                Programma RES en het ministerie van EZK.
                                                                                                                                                                                                                                           tabel is als we rekening houden met de mondiale CO 2-balans, de
                                                                             10. Plan van aanpak RES. Verzoekt het college om het bedoelde      Dit is een verzoek aan het college en is reeds in de commissie    n.v.t.                   effecten van biomassa op de luchtkwaliteit, de gehele keten van
                                                                             Plan van Aanpak [RESU16] voor te leggen aan de Raad alvorens       afgedaan.                                                                                  biomassa in ogenschouw te nemen;
                                                                             hierover een besluit te nemen                                                                                                                                 In het geval er hout gebruikt wordt alleen gecertificeerde
                                                                                                                                                                                                                                           biomassa uit duurzaam beheerd bos van Europese herkomst te
                                                                                                                                                                                                                                           gebruiken.




                                                       126   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                | 127
</pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 100 ======================================================================

<pre>                                                             Gemeenten   Motie, amendement en collegereactie                                  Hoe nemen we dit mee in de RES: reactie bij de Ontwerp RES      In RES 1.0   Gemeenten     Motie, amendement en collegereactie                                  Hoe nemen we dit mee in de RES: reactie bij de Ontwerp RES        In RES 1.0

                                                             Utrechtse   16. Implementatie RES. Spreekt uit als haar mening dat bij de        We gaan een implementatie en uitvoeringsplan opstellen. We      H6.6                       19. Zon op dak. Verzoekt het College om                              Grootschalig zon op dak is onderdeel van de RES. Ook is           H3.5
                                                             Heuvelrug   vaststelling van de RES eveneens een Regionale Implementatie         nemen de voorgestelde onderdelen hierin mee.                                               Zich kritisch op te stellen als het gaat om claims op schaarse       meervoudig ruimtegebruik een van de ruimtelijke ordenings-
                                                                         Strategie (RIS) wordt beschreven waarin onder meer staat:                                                                                                       ruimte en daarbij de voorwaarde van meervoudig gebruik stelt.        principes van de NOVI en het klimaatakkoord.
                                                                         de barrières die er zijn om de ambities uit het RES en het daaruit                                                                                              Zichtbaar te maken dat de mogelijkheden om                           De RES zal met andere organisaties in overleg gaan hoe
                                                                         voortvloeiende vloeiende bod te realiseren- hoe deze barrières                                                                                                  energie op te wekken door middel van zon op dak momenteel            kleinschalig zon op dak sneller te realiseren met de inzet om
                                                                         kunnen worden verholpen                                                                                                                                         beperkt en belemmerd worden door nationale regelgeving en            tot projecten te komen. De totstandkoming en uitvoering van
                                                                         een tijdsplanning voor de realisering waarin rekening wordt ge-                                                                                                 het wegnemen hiervan als voorwaardelijkheid op te nemen in           deze projecten kan leiden tot een extra budget vraag.
                                                                         houden met bestaande en toekomstige (wettelijke) procedures                                                                                                     het gezamenlijke bod.                                                Onder andere binnen het NPRES voeren we het gesprek over
                                                                         en hun tijdsbeslag.                                                                                                                                             Binnen de U16 RES het realiseren van zonne-energie op                beperkingen en belemmeringen voor de energietransitie en
                                                                         hoe alle partijen in de samenleving worden betrokken en inge-                                                                                                   bestaande daken van woningen en bedrijven als doelstelling in        deze kunnen ook benoemd worden in het bod richting het
                                                                         schakeld bij de realisering van de RES                                                                                                                          te brengen.                                                          NPRES/ Rijk.
                                                                         hoe aandacht wordt gegeven aan voorlichtende en educatieve                                                                                                      Zich hard te maken om deze verzoeken in U16 verband gesteund
                                                                         programma’s                                                                                                                                                     te krijgen en zichtbaar te maken in het concept en definitieve
                                                                         hoe kan worden tegemoetgekomen aan gerechtvaardigde                                                                                                             bod van onze regio.
                                                                         bezwaren die in de samenleving leven,
                                                                                                                                                                                                                                         20. Optimaliseer doelstellingen en randvoorwaarden. Verzoekt         Energiebesparing bij woningen, kantoren en andere sectoren        Bijlage 8
                                                                         Welke middelen, zowel financieel, als capaciteit als anders,
                                                                                                                                                                                                                                         het College om:                                                      en zon op dak (kleinschalig) zijn een erg belangrijk onderdeel
                                                                         nodig zijn voor deze implementatie.
                                                                                                                                                                                                                                         Binnen de U16 RES nadrukkelijk ook in te zetten op energiebe-        van de energietransitie. De RES zal met andere organisaties
                                                                         Verzoekt het college in het samenwerkingsverband te bepleiten
                                                                                                                                                                                                                                         sparing en vraagreductie als eerste belangrijke stap en dit als      in overleg gaan hoe dit sneller te realiseren met de inzet om
                                                                         dat een ‘dergelijke’ implementatiestrategie binnen de RES wordt
                                                                                                                                                                                                                                         doelstelling in te brengen.                                          tot projecten te komen. De totstandkoming en uitvoering van
                                                                         opgenomen.
                                                                                                                                                                                                                                         Binnen de U16 RES het realiseren van zonne-energie op be-            deze projecten kan leiden tot een extra budget vraag.
                                                                         17. Tijdspad en participatie. Verzoekt het college om binnen de      Tijdige betrokkenheid van inwoners en belanghebbenden           H2 en H6.5                 staande daken van woningen en bedrijven als doelstelling in te
                                                                         U16 alles in het werk te stellen om de benodigde tijd voor een       bij de totstandkoming van de RES is belangrijk en het is                                   brengen. Zie ook de motie Zon op Dak.                                Onder andere binnen het NPRES voeren we het gesprek over
                                                                         zorgvuldige participatie bij zowel het concept bod (bij voorkeur     belangrijk dat dit goed wordt georganiseerd. Op regio niveau                               Zich via de U16 richting Rijk en Provincie in te zetten om wet- en   beperkingen en belemmeringen voor de energietransitie en
RES 1.0 | Regio U16 | Notitie moties en amendementen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     RES 1.0 | Regio U16 | Notitie moties en amendementen
                                                                         1 jaar) als het definitieve bod (bij voorkeur 6 maanden) te          betrekken we regionaal georganiseerde stakeholders bij de                                  regelgeving dusdanig aan te laten passen, dat vertragingen en        deze kunnen ook benoemd worden in het bod richting het
                                                                         realiseren.                                                          RES en op lokaal niveau betrekken gemeenten inwoners en                                    belemmeringen in het RES-proces worden geminimaliseerd.              NPRES/ Rijk.
                                                                                                                                              lokale organisaties bij de RES. Hun belang en hun kennis                                   Monitoring te stimuleren van projecten die in de initiatieffase
                                                                                                                                              over initiatieven wordt via de gemeente ingebracht in de RES.                              zijn (de periode voor de vergunningsaanvraag), om hiermee de         We maken een monitoringstool waarmee we de projecten in
                                                                                                                                              Gemeenten worden door de regio gefaciliteerd in hun commu-                                 voortgang te bewaken en meer inzicht te krijgen in de oorzaken       de verschillende fasen van ruimtelijke planvorming inzichtelijk
                                                                                                                                              nicatie en participatie (naar behoefte).                                                   van vertragingen.                                                    krijgen en houden.
                                                                                                                                                                                                                                         Zich in te spannen om duidelijke afspraken te maken over een
                                                                         18. Creëer lokale energie. Verzoekt het College om:                  Lokaal eigenaarschap                                            H3.2, 5.3
                                                                                                                                                                                                                                         kostenverdeling tussen de betrokken partners (Gemeenten,             In het Plan van Aanpak RESU16 is de volgende verdeling van
                                                                         In lijn met het Landelijk Klimaatakkoord, te streven naar mini-      Lokaal eigenaarschap en lokaal profijt van duurzame energie
                                                                                                                                                                                                                                         Provincie, Hoogheemraadschap), zowel wat betreft ambtelijke          de bijdrage afgesproken voor de deelnemende overheden
                                                                         maal 50% lokaal eigenaarschap van projecten voor hernieuwba-         vinden we erg belangrijk. We gaan in een notitie uitwerking
                                                                                                                                                                                                                                         capaciteit als financiële bijdrage, om te voorkomen dat er onge-     aanvullend op de Rijksbijdrage: Provincie ¼; Waterschappen
                                                                         re elektriciteit en voor de wijkaanpak bij de warmtetransitie.       geven aan uitgangspunt 9 (lokaal profijt, win-win situaties,
                                                                                                                                                                                                                                         merkt een open-eind-regeling ontstaat.                               ¼; Gemeenten U16: 5/8 te verdelen naar rato van inwoneraan-
                                                                         Er binnen de U16 voor te pleiten om nieuwe, innovatieve maat-        lusten en lasten) en onderzoeken daarin ook hoe aan deze
                                                                                                                                                                                                                                                                                                              tal. Het betreffen bijdragen in 2020 en 2021. In het Plan van
                                                                         regelen en instrumenten te ontsluiten die de uitvoering van ener-    motie gekomen kan worden (hoe streven naar minimaal 50%
                                                                                                                                                                                                                                                                                                              Aanpak is een indicatief totaal budget opgenomen voor de
                                                                         giebesparing, vraagreductie, duurzame elektriciteitsopwekking        lokaal eigenaarschap uitgelegd, vorm gegeven en geregis-
                                                                                                                                                                                                                                                                                                              totstandkoming van de RES 1.0.
                                                                         en warmtetransitie stimuleren.                                       seerd kan worden), wat daarvan de consequenties zijn en de
                                                                         Binnen de U16 onder de aandacht te brengen om voor eigen             andere vormen van lokaal profijt, win-win, lusten en lasten.
                                                                         verbruik lokaal opgewekte duurzame energie in te kopen.
                                                                                                                                              Ontsluiten nieuwe, innovatieve maatregelen en instrumenten                   Vijfheeren-   21. Lokale kaders en uitgangspunten centraal. De gemeenteraad        We zien het amendement als een bevestiging van de positie         H3.6, H5.4
                                                                                                                                              Voor warmte kijken we in de RES naar alle technieken voor                    landen        van Vijfheerenlanden heeft besloten de startnotitie RESU16 vast      die de gemeenteraad heeft in de RES. De besluitvorming over
                                                                                                                                              warmteproductie, inclusief innovatieve technieken, zoals                                   te stellen als vertrekpunt voor de opstelling van de RES met dien    de RES is aan de deelnemende overheden voorbehouden; aan
                                                                                                                                              geothermie en aardwarmte. Voor de doorkijk naar 2040 en                                    verstande dat                                                        de gemeenteraad, AB of Provinciale Staten. Bij gezamenlijke
                                                                                                                                              2050 kijken we voor duurzame elektriciteit nadrukkelijk                                    ‘haar’ bestaande kaders en uitgangspunten in principe leidend        strategievorming kan een beroep op de gemeente gedaan
                                                                                                                                              naar innovatieve technieken en uiteraard zal op moment van                                 blijven;                                                             worden om de bestaande kaders en uitgangspunten ter
                                                                                                                                              realisatie gekeken worden naar de best beschikbare techniek                                de Raad de belangen van de gemeente Vijfheerenlanden nadruk-         discussie te stellen. Het is aan de deelnemende overheden
                                                                                                                                              voor opwekken. In de facilitering van communicatie van                                     kelijk zal laten meewegen in de besluitvorming om te voorkomen       voorbehouden om hierover te besluiten.
                                                                                                                                              gemeenten zullen we in overleg treden met gemeenten hoe                                    dat draagvlak in ‘de’ gemeente wordt ondermijnd.
                                                                                                                                              innovaties beter ontsloten kunnen worden.


                                                                                                                                              Inkoop lokaal opgewekte energie
                                                                                                                                              Veel van de Utrechtse gemeenten werken al geruime tijd
                                                                                                                                              samen aan de inkoop (duurzame energie). We adviseren de
                                                                                                                                              Utrechtse Heuvelrug om dit in te brengen bij deze al bestaan-
                                                                                                                                              de samenwerkingen op energie-inkoop.




                                                       128   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               | 129
</pre>

====================================================================== Einde pagina 100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 101 ======================================================================

<pre>                                                                 Gemeenten   Motie, amendement en collegereactie                                Hoe nemen we dit mee in de RES: reactie bij de Ontwerp RES        In RES 1.0   Gemeenten      Motie, amendement en collegereactie                                    Hoe nemen we dit mee in de RES: reactie bij de Ontwerp RES        In RES 1.0

                                                             Wijk bij        22. Uitgangspunten en verkenningen. Roept het college op in        Tijdige betrokkenheid van inwoners en belanghebbenden             H2 en H6.5   Zeist          26. Motie regionale strategie duurzame mobiliteit. Verzoekt            Ten aanzien van mobiliteit                                        H5.2
                                                             Duurstede       de collegereactie te verwerken en gedurende het proces te          bij de totstandkoming van de RES is belangrijk en het is                                      het college om bij de behandeling van de Startnotitie RES aan          1) zet de RES in op duurzame mobiliteit in de samenwerking
                                                                             bevorderen dat onderdeel van de uitgangspunten en verkennin-       belangrijk dat dit goed wordt georganiseerd. Op regio niveau                                  de bestuurstafel van de U16 aan te dringen op het maken van            met de REP/MIRT. Insteek is investeringen voor mobiliteit en
                                                                             gen vormen;                                                        betrekken we regionaal georganiseerde stakeholders bij de                                     afspraken over hoe in de regio te komen tot een Regionale              bereikbaarheid ook bij te laten dragen aan minder energie-
                                                                             dat niet alleen direct belanghebbenden betrokken worden,           RES en op lokaal niveau betrekken gemeenten inwoners en                                       Strategie Duurzame Mobiliteit, ofwel een energiestrategie              gebruik door mobiliteit, om duurzame energieopwekking bij
                                                                             maar dat invloed georganiseerd wordt voor een representatieve      lokale organisaties bij de RES. Hun belang en hun kennis                                      waarin wordt beschreven op welke wijze de verduurzaming van            mobiliteitsinfrastructuur te realiseren en het faciliteren van
                                                                             dwarsdoorsnede van inwoners;                                       over initiatieven wordt via de gemeente ingebracht in de                                      de mobiliteit zal bijdragen aan de realisatie van de klimaat- en       de inzet van de elektrische auto als batterij.
                                                                             dat die representatieve groep in ieder geval betrokken wordt bij   RES. Gemeenten worden door de regio gefaciliteerd in hun                                      energiedoelen van de regio en haar gemeenten (Zeist)
                                                                             de verkenning omtrent locaties en randvoorwaarden ten aanzien      communicatie en participatie (naar behoefte) zo ook over de                                                                                                          2) Gaan we een verbinding leggen met de Regionale Mobili-
                                                                             van de huidig bewezen grootschalig toepasbare technieken voor      genoemde voorbeelden voor bredere informatie. Op lokaal                                                                                                              teitsprogramma’s waarin provincies, gemeenten en regionale
                                                                             opwek van duurzame energie;                                        niveau kan door de gemeente desgewenst een representatie-                                                                                                            partners (samen: regio’s) beschrijven welke verduurzamings-
                                                                             dat de regionale samenleving breder geïnformeerd en meege-         ve dwarsdoorsnede van bewoners betrokken worden.                                                                                                                     maatregelen zij reeds uitvoeren en waarin zij – passend bij
                                                                             nomen wordt in de beschikbare technieken voor opwekking van                                                                                                                                                                             eigen ambities en kenmerken – nieuwe maatregelen formule-
                                                                             duurzame energie, waarom welke technieken voldoende bewe-          Daarbij is het bijvoorbeeld belangrijk dat ingegaan wordt op                                                                                                         ren die bijdragen aan de verduurzaming van mobiliteit en de
                                                                             zen en grootschalig toepasbaar zijn om te kunnen bijdragen aan     waarom en welke technieken beproefd worden geacht. En dat                                                                                                            leefbaarheid, bereikbaarheid en gezondheid van gebieden.
                                                                             de doelstellingen en welke stappen gezet kunnen worden (en         het belang wordt aangegeven van onderzoek naar omgeving-                                                                                                             Zie ook https://vng.nl/brieven/mobiliteit Een onderdeel
                                                                             bijstand geboden) voor een energieneutrale woning (isolatie);      simpact, maatschappelijke participatie. En van het streven                                                                                                           hiervan is de Nationale Aanpak Laadinfrastructuur/ MRA-e
                                                                             het belang van (bovenwettelijke) vorm en mate van onderzoek        naar een transparante en evenredige verdeling van lusten                                                                                                             waar U16 gemeenten onderdeel van zijn. De Nationale Agenda
                                                                             naar omgevingsimpact, maatschappelijke participatie en een         en lasten van opwek van duurzame energie (uitwerking van                                                                                                             Laadinfrastructuur (NAL) moet zorgen voor een toekomst
                                                                             transparante en evenredige compensatie;                            uitgangspunt 9 van de Startnotitie).                                                                                                                                 bestendige laadinfrastructuur. In het kader van de NAL moe-
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     ten gemeenten eind 2020 een laadinfrastructuur plan hebben
                                                             Woerden         23. 50% lokaal eigenaarschap. Verzoekt het college                 Lokaal eigenaarschap en lokaal profijt van duurzame energie       H3.2
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     vastgesteld. We kijken of de maatregelen die in het regionale
                                                                             o Te streven naar minstens 50 % lokaal eigenaarschap bij           vinden we erg belangrijk. We gaan in een notitie uitwerking
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     mobiliteitsprogramma en in de NAL worden opgenomen
                                                                             projecten voor duurzame energieopwekking en zoveel mogelijk        geven aan uitgangspunt 9 (lokaal profijt, win-win situaties,
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     kunnen dienen als input voor de netimpact-analyse. In de RES
RES 1.0 | Regio U16 | Notitie moties en amendementen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            RES 1.0 | Regio U16 | Notitie moties en amendementen
                                                                             aansluiting probeert te vinden bij Woerdense duurzaamheidsi-       lusten en lasten) en onderzoeken daarin ook hoe aan deze
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     2.0 zal mobiliteit verder uitgewerkt kunnen worden.
                                                                             nitiatieven.                                                       motie gekomen kan worden (hoe streven naar minimaal 50%
                                                                             o Inwoners uit te nodigen om te participeren bij het vormen        lokaal eigenaarschap uitgelegd, vorm gegeven en geregis-                       Provincie
                                                                             van plannen in hun eigen buurt.                                    seerd kan worden), wat daarvan de consequenties zijn en de
                                                                                                                                                                                                                               Provincie      27. Inwoners en betrokken burgers betrekken.                           We zien dit als een bevestiging van het belang van participatie   H2, H6.5
                                                                                                                                                andere vormen van lokaal profijt, win-win, lusten en lasten.
                                                                                                                                                                                                                               Utrecht        Provinciale Staten besloot :                                           en een goede organisatie daarvan in de RES. Tijdige betrok-
                                                                             24. Alle technieken. De gemeenteraad besluit het standpunt         Warmtebronnen                                                     H4.6, H5.3                  “De startnotities van RES regio’s Foodvalley en U16 vast te            kenheid van inwoners en belanghebbenden bij de totstandko-
                                                                             in te nemen dat voor de opwek van energie combinatie van           Voor warmte kijken we naar alle technieken voor warmtepro-                                    stellen en daarmee commitment uit te spreken om samen met              ming van de RES is belangrijk en het is belangrijk dat dit goed
                                                                             technieken noodzakelijk is, waarbij wij ons niet beperken tot      ductie, inclusief innovatieve technieken, zoals geothermie en                                 de inwoners van de regio’s, gemeenten, waterschappen en                wordt georganiseerd. Op regio niveau betrekken we regionaal
                                                                             windturbines en zonnevelden.                                       aardwarmte.                                                                                   maatschappelijke partners te komen tot een regionale invulling         georganiseerde stakeholders bij de RES en op lokaal niveau
                                                                                                                                                                                                                                              van (internationale) doelen en afspraken op het gebied van             betrekken gemeenten inwoners en lokale organisaties bij de
                                                                                                                                                Elektriciteitsbronnen                                                                         klimaat en energie.”                                                   RES. Hun belang en hun kennis over initiatieven wordt via de
                                                                                                                                                In de regio maken we een energiestrategie voor de regio. Een                                  De tekst in de inleiding” Rijk, Provincies, Gemeenten en               gemeente ingebracht in de RES. Gemeenten worden door de
                                                                                                                                                onderdeel hiervan is het ‘bod voor duurzame elektriciteit’ van                                Waterschappen .... “ te wijzigen in: “Betrokken bewoners, Rijk,        regio gefaciliteerd in hun communicatie en participatie (naar
                                                                                                                                                de regio aan het Nationaal Programma RES. Het bod geeft                                       Provincies, Gemeenten en Waterschappen streven gezamenlijk             behoefte).
                                                                                                                                                hoeveel de regio bij wil dragen aan de nationale opgave.                                      de doelstelling om te komen tot 49% van de CO 2-reductie ten
                                                                                                                                                Biomassa, biogas en hydro-elektriciteit nemen we wel mee in                                   opzichte van 1990. Een goede samenwerking tussen deze ver-
                                                                                                                                                de regionale energiestrategie, maar dit zal voor het Nationaal                                schillende partijen is cruciaal. Zij vullen elkaar aan op expertise,
                                                                                                                                                Programma RES geen onderdeel zijn van het ‘bod’. Voor                                         uitvoeringscapaciteit, kennis, (wettelijke) bevoegdheden en
                                                                                                                                                het bod op de elektriciteitsopgave voor 2030 kunnen alleen                                    verantwoordelijkheden, om te komen tot goede plannen en
                                                                                                                                                huidige bewezen grootschalig toepasbare technieken worden                                     eerlijke verdeling van kosten baten, conform de bepaling in het
                                                                                                                                                opgenomen zodat de duurzame elektriciteitsopwekkers in                                        klimaatakkoord.“
                                                                                                                                                2025 vergund kunnen zijn en in 2030 gerealiseerd kunnen
                                                                                                                                                                                                                               Waterschap-
                                                                                                                                                zijn. In het klimaatakkoord tellen alleen wind en grootschalige
                                                                                                                                                                                                                               pen
                                                                                                                                                zonne-energie voor de opgave van 35 TWh mee.
                                                                                                                                                                                                                               HDSR           -
                                                                                                                                                Voor de doorkijk naar 2040 en 2050 kijken we voor duurzame
                                                                                                                                                                                                                               Amstel Gooi    -
                                                                                                                                                elektriciteit nadrukkelijk wel naar innovatieve technieken en
                                                                                                                                                                                                                               en Vecht
                                                                                                                                                uiteraard zal op moment van realisatie gekeken worden naar
                                                                                                                                                                                                                               (AGV)
                                                                                                                                                de best beschikbare techniek voor opwekken.
                                                                                                                                                                                                                               Vallei en      -
                                                                             25. Geen olie en gaswinning in de RESU16. De gemeenteraad          In het vervolg van de RES hanteren we als extra uitgangspunt      -
                                                                                                                                                                                                                               Veluwe
                                                                             neemt het standpunt in dat er in de RESU16 geen ruimte is voor     dat in de RESU16 geen ruimte is voor olie en gaswinning en
                                                                             olie en gaswinning en dat de hoeveelheid vrijkomend/ gewonnen      dat de hoeveelheid vrijkomend/ gewonnen gas bij het winnen                     Rivierenland   -
                                                                             gas bij het winnen van aardwarmte zoveel mogelijk wordt            van aardwarmte zoveel mogelijk wordt beperkt.
                                                                             beperkt.




