<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Versnellingsprogramma
zon op dak       (rapportversie 14-10-22)

Gemeente Vijfheerenlanden


     Rapport
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
1.          Aanleiding                                                       3
     1.1.    Introductie                                                     3
     1.2.    Totstandkoming van het versnellingsprogramma zon op dak         3

2.          Zon op dak in gemeente Vijfheerenlanden                          4
     2.1.    Huidige situatie                                                4
     2.2.    Potentie zon op dak                                             5
     2.3.    Ambitie zon op dak                                              6

3.          Belemmeringen, oplossingsrichtingen en acties voor zon op dak    7
     3.1.    Financiering                                                    8
     3.2.    Technisch                                                      10
     3.3.    Ondernemers                                                    11
     3.4.    Beleid en rol gemeente                                         13
     3.5.    Onafhankelijke advisering                                      14
     3.6.    Communicatie & bewustwording                                   14

4.          Aanbevelingen en kansen                                         16

5.          Bijlage: opbrengst zon op dak ateliers                          18




2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>1. Aanleiding
       1.1. Introductie
De gemeente Vijfheerenlanden zet zich in voor een leefbare en toekomstbestendige omgeving waar energie
duurzaam wordt opgewekt. De gemeente heeft zich de ambitie gesteld om in 2050 de CO2-uitstoot met 95% te
verminderen t.o.v. 1990 (in lijn met het Verdrag van Parijs en de Nederlandse Klimaatwet). Een eerste
belangrijke stap hierin is het besparen van energie. Daarnaast is de opwek van duurzame elektriciteit nodig om
deze ambitie te realiseren. In het nationale coalitieakkoord is ook aangegeven dat er ingezet wordt op zon op
dak.
In 2021 heeft de gemeente zich gecommitteerd aan de afspraken binnen de RES U16 1.0. Het regionale bod
van de RES U16 is 1,8 TWh aan opwek van duurzame elektriciteit. De regio wil maximaal inzetten op zon op
dak, de inschatting is dat dit 0,5 TWh kan opleveren. De gemeente Vijfheerenlanden heeft als onderdeel van
het regionale bod hun aandeel ingebracht van 0,072 TWh1. Voor het realiseren van deze bijdrage aan de RES
tot 2030 wil de gemeente eerst zoveel mogelijk de potentie voor zonnepanelen op daken benutten.
De potentie voor zonnepanelen op daken is groot. De gemeente Vijfheerenlanden zet al verschillende stappen
om meer zonnepanelen op daken te stimuleren. Zo zijn er meerdere collectieve inkoopacties via het Regionaal
Energieloket georganiseerd, zijn er diverse informatiebijeenkomsten geweest voor inwoners en ondernemers
en informeert de gemeente via multichanneling. Ook informeert de gemeente over (lichtgewicht) zonnepanelen
en mogelijke subsidieregelingen. Daarnaast werkt zij in regionaal RES-verband aan een afwegingskader voor
zon op dak.
Toch blijkt het realiseren van meer zonnepanelen op dak niet altijd gemakkelijk. In de praktijk zijn er
verschillende belemmeringen, denk bijvoorbeeld aan een ongeschikte dakconstructie, een onrendabele
business case of andere prioriteiten van de dakeigenaar. Maar welke oplossingsrichtingen zijn er? En hoe
kunnen dakeigenaren verder gestimuleerd worden? Vandaar dat de gemeente Vijfheerenlanden gevraagd
heeft om een Versnellingsprogramma Zon op dak op te stellen.
In het versnellingsprogramma wordt eerst de potentie voor zonnepanelen op daken beschreven. Er komen
verschillende belemmeringen, maar ook mogelijke oplossingsrichtingen aan bod. Dit programma richt zich met
name op de grote daken binnen de gemeente en doet aanbevelingen aan de gemeente. Daarnaast volgt de
gemeente ook de landelijke ontwikkelingen op de voet, zoals de Zonnebrief2.
       1.2. Totstandkoming van het versnellingsprogramma zon op dak
Het versnellingsprogramma wil het voor betrokken stakeholders zo makkelijk mogelijk maken om de beslissing
te nemen tot het verkrijgen van zonnepanelen op dak. Om de keuze te vergemakkelijken, dienen we de
belemmeringen te identificeren die op dit moment een barrière vormen. Vervolgens hebben we per
belemmering oplossingsrichtingen en mogelijke acties voor de gemeente gedefinieerd.
Om deze lijst van belemmeringen, oplossingsrichtingen en mogelijke acties zo gedragen mogelijk door de
lokale samenleving te laten zijn, hebben we deze geïdentificeerd tijdens een ‘zon op dak atelier’ met
verschillende stakeholders uit Vijfheerenlanden. Hierin is een beroep gedaan op de kennis en praktijkervaring
van de aanwezige deelnemers. In een tweede ‘zon op dak’ atelier is het concept versnellingsprogramma zon
op dak gepresenteerd. Vervolgens zijn er aanvullingen gedaan op oplossingsrichtingen, acties en mogelijke
rollen welke een bijdrage hebben geleverd aan de aanbevelingen die wij doen. Het andere thema tijdens deze
bijeenkomst was de energielabel C verplichting voor kantoren. Bij deze twee ateliers hebben verschillende


1
    De gemeenteraad van Vijfheerenlanden heeft unaniem in een motie van 8 juni 2022 opgeroepen sprekend over de duurzame toekomst in het
coalitieakkoord om 0,072 TWh als ondergrens te hanteren.

2   Zonnebrief, Ministerie van Economische Zaken en Klimaat, 20 mei 2022.




3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>deelnemers meegedacht, zoals energiecoöperaties, bedrijven, adviesbureaus en ambtenaren uit andere
disciplines van de gemeente.
Op basis van dit zon op dak ateliers, de kennis van Over Morgen en input van de gemeente, is dit
versnellingsprogramma opgesteld. In de bijlage van dit document vindt u de opbrengsten van de zon op dak
ateliers.




