<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Financiële verordening 2025

De raad van de gemeente Noardeast-Fryslân, in vergadering bijeen op 3 april 2025,
gelezen het voorstel van het college van Burgemeester en Wethouders d.d. 25 februari 2025;
gelet op artikel 212 van de Gemeentewet en gelet op het Besluit begroting en verantwoording
provincies en gemeenten;

BESLUIT:

vast te stellen: de financiële verordening Noardeast-Fryslân 2025, inclusief bijlage 1 met
daarin de afschrijvingstermijnen.

Hoofdstuk 1: Algemene bepalingen

Artikel 1. Begripsbepaling
a. administratie:
het systematisch verzamelen, vastleggen, verwerken en verstrekken van informatie ten behoeve van
het besturen, functioneren en beheersen van de gemeentelijke organisatie en de verantwoording die
daarover moet worden afgelegd;

b. cluster:
iedere organisatorische eenheid binnen de gemeentelijke organisatie met een eigen rechtstreekse
verantwoordelijkheid aan het college;

c. doelmatigheid:
het realiseren van bepaalde prestaties met een zo beperkt mogelijke inzet van middelen;

d. doeltreffendheid:
de mate waarin de beoogde maatschappelijke effecten van het beleid ook daadwerkelijk worden
behaald;

e. rechtmatigheidsverantwoording:
de rapportage van burgemeester en wethouders waarbij aangegeven wordt in welke mate de
totstandkoming van de financiële beheershandelingen en de vastlegging daarvan overeenstemmen
met de relevante wet- en regelgeving.



Hoofdstuk 2: Begroting en verantwoording

Artikel 2. Programma-indeling
1. De raad stelt bij aanvang van iedere raadsperiode een programma-indeling voor die
    raadsperiode vast.

2. De raad stelt bij aanvang van iedere raadsperiode op voorstel van het college de
   taakvelden per programma vast.

3. De raad stelt op voorstel van het college per programma de beleidsindicatoren vast. Het
   voorstel van het college bevat ten minste de verplichte beleidsindicatoren, bedoeld in artikel
   25, tweede lid, onder a, van het Besluit begroting en verantwoording provincies en
   gemeenten.

4. De raad stelt bij aanvang van iedere raadsperiode vast over welke onderwerpen hij in
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>     extra paragrafen naast de verplichte paragrafen van de begroting en de jaarstukken
     kaders wil stellen en wil worden geïnformeerd.

5. Het college draagt zorg voor het verzamelen en vastleggen van gegevens over de
   geleverde goederen en diensten (output) en de maatschappelijke effecten (outcome),
   zodat de doelmatigheid en doeltreffendheid van het beleid zoals vastgesteld door de
   raad, kunnen worden getoetst.

Artikel 3. Inrichting begroting en jaarstukken
1. Bij de begroting en de jaarstukken worden onder elk van de programma’s, het overzicht
    van algemene dekkingsmiddelen en het overzicht van de overhead de baten en lasten
    weergegeven.

2. Bij de uiteenzetting van de financiële positie in de begroting wordt van de nieuwe
   investeringen per investering het benodigde investeringskrediet weergegeven.

3. Bij de uiteenzetting van de financiële positie in de begroting wordt in aanvulling op het
   bepaalde in artikel 20 en artikel 21 van het Besluit begroting en verantwoording
   provincies en gemeenten inzicht gegeven in de ontwikkeling van de schuldpositie als
   gevolg van de begroting, de meerjarenraming, de investeringen en de grondexploitatie.

4. In de jaarrekening wordt van de investeringen de uitputting van de geautoriseerde
   investeringskredieten en de actuele raming van de totale uitgaven en inkomsten
   weergegeven. Het college is bevoegd om na de jaarovergang door te gaan met
   uitvoering van nog niet afgesloten investeringskredieten.

5. Uitvoering van na het boekjaar doorlopende onderhoudswerkzaamheden ten behoeve
   van het kapitaalgoederenbeheer met behulp van eerder door de raad geautoriseerde
   budgetten worden verrekend door middel van een reserve. Het college mag ook na de
   jaarovergang door gaan met de uitvoering.

6. Het college mag na de jaarovergang door gaan met uitvoering van incidentele
   werkzaamheden met behulp van door de raad geautoriseerde budgetten met een
   éénmalige dekking.

7. Het college verwerkt de overheveling van doorlopende budgetten uit lid vijf en lid zes zo
   spoedig mogelijk na de jaarovergang in een begrotingswijziging en legt deze
   begrotingswijziging voor aan de raad.

Artikel 4. Kaders begroting
1. Het college biedt jaarlijks voor 1 juli aan de raad een nota aan met een voorstel voor de
     bijstelling van het beleid en de financiële kaders van de begroting voor het volgende
     begrotingsjaar en de meerjarenraming.

2.   In de begroting wordt een post onvoorzien opgenomen.

3.   Eens per raadsperiode biedt het college de raad een collegeprogramma aan.

Artikel 5. Autorisatie begroting en investeringskredieten en begrotingswijzigingen
1. De raad autoriseert met het vaststellen van de begroting de totale baten en de totale lasten
     per programma, het overzicht van algemene dekkingsmiddelen, heffing VPB, onvoorzien en
     het overzicht van de overhead.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>2.   Bij de begrotingsbehandeling kan de raad aangeven van welke nieuwe investeringen hij op
     een later tijdstip een apart voorstel voor autorisatie van het investeringskrediet wil ontvangen.
     De overige nieuwe investeringen worden bij de begrotingsbehandeling met het vaststellen
     van de financiële positie geautoriseerd.

3.   Het college is bevoegd Onvoorziene, Onuitstelbare en Onvermijdelijke (3 O’s) eenmalige
     lasten te dekken uit het bedrag voor onvoorzien en meldt dit achteraf bij de rapportages.

