<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Verdiepend onderzoek Everdingen
Variantenstudie voor warmtevoorziening in Everdingen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>           Datum     1 november 2024
        Referentie   PR09249/TV/20241101
           Betreft   Variantenstudie & documentatie van werksessies voor warmtevoorziening in Everdingen.
   Behandeld door    J. Smolenaars, C. Schutte & T.van der Velden
Gecontroleerd door   F. Niewold
    Versienummer     2.0




                     OPDRACHTGEVER
                     Energiecoöperatie Huibertstroom UA
                     Graaf Florisstraat 4b
                     4121 EL Everdingen
                     T 06 4185 9301
                     bestuur@huibertstroom.nl

                     Contactpersonen:
                     Ide Engelsma
                     Peter ten Have



                     ADVISEUR
                     IF Technology B.V.
                     Velperweg 37
                     6824 BE Arnhem

                     Contactpersoon:
                     Tom van der Velden
                     t.vandervelden@iftechnology.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>    Datum    1 november 2024
Referentie   PR09249/TV/20241101
    Pagina   3/34




             INHOUDSOPGAVE
             1 Inleiding                                             5
                 1.1 Aanleiding                                      5
                 1.2 Doel onderzoek en aanpak                        5
                 1.3 Leeswijzer                                      5
             2 Verfijnen schetsontwerp & BuCa                        6
                 2.1 Risicoanalyse - werksessie 1                    6
                 2.2 Inpassing en optimalisaties ontwerp –
                     werksessie 2 & 3                                6
                    2.2.1 Toepassen van Buffervat                    7
                 2.3 Business case                                   7
                    2.3.1 Impact buffervat op BuCa                   8
             3 Financieel vergelijk tussen de collectieve
                 energiesystemen                                     9
                 3.1 Investeringskosten (CAPEX)                      9
                 3.2 OPEX                                           10
                 3.3 Inkomsten                                      11
                 3.4 Subsidies                                      12
                 3.5 Exploitatiemodel                               12
                 3.6 Gevoeligheidsanalyse                           14
                    3.6.1 Subsidies                                 14
                    3.6.2 Energietarieven                           14
             4 TCO op woningniveau                                  15
                 4.1 Referentiewoningen                             15
                 4.2 bewonerslasten (TCO) - collectieve systemen    15
                    4.2.1 Jaarlijkse vaste en variabele kosten
                          warmtelevering                            15
                    4.2.2 Bijdrage aansluitkosten (BAK)             16
                    4.2.3 Woningaanpassing                          16
                    4.2.4 Subsidies                                 17
                    4.2.5 TCO-bewoners bij een collectief systeem   18
                 4.3 bewonerslasten (TCO) – individuele lucht-
                     /water warmtepomp                              19
                    4.3.1 Investeringskosten installatie en
                          aanpassingen woning                       19
                    4.3.2 Beschikbare subsidies                     19
                    4.3.3 TCO-bewoners                              20
                 4.4 bewonerslasten (TCO) – individuele gasketel    21
                 4.5 Samenvatting vergelijk TCO                     21
                 4.6 Conclusie                                      22
             Bijlage 1 Uitgangspunten energieconcepten              23
                 1.1 Uitgangspunten financiële uitgangspunten
                     WKO met TEO                                    23
                 1.2 Uitgangspunten financiële uitgangspunten
                     collectieve lucht-/waterwarmtepomp             24
             Bijlage 2 Toelichting prijsscenario                    26
                 2.1 Elektriciteitsprijs                            26
                 2.2 Warmtetarief                                   26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>    Datum    1 november 2024
Referentie   PR09249/TV/20241101
    Pagina   4/34




             Bijlage 3 Grafiek prijsscenario tegen indexatie   28
             Bijlage 4 COP’s warmtepomp collectieve systemen   31
             Bijlage 5 Verfijning ontwerp                      32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>    Datum    1 november 2024
Referentie   PR09249/TV/20241101
    Pagina   5/34




1 Inleiding
1.1          AANLEIDING
             In april 2022 heeft IF Technology voor Energie coöperatie Huibertstroom de haalbaarheid van een
             collectief energiesysteem onderzocht, waarin de technieken thermische energie uit oppervlaktewa-
             ter (TEO) en warmte-/koudeopslag (WKO) worden toegepast. Het onderzocht richtte zich daarbij op
             de woningen in de kern van Everdingen. Naar aanleiding van het haalbaarheidsonderzoek is gecon-
             cludeerd dat er mogelijkheden zijn om Everdingen collectief te verwarmen. Echter zijn er nog een
             aantal onzekerheden die Huibertstroom in meer detail onderzocht wil hebben, alvorens zij defini-
             tieve beslissingen nemen.


1.2          DOEL ONDERZOEK EN AANPAK
             Huibertstroom heeft IF Technology gevraagd om een bijdrage te leveren aan de volgende onderdelen:

             1.   Directe ondersteuning bij: vergelijking met alternatieven, bewonersperspectief, gevoeligheids-
                  analyse.
             2.   Verdiepen conceptontwerp: keuzes maken locaties en inpassing, toekomstige aansluitingen en
                  warmtevraag, optimalisaties, verfijnen schetsontwerp en business case.

             In spoor 1 vindt een verdiepings- en verbredingsslag plaats op de financiële resultaten uit het
             haalbaarheidsonderzoek van 2022 (referentie: 70379/FN/20220405). Ter verbreding wordt het
             collectieve WKO met TEO energieconcept vergeleken met andere collectieve en individuele warmte
             oplossingen. Ter verdieping worden de resultaten geüpdatet, doorgerekend naar bewonerslasten en
             wordt de impact van belangrijke parameters inzichtelijk gemaakt in een gevoeligheidsanalyse.

             In spoor 2 ligt de focus op het conceptontwerp. Na de uitwerking van dit spoor kan antwoord worden
             gegeven op de volgende hoofdvraag: “Met welke potentiële technische, financiële en juridische
             risico’s moet rekening worden gehouden tijdens het ontwerp & realisatie van een warmtevoorziening
             in Everdingen?” Tijdens deze fase worden een drietal werksessie georganiseerd, waarin
             ontwerpkeuzes omtrent locaties, inpassing & risico’s worden besproken. Daarnaast wordt tijdens
             spoor 2 meer aandacht besteed aan de business case (BuCa). IF Technology simplificeert haar BuCa
             en deelt deze met Huibertstroom, zodat samen gekeken kan worden naar financiële optimalisaties.


1.3          LEESWIJZER
             De nieuw bedachte uitgangspunten gedurende de uitwerking van spoor 2 hebben invloed op de resul-
             taten van spoor 1. Daarom behandelen we in hoofdstuk 2 eerst de belangrijkste technische & finan-
             ciële verfijningen die zijn opgesteld tijdens spoor 2 van ons onderzoek. Hoofdstukken 3 tot en met 5
             bevat vervolgens de resultaten uit spoor 1. Zo wordt in hoofdstuk 3 het basisconcept (WKO en TEO)
             vergeleken met een alternatieve collectieve oplossing. Vervolgens wordt in hoofdstuk 4 het vergelijk
             gemaakt met individuele oplossingen. Dit vergelijk vindt plaats op woningniveau middels een Total
             Cost of Ownership (TCO) berekening. Hoofdstuk 5 bevat de gevoeligheidsanalyse en is daarmee het
             einde van spoor 1.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>    Datum    1 november 2024
Referentie   PR09249/TV/20241101
    Pagina   6/34




2            Verfijnen schetsontwerp & BuCa
             Het tweede spoor dat samen is bewandeld met Huibertstroom is de verdere verfijning van het schets-
             ontwerp en business case. Allereerst hebben een drietal werksessies plaatsgevonden, waarbij alle
             mogelijke risico’s inzichtelijk zijn gemaakt en het beoogde ontwerp in meer detail is bekeken. Met
             de nieuwe uitgangspunten is de business case verder uitgewerkt en is BuCa-tool gedeeld met de
             projectgroep. In dit hoofdstuk zijn de belangrijkste bevindingen/conclusies verwerkt uit spoor 2.


2.1          RISICOANALYSE - WERKSESSIE 1
             Tijdens de risico inventarisatie waren naast de leden van Huibertstroom, meerdere experts vanuit
             IF Technology aanwezig. Belangrijke expertises zoals een geohydroloog, civiel techneut, werktuig-
             bouwkundige en energiespecialisten sloten aan bij dit overleg. Het eindresultaat was een lijst met
             mogelijke risico’s voor het project.


