<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                                               onderdelen: het bezoeken van inwoners voor energiebesparingsadvies op
Bijlage 1. – Terugblik over 2023                                               maat, een budget van € 450 voor energiebesparende maatregelen en
                                                                               voor korting op aanschaf van duurzaam witgoed (quick wins) en, zo nodig,
                                                                               het inschakelen van een klussendienst om de maatregelen te realiseren.
                                                                               Inmiddels is zo’n 80% van de doelgroep bereikt en zijn er in 2023 233
Terugblik op uitgevoerde activiteiten in 2023
                                                                               cadeaubonnen voor energiebesparende maatregelen aangevraagd.
Met deze bijlage geven we een terugblik van de uitgevoerde activiteiten
                                                                               Aanvullend heeft Molenlanden voor de huishoudens tussen 120 en 150%
per thema over het afgelopen jaar. Voor de leesbaarheid sluit de
                                                                               van het sociaal minimum ook een dergelijke regeling opgezet. Dit om te
hoofdstukindeling aan bij de hoofdstukindeling van het
                                                                               voorkomen dat deze groep tussen wal en schip valt. Met deze regeling
Uitvoeringsprogramma.
                                                                               kunnen deze huishoudens eveneens een energiebesparingsadvies op
                                                                               maat aanvragen als ook aanspraak maken op een budget van 450 euro
                                                                               voor het nemen van energiebesparende maatregelen. In 2023 zijn er twee
2. Energietransitie – samenhang RES en TVW                                     cadeaubonnen van 450 euro toegekend.
Doel 1: Energiebesparing Inwoners: het doel is om inwoners en                  Energiebesparingsabonnement
organisaties te stimuleren tot energiebesparing en het nemen van
                                                                               In mei 2023 is een nieuw instrument, het Energiebesparingsabonnement
energiebesparende maatregelen zoals het isoleren van gebouwen
                                                                               (EBAB) live gegaan. Met het Energiebesparingsabonnement willen we
en woningen zodat de vraag naar elektriciteit en aardgas                       woningeigenaren helpen met het maken van keuzes en het realiseren van
vermindert.                                                                    grotere energiebesparende maatregelen (zoals isolatie) aan hun woning.
Uitvoeren ‘Regeling Energiearmoede’                                            Dit stimuleren we dit door goede begeleiding en een aantrekkelijk
                                                                               abonnement aan te bieden.
Om huishoudens die te maken hebben met energiearmoede en die het
hardst getroffen worden door de stijgende energieprijzen te                    Het traject start met een telefonisch intakegesprek opgevolgd door goed
ondersteunen, heeft het Rijk in 2022 een aantal maatregelen getroffen.         uitvoeringsgericht advies op maat voor de woning. Hiervan wordt een
Een van de maatregelen is de ‘Regeling Energiearmoede’. Het gaat hierbij       adviesrapport gemaakt en desgewenst wordt ook een advies gegeven
niet om uitkeren van een energietoeslag, maar om meer structurele              inzake de financiering, verkrijgbare subsidies voor de gekozen
ondersteuning aan huishoudens tot 120% van sociaal minimum om                  maatregelen en offerte begeleiding. Bij het aangaan van een abonnement
energie te besparen en daarmee de lasten te verminderen. Het is aan de         wordt ook service garantie en onderhoud geboden.
gemeenten zelf om te bepalen hoe zij de regeling uitvoeren. We hebben          In 2023 zijn er op 21 augustus 3 aanvragen gedaan en één woningopname
in 2022 in Molenlanden gekozen voor een aanpak bestaande uit 3                 voor het opstellen van het maatwerkrapport.

                                                                           1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                                                                 schrijven, in januari 2024 starten we met de oproep en in november
                                                                                 zullen de winnaars bekend gemaakt gaan worden.
Verduurzamingslening en subsidies voor groendaken
                                                                                 Veel belangstelling was er afgelopen jaar voor de regentonactie en
• Verduurzamingslening: In 2023 zijn in totaal 23 leningen door SVn
                                                                                 bomenactie, welke door de gemeente financieel ondersteund worden.
verstrekt.
                                                                                 Deze acties worden komend jaar samen met de Stichting Duurzaam
• Subsidie Groene Daken: Voor het lopende jaar 2023 zijn in totaal 20
                                                                                 Molenlanden voorgezet.
aanvragen voor subsidie ingediend, waarvan wij er inmiddels 9 hebben
verstrekt na aanleg van het groene dak (peildatum augustus 2023).

