<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>








































Entree 
Kinderdijk-
Elshout
Stedenbouwkundige visie
Kinderdijk
februari 2022



2

Colofon

Publicatiedatum
2022

Adres
SVP architectuur en stedenbouw
‘t Zand 17, 3811 GB Amersfoort

E-mail
info@svp-svp.nl

Ontwerp
Erwin Stoffer
Andrea Fernández Ramírez
Cor Simon
Wijnand Bouw
Esther Vlaswinkel

Projectteam
Erwin Stoffer
Andrea Fernández Ramírez
Cor Simon
Wijnand Bouw

Esther Vlaswinkel
Eric Spaans
Samantha van Rooij

In opdracht van:
Gemeente Molenlanden, in afstemming 
met het bestuurlijk platform Kinderdijk
(gemeente Molenlanden, gemeente 
Alblasserdam, het Waterschap Rivieren-
land, de provincie Zuid-Holland, de 
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en 
de Stichting Werelderfgoed Kinderdijk). 

Voor het geheel of gedeeltelijk overne-
men of bewerken van artikelen dient men 
toestemming van SVP te vragen. In de 
meeste gevallen zal die graag worden 
gegeven.

Voorbehoud
Aan deze publicatie kunnen geen rechten 
worden ontleend.



3Kinderdijk

Entree Kinderdijk - Elshout
Stedenbouwkundige visie



4


5Kinderdijk

Deel 3	 De deelgebieden				    54
1. Voorkamer						      57
2 Lekdijk						      66
3. Middelkade						      71
4. Werkeiland Nederwaard				    76
5. Werkeiland Overwaard				    77
6. Educatie - eiland					     78
7. Rietsnijder - eiland					     83
8. Potterrein						      85

Bijlagen	          					     91		
			

Inhoudsopgave

Inhoudsopgave						      5
Voorwoord						      7

Deel 1 	Opgave en uitgangspunten			   8
1.1  Doel van de stedenbouwkundige visie		  9
1.2 Waar komen we vandaan en wat is er al gebeurd	 11
1.2  De opgave: een integraal plan			   11
1.3 Uitgangspunten en randvoorwaarden			  13
1.4 Onze aanpak en het participatieproces		  15

Deel 2 De visie					     16
2.1 Visie op de opgave					     19
2.2 Inbedding in de omgeving				    21
2.3 De kwaliteit van het gebied				    22
2.4 De opgave per zone					     25
2.5  Beleving van het gebied 				    26
2.6 Knelpunten verkeer					     28
2.6 Kansen 						      30
2.7 De planprincipes 					     32
2.8 Het ruimtelijk plan					     34
2.9 Bebouwing 						      36
2.10 Beeldkwaliteit gebouwen				    38
2.11 Groen en inrichting 					    40
2.12 Verdeling van functies				    42
2.13 Toegankelijkheid 					     44
2.14 Verkeer en bereikbaarheid				    48




Voorwoord

Verbetering van authenticiteit, leefbaarheid, veiligheid van 
het gebied

In 2020 is het ‘Uitvoeringsprogramma Kinderdijk 2020-2025’ 
vastgesteld door de raad van Molenlanden. In het afgelopen 
jaar is met bewoners, ondernemers, overheden en andere 
partners in het gebied voorliggend een stedenbouwkundige 
visie ontwikkeld. Deze visie beschrijft de stedenbouwkundige 
kaders en randvoorwaarden waarbinnen de entreezone van 
het UNESCO Werelderfgoed kan worden ontwikkeld, rekening 
houdend met de authenticiteit, leefbaarheid en veiligheid van 
het hele gebied.

Alle partijen die betrokken zijn bij het werelderfgoed, de ge-
meentes Molenlanden en Alblasserdam, het waterschap 
Rivierenland, de Provincie Zuid-Holland, de Rijksdienst voor 
het Cultureel Erfgoed en de SWEK (Stichting Werelderfgoed 
Kinderdijk) delen de ambitie dat het molengebied in Kinderdijk 
het eerste internationale top-icoon in de wereld wordt, waar 
het ontwikkelen van de toeristische hotspot samengaat met 
verbeteren van de leefbaarheid, het behouden van de beleving, 
authenticiteit, rust en ruimte en het versterken van de natuur. 
Een toeristische hotspot als het Werelderfgoed Kinderdijk-
Elshout kan alleen blijven bestaan als dat gebeurt in symbiose 

met de omgeving, inwoners, ondernemers, natuur en land-
schap. En alleen als het versterkend werkt voor de leefbaar-
heid in de kernen én in het werelderfgoed zelf. 

De voorstellen die in deze stedenbouwkundig visie voor het 
entreegebied worden gepresenteerd maken dit mogelijk. 
Als het entreegebied de komende jaren volgens deze voorstel-
len ontwikkeld wordt, zal dat een enorme verbetering van de 
verkeersveiligheid betekenen, krijgt de toegang van werelderf-
goed de uitstraling die past bij de status en de kwaliteit van 
het landschap en worden de zichtlijnen op de molens sterk 
verbeterd. De beide historische Waardhuizen worden in hun 
oude luister hersteld en vormen straks de trotse en stoere 
omlijsting van het gehele entreegebied. 
De vele honderdduizenden bezoekers per jaar krijgen een 
logische, overzichtelijke en direct te begrijpen ‘route’ het werel-
derfgoed in; de voorzieningen voor bezoekers worden ruimer 
zonder dat het leidt tot toenemende overlast voor de bewo-
ners van het dorp Kinderdijk. Integendeel, zij zullen daar meer 
van mee gaan profiteren.

Wij zijn er dan ook van overtuigd dat met deze plannen de 
inwoners van het werelderfgoed en het dorp met trots zullen 
blijven zeggen dat ze in Kinderdijk wonen, een plek die over de 
gehele wereld bekender is dan het land Nederland zelf.… 

Het college van burgemeester en wethouders van Molenlan-
den legt de visie met veel genoegen ter goedkeuring voor aan 
de gemeenteraad.

Molenlanden, februari 2022 
Arco Bikker,
wethouder gemeente Molenlanden. 



8

Deel 1 
Opgave en uitgangspunten



9Kinderdijk

1.1  Doel van de stedenbouwkundige visie

Naar een toekomstbestendig werelderfgoed Kinderdijk 
De stedenbouwkundige visie voor het entreegebied voor Kinderdijk staat 
niet op zichzelf. Het is onderdeel van een stappenplan naar een toekomst-
bestendig werelderfgoed Kinderdijk. De visie bouwt voort op de visies die 
de afgelopen jaren ten grondslag lagen aan de herinrichting van de 
entreezone van het werelderfgoed, met name de gebiedsvisie zoals die in 
2013 is vastgesteld. 
Het in 2019 opgestelde Gebiedsperspectief was een volgende belangrijke 
stap in dit proces. Dit heeft geleid tot een collectieve ambitie met doelen 
op vier verschillende gebieden:
1)	  Beleving: het verhaal dat het icoon Kinderdijk wil vertellen;
2)	  Dorpen in de luwte van de toeristenstroom;
3)	 Complete grip op alle bezoekersstrome;n
4)	 Governance: doorontwikkeling besturing, organisatie en 
	  financiring in en rond het werelderfgoed.

Het uitvoeringsprogramma 2020-2025, dat in mei in de raden is vastge-
steld, geeft een overzicht van alle projecten en acties die nodig zijn om die 
ambitie waar te maken. Het stedenbouwkundig plan, is één van de 
uitwerkingen die in het uitvoeringsprogramma staat vermeld.

Doel van de stedenbouwkundige visie
De stedenbouwkundige visie heeft meerdere doelen. Het op elkaar 
afstemmen van (eerdere) oplossingen en plannen en zorgen voor een 
eenheid is daarvan de eerste. Het stedenbouwkundig plan laat het ge-
wenste eindbeeld zien voor het gehele gebied, maar ook een concrete 
indeling in verschillende deelgebieden zodat er een fasering gemaakt kan 
worden en een realistische schatting van de financiële consequenties. Dat 
het plan flexibel moet zijn laat de afgelopen periode met de wereldwijde 
Covid- pandemie wel zien. Het plan moet helder en robuust zijn in 
hoofdopzet, maar ruimte laten voor verschillende uitwerkingen. Het 
stedenbouwkundig plan is, als het is vastgesteld het formele ruimtelijke 
kader voor de herinrichting / herontwikkeling van het entreegebied. 

Leeswijzer
Het stedenbouwkundigplan boek bestaat uit drie delen. In het eerste deel 
wordt ingegaan op de achtergronden en uitgangspunten voor het plan. 
Deel 2 is de stedenbouwkundig visie op hoofdlijnen. In deel drie worden de 
verschillende deelgebieden nader uitgewerkt. In de bijlage vind u enkele 
kaarten als achtergrondinformatie.

Hoe straks verder ? 
Zodra deze stedenbouwkundig visie door de raad is vastgesteld, start de 
volgende fase. In die fase wordt een concreet uitvoeringsprogramma 
uitgewerkt, zodat naar verwachting rond kwartaal 1 van 2024 gestart kan 
worden met de eerste zichtbare aanpassingen. Het tempo en de manier 
waarop dat gebeurt zal sterk afhankelijk zijn van de mate waarin de 
plannen gefinancierd kunnen gaan worden. 
Daarom zal in de komende fase als eerste de nadruk liggen op het maken 
van een gefaseerde planning in samenhang met het vinden van dekking 
voor de kosten van alle investeringen. 

Het nu voorliggende plan voldoet - ook volgens de experts - aan de 
randvoorwaarden van de UNESCO, Natura 2000 en de waterveiligheid. 
Maar natuurlijk zal bij het uitwerken van de plannen hier steeds nadrukke-
lijk naar gekeken moeten worden en zullen die plannen waar nodig door 
externe toetsers beoordeeld moeten worden.
Dat geldt ook voor allerlei andere bekende en minder bekende eisen en 
wettelijke voorschriften, die de afgelopen jaren tot veel vertragingen bij de 
uitvoering van plannen hebben geleid, zoals de stikstof en fijnstof proble-
matiek.
Daarom zal al direct bij de start van de volgende fase een complete 
inventarisatie gemaakt worden van alle eisen waaraan de ontwikkelingen 
moeten voldoen en een planning gemaakt worden van de toets - en 
vergunningsprocedures die daarvoor nodig zijn. Dit om te garanderen dat 
zodra de financiën dat toelaten, de uitvoering ter hand genomen kan 
worden.

“het eerste icoon in de wereld 
waar het ontwikkelen van de 
toeristische hotspot samengaat 
met verbeteren van de 
leefbaarheid, het behouden van 
de beleving, authenticiteit, rust 
en ruimte en het versterken van 
de natuur.”    

De collectieve ambite Kinderdijk, zoals geformu-
leerd door de Stuurgroep Kinderdijk, 3 oktober 2019

Deel 1 
Opgave en uitgangspunten



10


11Kinderdijk

Afstemmen ontwikkelingen 
Diverse ontwikkelingen vragen om een op elkaar afgestemde aanpak. Het 
is een wens in het dorp om met een betere invulling van het Potterrein 
(ook bekend als het Joodeterrein) te komen. Als parkeren in Elshout 
verdwijnt (uitgezonderd doelgroep-parkeren), moet de entreezone vanaf 
de dijk tot en met het nieuwe bezoekers centrum worden heringericht. De 

omgeving van het te renoveren J.U. Smit gemaal 
wordt heringericht. Het Waardgebouw van de 
Overwaard krijgt in de toekomst wellicht een andere 
functie. De provincie is bezig met plannen voor een 
andere vormgeving van de OV-haltes. Zo zijn er nog 
meer grote en kleine initiatieven. Dat kan allemaal 
apart worden opgepakt, maar met één integraal 
plan kan de samenhang wordt bewaakt, meer 
ruimtelijke eenheid en kwaliteit worden bereikt. 

In de entreezone kunnen verschillende functies een plek krijgen. De keuze 
welke dat zijn, is onderdeel van het proces met alle stakeholders waarin 
het stedenbouwkundig plan gemaakt wordt. Uitgangspunt daarbij is dat 
het niet de bedoeling is om functies toe te voegen die op zichzelf voor 
extra bezoekersstromen gaan zorgen. 

Een veilige verkeersituatie  
Een aantal logistiek en veiligheidsproblemen vraagt al jaren om een 
geïntegreerde aanpak. In toenemende mate komen bezoekers via het 
water naar het werelderfgoed. Dat is heel mooi want daarmee kan de 
overlast die veroorzaakt wordt door verkeer over de dijk afnemen. De 
halte van de waterbus wordt uitgebreid om het toenemende vervoer over 
het water te faciliteren en te stimuleren. Maar er komen ook groepen met 
de bus en individuele bezoekers te fiets. Al deze bezoekers dienen op een 
goede manier het gebied in te worden geleid. Dat gecombineerd met 
fietsers door en langs het gebied en doorgaand autoverkeer over de dijk 
zorgt op piekdagen voor zeer onveilige situatie bij de entree van het 
werelderfgoed en die moet worden verbeterd. 

Relatie met het dorp  (dorp in de luwte) 
Het dorp Kinderdijk is niet ontstaan rondom de molens, maar omdat er 
scheepsbouw was en is. Het dorp Kinderdijk heeft een eigen identiteit. 
Met bewoners wordt er gewerkt aan een visie op op het dorp. In deze 
visie zal de invulling worden gegeven aan ‘dorp in de luwte’. Het steden-
bouwkundig plan richt zich primair op het entreegebied, maar er wordt 
bewust rekening gehouden met de relatie tot het dorp. Opgave is een 
entreegebied te ontwerpen waarbij de balans gevonden is tussen vol-
doende afscherming van de overlast van bezoekers aan het werelderf-
goed. Maar tegelijk moet er voldoende verbinding met het dorp zijn en 
met de lokale economie. Ook de toekomst van de panden Windkracht 4 
en Buena Vista (voormalig Waardhuis van de Nederwaard) hangt hiermee 
samen. De gemeente wil door de koop van deze panden meer grip 
houden op de overgang tussen dorp en de werelderfgoed entree en 
zorgen voor een kwalitieve buffer in de grensgebied tussen relatieve rust 
en drukte.

Scope van de stedenbouwkundige visie
Het stedenbouwkundig plan richt zich primair op het entreegebied van 
werelderfgoed Kinderdijk. Het plangebied wordt begrensd door het 
Potterrein aan de westkant, het werkterrein van Hoek tot aan Molen 1 van 
de Nederwaard en het bezoekerscentrum/Wisboom-gemaal/filmzaal/
entreegebouw SWEK aan de zuidzijde en in het oosten de aanlegsteiger 
voor cruiseschepen, de uit- en instapzone voor tourbussen en de ingang 
voor groepen. In de kaart op pagina 12 is het plangebied aangegeven. 

1.2  De opgave: een integraal plan

"Een integrale visie op het 
gebied ontbrak. Het nu 
voorliggende plan vult die 
leemte op." 



