<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Gedragscode houdende
integriteitsbepalingen voor de raadsleden
Noardeast-Fryslân 2021
Inleiding
In Nederland worden met enige regelmaat bedenkingen geuit over de integriteit van de
politiek. Wethouders worden bevraagd over hun declaratiegedrag, raadsleden over
vriendjespolitiek, leden van de Tweede Kamer en Commissarissen van de Koning over
nevenfuncties en de inkomsten die zij daaruit genereren. Incidenten die politieke
ambtsdragers betreffen, halen de dag- en weekbladen. Opiniemakers uiten hun zorgen en
oordelen.
Intussen kent de Nederlandse politiek een hoog niveau van integriteit. Vergeleken met hun
collega's in andere landen begaan politieke ambtsdragers in Nederland weinig schendingen.
Dit is het geval, hoewel politici aan veel verleidingen blootstaan en zich veel kansen aan hen
voordoen om op die verleidingen in te gaan. Omkoping (corruptie) hebben we zo goed als
uitgebannen.
Het grootste risico van de ongerustheid en de reactie op de incidenten die zich voordoen,
is dat de geloofwaardigheid van de politiek blijvende schade oploopt. Daarnaast valt niet uit
te sluiten dat er onder druk van de gealarmeerde publieke opinie ondoordachte en dus
onverstandige maatregelen worden getroffen – maatregelen die beogen om de
geloofwaardigheid van de politiek te versterken, maar juist het tegendeel veroorzaken. Het
gevaar bestaat dat individuele politieke ambtsdragers hiervan slachtoffer worden, dat er bij
het sanctioneren geen verschil meer wordt gemaakt tussen een lichte overtreding en een
ernstige schending en dat enkel en alleen al de verdenking het einde van een politieke
carrière kan betekenen.
Doel van deze gedragscode
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Deze code wil duidelijkheid geven over wat de wet vraagt van raadsleden. Daarmee beoogt
de code raadsleden in eerste instantie te beschermen tegen onnodige misstappen. Op drie
plekken is de code strenger dan de wet:
     •   deze code verplicht raadsleden ertoe niet alleen belangenverstrengeling en corruptie
         te voorkomen, maar ook de schijn daarvan tegen te gaan waar dat kan;
     •   deze code draagt raadsleden op hun financiële belangen bekend te maken;
     •   deze code hanteert een ‘nee, tenzij’-beleid voor het aannemen van geschenken.
In de bijlagen vindt u specifieke verwijzingen naar alle relevante wetsartikelen.1
Begrippen
Het gemeentebestuur bestaat uit raad, college en burgemeester. Dit zijn de drie
bestuursorganen. In de raad ligt het accent op het maken van politieke keuzes, het college
is belast met het dagelijks bestuur. De burgemeester is voorzitter van beide en heeft
daarnaast een aantal eigen taken.
Voor elk van de drie bestuursorganen vraagt de wet een door de raad vast te stellen
gedragscode. Voor Noardeast-Fryslân zijn drie aparte codes opgesteld, die vanuit eenzelfde
perspectief zijn geschreven. Daar waar ze identiek kunnen zijn, zijn ze identiek; waar ze
moeten verschillen, gelet op de rol van elk bestuursorgaan en de onderliggende wettelijke
regels, verschillen ze.
De voorliggende gedragscode is bestemd voor de raadsleden van de gemeente Noardeast-
Fryslân.
Functies van de gedragscode
In Noardeast-Fryslân is op diverse manieren aandacht besteed aan het onderwerp politieke
en bestuurlijke integriteit. Dit heeft onder meer geleid tot de wens een nieuwe gedragscode
te ontwikkelen. Een complete code in heldere taal is van grote betekenis voor zowel
zorgvuldige naleving van de regels als de handhaving ervan. De code heeft, met andere
woorden, zowel een preventieve als een repressieve functie.
1 Deze code is gebaseerd op de wetgeving en regelgeving die golden op 1 januari 2021. Wijzigingen in wet- en regelgeving
kunnen gevolgen hebben voor de gedragscode. Wetgeving is altijd leidend.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Een goede gedragscode heeft een aantal basale kenmerken. De gedragscode:
   •   ontlast de morele oordeelsvorming van individuen;
   •   stelt de norm;
   •   definieert specifieke handelingen als schendingen;
   •   maakt zorgvuldig optreden tegen schendingen mogelijk.
Afspraken over hoe te handelen in geval van een vermoeden van een schending van de
regels uit deze gedragscode zijn separaat vastgelegd in de Procesafspraken integriteit.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>1. Regels                        rond                  (schijn                    van)
belangenverstrengeling
Artikel 1
Een raadslid mag zijn invloed en stem niet gebruiken om een persoonlijk belang veilig
te stellen of het belang van een ander of van een organisatie waarbij hij een persoonlijke
betrokkenheid heeft.
Artikel 1.1
Een raadslid moet actief en uit zichzelf (de schijn van) belangenverstrengeling
tegengaan.
Artikel 1.2
Een raadslid onthoudt zich alleen van deelname aan de stemming als er sprake is
van een beslissing waarbij belangenverstrengeling kan optreden; het gaat dan om
kwesties waarbij hij zelf een persoonlijk belang heeft of om kwesties waarbij het gaat
om een belang van een individu            of organisatie waarbij hij een substantiële
betrokkenheid heeft.
Artikel 1.3
Een raadslid onthoudt zich bij beslissingen waarbij belangenverstrengeling kan
optreden niet alleen van stemming (zie artikel 1.2) maar ook van beïnvloeding van
de besluitvorming in de andere fases van het besluitvormingsproces.
Artikel 1.4
Een raadslid mag bepaalde in de Gemeentewet opgesomde functies niet uitoefenen en
bepaalde in de Gemeentewet genoemde overeenkomsten en handelingen niet aangaan.
Artikel 1.5
Een raadslid maakt openbaar welke betaalde en onbetaalde functies hij vervult naast het
raadslidmaatschap. Ook wijzigingen worden openbaar gemaakt.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>  Artikel 1.6
  De griffier van de raad draagt zorg voor actuele openbare lijsten met a ) gemelde
  financiële belangen van raadsleden en b) functies van raadsleden. Daarbij wordt
  vermeld of de werkzaamheden al dan niet bezoldigd zijn.
  Artikel 1.7
  Een raadslid doet er opgaaf van dat hij substantiële financiële belangen heeft –
  bijvoorbeeld in de vorm van aandelen, opties en derivaten – in ondernemingen
  waarmee de gemeente zaken doet of waarin de gemeente een belang heeft. Deze
  financiële belangen zijn openbaar en worden ter inzage gelegd. Ook een tussentijds
  ontstaan substantieel financieel belang dient opgegeven te worden.
  Toelichting
  De wetgever heeft raadsleden op vier manieren bescherming geboden tegen de
  verleiding van belangenverstrengeling en tegen de schijn ervan.
  (1) De wetgever geeft ten eerste aan dat de gemeenteraad als bestuursorgaan zijn
      taak zonder vooringenomenheid moet vervullen. De wetgever geeft de
      gemeenteraad de verantwoordelijkheid ervoor te waken dat persoonlijke
      belangen van raadsleden de besluitvorming beïnvloeden. Met persoonlijk belang
      wordt gedoeld op ieder belang dat niet behoort tot de belangen die de
      gemeenteraad uit hoofde van zijn taak behoort te vervullen. Deze waakzaamheid
      geldt ook als het gaat om de schijn van belangenverstrengeling. Let wel: het gaat
      hier om persoonlijke belangen; het gaat niet alleen om – zoals vaak gedacht –
      ‘persoonlijk       gewin’      of     ‘persoonlijk      voordeel’       of   ‘persoonlijke       financiële
      inkomsten’. Raadsleden moeten dus beoordelen of er sprake is van een
      persoonlijk        belang       waardoor         belangenverstrengeling              ontstaat      die   de
      besluitvorming onterecht kan beïnvloeden. De wetgever doet een beroep op de
      verantwoordelijkheid van de gemeenteraad als geheel om ervoor te waken dat
      persoonlijke belangen van zijn leden de besluitvorming niet beïnvloeden. Deze
      verplichting geldt gedurende het gehele proces van besluitvorming en niet
      alleen tijdens de stemming.2 Politieke ambtsdragers struikelen soms in gevallen
      waarin er ‘slechts’ sprake is van de schijn van belangenverstrengeling. Het is dan
2 Agressie of geweld van burgers tegen politieke ambtsdragers kan de besluitvorming beïnvloeden. Een politieke
ambtsdrager mag zich ook door agressie en geweld niet laten beïnvloeden. In voorkomende gevallen wordt
aangeraden contact op te nemen met de griffier.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>    ook in het belang van politieke ambtsdragers zelf dat dit voorschrift zo expliciet
    in de gedragscode is opgenomen.