Week van de duurzaamheid en Duurzaamheidsprijs Molenlanden                       Doel 2: Energiebesparing bedrijven: het doel is het reguleren en
Afgelopen twee jaar hebben we samen met de Stichting Duurzaam
                                                                                 stimuleren van energiebesparing bij bedrijven (en
Molenlanden de Week van de Duurzaamheid en samen met Stichting                   bedrijventerreinen).
BlauwZaam de Duurzaamheidsprijs georganiseerd. Met de prijs en met de            In november 2022 heeft de gemeenteraad ingestemd met het
Week van de Duurzaamheid stimuleren we dat we inspirerende                       raadsvoorstel ‘Advisering bedrijven bij energiebesparing en
voorbeelden en ideeën, die Molenlanden nog duurzamer maken, delen en             energieopwekking’ waarin is voorgesteld om middelen vrij te maken voor
elkaar inspireren om ook in actie te komen.                                      het aanbieden van een energieadviestraject aan bedrijven in
Na evaluatie met de Stichting en de deelnemers zijn we tot de conclusie          Molenlanden. Het uitgangspunt hierbij is dat de deelnemende bedrijven
gekomen dat de inspanningen ten opzichte van het resultaat voor het              50% van de kosten dragen en de gemeente de andere 50%. Het aanbod is
organiseren van de Week niet helemaal in verhouding staat. De Week van           in februari 2023 gecommuniceerd richting de bedrijven en
de Duurzaamheid is vooral bedoeld om de duurzame denkers en doeners              ondernemersverenigingen in Molenlanden. In mei 2023 hadden twaalf
in de kernen zelf initiatieven te laten organiseren. In praktijk bleek de        bedrijven zich gemeld met interesse in het energieadviestraject. Per
organisatie veelal neer te komen op dezelfde (een beperkt aantal)                peildatum van juli 2023 is bij vier bedrijven is het energieadvies ingepland
personen, daarom is besloten om de Week los te laten en hiervoor                 en/of uitgevoerd.
gedurende het jaar door meer aandacht te vragen voor duurzame                    Met bedrijven op bedrijventerrein De Vort in Noordeloos en Schelluinen
activiteiten. Zo zijn er het afgelopen jaar bijvoorbeeld een aantal              West worden verkennende gesprekken gevoerd om samenwerking tussen
workshop van Yuverta geweest, een open tuinen route, lezingen van                bedrijven op het gebied van energieopwekking en energiegebruik tot
Groei en Bloei en pruimen en peren plukken in Arkel. Samen met                   stand te brengen.
Stichting BlauwZaam hebben we besloten om de Duurzaamheidsprijs 2-
jaarlijks te gaan organiseren, dit om de kwaliteit van de inzendingen voor       In samenwerking met de Omgevingsdienst Zuid-Holland-Zuid (OZHZ) zijn
deelname te borgen. Daarnaast verlengen we de termijn om in te                   bedrijfsbezoeken georganiseerd bij koplopers op het gebied van de

                                                                             2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>energietransitie in de gemeente met als doel om de ervaringen van deze           zon-PV is de basis voor stimulerende activiteiten, zoals het faciliteren van
koplopers te delen met andere bedrijven in de gemeente.                          adviestrajecten voor bedrijven of collectieve inkoopacties voor
                                                                                 particulieren. Na vaststelling van het plan van aanpak zijn we begonnen
In het najaar van 2023 wordt de tweede editie van de regionale Duurzame
                                                                                 met de uitvoering van de projecten. Zo hebben we stappen kunnen zetten
Bedrijven Route georganiseerd in samenwerking met OZHZ en het
                                                                                 met de informatievoorziening. Op de websites van beide gemeenten
Platform Duurzame Bedrijven. Hierbij staat kennisdeling tussen bedrijven
                                                                                 kunnen inwoners en bedrijven informatie vinden over
op het gebied van energiebesparing, -opwekking en elektrificatie centraal.
                                                                                 financieringsmogelijkheden, vergunningen en netcapaciteit. Voor zakelijke
In opdracht van de Provincie Zuid-Holland organiseren OZHZ in                    gebruikers hebben we in nauwe samenwerking met Stedin het
samenwerking met Stichting Stimular en Molenlanden in 2023 en 2024               stappenplan ‘Zonnepanelen en netaansluiting voor bedrijven’ uitgewerkt.
een traject voor intramurale zorginstellingen gericht op energiebesparing        Met de monitoringtool ‘Zonnedakje’ monitoren we het opgesteld
en -opwekking en het reduceren van afval. Het traject is gericht op              vermogen zonne-energie in de RES-regio. In 2022 is beleid opgesteld voor
advisering aan en kennisdeling tussen zorginstellingen.                          zonnepanelen bij monumenten en beschermde stads- en dorpsgezichten,
                                                                                 aan dit beleid wordt nu uitvoering gegeven.