2.2          INPASSING EN OPTIMALISATIES ONTWERP – WERKSESSIE 2 & 3
             De belangrijkste aanpassingen in het energieconcept na aanleiding van deze overleggen zijn als
             volgt:

             •   In het nieuwe ontwerp hanteren we een aansluitpercentage van 75%. Dit komt neer op 274 wo-
                 ningen en 11 utiliteitspanden.
                      o De utiliteitspanden zijn in de business case meegenomen als normale woningen.
             •   De totale warmtebehoefte van het project betreft 13.126 GJ per jaar.
                      o Woningen: 11.396 GJ per jaar.
                      o Utiliteit: 1.730 GJ per jaar.
             •   De locatie van de TEO-leiding is verder naar het westen verlegd. De leidingen lopen in het
                 nieuwe ontwerp door een smalle strook die eigendom is van het Waterschap Rivierenland.
                      o Zie het nieuwe ontwerp in Bijlage 5.
                      o Het TEO-leidingwerk ligt in het nieuwe ontwerp verwerkt in het weiland ten westen
                          van de dorpskern. Het aantal meter TEO-leidingwerk is toegenomen van 480 meter
                          naar 1.236 meter.
             •   De locatie van de WKO-bronnen is gewijzigd.
                      o Zie het nieuwe ontwerp in Bijlage 5.
                      o Ten opzichte van de vorige studie is het totale WKO-leidingwerk toegenomen van 180
                          meter naar 755 meter.
             •   De locatie van de technische ruimtes is veranderd. Deze wordt nu buiten het dorp geplaatst in
                 de buurt van de voetbal- en tennisclub.
                      o Zie het nieuwe ontwerp in Bijlage 5.
             •   Het warmtenet is opnieuw ingetekend. De lengte is daarbij toegenomen van 2.600 meter naar
                 3.600 meter. Dit verschil komt doordat de locatie van TR is gewijzigd en enkele woningen zijn
                 meegenomen die in eerste instantie buiten de scope lagen.
             •   In het energieconcept is een buffervat verwerkt, zie ook paragraaf 2.2.1.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>      Datum    1 november 2024
  Referentie   PR09249/TV/20241101
      Pagina   7/34




2.2.1          Toepassen van Buffervat
               In samenspraak tussen de netbeheerder en Huibertstroom is een plan bedacht waarmee het mogelijk
               is om een grootaansluiting voor elektriciteit te verkrijgen. Voorwaarde om de aansluiting te krijgen
               is dat er op piekmomenten wordt afschaalt in het gevraagd elektrisch vermogen. Het piekmoment
               van de netbeheerder vindt plaats tussen 16:00 - 20:00.

               Huibertstroom is voornemens om een buffervat te verwerken in het energieconcept om daarmee de
               warmtepompen te kunnen uitzetten gedurende de afgesproken tijdstippen. Het beoogde buffervat
               slaat warmte op rond de 70 °C en kan daardoor zonder tussenkomst van een warmtepomp warmte
               leveren aan het warmtenet. We gaan hierbij uit van een buffervat waarin warmte op systeemdruk
               wordt opgeslagen. In een verdere uitwerking van het systeem kan dat nog worden gewijzigd in
               warmte opslaan op atmosferische druk.

               Uit onze berekeningen komt naar voren dat ongeveer 4,8 MWh aan energie opgeslagen moet kunnen
               worden om gedurende 16:00 – 20:00 de functie van de warmtepomp te kunnen overnemen. We gaan
               uit van 70/40 °C opslag en een aftapbaarheid van 95%. De aftapbaarheid is het aandeel van de inhoud
               van het buffervat dat is af te tappen zonder dat de temperatuur substantieel zakt. Volgens de ISSO
               55 is een aftapbaarheid van 95% haalbaar. Op basis van 70/40 °C en 95% aftapbaarheid is een buf-
               fervat nodig van 145 m³. De volgende uitgangspunten liggen aan onze berekening ten grondslag:

               •   Het buffervat vervangt tussen 16:00 – 20:00 het vermogen van de warmtepomp.
               •   In de voorgaande 20 uur moet het buffervat gevuld kunnen worden met duurzame warmte af-
                   komstig uit de warmtepomp. De gasketel wordt dus niet ingezet om de buffer te vullen.
               •   Met een buffervat van 145 m³ kan in 99% van de gevallen de volledige warmtevraag geleverd
                   worden.
               •   Het vermogen van de gasketel blijft hetzelfde als in de variant zonder buffer.


 2.3           BUSINESS CASE
               Naast aanpassingen in het energetisch model & energieconcept hebben we ook samen de business
               case verder gefinetuned. Uit de werksessies zijn de volgende verfijningen naar voren gekomen:

               •   De CAPEX kosten hebben we geïndexeerd naar prijspeil 2024.
               •   Rente op lening bedraagt 3,5% (dit was 2,5% in vorige studie) en de duur van een lening gezet
                   op 30 jaar (dit was 15 jaar in vorige studie).
               •   ACM-tarief zetten we op 90%.
               •   BAK gelijk aan de ISDE subsidie voor aansluiting op een warmtenet (€ 3.775 inc. btw, zie para-
                   graaf 4.2.4) en NCW als sluitposten gebruiken in de Business Case.
               •   Het project, de technische installaties, wordt in 2 jaar gerealiseerd.
               •   Gedurende een periode van 6 jaar sluiten alle partijen aan.
               •   We rekenen in de basisvarianten niet met het prijsscenario zoals toegelicht Bijlage 2.
               •   Het aandeel vreemd vermogen op 100% gezet.
               •   Kosten voor aanpassingen in de woning die nodig zijn om het warmtenet aan te sluiten toege-
                   voegd aan de business case. Deze kosten namen we eerst mee in de TCO berekening maar na
                   overleg zijn die kosten toegevoegd aan de business case. Het gaat om ongeveer € 3.900 exc.
                   BTW per woning. Hierin zijn niet de kosten voor de afleverset opgenomen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>      Datum    1 november 2024
  Referentie   PR09249/TV/20241101
      Pagina   8/34




2.3.1          Impact buffervat op BuCa
               Het toevoegen van een buffer heeft weinig effect op de CAPEX en OPEX van de andere onderdelen
               van het energieconcept. De hoeveelheid warmte die geproduceerd moet worden is namelijk ongeveer
               gelijk als de situatie zonder buffer. De warmte wordt alleen op andere momenten geproduceerd.
               Verder treedt er warmteverlies op in de buffer waardoor de warmteproductie hoger zal liggen en het
               elektriciteitsverbruik van het systeem dus iets hoger ligt. Wat betreft de CAPEX verandert er ook niet
               veel voor bijvoorbeeld de warmtepompen. Deze hebben nog steeds een even groot vermogen nodig
               als zonder buffer. Dit is nodig voor momenten als de buffer niet gebruikt wordt en om de buffer te
               laden.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>    Datum    1 november 2024
Referentie   PR09249/TV/20241101
    Pagina   9/34




3 Financieel vergelijk tussen de
  collectieve energiesystemen
             In dit hoofdstuk vindt de financiële vergelijking plaats tussen het collectieve WKO met TEO energie-
             concept (basisvariant) en een collectief systeem met een collectieve lucht-/waterwarmtepomp. In
             bijlage 1.1 zijn de uitgangspunten van de geüpdatete businesscase TEO met WKO gegeven. In bijlage
             1.2 staan de uitgangspunten van de collectieve lucht-/waterwarmtepomp.


3.1          INVESTERINGSKOSTEN (CAPEX)
             In Tabel 3.1 zijn de investeringskosten van beide energieconcepten weergegeven. Zoals in de tabel
             zichtbaar zijn bij de WKO met TEO variant meer onderdelen nodig. Dit verklaart grotendeels waarom
             dit energieconcept hogere investeringskosten kent. Het verschil is niet heel groot, de warmtepompen
             voor de collectieve lucht-/waterwarmtepomp zijn namelijk een stuk duurder.

             Dit heeft meerdere redenen. Allereerst heeft de collectieve lucht-/waterwarmtepomp (LW-WP) meer
             onderdelen in de technische ruimte in vergelijk met de water-/waterwarmtepomp. Denk bijvoor-
             beeld aan de ventilatoren. Daarnaast worden dergelijke oplossingen geleverd in grote skids, waar-
             door ook de kosten van het gebouw zijn meegenomen in de kostenpost. De laatste reden voor de
             hogere kosten per kW zit in de COP van de warmtepomp. Op koude dagen moet het grootste ver-
             mogen geleverd worden, terwijl het geleverde vermogen door de LW-WP bij lage temperaturen juist
             afneemt. Hierdoor moet meer vermogen opgesteld worden dan dat het geval is bij een WW-WP.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>    Datum    1 november 2024
Referentie   PR09249/TV/20241101
    Pagina   10/34




             Tabel 3.1 | Kosten realisatie WKO en TEO en collectieve lucht-/waterwarmtepomp.

