<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>VERKENNING KLIMAATBELEID
GEMEENTE MOLENLANDEN
CO2-effecten van het klimaatbeleid van
de gemeente Molenlanden — update 2023




Opgesteld door CE Delft
Voor meer informatie lees het achtergrondrapport
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>INLEIDING


                                                                                       Deze notitie geeft inzicht in de broeikasgasemissies: CO2-emissies en emissies
                                                                                       van overige broeikasgassen, uitgedrukt in CO2-equivalenten. Het gaat hierbij
                                                                                       om emissies gerelateerd aan energiegebruik en directe emissies naar de lucht
 AANLEIDING                                                                            op het grondgebied van de gemeente.
 De gemeente Molenlanden wil in 2050 CO2-neutraal zijn en streeft met andere ge-
 meenten in de regio Alblasserwaard naar 49% CO2-reductie in 2030 ten opzichte van     Activiteiten in de gemeente die emissies veroorzaken buiten de grenzen van
 1990. Om deze doelstelling en de andere doelstellingen op het gebied van duurzaam-    de gemeente (zoals het transport en de productie van spullen of voedsel)
 heid te bereiken, heeft de gemeente het Uitvoeringsprogramma Duurzaamheid en          vallen buiten de scope van deze studie.
 Klimaat 2023-2026 opgesteld. Hierin zijn de activiteiten opgenomen die de gemeente
 wil ondernemen om in 2050 CO2-neutraal, circulair en klimaatbestendig te worden.

 DOEL
                                                                                       BELANGRIJKSTE VERSCHILLEN
 In 2022 heeft CE Delft het uitvoeringsprogramma doorgerekend en het effect bepaald
                                                                                       MET DE DOORREKENING UIT 2022
 op de uitstoot van broeikasgassen in de gemeente. De gemeente Molenlanden heeft
 CE Delft gevraagd de doorrekening uit 2022 te updaten met de nieuwste emissie-        • Het recentste jaar waarvoor emissiegegevens beschikbaar zijn is 2021.
 cijfers en recente ontwikkelingen in landelijk en gemeentelijk beleid. Dit rapport      Dit jaar is dan ook het startpunt voor onze berekeningen. In de vorige
 presenteert de belangrijkste resultaten van de doorrekening en geeft antwoord op de     doorrekening was dit het jaar 2019.
 volgende vraag:                                                                       • Voor het bepalen van het effect van landelijk beleid maken we gebruik
                                                                                         van de recentste Klimaat- en Energieverkenning (de KEV 2022) van het
   In hoeverre is de gemeente met de beoogde activiteiten uit het uitvoerings-           Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). In de vorige doorrekening
   programma op de goede weg om haar doelstellingen voor de reductie van                 gebruikten we de KEV 2021.
   broeikasgassen voor 2030 en 2050 te realiseren?                                     • Ten opzichte van de vorige doorrekening hebben we enkele gemeentelijke
 Voor een toelichting op de berekeningsmethode en aanvullende resultaten,                maatregelen toegevoegd:
 zie het achtergrondrapport.                                                             – Molenlandse invulling van het Nationaal Isolatieprogramma;
                                                                                         – Beleidskader kleinschalige windturbines;
 AFBAKENING                                                                              – Aanplant bomen: actie 2021 extra bomen en concept plan groenblauwe
                                                                                            dooradering.
                                                                                       • De aanpak van de Transitievisie Warmte is geconcretiseerd.




