<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Memo

Onderwerp                             :    Kaderbrief versus kadernota
Memo aan                              :    Auditcommissie 30 oktober 2023
Memo van                              :    Marjolein Teunissen


Beste leden van de auditcommissie,


Inleiding
Op 11 september sprak u verkennend met elkaar over een kaderbrief versus een kadernota. U heeft
toen gevraagd of ik de memo aan wilde vullen met inhoudelijke reacties uit elke fractie (zie bijlage 1)
en enkele voorbeelden uit andere gemeenten (zie losse bijlagen). Deze nieuwe versie ligt nu voor
zodat u met elkaar de dialoog kunt voeren over dit onderwerp. Afhankelijk van uw besluit zijn er een
aantal vervolgstappen nodig die aan het eind van de memo verwoord staan.


Voorbeelden van andere gemeenten
Er zijn heel veel variaties in Nederland te vinden. Zo heeft gemeente Leiden een kaderbrief van 119
pagina’s, de Provincie Noord-Holland een kaderbrief van 34 pagina’s en Waterschap Hollands Delta
een kaderbrief van 5 pagina’s. In Den Helder heeft men een kadernota van 45 pagina’s, Amersfoort
38 pagina’s en Nederweert 27 pagina’s. Dit maakte het moeilijk om geschikte voorbeelden te vinden.
Desondanks zijn er enkele voorbeelden toegevoegd aan deze memo ter illustratie. Hierin zie je
bijvoorbeeld dat Gorinchem het heel financieel insteekt en Tilburg veel meer vanuit de inhoud.
Papendrecht komt in de buurt van onze kadernota en Brummen relateert weer veel meer aan het
coalitieprogramma. Dit zijn aspecten die u mee kunt nemen in het gesprek over dit onderwerp.


Ter opfrissing: samenvatting vorige memo
De titel van kaderbrief, kadernota, perspectiefnota, perspectiefbrief zegt eigenlijk niets: het gaat
erom welke informatie erin staat die de raad nodig heeft om kaders te kunnen vaststellen. In
algemene zin spreken we van een ‘brief’ als het een kort document op hoofdlijnen is en van een
‘nota’ als er meer details en informatie in staat. Maar er zijn in het land vele variaties bekend. De
wet- en regelgeving schrijft slechts twee verplichte P&C producten voor: begroting en jaarrekening.
In Molenlanden staat in de financiële verordening dat er ook een kadernota en tussenrapportages
opgeleverd worden.


Op dit moment werken wij met een kadernota. In deze kadernota staan de maatschappelijke opgaven
(1e W-vragen) en financiële ontwikkelingen per programma benoemd, het financieel
meerjarenperspectief, de uitgangspunten van de begroting en meerjarenraming en de reservepositie.
De doorkijk naar de financiële ontwikkelingen van de komende 10 jaar wordt als bijlage toegevoegd.
De eerste W-vraag (wat willen we bereiken?) staat centraal. De tweede W-vraag (wat gaan we ervoor
doen?) is alleen uitgewerkt als er sprake is van nieuwe ontwikkelingen, politieke speerpunten en/of
significante budgettaire wijzigingen. De derde W-vraag (wat mag het kosten?) wordt kort beantwoord

                                                                                                        1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                                        2


als er sprake is van nieuw beleid en/of bestuurlijk relevante ontwikkelingen. Mede door de uitvraag
op deze drie vragen wordt onze kadernota ook wel de ‘begroting-light’ genoemd.


Een kaderbrief richt zich in principe alleen op nieuwe ontwikkelingen en voorliggende keuzes daarin.
Raadsleden kunnen op basis daarvan zichzelf de kaderstellende vraag stellen: wat willen we bereiken
het komende jaar? Er staan in principe geen cijfers in (exploitatie, reserves, voorzieningen), geen
meerjarige financiële ontwikkelingen en geen uitgangspunten voor de begroting in een kaderbrief.
Een kaderbrief richt zich puur op de koers en de ‘stip op de horizon’. De uitwerking (en financiële
haalbaarheid en realiseerbaarheid) blijkt bij de begroting.