4.   Indien het college belangrijke afwijkingen voorziet in relatie tot de realisatie van de geplande
     doelstellingen, bestuurlijke- en andere activiteiten en indien het saldo van een programma of
     investeringskrediet met meer dan € 250.000 dreigt af te wijken, wordt dit door het college in de
     eerstvolgende raadsvergadering aan de raad gemeld. Het college neemt deze afwijking op in de
     eerstvolgende tussentijdse rapportage en voegt hierbij een voorstel voor wijziging van het
     budget of een voorstel voor bijstelling van het beleid.

5.   Bij de behandeling van de tussenrapportages in de raad bedoeld in artikel 6, lid 1, doet het
     college voorstellen voor het wijzigen van de geautoriseerde baten en lasten, het wijzigen van
     de geautoriseerde investeringskredieten en het bijstellen van het beleid. In geval van
     investeringen met een meerjarig karakter doet het college indien nodig ook bij iedere
     begroting op grond van geactualiseerde ramingen voorstellen voor het wijzigen van de
     geautoriseerde investeringskredieten.

6.   Voor een investering waarvan het investeringskrediet niet met het vaststellen van de
     begroting is geautoriseerd, legt het college voorafgaand aan het aangaan van
     verplichtingen een investeringsvoorstel met een voorstel voor het vaststellen van een
     investeringskrediet aan de raad voor.

     Nieuw artikel:
7.   Ten aanzien van investeringen die betreffen strategische aankopen van gronden ten
     behoeve van woningbouw en bedrijventerreinen en welke passend zijn in het
     grondbeleid van de gemeente (artikel 26) en waarbij de lasten voor een periode van 10
     jaren kunnen worden gedekt uit de Reserve Woningbouwontwikkelingen en uit de
     Reserve Bedrijventerreinen, is het College bevoegd om aankopen te effectueren en
     investeringskredieten te verstrekken tot € 2.500.000.
     Het college informeert in dit kader de raad bij elke verrichte aankoop en elk verstrekt
     investeringskrediet binnen een periode van 3 maanden na het collegebesluit. Het college
     informeert de raad over de exacte bedragen, de impact op de balans van de gemeente, de
     impact op de reserves van de gemeente, en de impact op meerjarenbegroting. Het college is
     bevoegd om de begroting ten aanzien van bovengenoemde strategische aankopen te wijzigen.

8.   Indien niet begrote subsidies kunnen worden gerealiseerd waartegenover niet begrote
     uitgaven komen te staan:
     a. kunnen door het college deze uitgaven worden gedaan en worden de niet begrote
         inkomsten en uitgaven vervolgens bij de eerstvolgende tussentijdse rapportage aan de
         raad voorgelegd, mits de subsidie en bijbehorende uitgaven passen binnen de
         programmadoelstellingen en de uitgaven worden gedekt door de inkomsten;
     b. dient het college, indien niet wordt voldaan aan lid a, via een raadsvoorstel om
         toestemming aan de raad te vragen alvorens zij over kan gaan tot die uitgaven.

Artikel 6. Verantwoording
1. Het college informeert de raad door middel van tussentijdse rapportages over de realisatie van
    de begroting van de gemeente over de eerste 4 maanden en de eerste 8 maanden van het
    lopende boekjaar.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>2. De tussenrapportages bevatten een uiteenzetting over de uitvoering en het bijstellen van het
   beleid en een overzicht met de bijgestelde raming van:
        a. de baten en de lasten per programma;
        b. het overzicht van de algemene dekkingsmiddelen;
        c. het overzicht van de overhead en de geraamde vennootschapsbelasting;
        d. het totale saldo van de baten en lasten volgend uit de onderdelen a, b en c;
        e. de (beoogde) toevoegingen en onttrekkingen aan reserves per programma;
        f.   het resultaat, volgend uit de onderdelen d en e; en
        g. de realisatie en raming van de uitputting van de investeringskredieten.

3. In de tussentijdse rapportages en in de jaarrekening worden afwijkingen op de
   oorspronkelijke ramingen van de baten en lasten van de saldo’s van de programma’s en op
   investeringskredieten in de begroting groter dan € 100.000 toegelicht, met handhaving van
   de doelstellingen zoals die bij de begroting zijn gesteld.

4. Het melden van overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van baten en lasten bij de
   jaarrekening, waarvoor in het begrotingsjaar geen bijstelling heeft plaatsgevonden, worden als
   tijdig aangemerkt.

Artikel 7. Informatieplicht
1. Het college besluit niet over:
    a. de niet binnen de budgetten passende verkoop van goederen, werken en diensten groter
         dan € 50.000;
    b. het verstrekken van leningen, waarborgen en garanties groter dan € 50.000; en
    c. het verstrekken van kapitaal aan derden,
    dan nadat de raad is geïnformeerd over het voornemen en hiertoe in de gelegenheid is gesteld
    zijn wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen.
2. Bij het verstrekken van het onder lid b en lid c genoemde wordt ten laste van het
    weerstandsvermogen een bedrag gebracht ter grootte van het risico dat de gemeente met het
    verstrekte geld loopt.

Artikel 8. EMU-saldo
Wanneer het Rijk de gemeente bericht dat alle gemeenten samen het collectieve aandeel van
gemeenten in het EMU-tekort, bedoeld in artikel 3, zesde lid, van de Wet houdbare
overheidsfinanciën, hebben overschreden, informeert het college de raad of een aanpassing van
de begroting nodig is. Als het college een aanpassing nodig acht, doet het college een voorstel
voor het wijzigen van de begroting.