                                                                                 Het RES-bod voor grootschalig zon-op-dak is 588 TJ. Daarvan is per 31
3. Energietransitie: Regionale Energiestrategie (RES)                            december 2022 minimaal 153 TJ gerealiseerd (meetmoment was voorjaar
                                                                                 2022). Vanuit reeds toegekende SDE++-subsidies weten we dat er de
Doel 1, Zon: In de RES 1.0 Alblasserwaard gaan we voor het
                                                                                 komende twee jaar minimaal nog 89 TJ aan aanvullende productie
opwekvermogen met zonne-energie van 588 TJ (0,162 TWh) in                        bijkomt (de ‘pijplijn’). Onze resterende ambitie tot aan 2030 is daarmee
2030. Dit bod willen we realiseren in overeenstemming met de                     346 TJ. De afgelopen vier jaar kende zon op dak een gemiddelde jaarlijkse
uitgangspunten van de zonneladder door (volgordelijk) in te zetten               groei van 42%. Als dit groeitempo doorzet dan is ons doel voor zon-op-
op: daken en gevels, bebouwd gebied en landelijk gebied. Het is                  dak (588 TJ) voor 2030 (ruim) binnen bereik. De verwachting is echter dat
onze ambitie om in 2030 50% van de geschikte bedrijfsdaken te                    het groeitempo zal afvlakken, omdat de ‘makkelijkste’ daken het eerst zijn
benutten voor de opwek van zonne-energie.                                        vol gelegd. De resterende grote daken kennen meer uitdagingen, waarbij
                                                                                 actieve inzet vanuit de eigenaren, RES-organisatie en/of andere partijen
In 2022 is een Plan van aanpak zon op dak gericht op verschillende               nodig zal zijn om ook hierop zonnepanelen te realiseren.
doelgroepen uitgewerkt. Daarvoor hebben we in beeld gebracht waar
kansen en belemmeringen in verband met zon op dak bij de doelgroepen             Doel 2, Wind: Tot 2030 willen de gemeenten Gorinchem en
liggen. In deelprojecten zijn voor vier doelgroepen (bedrijven,                  Molenlanden 562 TJ duurzame elektriciteit opwekken door middel
maatschappelijk vastgoed, woningcorporaties en particuliere eigenaren)           van energie uit wind (zowel uit bestaande en vergunde als uit
en voor lokale energiecoöperaties activiteiten uitgewerkt.                       nieuwe windenergie).
Doelgroepengerichte informatievoorziening over relevante aspecten voor

                                                                             3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>In oktober 2022 heeft de raad van Gorinchem besloten dat zij een               wetten en regels wordt gekeken welke plekken in technische zin kansrijk
windpark in zoekgebied Avelingen als onwenselijk beschouwt, vanwege            zijn voor plaatsing van grootschalige windturbines. Voor onderwerpen
het gebrek aan maatschappelijk draagvlak en zorgen over de impact op de        waar op dit moment geen geldende landelijke regels zijn, zoals geluid,
natuur en het landschap, geluidsoverlast en afbreuk aan het aangezicht         worden expertmatige aannames gehanteerd over nieuwe regelgeving en
van de historische vesting. Na dit raadsbesluit heeft de stuurgroep            waar mogelijk bandbreedtes daarin. De verwachting is dat deze exercitie
Avelingen, waarin de gemeente Gorinchem, de provincie Zuid-Holland en          leidt tot een ‘vlekkenkaart’ waarop zichtbaar wordt welke locaties in
het Rijk (in de hoedanigheid van grondeigenaar) deelnamen, op initiatief       technisch zin wel en welke niet kansrijk zijn voor plaatsing van
van Gorinchem het besluit genomen om de pilot in het kader van het             grootschalige windturbines. Hierna zal een proces van ‘trechteren’
Rijksprogramma Hernieuwbare Energie op Rijksgronden te beëindigen.             worden doorlopen, op basis van uitgangspunten van verschillende aard.
                                                                               Op 25 mei 2023 hebben de raden van Gorinchem en Molenlanden
Bestuursovereenkomst
                                                                               gezamenlijk deze uitgangspunten vastgesteld. Uiterlijk eind 2023
Om tegemoet te komen aan de wens van RES-partners Gorinchem,                   beoordelen de RES-partners gezamenlijk of er “reële en haalbare”
Molenlanden en waterschap Rivierenland om naar alternatieve                    alternatieve wind-zoeklocaties zijn gevonden.
windzoeklocaties voor Avelingen te zoeken, is onder begeleiding van NP
                                                                               Kleinschalige windturbines
RES een bestuursovereenkomst vastgesteld tussen de vier RES-partners
en de Rijksoverheid. Deze overeenkomst heeft als doel om waarborgen te         In een motie in de gemeenteraad van Molenlanden (d.d. 13 april 2021) is
bieden dat het windbod in de RES Alblasserwaard tijdig wordt                   het college opgeroepen om een ruimtelijk kader voor kleine windmolens
gerealiseerd én om de gezamenlijke intentie uit te spreken om het              op te stellen. Het college heeft uitvoering gegeven aan deze motie.
windbod op een andere plek dan zoeklocatie Avelingen te realiseren.            Onderzocht is hoe, aanvullend op het huidige kader van het
Voor de gezamenlijke zoektocht naar een of meer alternatieve                   bestemmingsplan, in het buitengebied een breder ruimtelijk kader kan
windzoeklocaties binnen de RES-regio Alblasserwaard wordt uiterlijk tot        worden ontwikkeld, waarmee een bredere groep bedrijven en (groepen)
eind 2023 uitgetrokken. Als er per eind 2023 geen reële en haalbare            inwoners ruimtelijk de mogelijkheid geboden kan worden om kleine
alternatieve windzoeklocaties worden gevonden, dan kan worden                  windmolens te plaatsen. Met behulp van input uit participatie-
teruggevallen op locatie Avelingen als zoeklocatie, omdat deze door de         bijeenkomsten van het Gebiedsplatform Alblasserwaard-Vijfheerenlanden
provincie wel juridisch-planologisch geschikt is gemaakt voor plaatsing        zijn de uitgangspunten voor het op te stellen beleid in januari 2023 door
van een windpark.                                                              de raad van Molenlanden vastgesteld. Vervolgens heeft het college na
                                                                               een tweede participatiebijeenkomst een raadsvoorstel opgesteld, waarin
Windverkenning                                                                 de door de raad gevraagde mogelijkheden voor het verruimen van de
De RES-organisatie Alblasserwaard is een verkenning naar nieuwe                mogelijkheid tot het plaatsen van kleinschalige windturbines is
windzoeklocaties gestart met een technische scan over het hele                 uitgewerkt. Dit raadsvoorstel is medio april vastgesteld. Medio volgend
grondgebied van RES Alblasserwaard, waarin op basis van landelijke             jaar wordt beleid geëvalueerd en indien nodig aangepast.