              Parameter                                               Eenheid        WKO en TEO    Collectieve LWWP

              CAPEX

              distributie (warmtenet)                                 €                3.959.000      3.959.000

              distributie (WKO)                                       €                 415.000           -

              distributie (TEO)                                       €                 680.000           -

              gestuurde boring (INPUT IDE)                            €                 192.000           -

              WKO/open bodemenergiesysteem                            €                 329.000           -

              TEO/regeneratiesysteem                                  €                 289.000           -

              warmtepompen collectief (inclusief TSA, pompen, etc.)   €                 832.000       2.005.000

              collectieve gasketel als piekvoorziening en back-up     €                 122.000        122.000

              Afleversets                                             €                 456.000        456.000

              aansluiten woningen op warmtenet                        €                1.122.000      1.122.000

              gebouw TR                                               €                 362.000           -

              aansluitkosten nutsvoorzieningen                        €                 94.000          94.000

              Buffervat                                               €                 384.000        384.000

              ontwerp- & advieskosten (15%)                           €                1.385.000      1.221.000

              onvoorzien (10%)                                        €                 924.000        814.000

              verzekeringen (2%)                                      €                 185.000        163.000

              Totaal                                                  €               11.730.000     10.342.000




3.2          OPEX
             In Tabel 3.2 zijn de exploitatiekosten van de twee energieconcepten weergegeven. Hierin is te zien
             dat de OPEX van de collectieve lucht-/waterwarmtepomp lager liggen dan die van de WKO met TEO
             maar het verschil is klein. De variant met WKO en TEO heeft lagere elektriciteitskosten vanwege een
             betere COP van de warmtepomp (zie Bijlage 4). De onderhoud en beheerkosten zijn echter hoger
             omdat het systeem uit meerdere onderdelen bestaat die onderhouden moeten worden.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>    Datum    1 november 2024
Referentie   PR09249/TV/20241101
    Pagina   11/34




             Tabel 3.2 | Kosten exploitatie WKO, TEO en warmtenet en collectieve lucht-/waterwarmtepomp.

              Parameter                                               Eenheid         WKO en TEO            Collectieve LWWP

              OPEX

              elektriciteit variabel distributie                      €/jaar              14.000                  7.000

              elektriciteit variabel WKO                              €/jaar              18.000                    0

              elektriciteit variabel TEO                              €/jaar              6.000                     0

              elektriciteit variabel warmtepompen                     €/jaar            217.000                  259.000

              elektriciteit vaste kosten                              €/jaar              53.000                  59.000

              elektriciteit warmteverlies buffervat                   €/jaar              3.000                   3.000

              gas variabel piekvoorziening                            €/jaar              25.000                  25.000

              gas vaste kosten                                        €/jaar              4.000                   4.000

              onderhoud en beheer distributie                         €/jaar              56.000                  43.000

              onderhoud en beheer WKO                                 €/jaar              7.000                     0

              onderhoud en beheer TEO                                 €/jaar              17.000                    0

              onderhoud en beheer warmtepompen collectief             €/jaar              25.000                  40.000

              onderhoud en beheer gasketel                            €/jaar              5.000                   5.000

              onderhoud en beheer afleversets                         €/jaar              9.000                   9.000

              onderhoud en beheer buffervat                           €/jaar              2.000                   2.000

              management/administratie/facturatie                     €/jaar              91.000                  90.000

              Totaal                                                  €/jaar            557.000                  552.000




3.3          INKOMSTEN
             In Tabel 3.3 zijn de inkomsten voor de exploitant weergegeven. De inkomsten zijn berekend op 90%
             ACM-tarief (prijspeil 2024). In beide concepten is de vraag naar warmte en aantal afnemers gelijk.
             Hierdoor zijn ook de bedragen gelijk.

             Tabel 3.3 | Opbrengsten exploitatie WKO, TEO en warmtenet uitgaande van de maximale tarieven voor warmte in 2024 vast-
             gesteld door de ACM voor WKO en TEO en collectieve lucht-/waterwarmtepomp.

              Parameter                                               Eenheid         WKO en TEO            Collectieve LWWP

              Inkomsten

              warmtelevering                                          €/jaar            456.000                  456.000

              vastrecht warmte                                        €/jaar            124.000                  124.000

              meetkosten                                              €/jaar              7.000                   7.000

              huur afleverset                                         €/jaar              34.000                  34.000

              totaal                                                  €/jaar            621.000                  621.000
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>    Datum    1 november 2024
Referentie   PR09249/TV/20241101
    Pagina   12/34




3.4          SUBSIDIES
             In de voorliggende studie zijn een tweetal subsidies meegenomen voor de warmte leverancier. Er
             zijn ook nog subsidies beschikbaar voor particulieren en verhuurders, zie daarvoor paragraven 4.2.4
             en 4.3.2:

             •         Sinds 2023 is het mogelijk om een SDE++ subsidie aan te vragen voor collectieve lucht-/water-
                       warmtepompen en collectieve projecten met WKO & TEO. De SDE++ vergoedt het verschil tus-
                       sen het door RVO nodig geachte bedrag voor een levensvatbaar project (basisbedrag) en de
                       marktwaarde van de geproduceerde warmte (correctiebedrag). Het basisbedrag is gebaseerd
                       op tarieven voor de aankomende 15 jaar. Het correctiebedrag hangt af van de energietarieven
                       in de toekomst en wordt elk jaar na afloop vastgesteld.
             •         De Warmtenetten Investeringssubsidie (WIS) is een nieuwe regeling vanaf 2023 die bedoeld is om
                       met name de aanleg van warmtenetten in de bestaande bouw te versnellen. De subsidie heeft
                       als doel om de onrendabele top bij de aanleg van warmtenetten te verkleinen of helemaal weg
                       te nemen. De subsidie is maximaal 45% van de investeringskosten van het warmtenet of een
                       maximaal bedrag per kleinverbruikersaansluiting afhankelijk van welke lager is. Het maximale
                       bedrag is € 6.000 inclusief btw (€ 4.959 exc. btw) voor huurwoningen en € 7.000 inclusief btw (€
                       5.785 exc. btw) voor overige kleinverbruikersaansluitingen zoals woningen en winkeltjes. De WIS
                       kan alleen gebruikt worden om een onrendabele top te financieren en dus niet om een hogere
                       winst te behalen.


3.5          EXPLOITATIEMODEL
             In Tabel 3.4 is de financiële output weergegeven. Net als in de studie van 2022 zijn de inkomsten
             niet hoog genoeg om de business case sluitend te krijgen. In vergelijk met de voorgaande studie is
             de onrendabele top toegenomen. De oorzaak is voornamelijk de afname van de SDE ++ subsidie. Uit
             de onderstaande tabel blijkt ook dat de SDE++ subsidie flink verschilt tussen beide technieken 1. Dit
             heeft te maken met het toegekende basisbedrag en correctiebedrag berekend door het PBL. Voor de
             WIS subsidie zijn we ervan uitgegaan dat 17% van de woningen in het projectgebied huurwoningen
             zijn en dus een lagere WIS subsidie verkrijgen2.

             Tabel 3.4 | Financiële output business case WKO en TEO en collectieve lucht-/waterwarmtepomp.

                 Parameter                                              Eenheid        WKO en TEO            Collectieve LWWP

                 projectrendement (IRR)                                 %                  3,5                     3,5

                 Weighted average cost of capital (WACC)                %                  3,5                     3,5

                 SDE++ subsidie                                         €/jaar           211.000                 161.000

                 WIS                                                    €                1.609.000               1.609.000

                 onrendabele top                                        €/WEQ             15.900                  17.000

                 totale onrendabele top                                 €               4.537.000               4.849.000

                 netto contante waarde (NCW)                            €                   0                          0


             1
                 Bronnen:
             •         PBL, Onrendabele-Top-model (OT-model) 2024 voor de berekening van de basisbedragen behorende bij de SCE en
                       SDE++ (1 maart 2024) Excel: pbl-2024-Onrendabele-top-model-eindadvies-SDE-plus-plus-2024-5041
             •         PBL: SDE++: Oriënteren
             •         TNO, EINDADVIES BASISBEDRAGEN SDE++ 2024
             2   https://allecijfers.nl/woonplaats/everdingen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>    Datum    1 november 2024
Referentie   PR09249/TV/20241101
    Pagina   13/34




             In Figuur 3.1 en Figuur 3.2 zijn de kasstromen van de twee concepten weergegeven.




             Figuur 3.1 | Kasstromen gedurende 30 jaar WKO en TEO.




             Figuur 3.2 | Kasstromen gedurende 30 jaar collectieve lucht-/waterwarmtepomp.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>      Datum    1 november 2024
  Referentie   PR09249/TV/20241101
      Pagina   14/34




 3.6           GEVOELIGHEIDSANALYSE
               In deze paragraaf onderzoeken we de gevoeligheid van belangrijke parameters op de business case.
               De te onderzoeken parameters zijn subsidies en de impact van energietarieven.

3.6.1          Subsidies
               In deze afweging wordt gekeken naar de invloed van de SDE++ en WIS subsidie op de businesscase.
               In Tabel 3.5 laat het effect op de onrendabele top zien als de SDE++ of WIS subsidie niet verleend
               wordt.