12


13Kinderdijk

Opgave en doel van het 
masterplan wat is de con-
text van de opgave, waar-
om  is er een masterplan 
gemaakt en hoe moet het 
worden gebruikt

1.3 Uitgangspunten en randvoorwaarden1.3 Uitgangspunten en randvoorwaarden

De uitgangspunten die voortvloeien uit de ambities die vastgelegd zijn in het Gebiedsper-
spectief vormen het kader voor de stedenbouwkundige visie. Dit betekent dat:

1. De entreezone van het werelderfgoed qua inrichting en vormgeving in al zijn facetten 
onderdeel is van het verhaal dat Kinderdijk wil vertellen: authenticiteit, rust en ruimte, 
bewoonde molens, Oud-Hollands landschap en kenmerkend voor de cultuur van de 
Alblasserwaard: de zondag als andere dag dan de andere dagen; 

2. Er duidelijke scheiding is tussen bezoekersstromen en de toegang voor de bewoners 
van de molens en dat de privacy van de bewoners van de molens en woningen in het 
gebied gerespecteerd wordt - het werelderfgoed in principe niet meer toegankelijk is voor 
niet betalende bezoekers, maar wel vrij toegankelijk blijft voor de inwoners van de omlig-
gende dorpen; 

3. Activiteiten in die zone bijdragen aan de exploitatie van het werelderfgoed en daarmee 
ook aan de kosten die gemaakt moeten worden om de doelen uit het gebiedsperspectief 
m.b.t. “Dorp in de Luwte” en “Grip op Bezoekersstromen” te kunnen realiseren;  

4. Activiteiten in de entreezone vormen geen onwelkome, extra belasting voor het dorp of 
voor de bewoners van het werelderfgoed - het dorp zelf is geen onderdeel van het Molen-
gebied Kinderdijk. Het dorp heeft een eigen identiteit en krijgt ruimte en steun die identi-

teit vast te houden en waar gewenst verder te ontwikkelen.

Tegelijk zijn er randvoorwaarden die voortvloeien uit (inter)nationale wet en regelgeving. 
De stedenbouwkundige visie zal altijd moeten voldoen aan deze wettelijke randvoorwaar-
den. De randvoorwaarden zijn:

Veiligheid (Waterschap)
Hieronder vallen de eisen die het waterschap stelt aan de veiligheid van de waterkeringen 
(dijken, boezemkaden), het goed kunnen functioneren van het watersysteem (gemalen, 
sluizen, boezems, kunstwerken) en aan de toegankelijkheid van de gemalen en terreinen 
die noodzakelijk zijn voor het uitoefenen van haar verantwoordelijkheid;

Werelderfgoed status (UNESCO) en monumentenstatus
De eisen die voortvloeien uit de UNESCO werelderfgoedstatus en de monumentale 
status van enkele panden stellen beperkingen aan de vormgeving, gebruik en inrichting 
van het gebied en de gebouwen. Niet alleen in het gebied dat tot het werelderfgoed 
behoort, maar ook tot de zogenaamde ‘tribune’. Dat betekent dat het totale bouwvolume 
in het gebied niet zal mogen toenemen, tenzij dit voor de hydrologische functies van het 
waterschap noodzakelijk is;

Natuur en landschap 
Een deel van het Werelderfgoed is een Natura 2000 gebied. De werking van de Natura 
2000 status ligt verankerd in de Wet natuurbescherming en alle te ontwikkelen activitei-
ten dienen hier aan getoetst te worden;

Verkeer- en vervoer
De weg over de dijk vormt een essentiële schakel in het regionale verkeer en vervoer. 
Veilige doorstroming over weg en water moet kunnen worden gegarandeerd, zowel voor 
de auto als voor het openbaar vervoer en de fiets. - Veiligheid in het gebied voor bezoe-
kers en bewoners: het gebied is zo ingericht dat de veiligheid voor bezoekers en bewo-
ners voldoet aan de daarvoor geldende wettelijke eisen.



14

Start Co-Design
sessie 1

Co-Design
sessie 2

Info sessie
31 mei 2021

eind
document

Regiegroep

Bilaterale 

gesprekken

Bilaterale 

gesprekken

Bilaterale 

gesprekken

Bestuurlijk 
overleg

analyse + 
3 modellen voorkeursmodel conceptplan

Gedragen 
gebiedsvisie 

Leden van de  regiegroep 

Eric Spaans			   programma regisseur Kinderdijk
Arco Bikker			   Gemeente Molenlanden
Esther de Mik			  Gemeente Molenlanden
Herman Sangers		  SWEK
Margriet Borsje 		  SWEK
Michiel de Haan		  SWEK
Lotje Egmond			  Waterschap Rivierenland
Anja Noorlander		  Molenbewoonster
Wendy Meulenkamp		 inwoner Kinderdijk
Bart Witteman		  Provincie Zuid Holland
Doris Schmutzhart		  Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Erwin Stoffer			   SVP
Esther Vlaswinkel		  SVP (heeft Erwin opgevolgd in 2021)
Wijnand Bouw		  Bosch-Slabbers
Samantha van Rooij		  Stratact

1 2 3 4 5 6 7

Resultaten 

"We zijn blij, dat ondanks de 
digitale sessies vanwege corona 
de opkomst groot was en de 
dialoog veel input bracht." 



15Kinderdijk

1.4 Onze aanpak en het participatieproces

Met wie is dit plan gemaakt? 
September 2020 zijn we met de Regiegroep gestart aan het Ontwerppro-
ces Stedenbouwkundig ontwerp Entreegebied Kinderdijk Elshout. 
De rol van de regiegroep is mede vormgever aan het proces en het 
ontwerp van het programma voor de Co Design Sessies, zodat wij ons zo 
goed mogelijk konden organiseren voor een succesvol resultaat: een 
gedragen stedenbouwkundige visie voor het Entreegebied van Kinderdijk-
Elshout. Daarbij waren de Regiegroepleden niet gemandateerd namens 
de gehele achterban, maar zij werden wel gevraagd inhoud te geven 
namens de eigen ‘stakeholdergroep’. Zo zijn we samen op zoek gegaan 
naar ‘Common ground’ in een iteratief proces. 

Wij hebben daarbij voortgebouwd op wat er al lag:
•	 Gebiedsperspectief;
•	 Bestuursadvies door de Stuurgroep;
•	 Uitvoeringsprogramma - door beide gemeenteraden 		
	 unaniem aangenomen;
•	 Startnotitie (vastgesteld door de gemeenteraden).

Een iteratief ontwerp proces
Wij hebben daarna in twee Co-Design Sessies en één Informatiesessie 
met een zeer diverse groep van meer dan 40 deelnemers in een dyna-
misch creatief digitaal proces als eerste verschillende varianten uitge-
werkt voor de toekomst van het Entreegebied, waarbij wij 3 thema’s 
hebben uitvergroot: 1) historie, 2) techniek, 3) natuur. 
Iedere variant is uitgewerkt met en zonder een aparte Waterentree.

Een toeristische hotspot als het werelderfgoed Kinderdijk-Elshout kan alleen blijven bestaan als dat gebeurt in symbiose met de 
omgeving, inwoners, ondernemers, natuur en landschap. Dat kan alleen bereikt worden als alle partijen, overheid, stichting, bewo-
ners, ondernemers, samen optrekken. En alléén als het versterkend werkt voor de leefbaarheid in de kernen én in het werelderf-
goed zelf. Daarom hebben we voor deze stedenbouwkundige visie met open vizier, in gezamenlijkheid gewerkt aan een gedragen 
plan. 

Elk van deze varianten hebben we getoetst op:
•	 Leefbaarheid;
•	 Behoud dan wel versterking van het werelderfgoed;
•	 Verbetering van de veiligheid;
•	 Financiële impact;
•	 Verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit;
•	 Versterking van de natuur en het landschap.

Dit gaf nieuwe inzichten en gaf ook al een eerste beeld van wat iedereen 
heel belangrijk vond en waar de tegenstellingen lagen. 

Resultaat co-designsessie 1 als basis 
De belangrijkste conclusies uit de eerste Co Design Sessie waren: 
• 	 Eén hoofdentree bij de dijk als in- en uitgang
• 	 Sub in- en uitgang voor groepen naar ‘stop en go’
• 	 Historisch beeld versterken
• 	 Niet natuur ingaan maar natuur binnen het gebied brengen
• 	 Bypass en Middelkade geven een sterke richting en structuur
• 	 Verschillende belevingseilanden en routes geven variatie
• 	 Waterschapsgebouwen en techniek wordt deel van het verhaal 	
	 van Kinderdijk

Toetsen van het stedenbouwkundig concept
In de 2de Co Design Sessie is het structuurplan uitgewerkt met de 
verschillende zonering. 
In deze tweede sessie zijn we in de huid gekropen van de verschillend-

doelgroepen die Kinderdijk bezoeken, dan wel er wonen en/of werken. 
Dus de bewoners, de passant en de recreant. 
Daarna heeft elke stakeholder: bewoners, molenbewoners, SWEK, 
Provincie, Waterschap, ontwerpers, financiële experts en Gemeente 
aangegeven wat zij goed vonden aan het stedenbouwkundig ontwerp tot 
nu toe en wat er beter kon. Op basis hiervan is het plan verder uitgewerkt 
en terug gepresenteerd aan alle deelnemers in de Informatiesessie. 

De 6 pijlers van het ontwerp
In deze sessie zijn de 6 pijlers voor het ontwerp toegelicht en heeft 
iedereen vragen kunnen stellen en in de feedbackronde de belangrijkste 
aandachtspunten kunnen benoemen. 

Individuele afstemming en themagroepen
Er bleef een aantal issues over, die wij met elk van de stakeholders apart 
moesten uitdiepen. Ook hebben toen een aparte Verkeerwerkgroep met 
specialisten gemaakt, die het ontwerp nog verder heeft uitgewerkt op het 
verbeteren van de veiligheid en het ontwarren van de verschillende 
verkeersstromen. 

In deze laatste fase hebben wij gewerkt aan:
•	 Verbetering van de verkeerssituatie en veilligheid; 
•	 Parkeren zoveel mogelijk buiten het Werelderfgoed organiseren, 	
	 maar voldoende plaatsen organiseren voor het personeel en 	
	 vrijwilligers van de SWEK – hierbij hebben wij vooral gezocht naar 	
	 dubbel gebruik met parkeren voor Buena Vista;
•	 Hoe organiseren wij de horeca voor groepen? Wat is de beste 	
	 manier om dat te doen, zonder dat dit direct drukt op de leefbaar	
	 heid;
•	 Ontwerp van het Joodeterrein / Potterrein door een werkgroep 	
	 met bewoners, molenbewoners en de SWEK. 

Dit heeft uiteindelijk geresulteerd in het voorliggende plan.  



16

Deel 2
De visie



17Kinderdijk

Deel 2
De visie



18

Kernkwaliteiten van het gebied



19Kinderdijk

2.1 Visie op de opgave

De bijzondere kwaliteit van het gebied wordt behouden en versterkt door 
een aantal ruimtelijk- functionele hoofdkeuzes. Deze keuzes zijn: 
1) Het ontdoen van zoveel mogelijk verstorende en belemmerende 
elementen zodat de molens en het landschap waarin zij staan zo goed als 
mogelijk tot hun recht komen;
2) Alle aspecten van de watermachine beleefbaar te maken; 
3) Het werelderfgoed te benaderen als een ‘levend’ gebied. 
4) De logistieke knoop ontwarren en de verschillende stromen in goede 
banen te leiden. 

“Zo zuiver mogelijk maken van de 
molens en het landschap waarin zij 
staan” 

De molens in het landschap zijn zeer fotogeniek. Het landschap met zijn 
lange lijnen en de reeks van molens is van een unieke kwaliteit. In het plan 
zullen daarom zichtlijnen zoveel als mogelijk worden benadrukt en op een 
aantal plekken zullen deze ook moeten worden hersteld. Het is een feit 
dat  het open polderlandschap heel gevoelig is voor vervuiling. Er is maar 
weinig nodig om de magie van het beeld te verstoren. In de huidige 
situatie gebeurd dat helaas veel te veel. Parkeerplaatsen liggen in het 
zicht, borden, hekken en reclame-uitingen zijn een doorn in het oog en  
zullen moeten worden teruggedrongen om de magie van het landschap te 

kunnen ervaren.  Er zal in het plan terughoudend worden omgegaan met 
het toevoegen van nieuwe elementen in het zicht, of het nu om bebou-
wing gaat of om bebording. ‘Less is more’ is het advies bij de inrichting en 
herontwikkeling. 

“Alle aspecten van de watermachine 
beleefbaar te maken” 

Het molengebied staat symbool voor de unieke cultuur van Nederland: 
Het past in het overzicht van elementen die typerend zijn voor de strijd 
tegen het water. Bijzonder is dat in het gebied heden en verleden bij elkaar 
komen. De strijd tegen het water is vandaag de dag nog net zo actueel. En 
dat is zichtbaar in het gebied bij de gemalen, de sluis etc. Dit betekent, dat 
niet alleen de waterwerken op zich zelf goed te zien moeten zijn, ook het 
verhaal moet op een logische manier verteld worden. Dit begint al bij 
aankomst in het gebied: Op de dijk zijn rivier, dijk en polder tegelijk te 
beleven. Hedendaagse elementen zoals de spuisluis en de gemalen zijn 
tegelijk met de historische molens te zien. Het is de stedenbouwkundige 
opgave om de verschillende gebiedsdelen ruimtelijk met elkaar in verband 
met elkaar te brengen. Routing speelt daarbij een belangrijke rol. Het 
vertellen van het verhaal is in essentie de opgave van de SWEK in nauwe 
samenwerking met het waterschap als hoeder van ons watersysteem.

De opgave voor het entreegebied van Kinderdijk is complex: de ruimtelijk- functionele opgave is sterk verweven met economische 
en met de sociaal-maatschappelijke opgaven. Bovendien zijn er verschillende groepen met verschillende belangen en hangen 
keuzes vaak samen met oplossing op een hoger schaalniveau, bijvoorbeeld ten aanzien van het verkeer. Maar de gemeenschap-
pelijke noemer bij het maken van al die keuzes is de bijzondere kwaliteit van het gebied. Het koesteren en versterken van deze 
kwaliteiten staat voorop. Dit gaat gepaard met het oplossen van knelpunten en het benutten van de kansen die er liggen om het 
gebied aantrekkelijk, veilig en bereikbaar te houden. 

“Het werelderfgoed benaderen als een 
‘levend’ gebied”

Het Werelderfgoed maakt deel uit van een gebied waar wordt gewoond, 
gewerkt en gerecreëerd. Het is geen afgesloten attractiepark maar 
een leefgebied met een ziel. Dit betekent dat bezoekersstromen goed 
geleid moeten worden om te voorkomen dat er overlast ontstaat. 
Andersom geldt het ook: als bezoeker mag je even deel uitmaken van 
deze leefomgeving en in de breedte genieten wat die te bieden heeft. Dit 
betekent dat dorp en molengebied geen verschillende werelden zijn, maar 
op een vanzelfsprekende manier in elkaar overgaan en deels overlappen. 
De opgave is om met het ruimtelijk ontwerp rust en reuring te sturen en 
zo het gebruik in goede banen te leiden. Andersom wordt daarmee als 
dorp ook geprofiteerd van behoud van voorzieningen door de positieve 
economische impact van bezoekers aan het werelderfgoed.

“De logistieke knoop te ontwarren en de 
verschillende stromen in goede banen 

leiden”

Iets dat echt spectaculair mooi, anders of interessant is trekt veel bezoe-
kers. Dat laat zich niet stoppen, wel geleiden. Er ligt een grote uitdaging 
om de bezoekers op een veilige en aantrekkelijke manier in het gebied te 
ontvangen. Dit betekent op een paar plekken ruimte creëren en een 
vanzelfsprekende routing initiëren. Deze opgave is groter dan het steden-
bouwkundig ontwerp van het entreegebied. In het uitvoeringsprogramma 
2020-2025 is een groot deel van de projecten en acties gericht op een 
effectieve beheersing van de toestroom van bezoekers. 