(2) De wetgever verbiedt raadsleden vervolgens expliciet te stemmen als er sprake
    is van een aangelegenheid waarbij een raadslid een persoonlijk belang heeft.
    De wetgever probeert daarmee uit te sluiten dat een raadslid meestemt als sprake
    is van belangenverstrengeling.
(3) In een aantal gevallen vindt de wetgever dat die bescherming door het verbod
    te stemmen niet ver genoeg gaat. In die gevallen verbiedt de wetgever
    raadsleden expliciet bepaalde welomschreven functies te bekleden, rollen te
    vervullen en (rechts)handelingen uit te voeren. Artikel 1.4 van deze gedragscode
    verwijst naar die verboden. In de bijlage van deze gedragscode treft u een
    opsomming aan v a n regelgeving die samenhangt met de integriteit van
    raadsleden, waaronder de verboden combinaties van functies en verboden
    overeenkomsten en handelingen. Het wordt dringend aangeraden deze bijlagen
    nauwkeurig te bestuderen.
(4) De wetgever eist van raadsleden dat zij alle functies openbaar maken die zij
    vervullen naast het raadslidmaatschap. Op die manier wordt het voor andere
    raadsleden, bestuurders, fractievoorzitters, partijbestuurders, de griffier en de
    gemeentesecretaris mogelijk een raadslid te waarschuwen voor kwesties waarin
    (de schijn van) belangenverstrengeling dreigt. Ook de pers en de burger kunnen
    zo hun controlerende taak uitoefenen. Daarom is in deze gedragscode ook
    verordonneerd dat raadsleden tevens al hun substantiële financiële belangen
    bekendmaken bij ondernemingen die zaken doen met de gemeente.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Praktijkvoorbeelden
Oefening 1:
Een raadslid is voorzitter van een voetbalvereniging. Mag het raadslid zijn
raadslidmaatschap combineren met dit voorzitterschap?
Antwoord:
Artikel 13 van de Gemeentewet verbiedt de combinatie van deze functies niet. Artikel
1.4 van de gedragscode wordt dus niet overtreden door het combineren van deze
functies. De functie moet wel worden gemeld (zie artikel 1.6 van de gedragscode)
en de griffier moet zorgdragen voor bekendmaking van deze nevenactiviteit (artikel
1.7 van de gedragscode).
Let op: een raadslid moet al zijn functies melden.
Variant 1:
De Sportnota wordt behandeld in de raad. Mag dit raadslid meestemmen?
Antwoord:
Ja. In de Sportnota worden beslissingen voorgelegd die alle sport betreffen. Er treedt
dus a priori geen verstrengeling van belangen op als dit raadslid mee doet aan de
besluitvorming in de raad. Kennis bij raadsleden over sport is van groot belang om
kwalitatief goede besluiten over sport te nemen voor de stad. Het is dus van belang
dat hij meedoet in de besluitvorming.
Let op: De redenatie ‘bij twijfel niet meestemmen’ gaat niet (altijd) op. Het ligt in de
kern van de taak van een politieke ambtsdrager om te stemmen. Hij mag dus slechts
in een beperkt aantal – in de wet genoemde gevallen – niet meestemmen.
Meestemmen mag niet als het belang van een raadslid ('of een individu of
organisatie waarbij hij een persoonlijke betrokkenheid heeft') wordt verstrengeld
met het algemeen belang. In alle andere gevallen is het devies om te stemmen. Er
kan een schijn van belangenverstrengeling ontstaan in een situatie waardoor een
raadslid overweegt niet mee te stemmen. Natuurlijk dient het raadslid waar hij kan
de schijn van belangenverstrengeling te voorkomen. Maar vaak zijn er in specifieke
situaties nog andere mogelijkheden om actief de schijn van belangenverstrengeling
te voorkomen, anders dan niet meestemmen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Variant 2:
De raad moet besluiten over uitbreiding van voetbalvelden. Ook de club waar
het raadslid voorzitter van is wordt genoemd. Mag hij meestemmen?
Antwoord:
Nee, artikel 1.2 van de gedragscode verbiedt het raadslid mee te stemmen. De club
is een van de (duidelijke) belanghebbenden in dit besluit, dus een verstrengeling
van belangen is aan de orde: het belang van de club dat hij geacht wordt te
dienen als voorzitter enerzijds en het belang van de stad voor de uitbreiding van
voetbalvelden.
Variant 3:
Mag dit raadslid een ander lid van de fractie het woord laten voeren op dit dossier?
Antwoord:
Dat mag. Maar het gaat bij de mogelijkheid om de besluitvorming te beïnvloeden
om meer dan alleen het overdragen van het woordvoerderschap op dit dossier. Het
raadslid dat voorzitter is van de voetbalclub mag op grond van artikel 1.3 van de
gedragscode ook intern het standpunt van de fractie niet beïnvloeden over de
uitbreiding van de voetbalvelden. Omdat de burger niet kan controleren of hij dat ook
daadwerkelijk niet heeft gedaan, is het zaak dat alle fractieleden erop toezien dat
ook in de interne oordeels- en besluitvorming de activiteiten van dit raadslid
gescheiden blijven.
Variant 4:
Als het raadslid dat voorzitter van de voetbalclub is tegen de uitbreiding van velden
van zijn eigen club zou stemmen, dan is toch voor de burger te zien dat hij zijn
raadswerk en zijn voetbalwerk scheidt? Dan kan hij toch meestemmen?
Antwoord:
Nee, ook dan mag hij op grond van artikel 1.2 van de gedragscode niet meestemmen.
Wellicht komt het de voetbalclub om redenen die niet bekend zijn, veel beter uit als
de uitbreiding bij een andere club geschiedt. Dan zou het weliswaar lijken alsof hij
in het belang van de stad (en niet van de club) zou stemmen, maar hij doet dat
feitelijk niet. Stemgedrag is dus niet relevant in deze situatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Variant 5:
De raad moet besluiten over uitbreiding van voetbalvelden. Voetbalclub X wordt
genoemd als kandidaat. Het kind van een raadslid (niet zijnde de voorzitter van
de voetbalclub) zit op voetbalclub X. Mag het raadslid meestemmen?
Antwoord:
Ja, het raadslid moet gewoon meestemmen. De relatie tussen het raadslid en de
voetbalclub is niet van dien aard dat er sprake of dreiging is van een onwenselijke
verstrengeling van persoonlijk belang met het algemeen belang. Zie ook de
opmerking onder variant 1 van bovenstaand voorbeeld.
Oefening 2:
Een raadslid is tevens zzp’er. Hij verzorgt als trainer onder meer trainingen 'De klant
is koning'. De afdeling Burgerzaken van de gemeente Noardeast-Fryslân vraagt hem
deze training te verzorgen voor medewerkers Burgerzaken. Mag hij de opdracht
aannemen?
Antwoord:
Nee, hij mag deze opdracht niet aannemen. De Gemeentewet verbiedt raadsleden in
artikel 15 bepaalde overeenkomsten aan te gaan en bepaalde handelingen te
verrichten. In bovenstaande situatie is artikel 15 lid 1 onder d onderdeel 1e van de
Gemeentewet van toepassing. Dat betekent dat het aannemen van de klus een
overtreding van de Gemeentewet en daarmee van artikel 1.4 van de gedragscode
zou zijn.
Variant 1:
En als hij nu niet zelf voor de groep staat, maar iemand inhuurt die dat namens zijn
eenmans- bedrijf doet?
Antwoord:
Ook dan mag hij de klus niet aannemen, op grond van artikel 15 lid 1 onder d
onderdeel 1e van de Gemeentewet. Het feit dat zijn bedrijf de overeenkomst
rechtstreeks aangaat, maakt dat dit artikel van toepassing is. Het aannemen van de
klus is een overtreding van de Gemeentewet en daarmee van artikel 1.4 van de
gedragscode.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Variant 2:
En als hij de opdracht nu vrijwillig doet, dus zonder daarvoor een betaling te krijgen?