                                               VERKENNING KLIMAATBELEID GEMEENTE MOLENLANDEN — 2023                                                                     2/10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>HUIDIGE EMISSIES


De grootste uitstoot komt van landbouw, gevolgd door                                   Emissies in 2021 met 8% afgenomen ten opzichte van 2019
mobiliteit                                                                             Figuur 2 geeft de ontwikkeling van de emissies sinds 2019 (het basisjaar van de
In 2021 bedroegen de totale emissies in de gemeente Molenlanden 585 kton CO2-          vorige doorrekening) weer. Door de coronacrisis werd met name in de sector indus-
eq. (477 kton CO2-eq. exclusief de emissies van landgebruik). Figuur 1 laat zien dat   trie in 2020 tijdelijk minder uitgestoten (-14%), maar ook in de gebouwde omge-
de sector landbouw in Molenlanden de belangrijkste veroorzaker van emissies is.        ving en mobiliteit was de uitstoot 9% minder dan in 2019. In 2021 waren de totale
Het gaat hier met name over de uitstoot van de overige broeikasgassen methaan          emissies 5% lager dan in 2019. Ook in 2021 waren er nog coronamaatregelen, met
(CH4) en lachgas (N2O). Methaan en lachgas komen vooral vrij bij het houden            gevolgen voor de uitstoot van broeikasgassen. Het grootste deel van de reductie in
van rundvee. De sector mobiliteit is de tweede uitstoter van broeikasgassen            2021 vindt plaats in de sector mobiliteit.
(voornamelijk CO2). Binnen de sector mobiliteit worden de meeste emissies              Figuur 2 — Broeikasgasemissies in de gemeente Molenlanden in 2019, 2020 en 2021
veroorzaakt door wegverkeer (met name personenauto’s). Landgebruik is ook een
belangrijke veroorzaker van emissies in de gemeente Molenlanden. Hier gaat het
vooral om emissies van CO2 die vrijkomen bij veenoxidatie. In de sector gebouwde
omgeving, bestaande uit woningen en de dienstensector (commerciële en publieke
dienstverlening), komt de meeste CO2-uitstoot door aardgasverbruik voor met
name ruimteverwarming. De sector industrie is verantwoordelijk voor het kleinste
aandeel van de emissies in de gemeente Molenlanden.

Figuur 1 — Broeikasgasemissies in de gemeente Molenlanden in 2021 naar sector




                                                                                              In Figuur 2 en Figuur 3 hebben we de emissies van landgebruik (net als in de doorrekening uit
                                                                                              2022) niet meegenomen. Deze emissies vallen namelijk buiten de scope van de doelstelling
                                                                                              waar de gemeente Molenlanden zich in het kader van de Regionale Energiestrategie aan
                                                                                              heeft gecommitteerd. Landgebruik is wel een belangrijke bron van emissies in de gemeente
                                                                                              Molenlanden. Van de emissies uit veenweiden hebben we een inschatting kunnen maken op
                                                                                              basis van het SOMERS-model. Van de emissies uit overige typen landgebruik zijn echter geen
                                                                                              inschattingen op gemeenteniveau beschikbaar. Waar we in dit rapport spreken over landge-
                                                                                              bruik, betreft het dus emissies uit veenweiden. Dit is de belangrijkste bron van emissies uit
                                                                                              landgebruik voor de gemeente Molenlanden.




                                                     VERKENNING KLIMAATBELEID GEMEENTE MOLENLANDEN — 2023                                                                                 3/10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>DOELBEREIK