20


21Kinderdijk

Continueren van paden voor voetgangers en fietsers in, om en naar het gebiedMaximaal uitnutten van vervoer over het water

2.2 Inbedding in de omgeving

ooghoogteschets cor fietspad met 
molens

De opgave voor het entreegebied hangt samen met de opgaves die er 
liggen op de grotere schaal. Ten eerste ten aanzien van het verkeer en de 
ontsluiting. Kinderdijk is over land alleen via smalle dijklinten bereikbaar 
die niet geschikt zijn voor grote stromen gemotoriseerd verkeer. Daarom 
is het van belang verkeer eerder op te vangen en met groepsvervoer te 
verplaatsen of mensen te fiets hun weg te laten vervolgen. Dit betekent dat 
de ontwikkeling van dit soort overstappunten onlosmakelijk verbonden is 
met de uitvoering van deze gebiedsvisie. Maar ook het investeren in een 
(recreatief) fietsroutenetwerk waar het werelderfgoed goed op is aange-
sloten draagt hieraan bij. Evident is dat de ligging van Kinderdijk op een 
knooppunt van waterwegen de unieke kans biedt om grote groepen over 
het water te vervoeren. Deze reis is bovendien een aantrekkelijk uitje 
waarbij de bezoekers het hollandse landschap leren kennen vanuit een 
ander perspectief. 

Ook dient rekening geworden te houden met de natuur. Het werelderfgoed 
grenst aan natura 2000 gebied waar specifieke richtlijnen voor gelden. 
Een zorgvuldige inbedding en het op een vloeiende manier landschappelijk 
ontwerpen van de overgangen naar het natuurgebied en het aangrenzen-
de landschap is onderdeel van de opgave. 



22

2.3 De kwaliteit van het gebied
"Het gebied kent sterke plekken en elementen 
met een hoge kwaliteit: deze willen we koesteren 
en beter tot hun recht laten komen”

Historische waardhuizen 

Molens in het gelid

Natuurlijke oevers

Recreatieve plekken 

Uitzichtpunt op het nieuwe bezoekerscentrum

Stoere waterwerken



23Kinderdijk

"Er zijn behoorlijk wat plekken 
met een laagwaardige kwaliteit 
en rommelige uitstraling die 
verbeterd  kunnen worden" 

Parkeerterrein in zichtlijn 

Laagwaardig gebruik van mooie plekken

Onoverzichtelijke verkeerssituaties 

Te weinig aandacht voor tijdelijke situaties 

Harde uitstraling en gebrek aan groen (geen elzen in Elshout)

laagwaardig ontvangstgebied

Weinig ruimte voor de voetganger

Veel asfalt, onduidelijke zonering en geen verblijfskwaliteit



24

1

2

3a

4
5

6

8

7

Molengebied

Kerngebied

Natuurgebied

Deelgebieden

1. Potterrein ( voorheen de Joodeterrein)
2 Lekdijk
3. Voorkamer met Waardhuis van de Neder-
waard ensemble (a) en ontvangsgebied (b)
4. Middelkade
5. Werkeiland Nederwaard
6. Werkeiland Overwaard
7. Educatie eiland
8. Rietsnijder eiland

Dorpszone

Werkzone

Kernzone

Lekdijkzone

Natuurzone 

Molenzone

Werkgebied

Dorp

Lekdijk

Natuurgebied

3b



25Kinderdijk

De dorpszone 
De bebouwing staat hier aan weerszijden van de Molenstraat en vormt 
het laatste stukje bebouwde kom. Twee deelgebieden vallen binnen deze 
dorpse sfeer: Het Potterrein en het gebied rondom het Waardhuis van de 
Nederwaard (Buena Vista). Voor beide locaties moet een zorgvuldige 
afweging worden gemaakt omdat hier het ‘Dorp in de luwte’ en de ‘Drukte 
van het werelderfgoed’ samenkomen. De opgave voor het gebied rondom 
het Waardhuis Nederwaard is misschien wel de belangrijkste voor het 
plan omdat hier de sleutel ligt voor het maken van een goede ontvangst 
van bezoekers én dorp en erfgoed elkaar raken. 

De Lekdijkzone 
Voor de Lekdijk ligt een complexe verkeersopgave. De stedenbouwkun-
dige visie zal moeten voorzien in een veilige oversteekplaats voor bezoe-
kers die via het water arriveren en uitstappen uit de bus. Tegelijk is een 
hoge verkeersdruk van het doorgaand verkeer naar Alblasserdam en 
Nieuw Lekkerkerk. Werk- en bedieningsverkeer moet hier het gebied in. 
Hetzelfde geldt voor het fietsverkeer, dat een steeds belangrijkere plek in 
neemt omdat het gebruik van de fiets zal worden gestimuleerd. De dijk is 
smal en het hoogteverschil is groot: dit gegeven maakt dat de entree aan 
de Lekdijk een complexe verkeerskundige opgave is waarbij de verkeers-
veiligheid voorop staat. Voorkomen moet worden, dat er alleen technisch 
naar wordt gekeken. Maar ook ruimtelijk: want Kinderdijk verdient een 
hoogwaardige entree! 

De werkzones

De entreezone van Kinderdijk is een  ‘levend’ gebied. Het is het werkge-
bied van het waterschap. Ook de rietsnijder heeft hier zijn werkterrein. De 
aanwezigheid van de essentiële waterstaatkundige werken, de installaties 
en gebouwen is voor bezoekers van extra waarde. De opgave is de 
bezoekers zo te leiden dat ze kunnen genieten van deze moderne water-
werken zonder dat het werken en het werkverkeer wordt belemmerd. Met 
het slim toevoegen en/ of verplaatsen van opslagplekken en loodsen kan  
er voor worden gezorgd dat het gebied niet verrommeld en dat de 
openbare ruimte gaat passen bij de kwaliteit en uitstraling van de gehele 
entreezone. De ruimtelijke kwaliteit van de werkgebieden zal in lijn met de 
status van het werelderfgoed moeten worden gebracht. 

De kernzone 
In het hart van het gebied liggen de gebieden met essentiële functies voor 
bezoekers (en natuurlijk het Wisboomgemaal). De Middelkade met het 
bezoekerscentrum vormt de centrale  as van het werelderfgoed en is 
altijd druk bezocht. De hoofdopgave is bezoekers zo goed mogelijk te 
faciliteren en de ruimtelijke voorwaarden te scheppen voor een aantrek-
kelijk verblijf. Het ontwerp van de openbare ruimte is daarvoor het belang-
rijkste instrument. Daarbij wordt er rekening mee gehouden dat het 
gebied ook voor bewoners te fiets een verbindende functie heeft. De 
Middelkade staat niet op zichzelf maar is aangesloten op het netwerk van 
paden en maakt onderdeel uit van het recreatievenetwerk in de Alblasser-
waard. 

De natuurzone
De natuurzone laat het natuurlandschap van de Alblasserwaard in al haar 
schoonheid zien. Hier domineert het waterrijke landschap en de vele 

rietkragen. Aan weerszijde van het molenlandschap liggen twee boe-
zems: de Hooge Boezem van de Nederwaard en de Hooge Boezem van 
de Overwaard. Beide boezems horen bij een eigen poldersysteem. Qua 
karakter is het de Hooge boezem van de Overwaard veel waterrijker dan 
de Hooge boezem van de Nederwaard. Beide boezems zijn onderdeel van 
het natura 2000 gebied en kent daarmee een zeer hoge beschermings-
graad. 

De molenzone
De molenzone bevindt zich op de randen van de twee boezems. De 
molens staan in lange lijnen opgesteld op de kades en pompten het water 
zo in verschillende trappen op de boezem in. In de huidige praktijk is dit 
overgenomen door gemalen. Het molenlandschap kenmerkt zich door 
openheid om zo de molens optimaal te kunnen bedienen van wind. De 
molens zijn aan elkaar verbonden met kades en veelal paden van halfver-
harding. 

2.4 De opgave per zone

Binnen de contour van het stedenbouwkundige plangebied komen verschillende ruimtelijke sferen voor. Deze zones hebben 
elk een specifieke opgave. De belangrijkste ruimtelijk - functionele opgaven worden hieronder beschreven. Binnen de zones 
zijn verschillende deelgebieden. Zo liggen het Potterrein en het gebied rond het Waardhuis van de Nederwaard (Buena Vista) 
in de dorpszone. 



26

2.5  Beleving van het gebied 

Uitzicht op punt 6, entree vanaf het natuurgebied

Een goede enscenering, met mooie zichtlijnen versterkt de beleving van 
het gebied. Op dit moment kan het gebied niet optimaal worden beleefd, 
omdat zichtlijnen zijn geblokkeerd, verrommeld of niet bereikbaar voor 
publiek. In het stedenbouwkundig plan willen we werken met deze 
zichtlijnen en de ‘reis’ van de bezoeker ensceneren. Ook vanuit het gebied 
zelf zijn er waardevolle zichten op de omgeving. Met de randen van het 
werelderfgoed moet voorzichtig worden omgesprongen om de kwalitei-
ten van het gebied te borgen. 

1.	 Op dit punt is er overzicht en ervaar je beide sferen, de buitendijkse 
situatie met de grote schaal van de rivier en aan de andere kant heb je 
zicht op het gebied waar je alle elementen kan laten samenkomen: de 
molens in de verte en het J.U. Smith gemaal en Kok gemaal op de 
voorgrond. En de andere gebouwen voor de bezoekers. Deze plek 
wordt dé belangrijkste plek in het ontwerp. Het zal stap 1 van een 
bezoek worden. De kwaliteit moet hier optimaal zijn. Nu is het zicht 
op hekwerken en parkeren op de voorgrond.

2.	 Op deze locatie ligt er de kans om bij de grote gemalen en het water 
te zijn en tegelijk een mooi uitzicht richting de molens te hebben.

3.	 Er is helder zicht op de molens in de verte, maar de voorgrond is 
verrommeld. Zo min mogelijk verstoring van het beeld is hier de 
opgave.

4.	 Dit is het fotomoment met de molens, dus zonder zicht naar de 
andere gebouwen op de entreegebied. De plek is belangrijk voor 
groepen die zichtpunt 1 en 2 niet gaan ervaren. Voor hun is dit het 
eerste moment dat ze de molens gaan ervaren.

5.	 Vanaf de picknicktafels bij de steiger is hier uitzicht richting molens.
6.	 Vanaf de groepsentree is de routing zo dat alles een verrassing is. Op 

deze plek heb je een mooi zicht naar het natuurgebied, dat direct 
naast het werelderfgoed ligt. Deze natuurbeleving wordt in het 
ontwerp meegenomen.

7.	 Vanaf de Middelkade is het open zicht naar links en rechts waardevol. 
naar het zuidwesten is het boezemlandschap te beleven, in de andere 
richting is de kleinschalligheid en korrel van de ‘‘tribune’’ van de 
dorpsrand van cultuurhistorische waarde (8).



27Kinderdijk

1

2

3
4

5

6

7

8

Schaal 1/2500



28

Om de logistieke knoop te ontwarren wordt er eerst gekeken 
waar de knelpunten en onveilige situaties zijn. In zijn alge-
meenheid kan worden gezegd dat er in de huidige stuatie een 
onduidelijke routing is en dat een samenhangende visie op het 
geleiden van stromen bij en rond de entree ontbreekt. 

1.	 Op deze locatie is er een onveilig oversteekpunt voor fietsers en 
voetgangers. Dit moet beter begeleid worden.

2.	 Op deze plek is er onvoldoende ruimte voor de voetganger, het is van 
belang om ervoor te zorgen dat de voetganger veilig naar de overkant 
kan komen en zo nu veelkomende onveilige situaties te voorkomen.

3.	 Er is onvoldoende ruimte voor voetgangers en fietsers om veilig over 
te kunnen steken, er is heel veel doorgaand verkeer en voetgangers 
kunnen zich slecht oriënteren. Er is ook bijna geen ruimte om de 
voetgangers te ontvangen. De eerste kennismaking met het gebied is 
een souvenirwinkel. Waar de entree is, is onduidelijk.  

4.	 De Middelkade is vanaf de Lekdijk tot en met het huidige bezoekers-
centrum bedoeld voor de auto. Dit is niet wat de boodschap moet zijn 
en het schept ook onveilige situaties.  

5.	 Bij het bezoekerscentrum gaat het gemengd gebied over naar een 
scheiding tussen fietspad en voetpad. Het fietspad gaat door en het 
voetpad is de ‘’deviation’’. Dit veroorzaakt verwarring en voetgangers

	  ( vooral buitenlanders) die blijven lopen op het fietspad omdat dit de 
meest directe route is en ook aantrekkelijker is (breder en hoger 
gelegen). Er komt extra verkeer door de aanlegsteigers die in dit 
gebied liggen.

2.6 Knelpunten verkeer



29Kinderdijk

!

!

P

P
!

P bus

P IHC

!

!

!

P

P
!

P bus

P IHC

!

Waterverkeer
Verkeer
Langzaam verkeer
Te verbeteren weg
Te verbeteren fiets/voetpad
Knelpunten verkeer

1

2
3

4

5

1.	 Oversteek Molenstraat onveilig
2.	 �Onvoldoende breedte fietspad en voetpad
3.	 �Extreem onveilig oversteekpunt, te veel 

stromen op één punt
4.	 �Voetgangers en fietsers zijn nu de gast. Het 

is een parkeerterrein!
5.	 �Geen duidelijk scheiding tussen fietspad en 

voetpad en hierdoor onveilige situaties.

Schaal 1/2500



30

9 | 26

In het gebied doen zich tal van kansen voor. Om het gebied aantrek-
kelijker te maken, of beter te gebruiken. Hieronder worden zes 
belangrijke, niet te missen kansen benoemd.

A. In het stedenbouwkundig plan wordt ruimte gelaten voor het inpassen van het 
prijswinnend ontwerp voor de zogenaamde ‘waterentree’  in de toekomst. Dit 
plan draagt bij aan een veiligere maar vooral erfgoedwaardige en bijzondere 
beleving bij de entree.  

B. Het Potterrein is nu nog in gebruik als parkeerplaats voor de SWEK en als 
opslagplaats. Dit gebied kan een plek worden voor het dorp.  Bij de herontwikke-
ling en/ of herinrichtring van het terein worden verschillende opgaves gecombi-
neerd:  meer groen in plaats van verharding voor een klimaatbestendiger gebied, 
het cultuurhistorisch verleden van de Potroeden beleefbaar maken én een 
ontmoetingsplek. De  scheepsbouwloods kan daar een rol in spelen.

C. Het Waardhuis van de Nederwaard is een monument aan de dijk. Het gebouw 
staat nu in de schaduw van Windkracht 4 en de terrassen verdoezelen de relatie 
met de dijk. Het monument zou een veel meer prominente positie mogen krijgen 
aan de dijk en samen met het Waardhuis Bovenwaard de “historische ankerpun-
ten’ vormen aan weerszijden van de entree van het werelderfgoed. 

D. Dit is een mooie plek om - in afstemming met het waterschap -  een prachtig 
uitzichtpunt te creëren. 

E. Dit gebied ligt wel prominent in het zicht. Het zou juist afgescheiden en 
natuurlijker moeten worden ingericht om beter op te gaan in het landschappelijk 
geheel.

F. Op dit hele eiland kan de verrommeling sterk worden verminderd, door de 
spullen van de Rietsnijder op te bergen in een schuur. Er zijn ook kansen om in 
dit gebied het ambacht van de rietsnijder te etaleren en betalende bezoekers 
excursies aan te te bieden. 