                                                       130   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      | 131
</pre>

====================================================================== Einde pagina 101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 102 ======================================================================

<pre>                                                              Bijlage 13 : Quickscan Legeskosten U16                                                                                  Conclusie
                                                                                                                                                                                      • Er zijn grote verschillen tussen de gemeenten. Voor het windproject is de bandbreedte € 175.000 -
                                                                    Bij het vaststellen van de Startnotitie heeft de gemeenteraad van Utrecht de motie ‘Regionaal                       € 750.000, voor het zonproject € 45.000 - € 375.000.
                                                                    afstemmen van legeskosten voor vergunningen van duurzame energieopwekking aangenomen.                             • Aangepaste legesregelingen zijn vooral gericht op zonnevelden. 3 gemeenten stimuleren
                                                                    Daarop is toegezegd een quickscan van de leges uit te voeren en deze regionaal te bespreken. Hier-                  met een aangepaste legesregeling en wind niet (Houten, Zeist en in mindere mate Utrechtse
                                                                    onder vindt u de resultaten van de quickscan en de conclusies. Om een gemakkelijk vergelijking                      Heuvelrug). 1 gemeente stimuleert beiden: zowel zonnevelden als wind zonnevelden meer dan
                                                                    te maken tussen de gemeenten vroegen we de legeskosten voor twee projecten te berekenen:                            windmolens (Utrecht).

                                                                    a. Windpark: 3 windmolens van 5,6 MWh, bouwkosten € 20 milj.                                                      Impact hoogte leges
                                                                    b. Zonneveld: 10 hectare, 10 MW, bouwkosten € 10 milj.                                                            Deze quickscan vergelijkt de leges. Het sturend effect van de hoogte van leges op keuze voor
                                                                                                                                                                                      locatie of techniek hebben we echter niet onderzocht. De geconstateerde verschillen zijn signifi-
                                                                    We hebben gevraagd naar leges op basis van de bouwkosten. Deze kosten worden altijd gemaakt                       cant maar een nuancering van de impact is gewenst.
                                                                    en bepalen het overgrote deel van de verschuldigde leges. Aangegeven leges kunnen in praktijk
                                                                    hoger uitvallen door aanvullende kosten zoals onderzoekskosten of, indien nodig, aanvullende                      De totale kosten van een project worden bepaald door meer dan bouwkosten en leges alleen.
                                                                    leges in verband met planologisch strijdig gebruik.                                                               Een ontwikkelaar heeft ook stevige voorbereidings- en begeleidingskosten. Als een gemeente al
                                                                                                                                                                                      veel participatief/beleidsmatig/planologisch voorwerk heeft gedaan beperkt dat de kosten voor
                                                                                                                                                                                      de ontwikkelaar. Bovendien is het de vraag welke aanvullende compensatie nodig is en of er in
                                                            Gemeente              Windmolens    Zonnevelden   aangepaste   toelichting                                                de omgeving geïnvesteerd dient te worden, bijvoorbeeld in een omgevingsfonds. Voor de keuze
                                                                                  3 molens      10 ha/10 MW   regeling                                                                tussen locaties en technieken is daarnaast het beleid van de gemeente van belang. Op welke loca-
                                                                                  5,6 MW        zonneveld                                                                             ties biedt de gemeente ruimte en lukt het een ontwikkelaar daar positie te verwerven.
                                                                                  bouwk.        bouwk.
                                                                                  € 20 milj.    € 10 milj.
RES 1.0 | Regio U16 | Quickscan Legeskosten U16




                                                                                                                                                                                                                                                                                                    RES 1.0 | Regio U16 | Quickscan Legeskosten U16
                                                            De Bilt               600.000       300.000       nee
                                                            Gemeente Bunnik       450.000       300.000       nee          legeskosten zijn gemaximeerd op € 450.000
                                                            IJsselstein           546.000       273.000       nee
                                                            Lopik                 338.000       172.000       nee
                                                            Montfoort             950.000       475.000
                                                            Nieuwegein            325.000       45.000        nee          Bij zonneveld enkel leges over de bouwsom van de
                                                                                                                           onderliggende constructie omdat de zonnepanelen zelf
                                                                                                                           volgens onze interpretatie vergunningsvrij zijn (bijlage
                                                                                                                           II Bor, artikel 2, lid 6)
                                                            Oudewater             359.157       183.157       nee
                                                            Stichtse Vecht        726.000       363.000       nee
                                                            De Ronde Venen        750.000       375.000       nee
                                                            Houten                432.000       100.000       ja           voor zonnevelden en zonnepanelen aan gevels geheel
                                                                                                                           of gedeeltelijke teruggaaf leges
                                                            gemeent Zeist         727.000       237.000       ja           voor zonnevelden 50% teruggaaf, zonnepanelen op
                                                                                                                           monumenten of aan gevels 100% teruggaaf
                                                            Utrecht               402.000       176.000       ja           voor grondgebonden zonnesystemen 50% teruggaaf
                                                                                                                           van de verschuldigde leges (max. €50.000). Initiatief
                                                                                                                           dat anderszins een bijdrage levert aan duurzaamheids-
                                                                                                                           doelstellingen maximaal 100% teruggaaf leges (max.
                                                                                                                           €50.000).
                                                            Utrechtse Heuvelrug   600.000       300.000       ja           voor kleine zonnevelden tot 50 m2
                                                            Vijfheerenlanden      350.000       350.000       nee          legeskosten bouwdeel zijn gemaximeerd op € 338.000
                                                            Wijk bij Duurstede    175.000       174.000       nee          legeskosten zijn gemaximeerd op € 175.000
                                                            Woerden               359.157       183.157       nee




                                                  132   |                                                                                                                                                                                                                                   | 133
</pre>

====================================================================== Einde pagina 102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 103 ======================================================================

<pre>                                                              Bijlage 14 : Rapport energielandschappen




                                                                                                                                                                                                     Inhoudsopgave

                                                                                                                                                                                                      1   Inleiding                                              5

                                                                                                                                                                                                      2   Algemene informatie                                    9
                                                                                                                                   Energielandschappen
                                                                                                                                                                                                      3   Weiden en plassen                                      14
                                                                                                                                   RES-U16                                                            4   Utrechtse Heuvelrug                                    28

                                                                                                                                   Ontwerpend onderzoek naar                                          5   Rivierenlandschap                                      42
                                                                                                                                   bouwstenen voor energietransitie                                   6   Wallen en weiden                                       54
                                                                                                                                   in het landschap
                                                                                                                                                                                                      7   Waarden                                                66

                                                                                                                                                                                                      8   Ontwerpprincipes en aanbevelingen                      78
RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen
                                                               Energielandschappen RES-U16
                                                               Ontwerpend onderzoek naar bouwstenen voor energietransitie in het landschap
                                                                                                                                                                                                                                    Infralandschap
                                                                                                                                                                                                                                                                                                      Utrechtse Heuvelrug




                                                                                                                                                                                                                      Weiden en plassen




                                                                                 COLOFON
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 Gelderse Vallei   (klein deel in RES U16)

                                                                                 In opdracht van regio RES U16
                                                                                 Samenwerking van 16 gemeenten, 4 waterschappen,
                                                                                 de provincie en de netbeheerder.                        Dit rapport is een weergave van een landschappelijke
                                                                                 Uitgevraagd door gemeente Utrecht.                      verkenning en ruimtelijke ateliers met diverse                                                                                      Nieuwe Hollandse Waterlinie
                                                                                                                                                                                                                      Wallen en weiden
                                                                                                                                         stakeholdergroepen t.b.v. de RES U16.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      Rivierenlandschap
                                                                                 Uitgevoerd door Land-id
                                                                                                                                         Het document bevat basisinformatie m.b.t.
                                                                                 Kantoorgebouw De Enk                                    landschapstypen op regionale schaal die gebruikt kan
                                                                                 Tivolilaan 205 in Arnhem                                worden bij de concretisering van zoekgebieden voor
                                                                                 Website: www.land-id.nl                                 hernieuwbare opwek.                                                                                                                           Waarden
                                                                                 Loes van der Vegt: 06 5012 2660
                                                                                 Barbara van Dijk: 06 2916 3862                          De in het rapport opgenomen ontwerpprincipes zijn
                                                                                 Mail: info@land-id.nl                                   geen zoekgebieden of projectlocaties. Het
                                                                                                                                         daadwerkelijke proces om te komen tot zoekgebieden is
                                                                                 Status: definitief                                      de verantwoordelijkheid van de regio RES U16, en
                                                                                 Versie: 2.0                                             specifiek de gemeenten en provincie, zelf.
                                                                                                                                                                                                                                               Plangebied voor dit ontwerpend onderzoek met daarin de zes verschillende landschapstypen en de twee overkoepelende structuren
                                                                                 Datum: 15 september 2020
                                                                                                                                                                                                 4




                                                    134   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    | 135
</pre>

====================================================================== Einde pagina 103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 104 ======================================================================

<pre>                                                                  Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |                                                                                                                     Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |




                                                                    1        Inleiding
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 Leeswijzer
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 In het volgende hoofdstuk is belangrijke algemene
                                                                                                                                                                                                                                                            Verkenning van energie in het landschap                      indruk van de inpasbaarheid van een energiescenario,
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 informatie voor het onderzoek weergegeven. De opzet
                                                                                                                                                                                                                                                            Aan de hand van verbeeldingen van verschillende              de ruimtelijke randvoorwaarden aan omvang en positie
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 van de uitwerking van elk landschap is toegelicht.
                                                                                                                                                                                                                                                            energieconcepten per landschapstype met                      van zon- en windenergie, de aandachtspunten voor
                                                                  Aanleiding                                                    De ontwikkeling van duurzame energie in de regio          Scope                                                                                                                                                                                  Ook wordt een korte toelichting gegeven over de twee
                                                                                                                                                                                                                                                            daaraan gekoppeld de potentiële energieopbrengst             beleving en zichtlijnen, de inpassingsmaatregelen
                                                                                                                                heeft een grote ruimtelijke en landschappelijke impact.   Dit is een van de stappen om te komen tot                                                                                                                                              overkoepelende structuren in het U16 gebied (Nieuwe
                                                                                                                                                                                                                                                            (bandbreedte), is met regionale stakeholders in              en tot slot de kansen voor ruimtelijke kwaliteit en
                                                                  Met de totstandkoming van het Klimaatakkoord in juni          Om de ruimtelijke impact inzichtelijk en bespreekbaar     zoekgebieden voor nieuwe energievormen in de                                                                                                                                           Hollandse Waterlinie en infrastructuur). Tot slot worden
                                                                                                                                                                                                                                                            gesprek gegaan over ruimtelijke en landschappelijke          de koppeling van functies. Om de inbreng bruikbaar
                                                                  2019 gaat Nederland de uitdaging aan om in 2030 de            te maken, heeft de projectorganisatie van de RES U16      RES U16. Deze stap is een basis voor verdere                                                                                                                                           twee energie factsheets gepresenteerd: één voor wind-
                                                                                                                                                                                                                                                            consequenties. In de verbeeldingen is de                     te maken voor het vervolgproces is het verwerkt tot
                                                                  uitstoot van broeikasgassen met 49% terug te dringen          behoefte aan landschappelijke verbeeldingen van de        participatieprocessen (lokaal en subregionaal). De                                                                                                                                     en één voor zonne-energie. Hoofstuk 3 tot en met 7
                                                                                                                                                                                                                                                            energieopgave geconfronteerd met de landschappelijke         eenduidige aanbevelingen.
                                                                  ten opzichte van 1990. In dit Klimaatakkoord is een           energieopgave. De verbeeldingen en inzichten zijn         ruimtelijke randvoorwaarden en ontwerpprincipes                                                                                                                                        richten zich op de specifiekere landschapstypen van de
                                                                                                                                bedoeld om het goede gesprek te voeren met regionaal                                                                        kernkwaliteiten. Op basis van de essentie van
                                                                  pakket aan maatregelen samengesteld om dit doel te                                                                      zullen in deze participatieprocessen verder worden                                                                                                                                     regio U16. Voor al deze landschappen komen de drie
                                                                                                                                                                                                                                                            het landschap is onderzocht welke ruimtelijke                Het resultaat bestaat per landschap uit contouren
                                                                  halen. Eén van die doelen is om in 2030 70 procent            georganiseerde stakeholders over de wenselijkheid         uitgewerkt en aangescherpt met lokale en gebied                                                                                                                                        onderdelen aan bod: essentie van het landschap,
                                                                                                                                                                                                                                                            energieconcepten landschappelijk denkbaar zijn.              van gebieden waar verschillende vormen van
                                                                  van alle elektriciteit uit hernieuwbare bronnen te            van verschillende ruimtelijke energiescenario’s en de     specifieke kennis en maatwerkoplossingen.                                                                                                                                              impressie werkateliers en een verbeelding van de
                                                                                                                                                                                                                                                            De concepten zijn gebruikt als middel om grip te             energie mogelijk een plek kunnen krijgen vanuit het
                                                                  winnen. Dit vraagt om een regionale energietransitie.         ruimtelijke randvoorwaarden en ontwerpprincipes.                                                                                                                                                                                                 contouren waar de randvoorwaarden en
                                                                                                                                                                                                                                                            krijgen op de ruimtelijke impact van de energieopgave        ruimtelijk en landschappelijk perspectief. Hieraan
                                                                  Dertig energieregio’s in Nederland, waaronder de regio                                                                  De invalshoek van deze studie is ruimtelijk                                                                                                                                            ontwerpprincipes van toepassing zijn. Hoofdstuk 8
                                                                                                                                                                                                                                                            in het landschap. Dit heeft geresulteerd in een              gekoppeld zijn een set van aanbevelingen in de
                                                                  U16, onderzoeken waar en hoe het best duurzame                Doel                                                      landschappelijk, met als doel de impact van de
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         vorm van randvoorwaarden en ontwerpprincipes.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 bevat overkoepelende aanbevelingen die voor alle
                                                                                                                                                                                                                                                            eerste verkenning naar de wenselijkheid van
                                                                  elektriciteit opgewekt kan worden.                            Het doel van dit onderzoek is tweeledig, het              energietransitie op het landschap aan de hand van                                                                                                                                      landschappen gelden. Ook zi n de bevindingen die niet
                                                                                                                                                                                                                                                            diverse energieconcepten in het landschap de RES             Deze aanbevelingen zijn geordend in de onderdelen:
                                                                                                                                is onderdeel van het proces om met regionaal              praatprenten te onderzoeken. Aspecten als overig                                                                                                                                       direct betrekking hebben op de ruimtelijke aspecten en
                                                                                                                                                                                                                                                            U16 en eerste gevoel bij de randvoorwaarden en               situering, inrichting en functiecombinaties. De meest
                                                                  In de regio U16 werken 16 gemeenten, 4                        georganiseerde stakeholders het gesprek te voeren         provinciaal en lokaal beleid, natuurwetgeving,                                                                                                                                         aanbevelingen voor het vervolg in dit hoofdstuk
                                                                                                                                                                                                                                                            ontwerpprincipes. De input is gestructureerd in een          kansrijke ontwerpprincipes hebben we gevisualiseerd
                                                                  waterschappen, de provincie Utrecht en                        over de energieopgave in het landschap. Daarnaast         technische eisen en randvoorwaarden zijn niet                                                                                                                                          opgenomen.
                                                                                                                                                                                                                                                            matrix waarbij de duurzame vormen van energie                en toegelicht.
                                                                  de netbeheerder samen aan een regionale                       wordt de bundeling van de uitkomsten ingezet als          meegenomen. In het vervolgtraject is het nodig
                                                                                                                                                                                                                                                            gekoppeld zijn aan de verschillende landschappelijke
                                                                  energiestrategie: de RES U16. De RES U16 moet                 bouwsteen om te komen tot zoekgebieden voor de            deze laag van het landschap over de andere eisen                                                                                                                                       Dit rapport is een weergave van een landschappelijke
                                                                                                                                                                                                                                                            lagen van ieder landschapstype. De praatplaten hebben        Voor de uiteindelijke ontwerpprincipes en potentiële
                                                                  bijdragen aan de in totaal 35 TWh aan duurzame                RES U16.                                                  en randvoorwaarden te leggen, om zo de stap naar                                                                                                                                       verkenning en ruimtelijke ateliers met diverse
                                                                                                                                                                                                                                                            bovendien bijgedragen aan het begrip over de omvang          zoekgebieden per landschapstype geldt dat deze een
                                                                  energie die in Nederland in 2030 op land moet worden                                                                    zoekgebieden te kunnen zetten.                                                                                                                                                         stakeholdergroepen t.b.v. de RES U16. Het document
                                                                                                                                                                                                                                                            en ruimtelijke impact van de totaalopgave in het             bepaalde mate van abstractie hebben en dienen als
                                                                  opgewekt. De opwek van duurzame energie vereist een           Resultaat                                                                                                                                                                                bouwsteen voor een verdere ruimtelijke vertaling.       bevat basisinformatie m.b.t. landschapstypen op
                                                                                                                                                                                                                                                            landschap.
                                                                  ander ruimtegebruik in omvang en vorm dan dat we              Het voorliggende rapport is een weergave van het          In lijn met het Klimaatakkoord ligt de focus voor                                                                                                                                      regionale schaal die gebruikt kan worden bij de
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         Tijdens het ontwerpend onderzoek zijn de principes en
                                                                  gewend zijn. De ruimtelijke kenmerken van een gebied          gesprek en daaruit gekomen conclusies over de             elektriciteit in 2030 op grootschalig toepasbare                                                                                                                                       concretisering van zoekgebieden voor hernieuwbare
                                                                                                                                                                                                                                                            Verrijking van energie in het landschap                      contouren op verschillende momenten gespecificeerd
RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen
                                                                  bepalen wat de mogelijkheden en knelpunten zijn van           wenselijkheid van bepaalde ruimtelijke concepten          technieken: grondgebonden zonnevelden en                                                                                                                                               opwek. De in het rapport opgenomen ontwerpprincipes
                                                                                                                                                                                                                                                            In een tweede ateliersessie zijn aangescherpte               en gegeneraliseerd met als doel om tot algemene
                                                                  de nieuwe energievoorziening. Vanuit dit perspectief          en de bijbehorende ruimtelijke randvoorwaarden            windenergie.                                                                                                                                                                           zijn geen zoekgebieden of projectlocaties. Het
                                                                                                                                                                                                                                                            praatplaten en de matrix besproken. De                       bruikbare ontwerpprincipes per landschapstype te
                                                                  hebben wij onderzocht welke bijdrage de verschillende         en ontwerpprincipes. De veelheid aan ingebrachte                                                                                                                                                                                                 daadwerkelijke proces om te komen tot zoekgebieden
                                                                                                                                                                                                                                                            energiescenario’s zijn tijdens dit werkatelier beoordeeld    komen. Bij de verdere uitwerking van zoekgebieden is
                                                                  landschapstypen van de regio U16 leveren aan de               informatie is in deze rapportage geordend en                                                                                                                                                                                                     is de verantwoordelijkheid van de regio RES U16, en
                                                                                                                                                                                                                                                            aan de hand van een aantal criteria: de algemene             een nadere concretisering per locatie noodzakelijk.
                                                                  opgave voor het opwekken van elektriciteit in het             aangescherpt tot generieke aanbevelingen voor de                                                                                                                                                                                                 specifiek de gemeenten en provincie, zelf.
                                                                  tijdvlak tot 2030.                                            onderzochte landschappen.
                                                                                                                                                                                                                                                    5                                                                                                                                                                                       7




                                                                   Planproces




                                                                                     Stap 1                                                         Stap 2                                                 Stap 3




                                                                           Grip op kernkwaliteiten en                                     Verkenning van energie in het                              Verrijking van energie in het
                                                                           energietransitie                                               landschap                                                  landschap

                                                                  Planproces voor dit ontwerpend onderzoek met daarin de drie uitgevoerde stappen




                                                                  Aanpak van het onderzoek
                                                                  Belangrijk onderdeel van dit ontwerpende onderzoek           Grip op kernkwaliteiten en energietransitie                zijn meegenomen in ieder landschap waar ze
                                                                  is het voeren van het goede gesprek met de partners          Om inzicht te geven in de landschappelijke kwaliteiten     doorheen lopen. De stedelijke gebieden maken geen
                                                                  en stakeholders. Dit gesprek is gevoerd in twee brede        van het landschap is de essentie van de verschillende      onderdeel uit van dit onderzoek. Wel is karakteristieke
                                                                  ateliers waar een grote diversiteit aan partners en          landschappen in de RES U16 verbeeld. Voor dit              bebouwing in de landschappen meegenomen in de
                                                                  stakeholders aan hebben bijgedragen. In diverse              onderzoek is gebruik gemaakt van de gebiedsindeling        beschrijving van de kernkwaliteiten en is gekeken naar
                                                                  praatplaten is de energieopgave geprojecteerd op het         van de landschapstypen van de gebiedskaternen              de randvoorwaarden en ontwerpprincipes voor de
                                                                  landschap van de regio. De platen hebben geholpen bij        van de provincie (zie kaart op p4). Het kleine deel        onderzochte energievormen nabij deze bebouwing.
                                                                  het voren van het goede gesprek over de relatie tussen       van de Gelderse Vallei, wat valt onder de RES U16 is
                                                                  ruimtelijke kwaliteit en duurzame energieopwek.              in dit onderzoek meegenomen onder de Utrechtse             Om meer grip te krijgen op de ruimtelijke weerslag van
                                                                                                                               Heuvelrug. De rest van de Gelderse Vallei valt onder       de energietransitie, zijn voor zowel wind- als zonne-
                                                                  Om te komen tot het voorliggende resultaat zijn drie         RES Amersfoort.                                            energie, factsheets gemaakt. In deze energie factsheets
                                                                  stappen doorlopen:                                                                                                      zijn op een verbeeldende wijze het ruimtegebruik, de
                                                                  1. Grip op kernkwaliteiten en energietransitie;              Daarnaast lopen door de RES U16 een aantal                 algemene regels met betrekking tot de toepassing
                                                                  2. Verkenning van energie in het landschap;                  overkoepelende structuren. Dit is de Nieuwe Hollandse      van een bepaalde energievorm en mogelijke
                                                                  3. Verrijking van energie in het landschap.                  Waterlinie en de infrastuctuurlijnen. Deze structuren      opstellingsvormen gepresenteerd.                                                                                                                                                       Windturbines in vlakopstelling in een open landschap