               Tabel 3.5 | Effect SDE++ en WIS subsidie op onrendabele top.

                Resultaat BuCa                           Eenheid              WKO met TEO    Lucht-/water WP
                Met SDE++ en WIS                         [€]                  4.537.000      4.849.000
                Met SDE++                                [€]                  6.146.000      6.458.000
                Met WIS                                  [€]                  6.364.000      5.920.000
                Zonder SDE++ & WIS                       [€]                  7.973.000      7.529.000


3.6.2          Energietarieven
               In de standaard businesscase zijn verschillende jaarlijkse energietarieven doorberekend met een in-
               dexatiepercentage van 2% per jaar. Echter laten de laatste jaren zien dat energieprijzen niet altijd
               deze trend volgen. Daarom is een prijsscenario bepaald. In Bijlage 2 is een toelichting op het prijs-
               scenario gegeven en in Bijlage 3 zijn grafieken te zien met vergelijkingen tussen de indexatie en het
               prijsscenario. Belangrijk is om te weten dat het correctiebedrag van de SDE++ subsidie ook bepaald
               wordt aan de hand van de gasprijs. Als de gasprijs daalt, daalt het correctiebedrag mee en is hierdoor
               meer subsidie beschikbaar. In Tabel 3.6 is het effect van het prijsscenario op de businesscase te zien.
               Het effect van de prijsscenario’s is groter voor de variant met LW-WP. Dit komt doordat de SDE++
               subsidie meer toeneemt bij de prijsscenario’s voor de LW-WP dan voor WKO met TEO. Het verschil
               wordt veroorzaakt door een verschil in de definitie van de correctiebedragen voor beide SDE++ ca-
               tegorieën.

               Tabel 3.6 | Effect prijsscenario op onrendabele top.

                Resultaat BuCa                           Eenheid              WKO met TEO    Lucht-/water WP
                Onrendabele top - zonder prijsscenario   [€]                  4.537.000      4.849.000
                Onrendabele top – met prijsscenario      [€]                  2.541.000      1.871.000
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>      Datum    1 november 2024
  Referentie   PR09249/TV/20241101
      Pagina   15/34




  4 TCO op woningniveau
               In dit hoofdstuk worden de twee collectieve technieken vergeleken met twee individuele oplossin-
               gen. Om een inzicht te krijgen in de kosten op woningniveau wordt voor elke techniek een Total Cost
               of Ownership (TCO) berekening opgesteld. De volgende warmteoplossingen zijn verder uitgewerkt:
               •    collectief systeem met WKO en TEO;
               •    collectief systeem met een centrale lucht-/waterwarmtepomp;
               •    individuele lucht-/waterwarmtepompen;
               •    behouden bestaande gasaansluiting (referentie).


 4.1           REFERENTIEWONINGEN
               In de TCO-berekeningen is gerekend met drie verschillende voorbeeldwoningen voor Everdingen. In
               Tabel 4.1 is een overzicht gegeven van de verschillende types.

               Tabel 4.1 | Overzichtstabel met de belangrijkste karakteristieken van de drie woningtypes.

                                                          Type 1                         Type 2                          Type 3

                Woningtype                               Vrijstaand                   2-onder-1 kap                  Tussenwoning

                Aantal bewoners                              4                              4                               3

                Oppervlak                                 182 m²                         162 m²                          107 m²

                Huidig energielabel                          D                              C                               B

                Huidig gasverbruik                        2200 m³                        1650 m³                        1350 m³


               Een TCO-berekening houdt in dat de kosten teruggebracht worden naar een kostenplaatje voor een
               gemiddelde woning over 30 jaar. In dit kostenplaatje zijn alle aanpassingen meegenomen die per
               concept nodig zijn. Hiermee kan een eerlijkere vergelijking gemaakt worden tussen de concepten.
               Per concept is een opsomming gegeven van de kosten en mogelijk te gebruiken subsidies.


 4.2           BEWONERSLASTEN (TCO) - COLLECTIEVE SYSTEMEN
               De bewonerslasten in de collectieve variant bestaat uit verschillende componenten. Zo betaalt de
               bewoners vaste & variabele kosten voor de afname van warmte, moet de bewoner mogelijk een
               aansluitbijdrage betalen en zijn enkele woningaanpassingen nodig om van het gas te gaan. Om de
               totale Total Cost of Ownership inzichtelijk te maken nemen we ook de beschikbare subsidies mee.

4.2.1          Jaarlijkse vaste en variabele kosten warmtelevering
               In Tabel 4.2 staat weergegeven welke jaarlijkse kosten de bewoners hebben bij de verschillende
               woningtypes. In de voorliggende studie hanteren we 90% ACM-tarief als uitgangspunt.

               Tabel 4.2 | Jaarlijkse vaste en variabele kosten bewoner bij aansluiting op warmtenet. Bedragen zijn inclusief btw.

                90% ACM                                      Vrijstaand                  2-onder-1 kap                Tussenwoning
                Jaarlijkse vaste kosten                           €702                          €702                       €702
                Jaarlijkse variabele kosten                      €2.860                      €2.150                       €1.760
                Totaal                                           €3.565                     €2.845                        €2.455
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>      Datum    1 november 2024
  Referentie   PR09249/TV/20241101
      Pagina   16/34




4.2.2          Bijdrage aansluitkosten (BAK)
               Om het project financieel rendabel te krijgen kan aan de bewoners éénmalig een bijdrage gevraagd
               worden. Het maximale bedrag dat gevraagd mag worden aan bewoners is €5.250 (incl. BTW). In
               samenspraak met Huibertstroom is besloten om de bijdrage aansluitkosten voor de bewoners op 3.775
               (incl. BTW) te zetten. Dit is gelijk aan het bedrag dat er aan ISDE subsidie verkregen kan worden voor
               aansluiting op een warmtenet. Door niet een hogere BAK te vragen hoopt de werkgroep een hoog
               aansluitpercentage in het dorp te behalen.

               Tabel 4.3 | Eenmalige bijdrage aansluitkosten (BAK). Bedragen zijn inclusief btw.

                                                             Vrijstaand                 2-onder-1 kap         Tussenwoning
                   BAK per aansluiting                         €3.775                       €3.775               €3.775


4.2.3          Woningaanpassing
               De kosten die een bewoner betaalt aan de exploitant van de warmtelevering is maar een deel van de
               kosten die de bewoner maakt. De demarcatie van de exploitant loopt van bron tot afleverset maar
               in deze studie neemt de exploitant ook de inpandige aanpassingen voor haar rekening. Voor de pan-
               den die aansluiten op het warmtenet is dit bijna nooit het volledige plaatje. Een bewoner zal ook in
               zijn woning nog het nodige moeten aanpassen om de overstap te maken van warmtelevering met een
               gasketel naar warmtelevering met duurzame warmte met een afleverset. Deze aanpassingen komen
               niet voor rekening van het warmtebedrijf en zijn om die reden niet meegenomen in de business case,
               maar ze moeten wel inzichtelijk gemaakt worden om het totaalplaatje voor de bewoners en voor de
               onrendabele top te kunnen schetsen. Een bewoner zal, afhankelijk van het type huis en voorzieningen
               die al getroffen zijn, de volgende aanpassingen moeten doen om over te stappen:

                       •    Verwijderen van de gasketel. Voorheen lagen de kosten voor het afsluiten van het gas
                            volledig bij de bewoner, sinds 1 maart 2021 kunnen consumenten een verzoek doen bij de
                            netbeheerder om de gasaansluiting kosteloos te laten verwijderen. Er is in juni 2023 een
                            uitspraak gedaan door Het College van Beroep voor het Bedrijfsleven (CBB) waarin het be-
                            sluit van het ACM om de gasaansluitingen kosteloos te laten verwijderen is vernietigd3. Hui-
                            bertstroom heeft offertes opgevraagd over de kosten voor het aansluiten op een warmtenet.
                            In deze berekening zijn de kosten opgenomen voor het verwijderen van een cv-ketel. Deze
                            kosten zijn meegenomen in de kosten voor inpandige aanpassingen. Het verwijderen van de
                            gasaansluiting is buiten beschouwing gehouden.
                       •    Aansluiten elektrische kookvoorziening. Koken kan niet langer op gas zonder gasaanslui-
                            ting, en dus is een overstap naar elektrisch koken noodzakelijk. Dit betekent dat er een
                            nieuwe kookplaat en pannenset gekocht moet worden, en dat er een extra elektriciteits-
                            aansluiting naar de keuken aangelegd moet worden. Deze stap kan tussen de € 1.000 en €
                            3.000 inclusief btw kosten. Bij het bepalen van de TCO gebruiken we een bedrag van 1.452
                            inclusief btw gebaseerd op het Dashboard eindgebruikerskosten (bron: TNO4).
                       •    Inpandige aanpassingen. In de meeste huizen staat de Cv-ketel op zolder, maar de aflever-
                            set voor duurzame warmte wordt typisch zo dicht mogelijk bij de voordeur geplaatst. Dit
                            kan betekenen dat er inpandig leidingen moeten worden omgelegd om de leidingen naar
                            beneden te verleggen. Ook moet het nieuwe systeem ingeregeld worden en moeten er