2. Zon op dak in gemeente Vijfheerenlanden
       2.1. Huidige situatie
Om in te schatten hoeveel vermogen er aan bestaande zonnepanelen is en hoeveel opwek deze panelen
genereren gebruiken we het ‘Verzilver uw dak dashboard’3. Dit gebruiken we ook om de nog onbenutte
potentie aan zonnepanelen in te schatten. Deze kengetallen worden bepaald door middel van een
zoninstralingsanalyse op basis van een digitaal hoogtebestand en KNMI-gegevens. Hiermee worden van elk
gebouw nauwkeurig de dakdelen gedetecteerd die op jaarbasis voldoende zoninval hebben om effectief
zonnepanelen te plaatsen. Naast de dakvorm, hellingshoek en oriëntatie van dakdelen wordt ook rekening
gehouden met schaduwwerking door bv. gebouwen of bomen.4 Ook wordt rekening gehouden met een
veiligheidsmarge van 50 cm t.o.v. dakranden en met de paneelafmetingen van gangbare zonnepanelen. In
verband met de veiligheidsmarge in combinatie met de paneelafmetingen vallen veel (kleinere) schuurtjes




3   Het ‘Verzilver uw dak dashboard’ is een door Over Morgen ontwikkelde tool om inzicht te krijgen in de potentie van zonnepanelen op daken in uw
gemeente in kaart te brengen. Meer informatie

4   Overigens is het in principe nooit de bedoeling om een boom/bomen te kappen om zonnepanelen effectiever te laten zijn of überhaupt om ze te kunnen
plaatsen. Dat zou immers haaks staan op de klimaatdoelstellingen.




4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>bijvoorbeeld af. Een verdere toelichting op de berekening van de potentie kunnen gevonden worden in het
dashboard.

Op basis van het ‘Verzilver uw dak dashboard’3 is er in de gemeente Vijfheerenlanden aan het eind van 2021
voor ruim 62 MWp aan vermogen in zonnepanelen geïnstalleerd. Dit zijn 4.740 daken in totaal. Het betreft hier
alleen zonnepanelen op daken. Het geïnstalleerde vermogen is het grootst op bedrijfsdaken, hier is met name
sprake van grote opweksystemen (≥15 kWp). Deze daken tellen mee voor de RES-doelstellingen, kleinere
daken tellen niet mee. Maatschappelijke daken zijn daken voor maatschappelijke doelen zoals
overheidsdiensten, sport en recreatie. Figuur 1 weergeeft de gecalculeerde inschatting opwek van het
geïnstalleerde vermogen aan zonnepanelen naar type dak.


                                     Geschatte opwek zonnepanelen op daken - Eind 2021
                      0.03

                     0.025
      Opwek in TWh




                      0.02

                     0.015
                                0.027
                      0.01
                                                          0.014
                     0.005
                                                                                        0.005                        0.001
                                                                                                       0.003
                        0
                             Bedrijfsdaken              Woningen                       Agrarisch   Maatschappelijk   Overig

Figuur 1: Gecalculeerde inschatting opwek door zonnepanelen op daken in gemeente Vijfheerenlanden

Het geïnstalleerde vermogen in de gemeente Vijfheerenlanden leidt in 20215 tot bijna 0,051 TWh (51.000
MWh) aan opwek. Dit kan echter niet allemaal toegerekend worden aan de doelstelling zoals in de RES, omdat
kleine opweksystemen (< 15 kWp, ongeveer 40 panelen) hierin niet meegenomen mogen worden. Ter
vergelijking, dat is genoeg elektriciteit voor 14.500 huishoudens. De gemeente zelf heeft ongeveer 23.750
huishoudens, waardoor het al meer dan de helft van haar elektriciteit uit woningen opwekt met zonnepanelen.
Maar uiteraard zijn er niet alleen woningen die elektriciteit verbruiken. Momenteel wordt in de gemeente
Vijfheerenlanden ca. 15% van het totale elektrische energieverbruik duurzaam opgewekt (dus zon en wind)6.
Daarnaast zal de toekomst naar duurzame elektriciteit in de toekomst alleen maar toenemen. De verwachting
is met een factor 3-5.

          2.2. Potentie zon op dak
Op basis van de daken waar nog geen zonnepanelen liggen kan ook een inschatting gemaakt worden wat de
nog onbenutte potentie in Vijfheerenlanden is. Op bijna 39.000 daken liggen eind 2021 nog geen
zonnepanelen. De totale potentie aan vermogen uit deze panelen is iets meer dan 247 MWp. Vertaald naar
mogelijke opwek komt dit neer op ca. 0,195 TWh (195.000 MWh). Ook hier kan dit getal niet helemaal worden
toegerekend aan de doelstelling in de RES, omdat kleine opweksystemen (< 15 kWp, ongeveer 40 panelen)
hierin niet meegenomen mogen worden.




5   Dit zijn de meest recent beschikbare cijfers in het ‘Verzilver uw dak dashboard’

6   Bron: Klimaatmonitor




5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Concluderend betekent dit dat 90% van de daken in Vijfheerenlanden nog geen panelen hebben, waarvan 80%
van het totaal aan vermogen nog niet benut is. Er is dus nog veel onbenut potentieel in Vijfheerenlanden.
Figuur 2 splitst de nog onbenutte opwek uit naar de verschillende type daken. Ook in termen van de onbenutte
potentie zijn bedrijfsdaken nog de grootste bron.

                                    Onbenutte opwek zonnepanelen op daken - Eind 2021
                      0.1
                     0.09
                     0.08
                     0.07
      Opwek in TWh




                     0.06
                     0.05
                               0.092
                     0.04
                     0.03                            0.055
                     0.02
                                                                                0.027                                   0.010
                     0.01
                                                                                                          0.011
                       0
                            Bedrijfsdaken          Woningen                   Agrarisch                  Overig     Maatschappelijk

Figuur 2: Gecalculeerde inschatting onbenutte opwek door zonnepanelen op daken in gemeente Vijfheerenlanden

Het onbenutte vermogen in de gemeente Vijfheerenlanden zou dan goed zijn voor ca. 0,195 TWh (195.000
MWh) aan opwek. Ter vergelijking, dat is genoeg elektriciteit voor meer dan 55.000 huishoudens.

