<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                Aan de gemeenteraad van Vijfheerenlanden




REKENKAMER



Ons kenmerk    :

Onderwerp      : Rekenkamerbrief                Datum   : 17 december 2024
                 Toegankelijkheid Stemlokalen
                 Vijfheerenlanden




Geachte leden van de gemeenteraad,

Op 6 juni 2024 vonden de verkiezingen voor het Europees Parlement plaats. De rekenkamer
Vijfheerenlanden heeft besloten om op die dag onderzoek te doen naar de toegankelijkheid
van de stembureaus binnen de gemeente Vijfheerenlanden voor kiezers met een lichamelijke
beperking. De toegankelijkheid is voor een substantieel deel van de inwoners in
Vijfheerenlanden van belang: zo heeft in 2020 14% van de volwassen inwoners van de
gemeente te maken met een of meer lichamelijke beperkingen.1

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de organisatie van referenda en verkiezingen.
De Kieswet schrijft voor dat kiezers met een lichamelijke beperking zoveel mogelijk zelfstandig
hun stem moeten kunnen uitbrengen. Dat betekent dat alle stemlokalen moeten voldoen aan
de zogenaamde toegankelijkheidseisen. Als dat niet het geval is moet het college van B&W dit
uitleggen aan de gemeenteraad. Deze wettelijke bepalingen komen voort uit het VN-verdrag
Handicap, dat de positie van mensen met een beperking beoogt te verbeteren.

Aanvullend op de observaties tijdens de verkiezingsdag heeft de rekenkamer een
documentstudie uitgevoerd. Daarnaast is gesproken met medewerkers verantwoordelijk voor
de verkiezingen, enkele voorzitters van stembureaus, en een vertegenwoordiger van het
Platform Gehandicaptenbeleid.

In deze rekenkamerbrief berichten wij u over de conclusies en aanbevelingen van het
onderzoek. U treft als bijlage een Nota van Bevindingen van onze observaties op 6 juni als
onderbouwing van onze conclusies en aanbevelingen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Conclusies

1)      De toegankelijkheid van de stembureaus in de gemeente Vijfheerenlanden is over het
        algemeen redelijk tot goed.
Naar oordeel van de rekenkamer voldoen 8 van de 27 stembureau niet.2 Deze stembureaus
voldeden niet geheel aan de criteria die het ministerie van Binnenlandse Zaken stelt. Dat wil
niet zeggen dat deze acht stembureaus voor alle mensen met een lichamelijke beperking
ontoegankelijk zijn. Zo zijn sommige criteria vooral van belang voor mensen met een visuele
beperking en weer andere voor mensen met een beperking aan het bewegingsapparaat.
Enkele opvallende punten die de toegankelijkheid betreffen en die buiten de checklist van de
rekenkamer vielen waren:
            • De aanwezigheid van een stembiljet in braille in de stembureaus op de drie
            locaties van de gemeente.
            • Er is een gesproken kandidatenlijst voor mensen met een visuele beperking
            beschikbaar.
Naar oordeel van de rekenkamer zijn er verschillende aandachtspunten die de toegankelijkheid
van de stembureaus verder kunnen verbeteren.

2)     De rekenkamer constateert eenvoudig te verhelpen tekortkomingen in de
       toegankelijkheid van de stemlokalen.
De belangrijkste zijn3:
           • Bij stembureaus met een drempel bij de toegangsdeur voldeed de overbrugging
           in meer dan de helft van de gevallen niet. Op twee locaties waar de overbrugging
           niet voldeed was daarbij sprake van zeer hoge drempels4.
           • Bij enkele stembureaus zijn de borden of vaandels niet duidelijk zichtbaar vanaf
           de openbare weg.
           • Op enkele locaties verdient de beschikbaarheid en het correcte gebruik van
           invalidenparkeerplaatsen aandacht.
           • Op een locatie bleek het stembureau niet goed toegankelijk voor mensen met
           een scootmobiel.
           • Roosters en kokosmatten vormen op enkele locaties een mogelijke hindernis
           voor mensen met een mobiliteitsbeperking.
           • Enkele locaties met losse vloerbedekking of matten vereisen aandacht om
           struikelgevaar te verminderen. Dit kan eenvoudig worden verholpen door de
           vloerbedekking of mat strak te trekken en vast te plakken.
           • Op twee locaties waren geen stoelen beschikbaar voor ouderen of mensen met
           gezondheidsproblemen in het geval zij moeten wachten tot er een stemhokje vrij is.
           • Op enkele locaties zijn er obstakels aanwezig in de route naar het toilet of is de
           route ernaar toe onduidelijk.