Antwoord:
Ook dan geldt dat hij de opdracht niet mag aannemen. Het gaat in dit artikel om
het aangaan van een overeenkomst; of daarvoor betaald wordt doet niet ter zake. Dat
het raadslid niet wordt betaald is voor derden (waaronder ‘de burger op straat’)
niet zichtbaar; daardoor kan het aannemen van de opdracht toch de schijn van
belangenverstrengeling opleveren. Het aannemen ervan is een overtreding van de
Gemeentewet en artikel 1.4 van de gedragsode.
Variant 3:
Een trainingsbureau heeft de opdracht van de gemeente gekregen om de training
'De klant is koning' te verzorgen voor de medewerkers van Burgerzaken. Dit
bureau vraagt het raadslid dat zzp’er is de training te verzorgen. Mag dit raadslid de
klus aannemen?
Antwoord:
Nee. De overeenkomst met de gemeente wordt weliswaar niet rechtstreeks
aangegaan, maar via het trainingsbureau. 'Middellijk' verricht het raadslid dus wel
(betaald) werk voor de gemeente. Het aannemen van de klus is een overtreding
van de gemeentewet en van artikel 1.4 van de gedragscode.
Oefening 3:
Een raadslid is naast zijn raadslidmaatschap leerlingbegeleider en weet om die
reden veel over jeugdzorg. Mag hij woordvoerder in de raad zijn op dit onderwerp?
Antwoord:
Ja, dat mag. Het is van belang dat raadsleden kennis hebben over wat zich
afspeelt in het maatschappelijk middenveld. Mede daarom wordt een combinatie
van functies slechts zelden uitgesloten bij wet. Het raadslid mag alleen niet het
standpunt van de fractie (en de raad) dusdanig beïnvloeden dat het onterecht
positief uitpakt voor zijn eigen werkgever.
Let op: In de praktijk komen veel verschillende situaties voor waarin een raadslid in
zijn andere functie betrokken kan zijn bij het verrichten van werk in opdracht voor
de gemeente. Het is verstandig iedere situatie goed te analyseren en bij twijfel
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>hierover advies in te winnen bij bijvoorbeeld de griffier.
Oefening 4:
De raad gaat besluiten over wijziging van een bestemmingsplan om woningbouw
mogelijk te maken in een gebied waar tot nu toe een bedrijventerrein gevestigd is. Een
van de raadsleden is een gepensioneerd ondernemer, zijn dochter heeft het
familiebedrijf voortgezet. Zij is er nu voor honderd procent eigenaar van. De
onderneming is gevestigd op het bedrijventerrein in kwestie. Stemt het raadslid mee
over de bestemmingsplanwijziging?
Antwoord:
Nee, meestemmen is in strijd met artikel 1.2 van de gedragscode. Dat het raadslid het
bedrijf op papier volledig heeft overgedragen aan zijn dochter laat onverlet dat er in dit
geval, gezien de familiebanden, sprake is van een persoonlijk belang bij het dossier dat
ter besluitvorming in de raad voorligt.
Let op: Of het raadslid voor of tegen de bestemmingsplanwijziging is, is hier niet de
doorslaggevende     factor.  Wel    is  het zo  dat   de  kans    dat  de    schijn   van
belangenverstrengeling wordt gewekt bij een tegenstem groter is dan bij een voorstem
– en des te meer indien het om de beslissende tegenstem gaat.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>2. Regels rond (schijn van) corruptie
Artikel 2
 Een raadslid mag zijn invloed en zijn stem niet laten kopen of beïnvloeden door
 geld, goederen of diensten die hem zijn gegeven of hem in het vooruitzicht zijn
 gesteld.
 Artikel 2.1
 Een raadslid moet actief en uit zichzelf ( de schijn van) corruptie tegengaan.
 Artikel 2.2
 Een raadslid neemt geen geschenken aan die hem uit hoofde van of vanwege
 zijn functie worden aangeboden, tenzij:
 a. het weigeren, teruggeven of terugsturen de gever ernstig zou kwetsen of
     bijzonder in verlegenheid zou brengen;
 b. het weigeren, teruggeven of terugsturen om praktische redenen onwerkbaar is;
 c. het gaat om een incidentele, kleine attentie (zoals een bloemetje of fles wijn)
     waarbij de schijn van beïnvloeding minimaal is.
 Artikel 2.3
 Als geschenken om een van de in artikel 2.2 genoemde redenen niet zijn geweigerd,
 teruggegeven of teruggestuurd, of om andere redenen toch in het bezit zijn van
 het raadslid, wordt dit gemeld aan de griffier, tenzij het gaat om het genoemde onder
 artikel 2.2 onder c. De geschenken worden dan alsnog teruggestuurd of ze worden
 eigendom van de gemeente. De griffier zorgt voor de registratie van giften en hun
 gemeentelijke bestemming.
Artikel 2.4
Een raadslid accepteert geen faciliteiten en diensten van anderen die hem uit hoofde
van of vanwege zijn functie worden aangeboden, tenzij:
a. het weigeren ervan het raadswerk onmogelijk of onwerkbaar zou maken en
b. tegelijkertijd de schijn van omkoping of beïnvloeding minimaal is.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Artikel 2.5
Een raadslid gebruikt faciliteiten of diensten van anderen die uit hoofde of vanwege de
raadsfunctie worden aangeboden, niet voor privédoeleinden.
Artikel 2.6
Een raadslid accepteert uitnodigingen voor werkbezoeken, netwerkbijeenkomsten,
lunches, diners en recepties die niet door de gemeente zijn georganiseerd en/of
betaald alleen als
a. dat behoort tot de uitoefening van het raadswerk en
b. de aanwezigheid beschouwd kan worden als functioneel (protocollaire taken,
    formele vertegenwoordiging van de gemeente, uitnodiging met beschreven doel
    omtrent de wenselijkheid van de aanwezigheid) en
c. tegelijkertijd de schijn van omkoping of beïnvloeding minimaal is.
Artikel 2.7
Een raadslid accepteert werkbezoeken waarbij reis- en verblijfkosten door anderen
worden betaald alleen bij hoge uitzondering. Een dergelijke uitnodiging moet worden
besproken in het presidium. De uitnodiging mag alleen worden geaccepteerd als
het bezoek aantoonbaar van belang is voor de gemeente en de schijn van omkoping
of beïnvloeding minimaal is. Van een dergelijk werkbezoek wordt verslag gedaan aan
de raad.
Toelichting bij artikel 2 en 2.1:
Artikel 2 geeft een definitie van corruptie voor raadsleden. Ging het bij
belangenverstrengeling nog om het onterecht laten meewegen van een persoonlijk
belang bij de besluitvorming, bij corruptie gaat het om omkoping van een politieke
ambtsdrager. Belangenverstrengeling          is niet in  het   wetboek   van   strafrecht
opgenomen, corruptie is dat wel. In de artikelen 2 . 1 t / m 2 . 7 zijn regels
opgenomen om de politieke ambtsdrager te helpen om de (schijn van) corruptie te
voorkomen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Toelichting bij artikel 2.2-2.3:
Geschenken zijn een sluiproute naar corruptie. Ze kunnen worden gebruikt om
de besluitvorming te beïnvloeden. Ze kunnen corrumperen of de aanloop daartoe
vormen. Ze kunnen daarnaast ook de schijn opwekken. Artikel 2.2 is geformuleerd
als een ‘nee, tenzij’- regel; een raadslid neemt dus geen geschenken aan, tenzij er
goede redenen zijn om hiervan af te wijken. De afwijkingen dienen vervolgens
bekend gemaakt te worden bij de griffier, die bepaalt welke vervolgstappen nodig
zijn.
Toelichting bij artikel 2.4-2.5:
Het accepteren van faciliteiten of diensten van anderen kan een afhankelijkheid of
dankbaarheid creëren die de zuiverheid van het besluitvormingsproces kan
aantasten. Ook met het aannemen van faciliteiten en diensten kan een raadslid
gecorrumpeerd raken. Het kan daarnaast ook de schijn van corruptie wekken.