          2.3. Ambitie zon op dak
De potentie voor zon op dak zoals beschreven in 2.2 is een theoretische potentie. Dit is een eerste weergave
op basis van de analyse van de geschiktheid van daken. In de praktijk zijn er echter nog veel meer
belemmeringen die ervoor zorgen dat de volledige potentie van zon op dak niet benut wordt. Denk hierbij
bijvoorbeeld aan netcongestie7, een ongeschikte dakconstructie of een lange terugverdientijd. Daarnaast wordt
het realiseren van zonnepanelen ook ervaren als gedoe en hebben mensen en/of ondernemers er gewoonweg
geen zin in. Of de gebruiker (huurder) van het pand wil wel, maar de eigenaar (verhuurder) niet. In hoofdstuk 3
brengen we deze belemmeringen verder in kaart.
De gemeente Vijfheerenlanden zet graag een stip op de horizon: een ambitie voor 2030 om naar toe te
werken, in relatie tot de gestelde regionale doelen vanuit de RES. Tijdens het zon op dak atelier is
uitgesproken dat, ook gezien de variëteit aan uitdagingen, het lastig is om een concrete doelstelling voor zon
op dak te benoemen. Om toch richting te geven aan de ambitie heeft de gemeente ervoor gekozen om een
tweetal mogelijke scenario’s voor de ontwikkeling van zon op dak op te nemen: een autonoom
ontwikkelscenario en een versnellingsscenario.
Bij het autonoom ontwikkelscenario is er uitgegaan van een conservatieve autonome groei van 5% (ter
vergelijking, de afgelopen 3 jaren is de hoeveelheid stroom uit zon gegroeid met een waarde van tussen de
20% en 50% per jaar)8. Bij het versnellingsscenario wordt uitgegaan van de situatie dat er geen extra
windturbines worden geplaatst in Vijfheerenlanden en het restant van het RES bod voor 2030 dus voldaan
moet worden met grootschalige zon op dak (>15 kWp).




7   Dit speelt binnen de gemeente Vijfheerenlanden momenteel niet, maar dient wel in de gaten te worden gehouden.

8   Bron: Klimaatmonitor




6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                    Mogelijke scenario's ontwikkeling grootschalig zon op dak
                   0.080
                                                                                                                                         RES Bod
                   0.070

                   0.060                                                     Al ingevuld door
                                                                            windmolens Autena
    Opwek in TWh




                   0.050
                                                                                                                                          0.043
                   0.040

                   0.030                                                                                                                  0.029
                            0.019
                   0.020

                   0.010

                   0.000
                             2021       2022        2023       2024    2025         2026        2027       2028         2029         2030

                           Autonome groei grootschalig (>15 kWp)      Versnelling grootschalig (>15 kWp)          Doel grootschalig t.b.v. RES


Figuur 3: Gecalculeerde inschatting naar theoretisch mogelijke scenario's voor de ontwikkeling van zon op dak

De getallen in deze scenario’s betreffen alleen de opwek van zonnestroom uit grootschalige opweksystemen (>
15 kWp). In hoofdstuk 2.1 betreft dit alle opwek uit zonnepanelen op dak (grootschalig en kleinschalig),
hierdoor komen deze getallen niet overeen (0,051 vs. 0,019 TWh). Ook betreft het getal uit 2021 in
bovenstaande figuur (0,019 TWh) de stroom die over 2021 is opgewekt, terwijl het getal in 2.1 (0.051 TWh) de
stroom die uit al het opgestelde vermogen aan het eind van 2021 opgewekt kan worden. Hierbij zijn dus alle
panelen die in 2021 zijn geplaatst, maar nog niet (significant) bijdroegen aan de daadwerkelijke productie van
zonnestroom in 2021, wel meegenomen.
In het versnellingsscenario is er rekenkundig gekeken naar de groei die benodigd is, om het additionele bod
vanuit de RES in te kunnen vullen met alleen grootschalig zon op dak. Deze groei dient daardoor hoger te
liggen dan de aanname van een autonome groei van 5% per jaar. Hierdoor is er ten opzichte van het
vertrekpunt in 2021 nog zo’n 375.000 m2 aan additionele oppervlakte aan grootschalige opwek, gezien dat het
oppervlakte aan grootschalige opwek moet groeien van 300.000 m2 (in 2021) naar 675.000 m2 (in 2030) om tot
een opwek van 0,072 TWh te komen.




3. Belemmeringen, oplossingsrichtingen en
   acties voor zon op dak
Het realiseren van zonnepanelen op (grote) daken klinkt wellicht gemakkelijk. Maar de praktijk kent
verschillende technische, financiële en maatschappelijke belemmeringen. De belemmeringen zijn
geïdentificeerd tijdens de atelierbijeenkomsten en aangevuld met kennis uit de praktijk. Vervolgens komen
oplossingsrichtingen en mogelijke acties aan bod. Ook deze zijn ingebracht tijdens de atelierbijeenkomsten en
aangevuld met kennis en ervaring van de gemeente Vijfheerenlanden en Over Morgen.

De volgende tabel geeft een overzicht van de geschetste belemmeringen, oplossingsrichtingen en acties. Dit
overzicht is niet uitputtend en compleet. Er zijn vaak meerdere denkbare oplossingen en deze kunnen ook in
de loop van de tijd ontstaan. Ook is er (nog) niet aan elke oplossingsrichting een actie en/of rol gekoppeld.




7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>    Thema                                  Belemmering                             Oplossingsrichting                     Acties & mogelijkheden
    Financiering                           Business case                           Behouden financiële                    Subsidie onder
                                                                                   regelingen                             voorwaarden
                                                                                   Investeerders betrekken
                                           Bijkomende kosten                       Subsidie voor advies
                                                                                   constructeur
                                           Financiering van gebouw
    Technisch                              (On)geschiktheid dak                    Dakbelasting verlagen                  Lichtgewicht
                                                                                                                          zonnepanelen
                                           Beperkingen vanuit het                  Flexibiliteit inbouwen en              Lokale energienetwerken/
                                           elektriciteitsnet                       verbruiksmanagement                    samenwerken achter de
                                                                                                                          meter
                                                                                   Communicatie over                      Samenspel tussen Stedin
                                                                                   situatie en mogelijkheden              en gemeente
    Ondernemers                            Gebruiker pand ≠                        Informatie over                        Communiceren over de
                                           eigenaar van het dak                    verschillende                          voordelen voor eigenaren
                                                                                   financieringsconstructies              en huurders
                                                                                   en benaderen eigenaren
                                           Prioritering                            Ruimte voor initiatief                 Inzet lokale
                                                                                                                          ambassadeurs als
                                                                                                                          energiecoöperaties
                                                                                   Ondernemers gezamenlijk                Collectieve inkoopactie
                                                                                   aan de slag
                                           Onzekerheid bij                                                                Ontzorgen; zorgen voor
                                           ondernemers                                                                    betrouwbare partners
    Beleid en rol gemeente                 Beperkte invloedssfeer                  Verplichten zon op dak                 Toepassing Besluit
                                                                                                                          bouwwerken
                                                                                                                          leefomgeving (Bbl)
                                                                                   Zonnepanelen buiten de                 Mogelijkheden WOZ-
                                                                                   WOZ houden                             waarde onderzoeken
                                           Eigen vastgoed                          Goede voorbeeld geven
    Onafhankelijke                         Behoefte aan                            Energieloket voor                      Verkennen Energieloket
    advisering                             onafhankelijke advisering               bedrijven en inwoners                  voor bedrijven
    Communicatie &                         Urgentie                                Communicatie                           Communicatie-aanpak per
    bewustwording                                                                                                         doelgroep, inzet op
                                                                                                                          gerichte kanalen
                                                                                                                          Goede voorbeelden
                                                                                                                          Inzicht geven in potentie
                                                                                                                          zon op dak
                                           Urgentie en kennisdeling                Rol
                                                                                   ondernemersverenigingen
                                                                                   onderzoeken