               3   https://www.acm.nl/nl/publicaties/acm-onderzoekt-hoe-vergoeding-verwijderen-gasaansluitingen-binnen-huidige-
               wetgeving-geregeld-kan-worden#:~:text=Printen-,ACM%20onderzoekt%20hoe%20vergoeding%20verwijderen%20gasaan-
               sluitingen%20binnen%20huidige%20wetgeving%20geregeld,van%20het%20verwijderen%20van%20gasaansluitingen.
               4   https://energy.nl/tools/dashboard-eindgebruikerskosten/
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>      Datum    1 november 2024
  Referentie   PR09249/TV/20241101
      Pagina   17/34




                             mogelijk nieuwe kamerthermostaten geplaatst worden. Huibertstroom heeft meerdere of-
                             fertes opgevraagd voor de kosten van het verwijderen van de CV-ketel, het plaatsen van
                             een afleverset en andere aanpassingen die gemaakt moeten worden om ruimteverwarming
                             te kunnen leveren. Deze kosten zijn toegevoegd aan de business case van de exploitant en
                             dus niet meer van toepassing in de TCO berekening.
                       •     Extra isolatie. Het warmtenet levert warmte van 75 ºC. Huizen met label D of beter kunnen
                             met 75 ºC comfortabel verwarmd worden. Dit betekent dat huizen die nu slecht geïsoleerd
                             zijn extra geïsoleerd moeten worden. Ook kan het nodig zijn om oude radiatoren te vervan-
                             gen voor nieuwere versies. Deze stap kan, afhankelijk van de staat van de woning en het
                             benodigde energielabel, duizenden tot tienduizenden euro’s kosten. De kosten kunnen fors
                             verschillen per woningtype en label. Zoals Tabel 4.1 laat zien zijn alle 3 de type woningen
                             al op label D. Hierdoor hoeven er geen extra kosten gemaakt te worden om de woningen op
                             een label D te krijgen.

               Tabel 4.4 | Kosten gerelateerd aan woningaanpassingen. Bedragen zijn inclusief btw.

                                                               Vrijstaand                 2-onder-1 kap   Tussenwoning
                   Elektrische kookvoorziening                      €1.452                    €1.452         €1.452
                   Inpandige aanpassingen                             -                         -              -
                   Extra isolatie (energielabel D)                    -                         -              -
                   Totaal                                           €1.452                   €1.452          €1.452


4.2.4          Subsidies
               Voor de aansluiting van bestaande woningen op een warmtenet zijn verschillende subsidies beschik-
               baar. Het gaat om de volgende subsidies:

               •       Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE5)
                       o Aansluiting warmtenet. Met de ISDE-subsidie kunnen woningeigenaren € 3.775 subsidies
                            krijgen voor de aansluiting op een warmtenet. Een vereiste hierbij is dat na de aansluiting
                            op een warmtenet de woning helemaal aardgasvrij is. Deze subsidie is niet beschikbaar voor
                            verhuurders. Sinds 2023 is het ook mogelijk om subsidie aan te vragen voor elektrisch koken.
                            Het is echter niet toegestaan om de subsidie voor elektrisch koken aan te vragen als ook
                            een subsidie voor aansluiting op het warmtenet wordt aangevraagd of al is aangevraagd.
                       o Isolatie. Voor isolatiemaatregelen geldt dat ongeveer 30% van de kosten gesubsidieerd
                            wordt. Per isolatiemaatregel is er een maximum oppervlakte aan gevel, vloer, dak etc. dat
                            gesubsidieerd wordt. Deze grens licht echter zo hoog dat het grootste deel van de woningen
                            in Everdingen onder die grens blijven. Deze subsidie is alleen beschikbaar voor woningeige-
                            naren en niet voor verhuurders.
               •       Stimuleringsregeling aardgasvrije huurwoningen (SAH6) Met de SAH krijgen verhuurders subsi-
                       die voor de aansluiting van huurwoningen op een extern warmtenet. De subsidie is zowel voor
                       aanpassingen in de woningen als voor de aansluitkosten op het warmtenet. 40% van de kosten
                       die worden gemaakt voor aanpassingen in de woning worden vergoed met een maximum van €
                       1.200 subsidie per woning. 30% van de kosten om een woning op een warmtenet aan te sluiten
                       worden vergoed tot een maximum van € 3.800 per woning.




               5
                   https://www.rvo.nl/subsidies-financiering/isde
               6   https://www.rvo.nl/subsidies-financiering/sah
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>      Datum    1 november 2024
  Referentie   PR09249/TV/20241101
      Pagina   18/34




               •         Subsidieregeling verduurzaming en onderhoud huurwoningen (SVOH7) De SVOH-subsidie is al-
                         leen beschikbaar voor institutionele en particuliere verhuurders maar niet voor woningbouwcor-
                         poraties. Er kan maximaal €6.000 per woning worden aangevraagd. Voor isolatiemaatregelen
                         geldt dat ongeveer 60% van de kosten gesubsidieerd wordt.

               Tabel 4.5 | Kosten gerelateerd aan woningaanpassingen. Bedragen zijn inclusief btw.

                                                                  Vrijstaand                2-onder-1 kap               Tussenwoning
                   Subsidies woningeigenaren
                   ISDE-aansluiting warmtenet                      €3.775                      €3.775                       €3.775
                   ISDE-isolatie                                      -                           -                           -
                   Subsidies verhuurders
                   SAH – inpandige aanpassingen                       -                           -                           -
                   SAH – aansluiting warmtenet                     €1.130                      €1.130                       €1.130


4.2.5          TCO-bewoners bij een collectief systeem
               In Tabel 4.6 is een overzicht gegeven van alle uitgaven en subsidies die gelden voor de referentie-
               woningen.

               Tabel 4.6 | Alle uitgaven behorende bij de aansluiting op een collectief warmtenet. Bedragen zijn inclusief btw.

                                                                            Vrijstaand          2-onder-1 kap            Tussenwoning
                   Uitgaven
                   Jaarlijkse vaste kosten – 90% ACM                           €702                   €702                    €7-2
                   Jaarlijkse variabele kosten – 90% ACM                       €2.860                 €2.150                 €1.760
                   BAK per aansluiting                                         €3.775                 €3.775                 €3.775
                   Elektrische kookvoorziening                                 €1.452                 €1.452                 €1.452
                   Inpandige aanpassingen                                        -                      -                         -
                   Extra isolatie (energielabel D)                               -                      -                         -
                   Subsidies particulieren & verhuurders
                   Particulier - ISDE-aansluiting warmtenet                    €3.775                 €3.775                 €3.775
                   Particulier - ISDE-isolatie                                   -                      -                         -
                   Verhuurders - SAH–inpandige aanpassingen                      -                      -                         -
                   Verhuurders – SAH-aansluiting warmtenet                     €1.130                 €1.130                 €1.130


               De bovenstaande gegevens resulteren in een TCO zoals weergegeven in Tabel 4.7. Daarbij is gerekend
               met een disconteringsvoet van 2%.

               Tabel 4.7 | TCO voor verwarmen via een collectief warmtenet inclusief subsidies. De bedragen zijn inclusief btw en prijspeil
               2024.

                   TCO                                  Eenheid      Vrijstaande woning           2-onder-1 kap           Tussenwoning
                   WKO en TEO
                   Woningeigenaar inclusief subsidie    [€]                  108.000                    87.000                75.000
                   Verhuurders inclusief subsidie       [€]                  111.000                    90.000                78.000
                   Collectieve Lucht-/waterwarmtepomp
                   Woningeigenaar inclusief subsidie    [€]                  108.000                    87.000                75.000
                   Verhuurders inclusief subsidie       [€]                  111.000                    90.000                78.000



               7   https://www.rvo.nl/subsidies-financiering/svoh
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>      Datum    1 november 2024
  Referentie   PR09249/TV/20241101
      Pagina   19/34




 4.3           BEWONERSLASTEN (TCO) – INDIVIDUELE LUCHT-/WATER WARMTEPOMP
               Het meeste voor de hand liggende alternatief voor het collectieve warmtenet is de individuele lucht-
               /waterwarmtepomp. Een vereiste bij deze individuele toepassing is dat alle woningen met lage tem-
               peraturen verwarmd kunnen worden. Denk daarbij aan temperaturen tussen de 40 °C en 50 °C. In
               dit hoofdstuk maken we alle kosten en mogelijke subsidies inzichtelijk.