2.6 Kansen 

Prijswinnend ontwerp waterentree

Scheepsbouwloods op Potterrein



31Kinderdijk

Schaal 1/2500

Kansrijke punten

gebouw behouden

gebouw herontwikkelen in de lange termijn

gebouw slopen

Functie verandering kans/ herinrichting kans

Routing



32

1  Voorkamer Kinderdijk 2  Kade centrale drager 3  Eenheid in openbare ruimte
aantrekkelijke en ruime ontvangstplek

De Voorkamer is de centrale ontvangstruimte voor het werelderfgoed 
die wordt begrensd door de twee waardhuizen. Hier komt de individu-
ele bezoeker aan wanneer deze per boot, bus, fiets of te voet in 
Kinderdijk arriveert. Dit is de plek waar de lange lijnen uit de polder de 
dijk raken, maar is ook de plek waar het water uit de Alblasserwaard 
al eeuwen uitgeslagen wordt, de bakermat van Kinderdijk. Er wordt 
ruimte gemaakt (onder andere door sloop van windkracht 4) zodat er 
plek is voor een warm welkom.

beleving van lange lijnen van het landschap

De lange lijnen van de polder van de Alblasserwaard zijn vanaf de 
dijk in één oogopslag te lezen. De  Middelkade is een waterscheiding 
en een eeuwenoude lijn die de polder en de dijk verbond met elkaar. 
De Middelkade wordt opnieuw de centrale as van het werelderfgoed 
en de haakse verbinding met de dijk wordt hersteld. Langs de kade 
ervaar je niet alleen de polder maar zie je de molens in het gelid en 
kan je het watersysteem aflezen. 
.  

hoogwaardige landschappelijke inrichting 

 Wie vandaag de dag over het terrein loopt zal het opvallen dat delen 
van het gebied alles behalve UNESCO-waardig zijn. Met name het 
gebied van de Nederwaard is sterk verrommeld. Maar ook het gebied 
rondom de entree en de Middelkade is verrommeld. Met eenduidige 
en passende landschappelijke middelen wordt het hele gebied 
hoogwaardig en eenduidig ingericht. 

2.7 De planprincipes 



33Kinderdijk

5  Heldere zonering
thematische eilanden

Het gebied van het werelderfgoed wordt gezoneerd door de ver-
schillende gebieden wat meer te thematiseren. Hiermee zijn bezoe-
kersstromen beter te sturen en te faciliteren. Er worden vier themati-
sche eilanden gedefinieerd met een eigen functie en sfeer: de 
Voorkamer, het Educatie eiland met de groepsentree, het Rietsnij-
derseiland en de Middelkade met voorzieningen.

4  Rust en reuring sturen 
door verschuiving programma

Kinderdijk is een compact dorp aan de dijk en heeft een prachtig 
werelderfgoed. Beiden moeten naast en met elkaar kunnen leven. In 
het stedenbouwkundig plan is een deel van het programma van het 
erfgoed verder van het dorp af komen te liggen en meer centraal in 
het gebied. In de Voorkamer worden de bezoekers opgevangen en op 
een vanzelfsprekende manier het gebied in geleid. Zo wordt drukte bij 
de entree voorkomen en ligt de reuring meer in het centrum van het 
gebied.

6  Plek voor het dorp
historische plek nieuw leven geven 

Het Potterrein wordt ingericht voor en door het dorp. Dit verborgen 
gebied in de okstel van de Lekdijk wordt verbonden met de klein-
schalige, dorpse wereld achter de dorpskerk. Het groen en de 
padenstructuur worden doorgetrokken tot op het Potterrein. Op 
het terrein herinnert een oude scheepsbouwloods aan de geschie-
denis. Deze wordt behouden en krijgt opnieuw een functie voor het 
dorp.



34

Huidige situatie 

2.8 Het ruimtelijk plan



35Kinderdijk

Plan   Nieuwe situatie 

Schaal 1/2500

1

2

3

4

5

6

7

8

Ingrepen

herprofilering dijk, 
oversteek, ontvangststeiger 

ontvangsgebouw

Waardhuisensemble 

fietsknooppunt

centrale horeca

herinrichting or

groepsentree 

herprofilering kade

vergroenen en opruimen

herinrichting en opslagschuur

aanpak Potterrein

9

10

1

2

3

4

5

6

7

8

8

9

10

11

11



36

2.9 Bebouwing 

Het entreegebied van Kinderdijk is niet alleen van waarde 
vanwege de toegang tot de molens. Er zijn dijken, sluizen, 
opslagreservoirs, pompstations en administratieve gebouwen 
die samen het verhaal van de technologie en het waterbeheer 
vertellen. Daarnaast zijn er ondersteunende gebouwen op het 
terrein die nodig zijn om het werk in het gebied uit te kunnen 
voeren en om bezoekers te ontvangen. 

Less is more
In dit stedenbouwkundig plan is goed gekeken welke van deze ondersteu-
nende gebouwen nodig zijn. Uitgangspunt is liever minder bebouwing dan 
meer, opruimen waar het kan en intensiever gebruik van de bebouwing 
die blijft. In de kaart op de volgende pagina is te zien welke gebouwen 
worden gesloopt, welke behouden blijven en worden gerenoveerd en waar 
nieuwbouw plaatsvindt. Bij nieuwe toevoegingen is een sobere, rustige en 
bescheiden uitvoering op zijn plaats. Kinderdijk is een werklandschap dat 
beleefbaar moet blijven. 

De grootste ingrepen vinden plaats rond Buena Vista, waar wordt gekozen 
om met sloop-nieuwbouw de ontvangst van bezoekers te faciliteren, de 
overgang naar het dorp vorm te geven en het aangezicht van Kinderdijk 
sterk te verbeteren. Om verrommeling door buitenopslag te voorkomen 
worden op het Rietsnijdereiland twee schuren gerealiseerd. 

Nieuwe entree aan de dijk
De oudste gebouwen zijn de Waardhuizen Overwaard en Nederwaard. 
Deze twee monumentale polderhuizen zijn gebouwd in de eerste helft van 
de 17e eeuw. Samen markeren ze het entreegebied van het werelderf-
goed aan de dijk. Aan de dijk ligt ook het expo gebouw Windkracht 4. Dit 
forse, vrij jonge  gebouw detoneert in het gebied en ontneemt het zicht op 
het werelderfgoed. Er is voor gekozen dit pand te slopen zodat de Waard-
huizen aan de dijk beter tot hun recht komen en als twee ‘boekensteunen’ 

1.
53

0m
² 

sl
oo

p

1.
63

5m
² 

re
no

va
tie

1.
28

0m
² 

ni
eu

w
bo

uw

het werelderfgoed gebied markeren. Om bezoekers op te kunnen vangen 
komt er een nieuw ontvangstgebouw aan de dijk direct naast de Middel-
kade. Dit gebouw is landschappelijk ingepast en blijft onder het dijkniveau 
zodat het zicht over het gebied niet wordt verstoord. Sloop van Wind-
kracht 4 en nieuwbouw van een landschappelijk ontvangstgebouw zijn 
zeer belangrijke ingrepen in het gebied.  

Bufferzone dorp - werelderfgoed
Om de entree tot het het werelderfgoed goed te kunnen maken, zullen 
ook twee woonhuizen worden gesloopt. Een lastige keuze omdat in de 
woningen dorpsbewoners wonen die hun woonplek zullen moeten 
verlaten. Er zal hun een goed alternatief moeten worden geboden. 
Daarnaast speelt ook de leefbaarheid van het dorp in bredere zin een rol. 
Leefbaarheid hangt samen met voldoende draagvlak voor voorzieningen 
en voor draagvlak zal het inwoneraantal op peil moeten blijven. 

In de huidige situatie grenzen de achtertuinen van deze woningen direct 
aan het werelderfgoed. In het plan zorgen we voor een minder directe 
grens tussen dorp en toeristengebied. Er komt een bufferzone die wordt 
gevormd door een ensemble van drie gebouwen om een tuin: het Waard-
huis is het hoofgebouw krijgt een tuin met terras benedendijks. De 
nieuwe, ruimtelijk ondergeschikte gebouwen benedendijks vormen aan 
de west- en oostzijde de begrenzing van de tuin. Daarmee onstaat een 
‘bufferruimte’. Bij de uitwerking van het deelgebied de Voorkamer wordt 
uitgelegd hoe dit gaat functioneren.  

Totaal overzicht m2



37Kinderdijk

Schaal 1/2500



38

2.10 Beeldkwaliteit 

De Beeldkwaliteit van de nieuwe bebouwing Kinderdijk moet 
aansluiten op de unieke landschappelijke kwaliteiten in het 
gebied. Het open karakter met boezemlanden, de kades en 
wateringen met rietkragen met de molens, de waardhuizen, 
sluizen en gemalen  is grotendeels in tact en dit mag niet 
verstoord worden door nieuwe bebouwing. Nieuwe bebou-
wing is sober en terughoudend en voegt zich in het landschap. 

Natuurlijk aansluiten aan de randen
Voor de uitstraling van het gebied is het van belang de bestaande situatie 
op sommige plekken te verbeteren. De randen van de Nederwaard met 
bestaande erven en gebouwen hebben een negatieve uitstraling op de 
landschappelijke beleving vanaf de Middelkade. Hier wordt voorgesteld de 
bestaande situatie in te passen met een doorgaande natuurvriendelijke 
oever met riet en met een doorgaande rij met bomen, bijvoorbeeld 
knotwilgen. Ook het zicht op de woningen aan de Overwaard nabij het 
Kokgemaal is hard en ontsierend voor het werelderfgoed. Hier zou 
onderzocht moeten worden wat er mogelijk is om in de nabijheid van het 
gemaal toch nog iets aan vergroening van deze oever te doen. Wellicht 
met bakken waar beplanting in kan groeien of iets dergelijks. 

Twee families van nieuwbouw
Er wordt beperkt bebouwing toegevoegd in het gebied. Daarbij wordt aan-
gesloten op dat wat er al is, maar wel op twee verschillende wijzen. 
Er komen gebouwen met een moderne en lichte signatuur en terughou-
dende gebouwen in donker houtwerk. Beiden reageren op eigen wijze op 
de landschappelijke setting en zijn ondergeschikt aan de bestaande 
historische waardhuizen en de technische bouwwerken die het verhaal 
vertellen van het waterbeheersysteem. 

Bezoekerscentrum 

Filmgebouw

De gebouwen met een moderne uitstraling zijn het nieuwe ontvangstge-
bouw, dat in het architectonische beeld aansluit bij het huidige bezoekers-
centrum: het is ingetogen, maar ook licht en transparant met veel glas. 
Het gebouw wordt onder dijkniveau gerealiseerd en  wordt als het ware 
opgenomen in het landschap. Daarbij is het belangrijk de contour van de 
dijk te blijven zien zodat het landschap leesbaar blijft en tijdlagen niet met 
elkaar worden verweven. Het architectonisch ontwerp is subtiel, ingeto-
gen en in harmonie met zijn omgeving. Het is een bijzondere opgave: voor 
dit gebouw geldt het allerhoogste niveau van beeldkwaliteit. 

De overige gebouwen zijn op een andere manier terughoudend. Ze stralen 
de ambachtelijkheid van schuren in een dorp. Ze zijn eenvoudig van vorm, 
terughoudend van kleur maar altijd zorgvuldig gedetaileerd. Ze schreeu-
wen niet om aandacht maar voegen zich op sobere wijze in het land-
schap. Op het terrein zijn nu al gebouwen met een dergelijk karakter en de 
toe te voegen gebouwen sluiten hierbij aan.  



39Kinderdijk

"Lichte en moderne landschappelijk 
ingepaste gebouwen die naadloos in 
de omgeving opgaan." 

"Donkere schuurvormige gebouwen die 
weinig aandacht vragen en een ambachtelijke 
uitstraling hebben." 



40

"Houten meubilair, terrassen 
en vlonders over het water." 

In het openbaar gebied kiezen we nadrukkelijk voor inrich-
tingsmiddelen die aansluiten bij het polderlandschap en die 
rust en harmonie uitstralen. De inrichting van de openbare 
ruimte sluit aan bij het bestaande landschap. Veelal zijn de 
materialen sober, maar kwalitatief hoogwaardig. De gekozen 
materialen van de verharding geven ook duidelijk aan welk 
type gebruik verwacht wordt, zo is er  bijvoorbeeld onder-
scheid gemaakt tussen de verschillende vervoersstromen 
d.m.v. kleur, textuur en materiaal. 

Bestaand groen in beeld
Voordat het plan wordt uitgewerkt is het belangrijk de bestaande bomen 
goed in beeld te hebben. Dit kan gedaan worden met een bomen effect 
analyse (BEA) en een goede inmeting. Deze  gegevens zullen vervolgens 
met de stedenbouwkundige visie vergeleken worden om na te gaan welke 
bomen het waard zijn te behouden en welke niet. Veel bomen in het 
gebied zijn soorten met zacht hout, elzen, populieren en wilgen. Veelal is 
de toekomstwaarde van dergelijke bomen beperkt. Laat niet onverlet dat 
deze soorten hier van nature thuis horen en zeker in de stedenbouwkun-
dige visie een prominente plek moeten krijgen.

Beplanting en oevers
Het landschap en de inheemse beplanting wordt doorgetrokken tot in de 
haarvaten van het gebied. Die karakteristieke beplanting van de polder 
vormt de basis. Dus de lange lijnen met riet op de oevers, knotwilgen (en 
elzen) worden gecontinueerd. Variatie van de onderbegroeïng kan ont-
staan door meer of minder vaak te maaien, afhankelijk van het gebruik 
van de plek. De oevers in het gebied worden allemaal natuurvriendelijk 
ingericht zodat rietkragen ruimte krijgen. Op bijzondere (verblijfs)plekken,, 
kan beplanting afwijken en meer gecultiveerd zijn. Denk daarbij bijvoor-
beeld aan een boomgaard op het Educatie eiland.  

Verharding
Het verharding van het entreeplein sluit aan bij het karakter van het 
dijkdorp. Denk daarbij aan gebakkken klinkers gecombineerd met natuur-
stenen kasseien (kinderkopjes) zoals deze bij de Waardhuizen zijn toege-
past. kinderkopjes zijn ook geschikt voor de afwerking van steile hellin-
gen. Op het plein worden groene  ‘eilanden’ ontworpen met zitelementen 
als rand. De trappen in de dijk sluiten aan bij de architectuur van het 
nieuwe ontvangsgebouw. Het water wordt beter beleefbaar door het 
plaatsen van vlonders en terrassen. Deze worden gemaakt van natuurlijke 
materialen zoals  (duurzame) hardhouten vlonderplanken of een duurza-
mer alternatief. Dit sluit aan bij het bestaande materiaal gebruik rondom 
het centraal gelegen horecagebouw.

De fietspaden en de fietsstraat zijn in het gebied goed herkenbaar. Om 
onderscheid te maken met de wegen en voetpaden krijgen deze  een 
ingetogen bruinrode kleur, wat goed harmonieert met de polder. Voetpa-
den kunnen net als de fietspaden van beton of asfalt zijn, met eventueel 
een afgestrooide bovenlaag of kleur, zodat ook deze een herkenbaar en 
natuurlijk karakter krijgt. In gebieden waar minder voetgangers komen 
worden paden van halfverharding toegepast om het landelijke karakter te 
versterken. Voor zwaarder verkeer zjin de dimensies van de fietspaden 
niet overal breed genoeg, bijvoorbeeld in de bochten. Omdat het om 
incidenteel gebruik gaat wordt gebruik gemaakt van grasstenen/half 
verharding. Zo kan het water infiltreren en overheerst het groen. Dit geldt 
ook voor de parkeerplekken.

Meubilair
Meubilair is ingetogen en krijgt een natuurlijke uitstraling. Hierbij is de 
eenheid belangrijk: eenheid in vormgeving, kleurgebruik, uitstraling, etc. 
Meubilair wordt consequent toegepast voor het hele terrein. Denk daarbij 
aan zitbanken, fietsnietjes, afvalbakken, verlichting en hekwerken en 
bebording.