        3.1. Financiering
             3.1.1. Belemmeringen
Business case

In sommige gevallen is de terugverdientijd van de installatie “te lang”9 of is de businesscase negatief (zelfs met
saldering of subsidie). Dat komt bijvoorbeeld doordat de kosten van verzwaring van de aansluiting niet
opwegen tegen de opbrengsten van de installatie. Of doordat er aanpassingen aan de dakconstructie of
dakbedekking nodig zijn waardoor de realisatie van zonnepanelen niet interessant is.



9   Wat ‘te lang’ is, is mede afhankelijk van perceptie. Momenteel verdienen alle investeringen zich terug op termijn, maar die termijnen lopen uiteen van 3 tot
20 jaar).




8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Een belangrijke component van het verdienmodel van zonnepanelen is niet alleen simpelweg de eigen opwek
van stroom, maar ook de vergoeding die iemand krijgt voor het terugleveren van stroom aan het net. Deze
terugleververgoeding is een fractie van de huidige stroomprijzen (op het moment van schrijven krijgt men 7
eurocent voor één kWh stroom, maar kost deze ca. 40-80 eurocent). Als teruglevering een significant deel van
de business case behelst, kan dit ook zorgen voor een (te) lange terugverdientijd.

Hoewel de hoge energietarieven uiteindelijk de business case voor zonnepanelen beter maken, kunnen de
hogere energietarieven er ook voor zorgen dat er minder panelen gekocht worden. Dit zou kunnen leiden tot
verder onbenut dak, wat niet wenselijk is. De energieprijzenstijging heeft namelijk ook de panelen zelf veel
duurder gemaakt. Als de elektriciteitsprijzen de komende jaren weer naar normale waarden gaan dalen, zal dit
betekenen dat de investering in de panelen relatief groter is dan het verdienpotentieel door de hogere prijzen.

Bijkomende kosten

Zoals al benoemd onder ‘te lange terugverdientijd’ kunnen er bijkomende kosten bij het plaatsen van
zonnepanelen zijn die niet onder de panelen zelf vallen. Ook is het mogelijk dat geplande investeringen, zoals
vernieuwing van de dakbedekking, naar voren gehaald dienen te worden om de zonnepanelen te kunnen
plaatsen. Doordat op deze manier middelen eerder worden afgeschreven dan gepland, wordt er waarde
vernietigd.

Verzekering
De verzekeringspremie kan aanzienlijk stijgen of verzekeraars sluiten zonne-installaties in gevallen zelfs
helemaal uit (of stellen hoge voorwaarden). Dit in verband met het risico op brand in relatie tot de waarde van
het pand en de inboedel. Bijvoorbeeld voor distributiecentra, datacentra en koelhuizen vormt dit een probleem.
Ook kan het zo zijn dat de verzekeraar extra eisen stelt bij het plaatsen van zonnepanelen, zoals het indienen
van een opleveringsrapport, een Scope 12 inspectie, constructieberekeningen, garantieverklaringen en
productrelevante gegevens van de installatie. Dit kan tot een dusdanig grote regeldruk en/of extra kosten
leiden dat geïnteresseerden afhaken.

Financiering van gebouw

In veel gevallen kunnen externe partijen zonnepanelen plaatsen, die hebben toestemming van de
gebouweigenaar nodig. Dit zorgt echter ook voor een aantal risico’s en vragen bij de gebouweigenaar. Hoe
wordt het verdienmodel verdeeld? Wat gebeurt er als het gebouw in waarde daalt door de panelen? Wat
gebeurt er met de panelen als er wordt verhuisd? Deze onzekerheden kunnen gebouweigenaren belemmeren
in het doen besluiten tot een investering.

       3.1.2. Oplossingsrichtingen
Behouden bestaande financiële regelingen

Een aantal bestaande regelingen rondom de verlening van financiële steun bij het opwekken van zonne-
energie wordt de komende jaren afgebouwd. Dit komt met name doordat de kosten voor zonnepanelen en
bijbehorende zaken de afgelopen jaren zo sterk in kosten zijn gedaald dat zonnepanelen zonder deze
regelingen al snel rendabel zijn. Dit zijn onder andere de regeling Stimulering Duurzame Energieproductie en
Klimaattransitie (SDE++), de Postcoderoos-regeling (vervangen door de Subsidieregeling Coöperatieve
Energieopwekking (SCE) en de salderingsregeling. Het inzetten op behoud van deze regeling zal leiden tot een
grotere groei van zonnepanelen.

Postcoderoos-regeling
De postcoderoos-regeling is een, inmiddels al vervangen regeling, die lokale initiatieven tot het coöperatief
opwekken van duurzame energie stimuleert. De regeling manifesteert zich als een korting op de
energiebelasting, waardoor het een simpele en toegankelijke regeling is om snel tot een betere business case
te komen.



9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Investeerders betrekken

Aangezien de opwek van zonne-energie een steeds betere business case vormt, zeker gezien de huidige
elektriciteitsprijzen, zijn er voldoende investeerders bereid om (mede) te financieren in de aankoop van
zonnepanelen. Ook met een SDE++ beschikking kan eenvoudig als onderpand worden gebruikt bij een bank.
Het goed in kaart brengen van deze investeerders en het contact tussen initiatiefnemers en deze investeerders
makkelijker maken, leidt ertoe dat er sneller een goed financieel plan voor het investeren in zonnepanelen ligt.

Subsidie voor advies constructeur

Vaak weten initiatiefnemers niet of hun dak wel of niet geschikt is voor het plaatsen van zonnepanelen. Zij
willen dit dan graag onderzoeken, maar het zou jammer zijn om kosten te maken voor een eventueel
onderzoek naar de technische haalbaarheid als dit uiteindelijk niet mogelijk blijkt te zijn. Om dit probleem te
omzeilen kan er een subsidie aangeboden worden om het advies van de constructeur gesubsidieerd te krijgen,
zo zullen er meer geïnteresseerden een dusdanig onderzoek aanvragen, omdat het risico wordt
geminimaliseerd.