                                                              6                                                                                                                                                                                         8




                                                    136   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     | 137
</pre>

====================================================================== Einde pagina 104 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 105 ======================================================================

<pre>                                                                   Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |                                                                                                                            Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |




                                                                                                                                                                                                                                                                    Nieuwe Hollandse Waterlinie
                                                                     2 Algemene informatie                                                                                                                                                                          De Nieuwe Hollandse Waterlinie is een verdedigingslinie
                                                                                                                                                                                                                                                                    uit de Nederlandse geschiedenis. Deze waterlinie
                                                                                                                                                                                                                                                                    ligt als een verscholen laag gecamoufleerd in het
                                                                                                                                                                                                                                                                    omliggende landschap. Middels een systeem van
                                                                                                                                                                                                                                                                    sluizen, dijken, kanalen, rivieren en gemalen, konden
                                                                   Energie in de landschappen van RES U16                       De resultaten uit de ateliers zijn vertaald naar
                                                                                                                                                                                                                                                                    polders onder water worden gezet in tijden van
                                                                   In de hoofdstukken 3 tot en met 7 behandelen we              contouren waar zon- of windenergie vanuit het                                                                                                                                                                                                                                                                   Principeschets van de NHW: vrij zicht vanaf een fort over de
                                                                                                                                                                                                                                                                    oorlogsdreigingen. Op kwetsbare punten in de linie:
                                                                   opeenvolgend het landschap van de weiden en plassen,         ruimtelijk perspectief optioneel is. In deze gebieden                                                                                                                                                                                                                                                           schootsvelden
                                                                                                                                                                                                                                                                    de accessen, werden forten gebouwd. De waterlinie
                                                                   de Utrechtse Heuvelrug, het rivierenlandschap, het           gelden de ontwerpprincipes op de pagina’s erna. Dit
                                                                                                                                                                                                                                                                    verbindt de forten en volgt daarbij de kades van de
                                                                   landschap van de wallen en weiden en het landschap           betekent zeker niet dat al deze gebieden helemaal
                                                                                                                                                                                                                                                                    inundatiegebieden. Opvallend zijn de verboden kringen
                                                                   van de waarden.                                              vol geplaats kunnen worden. Bij uitwerking van
                                                                                                                                                                                                                                                                    rondom de forten. In deze cirkels golden strenge
                                                                                                                                zoekgebieden is het nodig om het effect van cumulatie
                                                                                                                                                                                                                                                                    bouwregels om de schootsvelden open te houden,
                                                                   Per landschapstype is een essentiekaart gemaakt              van de diverse locaties goed te beoordelen en mee te
                                                                                                                                                                                                                                                                    zodat soldaten vrij zicht hadden en hun vuurwapens
                                                                   die bestaat uit de hoofdstructuur van het                    wegen.
                                                                                                                                                                                                                                                                    goed konden richten op de vijand.
                                                                   betreffende landschapstype met karakteristieke
                                                                   elementen. De essentiekaart laat in één oogopslag            Overkoepelende structuren
                                                                   de kernkwaliteiten van het landschapstype zien en            Op de volgende twee pagina’s is een korte impressie
                                                                   biedt aanknopingspunten om energiescenario’s in te           van de overkoepelende structuren weergegeven. Verder
                                                                   passen. De essentiekaart kan worden opgedeeld in een         zijn deze structuren meegenomen in bovengenoemde
                                                                   aantal landschappelijke ‘lagen’. Deze lagen worden per       landschappen.
                                                                   landschapstype uitgebreid uiteengezet en verrijkt met
                                                                   aanvullende verbeeldingen zoals referentiebeelden,           Energiefactsheets
                                                                   kaarten en principeschetsen.                                 Vervolgens zijn twee factsheets over wind en
                                                                                                                                zonne-energie opgenomen. Dit geeft een beeld bij het
                                                                   Vervolgens is op een dubbele pagina een impressie            ruimtegebruik, de algemene regels met betrekking tot
                                                                   gegeven van de ateliers. Op deze pagina staan ook            de toepassing van een bepaalde energievorm en de                                                                                                                                                                                                                                                                                Forten op kwetsbare
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  Hoofd-
                                                                   twee kaarten met daarop de gebieden die in het               verschillende mogelijke opstellingsvormen.                                                                                                                                                                                           Bebouwd gebied
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  verdedigingslijn
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           Verboden
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               punten in de linie zijn
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           kringen
                                                                   onderzoek zijn meegenomen. Niet meegenomen zijn                                                                                                                                                                                                                                                   Grens deelgebied             Fort                     Accessen                               gecamoufleerd en
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              hebben vrij zicht op de
RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen
                                                                   de gebieden die op basis van wettelijke regelgeving zijn
                                                                   uitgesloten van zon of wind.                                                                                                                                                                                                                                                                      Inundatie gebied             Verdedigingswerk
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      schootsvelden

                                                                                                                                                                                                                                                                    Referentiebeeld van het fort bij Vechten in de                                    Essentiekaart van de Nieuwe Hollandse Waterline in het
                                                                                                                                                                                                                                                                    hoofdverdedigingslijn                                                             rivierenlandschap en het landschap van de weiden en plassen
                                                                                                                                                                                                                                                           9                                                                                                                                                                                                                                                                     11




                                                                                                                                                                                                          Het infralandschap wordt
                                                                             Overkoepelende structuren                                                                                                   gevormd door spoorwegen,                                              Energie factsheets
                                                                                                                                                                                                         waterwegen, snelwegen en
                                                                                                                                                                                                              verkeersknooppunten
                                                                   Infralandschap

                                                                   Vanwege de centrale ligging van de provincie
                                                                   Utrecht komen hier veel snelwegen, spoorwegen en
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      Solitair               Willekeurig                   Zwerm                       Grid-opstelling                    Lijnopstelling                   Boogopstelling
                                                                   waterwegen samen. Deze infrastructurele elementen
                                                                   vormen samen het infralandschap en bestaan                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   Algemene windenergie principes: opstellingsvormen variërend
                                                                   eigenlijk uit een netwerk van verbindende lijnen die                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         van een solitair tot turbines in grid of lijnopstellingen
                                                                   als ‘laag’ op het onderliggende landschap ligt. De                                                                                                                                                               A-wegen                             Spoorwegen
                                                                   A2, A12, A27 en A28 zijn de belangrijkste snelwegen.                                                                                                                                                              0,5 x ø                          0,5 x ø + 7,85 m

                                                                   Op de kruisingen van deze wegen vinden we drukke
                                                                   verkeersknooppunten. Het spoorwegennetwerk
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              Bij de realisatie van windturbines
                                                                   verenigt zich binnen de U-16 regio met station Utrecht
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              dient onder meer rekening
                                                                   Centraal als het belangrijkste knooppunt van het                                                                                                                                                                                                                                                           gehouden te worden met
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       5,6 MW
                                                                   Nederlandse spoornet. Tot slot kent de U16-regio een                                                                                                                                                                                                                                                       formaten, veiligheidsafstanden
                                                                   rijke verscheidenheid aan waterwegen met onder meer                                                                                                                                                                                                                                                        en opstellingsvormen maar ook
                                                                   de Nederrijn, de Lek en het Amsterdam-Rijnkanaal.                                                                                                                                                                                                                                                          beleving en zichtbaarheid van
                                                                                                                                                                                                                                                                           Hoogspanning en gasleidingen                  Vaarwegen                                            turbines
                                                                                                                                                                                                                                                                                  1 x tiphoogte                          min. 50 m

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       150 m
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                3 MW
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      Rotordiameter (ø)
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  241 m



                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        0,9 MW




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          Tiphoogte
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     90 m




                                                                                                                                                                                                                                                                                                          As-hoogte
                                                                                                                                                                                 Bebouwd                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     166 m
                                                                                                                                       Nederrijn / Lek      Spoorweg
                                                                                                                                                                                 gebied                                                                                                                                                                                                              60 m      125-150 m
                                                                                                                                       Amsterdam-                                Grens U16                                                                                                                                                                               100 m
                                                                                                                                                            Snelweg
                                                                                                                                       Rijn Lekkanaal                            regio                                                                                            Woongebieden                         Slagschaduw                                                                                                                 80-105 m
                                                                                                                                                                                                                                                                                  5x as-hoogte                             12 x ø                       0,015 MW                                    70 m
                                                                                                                                       Overige rivieren     Verkeers-
                                                                                                                                       en kanalen           knooppunt
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      12 m
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      21 m
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     15 m
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             klein                  middelgroot                            groot (V90-3.0 MW)                 domtoren          zeer groot (V150-5.6 MW)        zendmast Lopik
                                                                                                                                                                                                                                                                    Algemene windenergie principes: veiligheidsafstanden
                                                                   Referentiebeeld van een van de drukste verkeersknooppunten   Essentiekaart van het infralandschap geprojecteerd op de     Principeschets van het deellandschap snelwegen: de A2, A12,            uitgedrukt in rotordiamter, tiphoogte en as-hoogte. De                                                                                                                      Algemene windenergie principes: formaten windturbines. In dit
                                                                   in Nederland: knooppunt Oudenrijn                            U16-regio                                                    A27, A28 en A1 vormen het hoofdwegennetwerk van de regio               bovenste vier zijn wettelijk, de onderste twee richtlijnen                                                                                                                  ontwerpend onderzoek wordt met de 5,6 MW turbine gewerkt
                                                              10                                                                                                                                                                                               12




                                                    138   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           | 139
</pre>

====================================================================== Einde pagina 105 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 106 ======================================================================

<pre>                                                                   Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |                                                                                                                               Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |


                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                Rivierlint




                                                                                                                                                                                                                                                                                   Essentie van het landschap
                                                                                                                                                                                                                                Hek                                                                                                                                                         Oude stroomrug




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       Open polder
                                                                      Zonne-energie + natuurbeheer   Zonne-energie + extensief beheer                           ca. 15 m

                                                                                                                                                 Afstand tussen bomensingel en zonneveld                                     Brede sloot




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       Blokontginning


                                                                                                                                            Bij de realisatie van zonnevelden
                                                                                                                                            dient onder meer rekening
                                                                                                                                            gehouden te worden met                                                          Bomensingel                                                                                                                                      Droogmakerij
                                                                      Zonne-energie + waterberging       Zonne-energie + biomassa           opstellingen, afschermingen en
                                                                                                                                            functiecombinaties                                    Algemene zonne-energie principes: diverse afschermingen
                                                                                                                                                                                                  van een zonneveld maken landschappelijke inpassing mogelijk




                                                                      Zonnepanelen als geluidswal                                                                                                                                                                                                                                                               Opstrekkende ontginning




                                                                                                                                                                                                                                                    1,45 m
                                                                                                                                                     0,75 m                                                                                                                  Rivierlinten         Open polder         Opstrekkende
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      ontginning
                                                                                                                                                                                                      2m
                                                                                                                                                                                                                                                                             Oude stroomrug       Blokontginning
RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen
                                                                                                                                                                                           6m                                                                                Bebouwd gebied       Droogmakerij
                                                                        Zonne-energie + recreatie     Zonne-energie + windturbines

                                                                                                                                             Algemene zonne-energie principes: standaard lage zuid-opstelling (1385 MWh/jr/ha) gebruikt in dit ontwerpend              Essentiekaart van het landschap van de weiden en plassen                Zes deellandschappen binnen het landschap van de
                                                                   Algemene zonne-energie principes: functiecombinaties. Diverse             onderzoek. N.B. de hoek van de panelen kan vergroot worden voor een hogere opbrengst. In dit ontwerpend onderzoek                                                                                 weiden en plassen
                                                                   koppelingen maken meervoudig ruimtegebruik mogelijk                       is echter gekozen de panelen lager te plaatsen zodat er overheen gekeken kan worden.
                                                                                                                                                                                                                                                             13                                                                                                                                                    15




                                                                     3 Weiden en plassen                                                                                                                                                                               Rivierlinten

                                                                                                                                                                                                                                                                       De rivierlinten slingeren als besloten zones tussen de
                                                                                                                                                                                                                                                                       open weidelandschappen. Deze rivierlinten worden
                                                                                                                                                                                                                                                                       gevormd door vele kleine riviertjes waaronder de
                                                                                                                                                                                                                                                                       Waver, Winkel, Angstel en Vecht. De rivierlinten worden
                                                                          •    Essentie van het landschap                                                                                                                                                              begeleid door bebouwing met opgaande beplanting en
                                                                                                                                                                                                                                                                       kleinschalige dijken die wisselende uitzichten bieden
                                                                          •    Impressie werkateliers                                                                                                                                                                  op de verstilde open weidelandschappen. Zodoende
                                                                                                                                                                                                                                                                       verbinden de relatief hooggelegen rivierlinten kleine
                                                                          •    Contouren + ontwerpprincipes                                                                                                                                                            dorpjes met grotere bebouwingskernen als Abcoude,
                                                                                                                                                                                                                                                                       Loenen aan de Vecht en Weesp.

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      Referentiebeelden van het deellandschap rivierlinten:
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      gekanaliseerde rivieren die worden begeleid door bebouwing




                                                                                                                                                                                                                                                                                   Slingerende rivierlinten
                                                                                                                                                                                                                                                                                   worden begeleid door
                                                                                                                                                                                                                                                                                   bebouwing met opgaande
                                                                                                                                                                                                                                                                                   beplanting




                                                                   Deelgebied weiden en plassen in geel ten opzichte van de                Plankaart van het landschap van de weiden en plassen
                                                                                                                                                                                                                                                                       Principeschets van het deellandschap rivierlinten:                             Perspectiefkaart met de laag van het deellandschap
                                                                   U16-regio
                                                                                                                                                                                                                                                                       hooggelegen zone met rivier, lintbebouwing en beplanting                       rivierlinten

                                                              14                                                                                                                                                                                                  16




                                                    140   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             | 141
</pre>

====================================================================== Einde pagina 106 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 107 ======================================================================

<pre>                                                                   Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |                                                                                                                         Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |




                                                                                                                                                                                                                                                                 Blokontginning

                                                                                                                                                                                                                                                                 Het open weidelandschap van de blokontginning
                                                                                                                                                                                                                                                                 wordt opgedeeld door bebouwingslinten, beplante
                                                                                  Brede en hoge zone
                                                                                                                                                                                                                                                                 achterkaden en pestbosjes. Door richtingveranderingen
                                                                                  rondom de Oude Rijn met
                                                                                                                                                                                                                                                                 in de cope-ontginningen ontstaan blokvormige
                                                                                  divers landgebruik en
                                                                                                                                                                                                                                                                 eenheden. Bebouwingslinten staan haaks op de
                                                                                  verstedelijking                                                                                                                                                                weteringen en achterkaden van andere linten.
                                                                                                                                                                                                                                                                 Diversiteit zit met name in het kleinschalige karakter
                                                                                                                                                                                                                                                                 van de linten. Ze hebben elk een ander profiel, maar
                                                                                                                                                                                                                                                                 zijn altijd een combinatie van wetering, weg met huizen
                                                                                                                                                                                                                                                                 en een grote verscheidenheid in weg- en erfbeplanting.
                                                                                                                                                                                                                                                                 De overal aanwezige graslanden in strokenverkaveling
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        Referentiebeelden van het deellandschap blokontginning:
                                                                                                                                                                                                                                                                 en de beperkte dynamiek in de linten geven rust en
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        open weidelandschap met sloten en enkele pestbosjes
                                                                                                                                                                                                                                                                 stilte aan het landschap.

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         Bebouwingslinten, weteringen
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         en verspringingen in de
                                                                   Principeschets van het deellandschap oude stroomrug: hoge                                                              Perspectiefkaart met de laag van het deellandschap oude                                                                                        cope-ontginning creëren
                                                                   zone met stedelijke gebieden rondom de rivier                                                                          stroomrug
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         blokvormige eenheden
                                                                   Oude stroomrug

                                                                   De oude stroomruggen binnen dit deelgebied bestaan
                                                                   uit de brede zones rondom de Oude Rijn en de Vecht.
                                                                   Ze liggen hoger dan de omgeving en gaan geleidelijk
                                                                   over in de aangrenzende open weidelandschappen.
                                                                   De gradiënten van hoog naar laag, besloten naar open,
                                                                   bebouwd naar onbebouwd, blokverkaveling naar
                                                                   strookverkaveling zorgen voor een rijke diversiteit.
                                                                   Opvallend voor de oude stroomruggen in dit deelgebied
RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen
                                                                   is de hoeveelheid infrastructuur en verstedelijking op
                                                                   de stroomrug met belangrijke wegen als de A12, de A2
                                                                   en de stad Woerden.
                                                                                                                                                                                          Referentiebeelden van het deellandschap oude stroomrug:
                                                                                                                                                                                                                                                                 Principeschets van het deellandschap blokontginning:                                                   Perspectiefkaart met de laag van het deellandschap
                                                                                                                                                                                          brede, hogere zones met rijke diversiteit in landgebruik
                                                                                                                                                                                                                                                                 langgerekte kavels in de cope-ontginning creëren samen met                                             blokontginning
                                                                                                                                                                                                                                                       17        wegen en bebouwingslinten blokvormige eenheden                                                                                                                      19




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    Rationele open ruimten
                                                                                                                                                                                             Grasland in onregelmatige                                                                                                                                                            met dijken aan de randen
                                                                                                                                                                                               strokenverkaveling met                                                                                                                                                              en beplante orthogonale
                                                                                                                                                                                           bebouwing langs de grenzen                                                                                                                                                                                wegen




                                                                                                                                                                                                                                                                 Principeschets van het deellandschap droogmakerij: beplante                                            Perspectiefkaart met de laag van het deellandschap
                                                                                                                                                                                                                                                                 rechte wegen, open boerderijlinten en dijken aan de randen                                             droogmakerij




                                                                                                                                                                                                                                                                 Droogmakerij
                                                                   Open polder                                                  Perspectiefkaart met de laag van het deellandschap open   Principeschets van het deellandschap open polder: grasland
                                                                                                                                polder                                                    in onregelmatige strokenverkaveling
                                                                                                                                                                                                                                                                 Het landschap van de droogmakerij wordt gekenmerkt
                                                                   Het meest noordelijke deel van dit deelgebied kan
                                                                                                                                                                                                                                                                 door de rationeel ingedeelde open ruimte met hoge
                                                                   worden aangewezen als open polder. Dit gebied
                                                                                                                                                                                                                                                                 dijken aan de randen. De droogmakerijen zijn bemalen
                                                                   wordt gekenmerkt door grasland dat in onregelmatige
                                                                                                                                                                                                                                                                 gebieden die lager liggen dan de omgeving. Vanaf de
                                                                   strokenverkaveling doorloopt tot aan de randen
                                                                                                                                                                                                                                                                 ringdijk is het zicht over het open weidelandschap
                                                                   van de open polder. De hoger gelegen rivierlinten
                                                                                                                                                                                                                                                                 van de droogmakerij panoramisch. Op de dijk
                                                                   en de bebouwing van Amsterdam-Zuidoost vormen
                                                                                                                                                                                                                                                                 bevinden zich gemalen die in het verlengde liggen
                                                                   de grenzen van deze openheid. Hekjes zijn de enige
                                                                                                                                                                                                                                                                 van een hoofdwetering. Het landgebruik bestaat
                                                                   verticale elementen in dit open veld. Bebouwing en
                                                                                                                                                                                                                                                                 uit grasland voor veeteelt en extensieve natuur in
                                                                   opgaande beplanting is alleen aanwezig aan de horizon
                                                                                                                                                                                                                                                                 een strokenverkaveling met vaste maten. De verder
                                                                   in de aangrenzende linten. Dit maakt dat de polders
                                                                                                                                                                                                                                                                 aanwezige open, rechte boerderijlinten en opgekroonde
                                                                   zelf rustige landschappen zijn.
                                                                                                                                                                                                                                                                 bomenrijen langs de orthogonale wegen zorgen voor
                                                                                                                                                                                                                                                                 afwisseling in dit open landschap.                                                                     Referentiebeelden van het deellandschap droogmakerij: open
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        weidelandschap met strokenverkaveling en bedijkte randen
                                                                                                                                                                                          Referentiebeelden van het deellandschap open polder:
                                                                                                                                                                                          uitgestrekt weidelandschap met beplanting aan de horizon
                                                              18                                                                                                                                                                                            20




                                                    142   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               | 143
</pre>

====================================================================== Einde pagina 107 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 108 ======================================================================

<pre>                                                                   Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |                                                                                                                  Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |




                                                                   Opstrekkende ontginning

                                                                   Het landschapstype opstrekkende ontginning, is
                                                                   kenmerkend voor dit deelgebied. Opvallend in dit
                                                                   landschapstype zijn de petgaten, legakkers, brede
                                                                   sloten en plassen waaronder de Vinkeveense Plassen.
                                                                   Verder zijn op sommige plekken graskavels vervangen
                                                                   door langgerekte opgaande beplanting, waaronder
                                                                   hakhout en opstrekkend veen. Al deze elementen
                                                                   geven veel diversiteit aan dit landschap. Vooral het
                                                                   water brengt veelal recreatief gebruik met zich
                                                                   mee waardoor rust en stilte afnemen. De overige
                                                                   aanwezige open weidelandschappen worden opgedeeld
                                                                   door bebouwingslinten en weteringen haaks op de                                                                    Referentiebeelden van het deellandschap opstrekkende
                                                                                                                                                                                      ontginning: divers landschap met veel sloten en plassen
                                                                   strokenverkaveling. Verder worden veel natte gebieden
                                                                   in dit landschap ontwaterd, wat leidt tot oxidatie en
                                                                   CO2 uitstoot. Dit probleem kan voorkomen worden
                                                                   door gebieden juist nat te houden.                                           Petgaten, legakkers,
                                                                                                                                           brede sloten, plassen en
                                                                                                                                           opstrekkend veen maken
                                                                                                                                                dit landschap divers

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              Kaart met in geel de potentiële locaties voor windenergie




                                                                                                                                                                                                                                                            “Maak duidelijk als regio, provincie
                                                                                                                                                                                                                                                            en gemeente dat het doel is om de
                                                                                                                                                                                                                                                            kernkwaliteiten van de landschappen
                                                                                                                                                                                                                                                            overeind te houden. Zo creëer je
RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen
                                                                                                                                                                                                                                                            draagvlak.”
                                                                                                                                 Perspectiefkaart met de laag van het deellandschap   Principeschets van het deellandschap opstrekkende
                                                                                                                                 opstrekkende ontginning                              ontginning: langerekte strokenverkaveling met gras,                                                                                             Kaarten met in geel de gebieden die zijn meegenomen in het
                                                                                                                                                                                      opstrekkend veen en plassen                                                                                                                     onderzoek voor windenergie (boven) en zonne-energie (onder)

                                                                                                                                                                                                                                                21                                                                                                                                                        23




                                                                                                                                                                                                                                                                     Contouren
                                                                              Impressie werkateliers




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  pt
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  1
                                                                   “Zoek naar de ‘loze ruimten’ tussen
                                                                   bestaande infrastructuur voor de
                                                                   inpassing van duurzame energie, dan
                                                                   wordt weinig landschap aangetast.




