<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Perspectiefnota 2024-2027
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Perspectiefnota 2024-2027


         Inhoudsopgave
         1     Inleiding                                    2

         2     Financiële ontwikkelingen                   4

               2.1    Technische bijstellingen              5
               2.2    Ontwikkelingen gemeentefonds          7
               2.3    Ruimtevragers collegeprogramma        8
               2.4    Overige ruimtevragers                11

         3     Spaarsystemen                               16

         4     Investeringen                               18

               4.1    Investeringsplafond                  18
               4.2    Dekkingsbronnen voor investeringen   19
               4.3    Investeringsvoorstellen              20

         5     Overige ontwikkelingen                      24

         6     Bijlagen                                    26

               6.1    Bijgestelde investeringsplanning     26
               6.2    Uitgangspunten                       28




                                                            1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Perspectiefnota 2024-2027


         1          Inleiding
         Voor u ligt de Perspectiefnota 2024-2027 van de gemeente Gorinchem. In deze nota laten we zien aan welke
         ontwikkelingen we de komende jaren werken en welke financiën daarbij horen. Er zijn veel plannen en
         verschillende ontwikkelingen vragen om inzet van de gemeente. In deze perspectiefnota laten we zien met
         welke onderwerpen we wanneer aan de slag gaan. We denken dat het met deze perspectiefnota goed is gelukt
         een balans te vinden tussen de ambities en mogelijkheden.

         Met deze perspectiefnota creëren we financiële ruimte om aan de slag te gaan met onze beloften voor
         Gorinchem. We voeren het collegeprogramma uit. Daarmee investeren we in onze stad. We werken aan kansen
         voor Gorcumers om een betaalbare, geschikte woning te kunnen vinden. We maken duidelijk wanneer we waar
         in de stad aan de slag gaan. We werken aan de bereikbaarheid van Gorinchem en aan de klimaatbestendigheid
         van de stad. We versnellen de verduurzaming van de openbare verlichting en gaan aan de slag met onze
         gemeentelijke gebouwen. Passend onderwijs en geschikte onderwijshuisvesting hebben onze continue
         aandacht. Er is aandacht voor het erfgoed, cultuur en kunst in de Allermooiste Vestingstad van Nederland. We
         leveren goede zorg en ondersteuning voor alle inwoners als zij dat nodig hebben. Aan deze en aan
         verschillende andere opgaven die we als stad hebben, werken we de komende jaren. We steken de handen
         uit de mouwen en gaan aan de slag!

         Onze stad biedt diverse voorzieningen, voor onze inwoners, de regio en bezoekers van Gorinchem. Wat het
         college betreft horen het Groot Podium en het zwembad bij die voorzieningen. Op dit moment werken we aan
         een voorstel over de toekomst van De Nieuwe Doelen. In deze perspectiefnota verhogen we het beschikbare
         budget hiervoor. Voor het zwembad creëren we financiële ruimte om, na besluitvorming hierover in de
         gemeenteraad, aan de slag te kunnen met de realisatie ervan.

         Door de oplopende schuldenpositie en de gestegen rente, staat er druk op de investeringen van onze
         gemeente. Het opstellen van deze perspectiefnota was een ingewikkelde puzzel. Op dit moment is het niet
         mogelijk om voor alle beoogde investeringen voldoende financiële middelen te organiseren. Daarom gaan we
         sparen voor grote investeringen. We benutten de bestaande reserves die we al hebben, zoals de reserve
         mobiliteit en de reserve duurzaamheid. Tegelijkertijd vullen we ook de reserves weer voor toekomstige
         investeringen. We stellen een nieuwe reserve voor onderwijshuisvesting in. Bij meevallers of besparingen
         storten we een bedrag in deze reserves, om zo te sparen voor toekomstige investeringen. We kijken ook naar
         mogelijkheden om nieuwe middelen te genereren. Bijvoorbeeld bij de herontwikkeling van vrijkomende
         gebouwen of gebieden en het versnellen van de uitgifte van Groote Haar.

         We staan als gemeente voor verschillende grote opgaves. We doen dat werk als gemeente natuurlijk niet alleen,
         maar samen met inwoners, bedrijven, organisaties, de regio en iedereen die zich betrokken voelt bij onze stad.
         Met al deze betrokkenen gaan we dan ook graag aan de slag voor Gorinchem.

         Het college van burgemeester en wethouders




         2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Perspectiefnota 2024-2027

         Opbouw Perspectiefnota
         In hoofdstuk 2 wordt het financiële meerjarenperspectief gepresenteerd, waarbij een financiële samenvatting
         van de voorgestelde begrotingsbijstellingen wordt gegeven. In paragraaf 2.1 worden de technische bijstellingen
         in kaart gebracht. In paragraaf 2.2 worden de ontwikkelingen van het gemeentefonds weergegeven. De
         financiële uitwerking van het collegeprogramma wordt in paragraaf 2.3 toegelicht, gevolgd door de overige
         ruimtevragers.
         In hoofdstuk 3 gaan we in op de spaarsystemen die we willen inrichten om te sparen voor toekomstige
         investeringen. Een overzicht van de voorgestelde nieuwe investeringen komt in hoofdstuk 4 aan bod, waarbij
         ook wordt ingegaan op het investeringsplafond en aanvullende beschikbare dekkingsbronnen.

         We sluiten de perspectiefnota af met een hoofdstuk over overige ontwikkelingen, die nu nog niet uitgewerkt
         zijn, maar wel van invloed kunnen zijn op de begrotingen van de komende jaren.
         In de bijlage is een overzicht opgenomen van de investeringen die in de tijd zijn doorgeschoven en die daarmee
         dus een effect hebben op de kapitaallasten. Verder zijn de uitgangspunten nader toegelicht, die gehanteerd
         zijn bij bepaling van de omvang van de technische bijstellingen en als zodanig in de begroting 2024 zullen
         worden verwerkt.




                                                                                                                     3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Perspectiefnota 2024-2027


         2            Financiële ontwikkelingen
         De financiële ontwikkelingen voor 2024 en verder worden in de volgende hoofdstukken uiteengezet.
         Voorafgaand aan die uiteenzetting geven we een samenvatting van het financieel meerjarenperspectief.

         De samenvatting van het financieel meerjarenperspectief ziet er als volgt uit:

         Omschrijving (bedragen x € 1.000)                                       2024           2025     2026       2027
         Actueel begrotingssaldo                                                3.059          7.531    2.946        392
         Technische bijstellingen                                               -5.572         -6.334   -6.182    -6.168
         Collegeprogramma                                                       -1.746         -1.297   -1.196    -1.080
         Ruimtevragers                                                          -2.071         -1.938   -1.080    -1.080
         Dekkingen
         Verwachte/nodige ontwikkelingen gemeentefonds (m.n.
         dekking L&P)*                                                          5.798          5.798    5.798      7.798
         Actualiseren lopend investeringsprogramma                                449            410      177         23
         Indexering parkeertarieven                                               138            138      138        138
         Bijgesteld meerjarenperspectief                                           55          4.308      601         24
         * De uitkomsten van de meicirculaire zijn nog niet verwerkt in deze perspectiefnota


         Uit bovenstaand overzicht blijkt dat de begroting voor 2024 meerjarig sluit met een positief saldo. Dit vormt de
         basis voor de begroting 2024. Het begrotingssaldo 2025 kan worden betrokken bij de toekomstige
         investeringsopgaven.

         In de volgende hoofdstukken gaan we nader in op de verschillende onderdelen van deze financiële
         samenvatting.




         4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Perspectiefnota 2024-2027


         2.1           Technische bijstellingen
         Ieder jaar worden de begrotingsbudgetten geactualiseerd op basis van CAO-ontwikkelingen,
         areaalontwikkelingen (oppervlakte groen, wegoppervlak etc.) en prijsontwikkelingen. Ook de stijging van het
         aantal woningen en (eventuele) bijstellingen van tarieven leiden tot financiële aanpassing van de begroting.
         De basis hiervoor ligt in de ramingen van het Centraal Planbureau, dan wel in de uitgangspunten die gehanteerd
         zijn bij de meicirculaire.

         Voor het jaar 2024 en verder wordt rekening gehouden met de volgende (technische) bijstellingen.

         Technische bijstellingen (bedragen x € 1.000)                 2024          2025          2026           2027
         Indexen:
         Prijsindex prijsgevoelige budgetten                           -537           -541          -518          -517
         Loonindex (5,5%+3%)                                          -2.544        -2.532        -2.401         -2.388
         Subsidie-index (5,75%)                                        -405           -403          -402          -402
         Brandstof- en energieprijzen (excl. SGS)                      -600           -500          -500          -500
         Prijsindex Sociaal domein                                     -335           -325          -327          -327
         Loon- en prijsindex verbonden partijen                       -1.758        -1.648        -1.648         -1.648
         Rentelasten                                                   -163         -1.060        -1.060         -1.060
         Areaalontwikkeling                                             -34            -34           -34           -34
         Overige technische bijstellingen                               203           108           108            108
         Belastingen en tarieven (m.n. OZB)
         Index                                                          600           600           600            600
         Subtotaal technische bijstellingen                           -5.572        -6.334        -6.182         -6.168
         Actualiseren investeringsprogramma                             449           410           177             23
         Indexering parkeertarieven                                     138           138           138            138
         Totaal technische bijstellingen                              -4.985        -5.786        -5.867         -6.007


         Indexen
         Wij stellen voor om een prijsstijging van 3% voor de prijsgevoelige budgetten en het Sociaal Domein door te
         voeren. Dit betreft een bijstelling conform de raming van het Centraal Plan Bureau (CPB). Voor de bijdragen
         aan gemeenschappelijke regelingen (GR) volgen we de begrotingen van die GR, zoals opgenomen in
         zienswijzestukken die onlangs aan de raad zijn aangeboden. We houden rekening met een stijging van de
         totale loonsom van 3% in 2024. Omdat de onlangs vastgestelde CAO 5,5% hoger uitviel dan waar we in de
         begroting rekening mee hadden gehouden, voeren we ook deze correctie door in de budgetten. De hoge inflatie
         leidt in veel branches tot een hogere loonbijstelling, dan waar ten tijde van het opstellen van de vorige
         perspectiefnota vanuit werd gegaan.

         Brandstof- en energieprijzen
         De brandstof- en energieprijzen (gas en elektra) zijn enorm gestegen. Ook voor de gemeentelijke panden,
         voertuigen en veerboten heeft dit aanzienlijke gevolgen. We houden er voorzichtigheidshalve rekening mee
         dat we ook de komende jaren nog met hogere kosten geconfronteerd zullen worden. Deze stijging komt dus
         boven op de reguliere index. De effecten van het in de vaart nemen van de elektrische veerboten waren reeds
         in de meerjarenbegroting meegenomen.