Hoofdstuk 3 : Rechtmatigheidsverantwoording

Artikel 9. Verantwoordings- en rapportagegrens rechtmatigheidsverantwoording
1. De raad stelt vast op welke wijze hij door middel van de paragraaf bedrijfsvoering van de
    begroting en de jaarstukken, naast de verplichte onderdelen van deze paragraaf, wil worden
    geïnformeerd over rechtmatigheid.

2. In de rechtmatigheidsverantwoording bij de jaarrekening rapporteren burgemeester en
   wethouders aan de raad over afwijkingen met een verantwoordingsgrens van 1% van de totale
   lasten van de gemeente, inclusief de dotaties aan de reserves.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>3. In de paragraaf bedrijfsvoering worden de geconstateerde afwijkingen (fouten of onduidelijkheden)
   groter dan 0,1% van de totale lasten van de gemeente, inclusief de dotaties aan de reserves
   nader toegelicht.

Artikel 10. Voorwaardencriterium
1. Het voorwaardencriterium is het criterium van rechtmatigheid, dat betrekking heeft op de eisen die
    worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen/voorwaarden zijn
    afkomstig uit diverse wet- en regelgeving en hebben betrekking op aspecten als doelgroep,
    termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken,
    recht, hoogte en duur.

2. Burgemeester en wethouders bieden de raad jaarlijks uiterlijk op 1 november ter vaststelling een
   normenkader rechtmatigheid aan. Dit kader bestaat uit alle relevante (interne) wet- en regelgeving
   waaruit financiële beheershandelingen kunnen voortvloeien.

Artikel 11. Begrotingscriterium
1. Het begrotingscriterium is een criterium van rechtmatigheid dat betrekking heeft op de grenzen
    van de baten en lasten in de door de raad geautoriseerde begroting van exploitatie en
    investeringskredieten en de hiermee samenhangende programma’s, waarbinnen de financiële
    beheershandelingen tot stand moeten zijn gekomen.

2. De begrotingsrechtmatigheid wordt beoordeeld op het niveau waarop de begroting door de raad is
   geautoriseerd, zoals is opgenomen in artikel 5.

3. Bij investeringsprojecten wordt de begrotingsrechtmatigheid beoordeeld op het niveau van het
   totaal vastgestelde kredietbedrag. Een overschrijding van het jaarbudget, passend binnen het
   totaal bedrag van het krediet, wordt daarmee als rechtmatig beschouwd.

4. Uitgangspunt is dat iedere afwijking van de begroting als onrechtmatig wordt beschouwd.
   Afwijkingen worden als acceptabel aangemerkt in de volgende situaties:
       a. Er is sprake van een overschrijding waarbij direct gerelateerde inkomsten de
           overschrijding compenseren.
       b. Er is sprake van een overschrijding op een open-einde regeling.
       c. De overschrijding is geautoriseerd door middel van de vaststelling van een tussentijdse
           rapportage.

5. Begrotingsonrechtmatigheden die passen binnen het bestaande beleid van de raad, worden
   opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording (voor zover de verantwoordingsgrens voor
   afzonderlijke fouten of onduidelijkheden is overschreden), maar worden niet nader toegelicht in de
   paragraaf bedrijfsvoering.

Artikel 12. Misbruik en oneigenlijk gebruik-criterium
1. Het misbruik en oneigenlijk gebruik-criterium is het criterium van rechtmatigheid, dat betrekking
    heeft op het voorkomen, detecteren en corrigeren van misbruik en oneigenlijk gebruik van
    overheidsgelden en gemeentelijke eigendommen bij financiële beheershandelingen.

2. Burgemeester en wethouders zorgen voor en leggen vast de regels voor het voorkomen van
   misbruik en oneigenlijk gebruik van gemeentelijke regelingen en eigendommen.



Hoofdstuk 4: Financieel beleid
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Was:
Artikel 13. Waardering & afschrijving vaste activa
1. Materiële en immateriële vaste activa worden afgeschreven volgens de methodiek en de termijnen
    zoals vermeld in de bijlage afschrijvingsbeleid bij deze verordening.
2. Activa met een verkrijgingsprijs van minder dan € 10.000 worden niet geactiveerd. Kosten voor
    het afsluiten van geldleningen worden direct ten laste van de exploitatie gebracht.

Wordt:
Artikel 13. Waardering & afschrijving vaste activa
1. Materiële en immateriële vaste activa worden afgeschreven volgens de termijnen zoals vermeld in
    de bijlage afschrijvingsbeleid bij deze verordening.
2. Activa met een verkrijgingsprijs van minder dan € 10.000 worden niet geactiveerd. Gronden,
    terreinen en tractiemiddelen worden altijd geactiveerd.
3. Er wordt gestart met afschrijving vanaf het boekjaar volgend op het jaar waarin het kapitaalgoed
    gereed komt/verworven wordt. Rente wordt toegerekend over de boekwaarde per 1-1 van enig
    jaar.
4. Kosten voor het afsluiten van geldleningen worden direct ten laste van de exploitatie gebracht.
5. Voor al het rollend materieel wordt rekening gehouden met een restwaarde van 5% van de
    aanschafwaarde. Voor de overige investeringen kan rekening worden gehouden met restwaarde,
    echter alleen indien dit reëel te onderbouwen is.
6. Voor nieuwe investeringen wordt de lineaire afschrijvingsmethodiek gehanteerd. Via afzonderlijk
    raadbesluit mag hiervan worden afgeweken, mits dit goed gemotiveerd is.
7. Vervangingsinvesteringen worden tegen actuele waarde als investeringskrediet opgenomen in de
    begroting. Indien de actuele waarde niet bekend is wordt de historische kostprijs geïndexeerd
    volgens de jaarmutatie CPI van het CBS.


Artikel 14. Voorziening voor oninbare vorderingen
1. Voor de vorderingen op verbonden partijen en derden wordt een voorziening wegens
    oninbaarheid gevormd op basis van een individuele beoordeling op inbaarheid van de
    openstaande vorderingen.