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        ce
                                                                   Maar houd rekening met het feit dat het
                                                                   landschap veelal beleefd wordt vanaf de
                                                                   weg en windturbines over grote afstanden
                                                                   beleefbaar zijn.”




                                                                                                                                                                                                                                                                                            on
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    1
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              2




                                                                                                                                                                                                                                                                          C
                                                                   Visualisaties (gemaakt met Windplanner) en ontwerpprincipes
                                                                   (niet op schaal) van zonneparken en windturbines in het
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      Contouren nadere verkenning windenergie in lijn met de
                                                                   landschap van de weiden en plassen inclusief opmerkingen
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      ontwerpprincipes in het landschap van de weiden en plassen
                                                                   gemaakt tijdens de werkateliers
                                                              22                                                                                                                                                                                     24




                                                    144   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    | 145
</pre>

====================================================================== Einde pagina 108 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 109 ======================================================================

<pre>                                                                     Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |




                                                                        1                                                                                                 2
                                                                                                                                                                                                                                                                                         4 Utrechtse Heuvelrug

                                                                                                                                                                                                                                                                                             •    Essentie van het landschap

                                                                                                                                                                                                                                                                                             •    Impressie werkateliers
ouren                                                                Ontwerpprincipe 1: windturbines in lijnopstelling langs
                                                                     grootschalige infrastructuur
                                                                                                                                                                                                 Ontwerpprincipe 2: windturbines in vlakopstelling als
                                                                                                                                                                                                 clusters in enkele weidelandschappen                                                        •    Contouren + ontwerpprincipes

                                                                 1   Windturbines in lijnopstelling langs                                  structuur en ritme aanhouden en aansluiten op de      Inrichting
                                                                     grootschalige infrastructuur                                          rechtlijnigheid van de infrastructuur                 •    Er worden gelijke afstanden tussen de turbines
                                                                                                                                                                                                      aangehouden.
                                                                     Situering                                                         Functie combinaties                                       •    De windturbines in vlakopstelling worden zo
                                                                     •   Windturbines kunnen als enkele lijn parallel langs            •  Combinatie van windenergie en zonne-energie met             ingepast dat de structuur van de clustering
                                                                                                                                          name op knooppunten en resthoeken.                          aansluit op het betreffende verkavelingspatroon.




                                                                                                                                                                pt
                                                                         het Amsterdam-Rijnkanaal en de snelwegen A2 en
                                                                         A27 worden geplaatst.                                                                                                   •    Beperk het aantal toegangswegen, bruggen, etc.
                                                                     •   Hierdoor wordt de lijn van de infrastructuur       2          Windturbines in vlakopstelling als                             naar windturbines en gebruik grastegels zodat de
                                                                         aangezet terwijl interferentie wordt voorkomen.               clusters in enkele weidelandschappen                           toegangswegen opgaan in het landschap.
                                                                     •   Er worden minimaal 3 windturbines geplaatst
                                                                         zodat er sprake is van een lijn.                              Situering                                                 Functie combinaties
                                                                     •   Zorg voor landschappelijke geleding door de                   •   Windturbines kunnen als vlak in enkele                •  Combinatie van windenergie en zonne-energie
                                                                         lijnopstelling minimaal 1 keer te onderbreken (vanaf              weidelandschappen (open polder, blokontginning,          waardoor compleet nieuwe energielandschappen
                                                                         6 turbines zodat er sprake is van twee lijnen) om                 droogmakerij of opstrekkende ontginning) op              ontstaan.
                                                                         de waardevolle grootschalige openheid in oost-                    afstand van bebouwing geclusterd worden.              •  Hierbij bestaat de kans om te werken aan een
                                                                         west richting beleefbaar te houden.                           •   Beperk het aantal windturbines tot één vlak van          groen-blauw landschappelijk raamwerk passend
                                                                                                                                           minimaal 4 turbines (2x2). Bepaal het aantal aan de      bij de omgeving middels natuurontwikkeling,
                                                                     Inrichting                                                            hand van de grootschaligheid van het landschap,          waterberging & peilverhoging.
                                                                                                                                           de ruimtelijke en visuele impact van de turbines.     •  Zoek naar mogelijkheden om windenergie op
                                                                     •
                                                                                                                 ce
                                                                          Windturbines dienen eenzelfde grootte & vorm te
   RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen
                                                                          hebben voor eenduidigheid.                                   •   Windturbines kunnen worden geplaatst in iets             een juiste wijze te koppelen aan de Nieuwe
                                                                     •    Voorkom dat turbines in lijnopstellingen langs                   meer besloten landschappen waar het weidse               Hollandse Waterlinie door bijvoorbeeld
                                                                          de snelweg en kanaal met elkaar interfereren                     uitzicht beperkt is bijvoorbeeld in de buurt van         waardevolle zichtlijnen vanaf forten over de
                                                                          dus zorg voor voldoende afstand tussen deze                      bedrijventerreinen.                                      open schootsvelden in te stand te houden.                                          Deelgebied Utrechtse Heuvelrug in geel ten opzichte van de                Plankaart van het landschap van de Utrechtse Heuvelrug
                                                                          infrastructurele lijnen.                                     •   Bebouwingslinten mogen niet worden ingeklemd             Daarmee kunnen de kansen die er liggen voor                                        U16-regio                                                                 (incl. enkgele delen Gelderse Vallei die vallen onder RES U16)
                                                                     •    De windturbines in lijnopstelling worden zo                      door het vlak van windturbines.                          cultuurhistorie en recreatie benut worden.
                                                                          strak mogelijk ingepast zodat ze een duidelijke                                                                                                                                25                       28




                                                                                                                               4
                                                                     Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |                                                                                                                                             Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     Mozaïek
 on
                                                                        3                                                                                                 4   3                                                                                                                    Essentie van het landschap                                                                                                                                    Stroken




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        De laagten




                                                                     Ontwerpprincipe 3: zonnevelden tussen grootschalige                                                                         Ontwerpprincipe 4: kleinschalige en grootschalige
                                                                     infrastructuur en in overhoeken                                                                                             zonnevelden in het weidelandschap                                                                                                                                                                                                                               Achterflank




                                                                 3 Zonnevelden tussen grootschalige
                                                                                                                                          landschappelijke beplantingen passend bij de               op agrarische bedrijven en aan de achterkanten
                                                                   infrastructuur en in overhoeken                                        omgeving die het zonneveld camoufleren maar                van bebouwingslinten op of direct tegen het erf
                                                                                                                                          waar nog wel overheen kan worden gekeken: brede            aan worden geplaatst.
                                                                                                                                          sloten met rietkragen (tot 1,50 meter).
C

                                                                     Situering
                                                                     •   Benut overhoeken en de ruimte tussen                                                                                    Inrichting
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     Zuidflank
                                                                                                                                       Functie combinaties                                       •    Borg de leesbaarheid van het landschap en

                                                                                                                                                            3
                                                                         grootschalige infrastructuur op efficiënte wijze
                                                                         voor de inpassing van zonnevelden. Houd wel                   •  Een combinatie van waterberging en                          zorg voor landschappelijke geleding door bij de
                                                                         rekening met de planvorming die soms al aan de                   natuurontwikkeling is gewenst zowel binnen het              inpassing van de zonnevelden vast te houden aan
                                                                         gang is voor ontwikkelingen binnen deze gebieden.                park als in de randen van een zonnepark. Daar is            het kavelpatroon en tussenruimtes te creëren
                                                                     •   De grootte van het zonneveld wordt bepaald door                  dan extra ruimte voor nodig (ongeveer 20% van het           door het bestaande slotenpatroon binnen
                                                                         de afmetingen van overhoeken en tussenruimten                    zonneveld).                                                 zonnevelden zo veel mogelijk te behouden.
                                                                         en bedraagt maximaal 50 hectare en een hoogte                 •  Combineer zonne-energie opwek op overhoeken en         •    Kies bij de inpassing van de zonnevelden voor
                                                                         van 1,45 meter.                                                  braakliggende gronden dicht bij industriegebieden           landschappelijke beplantingen passend bij
                                                                     •   Cluster zonnevelden dicht bij lokale afnemers                    met grootschalige zonne-energie op daken en                 de omgeving waar wel overheen kan worden                                                                                                                                                                                                                        Beboste toppen

                                                                         zoals industrie- of bedrijventerreinen die al een                windenergie.                                                                    Contouren
                                                                                                                                                                                                      gekeken: brede sloten                nadere
                                                                                                                                                                                                                              met rietkragen (tot 1,50 verkenning
                                                                                                                                                                                                                                                       zonne-energie in lijn met de
                                                                         lagere belevingswaarde hebben.                                •  Zorg voor een koppeling met lokale coöperaties              meter).
                                                                     •   Positioneer zonnevelden op de plekken waar het                   zodat draagvlak wordt gecreëerd voor energie-                                   ontwerpprincipes in het landschap van de weiden en plassen
                                                                         weidse uitzicht over het landschap al beperkt is.                initiatieven.                                          Functie combinaties
                                                                                                                                   4                                                             •  Een combinatie van waterberging en
                                                                     Inrichting                                                        Kleinschalige en grootschalige                               natuurontwikkeling is gewenst zowel binnen het                                           De laagten           Zuidflank            Beboste toppen

                                                                     •    Het gebied van de Snelle Vecht, dat zich kenmerkt            zonnevelden in het weidelandschap                            park als in de randen van een zonnepark.
                                                                                                                                                                                                                                                                                             Griften              Bebouwingskern       Open ruimten: heide
                                                                          door grote infrastructurele elementen waaronder                                                                        •  Voor grootschalige zonnevelden kan een                                                                                             en stuifzand

                                                                          de A2, de spoorlijn, het Amsterdam-Rijnkanaal en             Situering                                                    combinatie met windenergie gemaakt worden.                                               Achterflank
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  Landgoederen en
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       Mozaïek               Stroken
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  buitenplaatsen
                                                                          hoogspanningsleidingen, leent zich goed voor de              •   Grootschalige zonnevelden (tot 50 hectare) kunnen     •  Kleinschalige zonnevelden bij agrarische
                                                                          inpassing van zonnevelden vanwege het industriële                uit het zicht, ver vanaf de bebouwing geplaatst          bedrijven kunnen gecombineerd worden met                                           Essentiekaart van het landschap van de Utrechtse Heuvelrug
                                                                          karakter en de hoge vraag naar energie.                          worden in open weidelandschappen.                        zon op daken. Zodoende kan energie de
                                                                                                                                       •   Kleinschalige zonnevelden (tot 10 hectare) kunnen        businesscase van boeren rond maken.                                                                                                                                                                  Zes deellandschappen binnen het landschap van de Utrechtse Heuvelrug
                                                                     •    Kies bij de inpassing van de zonnevelden voor
                                                                                                                                                                                                                                                         27                                                                                                                                                                                                                            29




                                                       146   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              | 147
</pre>

====================================================================== Einde pagina 109 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 110 ======================================================================

<pre>                                                                   Beboste toppen
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              Het bos gaat
                                                                   Het overgrote deel van de Utrechtse Heuvelrug valt                                                                                                                                                                                                                                                                                    geleidelijk over in
                                                                   onder het deelgebied beboste toppen. Dit is een                                                                                                                                                                                                                                                                                        het kleinschalige
                                                                   besloten boslandschap, gelegen op de langgerekte,                                                                                                                                                                                                                                                                                     landschap van de
                                                                   reliëfrijke stuwwalrug met verspreid liggende open                                                                                                                                                                                                                                                                                       Gelderse Vallei
                                                                   plekken. Deze open plekken bestaan uit heide en
                                                                   stuifzand. Het bos zelf wordt gearticuleerd door
                                                                   verschil in loof- en naaldhout, lanen en hakhout. Een
                                                                   fijnmazig padennetwerk dooradert het bos. Glooiende
                                                                   wegen haaks op de hoogtelijnen maken het reliëf van
                                                                   de Heuvelrug beleefbaar.

                                                                                                                                                                                              Referentiebeelden van het deellandschap beboste toppen:
                                                                                                                                                                                              besloten boslandschap en open ruimte met heide




                                                                              Besloten boslandschap met                                                                                                                                                                 Achterflank                                                  Perspectiefkaart met de laag van het deellandschap   Principeschets van het deellandschap achterflank:
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     achterflank                                          versnipperde bospercelen tussen akkers en weilanden
                                                                              open ruimten die bestaan
                                                                              uit heide en stuifzand                                                                                                                                                                    De achterflank is een overgangslandschap aan
                                                                                                                                                                                                                                                                        de noordoostzijde van de Utrechtse Heuvelrug.
                                                                                                                                                                                                                                                                        Het uitgestrekte bos van de Heuvelrug gaat in de
                                                                                                                                                                                                                                                                        achterflank, tussen Amersfoort en Veenendaal,
                                                                                                                                                                                                                                                                        geleidelijk over in het kleinschalige landschap van de
                                                                                                                                                                                                                                                                        Gelderse Vallei. Het bos versnippert in bospercelen,
                                                                                                                                                                                                                                                                        afgewisseld met akkers, weilanden en boerenerven
                                                                                                                                                                                                                                                                        en loopt uit in kavelrandbeplantingen. In tegenstelling
                                                                                                                                                                                                                                                                        tot de zuidflank, is de achterflank een relatief rustige
                                                                                                                                                                                                                                                                        zijde van de Heuvelrug, met slechts enkele, verspreid
RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen
                                                                                                                                                                                                                                                                        liggende dorpen en landgoederen. Gefragmenteerde
                                                                                                                                                                                                                                                                        wegen zorgen ervoor dat de reliëfbeleving hier minder
                                                                                                                                                                                                                                                                        sterk is.
                                                                   Principeschets van het deellandschap beboste toppen: bos      Perspectiefkaart met de laag van het deellandschap beboste
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          Referentiebeelden van het deellandschap achterflank:
                                                                   met loof- en naaldhout, open ruimten en enkele wegen          toppen
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          overgangslandschap van bos naar open akkers en boerenerven
                                                              30                                                                                                                                                                                                   32




                                                                   Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |                                                                                                                                Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |




                                                                                                                                                                                                                                                                        De laagten
                                                                                   Landgoederen bieden
                                                                                   panoramische uitzichten                                                                                                                                                              Het noordelijke deel van de Utrechtse Heuvelrug
                                                                                   over het omliggende                                                                                                                                                                  bestaat uit een bebost gebied op en rondom drie
                                                                                   landschap                                                                                                                                                                            heuvels omgeven door laagten. De drie heuvels in dit
                                                                                                                                                                                                                                                                        deelgebied zijn de heuvel van Soest, de heuvel van
                                                                                                                                                                                                                                                                        Baarn en de Vuursche. De hoeveelheid bebouwing,
                                                                                                                                                                                                                                                                        bebost gebied en landgoederen op deze heuvels
                                                                                                                                                                                                                                                                        varieert. De bossen lopen in noord-zuid richting door,
                                                                                                                                                                                                                                                                        met in de laagten weilanden als langgerekte open
                                                                                                                                                                                                                                                                        ruimten in het bos. Opvallend zijn de griften in de
                                                                                                                                                                                                                                                                        laagten. Verder liggen bebouwingskernen met name
                                                                                                                                                                                                                                                                        tegen en op de heuvels, terwijl landgoederen en
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          Referentiebeelden van het deellandschap de laagten: open
                                                                                                                                                                                                                                                                        buitenplaatsen vooral langs de randen van de laagten
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          ruimten met griften en buitenplaatsen in de laagten
                                                                                                                                                                                                                                                                        liggen.


                                                                   Principeschets van het deellandschap zuidflank: panoramisch                                                                Perspectiefkaart met de laag van het deellandschap zuidflank
                                                                   uitzicht vanaf de flank over de lagerge open landschappen
                                                                                                                                                                                                                                                                                   De laagten liggen als
                                                                   Zuidflank                                                                                                                                                                                                       langgerekte open
                                                                                                                                                                                                                                                                                   weilanden in het bos
                                                                   De zuidflank is in essentie een overgangslandschap op
                                                                   de rand van de stuwwal. Het vormt de overgangszone
                                                                   tussen het besloten bosgebied op de stuwwalrug en
                                                                   de meer open landschappen rond de Kromme Rijn,
                                                                   Langbroek en de Nederrijn. Enkele wegen over de volle
                                                                   lengte van de flank ordenen dit deelgebied. Aan de
                                                                   weg liggen een kralensnoer van bebouwingskernen
                                                                   en vele landgoederen en buitenplaatsen: de Stichtse
                                                                   Lustwarande. Deze reeks van buitenplaatsen heeft
                                                                   een grote cultuurhistorische waarde. De open
                                                                   ruimten, lanen en zichtlijnen haaks op het reliëf
                                                                                                                                                                                              Referentiebeelden van het deellandschap zuidflank: sterke
                                                                   geven een sterke beleving van de hoogteverschillen,                                                                                                                                                  Principeschets van het deellandschap de laagten: weilanden                                                        Perspectiefkaart met de laag van het deellandschap de
                                                                                                                                                                                              beleving van het reliëf op de flank met name bij landgoederen
                                                                   met panoramische uitzichten over het omliggende                                                                                                                                                      als open ruimten in het bos                                                                                       laagten
                                                                   landschap.                                                                                                                                                                                 31                                                                                                                                                                                       33




                                                    148   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 | 149
</pre>

====================================================================== Einde pagina 110 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 111 ======================================================================

<pre>                                                                   Stroken                                                                                                                                                                              Impressie werkateliers
                                                                   De stroken vormen een kleinschalig, halfopen
                                                                   landschap van langgerekte ruimten, omzoomd door
                                                                   beplante wegen en kavelgrenzen. Opvallend is de
                                                                   strokenverkaveling, met veel variatie in kavelgrootten
                                                                   en lengte-breedte verhoudingen, dooraderd met
                                                                   bomenrijen, knotbomen, houtsingels en bospercelen.                                                                                                                           “Ecologische verbindingen zijn een
                                                                   De stroken liggen onderaan de stuwwalflank. De kavels                                                                                                                        belangrijk thema op de Utrechtse
                                                                   zijn minder divers dan die van het mozaïek en zijn                                                                                                                           heuvelrug. Het inpassen van energie
                                                                   overwegend als grasland in gebruik. Erven met een                                                                                                                            zou een positieve bijdrage moeten
                                                                   combinatie van oude en nieuwe gebouwen bevinden                                                                                                                              leveren aan het maken van deze
                                                                   zich in open linten in het landschap. Beplante wegen,                                                                                                                        verbindingen over infrastructuur.”
                                                                                                                                                                      Referentiebeelden van het deellandschap stroken:
                                                                   rechtgetrokken beekrestanten en griften lopen met
                                                                                                                                                                      kleinschalig, halfopen landschap met rechtgetrokken beken
                                                                   geknikte rechtstanden door het landschap.