2.11 Groen en inrichting 

De inrichting is maximaal groen en krijgt een natuurlijk karakter



41Kinderdijk

"Bomenrij van knotwilgen die 
jaarlijks gesnoeid worden." 

"Fietspad en pad afgestrooid asfalt 
met een duidelijk scheiding waar 
ze naast elkaar liggen." 

"Rietzomen zijn kenmerkend in dit gebied." 

"Op het plein gebakken 
waaltjes." 

"grasbeton op plekken 
waar incidenteel verkeer is " 



42

2.12 Verdeling van functies

Over de verdeling van functies over het terrein is uitgebreid 
gesproken met alle stakeholders. De toedeling is, met de 
kennis van nu de best mogelijke invulling. De routing van de 
bezoeker is daarbij sturend. Een bezoek aan Kinderdijk moet 
logisch zijn: waar koop je je kaartje? Waar zet je je fiets en 
waar drink je een drankje? Tegelijk wordt er ook gewerkt en 
gewoond in en om het gebied. Ook de functies die daarmee 
samenhangen moeten vanzelfsprekend zijn en ingepast 
worden.  

Een welkome ontvangst
Bij de verdeling van functies is goed gekeken naar de sturing van rust en 
reuring en de routing van de bezoekers door het gebied. Bij de beide 
entrees (groepsentree en individuele entree) worden bezoekers goed 
opgevangen: kaartverkoop wordt gecombineerd met faciliteiten zoals 
toiletvoorzieningen, lockers, een plek om even kort te zitten om je te 
oriënteren en een plan te maken voor het bezoek. Bij de individuele entree 
komt een fietsenstalling die tegelijk een toeristisch fietsknooppunt is. De 
entree is tevens de uitgang, daarom is bij beide entrees ruimte voor een 
souvenirswinkel, direct naast de ticketverkoop. 

Verblijven en verpozen 
Centraal in het gebied ligt het huidige bezoekerscentrum met horeca. Dit 
gebouw wordt volledig geschikt gemaakt voor verblijven en verpozen. Er 
is ruimte voor zowel groepen als individuele bezoekers, ruimte om binnen 
te zitten en buiten. Het gebouw ligt centraal in het gebied waar bezoeker-
stromen van groepen en individuen elkaar kruisen en ligt bovendien op 
afstand van het dorp zodat overlast voor dorpsbewoners beperkt blijft. 
Deze relatief grootschalige horecavoorziening ligt ook niet bij één van de 
entrees om opstopping bij de dijk te voorkomen. 

2.005m² 
bezoekers functies

2.015m² 
bezoekers functies

375m² 
restaurant

230m² 
restaurant

490m² 
Schuur

295m² 
maatschappelijk

180m² 
woningen

760m² 
SWEK niet publieke 
functies

760m² 
SWEK niet publieke 

functies
BESTAAND PLAN

Het verhaal van kinderdijk beleven

Er zijn verschillende bestaande gebouwen waar het verhaal van Kinderdijk 
kan en zal worden verteld. Wat, waar en hoe het verhaal wordt verteld wordt 
uitgewerkt door de SWEK. 

Niet toeristische functies
In het gebied wordt ook gewerkt en gewoond. Welke gebieden toegankelijk 
zijn voor de verschillende gebruikers wordt toegelicht in de volgende para-
graaf. Ook deze niet publieke en niet toeristische functies zijn op de kaart 
aangegeven. 



43Kinderdijk

Schaal 1/2500



44

2.13 Toegankelijkheid 

In het stedenbouwkundig plan hebben we de verschillende 
bezoekers en gebruikers globaal geanalyseerd en bekeken 
waar deze groepen komen en waar niet. Op de volgende 
pagina zijn deze ‘gebruikersreizen’ aangegeven. Op basis van 
deze gebruikersreizen zijn verschillende domeinen geïdentifi-
ceerd. 

Op de kaart hiernaast is te zien dat de Molenstraat/Lekdijk, de Voorkamer 
en de Middelkade openbaar en publiek terrein blijft. Hier is iedereen 
welkom. 

De Nederwaard is een eigen gebied voor bewoners, het loonbedrijf en het 
waterschap. Hier hebben de bezoekers geen toegang en is het in principe 
niet openbaar toegankelijk. Uiteraard moeten de woningen altijd toegan-
kelijk blijven voor calamiteiten en bijvoorbeeld voor bezoek, hetgeen ook 
gefaciliteerd wordt in het plan. 

De Overwaard kent verschillende smaken. Het eerste deel met het 
Wisboomgemaal is een eigen terrein van de SWEK, het waterschap en de 
molenaars. Het gedeelte rondom de groepsentree is vrij toegankelijk over 
de brug vanaf de Middelkade en is dus nog openbaar toegankelijk. In de 
toekomst is het goed denkbaar dat dit terrein alleen toegankelijk wordt 
voor de betalende bezoekers van Kinderdijk. Over de eilanden van Over-
waard ligt een eigen toegangsroute voor de molenaars die de achterlig-
gende molens bewonen. Deze blijft in tact.  

Scheiding bewoners / bezoekers bij Groepsentree



45Kinderdijk

Schaal 1/2500



46

1 Omwonenden en bewoners/ molenaars 2 Kort bezoek
In het domein van de omwonende ligt de nadruk op de openbare toegankelijkheid van de 
Middelkade en de Voorkamer. De route voor bewoners en molenaars in het gebied zelf zijn 
ook als eigen domeinen benoemd in het plan. Deze exclusieven routes zijn met rode 
stippellijnen aangeven.

Degene die het gebied even kort willen aandoen en snel het iets van het werelderfgoed wil 
zien en beleven kan op verschillende manieren (behalve met de auto) naar het gebied 
reizen. De individuele bezoeker wordt opgevangen in de Voorkamer bij het entreegebouw.
Waarschijnlijk loopt deze bezoeker een stuk over de Middelkade, maakt wat foto’s, bekijkt 
de molens en bezoeken er wellicht één.  Op de terugweg wordt mogelijk het horecagebouw 
aangedaan, eten daar een een versnapering voordat zij huiswaarts gaan.  



47Kinderdijk

3 Dag bezoek 4 Groepsbezoek
Mensen die voor een hele dag naar Kinderdijk komen arriveren per boot, bus, schuttle of 
met de fiets vanaf het transferium. Bij het entreegebouw voor de individuele bezoeker zullen 
ze een plan maken voor de invulling van het bezoek. Waarschijnlijk lopen ze de Middelkade 
af, bezoeken een molen, bekijken de gemalen en zullen ze na een korte stop bij het horeca-
gebouw op het Educatieland wellicht naar het filmgebouw gaan. Mogelijk sluiten zij de dag 
af met een drankje of een hapje op het terras van Buena Vista. 

De groepsbezoeker arriveert per boot of touringbus en gaat het gebied binnen via de 
groepsentree. Het bezoek start dus op het Educatie eiland, waar het verhaal van Kinderdijk  
wordt verteld en verbeeld. Uitgerust met de opgedane kennis vervolgen zij hun bezoek in 
het gebied en zullen zij, afhankelijk van het gekozen arrangement en de duur van het bezoek 
een molen bezoeken (per boot), het JU Smitgemaal en wellicht een een korte pauze hebben 
bij het horecagebouw aan de Middelkade. De groepsbezoeker verlaat het gebied weer via de 
groepsentree, waar de mogelijkheid is naar het toilet te gaan en een souvenir te kopen in de 
museumwinkel. 

Schaal 1/2500



48

2.14 Verkeer en bereikbaarheid

Het oplossen van de knelpunten in het verkeer en het op een 
vanzelfsprekende manier geleiden van de bezoekers is één 
van de grootste uitdagingen van het gebied. Daarom is er in 
het plan uitgebreid onderzocht hoe de verschillende stromen 
te leiden. Daarvoor is met een verkeerskundige bekeken wat 
nodig is voor de verschillende gebruikers. 

Huidige situatie 
Voor het verkeer is een analyse gemaakt van de verschillende stromen en 
mogelijke conflicten. De Molenstaat- Lekdijk wordt in de huidige situatie 
intensief gebruikt en zal in de toekomst alleen maar drukker worden. 
(Voor de tellingen en aantallen zie bijlage). De Molenstaat – Lekdijk heeft 
een rijbaan waar ook op gefietst wordt vanwege de aanpalende erven en 
aansluitingen. Ook ligt er langs de rivierzijde een vrijliggend fietspad in 
twee richtingen. De verdeling van de fietsers op de weg en op het fietspad 
is ter hoogte van de aansluiting met de middelkade ongeveer gelijk. 

De Middelkade ( Molenkade)  is een belangrijke doorgaande fietsroute van 
Kinderdijk naar Alblasserdam en verder de Alblasserwaard in. Tevens 
wordt in de huidige situatie de aantakking van de Middelkade ook ge-
bruikt voor de ontsluiting van de Nederwaard met woningen en een 
loonbedrijf, de molens, het waterschapsgebied (gemalen en andere 
gebouwen) en het werelderfgoed. 
In de huidige situaties zijn er nog parkeerplaatsen voor bezoekers in het 
gebied. In de toekomst is dit niet meer het geval en zal deze stroom 
verkeer afgevangen worden op afstand in het transferium.

Oversteken naar de Molenkade
In de huidige situatie is de knoop rondom de aansluiting met de Molen-
kade een gevaarlijk en onoverzichtelijke plek. Langs de rivier liggen hier de 
aanlegsteigers van de waterbus. Al deze bezoekers steken hier de weg 
over. Ook bij de bushalte stappen bezoekers uit die oversteken naar de 

Molenkade. Deze groepen bezoekers kennen de plek niet. Ze hebben 
moeite met zich te oriënteren en zijn niet berekend op doorgaand auto- en 
fietsverkeer. In het ontwerp van de verkeersknoop is het van belang dat er 
voldoende ruimte is om even stil te staan om je te oriënteren en dat er een  
vanzelfsprekende route is die kan worden gevolgd.

Groepsentree
De groepen die met de bus komen halteren iets verder oostwaarts aan de 
voet van de dijk bij de groepsentree. Tegenover deze bushalteerplek liggen 
de aanlegsteigers voor boten met groepen. Zij stappen hier uit, steken de 
dijk over en gaan het gebied in via de groepsentree. Deze oversteek is nu 
vormgegeven als een zebra en levert bij grote groepen onveilige situaties 
op. Ook loopt een deel van de bezoekers als vanzelf de Overwaard op.

Toegang Overwaard
Tussen de stromen van de Middelkade en de groepsentree ligt nog een 
toegang tot de Overwaard. Deze wordt vooral gebruikt door personeel van 
het werelderfgoed, het waterschap en de molenaars. 

Planvoorstel 
In het plan wordt ingezet op een veilige oplossing die verkeersstromen 
scheidt waar nodig en zorg draagt voor voldoende ruimte voor de verschil-
lende gebruikers. Vanwege de complexiteit wordt het verkeerskundig 
ontwerp in het vervolgtraject met verkeersspecialisten gedetailleerd uitge-
werkt.  Diverse onderzoeken zijn opgenomen in de bijlagen. 

Lekdijk
Vanuit het transferium kunnen mensen hun weg vervolgen met de fiets, 
de watertaxi of met een pendelbusje. De shuttlebusjes kunnen op de dijk 
halteren en bezoekers laten uitstappen. Vervolgens keren zij verderop en 
gebruiken daarvoor de plek waar de touringcars laten in- en uitstapppen. 
Op de Lekdijk wordt er ruimte gemaakt door het toevoegen van een 
middenberm. De middenberm zorgt voor een betere oversteekbaarheid 



49Kinderdijk

Schaal 1/2500



50

van de weg voor zowel voetgangers als fietsers. Je hoeft maar één 
weghelft en rijrichting tegelijk over te steken en er is een royale rustplaats 
tussen beide oversteken.

Ook een personenauto kan ook op de middenberm wachten om over te 
steken. De fietsoversteek wordt gecombineerd met de auto oversteek. Op 
de middenberm is bovendien voldoende ruimte om een kraan op te 
stellen die groot onderhoud aan de installatie van de sluis moet uitvoeren 
(zie bijlage).

Opties halteren bussen en shuttlebusjes
Voor bussen van het openbaar vervoerssysteem zijn in het plan 
twee haltes waar de bussen op de weg halteren. Hiermee wordt er ruimte 
bespaard in het profiel dat ten goede kan komen voor ruimte voor halte-
ren van pendelbusjes, groen en ruimte voor de voetgangers. Voordeel van 
halteren op de weg is dat mogelijke conflicten tussen gebruikers van het 
zebrapad en weggebruiker vermeden worden ten tijde van het halteren. Bij 
het onderzoek van halteren op de weg kan ook meteen beschouwd 
worden waar de bushalte het beste kan komen te liggen, is dat op de nu 
gepositioneerde plek of juist meer richting het dorp.

Een alternatieve mogelijkheid die onderzocht kan worden is de noodzaak 
voor een bushalte nabij de entree van Kinderdijk. De bezoekers die thans 
gebruik maken van de bus als vervoersmiddel zijn zeer beperkt. In dat 
geval kan de ruimte die nu ingetekend is voor een bushalte gebruikt 
worden voor het halteren van de pendelbusjes, extra groen en ruimte voor 
de voetgangers.  

Landing waterbus
De aansluiting met de waterbus krijgt vanaf de steiger twee aansluitingen, 
één voor fietsen/ roelstoelen en één voor mensen te voet. In die laatste 
moet nog een extra voorziening worden aangebracht om vertrekkende en 
aankomende bezoekers te scheiden. De aansluiting voor de fiets sluit aan 
op het fietspad en de oversteek voor op de fietsstraat. 

Middelkade
De middelkade en de aanhechting aan de Molenstraat – Lekdijk is 

gescheiden vormgegeven. In het verlengde van de lange lijn in de polder 
van de Middelkade is een trap die de dijk verbindt met de kade. Dit is de 
voetgangersentree voor het gebied en leidt de bezoeker direct langs de 
ticketverkoop. Er is rekening mee gehouden dat het prijsvraagwinnende 
ontwerp door de sluis heen in kan worden gepast. 

Fietsstraat Voorkamer
Meer westwaarts is een aansluiting op de Molenstraat gemaakt voor de 
fietser en het gemotoriseerde vervoer. Dit is vormgegeven als een fiets-
straat die de dijk afgaat. Voor een veilige ‘afdaling’ is de helling in twee 
stukken verdeeld. De fietsstraat komt aan in de voorkamer waar ook een 
voorziening is opgenomen voor fiets parkeren voor bezoekers van het 
erfgoed. 
De fietsstraat sluit via het entreeplein in de Voorkamer aan op de Middel-
kade. Hier liggen de fietsstraat en de wandelkade naast elkaar, zodat 
beide stromen duidelijk gescheiden zijn. Fietsen en wandelen zijn omge-
draaid ten opzichte van de huidige situatie. Op die manier wandel je aan 
de zijde van de meeste functies van het werelderfgoed. Bij het horecapa-
viljoen zijn voor passerende fietsers enkele stallingsmogelijkheden 
opgenomen.  
De fietsstraat is voor doorgaand fietsverkeer maar ook voor auto’s en 
vrachtwagens die in het gebied moeten zijn, bijvoorbeeld ten behoeve van 
bevoorrading en vervoer van het loonbedrijf. 

Mindervaliden
In de Voorkamer zijn drie parkeerplekken voor mindervaliden. Rolstoelge-
bruikers en mindervaliden voor wie de trap naar de middelkade een 
belemmering vormt, kunnen gebruik maken van de hellingbaan (trottoir) 
naast de fietsstraat om de dijk af te komen. Zij komen aan op het en-
treeplein van het ontvangstgebouw.