                                                                                                                      5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Perspectiefnota 2024-2027

         Rentelasten
         De rente op de kapitaalmarkt is het afgelopen jaar enorm gestegen. Dit is voornamelijk het gevolg van het
         beleid van de Europese Centrale Bank (ECB) om de (hoge) inflatie te drukken. Gezien de investeringsopgave
         die voor de komende jaren gepland is, leidt dit tot aanzienlijk hogere rentelasten in de begroting. Bij de huidige
         marktrente loopt het tekort op het rentebudget op tot ca. € 1,8 mln. per jaar (vanaf 2026). Het is onzeker hoe
         de rente zich verder zal ontwikkelen. We stellen daarom voor om, op basis van de huidige marktrente,
         voldoende financiële ruimte op te nemen zodat alle geplande (en nieuwe) investeringen in 2024 in uitvoering
         kunnen worden genomen en de daaruit voorkomende rentelasten in de begroting kunnen worden opgevangen.
         Dit komt erop neer dat we een bedrag van ca. € 1,1 mln. opnemen vanaf 2025. Op basis van de actuele
         renteontwikkelingen zullen we bij de begroting 2024 nogmaals bezien hoe deze inschatting zich verhoudt tot
         de investeringsplanning. Bij de eerstvolgende perspectiefnota zal opnieuw naar de investeringsplanning en de
         dan actuele marktrente worden gekeken.

         Areaalontwikkeling
         Voor de toename van de arealen in de openbare ruimte (oppervlakte groen, wegoppervlak verharding, aantal
         speeltoestellen/-plaatsen, etc.) worden de beheer- en onderhoudsbudgetten jaarlijks geactualiseerd.

         Actualiseren investeringsprogramma
         De geplande investeringen uit de begroting 2023 zijn integraal beoordeeld qua planning en fasering. Daar waar
         sprake is van een bijstelling van de planning, leidt dit tot een verschuiving in de kapitaallasten. De effecten
         daarvan zijn in bovenstaande tabel weergegeven. Voor een overzicht van de investeringen die dit betreft, wordt
         verwezen naar de bijlagen.

         Indexeren parkeertarieven
         De parkeertarieven zijn de afgelopen jaren niet aan het inflatiepercentage aangepast. In 2019 heeft de laatste
         tariefswijziging plaatsgevonden. De parkeerinkomsten bestaan uit opbrengsten van parkeergarages en
         straatparkeren (belasting). Wij stellen voor de parkeertarieven voor 2024 te indexeren.




         6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Perspectiefnota 2024-2027


         2.2          Ontwikkelingen gemeentefonds
         De ontwikkeling van het gemeentefonds wordt jaarlijks in de diverse circulaires nader toegelicht. De
         meicirculaire 2023 vormt een belangrijk kader voor de begroting 2024.

         Gemeentefonds (bedragen x € 1.000)                                      2024          2025    2026           2027
         Structureel maken rijksmiddelen *                                                                           2.000
         Benodigde compensatie L&P *                                            5.798          5.798   5.798         5.798
         Totaal Gemeentefonds                                                   5.798          5.798   5.798         7.798
         * De uitkomsten van de meicirculaire zijn nog niet verwerkt in deze perspectiefnota


         De inschattingen van het ministerie van BZK in de voorjaarsnota van vorig jaar, en dus ook in de meicirculaire
         van vorig jaar, op het gebied van loon- en prijsontwikkelingen lagen aanzienlijk lager dan uiteindelijk de
         werkelijkheid bleek. In de septembercirculaire is aangegeven dat er in de meicirculaire van dit jaar duidelijk zou
         worden op welke wijze gemeenten hiervoor gecompenseerd zouden worden.

         In voorbereiding op deze nota hebben we inzichtelijk gemaakt hoe hoog de compensatie in het gemeentefonds
         moet uitvallen, om alle verwachte loon- en prijsontwikkelingen van de gemeentelijke budgetten en die van
         gesubsidieerde instellingen en verbonden partijen te compenseren. Dit is in bovenstaande tabel weergegeven.
         Tevens is in de voorjaarsnota van het Rijk een aankondiging gedaan dat gemeenten vanaf 2027 mogen rekenen
         op een structurele bijstelling van het gemeentefonds. In bovenstaande tabel is een de indicatie gegeven van
         wat dit voor onze rijksuitkering betekent.

         In de Najaarsnota 2022 heeft het Rijk aangegeven dat gemeenten en provincies vanaf het voorjaar van 2023
         structureel extra middelen krijgen om publieke en maatschappelijke voorzieningen te compenseren voor hoge
         kosten. Op basis van deze toezegging is onze aanname dat alle loon- en prijsstijgingen die zijn opgenomen in
         deze perspectiefnota zullen worden gecompenseerd.

         De feitelijke uitkomsten van de meicirculaire 2023 zijn dus nog niet verwerkt in deze perspectiefnota. De
         circulaire verscheen op 31 mei, een paar dagen voor de aanbieding van de perspectiefnota aan de
         gemeenteraad. Zodra de doorrekening is afgerond, informeren we de gemeenteraad hierover.




                                                                                                                         7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Perspectiefnota 2024-2027


         2.3         Ruimtevragers collegeprogramma
         Op 31 maart 2023 presenteerde het college het collegeprogramma “En nu aan de slag! – Onze belofte voor
         Gorinchem”. In het collegeprogramma laat het college zien hoe de uitvoering geeft aan het coalitieakkoord en
         aan welke uitdagingen we willen werken in deze periode. We steken de handen uit de mouwen voor de
         ontwikkeling van Gorinchem. We weten dat we daarbij keuzes moeten maken in deze bestuursperiode. Plannen
         die we maken moeten haalbaar, betaalbaar en realistisch zijn. In het collegeprogramma heeft het college laten
         zien welke keuzes het wil maken door het plannen van onderwerpen. Bepaalde onderwerpen worden op korte
         termijn opgepakt. Andere onderwerpen pakken we later op.

         In deze perspectiefnota maken we verdere keuzes door voor een aantal onderwerpen uit het collegeprogramma
         budget vrij te maken. Dit alles passend binnen de financiële mogelijkheden die we als gemeente hebben. We
         kunnen niet voor alle onderwerpen extra middelen vrijmaken. En dat hoeft ook niet altijd. Een deel van de
         onderwerpen uit het collegeprogramma kunnen we oppakken binnen de financiële middelen die we hebben of
         door zaken anders te organiseren. In andere gevallen is het wel nodig om aanvullende financiële middelen te
         organiseren. De begrotingsbijstellingen die daarvoor nodig zijn, zijn in onderstaande tabel opgenomen. De
         nummering van de onderwerpen verwijst daarbij naar de nummering van de acties in het collegeprogramma.

         Nr.   Ruimtevragers (-/- = dekking, bedragen x € 1.000)                     2024     2025     2026      2027
               Collegeprogramma
         1     Stadsecoloog (Ruimtelijke ordening 3)                                   90       90       90
         2     Instrumenten woningmarkt (Wonen en volkshuisvesting 2)                  75       75       75        75
         3     Versnellen woningbouw (Wonen en volkshuisvesting 3)                    100      100      100       100
         4     OV-voorzieningen (Mobiliteit 4)                                         20
         5     Aanvullende OV-lijnen (Mobiliteit 5)                                     5
         6     Initiatieven minder autogebruik tijdens spits (Mobiliteit 7)            25       25       25        25
         7     Pilot elektrische vrachtwagens (Mobiliteit 13)                                   25       25
         8     Uitvoeringsprogramma Mobiliteitsvisie (Mobiliteit 14)                   10      111       110      109
         9     Stadscongiërge (Leefbaarheid en buitenruimte 2)                        100      100
         10    Uitvoeren Vestingplan (Erfgoed 6)                                       50
         11    Project kernwinkelgebied (Economie en arbeidsmarkt 3)                  320
         12    Uitvoeringsplan mooiste vesting (Economie en arbeidsmarkt 4)            20
         13    Invoeren toeristenbelasting (Toerisme en citymarketing 1)               13
         14    Uitvoeren werkwijzer wijkgericht werken (Wijkgericht werken 1)          53      106      106       106
         15    Uitvoering cultuurvisie (Kunst, cultuur en sport 1)                     75       75       75        75
         16a   Eén centrale toegang (Zorg en ondersteuning 1)                         175       75       50       400
         16b   Dekking reserve SD                                                    -175      -75       -50     -400
         17    Doorontwikkelen welzijnspunt (Zorg en ondersteuning 2 en 3)             65       15       15        15
         18    Vernieuwd ISB (Zorg en ondersteuning 6)                                                  250       250
         19    Uitbreiden ISB gelijke kansen jeugd tot 18 jaar (Jeugd 1)              300      300      300       300
         20    Eerstelijnsvoorziening huisartsen (Volksgezondheid 1)                   25       25       25        25
         21    Project BRP op orde (Veiligheid 7)                                     385      250
         22    Merkenstrategie (Communicatie en participatie 3)                        15
               Totaal                                                               1.746    1.297     1.196    1.080




         8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Perspectiefnota 2024-2027

         1. Stadsecoloog (Ruimtelijke ordening 3)
         We willen de biodiversiteit versterken en stellen daarom een stadsecoloog aan die ons de komende 3 jaar gaat
         adviseren.

         2. Instrumenten woningmarkt (Wonen en volkshuisvesting 2)
         We doen een voorstel voor de inzet van instrumenten op de woningmarkt. In de tweede helft van 2023 leggen
         we een voorstel voor aan de gemeenteraad waarin de instrumenten verder zijn uitgewerkt.”

         3. Versnellen woningbouw (Wonen en volkshuisvesting 3)
         We zetten in het kader van de Nationale Woon- en bouwagenda en de Regionale Realisatieagenda in op het
         versnellen van de woningbouw, de betaalbaarheid en beschikbaarheid van woningen en op doorstroming.
         Onderdeel hiervan wordt om naar verwachting voor 1 januari 2026 (verplicht) een volkshuisvestingprogramma
         op te stellen.

         4. OV-voorzieningen (Mobiliteit 4)
         We inventariseren bestaande OV-voorzieningen en kijken naar locaties waar aanvullend OV wenselijk is.

         5. Aanvullende OV-lijnen (Mobiliteit 5)
         We overleggen met de provincie en Qbuzz of zij aanvullende OV-lijnen kunnen exploiteren.