                                                                              Strokenverkaveling
                                                                              omzoomd door bomenrijen,
                                                                              houtsingels en bospercelen
RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen
                                                                                                                                                                                                                                             Visualisaties en ontwerpprincipes van zonneparken en
                                                                                                                                                                                                                                             windturbines in het landschap van de waarden inclusief
                                                                   Principeschets van het deellandschap stroken: langgerekte                                          Perspectiefkaart met de laag van het deellandschap stroken
                                                                                                                                                                                                                                             opmerkingen gemaakt tijdens de werkateliers
                                                                   kavels met gevarieerd landgebruik en omzoming
                                                              34                                                                                                                                                                        36




                                                                   Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |                                                                                                     Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |




                                                                                                                                           Mozaïek van akkers,
                                                                                                                                           weiden en bosschages als
                                                                                                                                           kampontginning


                                                                   Principeschets van het deellandschap mozaïek: kavels in een
                                                                   mozaïekpatroon met divers landgebruik en aangezette randen



                                                                                                                                                                      Perspectiefkaart met de laag van het deellandschap mozaïek

                                                                   Mozaïek

                                                                   Het mozaïek wordt gekarakteriseerd als halfopen
                                                                   landschap met een grote diversiteit aan landgebruik
                                                                   en beplantingselementen. Oorspronkelijk is dit gebied
                                                                   middels individuele kampontginningen tot stand
                                                                   gekomen, waarbij percelen in onregelmatige vormen
                                                                   werden omringd door greppels, houtwallen, lanen en                                                                                                                        “Zorg dat de Utrechtse Heuvelrug
                                                                   bospercelen. Hierdoor voelt het gebied kleinschalig                                                                                                                       een bebost rustgebied blijft en benut
                                                                   aan. De bochtige, beplante wegen met voortdurend                                                                                                                          het tijdelijke verdienvermogen van
                                                                   veranderende perspectieven zorgen voor een grote                                                                                                                          zonne-energie om bosontwikkeling
                                                                   variatie in de beleving. Verspreide boerenerven en                                                                                                                        mogelijk te maken.”
                                                                   buurtschappen liggen op afstand van elkaar in linten.
                                                                   Tot slot zijn de meanderende beken en griften, die
                                                                   als verborgen systemen in het landschap verscholen
                                                                                                                                                                      Referentiebeelden van het deellandschap mozaïek: halfopen                                                                                      Kaarten met in geel de gebieden die zijn meegenomen in het
                                                                   liggen, kenmerkend voor het mozaïek.                                                               landschap met verscholen, meanderende beken                                                                                                    onderzoek voor windenergie (boven) en zonne-energie (onder)

                                                                                                                                                                                                                                   35                                                                                                                                              37




                                                    150   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             | 151
</pre>

====================================================================== Einde pagina 111 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 112 ======================================================================

<pre>                                                                               Contouren

                                                                                                  1




                                                                                                                                                                                                                                                                                                      pt
                                                                                                                                                                          t
                                                                                                                                                                                                                                                                                                      3




                                                                                                                                       p




                                                                                                                                                                                                                                                                                                    ce
                                                                                                                                    ce
                                                                                                                                             1




                                                                                                                                                                                                                                                                                                  on
                                                                                                        on                                                                                                                                                                                                            4                                              3
                                                                                                                                                                                               2




                                                                                                                                                                                                                                                                               C
                                                                                    C
RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen
                                                                    Contouren voor nadere verkenning windenergie in lijn met de                                                                                                                                Contouren nadere verkenning zonne-energie in lijn met de
                                                                    ontwerpprincipes in het landschap van de Utrechtse Heuvelrug                                                                                                                               ontwerpprincipes in het landschap van de Utrechtse Heuvelrug

                                                              38                                                                                                                                                                                         40




                                                                   Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |                                                                                                                      Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |




                                                                      1                                                                                              2                                                                                           3                                                                                               4




                                                                                                                                                                                                                                                              Ontwerpprincipe 3: zonnevelden uit het zicht in de laagten,                                                                Ontwerpprincipe 4: zonnevelden gekoppeld aan
                                                                   Ontwerpprincipe 1: windturbines in lijnopstelling langs                                                                 Ontwerpprincipe 2: windturbines in vlakopstelling
                                                                                                                                                                                                                                                              het mozaïek en onder aan de flanken                                                                                        infrastructuur en industrie
                                                                   primaire en secundaire wegen in het bos                                                                                 geclusterd in het landschap van de stroken


                                                                                                                                                                                                                                                         3    Zonnevelden uit het zicht in de laagten,                            omgeving zoals houtwallen, lanen, singels, greppels        industriegebieden
                                                              1    Windturbines in lijnopstelling langs                               al veel minder is dan in de open polder, dient het   Inrichting                                                         het mozaïek en onder aan de flanken                                 en bospercelen met inheemse soorten. Vanwege de        •   Benut overhoeken, bermen, knooppunten en
                                                                   primaire en secundaire wegen in het bos                            zicht op windturbines vanaf belangrijke keyviews     •    Er worden gelijke afstanden tussen de turbines                                                                                    hogere beplantingsranden mogen de zonnepanelen             braakliggende gronden op efficiënte wijze voor
                                                                                                                                      beperkt te worden middels bosontwikkeling.                aangehouden.                                                  Situering                                                           ook hoger staan vanaf de grond (bijvoorbeeld tot 2         de inpassing van zonnevelden.
                                                                   Situering                                                                                                               •    De windturbines in vlakopstelling worden zo                   •   Enkele zonnevelden kunnen uit het zicht worden                  meter)                                                 •   De grootte van het zonneveld wordt bepaald
                                                                   •   Windturbines kunnen geplaatst worden langs                  Functie combinaties                                          ingepast dat de structuur van de clustering                       ingepast in het besloten landschap van de laagten,                                                                         door de afmetingen van deze restruimten en
                                                                       enkele infrastructurele lijnen waaronder de A12,            •  Het plaatsen van windturbines gaat gepaard met            aansluit op de langgerekte verkavelingsstructuur.                 het mozaïek en de flanken.                                  Functie combinaties                                            bedraagt maximaal 25 hectare.
                                                                       A27, A28 en enkele N-wegen zoals de N225.                      investeringen in natuur: bosaanplant, ecologische    •    Houd rekening met het schaalverschil tussen                   •   De infiltratie van water, kwelstromen en expositie          •  Voor zonnevelden kan het tijdelijke
                                                                   •   Volg de lijn van de infrastructuur en trek deze                verbindingen langs/over infrastructuur, etc.              windturbines en rechtgetrokken beekrestanten                      aan zon op de gradiënten van de flanken zorgen                 verdienvermogen ingezet worden om                       Inrichting
                                                                       door zodat ze aansluiten op opstellingen in                 •  Energie koppelen aan recreatie en beleving door           en griften.                                                       voor ecologisch waardevolle gebieden. Vandaar dat              bosontwikkeling mogelijk te maken en de                 •    Kies bij de inpassing van de zonnevelden voor
                                                                       aangrenzende deel- en RES-gebieden. Zoek                       bijvoorbeeld nieuwe routes te implementeren en                                                                              zonnevelden bij voorkeur in de lagere zones van de             biodiversiteit te verhogen oa in de randen van een           landschappelijke beplantingen passend bij
                                                                       bovendien aansluiting op bestaande en te                       historische zichtlijnen te herstellen.               Functie combinaties                                                    flanken dienen worden geplaatst op bijvoorbeeld                zonneveld.                                                   de omgeving zoals groene struweelranden of
                                                                       realiseren turbines.                                                                                                •  Maak een combinatie van windenergie en                              weilanden of braakliggende akkers.                          •  Zonnevelden kunnen gecombineerd worden met de                bosschages met inheemse soorten.
                                                                   •   Indien mogelijk bestaan lijnopstellingen uit          2     Windturbines in vlakopstelling geclusterd                  zonne-energie waardoor compleet nieuwe                                                                                             toevoeging hakhout.                                     •    Cluster zonnevelden dicht bij lokale afnemers
                                                                       minimaal 3 turbines.                                        in het landschap van de stroken                            energielandschappen ontstaan.                                   Inrichting                                                      •  Koppel zonnevelden met recreatie middels het                 rondom industrie- of bedrijventerreinen.
                                                                                                                                                                                           •  Hierbij bestaat de kans om te werken aan                        •    Borg de landschappelijke leesbaarheid door bij                herstellen van historische zichtlijnen en recreatieve
                                                                   Inrichting                                                      Situering                                                  het landschappelijk raamwerk passend bij                             de inpassing van zonnevelden het bestaande                    routes.                                                 Functie combinaties
                                                                   •    Windturbines dienen eenzelfde grootte & vorm te            •   Windturbines kunnen als vlak in het landschap          de omgeving middels natuurontwikkeling,                              kavelpatroon te volgen.                                                                                               •  Combineer zonne-energie opwek op
                                                                        hebben voor eenduidigheid.                                     van de stroken op afstand van bebouwingskernen         waterberging en landschapsherstel. Bovendien                    •    De grootte van het zonneveld wordt bepaald door 4 Zonnevelden gekoppeld aan                                              overhoeken en braakliggende gronden dicht bij
                                                                   •    Probeer gelijke afstanden tussen de turbines in                geclusterd worden.                                     ontstaan er kansen voor recreatie.                                   de afmetingen van bestaande kavels en bedraagt    infrastructuur en industrie                                            industriegebieden met grootschalige zonne-
                                                                        lijnopstelling aan te houden.                              •   Het aantal windturbines binnen één vlak bestaat                                                                             maximaal 10 hectare. Zonnevelden kunnen op                                                                               energie op daken en eventueel windenergie.
                                                                   •    De windturbines in lijnopstelling worden zo strak              uit minimaal 4 turbines (2x2).                                                                                              kavels in het landschap van het mozaïek gebundeld Situering                                                           •  Bovendien kan de aanleg van een zonneveld
                                                                        mogelijk ingepast zodat ze een duidelijke structuur        •   Door turbines te clusteren in het iets                                                                                      worden waarbij meerdere kavels geclusterd         •   Vanwege de hoge ecologische waarde van dit                         gecombineerd worden met bosaanplant en het
                                                                        en ritme aanhouden.                                            grootschaligere landschap van de stroken, zijn ze                                                                           worden tot velden van 50 hectare.                     deelgebied is het kansrijk om zonnevelden                          maken van ecologische verbindingszones in
                                                                   •    Hoewel de zichtbaarheid van turbines in het bos                minder verspreid over de rest van landschap.                                                                           •    Kies bij de inpassing van de zonnevelden voor         te koppelen aan gebieden met een lagere                            omliggende gebieden. Daar kan men bewust van
                                                                                                                                                                                                                                                    39             landschappelijke beplantingen passend bij de          belevingswaarde zoals infrastructuur en                            worden gemaakt middels een informerende of        41
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            educatieve functie aan het zonneveld.




                                                    152   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        | 153
</pre>

====================================================================== Einde pagina 112 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 113 ======================================================================

<pre>                                                                     5 Rivierenlandschap                                                                                                                                                                                               Nederrijn / Lek

                                                                                                                                                                                                                                                                                       De brede rivier met parallelle hoge bandijken vormt de
                                                                                                                                                                                                                                                                                       kern van dit deelgebied. De uiterwaarden tussen de
                                                                                                                                                                                                                                                                                       dijken zijn relatief open met enkele steenfabrieken en
                                                                                                                                                                                                                                                                                       veerhuizen op de dwarskades. De binnendijkse zone
                                                                         •    Essentie van het landschap                                                                                                                                                                               kent meer bebouwing, boerderijlinten en opgaande
                                                                                                                                                                                                                                                                                       beplanting. De hoge dijken geven een panoramisch
                                                                         •    Impressie werkateliers                                                                                                                                                                                   zicht over de lager gelegen omgeving en de hoge
                                                                                                                                                                                                                                                                                       beboste Utrechtse Heuvelrug. De binnendijkse
                                                                         •    Contouren + ontwerpprincipes                                                                                                                                                                             verkaveling staat haaks op de dijk en is deels beplant
                                                                                                                                                                                                                                                                                       met boomgaarden en bosjes.

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         Referentiebeelden van het deellandschap Nederrijn / Lek:
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         zicht vanaf de winterdijk over de rivier en heuvelrug




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 Dynamisch landschap
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 met dijken en de
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 meanderende rivier


                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         Principeschets van het deellandschap Nederrijn / Lek:
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         panoramisch zicht vanaf de winterdijk over het landschap

                                                                                                                                                                                                                                            N
                                                                                                                                         Plankaart van het rivierenlandschap                                                                    0     1   2   3   4   5 km
RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen
                                                                   Deelgebied rivierenlandschap in geel ten opzichte van de U16-
                                                                   regio                                                                                                                                                                                                               Perspectiefkaart met de laag van het deellandschap lekzone


                                                              42                                                                                                                                                                                                                  44




                                                                   Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |                                                                                                                                               Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |




                                                                                                                                                                                                 Flank


                                                                               Essentie van het landschap
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          Smalle stroken,
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 lintbebouwing en kavels
                                                                                                                                                                                                                                Langbroek
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      liggen schuin op de
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        beplante wetering




                                                                                                                                                                                                                      Kromme Rijn




                                                                                                                                                                                                         Schalkwijk




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    Perspectiefkaart met de laag van het deellandschap   Principeschets van het deellandschap waarden: langgerekte
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    Schalkwijk                                           strokenverkaveling ligt schuin op de lintbebouwing
                                                                                                                                                                                                                                    Nederrijn / Lek
                                                                                                                                                                                                                                                                                       Schalkwijk

                                                                                                                                                                                                                                                                                       Het open weidelandschap van Schalkwijk vormt een
                                                                                                                                                                                                                                                                                       contrast met de meer besloten gebieden langs de
                                                                                                                                                                                                                                                                                       Kromme Rijn en de Lek. Het Amsterdam-Rijnkanaal
                                                                                                                                                                                                                                                                                       vormt de noordelijke grens van dit gebied en in het
                                                                                                                                                                                                                                                                                       zuiden wordt het gebied begrensd door de Lekdijk.
                                                                          Rivierenzone (Lek
                                                                                               Lintbebouwing
                                                                                                                    Langbroek met                                                                                                                                                      Dit komgebied wordt gekarakteriseerd door een
                                                                          & Nederrijn)                              hakhoutbos

                                                                          Uiterwaard           Kromme Rijn met      Flank van Utrecht-
                                                                                                                                                                                                                                                                                       lineaire wetering met een verkaveling van smalle
                                                                          en dijk              boomgaarden          se Heuvelrug                                                                                                                                                       stroken schuin georiënteerd op de wetering. Ook
                                                                          Schalkwijk           Dorpskern                                                                                                                                                                               de dichte lintbebouwing in het oosten volgt dit
                                                                                                                                                                                                                                                                                       verkavelingspatroon. In het westelijke deel ligt de
                                                                   Essentiekaart van rivierenlandschap
                                                                                                                                                                                                                                                                                       wetering open in het landschap, met aan weerszijden
                                                                                                                                                                               Vijf deellandschappen binnen het rivierenlandschap                                                      boerderijlinten op enige afstand.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         Referentiebeelden van het deellandschap Schalkwijk: open
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         weidelandschap met lineaire weteringen
                                                                                                                                                                                                                                                                             43                                                                                                                                                                                      45




                                                    154   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               | 155
</pre>

====================================================================== Einde pagina 113 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 114 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                                                                                            Bos met open ruimte, op
                                                                                                                                                                                                 Kromme Rijn en provinciale
                                                                                                                                                                                                                                                                            de flanken open ruimten
                                                                                                                                                                                                         weg als belangrijke
                                                                                                                                                                                                                                                                            met bos
                                                                                                                                                                                             structuurlijnen in een mozaïek
                                                                                                                                                                                                van boomgaarden en akkers




                                                                                                                                                                                                                                                                Principeschets van het deellandschap flank: lange zichtlijnen                                               Perspectiefkaart met de laag van het deellandschap flank
                                                                                                                                                                                                                                                                vanaf de flank naar de open uiterwaarden en Langbroek

                                                                                                                                 Perspectiefkaart met de laag van het deellandschap Kromme   Principeschets van het deellandschap Kromme Rijn: hoge
                                                                   Kromme Rijn                                                   Rijn                                                        zone met meanderende Kromme Rijn en rechte wegen                   Flank

                                                                   Het stroomgebied van de Kromme Rijn heeft een                                                                                                                                                De flank bevindt zich op de rand van de Utrechtse
                                                                   slingerend landschap met oeverwallen opgeleverd                                                                                                                                              Heuvelrug. Het is de overgangszone van de hoge
                                                                   waarbij open en besloten ruimten langs de rivier                                                                                                                                             beboste stuwwal naar de zuidelijk gelegen open
                                                                   elkaar afwisselen. Het gebied ligt iets hoger ten                                                                                                                                            uiterwaarden en Langbroek. Op de flank is een
                                                                   opzichte van de omgeving. De Kromme Rijn en de                                                                                                                                               kralensnoer van dorpen, statige huizen (Stichtse
                                                                   provinciale weg vormen de belangrijkste hedendaagse                                                                                                                                          Lustwarande), talrijke lanen, bossen, weiden en
                                                                   structuurlijnen die kronkelen langs dorpen. Opvallend                                                                                                                                        akkergronden te vinden. Opvallend zijn de vele lange
                                                                   is het mozaïek van vele boomgaarden en akkers in                                                                                                                                             zichtlijnen vanaf de flank. In dit lineaire landschap
                                                                   blokverkaveling. Lager gelegen wordt het landschap                                                                                                                                           geven de bossen de flank een besloten karakter, terwijl
                                                                   afgewisseld met meer open ruimten van weilanden in                                                                                                                                           de open ruimten van de engen en landgoedparken
RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen
                                                                   strokenverkaveling.                                                                                                                                                                          zorgen voor afwisseling.


                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            Referentiebeelden van het deellandschap flank: afwisselend
                                                                                                                                                                                             Referentiebeelden van het deellandschap Kromme Rijn:
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            landschap door beboste gebieden en open akkers en weilanden
                                                                                                                                                                                             smalle rivier en veel boomgaarden op de stroomrug
                                                              46                                                                                                                                                                                           48




                                                                   Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |                                                                                                                        Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |




                                                                   Langbroek                                                                                                                                                                                                Impressie werkateliers
                                                                   Het halfopen landschap van Langbroek vormt een
                                                                   overgang tussen de beboste stuwwalflank en het
                                                                   meer open gebied van de Kromme Rijn. Het is
                                                                   een vlak komgebied met kwelwater en een helder
                                                                   strokenpatroon dat is ontgonnen volgens het cope-
                                                                   systeem. In deze verkaveling on onregelmatigheden
                                                                   waar te nemen in perceelgrootte en landgebruik. Zo
                                                                   vind je aan de droge noordkant vooral akkerbouw
                                                                   en lintbebouwing en aan de nattere zuidkant
                                                                   meer bos, hakhout-percelen en weilanden. In dit                                                                                                                                                                                                              “Zonnevelden kunnen ingepast worden
                                                                   coulissenlandschap is de lintbebouwing divers met                                                                                                                                                                                                                  met landschapselementen die al
                                                                                                                                                                                             Referentiebeelden van het deellandschap Langbroek:
                                                                   ridderhofsteden, boerderijen en kavelbeplanting.                                                                                                                                                                                                              aanwezig zijn, zoals windsingels, maar
                                                                                                                                                                                             halfopen landschap met akkers en hakhout-percelen
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  soms mag je ze ook gewoon zien. Het
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  landschap is dynamisch en verandert
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  altijd”
                                                                              Halfopen landschap tussen
                                                                              de beboste stuwwalflank en
                                                                              de Kromme Rijn




                                                                                                                                                                                                                                                                     “Windturbines koppelen aan relatief
                                                                                                                                                                                                                                                                     rechte lijnen in het landschap, dat
                                                                                                                                                                                                                                                                     is het minst storend. Bijvoorbeeld
                                                                                                                                                                                                                                                                     het Amsterdam-Rijnkanaal.”


                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            Kaarten met in geel de gebieden die zijn meegenomen in het
                                                                   Principeschets van het deellandschap Langbroek: afwisseling                                                               Perspectiefkaart met de laag van het deellandschap
                                                                                                                                                                                                                                                                Visualisaties en ontwerpprincipes van zonneparken en                                                        onderzoek voor windenergie (boven) en zonne-energie (onder)
                                                                   van bos, weiden en hakhoutpercelen in een strokenpatroon                                                                  Langbroek
                                                                                                                                                                                                                                                                windturbines in het rivierenlandschap inclusief opmerkingen
                                                                                                                                                                                                                                                      47                                                                                                                                                                                  49
                                                                                                                                                                                                                                                                gemaakt tijdens de werkateliers




                                                    156   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    | 157
</pre>

====================================================================== Einde pagina 114 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 115 ======================================================================

<pre>                                                                               Contouren




                                                                                                                                                                       t




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       pt
                                                                                                                                     p
                                                                                                                                  ce




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 ce
                                                                                                                             2                                                                                                                                                                                           4
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          4
                                                                                                        on




                                                                                                                                                                                                                                                                                                 on
                                                                                                                                                                                                                                                                                                           3

                                                                                                                                            1
                                                                                     C




                                                                                                                                                                                                                                                                              C
RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen
                                                                                                                                                                                      Contouren voor nadere verkenning windenergie in lijn met de                                                                                                                                     Contouren voor nadere verkenning zonne-energie in lijn met
                                                                                                                                                                                      ontwerpprincipes in het rivierenlandschap                                                                                                                                                       de ontwerpprincipes in het rivierenlandschap
                                                              50                                                                                                                                                                                         52




                                                                   Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |                                                                                                                      Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |




                                                                      1                                                                                            2                                                                                             3                                                                                             4




                                                                   Ontwerpprincipe 1: windturbines in lijnopstelling langs het                                                        Ontwerpprincipe 2: windturbines in lijnopstelling langs                 Ontwerpprincipe 3: grootschalige zonnevelden in het open                                                                Ontwerpprincipe 2: Zonnevelden passend bij de omvang
                                                                   Amsterdam-Rijnkanaal                                                                                               rechte lijnen in het Kromme Rijn landschap                              weidelandschap van Schalkwijk                                                                                           van de landschapstypen Kromme Rijn en Langbroek