        3.1.3. Acties
Subsidie onder voorwaarden

Een belangrijke belemmering voor initiatiefnemers is het risico dat gepaard gaat met de investering in
zonnepanelen. Echter is er in veel gevallen een goede business case te vormen rondom deze investering,
waardoor het financieel onlogisch zou zijn voor overheden om in alle gevallen te subsidiëren. Een subsidie
onder voorwaarden biedt hierin uitkomst, waardoor een ondernemer een subsidie terug dient te betalen als
uiteindelijk blijkt dat zijn investering heeft geleid tot een positief en goed resultaat.

Door in het aanbieden van financiële steun al direct en actiegericht steun te bieden voor zonnepanelen, kunnen
belemmeringen makkelijker weggenomen worden. Zo kan er in plaats van subsidie op panelen, ook direct
panelen aangeboden worden als subsidieregeling.

     3.2. Technisch
        3.2.1. Belemmeringen
(On)geschiktheid van het dak

Door een ongeschikte dakconstructie kan het plaatsen van zonnepanelen de belasting van het dak te zwaar
maken, waardoor deze instabiel kan worden. Echter momenteel zijn er steeds meer lichtgewicht zonnepanelen
op de markt verkrijgbaar om dit probleem te ondervangen. Ook is het mogelijk dat de zonnepanelen zelf niet te
zwaar zijn, maar dat het dak het extra gewicht dat veroorzaakt wordt tijdens het plegen van onderhoud wel
voor een instabiel dak zorgt. Vanuit provincie Utrecht/gemeente Vijfheerenlanden kan een gratis dakscan
worden uitgevoerd met gratis constructieberekening.

Beperkingen vanuit het elektriciteitsnet

De problematiek rondom netcongestie zorgt voor meerdere belemmeringen van technische aard. In de
gemeente Vijfheerenlanden is er momenteel geen beperking, maar is het belangrijk om de ontwikkelingen goed
op de voet te volgen. Immers naast netcongestie hebben de netbeheerders ook (langere) tijd nodig om een
aansluiting te verzwaren.

Zo is het mogelijk dat netbeheerders in gebieden met netcongestie simpelweg geen aansluiting realiseren
binnen korte tijd. Ook is het mogelijk dat oplossingsrichtingen om de problematiek van netcongestie te
omzeilen simpelweg niet haalbaar zijn. Zo kan energieopslag niet toegestaan zijn door een netbeheerder, of
kan het simpelweg te duur zijn. Ook kan het door configuratie in het net onmogelijk gemaakt worden om
energie terug te leveren, of bijvoorbeeld energie direct aan andere panden te leveren. De energie-infrastructuur



10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>is uiteraard niet alleen van belang voor het aansluiten van zonnepanelen, maar ook voor andere
gebiedsontwikkelingen.

        3.2.2. Oplossingsrichtingen
Dakbelasting verlagen

Als de dakconstructie het gewicht van de zonnepanelen en eventueel extra gewicht in het geval van onderhoud
niet aan kan, is het mogelijk om over te schakelen op lichtere zonnepanelen, waardoor het technisch weer
mogelijk kan zijn de panelen te plaatsen. Ook kan ervoor gekozen worden om minder panelen te plaatsen.
Dan is het wel belangrijk om oog te houden voor de terugverdientijd, die wordt namelijk langer. Bovendien
wordt bij deze keuze niet het volledige dakpotentieel benut.

Flexibiliteit inbouwen en verbruiksmanagement

Bij beperkingen vanuit het elektriciteitsnet is het goed om na te denken over wat er wél nog kan. Zo zou het
kunnen zijn dat de netbeheerder een kleinere aansluiting wel toestaat. Dan is het een goed idee om na te
denken over oplossingen die ervoor zorgen dat de druk op het net verlaagd wordt. Opties kunnen het plaatsen
van een accu zijn, of juist minder of meer elektriciteit direct op locatie (achter de meter) te verbruiken. Zo kan
zonne-energie ook gebruikt worden om auto’s op te laden. Auto’s zouden zelfs in het geval van bi-directioneel
laden ook als een accu kunnen dienen. Als er geen mogelijkheid is om direct opgewekte elektriciteit achter de
meter te verbruiken kan er ook gekozen worden om verbruik slimmer te verdelen.

Heldere communicatie over situatie en mogelijkheden

Netcongestie roept veel vragen op: wat is er wel en wat is er niet mogelijk op het elektriciteitsnet? Kan ik nog
voldoende stroom afnemen en terugleveren op het net? Verschillende ondernemers hebben tijdens de ateliers
aangegeven dat zij behoefte hebben aan heldere communicatie over de situatie, actuele ontwikkelingen en
mogelijkheden.

        3.2.3. Acties
Lokale energienetwerken/ samenwerken achter de meter

Een lokaal energienetwerk heeft nut wanneer er sprake is van een gebied waar zich zowel gebruik en
(potentiële) opwek van elektriciteit dicht bij elkaar bevinden, zoals bedrijventerreinen. Indien vraag en aanbod
lokaal en direct met elkaar verbonden worden, kan het landelijke transportnet ontzien worden en de
problematiek van netcongestie omzeild. Een bedrijf kan er dan ook voor kiezen om samen de meter te delen,
waardoor er maar één aansluiting nodig is op het transportnet. Deze actie is maatwerk.

Communicatie over de netcapaciteit

De acties om duidelijk te communiceren over de mogelijkheden met betrekking tot het elektriciteitsnet zijn
verbonden aan Stedin. De netbeheerder heeft het best zicht op de actuele status. Voor de communicatie-
uitingen kan er een samenspel met de gemeente worden opgezet.

     3.3. Ondernemers
        3.3.1. Belemmeringen
Gebruiker pand ≠ eigenaar van het dak

Bij huurder-eigenaar situaties is de gebruiker van het pand vaak niet de eigenaar van het gebouw en daarmee
het dak. De eigenaar van het bedrijfspand moet te allen tijde toestemming verlenen om zonnepanelen op het
dak te realiseren. De eigenaar heeft de uiteindelijke beslissingsbevoegdheid. In de praktijk blijkt dat het niet
altijd gemakkelijk is om de eigenaar van het pand te benaderen, bijvoorbeeld wanneer contactgegevens niet




11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>bekend zijn of het gaat om een (grote) vastgoedeigenaar van ver buiten de gemeente. Tot slot kan de focus
van de gebouweigenaar ook minder op verduurzaming liggen.