         6. Initiatieven minder autogebruik tijdens spits (Mobiliteit 7)
         We stimuleren initiatieven die mensen oproepen om op andere manieren te reizen dan met de auto tijdens de
         spits.

         7. Pilot elektrische vrachtwagens (Mobiliteit 13)
         We organiseren een pilot voor het stimuleren van kleine elektrische vrachtwagens voor het bevoorraden van
         de winkels in de binnenstad.

         8. Uitvoeringsprogramma Mobiliteitsvisie (Mobiliteit 14)
         We evalueren de Mobiliteitsvisie 2040 en het uitvoeringsprogramma 2020-2023 en stellen een
         uitvoeringsprogramma voor de periode 2024-2027 op. Daarbij geven we prioriteit aan projecten uit de top 10
         van fietsknelpunten en de grootste knelpunten voor voetgangers en fietsers in de binnenstad.

         9. Stadscongiërge (Leefbaarheid en buitenruimte 2)
         We introduceren een stadsconciërge voor een frisse, schone en gastvrije stad, die de grootste irritaties direct
         kan oppakken.

         10. Uitvoeren Vestingplan (Erfgoed 6)
         We voeren het Vestingplan uit, stimuleren nieuwe projecten en houden de kansen voor subsidies in de gaten.

         11. Project kernwinkelgebied (Economie en arbeidsmarkt 3)
         We verlengen het project Kernwinkelgebied Binnenstad Gorinchem met stimuleringssubsidies in 2024.

         12. Uitvoeringsplan mooiste vesting (Economie en arbeidsmarkt 4)
         We zetten het uitvoeringsplan Mooiste vesting in 2024 voort, met als doel een aantrekkelijke binnenstad voor
         bewoners en bezoekers.

         13. Invoeren toeristenbelasting (Toerisme en citymarketing 1)
         We onderzoeken op welke wijze de toeristenbelasting kan worden ingevoerd in 2025. We voeren deze in als
         de opbrengsten hoger zijn dan de kosten.




                                                                                                                       9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Perspectiefnota 2024-2027

         14. Uitvoeren werkwijzer wijkgericht werken (Wijkgericht werken 1)
         We leggen voor iedereen vast in een werkwijzer hoe we wijkgericht werken en we voeren de afspraken die we
         hierin vastleggen uit.

         15. Uitvoering cultuurvisie (Kunst, cultuur en sport 1)
         We voeren de ingezette cultuurvisie verder uit, met focus op cultureel erfgoed, cultuureducatie en -participatie.
         Daarbij continueren we de subsidiëring van het internationaal filmfestival en verhogen we de budgetten om de
         kunst in de openbare ruimte te onderhouden.

         16. Eén centrale toegang (Zorg en ondersteuning 1)
         We realiseren één centrale toegang voor de Wmo, het sociaal team, Avres en het welzijnspunt, zodat een
         inwoner zich maar één keer hoeft aan te melden en de ondersteuning krijgt die nodig is.

         17. Doorontwikkelen welzijnspunt (Zorg en ondersteuning 2 en 3)
         We ontwikkelen het welzijnspunt (inclusief leefstijl) door tot een volwaardig onderdeel van de centrale toegang.
         We zetten in op een gecombineerde welzijnsvoorziening met partners zoals Gorinchem Beweegt,
         Jongerenwerk en buurthuizen.

         18. Vernieuwd ISB (Zorg en ondersteuning 6)
         We maken een vernieuwd Integraal Sociaal Beleid 2025 e.v. en voeren dit uit, waarbij we de financiering van
         het vorige ISB verlengen.

         19. Uitbreiden ISB gelijke kansen jeugd tot 18 jaar (Jeugd 1)
         We zetten binnen ons Integraal Sociaal Beleid in op gelijke kansen voor alle kinderen in Gorinchem en breiden
         dit uit tot 18 jaar.

         20. Eerstelijnsvoorziening huisartsen (Volksgezondheid 1)
         Om de huisartsen te ondersteunen om de uitrol van de eerstelijnsvoorzieningen over de stad te spreiden doen
         we onder andere kwalitatief onderzoek naar de eerstelijnsvoorziening.

         21. Project BRP op orde (Veiligheid 7)
         We verbeteren de leefbaarheid in wijken door te zorgen dat de informatie in de Basisregistratie Personen klopt
         en we in beeld hebben wie waar woont, om illegale bewoning van leegstaande locaties tegen te gaan.

         22. Merkenstrategie (Communicatie en participatie 3)
         We stellen een merkenstrategie voor de gemeente Gorinchem op om één sterk, gemeentelijk merk neer te
         zetten en te versterken. We laten daarmee zien wat de gemeente allemaal doet en zoeken actief de
         samenwerking op met andere partijen die het merk Gorinchem uitdragen.




         10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Perspectiefnota 2024-2027


         2.4         Overige ruimtevragers
         Het college stelt voor om voor de komende jaren de volgende begrotingsbijstellingen door te voeren:

         Nr.   Ruimtevragers (-/- = dekking, bedragen x € 1.000)                     2024     2025     2026     2027
         1     Bijstelling garantieprovisie Gevudo /HVC                                23       23       23       23
         2     Schuttersplein (herstel verzakking via MJOP)                            45       45       45       45
         3     Gildenplein (herstel dakbedekking via MJOP)                             51       51       51       51
         4     Bredeschool Dalemplein (exploitatie, onderhoud en MJOP)                 53       53       53       53
         5     Toenemende licentiekosten                                              150      150      150      150
         6     Kosten verzekeringen                                                    50       50       50       50
         7     Kosten accountant                                                       17       17       17       17
         8     Digitale toegankelijkheid overheid van kracht (Europese wetgeving)      18
         9     Graaf Reinaldschool 1e inrichting olp meubilair (hvp2024)               35
         10    Omgevingswet, uitvoeringscapaciteit                                    200      200      200      200
         11    Minimabeleid                                                           107      107      107      107
         12    Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU)                             35       35       35       35
         13    Ontwikkeling SPUK Sport                                                100
         14    Groot onderhoud Peterbrug, Visbrug en Korenbrug                        674
               Ontwikkelingen GR'en
         15    Veilig thuis - dienst Gezondheid & Jeugd                                 8        8        8        8
         16    Veiligheidsregio structurele meerkosten                                 21       21       21       21
               Overige ruimtevragers
         17    Ontwikkeling bezwaar- en beroep belastingen (no cure no pay)            25       25       25       25
         18    Lokale heffingen (kwijtscheldingen)                                     25       25       25       25
         19    Verwerking in tarieven belastingen                                     -50      -50      -50      -50
         20    Uitvoering WOZ/BAG                                                     130
         21    Gastvrije Waaldijk (drempels)                                           35
         22a   Verduurzaming Vastgoed, besparing                                              -100     -100     -125
         22b   Verduurzaming Vastgoed, toevoeging reserve duurzaamheid                         100      100      125
         23    Verhogen werving- en selectiebudget                                     60       60       60       60
         24    Meerjarenonderhoudsplan Buitensport                                    185      185      185      185
         25a   Lokaal/regionale inzet Hervormingsagenda                             1.170    1.170    1.170    1.170
         25b   Dekking SD budgetten/meicirculaire/reserve SD                        -1.170   -1.170   -1.170   -1.170
         26a   Afboeken boekwaarde bestaande verlichting                                       858
         26b   Besparing als gevolg van verduurzaming openbare verlichting                    -185     -222     -261
         26c   Toevoeging reserve duurzaamheid                                                 185      222      261
         27    Extra ondersteuning raadsvergaderingen                                  50       50       50       50
         28    Klussendienst                                                           25       25       25       25
               Totaal                                                               2.071    1.938    1.080    1.080




                                                                                                                   11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Perspectiefnota 2024-2027

         1. Bijstelling garantieprovisie Gevudo/HVC
         De garantstellingsprovisie die jaarlijks wordt ontvangen wordt lager als gevolg van de daling de schulden van
         HVC waar de gemeente garant voor staat.

         2. Schuttersplein (herstel verzakking via MJOP)
         Het schoolplein zakt meer dan gemiddeld en zal moeten worden hersteld. Dit is een onvoorziene
         omstandigheid, de totale herstelkosten worden geraamd op € 1,8 mln. (€ 1,5 mln. excl. btw). Hiervoor wordt
         een (extra) beroep gedaan op de onderhoudsvoorziening. Het is vervolgens nodig om de jaarlijkse storting te
         verhogen om voldoende middelen beschikbaar te hebben voor toekomstig onderhoud.

         3. Gildenplein (herstel dakbedekking via MJOP)
         Het dak van de school heeft op verschillende plekken last van lekkage en als gevolg daarvan is de
         isolatiewaarde verminderd. Het dak dient daarom eerder dan gebruikelijk vervangen te worden, dit kost ca. € 1
         mln. (€ 850.000 excl. BTW). Dit is een onvoorziene omstandigheid, waarvoor een (extra) beroep wordt gedaan
         op de onderhoudsvoorziening. De jaarlijkse storting in de voorziening moet vervolgens worden verhoogd.

         4. Brede school Dalemplein (exploitatie, onderhoud en MJOP)
         Brede school Dalemplein was tijdens de laatste vaststelling van het MJOP nog niet opgeleverd en dus nog niet
         meegenomen in het MJOP. Met deze aanvraag wordt ook de exploitatie van dit pand structureel toegevoegd
         aan de begroting.

         5. Toenemende licentiekosten
         In de ICT-sector zijn de tarieven voor met name de licenties meer dan gemiddeld gestegen waardoor de ICT-
         budgetten niet meer voldoende zijn om de dienstverlening op het gewenste niveau te houden.

         6. Kosten verzekeringen
         De verzekeringspremies zijn de afgelopen jaren meer gestegen dan de indexering van de budgetten.

         7. Kosten accountant
         De kosten van de nieuwe accountant zijn bij de aanbesteding hoger uitgevallen waardoor verhoging van de
         budgetten noodzakelijk is.

         8. Digitale toegankelijkheid overheid van kracht (Europese wetgeving)
         In Nederland willen we dat openbare voorzieningen toegankelijk zijn voor iedereen. Niet alleen bijvoorbeeld
         gebouwen en het openbaar vervoer, maar ook overheidswebsites. Daarom is digitale toegankelijkheid
         belangrijk, én verplicht voor alle overheidsinstanties. Om te voldoen aan deze wettelijke verplichting moeten
         wij als overheidsinstantie zorgen dat onze websites en apps voldoen aan de wettelijke toegankelijkheidseisen.
         Om hier een slag in te slaan, is eenmalig een budget van € 18.000 benodigd.