                                                              1    Windturbines in lijnopstelling langs het                                                                                zodat er sprake is van een lijn.
                                                                                                                                                                                                                                                         3    Grootschalige zonnevelden in het open                              Amsterdam-Rijnkanaal.                                    tot 10 hectare.
                                                                   Amsterdam-Rijnkanaal                                          Functie combinaties                                  •                                                                       weidelandschap van Schalkwijk                                  •   De combinatie van zonne-energie, waterberging
                                                                                                                                 •  De combinatie van zonnepanelen en windturbines    Inrichting                                                                                                                                 en peilverhoging is een gewenste keuze voor de       Inrichting
                                                                   Situering                                                        is voordelig voor de aansluiting op het net.      •    Windturbines dienen eenzelfde grootte & vorm te                    Situering                                                          ruimte binnen en rondom de zonnevelden.              •    Zonnevelden worden binnen de strakke
                                                                   •   Windturbines kunnen als enkele lijn parallel langs        •  Houd ook de optie open om zonne- en windenergie        hebben voor eenduidigheid.                                         •   Zonnevelden kunnen uit het zicht, ver vanaf                •   Natuurontwikkeling zowel in de randen van het             lijnen van de verkaveling ingepast waarbij de
                                                                       het Amsterdam-Rijnkanaal worden geplaatst.                   los van elkaar te ontwikkelen zodat de kansen     •    Er worden gelijke afstanden tussen de turbines                         bebouwingslinten in het grootschalige open                     zonneveld als binnen het park zelf ten behoeve van        leesbaarheid van het landschap ten alle tijden
                                                                   •   Volg de lijn van het kanaal en trek deze zo ver              meer worden gespreid.                                  aangehouden.                                                           weidelandschap van Schalkwijk geplaatst worden.                een verhoging van de biodiversiteit.                      behouden dient te blijven.
                                                                       mogelijk door wanneer dit mogelijk is.                    •  Het plaatsen van windturbines gaat gepaard met    •    De windturbines in lijnopstelling worden zo                        •   De zonnevelden hebben een grootte tot 50 hectare.                                                                   •    Zonnevelden kunnen ingepast worden met
                                                                   •   Windturbines staan bij voorkeur relatief dicht langs         investeringen in natuur om het gebied tussen           strak mogelijk ingepast zodat ze een duidelijke                                                                                   Zonnevelden passend bij de omvang van                         landschapselementen die al aanwezig zijn,
                                                                                                                                    de turbines en het Amsterdam-Rijnkanaal te             structuur en ritme aanhouden.                                                                                                 4   de landschapstypen Kromme Rijn en                             zoals windsingels in het Kromme Rijn gebied en
                                                                       de zuidzijde van het kanaal                                                                                                                                                            Inrichting
                                                                   •   Er wordt een vaste afstand tussen de turbines                ontwikkelen voor mogelijke aansluiting op het     •    Voorkom dat turbines in lijnopstellingen gaan                      •    Borg de leesbaarheid van het landschap door bij           Langbroek                                                     beboste randen in Langbroek.
                                                                       en het kanaal gehanteerd van minimaal 50 meter               Natuur Netwerk Nederland                               elkaar interfereren met mogelijke turbines                              de inpassing van de zonnevelden vast te houden
                                                                       hierdoor blijft het zicht op de karakteristieke                                                                     langs het Amsterdam-Rijnkanaal dus zorg voor                            aan het kavelpatroon en zorg voor landschappelijke        Situering                                                Functie combinaties
                                                                                                                           2     Windturbines in lijnopstelling langs                      voldoende afstand tussen deze infrastructurele                                                                                    •   De landschapstypen van de Kromme Rijn en             •  In het Kromme Rijn gebied kunnen zonne- en
                                                                       bomenlanen langs het kanaal behouden.                                                                                                                                                       geleding door tussenruimten te maken waar het
                                                                                                                                 rechte lijnen in het Kromme Rijn                          lijnen.                                                                 bestaande slotenpatroon binnen zonnevelden zo                 Langbroek zijn enigszins besloten en dat maakt          windenergie gecombineerd
                                                                   Inrichting                                                    landschap                                                                                                                         veel mogelijk blijft behouden.                                dat zonnevelden kunnen worden ingepast mits een      •  Zonne-energie kan gecombineerd worden
                                                                   •    Zoek aansluiting op het ritme en de grootte van te                                                            Functie combinaties                                                     •    Voorzie de randen van zonnevelden van een brede               juiste schaal wordt gehanteerd.                         met waterberging voor de fruitteelt voor een
                                                                        realiseren turbines langs het kanaal.                    Situering                                            •  Het plaatsen van windturbines gaat gepaard met                            sloot met rietkraag (1,50 meter hoog).                    •   De maat en schaal van zonnevelden worden                efficiëntere productie.
                                                                   •    Beperk het aantal toegangswegen naar                     •   Windturbines kunnen als enkele lijn parallel        investeringen in natuur zoals bosontwikkeling.                       •    Beperk het aantal toegangswegen en realiseer                  bepaald door het type landschap.                     •  Zonnevelden in Langbroek kunnen ingezet
                                                                        windturbines en gebruik grastegels zodat de                  langs rechte landschappelijke elementen zoals       Dit past goed bij de variatie van open en                                 nieuwe wegen bij voorkeur parallel op het                 •   Het Kromme Rijngebied bestaat uit kavels met            worden als verdienmodel voor de instandhouding
                                                                        toegangswegen opgaan in het landschap. Maar                  weteringen en wegen worden geplaatst in het         besloten landschappen van de Kromme Rijn.                                 verkavelingspatroon.                                          fruitteelt. Zonnevelden hebben een vergelijkbare        van landgoederen en kastelen. Het is belangrijk
                                                                        houd rekening met het gebruik voor zwaar verkeer.            landschap van de Kromme Rijn.                       Hierdoor wordt het zicht op turbines vanaf                                                                                              grootte tot 25 hectare en kunnen eventueel boven        om dit te koppelen met de kansen die er liggen
                                                                   •    Neem mogelijke aansluitingen van de lijnopstelling       •   Volg de lijn van deze elementen maar houd           bepaalde keyviews beperkt.                                           Functie combinaties                                                de fruitteelt gerealiseerd worden.                      voor cultuurhistorie en recreatie.
                                                                        naar gebieden buiten de U16 regio in de richting             voldoende afstand tot de bebouwingskernen.       •  Benut de energie lokaal voor de fruitteelt                           •  Zonnevelden kunnen gecombineerd worden met                  •   In Langbroek kunnen kleinere zonnevelden worden
                                                                        van Gelderland in acht.                                  •   Er worden minimaal 3 windturbines geplaatst      •  Combinatie van windenergie en zonne-energie                             windturbines in lijnopstelling parallel langs het               ingepast binnen de bospercelen met een grootte
                                                                                                                                                                                                                                                    51                                                                                                                                                                                             53




                                                    158   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             | 159
</pre>

====================================================================== Einde pagina 115 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 116 ======================================================================

<pre>                                                                     6 Wallen en weiden
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                Open weidelandschap in
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 strokenverkaveling met
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     enkele bosschages
                                                                         •      Essentie van het landschap

                                                                         •      Impressie werkateliers

                                                                         •      Contouren + ontwerpprincipes




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            Perspectiefkaart met de laag van het deellandschap waarden   Principeschets van het deellandschap waarden: langgerekte
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         strokenverkaveling tegen bebouwingslinten

                                                                                                                                                                                                                                                               Waarden

                                                                                                                                                                                                                                                               Het open veenweidelandschap van de waard
                                                                                                                                                                                                                                                               heeft een uitgesproken lengterichting door lange
                                                                                                                                                                                                                                                               bebouwingslinten en parallel lopende, weteringen. De
                                                                                                                                                                                                                                                               bebouwingslinten kennen onderling een aanzienlijke
                                                                                                                                                                                                                                                               diversiteit, van open tot zeer besloten, met zowel
                                                                                                                                                                                                                                                               lange rechtstanden als slingerende stukken. Opvallend
                                                                                                                                                                                                                                                               is de oost-westmaat van de cope-ontginning en de
                                                                                                                                                                                                                                                               strokenverkaveling die haaks staat op de linten. De
RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen
                                                                                                                                                                                                                                                               overal aanwezige weilanden verlenen rust en stilte
                                                                                                                                                                                                                                                               aan het landschap. Enkele bosschages zorgen voor
                                                                   Deelgebied wallen en weiden in geel ten opzichte van de U16-            Plankaart van het landschap van de wallen en weiden                                                                 diversiteit in het open weidelandschap.
                                                                   regio                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 Referentiebeelden van het deellandschap waarden: open
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         weidelandschap met rechte sloten
                                                              54                                                                                                                                                                                          56




                                                                   Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |                                                                                                                       Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |




                                                                                Essentie van het landschap                                                                                                         Rivierlint
                                                                                                                                                                                                                                                               Lekzone

                                                                                                                                                                                                                                                               De hoge dijken van de Lek bieden aan weerszijden een
                                                                                                                                                                                                                                                               panoramisch zicht op de omgeving. In dat panorama
                                                                                                                                                                                                                                   Oude stroomrug
                                                                                                                                                                                                                                                               is het contrast zichtbaar tussen enerzijds de open
                                                                                                                                                                                                                                                               uiterwaarden onder invloed van rivierdynamiek
                                                                                                                                                                                                                                                               en anderzijds de besloten zone langs de dijk met
                                                                                                                                                                                                                                                               bebouwingslinten en opgaande beplanting op de erven
                                                                                                                                                                                                                                                               en in singels erlangs (vooral bij Willige Langerak).
                                                                                                                                                                                                    Lekzone
                                                                                                                                                                                                                                                               Daarachter bevindt zich het zeer open weidelandschap
                                                                                                                                                                                                                                                               van de waarden. Ondanks de intensief bevaren Lek is
                                                                                                                                                                                                                                                               de beleving van rust en stilte in deze zone groot.

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         Referentiebeelden van het deellandschap lekzone: open
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         uiterwaarden en de meanderende Lek
                                                                                                                                                                                                                                          Waarden




                                                                                                                                                                                                                                                               Principeschets van het deellandschap lekzone: de hoge
                                                                                                                                                                                                                                                               winterdijk met aan weerzijden de Lek en de bebouwingszone




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  Besloten zone langs
                                                                         Rivierlint           Uiterwaard          Lintbebouwing
                                                                                              en dijk                                                                                                                                                                                                                                                                                        winterdijk met beplanting
                                                                         Dorpskern            Lek                 Sloten en
                                                                                                                  weteringen
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             en singels romdom erven
                                                                         Stroomrug met        Waard
                                                                         Oude IJssel


                                                                   Essentiekaart van het landschap van de wallen en weiden                                                      Vier deellandschappen binnen het landschap van de wallen en weiden
                                                                                                                                                                                                                                                               Perspectiefkaart met de laag van het deellandschap lekzone


                                                                                                                                                                                                                                                     55                                                                                                                                                                                              57




                                                    160   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               | 161
</pre>

====================================================================== Einde pagina 116 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 117 ======================================================================

<pre>                                                                   Oude stroomrug                                                                                                                                          Impressie werkateliers
                                                                   De oude stroomrug bevindt zich in dit gebied tussen
                                                                   IJsselstein en Montfoort. Deze stroomrug bestaat uit
                                                                   een hooggelegen, brede zone waarbinnen de Hollandse
                                                                   IJssel als smalle rivier meandert. De zone wordt
                                                                   gekarakteriseerd door een mozaïek van akkers, weiden,
                                                                   bosschages en boomgaarden in blokverkaveling. Deze
                                                                   zone gaat geleidelijk over in de aangrenzende open
                                                                   weidelandschappen van de waarden. De westgrens                                                                                                  “In het open weidelandschap kunnen
                                                                   met de waarden wordt gemarkeerd door een                                                                                                        windturbines worden gekoppeld aan
                                                                   bebouwingslint.                                                                                                                                 infrastructuur bijvoorbeeld de A12.”
                                                                                                                                           Referentiebeelden van het deellandschap oude stroomrug:
                                                                                                                                           smalle rivier en ongregelmatige blokverkaveling




                                                                              Mozaïek van akkers, weiden,
                                                                              bosschages en boomgaarden
                                                                              in blokverkaveling
RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen
                                                                                                                                                                                                                Visualisaties en ontwerpprincipes van zonneparken en
                                                                   Principeschets van het deellandschap oude stroomrug:                    Perspectiefkaart met de laag van het deellandschap oude              windturbines in het landschap van de wallen en weiden
                                                                   hooggelegen brede zone met de Hollandse IJssel                          stroomrug                                                            inclusief opmerkingen gemaakt tijdens de werkateliers

                                                              58                                                                                                                                           60




                                                                   Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |                                                                        Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |




                                                                                                                                                                                                                                                                                        “Houd rekening met de lokale ervaringen
                                                                                   Smalle zone, hoger                                                                                                                                                                                   van inwoners en recreanten en betrek
                                                                                   gelegen dan omgeving met                                                                                                                                                                             ze actief bij de zoektocht naar geschikte
                                                                                   gekanaliseerde rivier                                                                                                                                                                                locaties voor zonne- of windenergie.”




                                                                   Principeschets van het deellandschap rivierlinten: hoge,                Perspectiefkaart met de laag van het deellandschap
                                                                   besloten verstedelijkte zone langs kleine rivier                        rivierlinten



                                                                   Rivierlinten

                                                                   De relatief hooggelegen rivierlinten worden gevormd
                                                                   door de smalle, gekanaliseerde Hollandsche IJssel                                                                                                                                                                            Kaart met in geel de potentiële locaties voor windenergie


                                                                   en de Lange Linschoten. Ze meanderen als besloten
                                                                   zones tussen de open weidelandschappen van de
                                                                   waarden. De rivieren worden begeleid door slingerende                                                                                          “De sloten hebben een hoge
                                                                   dijkjes met bebouwing en opgaande (erf) beplanting.                                                                                            ecologische waarde. Positioneer
                                                                   Kenmerkend zijn de dorpskernen waaronder                                                                                                       zonnevelden daarom tussen de sloten
                                                                   Linschoten, Montfoort en Oudewater die zich op
                                                                                                                                                                                                                  en voorkom dat ze gedempt moeten
                                                                   splitsingspunten van het water bevinden.
                                                                                                                                                                                                                  worden.”

                                                                                                                                           Referentiebeelden van het deellandschap rivierlinten:                                                                                        Kaarten met in geel de gebieden die zijn meegenomen in het
                                                                                                                                           gekanaliseerde rivier langs lintbebouwing en dorpskernen                                                                                     onderzoek voor windenergie (boven) en zonne-energie (onder)

                                                                                                                                                                                                      59                                                                                                                                                    61




                                                    162   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                      | 163
</pre>

====================================================================== Einde pagina 117 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 118 ======================================================================

<pre>                                                                               Contouren
                                                                                                                                                                            2




                                                                                                                                                                                                                                                                                                         pt
                                                                                                                                       p                                t




                                                                                                                                                                                                                                                                                                       ce
                                                                                                                                    ce
                                                                                                                                 1                                                                                                                                                                           4




                                                                                                                                                                                                                                                                                                     on
                                                                                                        on                                       1
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     3




                                                                                                                                                                                                                                                                                   C
                                                                                    C
RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen
                                                                                                                                                                                           Contouren voor nadere verkenning windenergie in lijn met de                                                                                                                            Contouren voor nadere verkenning zonne-energie in lijn met de
                                                                                                                                                                                           ontwerpprincipes in het landschap van de wallen en weiden                                                                                                                              ontwerpprincipes in het landschap van de wallen en weiden

                                                              62                                                                                                                                                                                              64




                                                                   Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |                                                                                                                           Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |


                                                                                                                                                                                                                                                                      3                                                                                          4
                                                                      1                                                                                             2




                                                                                                                                                                                                                                                                   Ontwerpprincipe 3: grootschalige zonnevelden in de waarden                                                          Ontwerpprincipe 4: kleinschalige zonnevelden op kavels
                                                                                                                                                                                                                                                                   ver uit het zicht                                                                                                   achter de bebouwingslinten


                                                                   Ontwerpprincipe 1: windturbines in lijnopstelling langs                                                                 Ontwerpprincipe 2: windturbines in lijnopstelling langs de
                                                                   weteringen in de waarden                                                                                                snelweg                                                            3    Grootschalige zonnevelden in de waarden                      •   Voorzie de randen van het zonneveld van een            zodat je de openheid achter de linten kan
                                                                                                                                                                                                                                                                   ver uit het zicht                                                brede sloot met rietkragen tot 1,50 meter.             ervaren.

                                                                                                                                                                                                                                                                   Situering                                                    Functie combinaties                                    Inrichting
                                                                                                                                                                                                                                                                   •   Grootschalige zonnevelden kunnen uit het zicht,          •  Waterberging zowel binnen een zonneveld als in de   •    Houd bij de inpassing van de zonnevelden vast
                                                              1    Windturbines in lijnopstelling langs                              mogelijk ingepast zodat ze een duidelijke structuur       zodat er sprake is van een lijn.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   tussenruimtes tussen de zonnevelden.                     aan het bestaande kavelpatroon zodat het
                                                                   weteringen in de waarden                                          en ritme aanhouden.                                                                                                               ver vanaf de bebouwing langs weteringen in het
                                                                                                                                •    Beperk het aantal toegangswegen, bruggen, etc.        Inrichting                                                                  landschap van de waarden geplaatst worden.               •  Natuurontwikkeling in de randen van het park en          landschap leesbaar blijft
                                                                                                                                     naar windturbines en gebruik grastegels zodat de      •    Er dient een vast ritme aangehouden te                             •   Het moet mogelijk zijn om over zonnepanelen heen            binnen het park ten behoeve van een verhoging van   •    De randen van de zonnevelden kunnen aan de
                                                                   Situering
                                                                                                                                     toegangswegen opgaan in het landschap.                     worden met betrekking tot de ruimte tussen de                          te kijken. Hanteer bijvoorbeeld een hoogte van 1,45         de biodiversiteit.                                       bebouwingszijde worden voorzien van opgaande
                                                                   •   Windturbines kunnen als enkele lijn parallel langs
                                                                                                                                                                                                windturbines over de gehele lijnopstelling.                            meter.                                                   •  Combinatie van zonne-energie en windturbines in          beplanting en in singels erlangs waardoor ze
                                                                       weteringen worden geplaatst.
                                                                                                                                Functie combinaties                                        •    Houd rekening met de mogelijke aansluiting van                     •   De zonnevelden bevinden zich bij voorkeur aan de            lijnopstelling langs weteringen in de waarden.           vanaf de weg gecamoufleerd worden.
                                                                   •   Beperk het aantal windturbines tot één rechte lijn.
                                                                                                                                •  Combinatie van windenergie en zonne-energie                  de lijnopstelling naar gebieden buiten de U16                          achterkanten van bebouwingslinten en hebben een                                                                 •    De grenzen van het zonneveld naar de zijden van
                                                                   •   Windturbines staan bij voorkeur zo ver mogelijk
                                                                                                                                •  Waterberging & peilverhoging                                 regio.                                                                 grootte tot 50 hectare.                             4    Kleinschalige zonnevelden op kavels                         het weidelandschap van de waarden, kunnen
                                                                       bij bebouwingslinten vandaan. Voor windturbines
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                achter de bebouwingslinten                                  worden voorzien van smalle, lange sloten met
                                                                       tussen twee linten dient ongeveer een
                                                                                                                                Windturbines in lijnopstelling langs de                    Functie combinaties                                                     Inrichting                                                                                                               met rietkragen als overgang naar het open
                                                                       gelijke afstand tussen beide linten te worden       2
                                                                                                                                snelweg                                                    •  Windenergie en landbouw; de landbouw blijft                          •    Borg de leesbaarheid van het landschap en zorg          Situering                                                   landschap. Deze sloten zijn kenmerkend voor het
                                                                       aangehouden.
                                                                                                                                                                                              behouden                                                                  voor landschappelijke geleding.                         •   De kleinschalige zonnevelden bevinden zich aan          gebied.
                                                                   •   Er worden minimaal 3 windturbines geplaatst
                                                                                                                                Situering                                                  •  Er wordt geen koppeling gemaakt tussen wind-                         •    Volg bij de inpassing van zonnevelden het                   de achterkanten van de bebouwingslinten op een
                                                                       zodat er sprake is van een lijn.
                                                                                                                                •   Windturbines kunnen als enkele lijn parallel langs        en zonne-energie langs de snelweg omdat het                               kavelpatroon en behoud zo veel mogelijk de                  minimale afstand van 100 meter vanaf de weg, bij   Functie combinaties
                                                                                                                                    de snelweg A12 worden geplaatst.                          zicht op het landschap vanaf de weg en het                                bestaande sloten binnen het zonneveld.                      voorkeur aan één zijde van het bebouwingslint.     •  Een combinatie van waterberging en
                                                                   Inrichting
                                                                                                                                •   Volg de lijn van de snelweg en trek deze zo ver           bebouwde gebied anders beperkt wordt door                            •    Zorg voor tussenruimtes tussen de grootschalige         •   De zonnevelden hebben een grootte tot maximaal        natuurontwikkeling is gewenst in de randen van
                                                                   •    Er worden gelijke afstanden tussen de turbines
                                                                                                                                    mogelijk door.                                            zonnepanelen.                                                             velden zodat de parken los van elkaar liggen, en            10 hectare.                                           een zonneveld en tussen zonnevelden.
                                                                        aangehouden.
                                                                                                                                •   Windturbines staan bij voorkeur dicht langs de                                                                                      zichtlijnen open blijven.                               •   Zorg voor tussenruimtes tussen de kleinschalige    •  Omdat de agrarische sector er in de nabije
                                                                   •    Windturbines dienen eenzelfde grootte & vorm te
                                                                                                                                    zuidzijde van de snelweg.                                                                                                      •    Beperk het aantal toegangswegen en realiseer                zonnevelden zodat de parken los van elkaar komen      toekomst anders uit gaat zien, zullen
                                                                        hebben voor eenduidigheid.
                                                                                                                                •   Er worden minimaal 3 windturbines geplaatst                                                                                         nieuwe wegen bij voorkeur parallel of haaks op het          te liggen bijvoorbeeld 2 kavels.                      zonnevelden op landbouwgrond interessanter
                                                                   •    De windturbines in lijnopstelling worden zo strak
                                                                                                                                                                                                                                                                        verkavelingspatroon.                                    •   De zonnevelden worden niet hoger dan 1,45 meter,      worden. Energie kan de businesscase van
                                                                                                                                                                                                                                                         63                                                                                                                               agrariërs rond maken.                                   65




                                                    164   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            | 165
</pre>

====================================================================== Einde pagina 118 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 119 ======================================================================

<pre>                                                                     7 Waarden                                                                                                                                                                                           Oude stroomrug

                                                                                                                                                                                                                                                                         Het gebied ten oosten van Vianen kan als oude
                                                                                                                                                                                                                                                                         stroomrug worden gekarakteriseerd. Deze hooggelegen
                                                                                                                                                                                                                                                                         zone is de uitloper van de stroomrug van de Hollandse
                                                                                                                                                                                                                                                                         IJssel ten noorden van de Lek. De vele bebouwde
                                                                         •    Essentie van het landschap                                                                                                                                                                 gebieden waaronder Hagestein en Hoef en Haag, maken
                                                                                                                                                                                                                                                                         dat deze zone moeilijk te onderscheiden is. Toch vallen
                                                                         •    Impressie werkateliers                                                                                                                                                                     de akkers en weiden op, die in blokverkaveling het
                                                                                                                                                                                                                                                                         gebied domineren. Tot slot is er een grote recreatieplas
                                                                         •    Contouren + ontwerpprincipes                                                                                                                                                               te vinden in deze zone genaamd Everstein die is
                                                                                                                                                                                                                                                                         afgegraven ten behoeve van zandwinning.