4.3.1          Investeringskosten installatie en aanpassingen woning
               Een bewoner moet, afhankelijk van het type woning en soort voorzieningen die al getroffen zijn, de
               volgende aanpassingen doen om over te kunnen stappen op een individuele warmtepomp:
                   •    Verwijderen van de gasketel. Voor de verwijdering van de cv-ketel is het bedrag vanuit de
                        opgevraagde offertes van Huibertstroom aangehouden. Dit is bij iedere woning €71,20. Ver-
                        wijderen van de gasaansluiting is buiten beschouwing gelaten.
                   •    Aanschaffen warmtepomp. De kosten van de aanschaf van een warmtepomp zijn gebaseerd
                        op het type woning. De kosten voor de vrijstaande woning is €18.000, de kosten voor een
                        twee-onder-een-kap woning is €16.250 en de kosten voor een tussenwoning zijn €14.500. De
                        kosten zijn opgebouwd uit een post voor de pomp met buitenunit, een post voor een buf-
                        fervat, een post voor besturingsappendages en installatiekosten. De kosten voor de pomp,
                        het buffervat en de appendages zijn de gemiddeldes uit offertes van leveranciers. Voor de
                        installatiekosten is gerekend met twee installateurs die een dag bezig zijn (€150 per uur)
                        inclusief voorrijkosten. Na 15 jaar is een herinvestering nodig in een nieuwe warmtepomp.
                        De jaarlijkse onderhoudskosten van de warmtepomp worden geschat op 4% van de aanschaf-
                        kosten.
                   •    LT-afgifte systeem en nieuw ventilatiesysteem. Een warmtepomp verwarmt de woning op
                        ongeveer 40-50 °C, oftewel lage temperatuur. Om dit mogelijk te maken, moet er in de
                        woning een LT-afgifte systeem zoals vloerverwarming of speciale radiatoren aanwezig zijn.
                        Daarnaast is er vanwege de verbeterde isolatie een nieuw ventilatiesysteem nodig om frisse
                        lucht in de woning te verzorgen. Aangezien er alleen bij de vrijstaande en twee-onder-een
                        kap woning wordt geïsoleerd hebben alleen die woningen extra kosten voor een nieuw ven-
                        tilatiesysteem. De kosten voor het LT-afgifte systeem komen in een gemiddelde eengezins-
                        woning uit op € 3.034 en voor een nieuw ventilatiesysteem op € 3.740.
                   •    Aansluiten elektrische kookvoorziening. Dit is hetzelfde als bij een collectief systeem, zie
                        paragraaf 4.2.
                   •    Extra isolatie. Een warmtepomp verwarmd de woning op ongeveer 40-50 °C. Huizen met
                        label B of beter kunnen met 40-50 ºC comfortabel verwarmd worden. Dit betekent dat hui-
                        zen die nu slechter geïsoleerd zijn extra geïsoleerd moeten worden. Dit geldt in onze casus
                        voor de vrijstaande en twee-onder-een-kap woning. De kosten voor een vrijstaande woning
                        zijn € 23.000 en voor een twee-onder-een-kap woning € 9.800.

4.3.2          Beschikbare subsidies
               Voor het verwarmen van woningen met een individuele warmtepomp zijn verschillende subsidies
               beschikbaar. Het gaat om de volgende subsidies:
               •   Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE8)
                   o Aanschaf warmtepomp. Bij de aanschaf van een warmtepomp wordt ongeveer 30% van de
                       aanschafprijs gesubsidieerd. Deze subsidie geldt voor lucht-/waterwarmtepompen, bodem-
                       warmtepompen en hybride warmtepompen. Deze subsidie is zowel beschikbaar voor wo-
                       ningeigenaren als verhuurders.

               8   https://www.rvo.nl/subsidies-financiering/isde
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>      Datum    1 november 2024
  Referentie   PR09249/TV/20241101
      Pagina   20/34




                      o    Isolatie. Voor isolatiemaatregelen geldt dat ongeveer 30% van de kosten gesubsidieerd
                           wordt. Per isolatiemaatregel is er een maximum oppervlakte aan gevel, vloer, dak etc. dat
                           gesubsidieerd wordt. Deze grens licht echter zo hoog dat het grootste deel van de woningen
                           in Everdingen onder die grens blijven. Deze subsidie is alleen beschikbaar voor woningeige-
                           naren en niet voor verhuurders.

4.3.3          TCO-bewoners
               In Tabel 4.8 is een overzicht gegeven van alle uitgaven en subsidies voor een bewoner die komen
               kijken bij het verwarmen met een individuele lucht-/waterwarmtepomp. Deze uitgaven zijn mee-
               genomen in de berekening van de TCO. Er is hierbij onderscheid gemaakt tussen de TCO voor een
               woning in particulier bezit en een woning als eigendom van een woningcorporatie. Voor beide par-
               tijen gelden namelijk andere subsidies die zorgen voor een verschil in de TCO. De elektriciteitskos-
               ten hebben een indexatiepercentage van 2% per jaar.

               Tabel 4.8 | Uitgaven behorende bij verwarmen met een individuele lucht-/waterwarmtepomp. De kosten zijn inclusief btw.

                Uitgaven                                     Eenheid      Vrijstaande woningen      2-onder-1 kap         tussenwoning
                Uitgaven
                Jaarlijkse variabele kosten elektriciteit    [€/jaar]            1.562               1.269            1.141
                Kosten pomp en buitenunit                    [€]                 9.500               8.500            7.500
                Kosten warmtebuffer                          [€]                 3.500               3.000            2.500
                Kosten besturingsappendages                  [€]                 1.000               1.000            1.000
                Installatiekosten                            [€]                 4.000               3.750            3.500
                Verwijderen cv-ketel                         [€]                 71,20               71,20            71,20
                Jaarlijkse onderhoudskosten warmtepomp       [€/jaar]            720                 650              580
                Aanpassingen aan woning voor verwarmen
                                                             [€]                 6.775               6.775            3.030
                op lage temperatuur
                Aanpassingen benodigd voor elektrisch ko-    [€]
                                                                                 1.452               1.452            1.452
                ken
                Isolatiekosten                               [€]                 23.013              9.802            -
                Subsidies woningeigenaren
                ISDE-warmtepomp                              [€]                 5.400               4.875            4.350
                ISDE-isolatie                                [€]                 6.904               2.941            -
                Subsidies verhuurders
                ISDE- warmtepompen                           [€]                 5.400               4.875            4.350


               De bovenstaande gegevens resulteren in een TCO zoals weergegeven in Tabel 4.9. Daarbij is gerekend
               met een disconteringsvoet van 2%.

               Tabel 4.9 | TCO voor woningeigenaren inclusief subsidie voor verwarmen via individuele lucht-/waterwarmtepompen. De be-
               dragen zijn inclusief btw.

                TCO                                    Eenheid          Vrijstaande woningen     2-onder-1 kap        tussenwoning
                Woningeigenaar inclusief subsidie      [€]                    120.000                97.000                77.000
                Verhuurders inclusief subsidie         [€]                    126.000               100.000                77.000
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>    Datum    1 november 2024
Referentie   PR09249/TV/20241101
    Pagina   21/34




4.4          BEWONERSLASTEN (TCO) – INDIVIDUELE GASKETEL
             Bij het behouden van de bestaande gasketels hoeven er geen aanpassingen aan de woning gemaakt
             te worden. In deze berekening is wel rekening gehouden met aanschaf en vervangen van de gasketel
             iedere 15 jaar en onderhoudskosten. De gasprijs heeft een indexatiepercentage van 2% per jaar.

             Tabel 4.10 | Alle uitgaven behorende bij verwarmen met een individuele gasketel. De kosten zijn inclusief btw.

              Uitgaven                                     Eenheid              Vrijstaande woningen      2-onder-1 kap          tussenwoning
              Jaarlijkse variabele kosten gas              [€/jaar]                         3.630             2.723                 2.228
              Jaarlijkse vaste kosten gas                  [€/jaar]                         314                314                   314
              Investeringskosten gasketel                  [€]                              2.066             2.066                 2.066
              Jaarlijkse onderhoudskosten gasketel         [€/jaar]                         268                268                   268


             De bovenstaande gegevens resulteren in een TCO zoals weergegeven in Tabel 4.11. Daarbij is gere-
             kend met een disconteringsvoet van 2%. In deze TCO is de uitkomst voor de woningeigenaar en ver-
             huurder gelijk.

             Tabel 4.11 | TCO voor woningeigenaren voor verwarmen via individuele gasketels. De bedragen zijn inclusief btw.

              TCO                                    Eenheid                Vrijstaande woningen       2-onder-1 kap            tussenwoning
              Woningeigenaar of verhuurder           [€]                          130.000                 103.000                  88.000




4.5          SAMENVATTING VERGELIJK TCO
             In Tabel 4.12 is per referentiewoning en per techniek weergegeven met welke indicatieve TCO de
             bewoners rekening moeten houden. In de praktijk liggen voor sommige type woningen de kosten
             hoger en voor andere lager. Dit hangt onder andere af van het huidige isolatieniveau, bouwkundige
             eigenschappen van de woningen en hoe geschikt ze zijn voor lage temperatuur warmte.