         9. Graaf Reinaldschool 1e inrichting olp meubilair (hvp2024)
         In verband met de groei van het aantal leerlingen op de Montessorischool heeft het schoolbestuur OVO recht
         op een wettelijke normvergoeding voor de eerste aanschaf onderwijsleerpakket en meubilair. Deze leerlingen
         staan ingeschreven bij de Graaf Reinaldschool.

         10. Omgevingswet, uitvoeringscapaciteit
         De Omgevingswet vereist dat we op een nieuwe manier digitaal gaan samenwerken. Hiervoor heeft iedere
         gemeente een aantal applicaties nodig (€ 22.000). Naast ICT vraagt de invoering van de Omgevingswet ook
         om extra uitvoeringscapaciteit in de vorm van een regelanalist en een functioneel beheerder.




         12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Perspectiefnota 2024-2027

         11. Minimabeleid
         Alle inwoners met een inkomen tot 130% van het sociaal minimum kunnen gebruik maken van de
         minimaregelingen en bijzondere bijstand. De uitgaven voor de individuele inkomenstoeslag, collectieve
         ziektekostenverzekering en de kinderopvang op grond van een sociaal medische indicatie stijgen omdat
         hiervan meer gebruik wordt gemaakt en omdat de inflatie sterk is toegenomen. Avres, die het minimabeleid
         voor de gemeente Gorinchem uitvoert, voorziet dat deze hogere uitgaven structureel zullen zijn.

         12. Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU)
         Veel maatschappelijke en organisatorische vraagstukken zijn voor alle gemeenten gelijk. Als gemeenten slim
         samenwerken op deze collectieve opgaven, houden gemeenten tijd en geld over voor zaken die lokaal
         belangrijk zijn. Daarom is op initiatief van de VNG de GGU gestart. Via de GGU en het bijbehorende fonds
         GGU spreken gemeenten standaarden af, kopen gemeenten samen in en werken gemeenten samen aan
         nieuwe diensten en producten. Denk bijvoorbeeld aan de Informatiebeveiligingsdienst, de gezamenlijke inkoop
         van ICT en telefonie, het Ketenbureau i-Sociaal Domein en het GGI-netwerk, een beveiligd landelijk
         datanetwerk voor gemeenten. Elke gemeente draagt bij aan dit fonds.

         13. Ontwikkeling SPUK Sport
         Ondanks de geluiden dat er een alternatief in het leven wordt geroepen of tot voortzetting wordt besloten voor
         de regeling Specifieke Uitkering Stimulering Sport, loopt deze regeling formeel per eind 2023 af. Daarom
         houden wij (vooralsnog) rekening met het feit dat wij de verwachte en geraamde btw-teruggave voor 2024 niet
         zullen ontvangen.

         14. Groot onderhoud Peterbrug, Visbrug en Korenbrug
         Uit de schouw in 2021 blijkt dat de drie bruggen over de Linge in het hart van het centrum toe zijn aan een
         grote onderhoudsbeurt. Om de Peterbrug, de Visbrug en de Korenbrug weer op het gewenste kwaliteitsniveau
         te brengen is in 2024 een eenmalig budget van € 674.000 benodigd.

         Ontwikkelingen GR'en

         15. Veilig - thuis dienst Gezondheid & Jeugd
         Voor Veilig Thuis wordt een extra inwonerbijdrage gevraagd in verband met de autonome groei van het aantal
         meldingen. Deze bijdrage is voor het uitbreiden van de ondersteunende functie van het uitvoeringsproces. De
         hiermee gepaarde lasten bedragen € 100.000. Aangezien Veilig Thuis voor een deel wordt gefinancierd middels
         een subsidie van centrumgemeenten, zal een deel van de kosten worden verlegd naar de centrumgemeenten
         (€ 17.600). Dit betekent regionaal een structurele bijstelling van de inwonerbijdrage van € 82.400. Het aandeel
         voor Gorinchem hierin is € 8.000.

         16. Veiligheidsregio structurele meerkosten
         De meerkosten voor de Veiligheidsregio komen voort uit de verhoging van de gemeentelijke bijdrage voor het
         effect nieuwbouw kazerne Papendrecht. Deze verhoging is met ingang van 8 december 2022 ingegaan. Op
         8 februari 2021 is ingestemd met het bijgestelde meerjarig investeringsprogramma. Hieraan gekoppeld is de
         stijging van de gemiddelde kapitaallasten. Het aandeel voor Gorinchem is € 21.000.




                                                                                                                     13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Perspectiefnota 2024-2027

         Overige ruimtevragers

         17. Ontwikkeling bezwaar en beroep belastingen (no cure no pay)
         Het aantal bezwaren is de afgelopen jaren toegenomen, waarbij met name de professionele bezwaarmakers
         met zogeheten "no cure no pay"-constructies mensen verleiden om bezwaar te maken tegen de vastgestelde
         WOZ-waarde; de grondslag van de gemeentelijke onroerendezaakbelasting (ozb). Deze bezwaarmakers doen
         vervolgens een beroep op een wettelijke onkostenvergoeding. Door de enorm gestegen aantallen, passen de
         vergoedingen niet meer binnen de geraamde budgetten.

         18/19. Lokale heffingen (kwijtscheldingen) en verwerking in tarieven belastingen
         Door de toegenomen kosten voor levensonderhoud, doen meer mensen een beroep op kwijtschelding. Het
         budget voor kwijtschelding bij de afvalstoffenheffing dient omhoog te worden bijgesteld. Deze zullen worden
         gedekt door de tarieven van de lokale heffingen.

         20. Uitvoering WOZ/BAG
         De gemeente voert de Basisregistratie Adressen Gebouwen (BAG). Deze registratie biedt ook een belangrijke
         grondslag voor de gemeentelijke woz-administratie. Dat is de basis voor de oplegging van de
         onroerendezaakbelasting. De komende tijd wordt extra ingezet op het actualiseren van deze administraties.
         Dit is nodig om de ozb-aanslagen met de juiste grondslagen op te kunnen leggen.

         21. Gastvrije Waaldijk (drempels)
         De dijkweg wordt na de dijkverzwaring compleet opnieuw aangelegd volgens het programma GastVrijeWaalDijk
         (GVWD). Dit betekent dat alle gebruikers hier welkom zijn en zich als gast dienen te gedragen. Om dit voor
         snelverkeer af te dwingen zijn er op de bestaande dijkweg al verkeersdrempels aangelegd. Echter dit aantal
         en de locaties zijn onvoldoende om de maximale snelheid op dit traject af te dwingen. Om deze reden hebben
         zowel externe als intern partijen bekeken wat noodzakelijk is. Niet alleen om de snelheid te beperken maar ook
         zorg te dragen dat de politie kan handhaven, wat nu niet het geval is. Om deze reden zijn er op het traject van
         Gorinchem tot Vuren extra verkeersdrempels ingetekend. Het waterschap vernieuwt de weg en legt het aantal
         bestaande drempels terug, de gemeente is verantwoordelijk voor het extra deel.

         22a-c. Verduurzaming Vastgoed
         In het kader van project verduurzamen gemeentelijk vastgoed worden investeringen gepland in diverse
         gebouwen. De verduurzamingsmaatregelen leiden tot een lager energieverbruik en tot lagere kosten. Samen
         met de gebruikers wordt bezien op welke wijze de gerealiseerde (financiële) besparingen kunnen worden
         ingezet om deze in de toekomst weer in te kunnen zetten voor nieuwe maatregelen. Deze netto besparingen
         vloeien terug naar de reserve duurzaamheid.

         23. Verhogen werving- en selectiebudget
         De huidige arbeidsmarkt vergt meer tijd en energie om geschikte werknemers aan de gemeente te verbinden.
         Het huidige budget is niet meer toereikend.

         24. Meerjarenonderhoudsplan Buitensport
         Het MJOP Buitensport is geactualiseerd. Als gevolg van inflatie en eisen van sommige sportbonden nemen de
         kosten toe en zal er meer moeten worden gedoteerd om de buitensportfaciliteiten op het huidige niveau te
         handhaven.




         14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Perspectiefnota 2024-2027

         25a/b. Lokaal/regionale inzet Hervormingsagenda
         Op 2 juni 2021 zijn er afspraken gemaakt tussen het Rijk en de VNG over een Hervormingsagenda voor het
         Jeugdstelsel. Deze afspraken volgen op de arbitrage-uitspraak van de Commissie van Wijzen. Tegenover de
         afbouw van de rijksmiddelen staan de maatregelen uit de hervormingsagenda die moeten leiden tot een
         (financieel) houdbaar stelsel en dus een besparing. De verwachting is dat dit in 2024 t/m 2026 ook zo zal gaan.
         De gemeente Gorinchem is, in de lijn van de komende Hervormingsagenda, sinds 2022 al gestart is met een
         aantal lokale maatregelen. Deze maatregelen lopen ook in 2024 en verder gewoon door. De eerste resultaten
         zijn positief. De dekking van deze maatregelen wordt verondersteld te komen uit de extra middelen jeugd, die
         hiervoor bedoeld zijn. Als er geen extra middelen komen vanuit het Rijk, zal binnen de begroting van de
         gemeente Gorinchem dekking gevonden moeten worden om uitvoering te kunnen geven aan deze maatregelen

         26a/b/c. Afboeken boekwaarde bestaande verlichting ten behoeve van vervanging door LED-verlichting
         We vervangen in een periode van 2024-2027 waar mogelijk de lampen van onze buitenverlichting door LED-
         lampen. Hiermee leveren wij een bijdrage aan onze klimaatdoelstellingen door het energieverbruik met 78%
         te verminderen en de onderhoudskosten af te laten nemen. De restantboekwaarde van de huidige verlichting
         boeken we versneld af. Met het realiseren van de energiezuinige verlichting, ontstaat een jaarlijks
         exploitatievoordeel (zowel voor onderhoud als voor energiekosten). Dit voordeel wordt toegevoegd aan de
         reserve duurzaamheid, waarmee we sparen voor toekomstige duurzaamheidsmaatregelen.

         27. Extra ondersteuning raadsvergaderingen
          Het aantal ontmoetingen van de raad is de afgelopen jaren toegenomen. Ook is de tijdsinvestering van de
         ambtelijke ondersteuning voor elke ontmoeting toegenomen. Zo wordt er bijvoorbeeld. extra inzet gevraagd
         voor het streamen van de ontmoetingen. Om de dienstverlening in de huidige vorm te kunnen blijven aanbieden
         binnen de wettelijke kaders zoals bijvoorbeeld de arbeidstijdenwet, is uitbreiding van de formatie voor
         ondersteuning van de raad(svergaderingen) noodzakelijk. De kosten hiervoor bedragen € 50.000 op jaarbasis.