Prioritering

Steeds meer ondernemers besteden aandacht aan duurzaamheid en duurzaam ondernemen10. Daarnaast zijn
ondernemers uiteraard ook druk met hun corebusiness, de dagelijkse gang van zaken en andere
(verduurzamings-) opgaven, bijvoorbeeld de Energielabel C-verplichting. Verduurzaming en zonnepanelen kan
hierdoor logischerwijs soms niet tot de prioriteiten behoren, maar wel een oplossing zijn. Er is vaak beperkte
tijd om te informeren, kennis op te doen van bijvoorbeeld zonnepanelen op dak en op zoek te gaan naar een
installateur.

Daarnaast komt soms de vraag naar boven waarvoor een dak het best ingezet kan worden, bijvoorbeeld met
zonnepanelen om zo een steentje bij te dragen aan een duurzaam energiesysteem of om te kiezen voor een
groen dak met het oog op klimaatadaptatie en hittestress of toch een combinatie van deze.

Onzekerheid bij ondernemers

Een andere belemmering voor ondernemers om (nog) niet te kiezen voor zonnepanelen op het dak is
onzekerheid ten aanzien van de huidige bedrijfsactiviteit. Denk aan onzekerheid over de ontwikkeling van het
bedrijf en de economie. Blijft de ondernemer de komende 15 jaar in hetzelfde pand? Hoe gaat het bedrijf zich
ontwikkelen?

            3.3.2. Oplossingsrichtingen
Benaderen eigenaren

Wanneer de gebruiker van het pand niet de eigenaar is, helpt het om helder te krijgen wie de eigenaar van het
gebouw is en hoe daarmee in contact kan worden gekomen. Daarvoor zijn twee denkrichtingen. Allereerst kan
contact met de vastgoedeigenaar worden gezocht via de huurder van het pand indien er geen direct contact is
tussen eigenaar en huurder. Wanneer verhuurders van panden wel bekend zijn, is het belangrijk om met hen
samen te werken. Door een gezamenlijke overlegstructuur met vastgoedeigenaren en huurders kan het
realiseren van zon op dak op die daken ook meer kans hebben op succes.

Tijdens het atelier is ook ingebracht dat het voor een verhuurder soms onduidelijk is wat de voor- en nadelen
voor eigenaren en huurders zijn. Er is behoefte aan meer uitleg over de verschillende financieringsconstructies
en welke voor- en nadelen dit oplevert voor zowel eigenaar als huurder.

Ruimte voor initiatief

Om de ondernemer te ontzorgen kan het een optie zijn om het initiatief en bijbehorende taken (deels) bij
werknemers van het bedrijf te beleggen of om dit in gezamenlijkheid op te pakken. Op deze manier wordt de
werkgever ontlast en worden er gezamenlijk vraagstukken uitgezocht en stappen gezet. Het zou ook een optie
zijn om dit gezamenlijke initiatief voort te zetten en er bijvoorbeeld een coöperatief project van te maken, zodat
werknemers ook financieel deel kunnen nemen.

Ondernemers gezamenlijk aan de slag

Een andere oplossingsrichting is dat ondernemers gezamenlijk aan de slag gaan. Ook op deze manier kunnen
taken verdeeld worden en/of in gezamenlijkheid worden opgepakt. Eventueel kunnen ondernemers ook het
gesprek aangaan met ondernemers die al zonnepanelen op hun dak hebben gerealiseerd, zo kunnen er
ervaringen en tips worden uitgewisseld.



10   Hetgeen ook onderdeel is van het Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) in combinatie met de Sustainable Development Goals (SDG’s).




12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>            3.3.3. Acties
Inzetten lokale ambassadeurs

Energiecoöperaties, spelers uit lokale netwerken of gedreven enthousiastelingen kunnen een rol invullen als
lokale ambassadeur. Een lokale ambassadeur kan bijvoorbeeld meer vertellen over de noodzaak en voordelen
van zon op dak uitdragen. Dit kan een ondernemer zijn die al zonnepanelen op het dak heeft, maar ook een
bedrijfsvereniging kan een dergelijke rol invullen door haar leden te enthousiasmeren om aan de slag te gaan
met zon op dak.

Communicatie over voor- en nadelen eigenaren – huurders

Inzicht in de financieringsconstructies en voor- en nadelen voor eigenaren en huurders kan vervolgens
meegenomen worden in de communicatie. Hierdoor wordt de informatie toegankelijker.

Collectieve inkoopactie

Een actie om als ondernemers samen aan de slag te gaan, kan in de vorm van een collectieve inkoopactie.
Maar ook kan er gevraagd worden of een organisatie als een energiecoöperatie hierbij kan helpen.

       3.4. Beleid en rol gemeente
            3.4.1. Belemmeringen
Beperkte invloedsfeer

De beslissingsbevoegdheid bij de keuze om wel of geen zonnepanelen op dak te realiseren ligt bij de
dakeigenaar (en/of wens van de gebruiker). Er zijn (vooralsnog) geen juridische instrumenten van de gemeente
om hier op te sturen. De invloedssfeer van gemeenten is wat dat betreft beperkt. Uiteraard kan de gemeente
wel keuzes maken over het gemeentelijk vastgoed. Verder kan de gemeente stimuleren.

WOZ-waarde
Een benoemde extra kostenpost tijdens het atelier is een stijging van de WOZ-waarde als gevolg van de
realisatie van zonnepanelen op het dak. Dit wordt door sommigen ondernemers als een belemmering gezien.

            3.4.2. Oplossingsrichtingen
Verplichten zon op dak

Een van de aangehaalde oplossingsrichtingen is om te onderzoeken of het mogelijk is om zonnepanelen te
verplichten en/of hier een regeling over op te nemen in bijvoorbeeld de Omgevingswet. Met de invoer van de
Omgevingswet, naar verwachting begin 2023, wordt het bouwbesluit 2012 vervangen door het Bouwbesluit
Leefomgeving (Bbl). In het Bbl krijgen gemeenten maatwerkbevoegdheden om bedrijven te verplichten om
zonnepanelen op industriedaken en daken met overige gebruiksfuncties te plaatsen. Deze bevoegdheden
beperken zich tot het verplichten van opwek tot het eigen verbruik van de locatie. Het kabinet wil de uitrol op
nieuwe utiliteitsgebouwen ook verplichten11.

Mogelijkheden WOZ-waarde onderzoeken

Tijdens een van de zon op dak ateliers is geopperd om te onderzoeken of het mogelijk is om zonnepanelen
buiten de bepaling van de WOZ-waarde te houden. De WOZ-waarde wordt bepaald door de gemeente, het
verkennen van de mogelijkheden ligt daarmee binnen de invloedsfeer van de gemeente.