Groepsentree
Om het groepsbezoek vanaf de rivierboten veiliger naar het gebied te 
brengen is er ook hier een middenberm voorzien. Hierbij zijn beide 
aansluitingen van beide steigers samengevoegd om op één plek centraal 
over te steken om te voorkomen dat mensen de Overwaard op lopen. 
 
 

 

Shuttle bus

OV bus



51Kinderdijk

Bezoeker, voetganger Bezoeker, fietser Bezoeker, mindervaliden



52

Laden en lossen Auto bewoners / logistiek Bevoorrading/ logistiek vrachtwagens



53Kinderdijk

In het gebied wordt het parkeren teruggedrongen. In de hui-
dige situatie moet de bezoeker tussen de geparkeerde auto’s 
door het ontvangstgebouw bereiken. In de toekomstige situ-
atie is er daar waar de bezoeker het werelderfgoed binnen 
komen geen enkele parkeerplaats in het zicht, op enkele 
parkeerplekken voor mindervaliden na.

Zeer beperkt parkeren 
Het bezoek met de eigen auto wordt ontmoedigd en er wordt ingezet op 
alternatief vervoer. De bezoekers die met de eigen auto komen parkeren 
bij het nieuw te realiseren transferium in Alblasserdam (dichtbij de 
snelweg). Daar stappen zij over op fiets, (shuttle)bus, of waterbus.
Er is beperkt parkeren in het gebied dat bovendien voor specifieke 
doelgroepen is bedoeld. Zo zijn er parkeerplekken op de Overwaard voor 
de bewoners van de molens, achter het J.U. Smit gemaal voor de mede-
werkers van het Waterschap, en enkele plaatsen voor mindervaliden 
achter het waardhuis Overwaard. 

Potterrein 
Op dit moment parkeren als onderdeel van een tijdelijke oplossing 
gedurende de bouwwerkzaamheden in het gebied, medewerkers en 
vrijwilligers van de SWEK op het huidige Potterrein. Er zal onderzoek (een 
stresstest) gedaan worden naar het mobiliteitsgedrag van alle gebruikers 
in het gebied: molenbewoners, medewerkers SWEK en het Waterschap. 
Op basis van dit onderzoek zullen maatoplossingen bedacht kunnen 
worden voor het vervoer en parkeren van deze mensen. Zo kan er als 
alternatief voor vervoer met de eigen auto gedacht worden aan het 
stimuleren van de (electrische) fiets en/ of aan vervoer met boot of bus 
vanaf elders. Tot de oplossingsmogelijheden behoort dat bij een nieuw 
ontwerp voor het Potterrein er rekening mee wordt gehouden dat een 
deel van dit gebiedje zal worden ingericht als parkeerplaats. Dit zal echter 
nooit het gehele terrein in beslag nemen. Uitgangspunt is hier circa 25 
plaatsen te faciliteren. 
  

Een autoluw gebied

1

2

3

Parkeren

combinatieparkeren vrijwil-
ligers SWEK, bezoekers 
Buena Vista, overloop dorp. 
circa 25 parkeerplaatsen

mindervaliden parkeren 
bezoekers

mindervaliden parkeren voor 
bezoekers Waardgebouw

molenaars en SWEK

1

2 3

4

4



54

Deel 3
De deelgebieden



55Kinderdijk

Deel 3
De deelgebieden

Schaal 1/2500



56 Schaal 1/500



57Kinderdijk

1.

2. 3.

4.

5. 6.

1. Voorkamer
het ontvangstgebied 

Waardhuis ensemble 

De Voorkamer bestaat uit twee delen met een eigen functie. Aansluitend 
aan het dorp ligt het ensemble van het historische Waardhuis van de 
Nederwaard dat de overgang vormt tussen dorp en het werelderfgoed. 
Het Waardhuis en de kavel is sinds kort in eigendom van de gemeente 
waardoor er meer grip is gekomen op de functie en het ruimtelijke 
ontwerp van deze plek. De plek neemt een sleutelpositie in bij het sturen 
van rust en reuring in het gebied. 

Het Waardhuis behoudt zijn horecafunctie maar er wordt gestuurd op 
kwaliteit, authenticiteit en kleinschaligheid. Het is de bedoeling dat het 
een plek wordt waar zowel bewoners als individuele bezoekers graag 
komen voor een hapje, een drankje:  in het Waardhuis zelf, of op het terras 
in de luwte van de tuin of op het terrasje aan de voorzijde aan de dorps-

zijde van de entree. Samen met een toekomstige horecaondernemer zal 
de gemeente de beoogde kwaliteit bewaken en een ontwikkelingsplan 
maken voor deze plek. Vanzelfsprekend zullen hierbij ook de bewoners 
van de directe omgeving worden betrokken.

Ontvangstgebied

Naast dit ensemble waar oud en nieuwbouw bij elkaar komen in één 
ontwerp ligt het nieuwe ontvangstgebied van Kinderdijk. Waar op dit 
moment de individuele bezoeker zich slecht kan oriënteren en niet goed 
weet welke kant hij op moet, loopt men straks in één lijn naar de middel-
kade. De trappen leiden direct langs het in het talud opgenomen ont-
vangstgebouw. In dit ontvangstgebouw koopt men zijn kaartje en zijn er 
faciliteiten zoals toiletten, lockers en een souvenirswinkel. 
Het ontvangstgebouw staat niet op zichzelf; ook de voorruimte wordt 

Huidige situatie
1. Monumentaal Waardhuis weinig zichtbaar
2. Windkracht 4 ‘overschaduwt’ Waardhuis en blokkeert zicht op Kinderdijk 
3. onveilig kruispunt: met te veel kruisbewegingen
4. geen duidelijke en welkome entree 
5. auto dominant over wandelaar
6. parkeerplaats in het zicht

mee ontworpen. Op dit voorplein kunnen bezoekers zichzelf voorbereiden 
op het bezoek en bedenken welke activiteiten ze willen ondernemen 
voordat ze de Middelkade oplopen richting de molens.

Fietsknooppunt en natuurpoort

In het ontvangstgebied wordt anders dan in de huidige situatie ook 
rekening gehouden met bezoekers die te fiets komen. Er wordt ingezet op 
goede voorzieningen voor fietsers zodat meer bezoekers kiezen voor de 
fiets als vervoersmiddel. Vanwege het hoogteverschil tussen dijk en 
polderniveau is dit ook een technische ontwerpopgave die ook goed moet 
aansluiten op het profiel van de dijk. De helling voor de fietsers wordt 
gecombineerd met een pad voor rolstoelrijders en met het incidentele 
werkverkeer. Het fietspad gaat langs het ontvangstgebouw en scheidt het 
plein waar reuring mag zijn van een meer rustige groene ruimte aan het 
water. 

Halverwege de helling kan men ook kiezen voor rechtdoor om zo uit te 
komen bij de fietsenstalling. Dit gebouw dat werkt als afscheiding naar de 
terrastuin van het waardhuis Nederwaard is ook een uitleen/ verzamel-
plek voor deel- of huurfietsen. Het idee is dat het de natuurpoort wordt 
van de Alblasserwaard: de plek waar receatieve fiets- en wandelroutes 
starten en informatie kan worden gekregen over de natuur. 



58

principes Voorkamer

zonering bebouwing

routing en verblijfsplekken groen 

Kenmerken op een rij

•Voorkamer is een openbaar toegankelijk gebied 

•In dit stedenbouwkundig plan is de variant met spuisluis (prijsvraag 
inzending) mogelijk 

•Heldere routing voor bezoekers, met een heldere verkeersscheiding 
tussen voetgangers/ bezoekers en fietsers en gemotoriseerd verkeer 

•Historische ruimte tussen Waardhuizen herstellen en sloop Windkracht 4 
en herstellen van de uitstraling van de hoek

•De steigers (verschillende looprichtingen) van de waterbus/-taxi sluiten 
aan op het entreegebied

•Gesplitste weg op de dijk met middenberm en OV-halte

•Nieuw ticket-infogebouw in de dijk met uitzichtpunt

•Nieuw gebouw met fietsenstalling zorgt voor rust achter Buena Vista en 
vormt het voorplein van het entreegebied

•Meerdere mogelijkheden voor laden en lossen Buena Vista: beste 
oplossing ( minste overlast) wordt uitgewerkt met ondernemers en 
omwonenden 

•Buena Vista wordt een kwaliteitsrestaurant op verdieping en souterrain 
en krijgt een intiem terras aan de achterzijde en een klein terras links 
naast de voordeur aan de straatzijde

•Inrichting met een uitzonderlijk groen karakter met verhoogde groenbor-
ders

•De sluis blijft bereikbaar voor beheer en onderhoud en de kades van de 
waterwegen blijven bereikbaar voor beheer en onderhoud

te behouden
nieuwbouw
gesloten gevel 

Waardhuis ensemble 
ontvangstgebied 

1 groendak ontvangstgebouw
2 picknickveldje 
3 tuinen Waardhuis, afgeschermd van oever en aangrenzend kavel 
4 dijkzone



59Kinderdijk

1.

2.
3.

5.

4.
6.

7.

Plan
1. Waardhuis prominent , markeert het gebied 
2. Open zicht over het gebied
3. Veilig kruispunt met middenberm en afremmen
4 .Een duidelijke entree in het verlengde van de middelkade
5. 2 Havens voor transferbusjes
6. Wandelaar en fietser gaat voor
7. Minimale parkeerruimte, dus alleen voor mindervaliden



60

doorsnede voorplein en aanzicht ontvangstgebouw tegen de Lekdijk

voorbeeld verblijven in ontvangstgebied

Visie ontvangstgebouw 



61Kinderdijk

3417

  26-01-2022

Voorkamer doorsnede

Kinderdijk-Elshout

1/200

"Een prachtige dubbelfunctie; het dak als 
uitkijkpunt met in de dijk de entree." 

doorsnede voorplein en aanzicht ontvangstgebouw tegen de Lekdijk

voorbeeld verblijven in ontvangstgebied

voorbeeld voor het ontvangsgebouw



62

sfeerreferenties Natuurpoort Alblasserwaard

" In de Voorkamer wordt 
fietsparkeren gecombineerd 
met een knooppunt 
voor natuurrecreatie in 
de regio: Natuurpoort 
Alblasserwaard" 



63Kinderdijk

3 invalide 

parkeerplekken

50m² Keuken 

voorrad

160m² zaal

max ca.90 

gasten* 

135m² zaal

max ca. 85 gasten*

Fietsersstroom

Bezoekersstroom

100m² terras 1,5 laag

300m² 

200m²Fietsenstalling

ca.120 fietsen

100m² onderdak ruimte

 

Trafo
ca. 10m²

ONTVANGSTGEBOUW

ca. 260m²

tickets / winkel 190m²
toiletten /

lockers 70m²

120m² terras

RESTAURANT

ca. 345m²

FIETSKNOOPPUNT

ca. 300m²

*Uitgegaan van 1,6m² zaal per gast

3417

  26-01-2022

 

Kinderdijk-Elshout

1/500

Programmatische uitwerking Voorkamer 
Om grip te krijgen op het benodigde volume zijn de gebouwen globaal 
uitgezocht. Deze programmatische studie is indicatief en zal met de 
betrokken partijen nader moeten worden uitgewerkt. Uitgangspunt is dat 
de aangegeven m2 ruimschoots voldoende zijn en dat er van kan worden 
uitgegaan dat dit het maximum is.  
 
 
Kenmerken op een rij 
 
•    Ontvangstgebouw met ticket verkoop, winkel, toiletten, lockers en
      flexibele ruimte direct aan de entreeroute. Dit gebouw wordt land	
      schappelijk ontworpen en heeft een hoogwaardige architectuur.

•	 Nieuwe schuur begrenst het terras van Buena Vista en draagt daar-
mee in ruimtelijke zin bij aan de overgang tussen luwte van het dorp 
en de toeristenstroom die het  werelderfgoedgebied bezoekt. 

•	 De  houten schuur bevat de fietsenstalling, een huur/leen 
fietsuitgiftepunt en fietsrouteinformatie voor bezoekers van werelderf-
goed Kinderdijk en voor fietsrecreanten in de Alblasserwaard in 
bredere zin.  

•	 Er is de mogelijkheid kantoorruimte  toe te voegen ten behoeven van 
de beoogde Natuurpoort. (ruimte als insteek entresol onder de kap).

Schaal 1/500



64

‘‘De Voorkamer als 
ontvangstgebied’’



65Kinderdijk



66

•Ruimte voor de dijk de dijk laten. Inrichten met grasbermen en het 
verloop van de weg en de bermen landschappelijk en vloeiend vormgeven

•Verkeersveilige situatie met realisatie middenberm ter hoogte van de 
Middelkade 

•Verkeersveilige oversteek groepsentree door centreren paden vanaf de 
rivierboten en een middenberm

2 Lekdijk

Suggestie middenberm

Veilige oversteek voor fietsers en voetgangers



67Kinderdijk

Schaal 1/500



68

De Waterentree blijft mogelijk om later alsnog in te passen. 

"Een slimme oplossing met 
twee voordelen: een veilige 
onderdoorgang en beleving van 
de techniek" 

9 | 26

Schaal 1/500



69Kinderdijk

"Zichtlijnen weer zichtbaar 
maken." 

Huidige situatie
Parkeerterrein en talud, een aantal bomen die het zicht verstoren.

Voorstel
Een uitnodigende entree met toegang vanaf de dijk. De lange lijnen van 

het landschap lopen door tot aan de dijk en bieden zo verre zichtlijnen 
naar de molens.



70

"De as van het 
werelderfgoed." 



71Kinderdijk

•Behoud van historische tweedeling van de kade, door aan weerszijde de 
kade anders in te richten (bijvoorbeeld fietsen versus lopen). Daarbij 
wordt ook de oorspronkelijk hoogteopbouw behouden 

•Gescheiden verkeersoplossing, fietsen en wandelen scheiden over de 
volle lengte. Er dient een oplossing gevonden te worden voor het conflict 
bij de Blokweersebrug. Deze valt echter buiten het plangebied 

•Zitelementen langs de routes aan de zijde van het voetpad

•Gebruik van natuurlijke materialen die het polderkarakter van de plek 
versterken 

•Rietkragen en knotwilgen versterken het polderkarakter in ieder geval in 
het eerste deel tot aan het horecagebouw 

•Herprogrammering entreegebouw naar Horecagebouw: Bar - cafetaria - 
met snacks en coffee to go (500m²), terras uitbreiden aan zijde Middel-
kade (350m²) 

•Voor het Kok-gemaal een uitzichtspunt maken met zicht op de molens. 
Dit is een plek net buiten de bestaande verharding met een hekwerkje 
waar je aan kan staan. De bereikbaarheid van het Kok-gemaal moet 
worden gewaarborgd.

3. Middelkade



72

+ potencieel 
300m² dakterras

verhaal van Kinderdijk
ca. 170m²

50m² uitgifte

INDIVIDUEEL
115m² zaal
 max ca. 70 
gasten*

GROEPEN
130m² zaal
max ca.80 
gasten*

Voorraad route

190m² terras

65m² terras

*Uitgegaan van 1,6m² zaal per gast

220m² toiletten, 
keuken, extra's

220m² toiletten, 
keuken, extra's

220m² toiletten, 
keuken, extra's

Bezoekerscentrum:

Optie optimalisatie Horeca

Horecaruimte: 515m² BVO

- 245m² zaal

- 50m² uitgifte  op begane grond

-220m² keuken/ logiestiek / toiletten

3417

  26-01-2022

 

Kinderdijk-Elshout

1/500

•	 Het huidige gebouw blijft grotendeels hetzelfde functioneren, maar 
doordat de ticketverkoop en de souvenirwinkel bij de entree is gesitu-
eerd is er ruimte voor een zelfstandige horecaruimte  om groepen op 
te vangen. Er hoeft geen extra keuken te komen: groepshoreca en 
individuele horeca maken gebruik van dezelfde keuken.   