                                                                           4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Doel 3, Innovatie: Het stimuleren om samen met bewoners, jong en                 Doel 4, Warmte: Het regionaal en bovenregionaal afstemmen van
oud, bedrijven en maatschappelijke organisaties nieuwe kennis te                 warmtevraag en -aanbod, inclusief warmtebronnen, waardoor we
ontdekken en ontwikkelen en deze omzetten naar concrete                          voorkomen dat warmtebronnen dubbel worden ingezet of dat
projecten en programma’s in de regio.                                            kansrijke bronnen niet worden aangewend.
In onze regio kijken we naar innovatie vanuit twee perspectieven: we             De behoefte aan de inzet van duurzame warmtebronnen als alternatief
blijven voortdurend op de hoogte van de laatste innovatieve                      voor aardgas neemt toe. Daarom willen we op regionaal niveau het
ontwikkelingen en wij gaan zelf aan de slag door samenwerkingen aan te           onderzoek hiernaar actualiseren en uitbreiden met een verkenning naar
gaan met kennisinstellingen en regionale koplopers in het bedrijfsleven en       de inzet van groen gas uit mestvergisting. De actualisering van de
het maatschappelijke veld. Daarnaast is er ook veel innovatiekracht te           Regionale Structuur Warmte wordt meegenomen in de herijking van de
vinden bij particulieren. Enkele van die verhalen staan centraal in de           RES.
opgeleverde RES.
                                                                                 OZHZ heeft in opdracht van de gemeente Molenlanden een
Naast het uitvoeren of stuwen van concrete innovatieprojecten in de RES,         haalbaarheidsonderzoek naar de potentie en kansrijkheid van
stellen we een innovatievisie op. Doel ervan is richting te geven aan de         mestvergisting uitgevoerd. Medio 2023 zijn de resultaten gepresenteerd.
inspanningen vanuit de RES op het onderwerp innovatie. Daarnaast                 Voor de herijking van de RES zie de terugblik bij doel 5.
schept het verwachtingenmanagement: wat mag een bedrijf verwachten
van de RES-regio waar het gaat om ondersteuning op innovatie?

Verder is op RES-niveau in voorjaar 2023 een projectleider innovatie             Doel 5, Herijking RES (actualisatie)
aangesteld om het portfoliomanagement van deze innovaties te                     In 2023 ligt de focus op de uitvoering van een verkenning naar
professionaliseren en een meer planmatige innovatie-aanpak op                    alternatieve zoeklocaties voor windenergie Avelingen. Het besluit over
regioniveau uit te werken.                                                       een eventueel alternatief wordt ingebracht in het proces om te komen tot
Medio 2023 is het rapport Energieopslag Alblasserwaard beschikbaar               een actualisatie van de RES 1.0. Deze actualisatie heeft daarom niet
gekomen en gedeeld met de colleges van Gorinchem en Molenlanden. De              plaatsgevonden in 2023, maar zal in 2024 zijn beslag krijgen.
beide gemeenteraden worden door middel van een raadsinformatiebrief
geïnformeerd over het onderzoek. Implicaties van dit rapport volgen in
2024.