Toelichting bij artikel 2.6:
Werkbezoeken zijn bedoeld om raadsleden in de gelegenheid te stellen zich
inhoudelijk te informeren en noodzakelijke contacten te leggen en onderhouden
binnen en buiten de gemeente. De verplichting om actief het ontstaan van de schijn
van corruptie tegen te gaan, betekent dat lunchen, dineren of naar recepties gaan
op kosten van anderen waar mogelijk moet worden vermeden, tenzij de redenen
van artikel 2.6 van de gedragscode van toepassing zijn.
Toelichting bij artikel 2.7:
Wat voor lunches en diners geldt, geldt nog sterker voor reizen en overnachten op
kosten van derden. Dat wordt in de regel met grote argwaan bekeken. Het is beter
in deze gevallen alle schijn te vermijden.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Praktijkvoorbeelden
Oefening 1:
Raadsleden krijgen van een theater in D o k k u m een gratis jaarkaart voor alle
voorstellingen aangeboden. Mag deze kaart worden geaccepteerd?
Antwoord:
Nee, het aannemen van de kaart is een overtreding van artikel 2.2 van de
gedragscode. Een dergelijke kaart is een gericht geschenk voor de politieke
ambtsdragers van Noardeast-Fryslân.
Variant 1:
Alleen de raadsleden die Kunst en Cultuur in hun portefeuille hebben, krijgen de kaart
aangeboden. Het is voor het raadswerk goed om te weten hoe het reilt en zeilt bij
het theater. Mag deze kaart worden geaccepteerd?
Antwoord:
Nee, het aannemen van de kaart is ook nu een overtreding van artikel 2.2 van de
gedragscode. Het is 'om te weten hoe het reilt en zeilt' bij het theater voor deze
raadsleden niet noodzakelijk een kaart te hebben en het accepteren van een
dergelijke gift roept mogelijk wel de schijn van corruptie op. De raad kan zich op
een andere manier op de hoogte stellen omtrent het theater of de theaterbranche,
zoals het afleggen van een werkbezoek met een duidelijk werkprogramma. De
kaarten moeten dus terug worden gestuurd conform artikel 2.3 van de gedragscode.
Oefening 2:
De gemeente subsidieert een jaarlijks wielerevenement met het oog op haar
doelstelling om een sportieve gemeente te zijn en zoveel mogelijk burgers in
beweging te krijgen en in aanraking te laten komen met deze populaire sport. Het
college vraagt aan de organisatie dertig vrijkaarten voor college- en raadsleden.
Zij kunnen dan als ambassadeur van de gemeente aanwezig zijn. Mag dit?
Antwoord:
Nee, dit zou het college niet moeten doen. In feite wordt er een geschenk
gevraagd. Voor de organisatie is het moeilijk om nee te zeggen. Een dergelijk
verzoek kan worden beschouwd als een oneigenlijke subsidie-eis. Verder is het
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>doel van de subsidie niet het zichtbaar maken van de gemeente. Dit laatste zou in
relatie tot dit evenement ook bereikt kunnen worden door de burgemeester of
een wethouder bij de opening een rol te laten vervullen. Een andere mogelijkheid
is dat de gemeente voor raads- en collegeleden – los van de subsidieverstrekking
– een aantal kaartjes aanschaft.
Variant 1:
De organisatie van het wielerevenement biedt de gemeente dertig vrijkaartjes aan voor
college- en raadsleden plus partners. Men geeft daarbij aan dat men graag
achtergrondinformatie wil geven over de organisatie van het evenement. Daarnaast
zal er een rondleiding zijn inclusief uitleg over de veiligheidsaspecten, wegafzettingen,
beperking van de geluidsoverlast en de samenwerking met de hulpdiensten. Na afloop
van dit informatieve deel mogen de genodigden onder het genot van een hapje en
drankje het evenement bijwonen. Mogen de raadsleden ieder een kaartje – eventueel
via het college – aannemen?
Antwoord:
Ja, dat mag. De uitnodiging heeft een duidelijk functioneel karakter; om zich goed te
informeren over het evenement kan het noodzakelijk zijn om een en ander in de
praktijk te zien. Dat de genodigden een versnapering aangeboden krijgen valt binnen
de grenzen van het redelijke. Voor partners geldt dit alles niet. Als zij het evenement
willen bijwonen, moeten zij zelf een kaartje kopen.
Let op: Het is van belang om te bekijken of het accepteren van giften in
professionele zin daadwerkelijk noodzakelijk is en of er geen andere manieren
zijn om dit doel te bereiken, zonder dat daarbij de schijn van corruptie wordt
opgeroepen.
Oefening 3:
Een raadslid heeft een lezing gegeven op een bewonersbijeenkomst. Na afloop krijgt
hij een bos bloemen. Mag hij die aannemen?
Antwoord:
Ja, de bos bloemen kan gezien worden als een geschenk dat uit hartelijkheid wordt
gegeven en waarvan het niet accepteren de gever op dat moment ernstig in
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>verlegenheid zou brengen. Het is bovendien niet het type geschenk dat de schijn van
corruptie opwekt.
Let op: Situaties als in oefening 3 komen regelmatig voor. Politieke ambtsdragers staan
veel op podia en krijgen vaak als dank bloemen, fotoboeken, boekenbonnen, flessen
wijn, pennen, t-shirts en petjes met opdrukken, presse papiers, koffiemokken en
andere typen geschenken uit de categorie 'bagatel-giften'. In veel van dergelijke
situaties is het weigeren (hoewel het devies) praktisch onmogelijk zonder de gever in
verlegenheid te brengen.
Oefening 4:
De gemeenteraad krijgt van een bedrijf met veel korting een videoconferencing-
systeem aangeboden. Met dit systeem kunnen raadsleden vanaf een andere locatie
toch deelnemen aan een beraadslaging. Zo laat het bedrijf zien goede besluitvorming
zeer van belang te vinden en te willen ondersteunen. Mag deze faciliteit worden
aangenomen?
Antwoord:
Nee, het aannemen van het systeem, is een overtreding van artikel 2.4 van de
gedragscode. Artikel 2.4 aanhef en onder a van de gedragscode is niet van
toepassing; er is budget om de raad te faciliteren. Mocht het noodzakelijk zijn een
dergelijk systeem aan te schaffen dan kan dat vanuit gemeentelijke middelen
worden betaald.
Oefening 5:
De raad krijgt van de directie van een lokale toeristische attractie een uitnodiging
om de presentatie bij te wonen van hun nieuwe plannen. Daarbij zal ook een diner
plaatsvinden met ondernemers uit Noardeast-Fryslân. Mag de raad de uitnodiging
accepteren?
Antwoord:
 Ja, de raadsleden mogen in principe ingaan op dit verzoek. Het is noodzakelijk
voor het raadswerk dat de raadsleden geïnformeerd worden. Niet alleen door
gesubsidieerde       organisaties,   ook  door  commerciële       partijen of  andere
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>belanghebbenden. Dergelijke uitnodigingen bieden raadsleden de mogelijkheid
geïnformeerd te worden. Vaak gaat een dergelijk bezoek gepaard met een
luxere aankleding van het werkbezoek, zoals een georganiseerde lunch of diner
en door de organisatie geregeld vervoer. Doorgaans levert het accepteren hiervan
geen overtreding van de gedragscode op. Aan de mate van luxe die nog
geaccepteerd kan worden, zitten uiteraard grenzen. Alvorens op het verzoek in te
gaan, is het verstandig dat de raad zich hiervan rekenschap geeft.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>3. Regels                   rond              het     gebruik               van
gemeentelijke                       faciliteiten       en       financiële
middelen
Artikel 3
Een raadslid houdt zich aan het beleid dat is vastgesteld voor het gebruik van
gemeentelijke faciliteiten en financiële middelen.
Artikel 3.1
Een raadslid houdt zich aan de regels voor het gebruik van interne voorzieningen
van algemene aard, zoals vergaderkamers.
Artikel 3.2
Een raadslid houdt zich aan de verordeningen voor onkostenvergoedingen, declaraties
en de aanschaf van ICT.
Toelichting:
Raadsleden krijgen voor hun raadswerk de beschikking over een aantal faciliteiten
en over financiële middelen van de gemeente. Het gebruik hiervan voor privé- of
partijdoeleinden is niet toegestaan.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Praktijkvoorbeelden
Oefening 1:
Het is campagnetijd. U staat op het punt om met fractiegenoten de markt op te gaan
om in gesprek te gaan met potentiële kiezers. Op een kopieermachine in het
gemeentehuis vermenigvuldigt u duizend flyers en tweehonderd exemplaren van uw
verkiezingsprogramma om uit te delen. Mag dit?