•	 De horeca krijgt een groter terras aan de voorzijde én het dak kan als 
terras worden gebruikt.  Zo kunnen groepen en individuele bezoekers 
ook voor wat betreft de buitenruimte worden gescheiden als dat 
wenselijk is. 

Studie verdeling functies centraal gebouw



73Kinderdijk

"Ontknoping van fiets, 
fietsparkeren, wandelen en 
horeca.” 

Huidige situatie
1. Onbenutte ruimte op het dak
2. Rommelig terras
3. WKO/Afval te veel in het zicht
4. Fiets-wandelaar-auto conflict
5. Groot stuk asfalt
6. Entree gebouw halverwege het terrein

Voorstel

1. Ruimte op het dak benutten
2. Terras bij het gebouw

3. WKO/Afval te veel in het zicht
4. Wandelaar en fiets gescheiden

5. Verminderd verharding
6. Horecafuncties halfverwege terrein

1.

1.

2.

3.

5.
4.

6.

2.

3.

4.

5.

6.



74

‘‘ Zichtlijnen langs de 
Middelkade’’



75Kinderdijk



76

"Machinistenwoningen 
dragen bij aan het verhaal 
van het gemaal." 

Nederwaard is een werkeiland. Het is niet toegankelijk voor bezoekers van 
het werelderfgoed. Hier wordt gewerkt! Het JU Smit gemaal staat als een 
poortwachter voor het eiland en zorgt ervoor dat het niet logisch is om dit 
eiland verder op te lopen. Voorbij het JU Smitgemaal is een aantal 
parkeerplaatsen gesitueerd voor medewerkers van het waterschap. De 
bestaande woningen achter het JU Smitgemaal blijven voorlopig staan en 
worden gesitueerd aan een groen gebied met fruitbomen. De randen/ 
oevers van dit werkgebied worden waar het kan groen en natuurvriende-
lijk ingericht.

4 Werkeiland Nederwaard

Schaal 1/500



77Kinderdijk

Schaal 1/500

"Vergroenen van het eiland." 

Schaal 1/500

•Toegang vanaf Lekdijk voor Kokgemaal, Wisboomgemaal, SWEK, 
molenaars
•Privégebied vanaf Wisboomgemaal
•Sloop bijgebouwen
•Woning - Kantoor SWEK handhaven met terras
•Herinrichting van erf met groene randen (behoud bomen en landschap-
pelijke oevers), parkeerplaatsen met open (groene) verharding

5 Werkeiland Overwaard 



78

•Handhaven huidige organisatie terrein voor educatie door de koppeling 
aan diverse onderdelen, bijvoorbeeld het Wisboomgemaal
•Versterken orthogonale structuur 
•Vergroenen waar mogelijk met knotwilgen en fruitbomen
•Uitbreiden van picknicktafels
•Winkelfunctie inpassen
•Geschiedenisspel-theatervoorstelling

6 Educatie - eiland



79Kinderdijk

"hier liggen nog kansen, er 
moet reuring komen." 



80

Studie verdeling functies groepsentree 

100m² 
Souvenirwinkel + 
toilet

140m² Verhaal 
van Kinderdijk

80m² Tikets 
groepen

Voorraad route

*Uitgegaan van 1,6m² zaal per gast

Bezoekerscentrum:

Optie extra horeca voor 

groepen

Horecaruimte: 250m² BVO

- 150m² zaal

- 100m² uitgifte / keuken/ logiestiek / 

toiletten

3417

  26-01-2022

 

Kinderdijk-Elshout

1/500

•	 De entree wordt gecombineerd met een souvenirswinkel, net zoals bij 
de entree voor de individuele bezoeker. 

•	 Het werkschuurgedeelte blijft gehandhaafd en blijft op afspraak te 
bezoeken door groepen. Op deze plek kan dus ook het verhaal van 
Kinderdijk worden verteld. 

Schaal 1/500



81Kinderdijk

Huidige situatie
1.	 Een gesloten gebouw
2.	 Geen zitgelegenheid 
3.	 Weinig picknick tafels
4.	 Weinig bomen op het gebied

Voorstel
1.	 Een meer publiek gebouw met publieke functies 

zoals een souvenirwinkel voor groepen
2.	 Informele zitgelegenheid voor wachtende groepen   

(ouderen, slecht ter been)
3.	 Groen met picknicktafels om van deze ruimte te 

genieten
4.	 Knotwilgenrijen doortrekken

1.

1.

2.

2.

3.

3.

4.

4.



82

"Riet snijden hoort bij de 
ambacht in Kinderdijk" 

Schaal 1/500

Optioneel/ toekomst: 
verdere ontwikkeling Rietsnijder-eiland en bereikbaarheid via pontje



83Kinderdijk

In het verlengde van het werkeiland Nederwaard ligt het Rietsnijdersei-
land. Nu is dat al het domein van de rietsnijder en deels loonwerker. Dit 
eiland kan worden ingezet om het ambacht van rietsnijden in zijn volle 
glorie te laten zien. Er is een mogelijkheid om in de toekomst wellicht 
vanaf de Middelkade naar het rietsnijderseiland te gaan, bijvoorbeeld met 
een pontje. 
Voor het eiland zijn verschillende ideeën: Er zou een rietdoolhof kunnen 
komen en er wordt er uitleg gegeven over het ambacht van rietsnijden. 
Ook kan met de middelen van de rietsnijders (bijvoorbeeld hopen met riet 
en wilgen) een ruimtelijk interessant beeld gemaakt worden. 

Voorstel is de gehele beeldkwaliteit van de Nederwaard te vergroten. Dit 
wordt gedaan door de oevers aan de zijde van de Middelkade natuurvrien-
delijk te maken en hier met gebiedseigen beplanting de erven en gebou-
wen beter landschappelijk in te passen. Ook de kade van de Nederwaard 
zou meer uitstraling kunnen krijgen door een robuustere beplanting. 

7 Rietsnijder - eiland



84

schets resultaat workshop



85Kinderdijk

Huidige situatie
1. tijdelijk parkeren SWEK 
2. opslag terrein
3. historische schuur 
4. speeltuin 
5. lekdijk (scheiding binnen- en buitendijks) 

Huidige situatie 
Het Potterein ligt buitendijks in de oksel van de Lekdijk en is in bezit van 
de SWEK. Het terrein was ooit onderdeel van het bedrijf van de onderne-
mende gebroeders Pot, uitvinders van de potroede. Eeuwenlang lag op 
deze plek een scheepswerf: het was een dynamische plek in het dorp. Nu 
is het een plek die gebruikt wordt voor opslag en parkeren. De oude 
scheepsbouwloods die midden op het nu verharde terrein staat, herinnert 
aan dit verleden. Omdat het terrein buitendijks ligt, mag er niet bij worden 
gebouwd, op één tiny house na van maximaal 30 m2 groot. 

Opgave 
In het dorp Kinderdijk is de ruimte schaars en het is de bedoeling dat het 
terrein beter gaat worden benut. Afgesproken is dat het Potterrein een 
plek gaat worden voor het dorp. Dorpsbewoners en de SWEK hebben ge-
zamelijk nagedacht over een invulling van het terrein. In drie werksessies 
is er een schetsontwerp tot stand gekomen. Daarbij is gebruik gemaakt 
van de dorpsagenda, die eerder door de belangenvereniging van dorpsbe-
woners is opgesteld. 

Doel 
Met het plan voor het Potterein worden verschillende doelen behaald:
1) Meervoudig en dubbelgebruik en een ontmoetingsplek maken voor 
verschillende doelgroepen
2) Het verharde terrein groen maken en bijdragen aan biodiversiteit en  
klimaatadaptatie
3) Een hoofdstuk toevoegen aan het verhaal van het dorp Kinderdijk. Het 
behouden van de scheepsbouwloods en deze transformeren naar 
klusschuur voor de SWEK, dorpsbewoners en molenbewoners samen. 
4)   Een tiny house toevoegen: elke mogelijkheid benutten om een woon-
plek te creeëren in het dorp om bij te dragen aan het op lossen woningte-
kort en bij te dragen aan de leefbaarheid.

Planvoorstel
De scheepsbouwloods blijft behouden en wordt opgeknapt zodat hij 
gebruikt kan worden als klusschuur van de SWEK en voor dorpsbewo-
ners. Er komen zonnepanelen op het dak zodat de energie die nodig is 
voor het gebouw en de electrische apparaten zelf wordt opgewekt. Het 
gebied wordt vergroend: aan de westzijde komt een pluktuin met ver-
spreid fruit- en notenbomen en er komen bakken waarin bloemen, kruiden 
en groenten kunnen worden verbouwd. Kinderen kunnen een bak adopte-
ren! In de tuin kan een tiny house worden geplaatst van maximaal 30 m2. 
Het idee is dat de toekomstige bewoner ook het terrein beheert, aan-
spreekpunt is voor de gebruikers en activiteiten organiseert. 
De tuin is geschikt voor bijvoorbeeld een picknick, een verjaardagsfeestje. 
Dorpsbewoners kunnen ook hun hond hier loslaten mits ze ontlasting 
opruimen en rekening houden met andere gebruikers. 

De tuin is omzoomd met wilde hagen (bijvoorbeeld meidoorn) die bijdra-
gen aan de biodiversiteit en waar vogels en kleine dieren voedsel vinden. 
De plek is op deze manier beschut en de natuurlijke afscheiding zorgt 
ervoor dat honden niet weg kunnen lopen.
Ook in het voorgebied staan groentebakken en worden fruitbomen 
gepland. Maar hier wordt het groen gecombineerd met de mogelijkheid te 
parkeren. Er wordt rekening gehouden met 25 parkeerplaatsen voor de 
vrijwilligers van de SWEK, voor mogelijke bezoekers van Buena vista en 
voor bijzondere evenementen in het dorp. De afspraken over het gebruik-
van de parkeerkeerplaatsen worden in het vervolgtraject gemaakt en zijn 
afhankelijk van onder andere het op handen zijnde onderzoek naar het 
autogebruik onder de medewerkers en vrijwilligers van de SWEK. 

De gesloten verharding wordt vervangen door groen en door doorlaatbare 
verharding zoals grasbetonstenen. Doel is maximaal bij te dragen aan een  
klimaatadaptief dorp en water wordt zoveel mogelijk vastgehouden 
(bijvoorbeeld in een wadi). Dakwater wordt opgevangen in regentonnen. 
Zo kan de tuin met zelf opgevangen water worden gesproeid.  

8. Potterrein
"Bakermat van de 
Potroeden" 



86

voorruimte 

•	 werkplaats klussers
•	 SWEK + dorp
•	 licht toetreding in gebouw
•	 binnen en buiten verbinden
•	 zonnepanelen dak zuid

Schaal 1/500

pluktuin

werkschuur

voorruimte 

tiny house



87Kinderdijk

Kenmerken tiny house

Kenmerken werkschuur

•	 max 30 m2
•	 autarkisch
•	 duurzaam 
•	 staat in het groen
•	 huurder beheert terrein en organiseert activiteiten
•	 organisatie van activiteiten  

•	 werkplaats klussers
•	 SWEK + dorp
•	 licht toetreding in gebouw
•	 binnen en buiten verbinden
•	 zonnepanelen dak zuid



88

Kenmerken voorruimte•	

•	 ruimte voor 25 parkeerplaatsen op graskeien
•	 verspreide bomen en bakken
•	 Flexibele voorzone/ buitenwerkplaats op stelconplaten 
•	 Groene overgang met meidoorn en enkele bomen



89Kinderdijk

•	 combi van (fruit) bomen en bakken
•	 bakken verhuur/ adoptie  
•	 ontmoeten ( picknicktafel/ boombank)
•	 beperkte verharding 
•	 wadi voor waterberging 
•	 natuurlijke afscheiding ( bijvoorbeeld meidoorn)
•	 biodiversiteit versterkend: nestkasten en bijenhotel
•	 uitrenplek honden onder voorwaarden 

Kenmerken pluktuin 



90

Het Zand 17, 
3811 GB Amersfoort
T: +31 33 470 1188
E: info@svp-svp.nl



Bijlagen
Kinderdijk - Elshout entree



92

speelplek

uitbreiding

restaurant

180m²

keuken 

voorraad

60m²

restaurant

Ontvangst gebouw

ca. 260m²

tickets / winkel / toiletten 

/ lockers / flexibelruimte

terras

21 parkeerplaatsen 

in cocreatie inrichten

Waterschap - 8 
parkeerplaatsen

JU Smit-gemaal

Wisboom-gemaal
ca. 430 m²

Horeca
ca. 320m²
+ kelder

Voorstel ruimte

Buenavista

Dijksloods 

Overwaard

W
aardhuis 

Overwaard

Spuisluis

Filmhuis

Ontvangst 
groepen bali
ca. 80m²

Expo ruimte

Kok-gemaal

4.5

6,5

3.2

0

4

Opslagruimte
Rietsnijder
ca. 325m²

1

Verder te ontwerpen

Verder te ontwerpen

270m² 2 lagen

1

Steiger

Machinistenwoningen

240m²

bloementuin

Steiger

opstelplek kraan

Machinisten 
woningen
300m²

verhaal van Kinderdijk
ca. 170m²

terras

400m²

S
W

E
K

 - re
s
e
rv

e
rin

g
 

1
2

 p
a

rk
e

e
rp

la
a

ts
e

n

Waterwerk-
educatief

5.5

fi
e
ts

p
a
rk

e
re

n
 c

a
.7

0
 p

p

Werkschuur SWEK
204m² 1,5 lagen

terras
ca. 190m²

Winkel groepen
ca. 100m²

Workshop
ruimte / groepen
ca.140m²

Steiger

Steiger

1:20

Aanvullende functies 
verhaal van kinderdijk

T
e

c
h

n
ie

k

2.5

Schuur  380m²

1 laag + kap

kantoorruimte / 

trafo / 

fietsenstalling 

ca. 120 pp

molenbiotoop 200m

4.5

5.8

laden en 

lossen

laden en 

lossen

3 invalide

parkeerplekken

Uitbreidings 

mogelijkheid

4.8

4.5

4.6 4.6

projectnummer: 3417

schaal: 1:500

formaat: A0

datum: 24-11-2021

onderdeel:

SP

Kinderdijk-Elshout

Entree

1

water

water

bestaande gebouwen

nieuwe gebouwen

fietspad

voedpad

Legenda

grasbeton

riet

talud dijk

gras

halfverharde weg

Hoofdroute bijzonder 

materialisatie

Hout

Bestaande boom

nieuwe bom

Nieuwe (fruit) 

boom

hoogte

uitzichtpunt

Bestaande 

bebouwing

Bestaande 

infrastructuur

ingang gebouw

Projectie bestaande situatie en planvoorstel 



93Kinderdijk



94

Kinderdijk
SWEK huidige situatie

1

2

3

4

5

6

Legenda:

Gebouw en functie omschijving:

SWEK overige functies  2078m²

Kantoorruimte SWEK +/-150m²

  

1 Machinistenwoning 120m²(Opslag) / 
eigendom Waterschap

2
 

Wisboom-gemaal 430m² (expo ruimte) / 
eigendom Gemeente

3 Ontvangst gebouw voor groepen 323m²
eigendom SWEK 

4 Vogeltheater 107m² eigendom SWEK

5 Hulpgemaal de fabriek 178m² eigendom SWEK
( Wachtruimte+fimlzaal+pantry)

6
 

Bezoekerscentrum  600m²(Horeca + winkel + tickets)
eigendom SWEK

7 Opslag SWEK 742m²/ eigendom SWEK

8 Opslag Hoek 185m²/ werkplaats SWEK 25m²/ 
eigendom Hoek

9 Waardhuis Overwaard (op bg. kantoor SWEK 48m²)
eigendom Waterschap

Totaal BVO  2593m²

7

8

9

490m² 

107m² 
178m² 

323m² 

430m² 

48m² 

120(2 l)m² 

15 pp

62 pp

* pp = parkeerplekken
m² (BVO) op de onderlegger gemeten

210m² 

385m² 

Gebouwen en m²  in gebruik van SWEK-Huidige situatie


95Kinderdijk

Eigendomssituatie 



96

Dorp

Natuurgebied
Molengebied

Kerngebied

Werkgebied

Natuurgebied

Lekdijk

Conclusiekaart analyse 

Conclusiekaart analyse 

A

C

D
E

H

J

F

H

G

B

Kansrijke punten

gebouw behouden

gebouw slopen/herontwikkelen

gebouw slopen

Functie verandering kans

!