                                                                             5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>4. Energietransitie: (Lokale) Warmtetransitie                                   Doel 2: Invullen regierol van de gemeente bij de verkenningen om te
                                                                                komen tot de uitvoeringsplannen om één vijfde van de woningen in
Doel 1: Periodiek monitoren en herijken Transitievisie Warmte: elke             Molenlanden in 2030 verduurzaamd te hebben. Als de gemeente
5 jaar de Transitievisie Warmte actualiseren (verder: TVW), zodat de            ook daadwerkelijk de trekker is, regisseren wij het proces, als een
TVW flexibel blijft voor (mee koppel) kansen en de inwoner houvast              andere partij of stichting dit wil doen, ondersteunt de gemeente en
geeft op welke wijze zijn of haar wijk mogelijk aardgasvrij kan                 bewaakt zij het proces.
worden.
                                                                                Bleskensgraaf
Daarnaast monitoren van de voortgang van het aardgasvrij maken
van de woningen en bedrijfsgebouwen, waardoor we inzicht houden                 In Bleskensgraaf is er een enthousiaste werkgroep gestart met het maken
                                                                                van een dorpsplan om Bleskensgraaf in 2032 Aardgasvrij te maken. Deze
of het tempo voor het aardgasvrij maken van de gemeente volgens
                                                                                werkgroep wordt in het proces ondersteund door Buurkracht. In de eerste
planning loopt.
                                                                                helft van 2023 is de werkgroep vooral bezig geweest met het
De Transitievisie Warmte is in 2021 vastgesteld. Er zijn in 2023 geen           onderzoeken en uitwerken van de scenario’s die zij zien voor
ontwikkelingen geweest die het op inhoud versneld herzien van de TVW            Bleskensgraaf. De tweede helft van 2023 wordt ingezet om het
noodzakelijk maken.                                                             voorkeurscenario te laten toetsen door een deskundig adviesbureau en
                                                                                inhoudelijk verder uit te werken. De werkgroep deelt de uitkomsten van
Wel maken met het nu voorliggende Uitvoeringsprogramma 2024-2025                hun onderzoek met het dorp om te bezien of er draagvlak is voor hetgeen
een bijstelling in de uitvoeringsagenda, waarbij meer woningen worden           ze tot dan toe hebben onderzocht en uitgewerkt. Eind 2023 verwacht de
ondergebracht in het natuurlijk tempo en de middellange en lange                werkgroep een net proces te hebben doorlopen waarbij het dorp goed is
termijn komen te vervallen. Deze aanpassing komt enerzijds doordat de           aangehaakt en een basis voor hun plan gereed te hebben.
meeste woningen in onze gemeente op individueel niveau moeten
worden aangepast. Dit gebeurt voornamelijk op natuurlijke momenten              Hoornaar
(verhuizing, bebouwing of vervangingsmoment van de cv-ketel).
                                                                                In 2023 heeft de gemeente Molenlanden, in overleg met de Dorpsraad
Daarnaast heeft de netbeheerder aangegeven dat, gelet op de
                                                                                Hoornaar, Stichting Buurkracht opdracht gegeven voor het organiseren
netcapaciteit, een verspreide overgang naar all-electric oplossingen goed
                                                                                van een energiebesparingsactie in Hoornaar. Uitgangspunt van de aanpak
haalbaar is ten opzichte van een aanpak waarbij een hele kern de
                                                                                is dat een team van bewoners, onder begeleiding van Buurkracht,
overstap zou maken. In dit laatste geval is de kans op netproblemen zeker
                                                                                gezamenlijk een actie organiseert gericht op een aanbod aan bewoners
aanwezig is.
                                                                                om gezamenlijk energiebesparende maatregelen uit te voeren,
                                                                                bijvoorbeeld in de vorm van isolatiemaatregelen. De kosten van de deze
                                                                                aanpak worden gedragen door het Ministerie van BZK.

                                                                            6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Het voornemen is dat een team bewoners uit Hoornaar, na afloop van              Noot: In Bleskensgraaf volgen we het pad van de werkgroep en voor een
deze energiebesparingsactie, onder begeleiding van Buurkracht gaat              goede informatie-uitwisseling is afgesproken dat we de inhoud van de
starten met het opstellen van een energieplan voor Hoornaar gericht op          quickscan met het dorp delen.
het aardgasvrij maken van het dorp. We merken dat het moeilijk is om
een team van mensen in het dorp te vinden die hiermee aan de slag
willen.                                                                         Inkoopactie warmtepompen, doelgroep woningen met A en B label.
Giessenburg                                                                     Voor woningen gebouwd na 2003 (Energielabel A en B) wordt verkend of
                                                                                het mogelijk is om eind 2023 een inkoopactie te organiseren voor
In Giessenburg is dit jaar net als in 2022 gepoogd om een werkgroep te
                                                                                warmtepompen. Deze woningen hebben de potentie om gemakkelijker
formeren van inwoners die een gedragen plan willen maken voor
                                                                                over te kunnen stappen naar een all-electric oplossing als alternatief voor
Giessenburg om aardgasvrij te worden. Deze groep is per peildatum
                                                                                aardgas. De verwachten is dat een aantal van deze woningen te maken
augustus nog niet geformeerd. Dit najaar wordt een inwonersavond
                                                                                krijgt met een natuurlijk vervangingsmoment van de cv-ketel en hier
gehouden om te bekijken of er mensen zijn uit Giessenburg die met dit
                                                                                willen we op inspelen door te helpen een duurzame overstap te kunnen
thema aan de slag willen.
                                                                                maken.