             Tabel 4.12 | TCO voor verschillende scenario’s inclusief subsidies. De bedragen zijn inclusief btw.

              TCO                                                     Eenheid          Woningeigenaren                Verhuurders
              Vrijstaande woning
              Collectief net met WKO en TEO                           [€]              108.000                        111.000
              Collectief net met lucht-/waterwarmtepompen             [€]              108.000                        111.000
              Individuele lucht-/waterwarmtepompen                    [€]              120.000                        126.000
              Individuele gasketels                                   [€]              130.000                        130.000
              Twee-onder-een-kap woning
              Collectief net met WKO en TEO                           [€]              87.000                         90.000
              Collectief net met lucht-/waterwarmtepompen             [€]              87.000                         90.000
              Individuele lucht-/waterwarmtepompen                    [€]              97.000                         100.000
              Individuele gasketels                                   [€]              103.000                        103.000
              tussenwoning
              Collectief net met WKO en TEO                           [€]              75.000                         78.000
              Collectief net met lucht-/waterwarmtepompen             [€]              75.000                         78.000
              Individuele lucht-/waterwarmtepompen                    [€]              77.000                         77.000
              Individuele gasketels                                   [€]              88.000                         88.000
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>    Datum    1 november 2024
Referentie   PR09249/TV/20241101
    Pagina   22/34




4.6          CONCLUSIE
             Uit Tabel 4.12 valt op te maken dat aansluiten op een collectieve warmtenet het goedkoopst is voor
             de bewoners. Dit komt mede doordat de bewoners een lage BAK hoeven te betalen om aan te sluiten
             op het warmtenet en de inpandige kosten worden betaald door de exploitant. Of dit een realistisch
             scenario is moet verder worden uitgewerkt door Huibertstroom. De huidige business case van de
             collectieve varianten laten namelijk een grote onrendabele top zien, die in andere projecten door-
             gaans deels met een bijdrage van de bewoners wordt gedekt.

             Een andere reden waarom aansluiten op het warmtenet goedkoper is voor veel woningen komt door-
             dat de woningen niet eerst grondig geïsoleerd hoeven te worden. Bij het collectieve warmtenet wor-
             den de woningen namelijk met 70 °C verwarmd en is energielabel D voldoende. Bij de individuele
             lucht-/waterwarmtepomp is energielabel B minimaal benodigd, aangezien met lage temperaturen
             verwarmd wordt. Zoals ook uit Tabel 4.8 duidelijk naar voren komt drukken de isolatiekosten aan-
             zienlijk op de totale TCO. Het uitgangspunt bij referentiewoning “tussenwoning” is dat deze ener-
             gielabel B heeft (zie Tabel 4.1). Voor dit type referentiewoning zijn daarom geen isolatiekosten nodig
             en daarmee is de TCO grotendeels gelijkwaardig aan de TCO van de collectieve varianten.

             Het verschil in TCO tussen particulieren en verhuurders is grotendeels gelijk aan elkaar. Het margi-
             nale verschil ontstaat door de verschillende subsidies die beschikbaar zijn.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>    Datum    1 november 2024
Referentie   PR09249/TV/20241101
    Pagina   23/34




             Bijlage 1 Uitgangspunten
             energieconcepten
             1.1          UITGANGSPUNTEN FINANCIËLE UITGANGSPUNTEN WKO MET TEO

             Tabel 13 | Uitgangspunten financiële analyse WKO en TEO 2024.

              parameter                                                      eenheid   waarde

              Algemeen

              vereist rendement op eigen vermogen                            %         7,5

              rente op lening                                                %         3,5

              aandeel eigen vermogen                                         %         0

              aandeel vreemd vermogen                                        %         100

              Projectrendement (IRR)                                         %         3,5

              disconteringsvoet                                              %         3,5
              CAPEX
              indexering investeringskosten                                  %         2,0
              project looptijd                                               jaar      30
              startjaar investering                                          jaar      0
              Levensduur/afschrijving
              Distributie (warmtenet)                                        jaar      50
              Distributie (WKO)                                              jaar      50
              Distributie (TEO)                                              jaar      50
              Gestuurde boring (INPUT IDE)                                   jaar      50
              WKO/open bodemenergiesysteem                                   jaar      30
              TEO/regeneratiesysteem                                         jaar      30
              Warmtepompen collectief (inclusief TSA, pompen, etc.)          jaar      15
              collectieve gasketel als piekvoorziening en back-up            jaar      15
              Afleversets                                                    jaar      30
              Gebouw TR                                                      jaar      50
              buffervat                                                      jaar      50
              Herinvestering
              Distributie (warmtenet)                                                  100%
              Distributie (WKO)                                                        100%
              Distributie (TEO)                                                        100%
              Gestuurde boring (INPUT IDE)                                             100%
              WKO/open bodemenergiesysteem                                             100%
              TEO/regeneratiesysteem                                                   100%
              Warmtepompen collectief (inclusief TSA, pompen, etc.)                    70%
              collectieve gasketel als piekvoorziening en back-up                      50%
              Afleversets                                                              100%
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>    Datum    1 november 2024
Referentie   PR09249/TV/20241101
    Pagina   24/34




              Gebouw TR                                                                         100%
              Buffervat                                                                         100%
              OPEX
              indexering operationele kosten                                 %                  1,5
              startjaar operatie                                             jaar               1
              Realisatie project                                             jaar               2
              volloopscenario                                                jaren              6
              elektriciteitsprijs zakelijk                                   €/kWh              0,15
              gasprijs zakelijk                                              €/m3               1,09
              omzet
              indexering omzet                                               %                  2,0
              startjaar omzet                                                jaar               1
              volloopscenario                                                jaren              6
              SDE++ subsidie per jaar                                        €/jaar             € 211.000
              tarief als percentage van het maximum volgens warmtewet 2024   %                  90
              aansluitpercentage                                             %                  75




             1.2          UITGANGSPUNTEN FINANCIËLE UITGANGSPUNTEN COLLECTIEVE LUCHT-/WATERWARM-
                          TEPOMP

             Tabel 14 | Uitgangspunten financiële analyse collectieve lucht-/waterwarmtepomp.

              parameter                                                      eenheid            waarde

              Algemeen

              vereist rendement op eigen vermogen                            %                  7,5

              rente op lening                                                %                  3,5

              aandeel eigen vermogen                                         %                  0

              aandeel vreemd vermogen                                        %                  100

              Projectrendement (IRR)                                         %                  3,5

              disconteringsvoet                                              %                  3,5
              CAPEX
              indexering investeringskosten                                  %                  2,0
              project looptijd                                               jaar               30
              startjaar investering                                          jaar               0
              Levensduur/afschrijving
              Distributie (warmtenet)                                        jaar               50
              Warmtepompen collectief (inclusief TSA, pompen, etc.)          jaar               15
              collectieve gasketel als piekvoorziening en back-up            jaar               15
              Afleversets                                                    jaar               30
              Gebouw TR                                                      jaar               30
              Herinvestering
              Distributie (warmtenet)                                                           100%
              Warmtepompen collectief (inclusief TSA, pompen, etc.)                             70%
              collectieve gasketel als piekvoorziening en back-up                               50%
              Afleversets                                                                       100%
              Gebouw TR                                                                         100%
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>    Datum    1 november 2024
Referentie   PR09249/TV/20241101
    Pagina   25/34




              OPEX
              indexering operationele kosten                                 %        1,5
              startjaar operatie                                             jaar     1
              realisatie project                                             jaar     2
              volloopscenario                                                jaren    6
              elektriciteitsprijs zakelijk                                   €/kWh    0,15
              gasprijs zakelijk                                              €/m3     1,09
              omzet
              indexering omzet                                               %        2,0
              startjaar omzet                                                jaar     1
              volloopscenario                                                jaren    6
              SDE++ subsidie per jaar                                        €/jaar   € 161.000
              tarief als percentage van het maximum volgens warmtewet 2022   %        90
              aansluitpercentage                                             %        75
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>    Datum    1 november 2024
Referentie   PR09249/TV/20241101
    Pagina   26/34




             Bijlage 2 Toelichting prijsscenario
             2.1     ELEKTRICITEITSPRIJS
             De zakelijke elektriciteitsprijs bestaat ook uit een vast en een variabel deel. Het vaste deel hangt af
             van het beschikbare vermogen van de elektriciteitsaansluiting. Er is aangenomen dat de vaste kosten
             op hetzelfde niveau blijven als in 2024 en in de toekomst alleen indexeren.