2. Voor openstaande vorderingen betreffende:
      a. onroerende-zaakbelastingen;
      b. precariobelasting;
      c. hondenbelasting;
      d. parkeerbelasting;
      e. rioolheffing;
      f. afvalstoffenheffing;
      g. bijstandsvertrekking,
   wordt, met uitzondering van bijzondere gevallen, een voorziening wegens oninbaarheid
   gevormd op basis van een openstaande vorderingenanalyse.

Was:
Artikel 15. Reserves en voorzieningen
1. Het college biedt de raad eens in de vier jaar een nota reserves en voorzieningen aan.
    Deze nota wordt door de raad vastgesteld en behandelt:
        a. de vorming en besteding van reserves;
        b. de vorming en besteding van voorzieningen.
2. Bij een voorstel voor de instelling van een bestemmingsreserve voor een
    investeringsvoornemen wordt minimaal aangegeven:
        • het specifieke doel van de reserve;
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>       •    de voeding van de reserve;
       •    de maximale hoogte van de reserve;
       •    de verwachte looptijd.

Wordt:
Artikel 15. Reserves en voorzieningen
1. Instellen, wijzigen en opheffen van bestemmingsreserve of voorzieningen:
   a. Voor het instellen van bestemmingsreserves en voorzieningen is een raadsbesluit nodig.
   Het budgetrecht ligt namelijk bij de gemeenteraad. Het instellen van een
   bestemmingsreserve is een keus van de raad. Een voorziening moet worden ingesteld, hier
   heeft de raad geen keuzevrijheid.

   b. Instellen bestemmingsreserve
   Voor het instellen van een nieuwe bestemmingsreserve moet minimaal worden
   aangegeven:
        • het specifieke doel van de reserve;
        • de voeding van de reserve;
        • de maximale hoogte van de reserve;
        • de verwachte looptijd.

   c. Wijzigen doel of bestemming
   Het principe van een bestemmingsreserve is, dat de gemeenteraad te allen tijde het doel of
   de bestemming kan wijzigen. Voor een dergelijke wijziging is dus altijd een raadsbesluit
   nodig.

   d. Opheffen bestemmingsreserve
   Wanneer het doel op basis waarvan een bestemmingsreserve is gevormd op enig moment
   vervalt, dan dient de reserve door middel van een raadsbesluit te worden opgeheven. De
   vrijkomende middelen worden bij raadsbesluit bestemd.

   e. Wijzigen doel of bestemming voorziening
   Het doel van een voorziening kan niet wijzigen vanwege het verplichtende karakter en de
   harde kaders. Indien het doel niet meer bestaat of is veranderd, wordt de voorziening
   opgeheven. Indien het doel van een voorziening verandert, gelden zo nodig de criteria voor
   het instellen van een nieuwe voorziening. Die criteria staan beschreven in artikel 44 van het
   BBV.

   f. Opheffen voorziening
   Een voorziening wordt opgeheven als een verplichting of een risico waarvoor een
   voorziening is ingesteld, is weggevallen. En een voorziening wordt opgeheven als een
   voorziening ophoudt te bestaan door bijvoorbeeld veranderingen in wet- of regelgeving.
   Aangezien opheffing van de voorziening in deze situatie verplicht is conform BBV, is voor
   het opheffen van de voorziening geen raadsbesluit nodig. Voor voorzieningen ter egalisatie
   van kosten geldt dat deze na besluitvorming door de gemeenteraad worden opgeheven.
   Het saldo van een voorziening, die wordt opgeheven, komt door een vrijval ten gunste van
   de exploitatie.

2. Geen rentetoevoeging aan reserves en voorzieningen
   Aan reserves wordt geen rente toegevoegd. Dit naar aanleiding van een advies van de commissie
   BBV. Toevoegen van rente aan voorzieningen is per definitie niet toegestaan op grond van het
   BBV.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>3. Minimale omvang algemene reserve
   De algemene reserve heeft een bufferfunctie en maakt als zodanig onderdeel uit van de
   gemeentelijke weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit is dat deel van het eigen vermogen
   dat beschikbaar is om eventuele risico's financieel op te kunnen vangen. Het belangrijkste ijkpunt
   is de omvang van de risico’s die in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing van de
   programmabegroting en jaarrekening worden opgesomd en gekwantificeerd. Het bedrag aan
   risico’s is de ondergrens van de algemene reserve (de weerstandscapaciteit).
   De algemene reserve bestaat uit:
         a. Algemene reserve – vrij besteedbaar;
         b. Algemene reserve ter dekking van risico’s.

    De gelden benodigd om de geïnventariseerde- en gekwantificeerde risico’s mee af te dekken
    worden apart gezet in de Algemene reserve ter dekking van risico’s. De gemeente kan hier niet uit
    putten; de gelden worden apart gehouden voor het afdekken van de risico’s.

4. Reserve woningbouwontwikkelingen en reserve bedrijventerreinen
   a. Doel van deze reserves:
   - Afwaardering van lagere boekwaarde bij aankopen tegen marktwaarde zolang er nog geen
   bestemmingsplan is, waarbij de waarde tijdelijk wordt afgewaardeerd naar de landbouwwaarde
   (voorziening Materiële Vaste Activa);
   - Omslagrente van de strategische grondaankopen voor een periode van maximaal 10 jaren die
   nog niet in exploitatie zijn genomen (omslagrente = gewogen gemiddelde van de rente over het
   eigen vermogen en het vreemde vermogen).
   b. Voeding van de reserve:
   - Winsten van en verliezen op grondexploitaties op het gebied van woningbouw en
   bedrijventerreinen komen ten gunste c.q. ten laste van deze beide reserves;
   - Hetgeen boven het plafond uitkomt, komt ten gunste van de algemene reserve (bij vaststelling
   van de jaarrekening via een balansmutatie). In de paragraaf grondexploitatie wordt dit
   onderbouwd. Het plafond van beide reserves bedraagt € 5.000.000 per reserve.