Nadere verkenning mogelijkheden warmtenetten:
                                                                                Doel 3: Uitvoeren gebiedsuitvoeringsplannen (2024 en verder):
In 2023 heeft Molenlanden HVC opdracht gegeven voor het uitvoeren van           starten van uitvoeringsprojecten van de verkenningskernen en/of
een onderzoek (quickscan) naar de (technische)haalbaarheid van                  buurten/bedrijventerreinen om de woningen en bedrijfsgebouwen
collectieve warmtenetten in de kernen Nieuw-Lekkerland, Arkel,                  aardgasvrij te maken of voorbereidingen daartoe te treffen. Denk
Giessenburg en Bleskensgraaf. Dit zijn de kernen die in de Transitievisie
                                                                                hierbij aan realiseren van een collectieve Warmte Koude Opslag
Warmte zijn aangemerkt als potentieel kansrijk voor een collectief
                                                                                (WKO) met een duurzame warmtebron die de WKO voedt, zoals
warmtenet. Omdat Molenlanden aandeelhouder is van HVC rekent HVC
voor dit onderzoek geen kosten.
                                                                                aquathermie bron of zonthermie bron en deze energie af geeft aan
                                                                                een buurtenergiesysteem/ warmtenet. Een ander voorbeeld is het
Deze quickscans worden gebruikt om met de woningcorporaties in de               breed uitrollen van individuele systemen zoals lucht-/bodem-
kernen in gesprek te gaan om te horen hoe de woningcorporaties aan              warmtepompen.
kijken tegen het aardgasvrij maken van deze kernen.
                                                                                Het realiseren van een uitvoeringsplan duurt gemiddeld vier tot acht
                                                                                jaar afhankelijk van de grootte en complexiteit van het plan. Door te

                                                                            7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>starten in gebieden waar we concrete kansen zien, werken we                    5. Klimaatadaptatie
stapsgewijs naar een aardgasvrije en duurzame gebouwde
omgeving in onze gemeente.                                                     Doel 1: Klimaat adaptief handelen reguleren en borgen in
                                                                               gemeentelijk beleid.
We hebben in 2022 en 2023 gewerkt aan het hebben van de juiste
instrumenten om de uitvoeringsstrategie voor het natuurlijk tempo              Het klimaatadaptatie-overleg is in 2023 concreter geworden door met
gebied te kunnen starten, denk hierbij aan het opzetten van de                 een specifiek doel van de LAS (Lokale Adaptatie Strategie) aan de slag te
Energiebesparingsabonnement (woningeigenaren kunnen het                        gaan. Zo worden meerdere lagen in de organisatie meegenomen op
abonnement namelijk ook afsluiten om een overstap naar een niet-               klimaatadaptatie. Op deze manier wordt klimaatadaptatie een onderdeel
fossiele energiebron mogelijk te maken), het maken van een nieuwe              wat in elk vakgebied terug komt, in plaats van dat het een onderdeel is
website Duurzaamheid en de Handleiding woningverbetering voor doe-             die extra is op je dagelijkse werkzaamheden.
het-zelvers.

Zie ook Doel 2 als voorloper om te komen tot de uitvoeringsplannen.            Doel 2: Meekoppelkansen benutten voor een meer klimaat
                                                                               adaptieve buitenruimte en gebouwen.

Doel 4: Overall gerichte aanpak (met name gericht op                           Er wordt gekeken hoe verschillende kernen vergroend kunnen worden.
bewustwording): Inwoners en bedrijven informeren en stimuleren                 De overtollige verharding wordt bekeken of er een groene plek van
tot het overgaan op alternatieve energiebronnen.                               gemaakt kan worden. Dit geld zowel voor pleinen en verkeersbanden.
                                                                               Eind 2022 heeft Molenlanden een aanvraag ingediend voor ontvangen
Dit jaar is de Duurzaamheidspagina op de website live gegaan, elke 2           van impulsgelden. Daartoe hebben we een lijst opgesteld met
maanden verschijnt de Nieuwsbrief Duurzaamheid. Daarnaast is het               gemeentelijke herontwikkelings- en buitenruimteprojecten waar
Energiebesparingsabonnement gelanceerd en wordt extra energiehulp              klimaatadaptatie als extra element in kan/zal komen bij toekenning van
aangeboden voor diverse doelgroepen. Deze instrumenten bieden                  de subsidie. Deze aanvraag met zeven projecten is volledig goedgekeurd
mensen een basis informatiebron voor als zij geënthousiasmeerd zijn door       en de gelden worden binnenkort uitgekeerd. Voor 2023 hebben we als
de ‘overall gerichte aanpak’ en ook daadwerkelijk stappen willen maken         DPRA-regio een conceptaanvraag liggen. Molenlanden heeft in deze
in het gaan verduurzamen van hun woning. Momenteel wordt er een                aanvraag twee projecten ingediend.
nieuwe campagne voor bewustwording en gedrag uitgewerkt, hiermee
hopen we het onderwerp en de noodzaak hiervan bij de inwoners onder
de aandacht te brengen.