         28. Klussendienst
         Het ledenaantal van de Klussendienst groeit snel, met 55 nieuwe leden in de eerste drie maanden van 2023.
         Verwacht wordt dat het aantal leden in 2023 de 1.000 zal overschrijden. Het aantal klussen neemt ook toe. De
         stichting heeft momenteel onvoldoende financiële middelen vanwege gestegen kosten en een grotere vraag
         naar klussen. De huidige bezetting is gebaseerd op het ledenaantal van 2018, waardoor leden vaak moeten
         wachten op hulp. Een verhoging van de subsidie is essentieel om het werk voort te zetten, meer mensen te
         bereiken en de druk op de professionele zorg te verminderen. Met ingang van 2024 vragen wij € 25.000 om
         een verhoging van de subsidie mogelijk te maken.




                                                                                                                     15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Perspectiefnota 2024-2027


         3          Spaarsystemen
         In aanloop naar deze perspectiefnota is met de gemeenteraad gesproken over de uitdagingen op het gebied
         van de gemeentelijke investeringen. Daarbij is ook toegelicht, dat het wenselijk is om op verschillende
         onderdelen te sparen voor toekomstige investeringen. Met uitsluitend de ruimte voor investeringen vanuit het
         investeringsplafond, kunnen we de ambities voor de stad niet realiseren. Voor de onderdelen mobiliteit,
         infrastructuur, onderwijshuisvesting en duurzaamheid richten we daarom een spaarsysteem of bouwen het
         bestaande spaarsysteem verder uit. We hebben ook gekeken naar de reeds gevormde reserve Sociaal Domein
         en naar de algemene reserve.

         Mobiliteit en infrastructuur
         We sparen via de reserve infrastructuur. Het huidige spaarsysteem hiervoor bestaat uit het jaarlijks toevoegen
         van (eventuele) positieve jaarrekeningsaldi op grondexploitaties aan deze reserve. Daarnaast benutten we een
         eventuele onderuitputting op de kapitaallasten, doordat investeringsbudgetten eerder zijn gevormd dan dat
         feitelijk tot uitvoering wordt overgegaan. De saldi op de kapitaallastenbudgetten worden aan het einde van het
         jaar of bij de turap toegevoegd aan de reserve.

         We voegen hieraan toe het systeem om eventuele overschotten op de algemene reserve, nadat bepaald is of
         de weerstandsratio op orde is, jaarlijks af te romen. We romen af tot een weerstandsratio van factor 2, zodat
         er ook nog ruimte blijft om de algemene reserve voor andere doeleinden in te zetten. En zo blijft er voldoende
         ruimte om wijzigingen in de risico-inschatting op te vangen. We gebruiken de overschotten op de algemene
         reserve voor mobiliteit en infrastructuur en onderwijshuisvesting en voegen dezen toe aan die reserves op basis
         van de verdeling 50%-50%. Vanzelfsprekend houden we hierbij rekening met de impact op de gemeentelijke
         schuldenomvang.

         Onderwijshuisvesting
         Voor onderwijshuisvesting bestond nog geen spaarsysteem. In het volgende hoofdstuk is een nieuwe
         investeringsreeks opgenomen van € 1 mln. per jaar, die binnen het investeringsplafond past. Hiermee sparen
         we dus voor de investeringen in de komende jaren. Naar het voorbeeld van infrastructuur creëren we een
         reserve onderwijshuisvesting waarop eventuele onderuitputting van de kapitaallasten jaarlijks wordt
         toegevoegd. Verder worden alle (netto-)opbrengsten van herontwikkellocaties van voormalige
         schoolgebouwen toegevoegd aan deze reserve, voor de komende jaren gaat het dan vooral om de locatie van
         het huidige Gilde, de Lange Slagenstraat en Stalkaarsen.

         Ook aan de (nieuwe) reserve onderwijshuisvesting voegen jaarlijks vanuit (eventuele) overschotten in de
         algemene reserve 50% van dit overschot toe.

         Duurzaamheid
         We investeren de komende jaren in diverse verduurzamingsprojecten, zoals de verduurzaming van het
         gemeentelijk vastgoed en het realiseren van LED-lampen in de openbare verlichting. Het is de bedoeling dat
         hieruit substantiële besparingen voortkomen op de energielasten. Waar we zelf de gebruiker van de panden
         zijn, komt deze besparing geheel ten goede van de gemeente, maar we zullen ook kijken naar panden waar
         andere gebruikers in zitten en hoe de investeringskosten en besparingen uiteindelijk verdeeld worden. Wat er
         per saldo overblijft wordt jaarlijks toegevoegd aan de reserve duurzaamheid. Bij de openbare verlichting zijn
         we natuurlijk zelf eigenaar en afnemer van de energie, deze netto besparingen worden geheel toegevoegd aan
         de reserve.




         16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Perspectiefnota 2024-2027

         Reserve sociaal domein
         Na de decentralisatie van het sociaal domein in 2015 van de rijksoverheid naar gemeenten is de beleidslijn
         geformuleerd "middelen voor het sociaal domein, blijven beschikbaar voor het sociaal domein". Vanwege de
         onzekerheden die de nieuwe taken met zich meebrachten en de (aanzienlijke) korting die op de rijksbudgetten
         werd doorgevoerd bij decentralisatie, was het verstandig om een financiële buffer te vormen. Eventuele saldi
         op het (programma) sociaal domein, worden aan het einde van ieder jaar verrekend met deze reserve. In de
         afgelopen jaren is deze reserve opgelopen tot een bedrag van € 9,1 mln.

         Vanuit de provinciale voorschriften rondom structureel begrotingsevenwicht wordt er toegezien op de mate
         waarop structurele lasten met structurele baten worden gedekt. Reserves worden gezien als incidentele
         dekkingsmiddelen. Dat betekent dus ook dat wanneer er structurele aanpassingen binnen het sociaal domein
         nodig zijn, dat hiervoor geen beroep gedaan kan worden op de reserve. Er wordt dan een beroep gedaan op
         de algemene (structurele) ruimte binnen het meerjarenperspectief. Als deze verhoging van de budgetten aan
         het einde van het jaar onbenut bleef, werd ook deze ruimte weer toegevoegd aan de reserve sociaal domein.

         Nu we zien dat de omvang van de reserve de afgelopen jaren vooral is toegenomen en dat ook de druk op de
         beschikbare (incidentele) ruimte voor investeringen toeneemt, hebben we gekeken naar de benodigde omvang
         van deze reserve. Hierbij willen we zowel voldoende ruimte hebben om onverwachte tegenvallers op te vangen
         maar ook voldoende ruimte om te investeren in het sociaal domein. Een omvang van de reserve van € 5 mln.
         is op dit moment voldoende. Daarbij voegen we ook de komende jaren de (eventuele) overschotten toe aan
         de reserve. We stellen daarom voor om eenmalig het bedrag boven deze € 5 mln. vanuit de reserve sociaal
         domein over te hevelen naar de algemene reserve, om van daaruit betrokken te worden bij de integrale
         afweging in deze perspectiefnota.

         Algemene reserve
         Jaarlijks bezien we bij de jaarstukken hoe de weerstandsratio zich verhoudt tot het door de raad vastgestelde
         kader (tussen de 1,4 en 2). Wanneer de ratio hoger is dan de factor 2, wegen we bij de eerstvolgende
         perspectiefnota af hoe we omgaan met dit surplus. De belangrijkste onderdelen van het weerstandsvermogen
         zijn de algemene reserve en de begrotingssaldi. Het heeft de voorkeur om de begrotingssaldi vrij inzetbaar te
         houden, immers kan er gedurende het jaar een beroep worden gedaan op dit saldo. Daarbij zou het onwenselijk
         zijn als door de inzet van een gedeelte van het saldo de weerstandsratio door de ondergrens zakt. Bij de
         algemene reserve kijken we zowel naar de totale omvang van de reserve, als naar het effect op de schuldpositie.
         In de in 2021 gepresenteerde aanpak van de schuldpositie is uitgegaan van een algemene reserve van ca. € 27
         mln. Zolang de algemene reserve tenminste boven dit bedrag blijft, kan er een beroep worden gedaan op de
         ruimte daarboven. Indien de inzet van de algemene reserve groter is, dan zal dit direct leiden tot een verhoging
         van de schuldpositie en toename van de rentekosten (bovenop het gepresenteerde perspectief bij de begroting
         en jaarrekening).

         Op basis van de hiervoor geschetste ontwikkelingen (vrijval vanuit de reserve Sociaal Domein) en met het
         jaarrekeningresultaat over 2022 van € 3,5 mln., kan er een bedrag van € 7,6 mln. worden ingezet voor de
         investeringsopgave die in deze perspectiefnota is opgenomen. Dit past binnen de kaders zoals hierboven
         beschreven.

         Verder is het voorstel vanaf volgend jaar bij iedere perspectiefnota, een eventueel overschot op de algemene
         reserve te reserveren voor mobiliteit en infrastructuur enerzijds en onderwijshuisvesting anderzijds op basis
         van een verdeling 50%-50%. Deze ruimte wordt dan ook feitelijk overgeheveld naar de desbetreffende
         bestemmingsreserves (tot een weerstandsratio van 2).




                                                                                                                      17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Perspectiefnota 2024-2027


         4          Investeringen
         In dit hoofdstuk gaan we in op de investeringsopgave voor de komende jaren. In aanloop naar deze
         perspectiefnota is een beeld geschetst van de uitdagingen op het gebied van de investeringen, in relatie tot de
         oplopende rentekosten door de sterk gestegen marktrente.

         Zwembad
         Er is in deze perspectiefnota nog geen investeringsvoorstel opgenomen voor het zwembad. Er loopt een
         onderzoek naar de mogelijkheden rondom het renoveren van het Caribabad of het bouwen van een nieuw
         zwembad. Het college vindt een zwemvoorziening voor Gorinchem (en de regio) van groot belang. We creëren
         met deze perspectiefnota financiële ruimte voor deze investering. Besluitvorming hierover staat gepland in de
         gemeenteraadsvergadering van september, waarbij er een keuze te maken is uit de verschillende scenario's.
         Zowel vanuit de begrotingssaldi als binnen het investeringsplafond, resteert hiervoor ruimte die we in het
         raadsvoorstel zullen betrekken.