!

P

P
!

P bus

P IHC

!

Waterverkeer
Verkeer
Langzaam verkeer
Verbeteren rijbaan
Verbeteren fiets/voetpad
Knelpunten verkeer

Erfgrens te inrichten

Behoefte aan scheiding

Overgangen

Kansen

Verkeer knelpunten



97Kinderdijk

Lekdijk

Conclusiekaart analyse 

Kansrijke punten

gebouw behouden

gebouw slopen/herontwikkelen

gebouw slopen

Functie verandering kans

Erfgrens te inrichten

Behoefte aan scheiding

Overgangen

Kansen

Verkeer knelpunten

Studie naar positie WKO en vuilnisbakken

Bestaande situatie

Optie 2 centraal in het gebiedBestaande situatie

Optie 1 aangekleed met groen aan de zijkant -Gekozen optie in het plan

Voorstel 1 (gekozen)
Voordeel: niet in zichtlijn, geen verplaatsingskosten. 
Nadeel: ver van horecagebouw, laden/lossen conflict met fietsers wellicht

Voorstel 2
Voordeel: dichtbij horecagebouw, excellent laden/lossen) 
Nadeel: verplaatsen, in zichtlijn..

(max 1,5 m hoog) afscherming fietsparkeren. Aangekleed met groen 
(bijvoorbeeld klimplanten).



98

De spuisluis van Kinderdijk is een groot civieltechnische kunstwerk. Hier 
wordt al het water voor de Alblasserwaard gespuid op de rivier. Deze sluis 
heeft op regelmatige basis (1x in de 2 jaar) groot onderhoud nodig.  
Hiervoor is een forse kraan nodig. Het ontwerp op de dijk is zo ingericht 
dat de kraan op de dijk kan staan om de zware elementen uit de sluis te 
hijsen. Hierbij blokkeert de kraan 1 rijbaan en kan de andere rijbaan 
gebruikt worden voor regulier verkeer.  De afgesloten rijbaan en het 
middeneiland kunnen tijdens de werkzaamheden gebruikt worden voor 
stalling van benodigdheden om de werkzaamheden uit te voeren. 

Situering hijskraan



99Kinderdijk

4.89

6.0 s

: 44.8 deg

:

1.93

1.93

:

:

Meters

3.000.94

Steering Angle

Track

Width

B-BUS

Lock to Lock Time

4.89

6.0 s

: 44.8 deg

:

1.93

1.93

:

:

Meters

3.000.94

Steering Angle

Track

Width

B-BUS

Lock to Lock Time

4.89

6.0 s

: 44.8 deg

:

1.93

1.93

:

:

Meters

3.000.94

Steering Angle

Track

Width

B-BUS

Lock to Lock Time

C
R

O
W

 2
0
0
4
 (N

L
)

(
C

) 2
0
1
9

 T
ra

n
s
o
ft

 S
o
lu

tio
n
s
, In

c
.
 A

ll rig
h
ts

 re
s
e
rv

e
d
.

B
-B

U
S

CROW 2004 (NL)
(C) 2019 Transoft  Solutions, Inc.  All rights  reserved.B-BUS

CROW 2004 (NL)
(C) 2019 Transoft  Solutions, Inc.  All rights  reserved.

B-BUS

CROW 2004 (NL)
(C) 2019 Transoft  Solutions, Inc.  All rights  reserved.

B-BUS

CROW 2004 (NL)
(C) 2019 Transoft  Solutions, Inc.  All rights  reserved.

B-BUS

CROW 2004 (NL)
(C) 2019 Transoft  Solutions, Inc.  All rights  reserved.

B-BUS

2
,0

0
m

4
,0

0
m

3
,0

0
m

9,00m

7,00m

5
,5

0
m

3417

  26-01-2022

Voorkamer

Kinderdijk-Elshout3417

  26-01-2022

draaicirkels Bevoorrading

Kinderdijk-Elshout

1/500

Bevoorrading opties
check



100

0.006.75

6.00

: 70.0 degArticulating Angle

1.001.25 3.75

1.50 10.50

3.00

3.00

3.00

2.00

6.0 s

19.1 deg

Landbouwvoertuig 1

Meters

:

:

Lock to Lock Time

Steering Angle

:

:

:

:

Trailer Track

First Unit Track

Trailer Width

First Unit Width

0.006.75

6.00

: 70.0 degArticulating Angle

1.001.25 3.75

1.50 10.50

3.00

3.00

3.00

2.00

6.0 s

19.1 deg

Landbouwvoertuig 1

Meters

:

:

Lock to Lock Time

Steering Angle

:

:

:

:

Trailer Track

First Unit Track

Trailer Width

First Unit Width

0.006.75

6.00

: 70.0 degArticulating Angle

1.001.25 3.75

1.50 10.50

3.00

3.00

3.00

2.00

6.0 s

19.1 deg

Landbouwvoertuig 1

Meters

:

:

Lock to Lock Time

Steering Angle

:

:

:

:

Trailer Track

First Unit Track

Trailer Width

First Unit Width

0.006.75

6.00

: 70.0 degArticulating Angle

1.001.25 3.75

1.50 10.50

3.00

3.00

3.00

2.00

6.0 s

19.1 deg

Landbouwvoertuig 1

Meters

:

:

Lock to Lock Time

Steering Angle

:

:

:

:

Trailer Track

First Unit Track

Trailer Width

First Unit Width

CROW
 2

012 (N
L)

(C
) 2

019 T
ra

nsoft
 S

olu
tio

ns, In
c.  

A
ll r

ig
hts

 re
serv

ed.

Landbouwvoertu
ig 1

CROW 2012 (NL)
(C) 2019 Transoft  Solutions, Inc.  All rights  reserved.

Landbouwvoertuig 1

CROW 2012 (NL)

(C) 2019 Transoft  Solutions, Inc.  All rights  reserved.

Landbouwvoertuig 1

CROW 2012 (NL)

(C) 2019 Transoft  Solutions, Inc.  All rights  reserved.

Landbouwvoertuig 1

2
,0

0
m

4
,0

0
m

3
,0

0
m

9,00m

7,00m

3417

  26-01-2022

Voorkamer

Kinderdijk-Elshout3417

  26-01-2022

draaicirkels Landbouwvoertuig

Kinderdijk-Elshout

1/500

Landbouwvoertuig
check



101Kinderdijk

0.006.75

6.00

: 70.0 degArticulating Angle

1.001.25 3.75

1.50 10.50

3.00

3.00

3.00

2.00

6.0 s

19.1 deg

Landbouwvoertuig 1

Meters

:

:

Lock to Lock Time

Steering Angle

:

:

:

:

Trailer Track

First Unit Track

Trailer Width

First Unit Width

0.006.75

6.00

: 70.0 degArticulating Angle

1.001.25 3.75

1.50 10.50

3.00

3.00

3.00

2.00

6.0 s

19.1 deg

Landbouwvoertuig 1

Meters

:

:

Lock to Lock Time

Steering Angle

:

:

:

:

Trailer Track

First Unit Track

Trailer Width

First Unit Width

0.006.75

6.00

: 70.0 degArticulating Angle

1.001.25 3.75

1.50 10.50

3.00

3.00

3.00

2.00

6.0 s

19.1 deg

Landbouwvoertuig 1

Meters

:

:

Lock to Lock Time

Steering Angle

:

:

:

:

Trailer Track

First Unit Track

Trailer Width

First Unit Width

0.006.75

6.00

: 70.0 degArticulating Angle

1.001.25 3.75

1.50 10.50

3.00

3.00

3.00

2.00

6.0 s

19.1 deg

Landbouwvoertuig 1

Meters

:

:

Lock to Lock Time

Steering Angle

:

:

:

:

Trailer Track

First Unit Track

Trailer Width

First Unit Width

CROW
 2

012 (N
L)

(C
) 2

019 T
ra

nsoft
 S

olu
tio

ns, In
c.  

A
ll r

ig
hts

 re
serv

ed.

Landbouwvoertu
ig 1

CROW 2012 (NL)
(C) 2019 Transoft  Solutions, Inc.  All rights  reserved.

Landbouwvoertuig 1

CROW 2012 (NL)

(C) 2019 Transoft  Solutions, Inc.  All rights  reserved.

Landbouwvoertuig 1

CROW 2012 (NL)

(C) 2019 Transoft  Solutions, Inc.  All rights  reserved.

Landbouwvoertuig 1

2
,0

0
m

4
,0

0
m

3
,0

0
m

9,00m

7,00m

3417

  26-01-2022

Voorkamer

Kinderdijk-Elshout3417

  26-01-2022

draaicirkels Landbouwvoertuig

Kinderdijk-Elshout

1/500

: 46.4 degSteering Angle

9.49

1.40 4.80

2.49

2.49

6.0 s

VUILNISAUTO

Meters

:

:

:

Width

Track

Lock to Lock Time

: 46.4 degSteering Angle

9.49

1.40 4.80

2.49

2.49

6.0 s

VUILNISAUTO

Meters

:

:

:

Width

Track

Lock to Lock Time

C
R

O
W

 2
0
0
4
 (

N
L
)

(
C

) 2
0
1
9

 T
ra

n
s
o
ft

 S
o
lu

ti
o
n
s
, I
n
c
.
 A

ll 
ri
g
h
ts

 r
e
s
e
rv

e
d
.

V
U

IL
N

IS
A

U
T

O

CROW 2004 (NL)
(C) 2019 Transoft  Solutions, Inc.  All rights  reserved.

VUILNISAUTO

CROW 2004 (NL)

(C) 2019 Transoft  Solutions, Inc.  All rights  reserved.

VUILNISAUTO

C
R

O
W

 2
0
0
4
 (

N
L
)

(
C

) 2
0
1
9

 T
ra

n
s
o
ft

 S
o
lu

ti
o
n
s
, I
n
c
.
 A

ll 
ri
g
h
ts

 r
e
s
e
rv

e
d
.

V
U

IL
N

IS
A

U
T

O

2
,0

0
m

4
,0

0
m

3
,0

0
m

9,00m

7,00m

3,50m

3417

  26-01-2022

Voorkamer

Kinderdijk-Elshout3417

  26-01-2022

draaicirkels Vuilnisauto

Kinderdijk-Elshout

1/500

Landbouwvoertuig
check

Vuilnisauto 
check



102

Verkeerstromen weekend



103Kinderdijk

Verkeerstromen werkdag



104

Vergelijking entreegebouwen
Parkpaviljoen Nationaal Park Hoge Veluwe



105Kinderdijk

Vergelijking entreegebouwen
Entreegebouw de Keukenhof



106

Studie naar PVE vergelijkbare locaties

Na het bestuderen van vergelijkbare entreegebouwen kunnen we consta-
teren dat ook de Kinderdijkse situatie een soortgelijk PVE heeft.  Aan het 
entreegebouw voor individuele bezoekers koppelen we de toiletten, winkel 
en ticket office. Dit wordt circa 100m² toiletten, circa 30m² ticket office en 
130m² aan winkel/info. In totaal circa 260m² aan ontvangstgebouw.

Het voorstel voor horecagelegenheid is gemiddeld als we het vergelijken 
met deze referenties 295m² horecagelegenheid  plus 220m² aan toiletten 
en keuken.

Het  voorstel voor het entreegebouw voor groepen heeft een balie van 
80m², toiletten en winkel voor groepen (100m²)  en een ontvangstzaal van 
140m².



107Kinderdijk

Horeca, tickets en souvenirs

Schaal 1:2500

ontvangst groepen en 
winkel 320m²

Cafetaria + zaal 
voor groepen  322m²

winkel + ticket +toiletten 

260m²
Restaurant 375m²

•	 Horeca voor groepen wordt georganiseerd in het huidige bezoekers-
centrum. Dit wordt gecombineerd in hetzelfde gebouw als de horeca 
voor individuele bezoekers. Het horecagebouw ligt centraal, daar waar 
de routes van individuele bezoekers en groepen elkaar kruisen. 

•	 Restaurant Buena Vista is bedoeld voor mensen die wat langer willen 
blijven en gezellig een hapje willen eten (dorpsbewoners, recreanten, 
langdurig bezoek). Het vormt samen met het beschutte terras de 
buffer tussen het dorp en de Kinderdijk entree. Er komen twee 
museumwinkels: beiden worden gecombineerd met de entree: één 
met de entree voor individuele bezoekers, één met de entree voor de 
groepen.



108

Legenda

05-11-2021Datum:
-Auteur-

1:1.500Schaal:

Auteur:

Sub titel

Legger profiel met kniklijnen Legger

Straatnamen
Huisnummer
Kadastrale aanduiding
Leggerprofiellocaties Vastgesteld
Afsluitmiddel Vastgesteld
Drainageput Vastgesteld
Drainagebuis Vastgesteld
Coupure Vastgesteld
Flexibele waterkering Vastgesteld
Duiker Vastgesteld
Sifon Vastgesteld
Hevel Vastgesteld
Gemaal Vastgesteld
Kwelscherm Vastgesteld
Sluis Vastgesteld
Verdediging Vastgesteld
Wandconstructie Vastgesteld
Ankerveld Vastgesteld
Geotextiel Vastgesteld
Keringverbeteringsconstructie Vastgesteld
Bekleding constructie Vastgesteld

Harde bekleding

Losgestort materiaal

Referentielijn Primair Vastgesteld
Referentielijn Regionaal Vastgesteld
Referentielijn Overig Vastgesteld

Overige waterkering

Hoge grond

Waterkering Rijkswaterstaat

Profielkniklijnen legger Vastgesteld
Teenlijnen

Kruinlijnen

Overige kniklijnen

Waterstaatswerk waterkering Regionaal/Overig 
Vastgesteld
Beschermingszone Regionaal/Overig 
Vastgesteld
Waterstaatswerk waterkering Primair 
Vastgesteld
Beschermingszone Primair Vastgesteld

Beschermingszone

Buitenbeschermingszone

Waterschapsgrens
Kadastraal perceel
Topo

Legger 

Profiel D
W

P A
W

157.+0
65m

.



109Kinderdijk

Profiel legger op VO

Profiel D
W

P A
W

157.+0
65m

.



110

Legger profiel DWP AW157.+065m.



111Kinderdijk

Profiel legger op profiel VO



112

Vervoer van en naar Kinderdijk



113Kinderdijk

Strava  voetgangers ( huidige situatie) Strava fietsers ( huidige situatie) 



114

Telling vervoersstromen



115Kinderdijk



116

Het Zand 17, 
3811 GB Amersfoort
T: +31 33 470 1188
E: info@svp-svp.nl


</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>