Antwoord:
Nee. Dit is een overtreding van artikel 3.1 van de gedragscode. In dit geval beschermt
deze regelgeving het ‘eerlijke speelveld’ voor alle partijen en kandidaten die meedingen
naar een zetel in de raad. Als zittende partijen hun campagnemateriaal gratis verkrijgen,
hebben zij een voorsprong ten opzichte van nieuwkomers.
Oefening 2:
Een raadslid gaat met de trein naar een partijbijeenkomst van zijn politieke partij.
Mag hij het treinkaartje vergoed krijgen uit het fractiebudget?
Antwoord:
Nee, het declareren bij de fractie is in overtreding met artikel 3.2 van de gedragscode.
Hoewel het van belang is voor het raadswerk dat een raadslid op de hoogte is van
de standpunten van zijn partij, wordt het bijwonen van partijbijeenkomsten niet
gezien als raadswerk voor de gemeente. Het fractiebudget is bedoeld voor het
tegemoetkomen in de kosten die nauw verbonden zijn met het raadswerk voor de
gemeente Noardeast-Fryslân.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>4. Regels rond informatie
Artikel 4
De raad ziet erop toe dat het college van burgemeester en wethouders de raad goed
informeert. Het college en de burgemeester verstrekken alle inlichtingen die de raad voor
de uitoefening van zijn taak nodig heeft, tenzij dit in strijd is met het openbaar belang. De
raad, het college en de burgemeester kunnen geheimhouding opleggen overeenkomstig
de wet.
Artikel 4.1
Een    raadslid   betracht maximale openheid over zijn eigen beslissingen en zijn
beweegredenen daarvoor. Hij handelt in overeenstemming met de Gemeentewet en met
de Wet openbaarheid van bestuur.
Artikel 4.2
Een raadslid dat de beschikking krijgt over gegevens waarvan hij het geheime of
vertrouwelijke karakter kent of redelijkerwijs moet vermoeden, is verplicht tot
geheimhouding van die gegevens, behalve als de wet hem tot mededeling verplicht.
Artikel 4.3
Een raadslid maakt niet ten eigen bate of ten bate van een ander gebruik van in de
uitoefening van het ambt verkregen informatie.
Artikel 4.4
Een raadslid gaat prudent (bedachtzaam/verstandig) om met mondelinge en
schriftelijke informatie die hij ontvangt. Hij maakt die niet openbaar noch geeft hij die
door aan anderen zonder de afzender daarvan op de hoogte te stellen. Bij twijfel over
de bedoeling van de afzender informeert hij hier eerst naar.
Artikel 4.5
Wanneer een raadslid aftreedt, geeft hij alle informatie over de gemeente Noardeast-
Fryslân waarover hij beschikt, op papier dan wel in digitale vorm, terug aan de gemeente
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>   of vernietigt deze zo spoedig mogelijk.
   Toelichting:
   Het handelen van de overheid, wetten, verordeningen en beleid hebben grote
   invloed op het leven van burgers. Daaruit volgt dat de burger er recht op heeft
   over het overheidshandelen goed geïnformeerd te worden. De burger heeft er ook
   recht op de onderliggende redeneringen en afwegingen te kennen en te weten wie
   welke positie heeft ingenomen. Dit alles bij elkaar opgeteld schept een verplichting
   voor het ambtenarenapparaat, het college en de raad om de burger nauwkeurig en
   op tijd op de hoogte te brengen van wat er wordt besproken, besloten en
   uitgevoerd.
   Dit neemt niet weg dat het ook voorkomt dat informatie rond overheidshandelen
   niet bekend en verspreid mag worden. Het gaat dan altijd om gevallen waarin het
   openbaar maken zou leiden tot het schenden van rechten van burgers, tot het
   onterecht toebrengen van schade aan burgers en/of tot het onterecht toebrengen
   van schade aan collectieve belangen. Het college dient zeer prudent om te gaan
   met het geheim verklaren van stukken. En de raad moet hierop toezien. Het formele
   etiket ‘geheim’ heeft een expliciete betekenis – ook in strafrechtelijke zin – en moet
   niet vervangen worden door ‘vertrouwelijk’.3
   Een ander aandachtspunt betreft de wijze waarop raadsleden omgaan met niet geheim
   verklaarde informatie waarover zij wel, maar burgers niet beschikken omdat deze
   informatie (nog) niet publiek is. Het gaat dan bijvoorbeeld over informatie die in een
   besloten vergadering is besproken.
   De geheimhoudingsplicht op grond van artikel 2:5 Algemene Wet Bestuursrecht4 is van
   toepassing op iedereen die betrokken is bij de uitvoering van de taak van een
   bestuursorgaan en is bedoeld voor veel meer personen dan alleen de personen die
   deel uitmaken van het gemeentebestuur. Er ontstaat een geheimhoudingsplicht
3 In de ‘circulaire geheimhoudingsregeling’ d.d. 29 april 2016 (kenmerk 2016-0000092386) schrijft de minister van BZK:
‘Omdat het niet op voorhand duidelijk is of het delen van informatie die als ‘vertrouwelijk’ is aangemerkt ook strafrechtelijk
consequenties kan hebben, is het voor de onderhavige bestuurlijke praktijk aangewezen de term ‘vertrouwelijk’ niet te
gebruiken maar slechts de term ‘geheim’.
4 Een ieder die is betrokken bij de uitvoering van de taak van een bestuursorgaan en daarbij de beschikking krijgt over
gegevens waarvan hij het vertrouwelijke karakter kent of redelijkerwijs moet vermoeden, en voor wie niet reeds uit hoofde
van ambt, beroep of wettelijk voorschrift ter zake van die gegevens een geheimhoudingsplicht geldt, is verplicht tot
geheimhouding van die gegevens, behoudens voor zover enig wettelijk voorschrift hem tot mededeling verplicht of uit zijn
taak de noodzaak tot mededeling voortvloeit.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>  doordat de persoon die beschikking heeft over bepaalde gegevens, het vertrouwelijke
  karakter daarvan kent of redelijkerwijs moet vermoeden.
  Personen die in het verleden een ambt vervulden, zoals onder andere raadsleden, en
  daardoor de beschikking hadden tot geheime informatie, zijn verbonden aan artikel
  272 Wetboek van Strafrecht5. Voor strafbaarstelling is opzet vereist (willens en wetens
  geheime/vertrouwelijke informatie naar buiten lekken).
  Raadsleden zorgen ervoor dat zij dergelijke informatie niet gebruiken in hun eigen
  voordeel of in het voordeel van personen of organisaties met wie zij verbonden zijn.
  Gezien het belang van de gemeente dat sommige informatie niet op straat moet komen
  te liggen, wordt er gevraagd bij aftreden de (digitale) stukken terug te geven of te
  vernietigen. Het gaat specifiek om stukken waarop geheimhouding is opgelegd en andere
  vertrouwelijke stukken waar naar hun aard prudent mee omgegaan moet worden en niet
  om stukken die via de geëigende kanalen (ter inzagelegging op het gemeentehuis,
  publicatie op de website van de gemeente, iBabs) voor een ieder beschikbaar zijn.
  Een laatste opmerking betreft het informatierecht van de raad. Het college verstrekt
  de raad alle inlichtingen die hij nodig heeft voor de uitoefening van zijn taak.
  Daarnaast geeft het college de raad mondeling of schriftelijk alle door een of
  meer leden gevraagde inlichtingen, tenzij het verstrekken ervan in strijd is met het
  openbaar belang. Als grens aan het verstrekken van inlichtingen aan de raad geldt
  dat het moet gaan om informatie die noodzakelijk is voor het uitoefenen van zijn
  taak.