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                Referentiebeelden van het deellandschap oude stroomrug:
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                akkers en de grote recreatieplas




                                                                                                                                                                                                                                                                                   De hooggelegen zone is de
                                                                                                                                                                                                                                                                                   uitloper van de stroomrug
                                                                                                                                                                                                                                                                                   van de Hollandse IJssel


                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                Een grote recreatieplas
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                bevindt zich binnen de
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       oude stroomrug
RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen
                                                                   Deelgebied waarden in geel ten opzichte van de U16-regio                Plankaart van het landschap van de waarden
                                                                                                                                                                                                                                                                         Principeschets van het deellandschap oude stroomrug:         Perspectiefkaart met de laag van het deellandschap oude
                                                                                                                                                                                                                                                                         hooggelegen zone die is doorsneden door de Lek               stroomrug

                                                              66                                                                                                                                                                                                    68




                                                                   Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |                                                                                                                                 Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |
                                                                                                                                                                                                              Oude stroomrug




                                                                               Essentie van het landschap
                                                                                                                                                                                                                                   Oeverwallen                                           Het reliëf, de akkers
                                                                                                                                                                                                                                                                                         en fruitboomgaarden
                                                                                                                                                                                                                                                                                         zijn kenmerkend voor
                                                                                                                                                                                                                                                                                         oeverwallen


                                                                                                                                                                                                        Lekzone




                                                                                                                                                                                                                                         Veenweidelandschap
                                                                                                                                                                                                                                         met rivierinvloeden
                                                                                                                                                                                                                                                                         Principeschets van het deellandschap oeverwal: hoge zone                                                               Perspectiefkaart met de laag van het deellandschap
                                                                                                                                                                                                                                                                         met bebouwingslint, akkers en fruitboomgaarden                                                                         oeverwallen



                                                                                                                                                                                                                                                                         Oeverwallen

                                                                                                                                                                                                                                                                         Binnen het veenweidelandschap van Vijfheerenlanden
                                                                                                                                                                                                                                                                         zijn er oeverwallen te vinden op de plek van
                                                                                                                                                                                                                                                                         voormalige rivierlopen met over het algemeen een
                                                                                                                                                                                                                                                                         grillig, slingerend beloop. Deze oeverwallen zijn te
                                                                                                                                                                                                                                                                         herkennen door het reliëf, en de hoeveelheid akkers
                                                                                                                                                                                                                                                                         en fruitboomgaarden gelokaliseerd op de hoge en
                                                                                              Lekzone met
                                                                          Bebouwingslint                            Oeverwal
                                                                                              Uiterwaard en dijk                                                                                                                                                         droge oeverwal. Bovendien zijn er enkele grillige
                                                                          Dorpskern           Lek                   Kanalen en                                                                                                                                           bebouwingslinten op te merken die de structuur
                                                                                                                    weteringen

                                                                          Oude                Veenweide met
                                                                                                                                                                                                                                                                         van de oeverwal volgen. De oeverwallen bevinden
                                                                                              rivierinvloeden
                                                                          stroomrug                                                                                                                                                                                      zich vooral in het zuidwesten langs de Lek, ten
                                                                   Essentiekaart van het landschap van de waarden                                                               Vier deellandschappen binnen het landschap van de waarden                                noorden van de Linge en in het centrale deel van het
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                Referentiebeelden van het deellandschap oeverwallen: grillige
                                                                                                                                                                                                                                                                         veenweidegebied die uitlopen richting het westen.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                bebouwingslinten en fruitboomgaarden op de hoge oeverwal

                                                                                                                                                                                                                                                               67                                                                                                                                                                                               69




                                                    166   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          | 167
</pre>

====================================================================== Einde pagina 119 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 120 ======================================================================

<pre>                                                                   Lekzone                                                                                                                                                                                                 Impressie werkateliers
                                                                   De Lekzone vormt de noordelijke grens van dit
                                                                   deelgebied. Deze zone wordt begrensd door twee hoge
                                                                   winterdijken. Het zicht op zowel het rivierenlandschap
                                                                   als het veenweidegebied vanaf de dijken langs de
                                                                   Lek, is een belangrijke kernkwaliteit. Langs de dijken
                                                                   bevinden zich enkele dijklinten die grotere dorpskernen
                                                                   zoals Lexmond en Vianen met elkaar verbinden.
                                                                   Het is opvallend dat de uiterwaarden langs de Lek                                                                                                                                               “Zet niet in op 1 principe maar geef
                                                                   relatief smal zijn en hoog liggen ten opzichte van het                                                                                                                                          meerdere opties zodat bewoners
                                                                   omliggende veenweidelandschap.                                                                                                                                                                  kunnen kiezen en je de kansen
                                                                                                                                                                                                                                                                   spreid.”
                                                                                                                                                                                            Referentiebeelden van het deellandschap lekzone: open
                                                                                                                                                                                            uiterwaarden met de Lek en slingerende winterdijken




                                                                                                                                                                                                      Hoge winterdijken bieden
                                                                                                                                                                                                            panoramisch zicht
                                                                                                                                                                                                          over het rivieren- en
                                                                   Principeschets van het deellandschap lekzone: panoramisch                                                                              veenweidelandschap
                                                                   zicht vanaf de hoge winterdijk over het omliggende landschap
RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen
                                                                                                                                                                                                                                                                Visualisaties en ontwerpprincipes van zonneparken en
                                                                                                                                                                                                                                                                windturbines in het landschap van de waarden inclusief
                                                                   Perspectiefkaart met de laag van het deellandschap lekzone
                                                                                                                                                                                                                                                                opmerkingen gemaakt tijdens de werkateliers

                                                              70                                                                                                                                                                                           72




                                                                   Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |                                                                                                                        Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           “Let bij de aanleg van zonnevelden en
                                                                                                                                                                                                  Weteringen, wegen, beplanting en                                                                                                         windturbines ook op de bijkomende
                                                                                                                                                                                                  bebouwingslinten vormen kamers                                                                                                           infrastructuur voor bereikbaarheid en
                                                                                                                                                                                                        in het veenweidelandschap                                                                                                          transport.”




                                                                   Veenweidelandschap met rivierinvloeden                         Perspectiefkaart met de laag van het veenweidelandschap   Principeschets van het veenweidelandschap met
                                                                                                                                  met rivierinvloeden                                       rivierinvloeden: ‘kamer’ gevormd door wegen, kanalen en
                                                                                                                                                                                            bebouwingslinten
                                                                   Het veenweidelandschap in de Vijfheerenlanden
                                                                   is grotendeels planmatig ontgonnen waarbij de
                                                                   verkaveling het zogenaamde cope-systeem volgt.
                                                                   Rondom elke ontginning werden lagere kades
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                Kaart met in geel de potentiële locaties voor windenergie
                                                                   aangelegd waardoor kamers ontstonden in het
                                                                   landschap. Deze kamers kennen sterke draaiingen
                                                                   met duidelijke grenzen. De grenzen van de kamers
                                                                   bestaan uit weteringen, sloten en kanalen. Ook wegen,                                                                                                                                        “Er wordt gezegd dat er veel ruimte
                                                                   beplanting en linten vormen duidelijke grenzen van de                                                                                                                                        is voor energie in het landschap van
                                                                   kamers. De linten zijn ruimtelijk dominant in het verder                                                                                                                                     Vijfheerenlanden, maar onthoud wel dat
                                                                   vooral open gebied. Opvallend zijn de relatief ‘strakke’                                                                                                                                     het open landschap een kwaliteit is dat
                                                                   bebouwingslinten in het noordoosten van het gebied                                                                                                                                           behouden moet blijven.”
                                                                   terwijl de linten in het centrale en westelijke deel veel
                                                                   grilliger van beloop, ruimer van maat en lommerrijker                                                                                                                                                                                                                Kaarten met in geel de gebieden die zijn meegenomen in het
                                                                                                                                                                                            Referentiebeelden van het veenweidelandschap met
                                                                   zijn.                                                                                                                                                                                                                                                                onderzoek voor windenergie (boven) en zonne-energie (onder)
                                                                                                                                                                                            rivierinvloeden: open weidelandschap met rechte sloten
                                                                                                                                                                                                                                                      71                                                                                                                                                    73




                                                    168   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      | 169
</pre>

====================================================================== Einde pagina 120 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 121 ======================================================================

<pre>                                                                               Contouren

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           4




                                                                                                                                                                        t




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       t
                                                                                                                                     p




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     p
                                                                                                                                  ce




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  ce
                                                                                                                                                                                             1
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        3
                                                                                                                                                     2
                                                                                                        on




                                                                                                                                                                                                                                                                                                     on
                                                                                    C




                                                                                                                                                                                                                                                                                  C
RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen
                                                                                                                                                                                         Contouren voor nadere verkenning windenergie in lijn met de                                                                                                                                     Contouren voor nadere verkenning zonne-energie in lijn met
                                                                                                                                                                                         ontwerpprincipes in het landschap van de waarden                                                                                                                                                de ontwerpprincipes in het landschap van de waarden

                                                              74                                                                                                                                                                                            76




                                                                   Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |                                                                                                                         Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |



                                                                                                                                                                                                                                                                    3                                                                                             4
                                                                      1                                                                                            2




                                                                                                                                                                                                                                                                 Ontwerpprincipe 3: grootschalige zonnevelden uit het zicht in                                                           Ontwerpprincipe 4: zonnevelden op knooppunten en binnen
                                                                                                                                                                                                                                                                 het veenweidelandschap met rivierinvloeden                                                                              overhoeken


                                                                                                                                                                                                                                                                 Grootschalige zonnevelden uit het                               Functie combinaties                                     •   Positioneer zonnevelden op plekken waar het
                                                                   Ontwerpprincipe 1: windturbines in lijnopstelling langs de                                                            Ontwerpprincipe 2: windturbines in lijnopstelling langs            3    zicht in het veenweidelandschap met                             •  De combinatie van zonne-energie, waterberging            weidse uitzicht over het landschap al beperkt is.
                                                                   snelweg                                                                                                               weteringen in het veenweidelandschap met rivierinvloeden
                                                                                                                                                                                                                                                                 rivierinvloeden                                                    en peilverhoging is een gewenste keuze voor de
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    ruimte tussen de zonnevelden.                        Inrichting
                                                                                                                                                                                                                                                                 Situering                                                       •  Natuurontwikkeling zowel in de randen van het        •    Kies bij de inpassing van de zonnevelden voor
                                                              1 Windturbines in lijnopstelling langs de
                                                                                                                                    Hierdoor wordt het zicht op turbines vanaf               gekeken naar het waarborgen van voldoende
                                                                                                                                                                                                                                                                 •    Grootschalige zonnevelden kunnen uit het zicht,               park als binnen het park zelf om de biodiversiteit        landschappelijke beplantingen passend bij
                                                                snelweg                                                             bepaalde keyviews beperkt. Hierbij kan het               afstand tussen windturbines langs de wetering
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    te verhogen.                                              de omgeving waar wel overheen kan worden
                                                                                                                                    waardevol zijn om grondeigenaren te zoeken zoals         en het bebouwingslint.                                                   ver vanaf bebouwingslinten langs weteringen in het
                                                                                                                                    Staatsbosbeheer en andere landschapspartijen.        •   Bebouwingslinten mogen niet worden ingeklemd                             veenweidelandschap geplaatst worden.                       •  De combinatie van zonnepanelen en windturbines            gekeken: brede sloten met rietkragen of lage
                                                                   Situering
                                                                                                                            •       Er wordt geen koppeling gemaakt tussen wind- en          tussen twee lijnen van windturbines.                                •    De zonnevelden hebben een grootte tot 50 hectare              is voordelig voor de aansluiting op het net.              struweelranden (tot 1,50 meter).
                                                                   •   Windturbines kunnen als enkele lijn parallel langs
                                                                                                                                    zonne-energie omdat het zicht op het landschap                                                                                    en een hoogte van 1,45 meter.                              •  Houd ook de optie open om zonne- en windenergie      •    De randen van de zonnevelden kunnen aan de
                                                                       de snelweg A2 worden geplaatst.
                                                                                                                                    vanaf de weg anders wordt geblokkeerd door           Inrichting                                                              •    Zonnevelden dienen gebundeld te worden:                       los van elkaar te ontwikkelen zodat de kansen             bebouwde zijde bijvoorbeeld worden voorzien
                                                                   •   Volg de lijn van de snelweg en trek deze zo ver
                                                                                                                                    zonnepanelen. De snelweg is namelijk een van de      •    Er worden gelijke afstanden tussen de turbines                          Compacte en grootschalige zonnevelden zijn                    meer worden gespreid.                                     van opgaande beplanting en aan de zijden van
                                                                       mogelijk door wanneer dit mogelijk is.
                                                                                                                                    plekken vanaf waar het landschap beleefd wordt.           aangehouden.                                                            het meest rendabel mits deze dicht bij een                                                                              het veenweidelandschap worden voorzien van
                                                                   •   Windturbines staan bij voorkeur dicht langs de
                                                                       snelweg.                                                                                                          •    Windturbines dienen eenzelfde grootte & vorm te                         aansluitpunt geplaatst worden.                    4 Zonnevelden op knooppunten en binnen                                brede sloten met rietkragen als overgang naar
                                                                                                                            Windturbines in lijnopstelling langs                              hebben voor eenduidigheid.                                         •    Zorg voor tussenruimtes tussen de grootschalige     overhoeken                                                          het open landschap.
                                                                   •   Er worden minimaal 3 windturbines geplaatst
                                                                                                                          2 weteringen in het veenweidelandschap                         •    De windturbines in lijnopstelling worden zo                             zonnevelden zodat deze los van elkaar komen te
                                                                       zodat er sprake is van een lijn.
                                                                                                                                met rivierinvloeden                                           strak mogelijk ingepast zodat ze een duidelijke                         liggen.                                             Situering                                                      Functie combinaties
                                                                                                                                                                                              structuur en ritme aanhouden.                                                                                               •   Benut overhoeken, knooppunten en braakliggende             •  Een combinatie van waterberging en
                                                                   Inrichting
                                                                                                                                Situering                                                •    Beperk het aantal toegangswegen, bruggen, etc.                     Inrichting                                                   gronden op efficiënte wijze voor de inpassing van             natuurontwikkeling is gewenst in de randen van
                                                                   •    Zoek aansluiting op het ritme en de grootte van de
                                                                                                                                •   Windturbines kunnen als enkele lijn parallel langs        naar windturbines en gebruik grastegels zodat de                   •    Borg de leesbaarheid van het landschap en               zonnevelden.                                                  een zonneveld.
                                                                        bestaande turbines langs de snelweg.
                                                                                                                                    weteringen worden geplaatst op afstand van                toegangswegen opgaan in het landschap.                                  zorg voor landschappelijke geleding door bij de     •   De grootte van het zonneveld wordt bepaald door            •  Combineer zonne-energie opwek op
                                                                   •    Houd rekening met de mogelijke aansluiting van de
                                                                                                                                    bebouwingslinten.                                                                                                                 inpassing van de zonnevelden vast te houden aan         de afmetingen van overhoeken en knooppunten en                overhoeken en braakliggende gronden dicht bij
                                                                        lijnopstelling naar gebieden buiten de U16 regio.
                                                                                                                                •   Er worden minimaal 3 windturbines geplaatst          Functie combinaties                                                          het kavelpatroon en de bestaande sloten binnen          bedraagt maximaal 50 hectare.                                 industriegebieden met grootschalige zonne-
                                                                                                                                    zodat er sprake is van een lijn.                     •  Combinatie van windenergie en zonne-energie                               zonnevelden zo veel mogelijk te behouden.           •   Cluster zonnevelden dicht bij lokale afnemers                 energie op daken en windenergie.
                                                                   Functie combinaties
                                                                                                                                •   Vanwege de diversiteit in grillige en strakke        •  Waterberging & peilverhoging                                         •    Voorzie de randen van zonnevelden van een brede         zoals industrie- of bedrijventerreinen die al een          •  Zorg voor een koppeling met lokale coöperaties
                                                                   •  Het plaatsen van windturbines gaat gepaard met
                                                                                                                                    bebouwingslinten, dient er kritisch te worden        •  Natuurontwikkeling vergelijkbaar met                                      sloot met rietkraag (1,50 meter hoog).                  lagere belevingswaarde hebben.                                zodat draagvlak wordt gecreëerd voor energie-
                                                                      investeringen in natuur zoals bosontwikkeling.
                                                                                                                                                                                            natuurgebied Polder Bolgarijen.                                                                                                                                                                 initiatieven.
                                                                                                                                                                                                                                                       75                                                                                                                                                                                             77




                                                    170   |                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                | 171
</pre>

====================================================================== Einde pagina 121 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 122 ======================================================================

<pre>                                                                     8 Algemene ontwerpprincipes en aanbevelingen
                                                                   In de voorgaande hoofdstukken zijn ontwerpprincipes          en zonnepanelen hun energiepiek op een ander             Algemene principes voor wind
                                                                   gegeven voor de inpassing van windturbines en                moment hebben, wordt de kabel efficiënt gebruikt. Bij
                                                                   zonnevelden in de landschappen van de regio U16.             planvorming is het handig om de energievormen ook        Bij het plaatsen van windturbines op een locatie waar
                                                                   Tijdens het onderzoek naar deze ontwerpprincipes             los van elkaar te beschouwen, zodat er meer kans van     nog geen windturbines staan, kies dan voor 5,6 MW
                                                                   zijn er ook aanbevelingen gevonden die niet over een         slagen is.                                               turbines (ca. 240 m hoog) of voor 0,015 MW turbines
                                                                   specifiek landschap gaan, maar over de ontwikkeling                                                                   (ca. 20 m hoog). De 5,6MW turbines zijn de nieuwe
                                                                   van duurzame energie in het algemeen. Deze hebben            Zoek altijd naar functiecombinaties zoals                standaard en zijn relatief efficiënt. Maten hier tussenin
                                                                   in dit hoofdstuk een plek gekregen. Verder zijn er           natuurontwikkeling of waterberging, om zo bij te         hebben wel het nadeel van de 5,6 MW turbines, omdat
                                                                   generieke ontwerpprincipes die bij verschillende             dragen aan meerdere ruimtelijke opgaven en/of            ze op kilometers afstand zichtbaar zijn, maar niet het
                                                                   landschappen terugkomen. Deze principes zijn                 landschappelijke versterking.                            voordeel: ze leveren minder op. De 0,015 MW turbines
                                                                   hieronder op een rij gezet. Tot slot zijn er tijdens de                                                               zijn veel minder zichtbaar en kunnen daardoor veel
                                                                   werkateliers ook aanbevelingen naar voren gekomen            Beperk de hoeveelheid infrastructuur die nodig is voor   makkelijker ingepast worden.
                                                                   over samenwerking in participatie met andere                 de energieopwekking en zorg dat wegen goed ingepast
                                                                   RES-regio’s, overheden en bewoners. Ook deze punten          worden in het landschap.                                 Zorg dat windturbines die in hetzelfde zicht vallen
                                                                   worden beknopt toegelicht in dit hoofdstuk.                                                                           eenzelfde grootte en vorm hebben voor eenduidigheid.
                                                                                                                                                                                         Als op een locatie al windturbines staan, gebruik dan
                                                                   Algemene ontwerpprincipes                                                                                             voor de nieuwe turbines ook deze maat of kijk of het
                                                                                                                                                                                         mogelijk is om de bestaande turbine te vervangen voor
                                                                   Volg bij de locatiekeuze de duurzame energieladder:                                                                   een groter model.
                                                                   1.       Zoek ruimte op industriegebieden
                                                                   2.       Zoek ruimte in stedelijk gebied                                                                              Er is over het algemeen een voorkeur voor
                                                                   3.       Zoek ruimte in overhoeken/restruimtes (bv.                                                                   lijnopstellingen, gekoppeld aan logische lijnen in het
                                                                            tussen infrastructuur) van stedelijk randen                                                                  landschap. Er is sprake van een lijn bij drie of meer
                                                                   4.       Zoek ruimte in landschappelijke gebieden                                                                     windturbines achter elkaar.

                                                                   Combineer waar mogelijk windturbines en                                                                               Vlakopstellingen kunnen toegepast worden om de                                   Land-id
RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen




                                                                                                                                                                                                                                                                                            RES 1.0 | Regio U16 | Rapport energielandschappen
                                                                   zonnepanelen op één locatie. Hierdoor wordt veel                                                                      ruimtelijke impact zoveel mogelijk te clusteren en zo            Kantoorgebouw De Enk
                                                                   energie in één cluster opgewekt, waardoor andere                                                                      doorzichten en vrije horizon elders te borgen. Een vlak                   Tivolilaan 205
                                                                   plekken vrij kunnen worden gehouden. Bovendien                                                                        bestaat uit minimaal vier windturbines (2x2).
                                                                   kan de benodigde infrastructuur kan dan voor beide
                                                                                                                                                                                                                                                                6824 BV Arnhem
                                                                   energievormen gebruikt worden. Doordat windturbines          Duurzame energieladder                                   Zwermopstelling worden over het algemeen niet
                                                                                                                                                                                                                                                                 www.land-id.nl
                                                              78




                                                                   Land-id | Ontwerpend onderzoek | Energielandschappen RES-U16 | 2020 |




                                                                   passend gevonden in het landschap omdat er geen              Beperk de impact van zonnevelden in een open             Betrek bewoners bij het vormen van kaders,
                                                                   ritme in zit en ze niet aansluiten op landschappelijke       landschap door ze onder ooghoogte (max. ca. 1,50m)       uitgangspunten en principes. Zet eerst in op meerdere
                                                                   structuren.                                                  te houden en in te passen met een brede sloot met        ontwerpprincipes, zodat er tijdens de participatie nog
                                                                                                                                een rietkraag. Zorg bovendien voor landschappelijke      keuze is en er voldoende ruimte is voor bewoners om
                                                                   Zorg voor een strak en gelijk ritme tussen                   geleding door gebieden open te houden zodat het          mee te denken. Bovendien spreid je je kansen als er
                                                                   windturbines, om het beeld rustig te houden met een          landschap leesbaar blijft. Zonnevelden in een meer       meerdere opties zijn.
                                                                   duidelijke regelmatigheid van turbines.                      besloten landschap kunnen hoger worden geplaatst,
                                                                                                                                met meer tussenruimte voor kruidenrijk gras, en een      Zorg dat omwonenden van windturbines of
                                                                   Voorkom interferentie tussen verschillende                   hoge groene rand rondom het veld.                        zonnevelden er iets voor terug krijgen. Dit kan
                                                                   opstellingen van windturbines, om het beeld zo rustig                                                                 bijvoorbeeld in de vorm van lokale coöperaties voor
                                                                   mogelijk te houden. Probeer te verkennen wanneer dit         Kies bij de inpassing van zonnevelden voor               lokale energie-initiatieven of om de energie lokaal
                                                                   speelt bij de realisatie van windturbines.                   landschappelijke beplantingen passend bij de omgeving    te benutten. Een andere manier waarop bewoners
                                                                                                                                langs de randen van het zonneveld.                       voordeel kunnen hebben van de inpassing van
                                                                   Algemene principes voor zonnevelden                                                                                   duurzame energie, is wanneer energie-initiatieven
                                                                                                                                Weeg af hoe je omgaat met goede landbouwgrond.           gepaard gaan met investeringen in het landschap. Zo
                                                                   Sluit aan op de schaal van het landschap. Bij                Zoek bij waardevolle landbouwgebieden naar               kunnen verdwenen landschapselementen hersteld
                                                                   landschappen van een grote schaal en een open                meerwaarde voor de landbouw. Bijvoorbeeld door           worden, of kan er geïnvesteerd worden in een nieuw
                                                                   karakter zijn grote zonnevelden (10 tot 50 ha) passend.      energie op te wekken die gebruikt wordt in de            landschappelijk raamwerk middels natuurontwikkeling
                                                                   Bij landschappen van een kleine schaal met een meer          landbouw of door een combinatie te maken met             en waterberging.
                                                                   besloten karakter zijn kleine zonnevelden (tot 10 ha)        waterbuffers die gebruikt worden in de landbouw.
                                                                   passend.                                                                                                              Zoek samenwerking met landschappelijke partijen
                                                                                                                                Samenwerking en participatie                             die grond in de regio in eigendom hebben, zoals
                                                                   Probeer zonnevelden te clusteren op enkele plekken,                                                                   Staatsbosbeheer, die kunnen bijdragen aan de
                                                                   om zo verrommeling van het landschap tegen te gaan.          Kijk ook naar de aanpak en uitgangspunten van andere     landschappelijke versterking in combinatie met
                                                                   In een kleinschalig landschap kan een cluster worden         RES-regio’s en stem met elkaar af.                       energieopwekking als verdienmodel.
                                                                   opgedeeld in kleinere velden.
                                                                                                                                Leg verband met provinciale ruimtelijke opgaven voor
                                                                   Zorg voor voldoende afstand tot linten, bebouwing en         functiecombinaties.
                                                                   andere belangrijke plekken van waaruit het landschap
                                                                   beleefd wordt, zodat de zonnevelden niet direct in het       Werk samen met gemeentes.
                                                                   zicht van deze plekken komen.