Met het huidige beleid haalt de gemeente Molenlanden haar                                  Naast nationaal beleid is ook gemeentelijk beleid nodig
klimaatdoelen niet                                                                         om klimaatdoelen te halen
Figuur 3 laat zien dat de gemeente Molenlanden met de huidige maatregelen uit              Figuur 4 geeft het effect weer van het basispad en gemeentelijk beleid op de
het uitvoeringsprogramma haar CO2-reductiedoelstellingen voor 2030 (49%) en                emissies in 2030 in de verschillende sectoren. De meeste reductie vindt plaats
2050 (95%) niet zal halen. Er zijn dus aanvullende maatregelen nodig. Sinds de             in het basispad (nationaal beleid en autonome ontwikkelingen), zoals de
vorige doorrekening is de verwachte emissiereductie in 2030 zelfs afgenomen. Dat           afname in de CO2-emissiefactor van elektriciteit (74% lager in 2030 dan in 2021).
komt onder andere doordat de landelijke bijmengverplichting groengas niet meer             Ondanks dat in de sectoren industrie, mobiliteit en landbouw geen gemeentelijke
is meegenomen. Op gemeentelijk niveau is het effect van de TVW lager ingeschat.            beleidsmaatregelen zijn geformuleerd, nemen de emissies toch af.
De belangrijkste reden hiervoor is dat we in de huidige doorrekening voor 2030 ver-
                                                                                           Het gemeentebeleid bestaat uit vijf maatregelen in de gebouwde omgeving (o.a.
wachten dat ca. 20% van de bestaande woningen in 2030 aardgasvrij zal zijn, terwijl
                                                                                           transitie naar aardgasvrij verwarmen) en twee maatregelen om de emissies van
we in de vorige doorrekening uitkwamen op ongeveer een derde van de woningen.
                                                                                           landgebruik te reduceren, namelijk onderwaterdrainage in veenweides en de
Figuur 3 — Ontwikkeling en prognose van de emissies in Molenlanden richting 2030 en 2050   aanplant van extra bomen. Deze maatregelen waren concreet genoeg om door
                                                                                           te rekenen.
                                                                                           Figuur 4 — Effect van het basispad en gemeentebeleid op de emissies in 2030, per sector




                                                     VERKENNING KLIMAATBELEID GEMEENTE MOLENLANDEN — 2023                                                                            4/10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>PROGNOSE PER SECTOR: GEBOUWDE OMGEVING

                                                                                         Figuur 5 — CO2-effecten van het basispad en gemeentelijke beleidsmaatregelen
De gemeente Molenlanden neemt de meeste concrete                                         in de sector gebouwde omgeving in 2030

maatregelen in de gebouwde omgeving
Figuur 5 geeft de effecten van het basispad en de verschillende beleidsmaatregelen
in de gebouwde omgeving weer. De gemeentelijke maatregel met het grootste
CO2-effect is de transitievisie warmte (TVW). Dit is het gemeenteplan om in 2050
de gebouwde omgeving aardgasvrij te maken. Welke gebieden precies op welke
aardgasvrije warmtetechniek overstappen is nog niet duidelijk. Daarom zijn we
uitgegaan van twee scenario’s. Eén scenario waarin alle gebouwen overstappen
op een elektrische warmtepomp (all-electric) en een tweede scenario waarin een
deel van de gebouwen overgaat op een elektrische warmtepomp, een deel op een
warmtenet en een deel op een hybride warmtepomp gevoed met groengas.
In het figuur laten we het gemiddelde van deze twee scenario’s zien. De gemeente
sluit aan bij het tempo uit het nationale Klimaatakkoord en streeft ernaar dat een
vijfde deel van de bestaande woningen in 2030 aardgasvrij(-ready) is. Daarom
hebben we de TVW doorgerekend met de aanname dat een vijfde van de opgave in
2030 is voltooid. Of dat daadwerkelijk lukt hangt af van twee zaken. Ten eerste: krij-
gen gemeenten de bevoegdheid om wijken van het aardgas af te sluiten, wanneer
en onder welke voorwaarden? En ten tweede: in hoeverre is het voor bewoners
aantrekkelijk om van het aardgas af te stappen? Dit ligt niet geheel in de hand van
de gemeente, maar zeker ook bij het Rijk.