5 Hij die enig geheim waarvan hij weet of redelijkerwijs moet vermoeden dat hij uit hoofde van ambt, beroep of wettelijk
voorschrift dan wel van vroeger ambt of beroep verplicht is het te bewaren, opzettelijk schendt, wordt gestraft met
gevangenisstraf van ten hoogste een jaar of geldboete van de vierde categorie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Praktijkvoorbeelden
Oefening 1:
De raad heeft het voornemen om de bestemming van een gebied te wijzigen zodat
het mogelijk wordt om in dat gebied huizen te bouwen. Verschillende commerciële
partijen en andere belanghebbenden hebben hier een stevige lobby voor gevoerd
en zijn verheugd dat de raad het serieus in overweging neemt. Het college heeft
besloten het dossier geheim te verklaren en de raad heeft dit bekrachtigd. Er wordt in
de pers echter regelmatig over het dossier geschreven. Vaak zit men er maar weinig
naast, wat er op duidt dat er wellicht door een of meerdere raadsleden gepraat
wordt met journalisten. Een raadslid is van mening dat het geheim behandelen van
deze kwestie niet langer opportuun is. 'Alles ligt toch al op straat'. Mag hij ingaan
op het verzoek van een journalist om met hem over het dossier te spreken?
Antwoord:
Nee, het spreken met anderen over deze kwestie is een overtreding van artikel 272
van het Wetboek van Strafrecht (lekken van geheime informatie) en van artikel 4.2 van
de gedragscode. Alleen het bestuursorgaan dat de geheimhouding heeft opgelegd
(in dit geval het college), of het orgaan dat de geheimhouding heeft bekrachtigd (de
raad) kan het geheime karakter van de stukken opheffen. Zolang dat niet is
gebeurd, ook al is de meeste informatie in de krant verschenen, is het spreken
over de kwestie een schending van de geheimhoudingsplicht, dat zelfs strafbaar kan
zijn.
Oefening 2:
Een raadslid stuurt het volgende twitterbericht: ‘@toneelgroepdeblauwemaandag Ik zit
hier in een besloten vergadering over de toekenning subsidies. Het is spannend.
#bezuinigen altijd- moeilijk…’ Mag het raadslid dit doen?
Antwoord:
Niet doen. In een besloten vergadering worden zaken vertrouwelijk besproken. Een
twitterbericht als dit is dus een overtreding van artikel 4.2 van de gedragscode.
Oefening 3:
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Het is nog niet bekend gemaakt wanneer de inschrijving voor de nieuwe huizen in
een net ontwikkeld gebied van start zal gaan. Een raadslid schat in dat met een
beetje goede wil van politiek en ambtenarij de inschrijving waarschijnlijk midden in de
zomer zal plaatsvinden. Zijn zus wil graag wonen in dat gebied. Mag hij zijn zus
waarschuwen niet in die periode op zomervakantie te gaan, zodat zij als eerste kan
inschrijven?
Antwoord:
Nee, het waarschuwen van zijn zus is een overtreding van artikel 4.3 van de
gedragscode. De inschatting over de inschrijving kan alleen worden gemaakt door een
persoon met veel voorkennis. Dit raadslid beschikt over informatie die andere burgers
niet hebben. Deze informatievoorsprong aanwenden ten bate van zijn zus is een
overtreding van artikel 4.3 van de gedragscode en mogelijk een verstrengeling van
belangen.
Oefening 4:
Een raadslid stelt in de raad keer op keer vragen over het opheffen van parkeerplaatsen
in de gemeente. Hij vraagt meermaals onderliggende stukken, iedere keer van andere
aard. De stukken zijn verstuurd en de andere raadsleden menen dat zij voldoende
geïnformeerd zijn. Maar daar neemt deze politieke ambtsdrager geen genoegen mee.
‘Je maakt je ervan af!’, zegt hij geërgerd tegen de wethouder, waarna hij opnieuw
aanvullende verzoeken doet voor het verkrijgen van achterliggende informatie over
de opheffing van de parkeerplaatsen. Is deze politieke ambtsdrager in overtreding met
artikel 4 van de gedragscode?
Antwoord:
Het uitgangspunt is dat raadsleden informatie mogen vragen en dat het college deze
dient te verstrekken. Daar zit een grens aan. De wet stelt als grens dat het gaat om
inlichtingen die de raad voor zijn taak nodig heeft.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>5. Regels rond de onderlinge omgang en
de           gang            van            zaken            tijdens            de
vergaderingen
Artikel 5
Politieke ambtsdragers gaan respectvol met elkaar en met ambtenaren om.
Artikel 5.1
Raadsleden houden zich aan het regelement van orde. Aanwijzingen van de voorzitter
volgen zij op.
Artikel 5.2
Raadsleden onthouden zich in het openbaar, dus ook in vergaderingen en
bijeenkomsten zoals genoemd in het reglement van orde, van negatieve uitlatingen
over gemeenteambtenaren.
Artikel 5.3
Raadsleden bejegenen elkaar, bestuurders, de griffie(r) en andere ambtenaren op
correcte wijze in woord, gebaar en geschrift.
Toelichting:
Elk raadslid, elke bestuurder en elke ambtenaar is een medemens en medeburger.
Op basis daarvan verdient ieder raadslid, iedere bestuurder en iedere ambtenaar een
correcte bejegening. Een respectvolle omgang met elkaar maakt het daarnaast
beter mogelijk met elkaar tot een werkelijke beraadslaging te komen. Dat is
wezenlijk voor een zorgvuldige besluitvorming. Bovendien is de manier waarop het
college en de raad met elkaar omgaan van invloed op de geloofwaardigheid van
de politiek.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Praktijkvoorbeelden
Oefening 1:
Op de Nieuwjaarsborrel zijn twee raadsleden in gesprek. Het gesprek wordt steeds
meer een discussie. Die loopt, naarmate de avond vordert en de wijn vloeit, uit de
hand. Op een goed moment horen de andere aanwezigen het ene raadslid tegen
het andere schreeuwen: ‘Die commissie loopt totaal niet en dat is jouw schuld! Je
bent de slechtste voorzitter die Noardeast-Fryslân ooit gekend heeft, dat vindt
iedereen. Ik zal er alles aan doen om ervoor te zorgen dat je niet herkozen wordt!’
Is dit aanvaardbaar gedrag?
Antwoord:
Nee, dit gedrag is niet aanvaardbaar en een overtreding van artikel 5.3 van de
gedragscode. Een collega-raadslid op deze manier in het openbaar tot de orde
roepen is niet correct. Het feit dat ook anderen horen wat het raadslid zegt, is hierbij
mede van belang.
Oefening 2:
Op een bewonersavond legt een beleidsmedewerker van de gemeente uit wat de
plannen zijn voor van het herinrichten van een winkelstraat. De veranderingen zijn
fors, de straat zal een half jaar open liggen, en de winkeliers zijn boos. ‘Wat u zegt
klopt helemaal niet. U zegt ons dat het een half jaar zal duren, maar wij hebben
van andere ambtenaren gehoord dat dit wel een zéér optimistische inschatting is
en dat de straat wel eens veel langer open kan blijven liggen. Dat kost ons onze
klanten. We pikken het niet!’ In de zaal zitten ook twee raadsleden. Tijdens de
eerstvolgende raadsvergadering        neemt  een   van  hen    het   woord   en    zegt
verontwaardigd dat de beleidsmedewerker gewoon zat te liegen tegen bewoners.
Dat we dit soort ambtenaren toch zeker niet willen in de gemeente en of de
wethouder P&O met spoed een beoordelingsgesprekje met deze man wil voeren.
Is dit aanvaardbaar gedrag?
Antwoord:
Nee, dit is geen aanvaardbaar gedrag. Het is niet de bedoeling dat in het openbaar
ambtenaren persoonlijk worden aangevallen. Dit gedrag is dus in overtreding met
artikel 5.2 van de gedragscode. In beslotenheid moet een raadslid dat sterke
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>twijfels heeft  ten  aanzien van individuele ambtenaren dit natuurlijk kunnen
bespreken. Daartoe kan hij zich het beste wenden tot de griffier of de wethouder.
In de raad kan hij overigens wel melden dat hij zorgen heeft geuit bij de wethouder
over het functioneren van sommige betrokken ambtenaren.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>6. Regels rond de vaststelling en de
handhaving van de gedragscode
Artikel 6
De raad stelt de gedragscode vast voor elk van de bestuursorganen: de raad, het
college en de burgemeester.
Artikel 6.1
De raad ziet erop toe dat de gedragscodes van raad, burgemeester en wethouders
worden nageleefd. De griffier ondersteunt de raad hierbij.
Artikel 6.2
De raad ziet er in het bijzonder op toe dat de raad, de fracties en de individuele
raadsleden de eigen gedragscode van de raad naleven. De griffier ondersteunt de
raad hierbij.