         Groot Podium
         Ook onderschrijft het college het belang van een groot podium voor de stad. Er wordt er toegewerkt naar de
         besluitvorming hierover. Daarvoor is reeds een investeringsbudget opgenomen in huidige
         (meerjaren)begroting. De inhoudelijke keuzes die op dit dossier worden gemaakt, zullen van invloed zijn op de
         hoogte van het benodigde investeringsbudget. In deze perspectiefnota houden we alvast rekening met een
         bijstelling van het huidige investeringsbudget met € 1 mln., omdat door de gestegen bouwkosten er steeds
         minder met het vastgestelde budget van € 7 mln. kan worden gerealiseerd. In aanloop naar het voorstel over
         toekomst van De Nieuwe Doelen, zal duidelijk worden wat er te realiseren is en welke investeringsbedragen
         daarbij horen.

         4.1        Investeringsplafond
         Het investeringsplafond heeft als doel de omvang van de gemeentelijke schuldpositie af te bouwen en daarmee
         het renterisico te beperken. Met het oog op de reeds geplande investeringen uit de begroting 2023 voor de
         komende jaren (indicatief € 100 mln.) en de daarmee oplopende schuldpositie voor de korte termijn, is het
         noodzakelijk om bij nieuwe investeringen waar mogelijk gebruik te maken van bestaande/alternatieve
         dekkingsbronnen, zodat een verdere oploop van de schulden wordt voorkomen.
         Bij de Perspectiefnota 2021 is het investeringsplafond vastgesteld op € 5 mln. per jaar. Wanneer dit plafond
         bereikt is, zijn investeringen alleen financieel haalbaar wanneer er dekking beschikbaar is voor de initiële
         investering. Conform de gemaakte afspraken, wordt het investeringsplafond jaarlijks geïndexeerd. In de
         volgende paragrafen is dit verder cijfermatig gepresenteerd en afgezet tegen de aangevraagde
         investeringsbedragen.




         18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Perspectiefnota 2024-2027


         4.2        Dekkingsbronnen voor investeringen
         Voordat we ingaan op de nieuwe investeringen voor de komende jaren, gaan we in deze paragraaf in op diverse
         reserves die de afgelopen jaren zijn gevormd en in hoeverre deze ruimte bieden voor de opgaven in deze
         perspectiefnota.

         Reserves duurzaamheid en infrastructuur
         De afgelopen jaren zijn er diverse reserves gevormd met als doel ruimte te creëren voor (toekomstige)
         investeringsopgaven. Hierbij gaat het dan hoofdzakelijk om de reserve infrastructuur en de reserve
         duurzaamheid. Deze reserves zijn nog niet volledig beklemd voor concrete investeringen. We stellen daarom
         voor om de niet beklemde ruimte in deze reserves (€ 4 mln. vanuit de reserve infrastructuur en € 2,8 mln.
         reserve duurzaamheid) in te zetten voor de investeringsvoorstellen in deze perspectiefnota. Zoals hiervoor
         beschreven werken we ondertussen ook aan het weer vullen van de reserves voor toekomstige investeringen.

         Algemene reserve
         Bij de jaarrekening 2022 is de omvang van de weerstandsratio bepaald. Voor een belangrijk deel wordt deze
         ratio bepaald door de omvang van de algemene reserve. Een tweede belangrijk onderdeel hiervan is de
         beschikbare begrotingsruimte in het meerjarenperspectief. In de jaarrekening kwam de weerstandsratio uit op
         2,19. Wanneer het saldo van de jaarrekening 2022 aan de algemene reserve wordt toegevoegd en € 4,1 mln.
         vanuit de reserve sociaal domein wordt overgeheveld, komt deze uit op 2,55. Dit is (ruim) boven de vastgestelde
         bandbreedte van 1,4 tot 2.

         Het is mogelijk om een bedrag van € 7,6 mln. vanuit de algemene reserve te betrekken bij de nieuwe
         investeringen, waarbij de weerstandsratio binnen de door de raad vastgestelde bandbreedte blijft, maar ook
         zonder dat de schuldpositie (extra) oploopt. Bovendien blijven dan de meerjarige begrotingssaldi vrij
         beschikbaar voor inzet in deze PPN of op een later moment.

         In het investeringsoverzicht in de volgende paragraaf is bij de verschillende investeringen opgenomen op welke
         wijze deze van dekking zijn voorzien.




                                                                                                                     19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Perspectiefnota 2024-2027


         4.3        Investeringsvoorstellen
         De financiële ruimte voor het doen van investeringen staat de komende jaren onder druk. De in 2021 ingezette
         weg om de gemeentelijke schulden te verlagen, betekent dat er een beperking zit op de ruimte om nieuwe
         investeringen te doen. Maar ook de meerjarenbegroting staat onder druk. Er zijn de nodige onzekerheden over
         de rijksfinanciering vanaf 2027. En tegelijk zien we ook dat het voor de stad nodig is om te blijven investeren,
         om de aantrekkelijkheid en leefbaarheid van de stad te borgen of te verbeteren. We zoeken daarom steeds
         naar de balans van de noodzakelijkheid van investeringen en de financiële mogelijkheden.

         In onderstaand overzicht is opgenomen welke investeringsruimte er vanuit de huidige meerjarenbegroting nog
         beschikbaar is binnen het investeringsplafond en welke nieuwe investeringsvoorstellen we doen voor de
         komende jaren. Waar mogelijk gebruiken we (eerst) bestaande dekkingsbronnen zoals bestaande reserves
         zoals toegelicht in de vorige paragraaf, om het beslag op de investeringsruimte zoveel mogelijk te beperken.

         Voor het integraal onderwijshuisvestingsprogramma kiezen we voor de variant "sparen". Dat komt erop neer
         dat we eerst de benodigde investeringsmiddelen bij elkaar sparen en de investering pas uitvoeren op het
         moment dat de financiële ruimte het toelaat.

         In 2024 is het investeringsplafond bereikt. Dat betekent dat we voor de nieuwe investeringen in dat jaar kijken
         naar aanvullende dekkingsbronnen. Hieronder is te zien op welke wijze deze investeringen van dekking zijn
         voorzien. Daarmee passen ze ook binnen de afgesproken kaders rondom het afbouwen van de schuldpositie.




         20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Perspectiefnota 2024-2027

         Nr.     Investeringen (bedragen x € 1.000)                        2024         2025          2026         2027
                 Beschikbare investeringsruimte Begroting 2022                 0        4.047        4.399        5.486
                 Indexatie investeringsruimte (3%)                                        121          132          165
                 Restant ruimte afgesloten investeringen 2022               517
                 Totaal investeringsbudget                                  517         4.168        4.531        5.651


         1       Onderwijshuisvesting IHP
         a       Indexatie lopende investeringen                            576
         b       Spaaropgave                                                            1.000        1.000        1.000
         c       Gymcapaciteit                                             1.450        2.000
         2a      Top tien fietsknelpunten                                   400           300          300
         2b      Dekking reserve infrastructuur                             -400         -300         -300
         3a      Herinrichting Mollenburgseweg                                                         250
         3b      Dekking reserve infrastructuur                                                       -250
         4a      Verbeteren fietsvoorzieningen langs de Nieuwe Hoven                                 1.000        1.000
         4b      Dekking reserve infrastructuur                                                     -1.000       -1.000
         5a      Verduurzaming vastgoed                                    1.831          578                       375
         5b      Dekking reserve duurzaamheid                             -1.831         -578                      -375
         6a      Aankoop voormalig belastingkantoor                         p.m.
         6b      Verkoop voormalig belastingkantoor                         p.m.
         7       Beschoeiingen en kades                                    1.629        2.220
         8       Vervanging brug Haagje                                     140
         9       Verhoging investeringsbudget De Nieuwe Doelen                          1.000
         10      Verduurzaming openbare verlichting (LED-verlichting)       522           522          522          522
         11      Zwembad                                                                              p.m.


                 Autonome ontwikkelingen
         12      Investeringen ICT                                                                                  361
         13      Vervangingsplan inventaris                                                                         103
         14a     Investeringen GRP                                                                      85        1.130
         14b     Dekking vervangingsvoorziening                                                        -85       -1.130
         15      Openbare verlichting                                                                                56
         16      Straatmeubilair                                                                                     95
         17      Verkeersborden                                                                                      43
         18      Speelruimteplan                                                                                    212
         19      Vervangen voertuigen en materiaal                                                                  139
                 Subtotaal investeringen                                   4.317        6.742        1.522        2.531
                 Dekking uit surplus Algemene reserve                     -3.800       -3.800
                 Ruimte in investeringsplafond                                 0        1.226        3.009        3.120


         1a/1b/1c. IHP onderwijsinvesteringen
         Voor de renovatie van het schoolgebouw Herman de Ruijterstraat 30 en voor de interne verbouwing van het
         Omnia College voor het ‘inhuizen’ van Yulius Lingewaal College zijn in een eerder stadium
         investeringsbudgetten beschikbaar gesteld. Gelet op de gestegen bouwprijzen/inflatie is een prijsindexatie voor
         zowel de renovatie als voor de verbouwing van € 288.000 benodigd, in totaal dus € 576.000.




                                                                                                                     21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Perspectiefnota 2024-2027

         De komende jaren wordt een forse investeringsopgave voor de onderwijshuisvesting verwacht. In het
         raadsvoorstel Integraal Huisvestingsplan onderwijs 2023 – 2038 hebben wij u een indicatie gegeven van de
         kosten voor het uitvoeringsplan 2023-2026 en geïnformeerd over de manier waarop wij u de verschillende
         onderwijsinvesteringen voor zullen leggen en hoe wij om willen gaan met de dekking hiervan in de toekomst.
         De komende jaren zullen we hiervoor verschillende financiële instrumenten en dekkingsbronnen in moeten
         zetten. In deze perspectiefnota zijn deze mogelijkheden uitgewerkt. Vanaf 2025 reserveren we hiervoor, binnen
         de kaders van het investeringsplafond, jaarlijks een bedrag van € 1 mln. voor investeringen in
         onderwijshuisvesting.
         Als gevolg van de uitvoering van de 1e fase beroepencampus dient ook de benodigde gymcapaciteit op orde
         te zijn. Door de komst van het nieuwe Gilde en de verdere ontwikkeling van de beroepencampus onderzoeken
         we wat dit betekent voor de toekomstige capaciteitsbehoefte voor bewegingsonderwijs in dit scholengebied.
         Hiervoor is eerder al € 1,6 mln. (inclusief indexering) beschikbaar gesteld. Wij verwachten voor een nieuwe
         gymnastiekaccommodatie € 3,45 mln. extra nodig te hebben.

         2a/2b Top tien fietsknelpunten
         De komende jaren wordt de top tien fietsknelpunten aangepakt. De kosten hiervan worden gedekt uit de reserve
         infrastructuur.