Zowel het gebruik van een kaderbrief als een kadernota hebben verschillende voor- en nadelen. Zo
kan een kaderbrief de raad helpen bij het debatteren op hoofdlijnen en geeft een kaderbrief minder
werkdruk voor de ambtelijke organisatie. Maar een kaderbrief kan ook dusdanig abstract zijn, dat er
bij de begroting een heel ander beeld te zien is en dat roept de vraag op in hoeverre de raad wel
kaders kan vaststellen op basis van een kaderbrief.


Dit dilemma leidde op 11 september binnen de auditcommissie tot de afspraak om in de fracties de
volgende vragen te bespreken:


1.    Welke informatie heeft u nodig om kaders te stellen?:
      -    Heeft u de uitwerking van de meicirculaire nodig om kaders te kunnen stellen?
      -    Heeft u een uitwerking van de W-vragen nodig om kaders te stellen? Zo ja, welke W-vraag
           vindt u dan het belangrijkste?
      -    Heeft u inzicht in de meerjarige financiële positie nodig om kaders te kunnen stellen?
      -    Heeft u investeringsoverzichten nodig om kaders te kunnen stellen?
      -    Heeft u een overzicht van reserves en voorzieningen nodig om kaders te kunnen stellen?
 2.       Sommige raadsleden gaven aan de huidige kadernota op onderdelen te mager qua informatie te
          vinden: Mist u iets in de huidige kadernota en zo ja, wat dan?
 3.       Wanneer wilt u de Algemene Beschouwingen voeren? Bij het stellen van de kaders, al dan niet in
          een kaderbrief of kadernota, of bij de begroting?
 4.       Wilt u de planning wijzigen? Stel dat u besluit tot een kaderbrief waarin de meicirculaire niet
          verwerkt zit, dan zou u ervoor kunnen kiezen de kaderbrief in mei in de raad vast te stellen.


Opbrengst uit de fracties
De afzonderlijke reacties zijn toegevoegd in bijlage 1. Het is goed om die integraal te kunnen lezen
omdat het input oplevert voor het gesprek in de auditcommissie.
Als rode draad haal ik er het volgende uit:
Er is een voorkeur voor een tussenvariant waarbij de huidige kadernota teruggebracht wordt in
informatie en lengte, de planning hetzelfde blijft (dus samen met zomernota en jaarrekening) en het
voeren van algemene beschouwingen plaatsvindt bij de kadernota. Het risico van een tussenvariant is
wel dat het voor niemand voldoet. Daarom is het noodzakelijk om scherp af te spreken wat er wel en
niet in de tussenvariant opgenomen wordt aan informatie.


Ter bespreking in auditcommissie
Nadat u van gedachten hebt gewisseld over de verschillende reacties uit de fracties en de
meegestuurde voorbeelden, is het belangrijk om in een heldere opdracht aan het college mee te
geven waar de kadernota uit moet bestaan.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                    3




Hiertoe is onderstaande voorzet opgesteld:
   •   De Kadernota 2024:
          -   Bestaat uit:
          -   De eerste twee W-vragen (wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen) voor
              alleen nieuw beleid;
          -   Verwerking begrotingen GR-en;
          -   De verwerking van de meicirculaire;
          -   De uitgangspunten van de begroting.
   •   De kadernota wordt in de raad tegelijk besproken met jaarrekening en zomernota.
   •   De algemene beschouwingen vinden plaats bij de kadernota.


Wat staat er niet meer in?
Om er een kadernota ‘light’ van te maken, worden de volgende zaken niet meer opgenomen:
   -   De eerste W-vragen (wat willen we bereiken) voor bestaand beleid;
   -   de reservepositie.


Bespreekpunten:
   1. Wel of niet het financieel meerjarenperspectief in de kadernota opnemen? In dat geval is het
       namelijk ook noodzakelijk om de derde w-vraag (wat mag het kosten) uit te werken. En dat
       betekent weer dat het grotendeels de huidige kadernota benadert.
   2. Wel of niet de doorkijk naar de financiële ontwikkelingen voor de komende 10 jaar toevoegen
       (als bijlage)? Deze afspraak is namelijk bij de vorige wijziging van de kadernota gemaakt en
       zou dan nu teruggedraaid worden. Als de doorkijk wel in de kadernota blijft, benadert het
       grotendeels de huidige situatie.