    c. Zoals hierboven al genoemd komen de winsten van grondexploitaties ten gunste van de
    reserve woningbouwontwikkelingen respectievelijk reserve bedrijventerreinen. Het gaat hier dan
    om de winst bij verkoop. Daarnaast komen de opbrengsten van huur en pacht van de (op termijn)
    nog in exploitatie te nemen gronden ook ten gunste van beide reserves. Met deze opbrengsten
    worden de reserves aangevuld.

    d. Bevoegdheid van college:
    Het college is bevoegd tot het doen van onttrekkingen en toevoegingen bij de hier
    bovengenoemde 2 reserves binnen de kaders van dit artikel..


Artikel 16. Kostprijsberekening
1. Voor het bepalen van de geraamde kostprijs van rechten en heffingen waarmee kosten in
    rekening worden gebracht, en van goederen, werken en diensten die worden geleverd aan
    overheidsbedrijven en derden, wordt een extracomptabel stelsel van kostentoerekening
    gehanteerd. Bij deze kostentoerekening worden naast de directe kosten, de overheadkosten en
    de rente van de inzet van vreemd vermogen, reserves en voorzieningen voor de financiering van
    de in gebruik zijnde activa betrokken.

2. Bij de directe kosten worden betrokken de bijdragen aan en onttrekkingen van voorzieningen voor
   de noodzakelijke vervanging van de betrokken activa en de afschrijvingskosten van de in
   gebruik zijnde activa. Voor de rechten en heffingen waarmee kosten in rekening worden
   gebracht, worden daarbij ook de compensabele belasting over de toegevoegde waarde (BTW),
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>     de gederfde inkomsten van het kwijtscheldingsbeleid betrokken, perceptiekosten en kosten voor
     straatreiniging meegenomen.

3.   Voor de toerekening van de overheadkosten aan de kostprijs van leges, rechten en heffingen
     waarmee kosten in rekening worden gebracht, en van goederen, werken, diensten die worden
     geleverd aan overheidsbedrijven en derden geldt het volgende. De overhead wordt aan de teams
     toegerekend op basis van het aantal fte’s in de formatie van de teams. Vervolgens wordt de
     overhead verdeeld over de belangrijkste taakvelden waar deze teams werkzaam voor zijn. Deze
     verdeling wordt gedaan op basis van de begrote omzet van de taakvelden waaraan gewerkt
     wordt. Uitzondering hierop is het personeel wat werkzaam is voor producten gerelateerd aan de
     afvalstoffenheffing, rioolrechten en begraafrechten.
     Bij deze producten worden de overheadkosten verdeeld op basis van begrote uren.

4.   Het percentage van de omslagrente voor de toerekening van rente voor de financiering van de in
     gebruik zijn de activa, bedoeld in het eerste lid, wordt jaarlijks met de begroting vastgesteld. Het
     percentage van deze omslagrente wordt bepaald uit het gewogen gemiddelde van het bij de
     begroting geraamde rentepercentage van de rentekosten op de opgenomen langlopende leningen,
     kortlopende leningen en kredieten.

5.   In afwijking van het vierde lid wordt bij een verstrekte lening voor de bepaling van de rentekosten
     van de inzet van vreemd vermogen in de kostprijs uitgegaan van de rente van de lening die voor
     de financiering van de verstrekte lening is aangetrokken. Deze rente wordt eventueel verhoogd
     met een opslag voor het debiteurenrisico.

6.   In afwijking van het eerste lid worden bij vennootschapsbelastingplichtige activiteiten en
     grondexploitaties alleen de rentekosten voor de inzet van vreemd vermogen aan de kostprijs
     toegerekend. Bij projectfinanciering worden dan de werkelijke rentekosten toegerekend. In andere
     gevallen wordt uitgegaan van het gewogen gemiddelde rentepercentage van de portefeuille
     leningen.

Artikel 17. Prijzen economische activiteiten
1. Voor de levering van goederen, diensten of werken door de gemeente aan
     overheidsbedrijven en derden waarbij de gemeente in concurrentie met marktpartijen treedt,
     wordt ten minste de geraamde integrale kostprijs in rekening gebracht. Bij afwijking vanwege
     een publiek belang doet het college vooraf voor elk van deze activiteiten afzonderlijk een
     voorstel voor een raadsbesluit, waarin het publiek belang van de levering van de
     desbetreffende goederen, diensten of werken wordt gemotiveerd.

2.   Bij het verstrekken van leningen of garanties door de gemeente aan overheidsbedrijven en
     derden worden ten minste de geraamde integrale kosten in rekening gebracht. Bij
     afwijking vanwege een publiek belang doet het college vooraf een voorstel voor een
     raadsbesluit, waarin het publiek belang van de lening of de garantie wordt gemotiveerd.

3.   Bij het verstrekken van kapitaal door de gemeente aan overheidsbedrijven en derden gaat
     het college uit van een vergoeding van ten minste de geraamde integrale kosten van de
     verstrekte middelen. Bij afwijking vanwege een publiek belang doet het college vooraf een
     voorstel voor een raadsbesluit, waarin het publiek belang van de kapitaalverstrekking wordt
     gemotiveerd.