Artikel 6.3
Minimaal één keer per bestuursperiode evalueert het presidium de gedragscode van
de raadsleden op actualiteit, functioneren en de mate waarin de regels naar behoren
worden nageleefd. Het presidium brengt hierover verslag uit aan de gemeenteraad.
Toelichting:
De Gemeentewet schrijft voor dat de raad voor alle bestuursorganen in de gemeente
een gedragscode vaststelt.
Het is raadzaam om op gezette tijden de tekst van de drie gedragscodes van
Noardeast-Fryslân – voor raad, wethouders en burgemeester – tegen het licht te
houden: voldoen de formuleringen nog? Over welke onderwerpen worden de meeste
vragen gesteld? Zijn de praktijkvoorbeelden voldoende herkenbaar? Is er behoefte aan
een themabijeenkomst of andere vormen van gesprek? Op die manier blijft de
gedragscode een levend document.
Belangrijk is dat erop wordt toegezien dat de drie gedragscodes daadwerkelijk worden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>nageleefd. Hierin zijn immers de regels voor politieke ambtsdragers opgenomen die
zijn gebaseerd op de wet. Ze leggen de voorwaarden vast waaraan het handelen
van politieke ambtsdragers minimaal moet voldoen. Als politieke ambtsdragers zich
niet aan deze regels houden, komen zij daarmee als het ware onder het morele
minimum dat zij met elkaar hebben afgesproken. Een schending van de gedragscode
is een schending van de integriteit van de politiek.
Het toezien op de naleving van de drie gedragscodes is niet alleen een
verantwoordelijkheid van de raad, maar een gedeelde verantwoordelijkheid van
alle  betrokkenen.      Bijzondere    rollen   zijn weggelegd     voor onder meer de
burgemeester als voorzitter van college en raad, de fractievoorzitters, de raadsgriffier
en de partij- c.q. afdelingsbesturen.
In Noardeast-Fryslân zijn afspraken over de processtappen die de burgemeester,
wethouders en raadsleden volgen in geval van een vermoeden van een
integriteitsschending door een politieke ambtsdrager van de gemeente vastgelegd in
de Procesafspraken over de handhaving van de integriteit van het gemeentebestuur. In
de handhaving van de gedragscode zijn verschillende fasen te onderscheiden:
       •   het bespreken van lastige integriteitkwesties;
       •   het signaleren van vermoedens van schendingen van de gedragscode;
       •   het eventueel onderzoeken van vermoedens van schendingen van
           de gedragscode;
       •   het eventueel sanctioneren van schendingen van de gedragscode.
In iedere fase is het van belang om (1) onpartijdig, (2) terughoudend met publiciteit en
(3) zorgvuldig te zijn. Alleen dan kan een rechtvaardige handhaving worden
gegarandeerd. Indien is komen vast te staan dat een politieke ambtsdrager een regel van
de gedragscode heeft overtreden, kan dit tot een sanctie leiden. Deze sanctie dient
proportioneel te zijn. Bij het bepalen ervan spelen de aard van de schending en de context
waarbinnen de schending heeft plaatsgevonden een belangrijke rol.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Praktijkvoorbeeld
Oefening:
Een raadslid houdt een blog bij op internet. Hij is bekend in de stad en zijn blog
wordt veel      gelezen. Het raadslid geeft zijn ongezouten mening over allerlei
onderwerpen. Ook over onderwerpen die in de raad besproken worden en over
collega-raadsleden uit andere fracties. Op zijn laatste blog suggereert hij dat een
collega-raadslid mogelijk via de raad geld regelt voor een stichting waar hij zelf bij
betrokken is. Is dit in overeenstemming met het uitgangspunt van zorgvuldige
handhaving van de gedragscode?
Antwoord:
Nee, dit is niet de manier waarop je een vermoeden van een schending van de
gedragscode meldt. Deze manier van communiceren is in tegenspraak met artikel 5.3
van de gedragscode. Daarnaast volgt uit de Procesafspraken over de handhaving van de
integriteit van het gemeentebestuur dat een raadslid dat vermoedt dat een ander
raadslid zich mogelijk schuldig maakt of zal maken aan overtreding van de
gedragscode, hierover advies vraagt aan de griffier. Als ook de griffier meent dat er
mogelijk sprake is van een schending, wordt de burgemeester ingelicht.
In het algemeen: partijbelang speelt geen rol bij het toezien op de naleving van de
gedragscode. Gebeurt dat toch, dan is de kans bijzonder groot dat er onrecht
geschiedt. Politieke ambtsdragers van alle partijen moeten dus de discipline
opbrengen om bij vermoedens van integriteitkwesties boven de partijen te gaan staan.
Verder moeten alle betrokkenen bij een vermoeden van een schending van de
gedragscode de grootst mogelijke terughoudendheid betrachten en de kwestie niet in
een te vroeg stadium in de publiciteit brengen. Dit om te voorkomen dat er door
media-aandacht al een veroordeling plaatsvindt van een politieke ambtsdrager nog
voor er onderzoek naar het vermoeden van de schending heeft plaatsgevonden; een
wellicht onschuldige politieke ambtsdrager heeft dan ten onrechte schade opgelopen
en daarnaast kan de geloofwaardigheid van de politiek hiermee onterecht worden
aangetast. Tot slot geldt dat als het rechtvaardig is om te sanctioneren, de maatregel
passend moet zijn in verhouding tot de schending.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>7. Regels rond de inwerkingtreding en
citeertitel
Artikel 7
Deze gedragscode treedt in werking met ingang van de dag na de datum van publicatie.
Artikel 7.1
Deze gedragscode wordt aangehaald als: Gedragscode voor de raadsleden van
Noardeast-Fryslân 2021.
Aldus besloten door de raad van de gemeente Noardeast-Fryslân in zijn openbare
vergadering
d.d. 18 november 2021.
De raad voornoemd,
de griffier,                                                   de voorzitter,
{{Signer1}}                                                    {{Signer2}}
  Signed By: Dijkstra, Sytze <s.dijkstra@noardeast-fryslan.nl>   Signed By: Kramer, Johannes <j.kramer@noardeast-fryslan.nl>
  19/11/2021 11:19:21 CET                                        19/11/2021 11:20:36 CET
  ID: f8a689bb-8174-414d-bc3c-faa14133301d                       ID: f8a689bb-8174-414d-bc3c-faa14133301d
  Auth: Scribble                                                 Auth: Scribble
mr. S.K. Dijkstra                                              mr. J.G. Kramer
Bijlagen:
1. Verwijzingen naar de wet per gedragscode-artikel;
2. Specifiek uitgesloten combinaties van functies;
3. Specifiek verboden overeenkomsten/handelingen;
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>4. Enkele formele sancties en
5. Relevante regelgeving gemeente Noardeast-Fryslân.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Bijlage 1 Verwijzingen naar de wet per
gedragscode-artikel
Over zuiverheid van besluitvorming
Inleiding
       Algemene wet bestuursrecht artikel 2:4
Over belangenverstrengeling
Artikel 1.1 (toezicht op onafhankelijke besluitvorming)
       Algemene wet bestuursrecht artikel 2:4
Artikel 1.2 (onthouden van stemming)
       Gemeentewet artikel 28
Artikel 1.4 (verboden combinaties van functies)
       Gemeentewet artikel 13, zie ook bijlage 2
Artikel 1.5 (verboden overeenkomsten/handelingen)
       Gemeentewet artikel 15, zie ook bijlage 3
Artikel 1.6 (over andere functies)
       Gemeentewet artikel 12
Artikel 1.8 (over financiële belangen)
       Basisnorm 14, Modelaanpak basisnormen integriteit openbaar bestuur en politie
Over corruptie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Artikel 2 (tekst van de eed)
       Gemeentewet artikel 14
Over gebruik van gemeentelijke faciliteiten en middelen
Artikel 3, 3.1 en 3.2
       Gemeentewet artikel 95-99
       Verordening rechtspositie raadsleden Noardeast-Fryslân 2019, zie ook bijlage 5
       Verordening fractieondersteuning Noardeast-Fryslân (2019), zie ook bijlage 5
Over informatie
Artikel 4 (informatieverstrekking door bestuur)
       Gemeentewet artikel 169
       Gemeentewet artikel 180
       Wet openbaarheid van bestuur artikel 10
Artikel 4.2 (geheimhouding)
       Algemene wet bestuursrecht artikel 2:5
       Gemeentewet artikel 23, 25, 55, 86
       Wetboek van Strafrecht artikel 272
       Zie ook bijlage 5
Over respectvolle omgang met elkaar
Artikel 5.2 (gedrag tijdens de raadsvergadering)
       Zie bijlage 5
Over de vaststelling en handhaving van de gedragscode
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Artikel 6 (vaststellen voor een gedragscode voor de raad, de wethouders en de
burgemeester)
       Raad: Gemeentewet artikel 15, lid 3
       Wethouders: Gemeentewet artikel 41c, lid 2
       Burgemeester: Gemeentewet artikel 69, lid 2
Artikel 6.1-6.3 (naleving van de code)
       Algemene wet bestuursrecht artikel 2:4
       Over de rol van de burgemeester: Gemeentewet artikel 170, lid 2
       Kieswet artikel X1, zie bijlage 4
       Kieswet artikel X8, zie bijlage 4
       Gemeentewet artikel 46, 47 en 49
       Gemeentewet artikel 61b en 62
       Schending van de gedragscode kan een strafbaar feit opleveren (bijvoorbeeld het
        schenden van de geheimhoudingsplicht Wetboek van Strafrecht artikel 272). Als de
        schending een misdrijf is, geldt een aangifteplicht (Wetboek van Strafrecht artikel
        162).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Bijlage 2 Specifiek uitgesloten combinaties
van functies
Raadsleden (Gemeentewet, artikel 13)
1  Een lid van de raad is niet tevens:
a. minister;
b. staatssecretaris;
c. lid van de Raad van State;
d. lid van de Algemene Rekenkamer;
e. Nationale ombudsman;
f. substituut-ombudsman als bedoeld in artikel 9, eerste lid, van de Wet Nationale
   ombudsman;
g. commissaris van de Koning;
h. gedeputeerde;
i. secretaris van de provincie;
j. griffier van de provincie;
k. burgemeester;
l. wethouder;
m. lid van de rekenkamer;
n. ombudsman of lid van de ombudscommissie als bedoeld in artikel 81p, eerste lid;
o. lid van een deelraad;
p. lid van het dagelijks bestuur van een deelgemeente;
q. ambtenaar, door of vanwege het gemeentebestuur aangesteld of daaraan
   ondergeschikt.