Vervolg
Indien u besluit tot een kadernota zoals hierboven voorgesteld, hoeft u niet de verordening aan te
passen of het college te vragen om met een raadsvoorstel te komen. U kunt dan volstaan met het
college te vragen een RIB aan de raad te sturen over de gewijzigde opzet van de kadernota 2024.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                                     4


Bijlage 1: Opbrengst uit de fracties

Progressief Molenlanden:
N.a.v. De auditcommissie en het verzoek om de vragen die jij opgesteld hebt hieronder mijn
antwoorden(zover ik deze kan overzien).


De meicirculaire vind ik wel belangrijk om als uitgangspunt te hebben. Dit geeft zicht op de financiële
ruimte die er is.
De belangrijkste vraag is wat willen we bereiken. Hier moet de raad zich het eerste over uitspreken.
Hierna komt de vraag wat gaat dit kosten. Hier dient de nadere afweging gemaakt te worden.
De meerjarige financiële positie is van belang om te kunnen beoordelen wat de ruimte is. Dit vind ik
persoonlijk belangrijker dan de mei circulaire.
Van belang is welke financiële ruimte is er(meerjarig) Dit bepaalt waarover we kunnen besluiten.
Mocht deze er niet of beperkt zijn dan de vraag waar kunnen we/ willen we op bezuinigen.
Overzicht reserves en voorzieningen bepalen zoals eerder aangegeven de speelruimte.


De vraag m.b.t. Algemene beschouwingen kan mi. Op 2 momenten. Vraag is hoe je de
beschouwingen wilt inrichten. Zoals we het nu doen vind ik weinig tot geen politieke keuzes terug in
de beschouwingen. Dit kan in mijn ogen ook bij de begroting.


CDA:
In de Auditcommissie spraken we af het voorstel Kaderbrief/Nota in de fractie te bespreken.
Dat hebben we met de CDA fractie woensdag jl gedaan.
De voorkeur gaat uit naar de kadernota.


ChristenUnie
1. Welke informatie heeft u nodig om kaders te stellen?:
Met name de ‘wat willen we bereiken’ vragen per programma maar dan wel zo concreet mogelijk.
        - Heeft u de uitwerking van de meicirculaire nodig om kaders te kunnen stellen?
         niet zozeer nodig voor de kaders, wel voor de begroting vanzelfsprekend
        - Heeft u een uitwerking van de W-vragen nodig om kaders te stellen? Zo ja, welke W-vraag vindt u
        dan het belangrijkste?
        de hoofdlijnen van nieuw/ander beleid, dus de uitwerking van ‘wat gaan we ervoor doen’ (zeg maar de
        eerste 18 pagina’s van de huidige Kadernota, waarin de tabelletjes met de kosten op dat moment
        overbodig zijn)
- Heeft u inzicht in de meerjarige financiële positie nodig om kaders te kunnen stellen?
         ja.
        - Heeft u investeringsoverzichten nodig om kaders te kunnen stellen?
         nee, kan bij begroting
        - Heeft u een overzicht van reserves en voorzieningen nodig om kaders te kunnen stellen?
        nee, kan bij begroting
        De vraag is wel met welke financiële kaders de KN/KB dan wordt vastgesteld. Welke financiële
        uitgangspunten geven we mee om de begroting op te stellen en op welk niveau. ‘Mag/moet er
        meer/minder naar programma x, y, z’ bijvoorbeeld, of ‘er moet xx.xxx euro meer naar opgave y in
        programma z’. Ik zou graag daar de discussie ook over willen voeren met elkaar in de AC. Helemaal
        geen financiële kaders lijkt me geen goed idee namelijk…

2. Sommige raadsleden gaven aan de huidige kadernota op onderdelen te mager qua informatie te vinden:
Mist u iets in de huidige kadernota en zo ja, wat dan?
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                                        5


Als nieuw/ander beleid wordt voorgesteld moet het effect ervan zo specifiek mogelijk worden weergegeven,
zodat de kaders daarvoor ook zo scherp mogelijk kunnen worden meegegeven.

3. Wanneer wilt u de Algemene Beschouwingen voeren? Bij het stellen van de kaders, al dan niet in een
kaderbrief of kadernota, of bij de begroting?
Algemene Beschouwingen blijven bij de kadernota, omdat we dan met elkaar de politieke verschillen duidelijk
naar voren kunnen brengen. De begroting is een uitwerking van de democratisch tot stand gekomen
kadernota, waarbij de financiële keuzes daaruit vervolgens in het begrotingsdebat kunnen worden
‘bedebatteerd’.