11   Bron: https://solarmagazine.nl/nieuws-zonne-energie/i27236/kabinet-wil-zonnepanelen-vanaf-2025-verplichten-op-nieuwe-utiliteitsgebouwen




13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Goede voorbeeld geven

Zoals gezegd heeft de gemeente Vijfheerenlanden wel zeggenschap over de eigen daken. De gemeente kan
het goede voorbeeld geven door op haar eigen panden aan de slag te gaan met de realisatie van
zonnepanelen. Op deze manier kan de gemeente een voorbeeldrol vervullen.

Verder kan de gemeente ook een rol spelen op het gebied van communicatie, dit komt in paragraaf 3.6 aan de
orde.

        3.4.3. Acties
Toepassing Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl)

Te zijner tijd kan er onderzocht worden hoe de maatwerkbevoegdheden binnen de gemeente kunnen worden
toegepast.

     3.5. Onafhankelijke advisering
        3.5.1. Belemmeringen
Behoefte aan (onafhankelijke) advisering

Tijdens het atelier werd behoefte aan (onafhankelijke) advisering ook als belemmering aangehaald. Waar
begin je met een zonnedak? Waar doe je wel en niet goed aan en wat komt er in de praktijk allemaal bij kijken?
Zulke soort vragen kunnen bij ondernemers en inwoners leven die aan de slag willen met zonnepanelen.
Doordat veel ondernemers benaderd worden door een wirwar aan adviseurs, ontstaat er daarnaast soms ook
onzekerheid over juiste, betrouwbare en onafhankelijke advisering. Er is behoefte aan kennis en inzicht om een
goede afweging te kunnen maken.

        3.5.2. Oplossingsrichtingen
Energieloket voor bedrijven en inwoners

Het Energieloket is een plek waar men terecht kan met vragen over de verduurzaming van de
energievoorziening: van isolatie tot aan opwek met zonnepanelen. Momenteel is er al een Regionaal
Energieloket waar inwoners terecht kunnen met vragen over hun woning.

In het atelier is door deelnemers gesuggereerd om een energieloket voor gebouweigenaren met grote daken
op te zetten. Zodat er één centraal punt is waar men direct goede, betrouwbare en onafhankelijke informatie
kan inwinnen.

        3.5.3. Acties
Energieloket voor bedrijven

Bijbehorende actie is om te verkennen of het mogelijk is om een energieloket voor bedrijven en
gebouweigenaren van grote daken te faciliteren. Deze verkenning kan in samenwerking met de provincie en/of
regio worden opgepakt. Een belangrijke vraag hierbij is wie dit gaat aansturen en waar hiervoor de
verantwoordelijkheid ligt.

     3.6. Communicatie & bewustwording
        3.6.1. Belemmeringen
Urgentie

Hoewel de noodzaak voor maatregelen gericht op energietransitie en de klimaatcrisis veelal bekend is, werd
tijdens het atelier benoemd dat de urgentie nog niet altijd gevoeld wordt om daarnaar te handelen. Belangrijke




14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>kanttekening hierbij is dat er uiteraard ook andere opgaven en uitdagingen spelen, het is dus niet eenduidig te
zeggen dat de urgentie wel of niet gevoeld wordt. Ook in de context van de stijgende energieprijzen.

       3.6.2. Oplossingsrichtingen
Communicatie

Om mensen aan te zetten tot actie, is het belangrijk dat ze allereerst goed geïnformeerd zijn. Goede en
laagdrempelige informatievoorziening draagt bij aan bewustwording. Proactief communiceren en adviseren is
daarin belangrijk. Zo kan het inzichtelijk maken van de kosten en baten die gepaard gaan met zon op dak
mensen activeren. Tijdens het atelier werd benoemd dat er in de communicatie ook aandacht besteed mag
worden aan consequenties, bijvoorbeeld dat er meer zon op land nodig kan zijn als daken niet benut worden.
Of om juist te benadrukken dat het niet alleen om duurzame energie, maar ook om de toekomst van kinderen
en kleinkinderen gaat.

Toch is het goed om te beseffen dat ook geïnformeerde mensen, zelfs bij een positieve business case, niet
automatisch de gewenste beslissing nemen, daardoor blijft actie soms uit. Enkel informeren is niet voldoende,
het gaat ook om prikkelen, verleiden en de urgentie laten beleven. Hiervoor zijn tal van (gedrags)instrumenten
in te zetten.

Verkennen rol ondernemersverenigingen

Een ondernemersvereniging is een netwerk van meerdere ondernemers. De gemeente kent meerdere
ondernemersverenigingen. Er is geopperd om nader te verkennen welke rol ondernemersverenigingen in de
communicatie en kennisdeling kunnen en willen spelen op het gebied van zonnepanelen op dak.

       3.6.3. Acties
Communicatie-aanpak per doelgroep

Het opstellen van een communicatie-aanpak per doelgroep. Voorbeelden van doelgroepen zijn agrarische
bedrijven, bedrijventerreinen of verhuurders. Door aan te sluiten bij de beleving van deze groepen en in te
spelen op waar zij gevoelig voor zijn, wordt de kans op een positieve houding groter en is men waarschijnlijk
sneller geneigd tot actie over te gaan.

In deze communicatie-aanpak kunnen verschillende beschreven oplossingsrichtingen en acties meegenomen
worden, zoals de inzet van lokale ambassadeurs voor communicatie en bewustwording, het stimuleren van
gesprekken met energiecoaches, wijzen op de mogelijkheden van het huidige energieloket of bestaande
subsidieregelingen et cetera. Hierbij kan ook bewust gekozen worden voor de inzet van (communicatie)kanalen
gericht op bepaalde doelgroepen.

Communiceren over goede voorbeelden

In deze communicatie kan er gebruik gemaakt worden van goede voorbeelden. Dit werkt enthousiasmerend en
kan twijfelaars over de streep trekken. Door aandacht aan de goede voorbeelden te besteden kan ook het
gesprek op gang komen tussen dakeigenaren.

Inzicht geven in de potentie

In hoofdstuk 2 is inzicht gegeven in de potentie voor zon op dak in de gemeente Vijfheerenlanden. Tijdens het
tweede atelier werd geopperd om deze inzichten juist te gebruiken in de communicatie. Zo wordt er duidelijk
hoe groot de potentie is en waar er kansen liggen. Dit kan bijvoorbeeld ook energiecoöperaties helpen om het
gesprek te starten met dakeigenaren.