             De variabele elektriciteitsprijs is opgebouwd uit de groothandelsprijs en belasting. Voor beide on-
             derdelen is een scenario opgesteld voor de komende 30 jaar en samen bepalen die de variabele
             elektriciteitsprijs voor de komende 30 jaar. Voor de groothandelsprijs is het midden prijsscenario
             gebruikt uit de klimaat en energieverkenning 2022. Dit scenario geeft geschatte groothandelsprijzen
             tot en met 2030. Na 2030 is het tarief geschat op basis van de prijs in 2030 en een standaard indexa-
             tiepercentage. Het belastingtarief is gebaseerd op het Belastingplan 2024. In dit belastingplan wor-
             den de belastingen op gas en elektra voor de komende jaren tot en met 2030 gegeven. De belasting
             op elektriciteit zal de komende jaren dalen. Na 2030 is het tarief geschat op basis van de prijs in
             2030 en een standaard indexatiepercentage.


             2.2      WARMTETARIEF
             De tarieven voor gas, warmte en elektriciteit zijn nog steeds sterk aan elkaar gelinkt. In de wet staat
             dat de warmtetarieven aan de gasprijzen zijn gekoppeld. Deze koppeling tussen de warmtetarieven
             en de gasprijzen is gehanteerd in de doorrekening over 30 jaar. Langjarig zal de warmteprijs de
             gasprijs (NMDA) en elektraprijs (Wet Collectieve Warmtevoorziening) volgen. Waar de omslag plaats-
             vindt en of dat geleidelijk gebeurt, is op dit moment nog onduidelijk. Het is in ieder geval de bedoe-
             ling dat de in de Wet Collectieve Warmtevoorziening (WCW) een kosten gebaseerde tariefsystematiek
             wordt gehanteerd. De nieuwe tariefsystematiek zal meer kosten gebaseerd worden met als gevolg
             dat warmtebedrijven meer zekerheid krijgen dat ze hun efficiënte kosten kunnen terugverdienen en
             de consument meer zekerheid dat hij niet meer betaalt dan de kosten die redelijkerwijs gemaakt
             moeten worden voor de warmte die hij afneemt. Dit kan er wel voor zorgen dat er lokaal verschillen
             gaan ontstaan.

             ACM-tarief
             Warmteleveranciers rekenen voor de aansluiting op een warmtenet jaarlijks een vast bedrag per
             aansluiting en een warmtetarief per afgenomen eenheid warmte. Voor beide hebben we een scenario
             opgesteld voor hoe die zich in de komende 30 jaar ontwikkelen. Om te bepalen hoe het warmtetarief
             zich de komende 30 jaar zal ontwikkelen, is de methodiek van de ACM gevolgd9. Dezelfde aanpak is
             gebruikt als de ACM heeft gedaan voor het opstellen van de maximale warmtetarieven in 2023. Eerst
             is een consumenten gasreferentie tarief bepaald. Dit gasreferentie tarief is omgerekend naar een
             warmtetarief. Het consumenten gasreferentie tarief bestaat uit de groothandelsprijs, overhead en
             belasting. Voor al deze drie onderdelen is een scenario voor de komende 30 jaar opgesteld en samen
             vormen ze het gasreferentie tarief:
             • Voor de groothandelsprijs is hetzelfde scenario gebruikt zoals beschreven bij de gasprijs. Dus op
                 basis van de klimaat en energieverkenning 2022.


             9   https://www.acm.nl/system/files/documents/tarievenbesluit-warmteleveranciers-2023_0.pdf
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>    Datum    1 november 2024
Referentie   PR09249/TV/20241101
    Pagina   27/34




             •  Voor de overhead is aangenomen dat die op hetzelfde niveau blijft als in 2022 en alleen wordt
                geïndexeerd voor de toekomst, net zoals gedaan door het ACM.
             • Voor het belastingtarief baseren we ons op het Belastingplan 2024. In dit belastingplan worden
                de belastingen op gas en elektra voor de komende jaren tot en met 2030 gegeven. Na 2030 is het
                tarief geschat op basis van de prijs in 2030 en een standaard indexatiepercentage.
             Deze drie onderdelen samen geven een prijsscenario voor het consumenten gasreferentie tarief. Dit
             gasreferentie tarief kan worden omgerekend naar een warmtetarief door gebruik te maken van de
             energetische waarde van gas (35,17 MJ/m3 gas) en rekening te houden met het rendement van een
             consumenten gasketel (87%). Dit is dezelfde systematiek als gehanteerd door de ACM.

             Percentage van het maximale ACM-tarief
             Het uiteindelijk berekende warmtetarief voor 30 jaar is een schatting van het maximale tarief dat
             het ACM elk jaar vaststelt. Dat is het maximale tarief dat warmteleveranciers mogen rekenen aan
             hun klanten. Ze mogen dus niet een hoger tarief vragen maar wel een lager tarief.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>    Datum    1 november 2024
Referentie   PR09249/TV/20241101
    Pagina   28/34




             Bijlage 3 Grafiek prijsscenario tegen
             indexatie
                                                 Warmtetarief [€/GJ]
               €60,00

               €55,00

               €50,00

               €45,00

               €40,00

               €35,00

               €30,00
                            1 2 3 4 5 6 7 8 9 101112131415161718192021222324252627282930

                                                     Indexatie              Prijsscenario


             Figuur 1 | Grafiek warmtetarief indexatie en prijsscenario




                             Consumenten elektriciteitsprijs [€/kWh]
               €0,50

               €0,45

               €0,40

               €0,35

               €0,30

               €0,25

               €0,20

               €0,15
                           1 2 3 4 5 6 7 8 9 101112131415161718192021222324252627282930

                                                     Indexatie              prijsscenario


             Figuur 2 | Grafiek consumenten elektriciteitsprijs indexatie en prijsscenario
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>    Datum    1 november 2024
Referentie   PR09249/TV/20241101
    Pagina   29/34




                            Consumenten gasreferentie tarief [€/m³]
               €2,15
               €2,05
               €1,95
               €1,85
               €1,75
               €1,65
               €1,55
               €1,45
               €1,35
               €1,25
               €1,15
                           1 2 3 4 5 6 7 8 9 101112131415161718192021222324252627282930

                                                      Indexatie             prijsscenario


             Figuur 3 | Grafiek consumenten gasprijs indexatie en prijsscenario




                         Electriciteitsprijzen warmtebedrijf [€/MWh]
               € 260
               € 240
               € 220
               € 200
               € 180
               € 160
               € 140
               € 120
               € 100
                          1 2 3 4 5 6 7 8 9 101112131415161718192021222324252627282930

                                                      Indexatie             prijsscenario


             Figuur 4 | Grafiek elektriciteitsprijs warmtebedrijf indexatie en prijsscenario
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>    Datum    1 november 2024
Referentie   PR09249/TV/20241101
    Pagina   30/34




                                  Gasprijzen warmtebedrijf [€/MWh]
               € 190
               € 180
               € 170
               € 160
               € 150
               € 140
               € 130
               € 120
               € 110
               € 100
                          1 2 3 4 5 6 7 8 9 101112131415161718192021222324252627282930

                                                     Indexatie            prijsscenario


             Figuur 5 | Grafiek gasprijs warmtebedrijf indexatie en prijsscenario
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>    Datum    1 november 2024
Referentie   PR09249/TV/20241101
    Pagina   31/34




             Bijlage 4 COP’s warmtepomp
             collectieve systemen
                                   COP warmtepomp collectieve systemen
               3,50
               3,40
               3,30
               3,20
               3,10
               3,00
               2,90
               2,80
               2,70
               2,60
               2,50
               2,40
               2,30
               2,20
               2,10
               2,00
                      1-1   1-2     1-3   1-4   1-5    1-6   1-7   1-8    1-9   1-10   1-11   1-12

                                      COP warmtepomp WKO en TEO
                                      COP warmtepomp collectieve Lucht-/waterwarmtepomp
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>    Datum    1 november 2024
Referentie   PR09249/TV/20241101
    Pagina   32/34




             Bijlage 5 Verfijning ontwerp
             Onderstaande afbeeldingen zijn afkomstig van Huibertstroom en zijn verwerkt in het nieuwe ont-
             werp.

             Inpassing WKO-systeem:
                 •    Totale lengte 755 meter.




             Inpassing TEO-systeem:
                 •    Totale lengte 1.236 meter
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>    Datum    1 november 2024
Referentie   PR09249/TV/20241101
    Pagina   33/34




             Inpassing warmtenet:
                 •    Totale lengte 3.600 meter
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>    Datum    1 november 2024
Referentie   PR09249/TV/20241101
    Pagina   34/34




             Velperweg 37      T 026 35 35 555          NL60 RABO 0383 9420 47
             6824 BE Arnhem    E info@iftechnology.nl   KvK Arnhem 09065422
             Postbus 605       I www.iftechnology.nl    BTW nr. NL801045599B01
             6800 AP Arnhem
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>