         3a/3b. Herinrichting Mollenburgseweg
         De Mollenburgseweg wordt opnieuw ingericht. De investering wordt gedekt uit de reserve infrastructuur.

         4a/4b. Verbeteren fietsvoorzieningen langs de Nieuwe Hoven
         De fietsvoorzieningen langs de Nieuwe Hoven worden vernieuwd en veiliger gemaakt. Ook hiervoor zetten we
         de reserve infrastructuur in.

         5a/5b. Verduurzaming vastgoed
         We verduurzamen de komende jaren het gemeentelijk vastgoed. Hiervoor zetten we de reserve duurzaamheid
         in.

         6a/6b Aankoop voormalig belastingkantoor
         In uitvoering van de motie van de gemeenteraad verwerven we het voormalig belastingkantoor en we verkopen
         dit ook weer voor verdere ontwikkeling, waardoor dit per saldo geen effect heeft op het investeringsplafond.

         7. Beschoeiingen en kades
         De benodigde vervangingsinvesteringen Civiele werken onder punt 7 en 8 zijn wel opgenomen in het
         meerjarenonderhoudsplan Bruggen en Kunstwerken, maar hiervoor zijn nog geen financiële middelen
         beschikbaar gesteld. Zoals wij in de I&O-behandeling van de Motie Kapitaalgoederen (4 november 2022) met
         u hebben afgesproken, hebben wij voor de kunstwerken, bruggen en beschoeiingen geïnventariseerd welke
         op korte termijn vervangen moeten worden. Deze vervangingen leggen wij nu via deze perspectiefnota voor.

         Voor de vervanging van de keerwand Dr. J.M. den Uylstraat/ Dr. W. Dreesstraat is in 2024 een
         voorbereidingsbudget van € 605.000 benodigd en in 2025 een vervangingsbudget van € 2,22 mln. De kade
         van de Stationsweg en dan met name het kwelscherm langs het Kanaal van Steenenhoek verkeert in slechte
         staat. Het herstel van de kade vraagt in 2024 een investering van € 389.000. De beschoeiingen van De Wetering
         in Dalem hebben het einde van de levensduur bereikt en dienen vervangen te worden. Hiervoor is in 2024 een
         investeringsbudget van € 243.000 nodig. De kades van de Mollenburgseweg en de Valkeniersweg hebben het
         einde van de levensduur bereikt, zijn in slechte staat en leveren in dat geval (val)gevaar op. De vervanging in
         2024 vraagt in 2024 een investering van € 392.000.




         22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Perspectiefnota 2024-2027

         8. Vervanging brug Haagje
         Vanuit de instandhoudinginspectie in 2022 is er naar voren gekomen dat de brug in wijkpark het Haagje het
         einde van de levensduur bereikt heeft. Deze brug verkeert in slechte staat en dient in 2024 vervangen te worden.
         De kosten worden geraamd op € 140.000.

         9. Verhoging investeringsbudget De Nieuwe Doelen
         Vooruitlopend op de uitkomsten van het onderzoek naar het toekomstperspectief voor de Nieuwe Doelen
         houden wij rekening met een extra benodigd investeringsbudget van € 1 mln. voor de compensatie van de
         toegenomen materiaalprijzen, gevolgen inflatie en krapte op de bouwmarkt, etc.

         10. Verduurzaming openbare verlichting (LED-verlichting)
         Voor de vervanging van de lampen van onze buitenverlichting door LED-lampen in de periode van 2024-2027
         is jaarlijks een investeringsbudget van € 522.000 benodigd. Hiermee leveren wij een bijdrage aan onze
         klimaatdoelstellingen door het energieverbruik met 78% te verminderen en de onderhoudskosten af te laten
         nemen. Zie ook de toelichting bij de overige ruimtevragers, onder punt 26.

         11. Zwembad
         De afgelopen maanden is er gewerkt aan verschillende scenario's rondom de toekomst van het zwembad. In
         de I&O van 17 mei is de gemeenteraad hierover geïnformeerd. Afhankelijk van de keuze die gemaakt wordt
         uit de verschillende scenario's zal duidelijk worden wat de investeringsopgave is en wat de consequenties zijn
         voor de jaarlijkse exploitatie. Na het zomerreces wordt een voorstel aan de gemeenteraad voorgelegd, inclusief
         de financiële consequenties.

         12 t/m 19 Autonome ontwikkelingen
         Het meerjareninvesteringsprogramma (MIP) bevat een aantal reguliere vervangingsinvesteringen zoals
         openbare verlichting, straatmeubilair, verkeersborden, speelruimteplan, vervangen voertuigen en materieel en
         de investeringen voortkomend uit het speelruimteplan. Hierbij wordt de nieuwe jaarschijf 2027 opgenomen.




                                                                                                                      23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Perspectiefnota 2024-2027


         5          Overige ontwikkelingen
         Naast de nu opgenomen ruimtevragers zijn er diverse andere ontwikkelingen die op termijn mogelijk (meer)
         geld gaan kosten. Hiervoor worden nog geen aanvragen opgenomen in de perspectiefnota of begroting, maar
         mogelijk komen deze onderwerpen in de loop van het jaar, bij de begroting 2024 of een volgende
         perspectiefnota opnieuw aan de orde.

         Wmo
         In de loop van 2023 verwachten we goed inzicht te hebben in de financiële impact van de nieuwe
         inkoopafspraken voor zowel Huishoudelijke Ondersteuning als Begeleiding. 2023 is het eerste jaar dat de
         inkoopafspraken volledig van toepassing zijn. We houden rekening met structurele stijging van de uitgaven.
         Deels door verdere groei van het aantal gebruikers, verder als gevolg van hogere tarieven als gevolg van
         indexering (door CAO-afspraken en inflatie). Als gemeente dienen we reële tarieven te hanteren. In de Turap
         2023 kunnen we de eerste inzichten delen, mogelijk in combinatie met een eerste voorstel om tussentijds bij
         te ramen. Bij de jaarrekening 2023 hebben we het beste beeld van de structurele kostenontwikkeling.

         Het gebruik van de MolenHopper is nog steeds niet terug op het oude niveau van voor de corona-periode. De
         gebruikscijfers vertonen wel weer een stijgende lijn. Bij de Turap 2023 verwachten we eenmalig een
         substantieel bedrag af te ramen. De prognose voor 2024 is nog onzeker, het gebruik in 2023 is daarvoor een
         belangrijke indicator.

         Het kabinet werkt aan een inkomensafhankelijke eigen bijdrage voor Wmo voorzieningen. Verwachte
         ingangsdatum is 1 januari 2026. Mogelijk drukt een inkomensafhankelijke eigen bijdrage in de toekomst de
         groei van het gebruik van Wmo voorzieningen. De eventuele meeropbrengst van eigen bijdrage, zal worden
         verrekend met een lagere rijksbijdrage. Dit heeft per saldo geen budgettair effect.

         Minimapas/stadspas
         In de loop van 2023 verwachten we een goed beeld te hebben van het doel en de financiële impact van een
         stadspas. Deze stadspas is voor alle inwoners, maar zal ook de mogelijkheid hebben om specifieke regelingen
         aan inwoners met een laag inkomen aan te bieden. 2023 is het jaar dat we dit gaan onderzoeken en
         inventariseren. In de Turap 2023 hopen we de eerste inzichten te delen, mogelijk in combinatie met een eerste
         voorstel om tussentijds bij te ramen. Bij de jaarrekening 2023 hebben we het beste beeld van de structurele
         kostenontwikkeling

         Concordiabrug
         In 2026 start Provincie Zuid Holland (PZH) met de vervanging van de Concordiabrug omdat deze brug aan het
         eind van haar technische levensduur is. De werkzaamheden zullen doorlopen tot medio 2027. PZH is gestart
         met de voorbereidingen.

         Omdat deze brug voor zowel de gemeente Gorinchem als PZH van groot belang is, is het noodzaak dat tijdens
         het vervangen van de oude brug er een permanente oeververbinding gemaakt wordt in de vorm van een
         tijdelijke brug. Voor PZH ligt het belang bij de vaarweg, voor de gemeente Gorinchem zijn dit de economische
         en maatschappelijke (bereikbaarheid en veiligheid) belangen voor inwoners en passanten.

         Voor aanpassingen in de tijdelijke situatie heeft PZH een verzoek aan de gemeente Gorinchem gedaan voor
         het mee financieren van de tijdelijke verbinding voor 50% van de kosten. De kosten van de vervanging van de
         Concordiabrug zijn geheel voor PZH.




         24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Perspectiefnota 2024-2027

         Het ontwerp van de tijdelijke brug en de direct aanliggende infrastructuur is in voorbereiding en het daarmee
         gemoeide bedrag is nog niet vastgesteld. De kosten van een mogelijke bijdrage voor deze voorzieningen
         kunnen worden verdeeld over de jaren 2026 en 2027.

         Opdrachtverstrekking Sociaal Team 2024 e.v.
         Media juni start een aanbestedingsprocedure ten behoeve van de opdrachtverstrekking Sociaal Team per
         1 januari 2024. Ons uitgangspunt is dat de kostenontwikkeling in lijn blijft met de bestaande subsidieafspraken
         maar we houden rekening met financiële risico’s. Vanwege indexeringen maar ook vanwege nu al voorzienbare
         uitbreiding van taken. Ook kan een aanbesteding financieel effect hebben. De omvang van de meerkosten is
         op dit moment niet kwantificeerbaar.

         Zwembad en energielasten Stichting Gorinchemse Sportaccommodaties
         In 2022 heeft de gemeenteraad ingestemd met het ondersteunen van SGS voor de hogere energieprijzen.
         Hiervoor is een reserve ingesteld, waaruit de nadelige gevolgen van de nieuwe energietarieven in 2023
         gecompenseerd kunnen worden. Inmiddels is er meer zicht op tegemoetkomingen van het Rijk, de
         exploitatieresultaten van SGS en is er sprake van een daling van de energieprijzen. Na het zomerreces wordt
         een voorstel aan de gemeenteraad voorgelegd over de toekomst van het zwembad. Daarbij wordt de relatie
         gelegd met het effect van deze ontwikkelingen op de gevormde reserve.




                                                                                                                     25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Perspectiefnota 2024-2027


         6              Bijlagen
         6.1            Bijgestelde investeringsplanning
         In deze bijlage is een overzicht opgenomen van de investeringen die in de tijd verschoven zijn. De financiële
         gevolgen daarvan zijn in het meerjarenperspectief opgenomen.

         Onderstaande tabel bevat de investeringen die in de tijd verschoven zijn, waardoor incidentele ruimte vrijkomt.