                                                                                                                                                                                                                                                     79




                                                    172   |                                                                                                                                                                                                                         | 173
</pre>

====================================================================== Einde pagina 122 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 123 ======================================================================

<pre>                                                               Bijlage 15 : Advies bestuurlijk verkenner
                                                                De ontwikkeling van een regionale energiestrategie is een bestuurlijk, technisch en maatschappe-
                                                                lijk unicum. Zoals beschreven in hoofdstuk 1 kent de RES U16 geen juridische status en vindt alle
                                                                besluitvorming volgens de gangbare afspraken uit het Huis van Thorbecke plaats. Dit betekent
                                                                dat (lokale) parlementen uiteindelijk de besluiten nemen over gemeentelijke maar ook regionale
                                                                vraagstukken. Deze werkwijze legt veel druk bij bestuurders die zowel lokaal als regionaal met
                                                                elkaar de maatschappelijke opgave in de energietransitie waarmaken.

                                                                Hoe concreter de vraagstukken worden (hoeveel gaan we opwekken? Wordt het zon of wind? Waar
                                                                gaat het plaats vinden?), hoe belangrijker de afstemming in de lokale/provinciale belangen wordt.
                                                                Daarnaast is de politieke kleur van de parlementen divers en hebben sommige gemeenten al                                                                 Advies RES bod
                                                                enkele jaren ervaringen met dit proces en het betrekken van inwoners en stakeholders.

                                                                Voorafgaand aan het vaststellen van de RES 1.0 heeft de onafhankelijke verkenner met alle                                                               Wouter de Jong




                                                                                                                                                                                                                                                                                                RES 1.0 | Regio U16 | RSW notitie gespreksleidraad verdeling bovengemeentelijke warmtebronnen
                                                                bestuurders gesproken en een advies geschreven over de RES en de samenwerking als regio. Deze                                                            20 april 2021
                                                                bijlage bevat de integrale eindpresentatie.

                                                                De opgenomen zeven besluiten zijn in het hoofddocument verwerkt. De eindpresentatie staat niet                                                                                                           4/21/21    1


                                                                op zichzelf maar bouwt voort op het materiaal dat in een eerder stadium door het kernteam en
RES 1.0 | Regio U16 | Advies bestuurlijk verkenner




                                                                de deelnemers is ontwikkeld. De zeven genoemde besluiten vormen daarvan een weergave. Deze
                                                                moeten in die context gelezen worden. Op de sheet met besluiten is daarom per besluit een verwij-
                                                                zing gemaakt naar de paragraaf in de hoofdtekst waar het besluit betrekking op heeft.


                                                                  Besluit   Plaats van verwerking in RES 1.0          Nadere toelichting
                                                                                                                                                                                                                  Uitgangspunten advies
                                                                    1       Paragraaf 3.3                             Naast paragraaf 3.3. is deze afspraak op meerdere
                                                                                                                      plekken in hoofdstuk 3 terug te lezen.                     1. Het gelopen proces is een gegeven, lokale besluitvorming ook, accepteer wat er nu ligt als
                                                                                                                                                                                    uitgangspunt, er zijn wel kansen om nog een klein beetje op te plussen. We werken aan een RES
                                                                    2       Paragraaf 3.3; 3.5 en 3.7                 -
                                                                                                                                                                                    die acceptabel is voor ieders parlement.
                                                                    3       Paragraaf 1,3; 5.2 en 6.1                 Dit besluit is zonder specifiek getal overgenomen. We
                                                                                                                      hanteren in de RES 1.0 de zin “Voor de periode van 2030
                                                                                                                      tot 2040 onderzoeken we gezamenlijk welke ambitie
                                                                                                                                                                                 2. De RES 1.0 is concreet op de korte termijn, met perspectief voor de lange termijn.
                                                                                                                      we willen vaststellen en hoe we deze gaan invullen” of
                                                                                                                      andere omschrijvingen met gelijke strekking.               3. We komen de afspraken uit het Klimaatakkoord na.
                                                                    4       Paragraaf 6.1                             -

                                                                    5       Hoofdstuk 6, specifieke paragraaf 6.6     Aan dit adviespunt wordt na de RES 1.0 verder invulling
                                                                                                                                                                                 4. De RES stopt niet met RES 1.0, maar is een continue opgave. Goede bestuurlijke verhoudingen
                                                                                                                      gegeven. Hiervoor zijn in de genoemde passages al wel
                                                                                                                                                                                    zijn nodig voor vervolgstappen na RES1.0
                                                                                                                      ‘haakjes’ voor opgenomen.

                                                                    6       Paragraaf 6.2                             -

                                                                    7       Paragraaf 6.4                             In paragraaf 6.4 is de toekomstige governance uitge-
                                                                                                                                                                                 5. Samen optrekken en regionale verantwoordelijkheid nemen houdt in je in elkaar verplaatsen en
                                                                                                                      werkt op hoofdlijnen. Dit wordt verder uitgewerkt na RES
                                                                                                                                                                                    niet alleen de eigen politiek-maatschappelijke context als maatgevend opvoeren.
                                                                                                                      1.0

                                                                                                                                                                                                                                                                         4/21/21    2




                                                     174   |                                                                                                                                                                                                                            | 175
</pre>

====================================================================== Einde pagina 123 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 124 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                              Kernpunten van advies                                                                                                          Voorgestelde besluiten
                                                                                                          1.   ‘RES bod is gebaseerd op zoekgebieden voor minimaal 1.8TWh + zo mogelijk een plus, gebaseerd op
                                                                                                               door gemeenten aangedragen mogelijkheden’ (tekst uit vastgestelde concept RES). Werk daarom in                        1. Stel het RES 1.0 bod, inclusief onderbouwing, op 1.8 TWh
                                                                                                               bandbreedtes met, vanwege reëel te verwachten planuitval, een ondergrens van 1,8TWh. Gebruik die                      2. Gebruik bandbreedte in de optelsom én permanent zoekproces om reëel te
                                                                                                               optelsom ter onderbouwing van een bod van 1,8TWh.
                                                                                                                                                                                                                                        verwachten planuitval te compenseren, spreek af om vizier op realisatie
                                                                                                          2.   Geef in de toelichting op de tabel met het bod per gemeente (subregio) inzicht in de aard van het                        1.8TWh te houden. Wederkerigheid kan helpen bij zoekproces.
                                                                                                               bod, met respect voor de eigen participatie- en politieke besluitvormingsprocessen. Maar spreek ook                   3. Stel in RES1.0 al vast dat opgave voor de regio na RES1.0 doorgaat, zoals al in
                                                                                                               uit dat de energietransitie naar de aard van de zaak een regionale opgave is.
                                                                                                                                                                                                                                        concept RES vastgesteld op 3,6 TWh tot 2040.
                                                                                                          3.   Richt een proces in waarin de continue zoektocht naar aanvullende mogelijkheden wordt vormgeven.
                                                                                                                                                                                                                                     4. Stel bestuurlijke ijkmomenten vast, afgestemd met andere RESsen in de
                                                                                                               Sluit aan bij de eigen dynamiek van iedere gemeente. Op vaste ijkmomenten wordt, door consensus,                         provincie, en een agenda van te bespreken onderwerpen. Bereid deze
                                                                                                               in RES verband vastgesteld welke aanvullende mogelijkheid toegevoegd kan worden aan het RES bod,                         bestuurlijke ijkmomenten in informele bestuursconferenties vo o r.
                                                                                                               ter compensatie van planuitval. Leg in een procedure vast hoe je gaat werken bij ontbreken van
                                                                                                               consensus.                                                                                                            5. Stel mechanisme vast bij bestuurlijke impasse
                                                                                                                                                                                                                                     6. Provincie en stad maken een aanbod ’flankerend beleid’
                                                                                                          4.   Formuleer als Provincie Utrecht samen met stad Utrecht een aanbod voor ‘flankerend beleid’ en
                                                                                                               vormgeven aan ‘wederkerigheid’ om gemeenten uit de RES regio te ondersteunen bij het realiseren                       7. Schaf bestuurlijk trekkersteam af en normaliseer naar trekker en
RES 1.0 | Regio U16 | RSW notitie gespreksleidraad verdeling bovengemeentelijke warmtebronnen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               RES 1.0 | Regio U16 | RSW notitie gespreksleidraad verdeling bovengemeentelijke warmtebronnen
                                                                                                               van hun RES bod en de zoektocht naar aanvulling. Erken daarmee dat ‘lusten’ en ‘lasten’ gedeeld
                                                                                                               moeten worden. Erken ook de eigenstandige rol en positie van gemeenten en de provincie in dit
                                                                                                                                                                                                                                        plaatsvervanger
                                                                                                               proces.

                                                                                                                                                                                                    4/21/21          3                                                                                                                          4/21/21            5




                                                                                                                                                       Advies - 2                                                                                              1. Voorgesteld besluit voor RES bod
                                                                                                                                                                                                                                                                                 Uitgangspositie: energietransitie gaat door en zien we
                                                                                                               • Mechanisme bij planuitval (subsidiariteit: eerst per gemeente zelf, dan de subregio, dan                                                                        als doorgaande ‘beweging’. Het stopt niet na RES1.0.
                                                                                                                                                                                                                            Procesontwerp voor ‘permanente                       alles wat gevonden kan worden zetten we in. Maak op
                                                                                                                 opgave voor heel RESU16). Benut daarbij eerst bandbreedte en daarna vastgestelde                            zoektocht’. Uitkomsten daarvan
                                                                                                                 ruimte uit permanente zoektocht.                                                                                                                                ijkomenten samen de balans op van de zoektocht.
                                                                                                                                                                                                                              zo nodig (bij planuitval) naar
                                                                                                                                                                                                                                      voren halen                                Criteria voor voorraad ‘permanente zoektocht’:
                                                                                                               • Maak periodiek samen (eerst informeel) de balans op van de permanente zoektocht.                                                                                • Technisch mogelijk
                                                                                                                 Besluit wat daaruit benut kan worden op welke termijn én maak gemeenschappelijk wat                                                                             • Past in netwerk/noodzakelijke balans wind-zon
                                                                                                                 nodig is voor ‘beweging’. Gebruik vervolgens het principe: eerst bemiddelen, dan                        Øpa                                                     • Past ruimtelijk/landschappelijk
                                                                                                                 ‘flankerend beleid’/’wederkerigheid’ inzetten, dan faseren. Objectiveer vooraf wat je                                                                           • Kansrijk en op termijnen te duiden
                                                                                                                 doet, in welke volgorde, bij impasses                                                                                                                           • Past in gemeentelijke visie en provinciaal beleid
                                                                                                                                                                                                                                    Lokale zoekprocessen                                                                                                  BOD =
                                                                                                                                                                                                                                                                                  Optelsom lokale zoekprocessen + Z-O-D+ bestaand =
                                                                                                                                                                                                                                         1,096 TWh                                ca 1,8-2,0 TWh                                                          1,8TWh
                                                                                                               • DRV kan/wil geen ‘bod’ voor 2030 doen, maar wel een ‘bod’ voor 2040: zoek het dan in                                                                            -   Mate van ‘hardheid’ verschilt, gedeeltelijke planuitval is te
                                                                                                                 een pragmatische route: zet DRV op P.M. Beschrijf in de toelichting op het bod het te                                                                               verwachten.
                                                                                                                                                                                                                                                                                 -   Bod 2030 DRV wordt P.M. Lokale proces wordt onderdeel van
                                                                                                                 doorlopen lokale proces, inclusief de voornemens, zodat perspectief ontstaat op een                                                                                 ‘permanente zoektocht’, opmaken balans voor 2030 op
                                                                                                                 realistisch aandeel in het RES bod als onderdeel van de permanente zoektocht.                                              Zon op dak                               ijkomenten
                                                                                                                                                                                                                                              0,3-0,5                            -   Criterium blijft vergund voor 2025 / gerealiseerd voor 2030
                                                                                                                                                                                                                                                                                 -   Zon op dak is pittige ambitie, daarom flinke bandbreedte
                                                                                                               • Stop met trekkersteam, functioneert te veel als DB. Ga zoals bij alle tafels voor één                                                                           -   Per cluster / gemeente uitgewerkt
                                                                                                                 bestuurlijk trekker, met plaatsvervanger. Deel zo veel mogelijk bestuurlijk plenair, zodat                         Gerealiseerd + Pijplijn                      -   Voor 1/1/2022 uitgewerkt langs kaders (kwantiteit, ruimte,
                                                                                                                 voor iedereen te volgen is wat er gebeurt.                                                                                                                          systeem en draagvlak)
                                                                                                                                                                                                                                            0,426                                -   Nov 2021 1e bestuurlijke balans

                                                                                                                                                                                                    4/21/21          4   * Cijfers worden gecontroleerd en kunnen wijzigen                                                                      4/21/21            6




                                                                                                176   |                                                                                                                                                                                                                                                                | 177
</pre>

====================================================================== Einde pagina 124 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 125 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                 2: vizier houden op realisatie
                                                                                                          Toelichting: 1.8TWh is bestuurlijke ambitie. Sommige onderdelen van de tabel zijn meer onzeker dan andere.                                    4. ijkmomenten in procesontwerp
                                                                                                          Beschrijf bij iedere gemeente aard en inhoud van het bod. Hou het vizier de komende jaren gericht op de realisatie       • November 2021: Agenda: balans uitkomst RES in gemeenteraden; eerste concretisering
                                                                                                          van de 1.8. Nieuwe kansen dienen ten behoeve van reëel te verwachten planuitval of planvoorraad volgende                   ‘permanente zoektocht nieuwe mogelijkheden’ (evt ‘oogst’ DRV en WbD). Concretisering
                                                                                                          ronde. Bespreek op vastgestelde ijkmomenten voortgang, planuitval en –compensatie.                                         ‘flankerend beleid’ provincie en stad Utrecht. Balans planologische verankering, technische
                                                                                                                                                                                                                                     haalbaarheid en investeringsagenda. Eerste verkenning opgave en aanpak RES2.0
                                                                                                              I. De tabel onder het bod heeft een zekere bandbreedte bij aanvang. Bandbreedte optelsom is ca 1,8-2.0.              • Juni 2022: Agenda: balans uitkomsten coalitieakkoord, ook voor zicht op 2040; tweede
                                                                                                                 De onderkant van de bandbreedte sluit daarmee aan bij de bestuurlijke ambitie. De bandbreedte geeft                 concretisering ‘permanente zoektocht’. Procesontwerp RES2.0.
                                                                                                                 daarmee enig initieel comfort bij reëel te verwachten planuitval.
                                                                                                                                                                                                                                   • Vanaf december 2022: Agenda: jaarlijkse monitoring voortgang en eventuele planuitval (‘is
                                                                                                                                                                                                                                     1.8 nog in vizier’). Bestuurlijke conclusies over planuitval en –compensatie volgens
                                                                                                              II. Daarnaast een afspraak voor een ‘permanente zoektocht’. Gemeenten spreken uit door te gaan met een                 escalatieprocedure. Daarna: Jaarlijkse evaluatie ‘permanente zoektocht’.
                                                                                                                  zoekproces naar extra mogelijkheden, al dan niet in subregio’s, zo nodig ondersteund door provincie. Over
                                                                                                                  de inzet van de mogelijkheden, wederkerigheid, versnellings- en realisatiekansen van de ‘permanente
                                                                                                                  zoektocht’ wordt op ijkmomenten aan de bestuurstafel gesproken.                                                  Maak van de ijkmomenten een bestuurlijk proces:
                                                                                                                                                                                                                                   • voorbereiden in informele bestuurlijk 24 uurs sessie (middag, avond, ochtend); laat
                                                                                                                     o   Middels voortgangsrapportage/RES-monitor wordt de voortgang van de realisatie van het 1.8TWh                bestuurders zelf de stand van zaken in hun gemeente presteren, met toelichting op ambitie,
                                                                                                                         bod vastgesteld.                                                                                            proces en politiek-maatschappelijke situatie. Bespreek knelpunten en oplossingsrichtingen.
                                                                                                                     o   Eerste mogelijke ‘kandidaten’ voor de ‘aanvulling’ van de voorraad zijn DRV (concretisering bod
                                                                                                                                                                                                                                   • maand later afronden in bestuurlijk (voorgenomen) besluit in RES verband
RES 1.0 | Regio U16 | RSW notitie gespreksleidraad verdeling bovengemeentelijke warmtebronnen




                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  RES 1.0 | Regio U16 | RSW notitie gespreksleidraad verdeling bovengemeentelijke warmtebronnen
                                                                                                                         2030 na lokale besluitvorming) en WbD (na afronding gesprekken met provincie). Daarnaast hebben
                                                                                                                         meerdere gemeenten een perspectief op verdere mogelijkheden, later in de tijd.                            • Indien nodig gevolgd door besluitvorming in colleges en soms ook gemeenteraden.
                                                                                                                                                                                                                                   • Besluitvorming richt zich op realisatie 1.8TWh binnen planperiode.
                                                                                                                                                                                                           4/21/21             7                                                                                   4/21/21            9




                                                                                                                                         3: zoektocht gaat door, ook voor na 2030
                                                                                                                                                                                                                                                     5. Mechanisme bij bestuurlijke impasse
                                                                                                                    o Spreek in het RES 1.0 Bod gezamenlijk uit en laat dat ook in parlementen bekrachtigen
                                                                                                                      dat na 2030 er nog een taakstelling ligt (cf concept RES vergelijkbaar met die tot 2030).                    •   Start met erkenning en waardering: beschrijf en erken lokale nuances in RES bod (inclusief
                                                                                                                                                                                                                                       inschatting kansen en risico’s) en beschrijf verantwoordelijkheden/bevoegdheden
                                                                                                                                                                                                                                       gemeenten/provincie/waterschap/stedin. RES tafel is niet een ‘gewone’ U10/16 tafel.
                                                                                                                    o Gezien kans op concrete realisatie in het Stedin netwerk voor 2025 én noodzaak
                                                                                                                      clustering naar hogere netvlakken richt de permanente zoektocht zich zo mogelijk op
                                                                                                                      een plus in wind                                                                                             •   Beschrijf de wijze van werken bij planuitval (eerst binnen eigen gemeente, dan in subregio,
                                                                                                                                                                                                                                       dan wat op de RES tafel komt)
                                                                                                                    o Planuitval voor 2030 wordt door continue monitoring de komende jaren zichtbaar. Op
                                                                                                                      de ijkmomenten vaststellen. Als compensatiemogelijkheden van bandbreedte en/of                               •   Beschrijf de procedure voor planuitval en –compensatie op RES niveau (benut
                                                                                                                      door projecten naar voren te halen niet haalbaar zijn, wordt de opgave voor 2040                                 bandbreedte, benut kansen uit permanente zoektocht, maak op de ijkmomenten in RES
                                                                                                                      hoger.                                                                                                           verband de balans op (hoe houden we de 1.8TWh in vizier) en beschrijf concreet wat
                                                                                                                                                                                                                                       daarvoor nodig is/wat kan geboden worden door provincie (in kader flankerend
                                                                                                                                                                                                                                       beleid/wederkerigheid/partnerschap in realisatie) en andere partners (stedin, stad).
                                                                                                                    o Spreek af dat uiterlijk zomer 2022 een procesontwerp voor de RES2.0 op tafel ligt, met
                                                                                                                      afspraken over objectivering van inzet, mogelijkheden en taakstelling per gemeente,
                                                                                                                      rekening houdend met inspanning in RES1.0                                                                    •   Leg vast wat je doet bij bestuurlijke impasse (eventueel onafhankelijke bemiddelaar en
                                                                                                                                                                                                                                       rol/mogelijkheden provincie).

                                                                                                                                                                                                           4/21/21             8                                                                                   4/21/21           10




                                                                                                178   |                                                                                                                                                                                                                                   | 179
</pre>

====================================================================== Einde pagina 125 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 126 ======================================================================

<pre>                                                                                                                         6. ‘flankerend beleid’ provincie en stad Utrecht.
                                                                                                                                         Motto: partnerschap

                                                                                                          6a. Provincie gaat met gemeenten in gesprek over afstemming pakket aan
                                                                                                          voornemens van provincie en gemeenten op vlak (investeringen in) duurzame
                                                                                                          energie, woningbouw, infrastructuur, mobiliteit, natuur en landschap. Indien
                                                                                                          gewenst landt dit in bestuurlijke afspraken.

                                                                                                          6b. Provincie en stad Utrecht concretiseren ondersteuningspakket duurzame
                                                                                                          energie: participatie, cofinanciering, juridische expertise, expertise
                                                                                                          energiecoöperaties, beeldvormingstechnieken, personele inzet

                                                                                                          6c. (optie) Provincie en stad Utrecht verkennen de mogelijkheden van een
                                                                                                          regionaal fonds met middelen t.b.v. maatschappelijk ‘flankerend beleid’
RES 1.0 | Regio U16 | RSW notitie gespreksleidraad verdeling bovengemeentelijke warmtebronnen




                                                                                                                                                                                                           RES 1.0 | Regio U16 | RSW notitie gespreksleidraad verdeling bovengemeentelijke warmtebronnen
                                                                                                                                                                                  4/21/21     11




                                                                                                                               8. Voorstel bestuurlijke trekker


                                                                                                          • Stop met trekkersteam van 4, het functioneert als DB en leidt te veel tot een
                                                                                                            eigen dynamiek. Laat dat ingaan per 1/7, als RES 1.0 door colleges is en naar
                                                                                                            NPRES.

                                                                                                          • Ga voor één bestuurlijk trekker, met plaatsvervanger, net als de andere tafels.
                                                                                                            Houdt tot de verkiezingen vast aan de bestaande bezetting.

                                                                                                          • Deel zo veel mogelijk bestuurlijk plenair, zodat voor iedereen te volgen is wat
                                                                                                            er gebeurt. Provincie en waterschap draaien daar volledig vanuit hun rol en
                                                                                                            positie mee

                                                                                                          • Benut zo nodig de bestuurlijke conferenties om een diversiteit aan
                                                                                                            stakeholders op cruciale momenten intensiever te betrekken.


                                                                                                                                                                                  4/21/21     12




                                                                                                180   |                                                                                            | 181
</pre>

====================================================================== Einde pagina 126 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 127 ======================================================================

<pre>energieregioutrecht.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 127 =================================================================

<br><br>