3)     De gemeente denkt zelfstandig na over de toegankelijkheid van de stemlokalen.
De rekenkamer is positief over de kritische houding van de organisatie. De organisatie werkt
met ervaren medewerkers met oog voor de toegankelijkheid en kan bogen op voortschrijdend
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>inzicht dat de afgelopen jaren bij hen is ontstaan. Er is het voornemen om (in de voorbereiding
op) de volgende verkiezingsdag een medewerker te betrekken die onlangs is gestart als
‘Aanjager VN-Verdrag Handicap’.
Tegelijkertijd maakt de rekenkamer ook een kanttekening. De toegankelijkheid van de
stembureaus wordt niet nadrukkelijk geëvalueerd. Bij de inrichting van de stemlokalen maakt
de gemeente een inschatting van de toegankelijkheid van de stemlokalen, gebruik makend van
een beknopte checklist5 (‘aandachtspunten toegankelijkheid verkiezingen’). Nadrukkelijk
evalueren en een beter uitgewerkte checklist helpt medewerkers (beter te) kijken naar
aspecten van toegankelijkheid die je gemakkelijk over het hoofd ziet, zeker als je zelf niet te
maken hebt met een lichamelijke beperking.

4)     Medewerkers en vrijwilligers (voorzitters en leden van het stembureau) zijn behulpzaam
       en welwillend.
Tijdens het veldwerk trof de rekenkamer grote bereidheid om mensen met een lichamelijke
beperking te helpen indien nodig. De voorzitters en leden van de stembureaus toonden zich
ook positief over het onderzoek. Men zag het belang en er was bereid om mee te werken en
ervan te leren.

5)      De gemeente informeert kiezers over de toegankelijkheid van de stemlocaties.
Op de website van de gemeente Vijfheerenlanden, in de lokale krant, op de kandidatenlijst en
in een flyer die met de stempas wordt meegestuurd, is informatie opgenomen over de
toegankelijkheid van de stemlokalen. Hier is vermeld dat alle stembureaus toegankelijk zijn
voor mensen met een lichamelijke beperking. Gelet op de bevindingen genoemd bij de
voorgaande conclusie (1) komt de rekenkamer op basis van de toegankelijkheidscriteria van het
ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) voor 8 stemlokalen tot een
ander oordeel.

Aanbevelingen

Naar aanleiding van het onderzoek komt de rekenkamer tot onderstaande aanbevelingen om
de toegankelijkheid van de stemlokalen en de communicatie daaromtrent te verbeteren:

Gericht aan het college / de organisatie
1) Verhelp de genoemde tekortkomingen die relatief eenvoudig en met weinig kosten kunnen
   worden gerealiseerd.

2) Ontwikkel een meer uitgebreide checklist die voor de voorbereidingen en inrichting van de
   stembureaus kan worden gebruikt. Gebruik deze lijst ook voor een expliciete evaluatie van
   de toegankelijkheid van de verkiezingen.
   Maak voor de ontwikkeling gebruik van de lijst met toegankelijkheidscriteria van het
   ministerie van BZK en de criteria die de rekenkamer voor dit onderzoek heeft gebruikt.
   Betrek bij (het opstellen van criteria) voor de evaluatie zo mogelijk ook inwoners met een
   lichamelijke beperking of vertegenwoordigers van een belangenorganisatie voor mensen
   met een lichamelijke handicap.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>3) Informeer de raad als een stembureau niet (voldoende) toegankelijk is voor mensen met een
   lichamelijke beperking. Motiveer waarom de gemeente er toch voor kiest een niet of minder
   toegankelijk locatie als stembureau te realiseren.

4) Verschaf kiezers correcte en zo volledig mogelijke informatie over de toegankelijkheid van
   de stemlokalen.

Gericht aan de raad
5) Draag bij de aankomende verkiezingen het college op de raad te informeren over de
   toegankelijkheid van de stemlokalen.

Vriendelijke groet,



Rob Paulussen
Voorzitter Rekenkamer Vijfheerenlanden

Bijlagen:
- Bestuurlijke Reactie
- Nota van Bevindingen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>