                                                                                                  planning
                                                               Investeringsbedrag    planning     uitgaven       start
         Omschrijving (bedragen x € 1.000)                     (netto)               uitgaven was wordt          afschrijving
         Uitbreiding parkeergarage Kweeklust                                 3.604          2023         2025            2026
         Voorzieningengebouw Kriekenmarkt                                    2.015        tm 2023      tm 2024           2025
         Herinrichting Banneweg 2019 *                                       1.795        tm 2023      tm 2025           2026
         Mobiliteit 2020                                                       450          2023         2024            2025
         Mobiliteit 2021 *                                                   1.360          2023         2026            2027
         Mobiliteit 2022 *                                                   1.010          2024         2026            2027
         Mobiliteit 2023*                                                   15.564        tm 2025 2026 en 2027           2028
         Mobiliteit 2023*                                                    7.051        tm 2026        2027            2028
         Cultuurhuis 2019                                                    5.600          2023         2025            2026
         Cultuurhuis inrichting 2019                                         1.400          2023         2025            2026
         Herinrichting Haarsekades*                                          2.350        tm 2023      tm 2024           2025
         Herinrichting banneweg Stadhuisplein en Piazza                        750        tm 2026      tm 2025           2026
         Riviercruisevaarsteiger                                               550          2023         2024            2025
         G-Noord station                                                     2.376        tm 2024      tm 2027           2028
         G-Noord: infra halte G-Noord overweg/ nwe Haarweg                   3.155        tm 2025      tm 2027           2028
         G-Noord: aanpassing haarweg/opwaardering Vlietskade                   275        tm 2025      tm 2027           2028
         IHP Yulius VO huisvesting JP Waale*                                 1.000          2023       tm 2024           2025
         IHP Vo Yulius Lingewaal college*                                      750          2025         2024            2025
         Verbouwing Hoefslag 6 t.b.v. I_lab*                                   676          2023         2024            2025
         Inrichting Hoefslag 6 t.b.v. I_lab*                                   125          2023         2024            2025
         Openbare ruimte t.b.v. I_lab*                                         450          2023         2024            2025
         Vestingplan 2020 Bastion VIII                                         150        tm 2023      tm 2024           2025
         Meekoppelkans Ravelijn*                                               311        tm 2023      tm 2024           2025
         Meekoppelkans Woelsewaard parkeren*                                    68        tm 2023      tm 2024           2025
         Meekoppelkans Woelsewaard struinpad*                                   36        tm 2023      tm 2024           2025
         Openbare ruimte Gorinchemse martelaren*                               220          2023         2024            2025
         Caribabad chloor- en zuurvat*                                         150          2023         2024            2025
         VW transporter 2023                                                    48          2023         2024            2025
         Ontstopper 2023                                                        59          2023         2024            2025
         Hitachi 2023                                                           36          2023         2024            2025
         VW transporter 2023 (2)*                                               36          2023         2024            2025
         Uitbreiding en verbouwing Elzenhof*                                    50          2023         2024            2025
         Hard en software 2023 *                                               479          2023         2024            2025
         Vervangingsplan inventaris 2022                                       112          2023         2024            2025




         26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Perspectiefnota 2024-2027

                                                                                                        planning
                                                                  Investeringsbedrag       planning     uitgaven          start
         Omschrijving (bedragen x € 1.000)                        (netto)                  uitgaven was wordt             afschrijving
         Vervangingsplan inventaris 2023*                                            179        tm 2023            2025           2026
         Warmtenet stadhuis*                                                       1.092        tm 2023         tm 2025           2026
         Totaal                                                                   55.332
         * De afschrijvingslasten van deze investeringen worden geheel of gedeeltelijk gedekt vanuit de afschrijvingsreserve.




                                                                                                                                     27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Perspectiefnota 2024-2027


         6.2         Uitgangspunten
         Met het vastleggen van de uitgangspunten voor het opstellen van de Begroting geeft de raad aan met welke
         percentages, indexeringen, etc. de in de begroting opgenomen budgetten, tarieven en dergelijke worden
         aangepast en doorgerekend, om op basis daarvan een zo reëel mogelijk (begrotings)perspectief te kunnen
         schetsen. De volgende uitgangspunten zijn gehanteerd:

         1. CAO-loonstijging: CAO aanhouden, vooralsnog wordt gerekend met een stijging van de loonkosten van
         8,5%;
         2. Prijsstijging: 3,0% conform raming CPB;
         3. Ten aanzien van gesubsidieerde instellingen een stijging van 5,75% aanhouden;
         4. Voor de tarieven voor onroerende en roerende zaakbelasting, precariobelasting, leges (voor zover niet aan
         een maximum gebonden), begrafenisrechten en marktgelden geldt het gemiddeld indexcijfer 5,75%;
         5. Voor de tarieven voor leges (dienstverlening) ten aanzien van:
         - drank en horeca worden in 2024 alleen trendmatig verhoogd net als alle andere tarieven.
         - evenementenvergunning: het tarief structureel bepalen op 15% (= € 532) van de kostprijs bij evenementen
         met een commercieel karakter;
         -evenementenvergunning met een maatschappelijk karakter: geen kosten in rekening brengen;
         6. Tarieven rioolbelasting, afvalstoffenheffing: tariefsontwikkeling op basis van kostendekkendheid;
         7. Tarieven voor parkeren: voor 2024 uitgaan van tariefstijgingen van 10%;
         8. Tarieven Veerdienst en Lingehaven: de tarieven jaarlijks te verhogen met het prijsindexcijfer voor
         gezinsconsumptie van het CPB;
         9. Ten aanzien van het tarief naheffingsaanslag parkeerbelasting het wettelijk maximumtarief aanhouden;
         10. Huren woningen: uitgaan van de mogelijkheden en richtlijnen uit de circulaire Huurprijsbeleid 1 januari 2023
         t/m 30 juni 2024 van het min. BZK;
         11. Huren niet-woningen: de bepalingen terzake uit de gesloten huurovereenkomsten volgen (wat in de regel
         neerkomt op een tariefsontwikkeling op basis van de CPI-index alle huishoudens);
         12. De rekenrente is bepaald op 1,3%;
         13. De rente voor de grondexploitatie is bepaald op 1,04%;
         14. De targetrente wordt niet gebruikt;
         15. Raming aantal inwoners per 1 januari 2024: 38.611;
         16. Raming aantal woonruimten per 1 januari 2024: 17.862;
         17. Indexatie van nog niet gestarte investeringen 3%;
         18. Meerjarenonderhoudsplannen worden niet geïndexeerd.

         Toelichting

         1. CAO-loonstijging
         De huidige CAO loopt van 2 januari 2023 tot en met 1 januari 2024. De gemiddelde loonsverhoging in 2023 is
         9,1%, terwijl we 3,6% hebben begroot over 2023. We houden in deze perspectiefnota rekening met een stijging
         de totale loonsom met 8,5% in 2024. Dit percentage bestaat uit een correctie van 5,5% (9,1%-3,6%) en een
         raming van 3% over 2024.

         2. Prijsstijging
         Wij stellen voor om vooralsnog, conform raming van het Centraal Plan Bureau (CPB), een prijsstijging van 3%
         voor de 'wmo' en 'overige prijsgevoelige budgetten' te hanteren en een inflatiecorrectie toe te passen over
         2022/2023. De inflatiecorrectie wordt pas inzichtelijk in de meicirculaire en daarna pas financieel verwerkt. Ligt
         in lijn met de compensatie die wij als gemeente krijgen van het Rijk en die door het Rijk kenbaar wordt gemaakt
         in de meicirculaire 2023. Deze inflatiecorrectie zal na bekendmaking worden verwerkt.




         28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Perspectiefnota 2024-2027

         3. Gesubsidieerde instellingen
         Subsidies worden gebruikelijk geïndexeerd met de door het CPB geprognosticeerde percentages voor loon-
         en prijsstijgingen. Uit analyse van de systematiek blijkt dat we grofweg zo’n 50% van de totale subsidies
         toekennen aan de looncomponent en 50% aan de prijscomponent. In het kader van eenvoud en transparantie
         stellen wij voor om gesubsidieerde instellingen met 5,75% te compenseren (het gemiddelde van 8,5% voor
         lonen en 3% voor prijsstijgingen). De inflatiecorrectie over 2022/2023 heeft uiteindelijk ook effect op dit
         percentage.

         4. Diverse tarieven
         Voor de diverse tarieven hanteren we een indexcijfer van 5,75%.

         5. Tarieven voor leges (dienstverlening)
         De tarieven van evenementen met een commercieel karakter worden trendmatig verhoogd. Bij evenementen
         met een maatschappelijk karakter worden geen leges in rekening gebracht gezien het maatschappelijke doel
         van verbinding en ontmoeting van de Gorcumse inwoners.

         7. Indexatie voor parkeren
         De parkeertarieven zijn de afgelopen jaren niet aan het inflatiepercentage aangepast. In 2019 heeft de laatste
         tariefswijziging plaatsgevonden. De parkeerinkomsten bestaan uit opbrengsten van parkeergarages en
         straatparkeren (belasting). Wij stellen voor om de parkeertarieven voor 2024 te indexeren.

         Daarnaast stellen we voor om de bezoekersregeling aan te passen. Vanwege de digitalisering is de
         bezoekersregeling nu omgerekend 21 cent per uur in plaats van een vast (dag)tarief van € 2,50. De digitale
         regeling kent geen minimum tijdsduur. Door het invoeren van een vast starttarief van € 2 en ieder (volgend)
         uur het uurtarief van 21 Eurocent op te nemen is het nog steeds aantrekkelijk om bezoekers te ontvangen
         echter sluit deze regeling beter aan op de regeling van de oude fysieke kaarten. Deze werden verkocht voor
         € 2,50 en ongeacht de parkeerduur op een dag eenmalig inzetbaar.

         12. t/m 14. Rente
         Conform het gestelde in het Treasurybeleid worden jaarlijks bij de Perspectiefnota de diverse rentepercentages
         bepaald. Voorgesteld wordt de rekenrente op 1,3% te stellen. Aan de grondexploitaties dient de werkelijke rente
         te worden toegerekend. Deze rente wordt bepaald op de verhouding vreemd vermogen en totaal vermogen en
         het gemiddelde rentepercentage van de leningenportefeuille. De rente voor de grondexploitatie is 1,04%. De
         targetrente wordt niet gebruikt.




                                                                                                                     29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Gemeente Gorinchem
Stadhuisplein 1
Postbus 108 / 4200 AC Gorinchem
Telefoon: 14 0183
gemeente@gorinchem.nl


gorinchem.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>