4.   Raadsbesluiten met de motivering van het publiek belang als bedoeld in de vorige leden
     zijn niet nodig als minder dan de integrale kostprijs in rekening wordt gebracht en sprake is
     van:
     a. leveringen van goederen, diensten of werken en het verstrekken van leningen, garanties
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>          en kapitaal aan andere overheden voor zover deze leveringen en verstrekkingen zijn
          bedoeld voor de uitoefening van de publieke taak door die andere overheid;
     b.   een bevoordeling van activiteiten in het kader van een bij wet opgedragen
          publiekrechtelijke taak;
     c.   een bevoordeling van activiteiten in het kader van een toegekend bijzonder of
          uitsluitend recht waarvoor prijsvoorschriften gelden;
     d.   een bevoordeling van sociale werkplaatsen;
     e.   een bevoordeling van onderwijsinstellingen;
     f.   een bevoordeling van publieke media-instellingen; en
     g.   een bevoordeling die valt onder de reikwijdte van de staatssteunregels van het
          Werkingsverdrag van de Europese Unie en daarmee verenigbaar is.

Artikel 18. Vaststelling hoogte belastingen, rechten, heffingen en prijzen
1. Het college doet de raad jaarlijks een voorstel voor de hoogte van de gemeentelijke tarieven voor
     de belastingen, de rioolheffingen, de afvalstoffenheffing, leges en vergelijkbare heffingen.

2.   Het college biedt de raad eens in de vier jaar een nota aan met de kaders voor de prijzen voor de
     levering van gemeentelijke goederen, werken en diensten aan overheidsbedrijven en derden en
     voor de huren en de erfpachten.

3.   Het college legt bij een tussentijdse wijziging van prijzen, huren en erfpachten ten opzichte van
     de kaders uit de nota vooraf een besluit voor aan de raad.

Artikel 19. Financieringsfunctie
1. Het college neemt in het treasurystatuut de regels op die zij hanteert voor het dagelijkse beheer
     van koersrisico en valutarisico, kredietrisico en relatiebeheer, intern liquiditeitsrisico en
     geldstromenbeheer, administratieve organisatie en interne controle van de financieringsfunctie.

2.   Bij het verstrekken van leningen, het verstrekken van garanties en het verstrekken van
     risicodragend kapitaal het college indien mogelijk zekerheden bedingt.

Hoofdstuk 5. Paragrafen

Artikel 20. Lokale heffingen
Bij de begroting en de jaarstukken neemt het college in de paragraaf lokale heffingen naast de
verplichte onderdelen op grond van artikel 10 van het Besluit begroting en verantwoording
provincies en gemeenten in ieder geval op:
-de kostentoerekening van de geraamde rentekosten en de geraamde overheadkosten aan de
rechten en heffingen waarmee kosten in rekening worden gebracht.

Artikel 21. Financiering
In de paragraaf financiering bij de begroting en de jaarstukken neemt het college naast de
verplichte onderdelen op grond van artikel 13 van het Besluit begroting en verantwoording
provincies en gemeenten in ieder geval op:
a. de berekening van het rentepercentage voor de omslagrente voor het bepalen van
     de kostprijzen, bedoeld in artikel 12, vierde lid;
b. de kasgeldlimiet;
c. de renterisiconorm;
d. de omvang en samenstelling van het vreemd vermogen;
e. de omvang en samenstelling van de uitzettingen;
f.   de huidige liquiditeitspositie;
g. de liquiditeitsplanning en de financieringsbehoefte voor de komende drie jaar;
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>h.   de rentevisie;
i.   de rentekosten en renteopbrengsten verbonden aan de financieringsfunctie;
j.   het gemeentelijk EMU-saldo.

Artikel 22. Weerstandsvermogen & risicobeheersing
In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing bij de begroting en de jaarstukken
neemt het college in ieder geval de verplichte onderdelen op, op grond van artikel 11 van het
Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten.

Artikel 23. Onderhoud kapitaalgoederen
Bij de begroting en de jaarstukken neemt het college in de paragraaf onderhoud
kapitaalgoederen in ieder geval de verplichte onderdelen op, op grond van artikel 12 van het
Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten, alsmede de voortgang van het
geplande onderhoud en de omvang van het achterstallig onderhoud.

1. Het college biedt de raad ten minste eens in de 4 jaar een onderhoudsplan wegen aan. Het
   plan geeft het kader weer voor het beoogde onderhoudsniveau, de planning van het
   onderhoud, de kosten van het onderhoud voor de wegen en de dekking van het onderhoud.
   De raad stelt het meerjarenonderhoudsplan vast en de benodigde dekking wordt opgenomen
   in de begroting.

2. Het college biedt de raad ten minste eens in de 4 jaar een onderhoudsplan gebouwen aan. Het
   plan geeft het kader weer voor het beoogde onderhoudsniveau, de planning van het
   onderhoud, de kosten van het onderhoud voor de gemeentelijke gebouwen en de dekking van
   het onderhoud. De raad stelt het meerjarenonderhoudsplan vast en de benodigde dekking
   wordt opgenomen in de begroting.

3. Het college biedt de raad ten minste eens in de 4 jaar een rioleringsplan aan. Het plan geeft
   het kader weer voor het beoogde onderhoudsniveau, de planning van het onderhoud, de
   uitbreiding van de riolering, de kosten van het onderhoud en de eventuele uitbreidingen en de
   dekking van het onderhoud. De raad stelt het meerjarenonderhoudsplan vast en de benodigde
   dekking wordt opgenomen in de begroting.

4. Het college biedt de raad ten minste eens in de 4 jaar een onderhoudsplan kunstwerken aan.
   Het plan geeft het kader weer voor het beoogde onderhoudsniveau, de planning van het
   onderhoud, de kosten van het onderhoud en de dekking van het onderhoud. De raad stelt het
   meerjarenonderhoudsplan vast en de benodigde dekking wordt opgenomen in de begroting.

5. Het college biedt de raad ten minste eens in de 4 jaar een onderhoudsplan openbare
   verlichting aan.
   Het plan geeft het kader weer voor het beoogde onderhoudsniveau, de planning van het
   onderhoud, de kosten van het onderhoud en de dekking van het onderhoud. De raad stelt
   het meerjarenonderhoudsplan vast en de benodigde dekking wordt opgenomen in de
   begroting.