2 In afwijking van het eerste lid, aanhef en onder l, kan een lid van de raad tevens
   wethouder zijn van de gemeente waar hij lid van de raad is gedurende het tijdvak dat:
   a. aanvangt op de dag van de stemming voor de verkiezing van de leden van de raad
   en eindigt op het tijdstip waarop de wethouders ingevolge artikel 42, eerste lid,
   aftreden, of
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>  b. aanvangt op het tijdstip van zijn benoeming tot wethouder en eindigt op het tijdstip
  waarop de goedkeuring van de geloofsbrief van zijn opvolger als lid van de raad
  onherroepelijk is geworden of waarop het centraal stembureau heeft beslist dat geen
  opvolger kan worden benoemd. Hij wordt geacht ontslag te nemen als lid van de raad
  met ingang van het tijdstip waarop hij zijn benoeming tot wethouder aanvaardt. Artikel
  X 6 van de Kieswet is van overeenkomstige toepassing.
3 In afwijking van het eerste lid, aanhef en onder q, kan een lid van de raad tevens
  zijn:
  a. ambtenaar van de burgerlijke stand;
  b. vrijwilliger of ander persoon die uit hoofde van een wettelijke verplichting niet
       bij wijze van beroep hulpdiensten verricht;
  c. ambtenaar werkzaam voor een school voor openbaar onderwijs.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Bijlage 3 Specifiek verboden
overeenkomsten/handelingen
Raadsleden (Gemeentewet, artikel 15)
1  Een lid van de raad mag niet:
a. als advocaat of adviseur in geschillen werkzaam zijn ten behoeve van de gemeente of
   het gemeentebestuur dan wel ten behoeve van de wederpartij van de gemeente of het
   gemeentebestuur;
b. als gemachtigde in geschillen werkzaam zijn ten behoeve van de wederpartij van de
   gemeente of het gemeentebestuur;
c. als vertegenwoordiger of adviseur werkzaam zijn ten behoeve van derden tot het met
   de gemeente aangaan van:
   1e. overeenkomsten als bedoeld in onderdeel d;
   2e. overeenkomsten tot het leveren van onroerende zaken aan de gemeente;
d. rechtstreeks of middellijk een overeenkomst aangaan betreffende:
   1e. het aannemen van werk ten behoeve van de gemeente;
   2e. het buiten dienstbetrekking tegen beloning verrichten van werkzaamheden
   ten behoeve van de gemeente;
   3e. het leveren van roerende zaken anders dan om niet aan de gemeente;
   4e. het verhuren van roerende zaken aan de gemeente;
   5e. het verwerven van betwiste vorderingen ten laste van de gemeente;
   6e. het van de gemeente onderhands verwerven van onroerende zaken of
       beperkte rechten waaraan deze zijn onderworpen;
   7e. het onderhands huren of pachten van de gemeente.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>2 Van het eerste lid, aanhef en onder d, kunnen gedeputeerde staten ontheffing
  verlenen.
3 De raad stelt voor zijn leden een gedragscode vast.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Bijlage 4 Enkele formele sancties
Kieswet, artikel X1
   1. Zodra onherroepelijk is komen vast te staan dat een lid van een
      vertegenwoordigend orgaan een van de vereisten voor het lidmaatschap niet bezit
      of dat hij een met het lidmaatschap onverenigbare betrekking vervult, houdt hij op
      lid te zijn.
   2. De voorzitter van het vertegenwoordigend orgaan geeft hiervan onverwijld kennis
      aan de voorzitter van het centraal stembureau.
   3. Een overeenkomstige kennisgeving vindt plaats, indien door het overlijden van een
      lid een plaats in het vertegenwoordigend orgaan is opengevallen.
Kieswet, artikel X8
   1. Het lid van de gemeenteraad dat in strijd met artikel 15, eerste lid, van de
      Gemeentewet handelt, kan in zijn betrekking worden geschorst door de voorzitter
      van de gemeenteraad. De voorzitter onderwerpt de zaak aan het oordeel van de
      raad in zijn eerstvolgende vergadering.
   2. De raad kan, na de geschorste in de gelegenheid te hebben gesteld zich mondeling
      te verdedigen, hem van zijn lidmaatschap vervallen verklaren. Indien hij daartoe
      geen aanleiding vindt, heft hij de schorsing op.
   3. De raad kan ook ambtshalve het lid dat in strijd met artikel 15, eerste lid, van de
      Gemeentewet handelt, na hem in de gelegenheid te hebben gesteld zich
      mondeling te verdedigen, van zijn lidmaatschap vervallen verklaren.
   4. Van de beslissing van de raad, bedoeld in het tweede en derde lid, wordt terstond
      aan de belanghebbende mededeling gedaan.
   5. De werking van een besluit, inhoudende de vervallenverklaring, wordt opgeschort
      totdat de beroepstermijn is verstreken of, indien beroep is ingesteld, op het beroep
      is beslist. Ingeval de vervallenverklaring ambtshalve heeft plaatsgevonden, is het lid
      van de raad gedurende deze periode in zijn betrekking geschorst.
   6. Indien een lid van de raad op grond van dit artikel onherroepelijk van zijn
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>lidmaatschap vervallen is verklaard, doet de burgemeester daarvan mededeling aan
de voorzitter van het centraal stembureau.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Bijlage 5 Relevante regelgeving gemeente
Noardeast-Fryslân
Over gebruik van gemeentelijke faciliteiten en middelen
Verordening rechtspositie raadsleden Noardeast-Fryslân 2019.
Verordening fractieondersteuning Noardeast-Fryslân (2019).
Over respectvolle omgang met elkaar
Reglement van orde voor de vergaderingen van de raad van de gemeente Noardeast-
Fryslân (2019).
Over handhaving van de gedragscode
Procesafspraken over de handhaving van de integriteit van het gemeentebestuur
Noardeast-Fryslân 2021.
Alle hier genoemde documenten zijn te vinden in iBabs in de map Raadsregelingen en -
informatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>