                                                                           8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Doel 3: Samen met partijen klimaat-risicodialogen voeren.                        Molenlanden inwoners een korting aanbieden op deze cursus en met de
                                                                                 input van de collega's de cursus iets aanscherpen voor de inwoners van
De focus van de regio lag afgelopen tijd op de aanvraag van de                   Molenlanden.
impulsgelden. Hierdoor is er geen concreet vervolg gekomen aan
risicodialogen voeren. Halverwege 2023 is er een plan opzet gemaakt met          Begin oktober komt iemand van Samen Klimaatbestendig langs om de
de volledige regio hoe deze klimaat-risicodialogen een vervolg gaan              interne dillema’s aan te kaarten en te bespreken op het gebied van
krijgen.                                                                         klimaatadaptatie. Vraagstukken die spelen gaan voornamelijk over ‘Hoe
                                                                                 kunnen we klimaatadaptatie toepassen in projecten als er nog zoveel
                                                                                 andere (duurzame) ambities zijn?’
Doel 4: bewustwording en vaardigheden bij ambtenaren en bestuur
vergroten.                                                                       Doel 5: stimuleren en faciliteren van inwoners en organisaties in
In 2023 wordt er gemerkt dat de samenwerking tussen vakgebied                    Molenlanden
klimaatadaptatie en andere vakgebieden steeds sneller te vinden zijn.            Zoals in de bullet eerder te lezen is, zijn we dit jaar aangesloten bij
Meerdere vakgebieden vragen om meekoppelkansen als                               Stichting Steenbreek. Zo hebben we persoonlijk promotie materiaal
sparringspartner.                                                                aangevraagd zodat we inwoners konden informeren. Dit is zowel via social
Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid heeft een monitoringstool                      media gegaan als offline kanalen, bijvoorbeeld bij bewoners avonden.
aangeschaft voor bomen en groen. Deze willen we gebruiken om de                  Denk dan aan folders over biodiversiteit, wat een regenton in de tuin kan
versteende kernen aan te pakken en een plan te maken voor groen-                 doen, wat de beste bodem is voor planten etc. Daarnaast liggen er bij
blauwe dooradering in de gemeente.                                               bewonersavonden bloemzaden zakjes op hun privé ruimte te vergroenen
                                                                                 en is Steenbreek bij een aantal inloopavonden geweest. In september bij
In 2023 zijn we aangesloten bij Stichting Steenbreek, om zowel inwoners          de Fokveedag heeft Steenbreek namens de gemeente inwoners te woord
als collega's bewuster te maken wat de positieve effecten zijn van groen.        gestaan over vergroening van de tuin.
Verschillende projecten hebben al aansluiting gevonden bij Stichting
Steenbreek om dit in het gehele traject mee te nemen en inwoners te              Halverwege 2023 is er in samenwerking met Stichting Duurzaam
inspireren.                                                                      Molenlanden en Studio M online de tuincoach opgestart. Hier kunnen
                                                                                 inwoners van Studio M online de ‘Groen Geluk’ cursus volgen tegen een
Daarnaast is halverwege juni een Verbindingsdag geweest voor collega's.          gereduceerd tarief of kunnen ze tuinadvies vragen aan Stichting
Hier is een zelfstandige langsgekomen om collega's mee te nemen in hoe           Duurzaam Molenlanden. 13 collega’s van de gemeente hebben de
je je tuin kan vergroenen. In het verlengde hiervan is een pilot opgestart       mogelijkheid gekregen om de cursus ‘Groen Geluk’ te volgen en feedback
met 15 collega's die in Molenlanden wonen de ‘Groen Geluk’ workshop              te geven hoe de cursus aangepast kan worden zodat de cursus
mochten volgen van haar. Zo kunnen we samen met Stichting Duurzaam               persoonlijker gemaakt kon worden voor de inwoner van Molenlanden.
                                                                             9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Doel 6: Door vertalen van calamiteitenplannen naar fysieke                       Overname ICT VNG en Ministerie van Binnenlandse Zaken georganiseerd
maatregelen                                                                      hebben in hun beleid. In het nieuwe werkplekbeleid is ook opgenomen
                                                                                 dat monitoren, printers (in eigen bezit) en eigen randapparatuur worden
In verband met de focus die in 2023 lag op specifieke meekoppelkansen            gebruikt tot ze niet meer bruikbaar zijn.
voor klimaatadaptatie in zowel gemeentelijke organisatie, projecten, als
inwoners heeft dit doel geen specifiek vervolg gekregen met de                   Bij nieuwe aanbestedingen (onder andere strooi- en maaibestek) wordt er
Veiligheidsregio. Desondanks is er intern wel afstemming geweest over            gekeken hoe circulaire economie een onderdeel kan worden van de
fysieke maatregelen. Zo is er gekeken naar betere borging van                    uitvraag. In 2023 is een Community of Practise voor groendiensten gestart
klimaatadaptatie bij besluitvorming, ontharding van de openbare ruimte           waar Molenlanden bij aangesloten is geweest. Met deze inzichten kan op
in versteende kernen, en is de HIOR (Handboek Inrichting Openbare                het gebied van groen(beheer) in de toekomst (meer) circulaire stappen
Ruimte) doorgelopen hoe klimaatadaptatie hier een betere noot in kan             gezet worden.
krijgen. Deze calamiteitenplannen worden in 2024 weer opgepakt door
zowel regionale samenwerking in de RAS als een lokale aanpak op het
hitteplan van Molenlanden.                                                       Doel 2: Met het invoeren van ‘omgekeerd inzamelen’ de hoeveelheid
                                                                                 restafval laten dalen tot 100 kg (2025), Dit vertaalt zich in de
6. Circulaire Economie                                                           volgende drie doelen:
                                                                                 1.      Grondstoffeninzameling verbeteren.
Doel 1: Het inzetten op circulariteit en afvalpreventie om
afvalproducten te voorkomen                                                      2.      Restafvalinzameling reguleren.