Artikel 24. Bedrijfsvoering
In de paragraaf bedrijfsvoering bij de begroting en de jaarstukken neemt het college naast de
verplichte onderdelen op grond van artikel 14 van het Besluit begroting en verantwoording
provincies en gemeenten in ieder geval op:
a. de omvang, opbouw en ontwikkeling van het personeelsbestand en de loonkosten;
b. de kosten van inhuur derden;
c. de huisvestingskosten;
d. de automatiseringskosten;
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>e. de kosten voor de raad, de griffie, de rekenkamer en de accountant;
f. een toelichting op alle afwijkingen in rechtmatigheid, die in de rechtmatigheids-verantwoording zijn
opgenomen voor zover deze de rapportagegrens, zoals bedoeld in artikel 9 lid 3 overschrijden en
welke maatregelen worden genomen om deze afwijkingen in de toekomst te voorkomen.

Artikel 25. Verbonden partijen
Bij de begroting en de jaarstukken neemt het college in de paragraaf verbonden partijen in ieder
geval de verplichte onderdelen op, op grond van artikel 15 van het Besluit begroting en
verantwoording provincies en gemeenten.

Artikel 26. Grondbeleid
1. In de paragraaf grondbeleid bij de begroting en de jaarstukken neemt het college in ieder geval
    de verplichte onderdelen op, op grond van artikel van 16 van het Besluit begroting en
    verantwoording provincies en gemeenten.
Was:
2. Het college biedt de raad ten minste eens in de 4 jaar een nota grondbeleid aan. De raad stelt
    de nota vast. In de nota wordt aandacht besteed aan:
     a. de strategische visie van het toekomstig grondbeleid van de gemeente;
     b. te ontwikkelen en in ontwikkeling genomen projecten;
     c. het verloop van de grondvoorraad;
     d. de uitgangspunten voor de verkoopprijzen van gronden.

Wordt:
 2. Het college biedt de raad ten minste eens in de 4 jaar een programma grondbeleid ter informatie
    aan. Het grondbeleid is een programma onder de Omgevingsvisie. De Omgevingsvisie wordt
    vastgesteld door de raad. Vaststelling van programma’s zijn een collegebevoegdheid op grond
    van artikel 3.4 van de Omgevingswet. In het programma grondbeleid wordt aandacht besteed
    aan:
    a. strategische visie van het toekomstig grondbeleid van de gemeente;
    b. de uitgangspunten voor de verkoopprijzen van gronden.

 3. Het college rapporteert aan de raad in de begroting en in de jaarrekening, onder de paragraaf
    Grondbeleid:
      a. te ontwikkelen en in ontwikkeling genomen projecten;
      b. het verloop van de grondvoorraad.



Hoofdstuk 6. Financiële organisatie en financieel beheer

Artikel 27. Administratie
 De administratie is zodanig van opzet en werking, dat zij in ieder geval dienstbaar is voor:
 a. het sturen en het beheersen van activiteiten en processen in de gemeente als geheel en in
    de clusters;
 b. het verstrekken van informatie over ontwikkelingen in de omvang van de vaste activa,
    voorraden, vorderingen, schulden, contracten e.d.;
 c. het verschaffen van informatie over uitputting van de toegekende budgetten en
    investeringskredieten en voor het maken van kostencalculaties;
 d. het verschaffen van informatie over indicatoren met betrekking tot de gemeentelijke
    productie van goederen en diensten en de maatschappelijke effecten van het gemeentelijke
    beleid;
 e. het afleggen van verantwoording over de rechtmatigheid, de doelmatigheid en de
    doeltreffendheid van het gevoerde bestuur in relatie tot de gestelde beleidsdoelen, de
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>    begroting en relevante wet- en regelgeving;
 f. de controle van de registratie van gegevens als zodanig en van de daaraan ontleende
    informatie, alsmede voor de controle op de rechtmatigheid, de doelmatigheid en de
    doeltreffendheid van het gevoerde bestuur in relatie tot de gestelde beleidsdoelen, de
    begroting en relevante wet- en regelgeving.

Artikel 28. Financiële organisatie
 Het college draagt zorgt voor:
 a. een eenduidige indeling van de gemeentelijke organisatie en een eenduidig toewijzing van de
     gemeentelijke taken aan de clusters;
 b. een adequate scheiding van taken, functies, bevoegdheden, verantwoordelijkheden;
 c. de verlening van mandaten en volmachten voor het aangaan van verplichtingen ten laste van
     de toegekende budgetten en investeringskredieten;
 d. de interne regels voor taken en bevoegdheden, de verantwoordingsrelaties en de
     bijbehorende informatievoorziening van de financieringsfunctie;
 e. de te maken afspraken met de clusters over de te leveren prestaties, de daarvoor
     beschikbare middelen en de wijze en frequentie van rapportage over de voortgang van de
     activiteiten en uitputting van middelen;
 f. de kostenverdeelsleutels voor het eenduidig toewijzen van baten en lasten aan de
     taakvelden;
 g. het beleid en de interne regels voor het voorkomen van misbruik en oneigenlijk gebruik van
     gemeentelijke regelingen en eigendommen, opdat aan de eisen van rechtmatigheid, controle
     en verantwoording wordt voldaan.

Artikel 29. Interne controle
 1. Het college zorgt ten behoeve van het getrouwe beeld van de jaarrekening, bedoeld in artikel
     213, derde lid, onder a, van de Gemeentewet, en de rechtmatigheid van de baten en lasten en
     de balansmutaties, bedoeld in artikel 213, derde lid, onder b, van de Gemeentewet, voor de
     jaarlijkse interne toetsing van de getrouwheid van de informatieverstrekking en de
     rechtmatigheid van de beheershandelingen. Bij afwijkingen rapporteren burgemeester en
     wethouders daarover in de rechtmatigheidsverantwoording, zoals beschreven in artikel 24
     onder f. Daarnaast informeren burgemeester en wethouders de raad over genomen
     maatregelen tot herstel van de tekortkomingen.