4. Wilt u de planning wijzigen? Stel dat u besluit tot een kaderbrief waarin de meicirculaire niet verwerkt zit,
dan zou u ervoor kunnen kiezen de kaderbrief in mei in de raad vast te stellen.
dat hangt af van de discussie over het laatste punt bij vraag 1. immers, de mei-circulaire biedt financieel
inzicht.

Conclusie: Kaderbrief+ of Kadernota-. Welke kant het opvalt laat ik afhangen van het gesprek met elkaar.

Doe mee!
Ik heb zojuist in de fractie van Doe Mee beide varianten besproken maar zoals verwacht wilde men graag een
tussen variant.
Wel een kadernota, maar wel op hoofdlijnen en financiële paragraaf. Meicirculaire graag meenemen inden
mogelijk en gelijktijdig met zomernota is heel fijn.
Nadelen kaderbrief worden ook gezien: te abstract en te weinig financiële onderbouwing en te vroeg in het
jaar ( over het algemeen) waardoor de laatste financiële gegevens nog niet zijn meegenomen.

VVD
Voor de VVD fractie is (en was het eerlijk gezegd al) helder hoe wij hiernaar kijken. Onze reactie/antwoorden
zijn in groen.

    1. Welke informatie heeft u nodig om kaders te stellen?:
    - Heeft u de uitwerking van de meicirculaire nodig om kaders te kunnen stellen? Nee. Dit is voor ons
       niet noodzakelijk voor het stellen van goede kaders.
    - Heeft u een uitwerking van de W-vragen nodig om kaders te stellen? Zo ja, welke W-vraag vindt u dan
       het belangrijkste? In principe niet. Al begrijpen wij wel dat een uitwerking van de deze W-vragen kan
       helpen bij het vormen van een beeld van lopende projecten, investeringen en onze financiële positie
       als gemeentelijke organisatie. Wij denken echter dat veel hiervan ‘dubbel’ werk is en het verschaffen
       van dit inzicht bij de begroting beschouwen wij dan ook als voldoende.
    - Heeft u inzicht in de meerjarige financiële positie nodig om kaders te kunnen stellen? Dit inzicht is
       natuurlijk nodig, zeker ook als bepaald moet worden of een investering, gegeven de dillema’s die
       voorliggen ook de best mogelijke besteding van gemeenschapsgeld is. Dit kan wat ons betreft ook in
       een aparte RIB worden verstrekt.
    - Heeft u investeringsoverzichten nodig om kaders te kunnen stellen?
       Ik verwijs hierbij graag naar het vorige antwoord.
    - Heeft u een overzicht van reserves en voorzieningen nodig om kaders te kunnen stellen?
       Nee, de kaders stellen doen we vooral op basis van wat we belangrijk vinden met elkaar (politiek).
       Financieel technische uitwerking hiervan gebeurt vooral in de begroting.
    2. Sommige raadsleden gaven aan de huidige kadernota op onderdelen te mager qua informatie te
       vinden: Mist u iets in de huidige kadernota en zo ja, wat dan?
       Wij behoren niet tot de groep die iets mist aan de kadernota. Wij vinden dat deze behoorlijk in
       omvang en reikwijdte beperkt kan worden.
    3. Wanneer wilt u de Algemene Beschouwingen voeren? Bij het stellen van de kaders, al dan niet in een
       kaderbrief of kadernota, of bij de begroting? Dat is ons om het even, al zien wij het wel als logisch
       moment om dit te doen bij een kaderbrief/nota. We stellen tenslotte op dat moment kaders voor de
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                                                      6


      Begroting. Alle partijen kunnen in hun besxchouwing dan ook aangeven wat ze belangrijk vinden, waar
      zij graag aan willen werken.
   4. Wilt u de planning wijzigen? Stel dat u besluit tot een kaderbrief waarin de meicirculaire niet verwerkt
      zit, dan zou u ervoor kunnen kiezen de kaderbrief in mei in de raad vast te stellen. Dat zou prima
      kunnen wat ons betreft.




SGP
(nog) niets ontvangen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>