Naar aanleiding van het document met afvalpreventiemaatregelen zijn er           3.      Afval scheiden belonen.
een aantal stappen genomen. Zo is er in de week van Circulaire Economie          In 2023 heeft voornamelijk in het kader gestaan van het informeren van
aandacht besteed aan de nieuwe schoonmaak producten die we gaan                  de inwoner. Zo hebben de inwoners hun milieupas ontvangen met
gebruiken in Bleskensgraaf. Daarnaast zijn er circulaire bekers aanschaft        informatie en zijn alle ondergrondse containers gefaseerd afgesloten in
met het logo van Molenlanden die collega's kunnen gebruiken. Deze
                                                                                 september. In mei is er een bewustwordingscampagne gestart.
bekers zijn als voorsortering op 1 januari 2024 waar eenmalig
plasticgebruik niet meer mag.                                                    Door zoveel mogelijk verschillende onderdelen op te zetten hopen we
                                                                                 zoveel mogelijk doelgroepen aan te spreken. In totaal zijn er drie fases
Ook is de afschrijftermijn van elektronica met het nieuwe werkplekbeleid         opgezet. De eerste fase is van halverwege april tot halverwege mei en
in de gemeente veranderd en verlengd met het Circulair&Fair ICT Pact.            heeft als hoofdtaak aandacht trekken. Deze eerste opzet bestaat uit
Ook overname van deze elektronische producten is meegenomen zoals                filmpjes met het motto ‘opgeruimd staat netjes’. Hierin laten ze

                                                                            10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>verschillende doelgroepen zien met verschillende bezigheden (een feest,         7. Thema-overstijgend: Gedragsaanpassing,
een garage die uitgeruimd moet worden etc.) die hun afval goed
                                                                                Communicatie, Financiën en Monitoring
scheiden. De tweede fase loopt van halverwege mei tot eind juni met het
hoofddoel informeren/ leren en fase drie van halverwege oktober tot eind
december met hoofddoel op weg naar het recycletarief.                           7.1 Gedragsaanpassing

                                                                                Actie brengt verandering
Doel 3: Stimuleren /faciliteren van circulaire initiatieven in                  We informeren inwoners van en bedrijven in Molenlanden over wat er
Molenlanden                                                                     allemaal op hen af komt op het gebied van Duurzaamheid en Klimaat.
                                                                                Informatie is de basis voor verandering in houding en gedrag. Bij
De Waarde in de Waard is afgerond. Een aantal bedrijven wilde een               Molenlanden past dat we samen willen optrekken in het verduurzamen
masterclass volgen maar nadat Corona de wereld grotendeels uit was,             van de gemeente. Zien verduurzamen doet immers verduurzamen.
werd er gemerkt dat er andere prioriteiten maken. In overleg met
Verdraaid Goed is er besloten om het geen doorgang te geven.                    Daarbij hanteren we de volgende uitgangspunten:

De Oogstkaart is ook inmiddels afgerond. Dit was een platform,                     1. Aansluiten: we willen aansluiten op waar inwoners en bedrijven
uiteindelijk is deze samenwerkingsvorm niet doorgegaan maar meer                      mee bezig zijn en initiatieven stimuleren;
enthousiasmeren. Zo zijn ongeveer 10 bedrijven hiervoor benaderd. Uit              2. Bewustwording: we willen inwoners en bedrijven
                                                                                      informeren/bewust maken dat voor de lange termijn opgave voor
deze samenwerkingsvorm komt een convenant waarin de bedrijven gaan
                                                                                      verduurzamen ander gedrag mogelijk, wenselijk en noodzakelijk is;
samenwerken. Dit convenant is inmiddels ondertekend en heeft in
                                                                                   3. Positieve boodschap: we willen uitstralen dat ander gedrag en
essentie de opdracht om circulairder in te kopen en het gehele                        keuzes niet per definitie vervelend zijn of opgelegd worden, maar
ketenproces aan te pakken.                                                            dat verduurzamen juist leuk en lonend kan zijn (als het makkelijk is
                                                                                      én als het iets oplevert).


                                                                                De gemeentelijke website www.molenlanden.nl/duurzaam met een eigen
                                                                                huisstijl, informeert inwoners die op zoek zijn naar informatie over
                                                                                bijvoorbeeld wat je kunt doen om energie te besparen, de beschikbare
                                                                                subsidie-mogelijkheden om te verduurzamen en wat je kunt doen om te
                                                                                vergroenen. Ook de producten als het Enegiebesparingsabonnement en
                                                                                de groene daken subsidie hebben een prominente plek met alle
                                                                                benodigde informatie.

                                                                           11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Eens per kwartaal verschijnt de nieuwsbrief Duurzaamheid, welke per
mail wordt verspreid onder circa 1.800 abonnees. Hierin worden
inwoners geïnformeerd over belangrijk duurzaam nieuws, tips, acties,
activiteiten en bijeenkomsten op het gebied van Duurzaamheid.
Daarnaast brengen we incidenteel ook nog een extra editie uit als daar
aanleiding voor is.




                                                                         12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>