 2. Het college zorgt voor de systematische controle van de registratie en de ontwikkeling van de
    bezittingen en het financieel vermogen van de gemeente met dien verstande dat de
    waardepapieren, de voorraden, de uitstaande leningen, de debiteurenvorderingen, de
    liquiditeiten, de opgenomen leningen, de kortlopende schulden en de vorderingen van
    crediteuren jaarlijks worden gecontroleerd en registergoederen en bedrijfsmiddelen ten minste
    eenmaal in de vier jaar.

 3. Bij afwijkingen in de registratie neemt het college maatregelen voor herstel van de
    tekortkomingen.

Hoofdstuk 7. Slotbepalingen

Artikel 30. Intrekking oude regeling
De Financiële verordening van 4 december 2024 wordt ingetrokken, met dien verstande dat zij van
toepassing blijft op de jaarrekening en het jaarverslag en bijbehorende stukken van het begrotingsjaar
voorafgaand aan het jaar waarin deze verordening in werking treedt.

Artikel 31. Inwerkingtreding en citeertitel
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>1. Deze verordening treedt in werking op 1 januari 2025.

2. Deze verordening wordt aangehaald als: Financiële verordening Noardeast-Fryslân 2025.


Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Noardeast-Fryslân van 3
april 2025.

De raad voornoemd,
de griffier,                                    de voorzitter,




{{Signer1}}                                    {{Signer2}}
mr. S.K. Dijkstra                             mr. J.G. Kramer
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Bijlage 1: Afschrijvingstermijnen (artikel 13)

 Afschrijvingstermijnen                                            Max. jaren

 Gebouwen (excl. onderwijs)
 Gronden en terreinen                                              0
 Gebouwen                                                          40
 Verbouwing                                                        25
 Renovatie (levensduurverlengend)                                  Max. levensduur actief, niet
                                                                   hoger dan 25 jaar
 Bij nieuwbouw:
      - CV-ketel                                                   15
      - Luchtbehandelingskast, airco                               20
      - Lift, incl. bijbehorende regelapparatuur                   15
      - Inbraak- en brandbeveiligingsapparatuur                    10
      - Sanitair                                                   20
      - Dakbedekkingen                                             15
 Bliksemafleiders                                                  10
 Energiebesparende maatregelen                                     15

 Installaties en dergelijke :
 Lichtinstallaties                                                 20
 Telefooninstallaties / bekabeling data- en telecomnet             8

 Inventaris e.d.
 Bureaustoelen                                                     10
 Bureau’s, kasten, balie etc.                                      15
 Keuken- en kantoorapparatuur                                      15
 Stemhokjes                                                        5

 Immateriële activa:
 Kosten onderzoek en ontwikkeling van een bepaald actief           5

 Automatisering:
 Systemen (software)                                               7
 Apparatuur (hardware): laptops, I-pads etc.                       5
 Audio-/videosysteem raad                                          10

 Begraafplaatsen:
 Aanleg/uitbreiding                                                30
 Overige voorzieningen                                             25

 Onderwijs:
 Onderwijsgebouwen (incl. 1e inrichting)                           40
 Renovatie onderwijsgebouwen                                       Max. levensduur actief, niet
                                                                   hoger dan 25 jaar
 Materiële instandhouding                                          10
 Noodlokalen onderwijs                                             15

 Sportvoorzieningen:
 Bouw gymnastieklokalen / sporthallen / zwembaden / kleedlokalen   40
 Renovatie gymlokalen / sporthallen / zwembaden / kleedlokalen     Per geval
 Aanleg sportvelden / overige accommodaties                        25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Afschrijvingstermijnen                                             Max. jaren
Installaties                                                       15
Inrichting en apparatuur sportaccommodaties                        20
Gymnastiekmaterialen                                               15

Speelterreinen:
Aanleg/inrichting                                                  25
Toestellen                                                         15




Materieel en voertuigen buitendienst:
Sneeuwploegen                                                      15
Natzoutmenginstallatie                                             20
Overig materieel gladheidsbestrijding                              10
Maaimachines / schaftwagens                                        10
Machines werkplaats                                                15
Veeauto’s                                                          10
Huisvuilauto’s / kolkenzuiger / vrachtwagens                       15
Hoogwerker                                                         15
Tractoren / aanhangwagens                                          10
Bestelauto’s                                                       10
Minicontainers                                                     20
Ondergrondse opslagcontainers afvalmaterialen                      20

Wegen straten en pleinen:
Aanleg/reconstructie/herinrichting                                 25
Straatverlichting;
    - Masten                                                       40
    - Armaturen                                                    20
    - Mast en armatuur een geheel                                  25
Kunstwerken (bruggen, viaducten, tunnels e.d.)                     25
Parkeerautomaten- en meters                                        10
Straatmeubilair                                                    15
Verkeerslichten / belijningsmachines / geluidmeetapparatuur        10

Waterbeheer:
Aanleg vaarten / vijverpartijen                                    25
Haven- en sluiswerken                                              25
Beschoeiingen / overige voorzieningen                              20

Parken, plantsoenen en tuinen:
Aanleg (inclusief beplanting)                                      25

Riolering:
Aanleg en vervanging riolering                                     40

* De termijnen in deze tabel gelden, tenzij de verwachte toekomstige gebruiksduur een andere
levensduur noodzakelijk maakt. De afwijkende levensduur zal op basis een raadsbesluit worden
vastgesteld.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>