15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>4. Aanbevelingen en kansen
Meer zonnepanelen op daken klinkt vaak als een voor de hand liggende oplossing. Toch is de praktijk
weerbarstiger en zijn er meerdere uitdagingen op dat gebied. In voorgaande hoofdstukken zijn op basis van
twee atelierbijeenkomsten, kennis en praktijkervaring de verschillende belemmeringen geschetst. Vervolgens
zijn meerdere oplossingsrichtingen aangedragen. Voor een aantal oplossingsrichtingen zijn tijdens de
verschillende bijeenkomsten ook acties bedacht.

Afsluitend volgen hieronder een aantal aanbevelingen en kansen, waarmee de gemeente Vijfheerenlanden aan
de slag kan om een vervolg te kunnen geven aan dit versnellingsprogramma:

       •     Als voorbeeldfunctie ervoor zorg te dragen dat al het gemeentelijk vastgoed wordt voorzien van
             zonnepanelen. Geadviseerd wordt om – op basis van de beperkte beschikbare gegevens – het
             gemeentelijk vastgoed versneld te verduurzamen te beginnen met de 5 tot 10 grootste
             energieverbruikers. Hierdoor kan niet alleen binnen een relatief korte tijd een grote mate van CO2-
             reductie behaald worden, maar ook effectief worden bijgedragen aan de RES-doelstellingen. Denk
             daarbij aan alle brandweerkazernes, maar ook aan scholen, gemeentewerven en multifunctionele
             centra. Parallel hieraan wordt geadviseerd om in 2023 een stappenplan of routekaart op te stellen
             welke gebouwen van de gemeente wanneer kunnen worden verduurzaamd o.a. door het voorzien van
             zonnepanelen in afstemming met het meerjarig onderhoudsprogramma (MJOP). Overigens zal hierbij
             gelden dat de kost voor de baat uitgaat.
       •     Door bedrijven die al zonnepanelen op hun dak hebben liggen via de gemeente te faciliteren om hun
             maatschappelijke betrokkenheid uit te dragen.
       •     Het bij elkaar brengen van verschillende ketenpartners om zo te zorgen voor ontzorging van
             ondernemers die interesse hebben in het installeren van een grootschalige installatie12.
       •     Een subsidie verstrekken van €500 voor particulieren met een zonnedak groter dan 1,5 kWp (incl. een
             totaal jaarlijks plafondbedrag). Voor bedrijven een subsidie van €25.000 per MWp met een maximum
             van €50.00013.
       •     De situatie en ontwikkelingen omtrent netgebruik en aansluitingen goed in de gaten houden, periodiek
             overleggen met de netbeheerders en hier tijdig en transparant over communiceren.
       •     Een pilotproject met accu’s (bij een particulier en op een bedrijventerrein) te stimuleren en daarin zelf
             ook een financiële bijdrage te leveren.
       •     Een projectleider/omgevingsmanager zon op dak aan te stellen samen met het bedrijfsleven en daarbij
             ook te betrekken: de duurzame leefomgeving integraal met andere (gebieds-)opgaven op te pakken.
             Denk bijvoorbeeld aan verdere verduurzaming van de gebouwde omgeving of het stimuleren van
             duurzamere/circulaire zonnepanelen, maar ook aan het monitoren van de voortgang om ook aan de
             RES-regio te kunnen rapporteren12.
       •     Zorgen voor een goede afstemming met het beleidskader energietransitie.




12   Een voorbeeld hiervan is de gemeente Utrecht, die met ketenpartners samenwerk in het Zonnepact: https://www.utrecht.nl/ondernemen/duurzaam-
ondernemen/hulpmiddelen-duurzaam-ondernemen/zonne-energie/zonnepact-samenwerken-voor-meer-zonne-energie/

13   Een indicatieve voorbeeldberekening van de benodigde hoogte van de gemeentelijke ondersteuning voor ondernemersubsidies en het aanstellen van
een projectleider/omgevingsmanager is te vinden op de volgende pagina




16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Indicatieve voorbeeldberekening hoogte gemeentelijke ondersteuning
Op verzoek van de gemeente hebben we een indicatieve berekening gemaakt wat de jaarlijkse kosten van de
subsidie aan ondernemers en het aanstellen van een projectleider/omgevingsmanager zou kunnen zijn.
Hierbij moet vermeld worden dat dit een eerste indicatie is op basis van een aantal zeer grove aannames, en
er een verdiepend onderzoek nodig is om tot een meer nauwkeurig bedrag te komen.

Aannames voor deze berekening zijn:

     •     Totale potentie van bedrijven/agrariërs in Vijfheerenlanden is nog 4300 onbenutte daken met 146
           MWp aan potentieel vermogen (op basis van het dashboard).
     •     Hiervan nemen we aan dat zo’n 33% mogelijk gebruik van een subsidie zal maken tot aan 2030. De
           rest is ofwel niet geïnteresseerd of kan/wil vanwege andere (niet-financiële) redenen (nog) geen
           gebruik maken van zonnepanelen.
     •     Een subsidie van €25.000 per 1 MWp met een max van €50.000 per ondernemer. Een 1 MWp
           systeem is groot (~2500 panelen).
               o Noot over de hoogte van de €25.000. Voor een groter systeem schatten we de kosten per
                    zonnepaneel op ongeveer €250. Een 1 MWp systeem kost dan €625.000, waarmee de
                    subsidie 4% van de totale investering in panelen is. Dit lijkt aan de lage kant, maar voor
                    grotere opweksystemen zijn ook andere subsidies beschikbaar zoals SDE++,
                    investeringsaftrek en salderingsregelingen.
     •     Voor de projectleider/omgevingsmanager rekenen we totale personeelskosten van €125.000 voor 1
           FTE (voor een senior projectleider/omgevingsmanager). De omgevingsmanager wordt aangesteld
           voor 0,5 FTE.

De totale ingeschatte kosten zijn dan:
                                  €
         (146 MWp ∗ 33% ∗ 25.000 MWp) + (0,5 FTE ∗ €125.000 ∗ 7 jaar)   ~1.645.000
                                                                      =            = ~235.000 per jaar
                                  7 jaar                                    7



Voor het opstellen van een stappenplan/routekaart voor het verduurzamen van het gemeentelijk
maatschappelijk vastgoed worden de kosten geraamd op ca. €50.000. Uit dit stappenplan/routekaart zal dan
volgen wat de structurele kosten per jaar zullen worden, maar tevens ook de inverdieneffecten inzichtelijk
gemaakt kunnen worden van de verduurzamingsmaatregelen.




17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>5. Bijlage: opbrengst zon op dak ateliers




18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>