                                                    VERKENNING KLIMAATBELEID GEMEENTE MOLENLANDEN — 2023                                                                5/10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>SECTOR: LANDGEBRUIK                                                                 ONDERSTEUNEND BELEID


Veenoxidatie tegengaan belangrijkste maatregel om                                   Niet al het zinvolle beleid is meetbaar
emissies landgebruik terug te dringen                                               Niet alle maatregelen uit het uitvoeringsprogramma hebben een meetbaar
Op het gebied van landgebruik hebben we twee maatregelen doorgerekend.              effect op de broeikasgasemissies in de gemeente. Een van de redenen hiervoor
De eerste maatregel is de aanplant van bomen. Deze maatregel bestaat uit de         is dat bepaalde typen beleidsmaatregelen op een indirecte manier bijdragen
actie 2021 extra bomen (waarbij bewoners voor een kleine vergoeding een boom        aan CO2-reductie. Hoe actiever de rol van de gemeente in de realisatie van een
konden aanvragen voor in hun eigen tuin) en de plannen voor het aanplanten van      beleidsmaatregel, hoe meer het gevoerde beleid een directe vertaling heeft naar
knotbomen (zoals beschreven in het concept plan groenblauwe dooradering).           een effect. Figuur 7 geeft dit schematisch weer.
De tweede maatregel is de toepassing van een technische interventie om veen-
                                                                                    Figuur 7 — Meetbaarheid van het effect van verschillende typen beleidsmaatregelen
oxidatie terug te dringen: onderwaterdrainage. Onderwaterdrainage is één van de
maatregelen die in het kader van de veenweidestrategie zijn doorgerekend met
het SOMERS-model. Tussen 2022 en 2025 zal onderwaterdrainage worden ingezet
op 500 ha veenweide. Figuur 6 laat zien wat de potentie voor emissiereductie is
wanneer deze maatregelen in Molenlanden worden geïmplementeerd.

Figuur 6 — CO2-effecten van het basispad en gemeentelijke beleidsmaatregelen
in de sector landgebruik in 2030




                                                                                    Vaak gaat het gemeentelijke beleid niet over het uitvoeren van concrete acties,
                                                                                    maar zorgt beleid ervoor dat de juiste randvoorwaarden aanwezig zijn die
                                                                                    inwoners en andere partijen in de gemeente inspireren tot of ondersteunen bij
                                                                                    verduurzaming. Denk hierbij aan het informeren van bewoners, het bijeenbrengen
                                                                                    van partijen, enzovoort. Deze acties zijn niet overbodig: ze zorgen voor het
                                                                                    fundament waarop gewerkt kan worden aan het verduurzamen van de gemeente.




                                                     VERKENNING KLIMAATBELEID GEMEENTE MOLENLANDEN — 2023                                                               6/10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>ONDERSTEUNEND BELEID


                                                                                      Opwek hernieuwbare elektriciteit
Het effect van deze acties is echter indirect en kan niet één-op-één worden toege-
wezen aan de beleidsinspanning: als een bewoner een warmtepomp installeert,           Molenlanden is volledig verbonden met het landelijke elektriciteitsnet. Als in Molenlanden
komt dit dan door de beleidsvisie van de gemeente Molenlanden of door de              elektriciteit gebruikt wordt, bijvoorbeeld in gebouwen of elektrische auto’s, komt dat niet
informatiecampagne van de gemeente? Of had de bewoner de warmtepomp ook               alleen uit Molenlanden, maar ook uit elektriciteitscentrales, windmolens etc. elders in het
geïnstalleerd zonder deze maatregelen?                                                land. Daarom tellen we de eigen opwek binnen de gemeente met bijvoorbeeld zonnepa-
                                                                                      nelen of windmolens niet direct mee als CO2-reductie, maar gebruiken we in dit rapport de
In het uitvoeringsprogramma van de gemeente Molenlanden staan verschillende           emissiefactor van het landelijke net voor het berekenen van de CO2-uitstoot gerelateerd
maatregelen die wel bijdragen aan verduurzaming, maar waarvan het effect op           aan elektriciteitsverbruik. Om de emissies van de landelijke elektriciteitsopwekking te laten
CO2-reductie indirect is. We hebben het dan over faciliterend of flankerend beleid.   dalen, is het echter wel belangrijk dat alle gemeenten een bijdrage leveren door nieuwe op-
Bijvoorbeeld:                                                                         wekcapaciteit te faciliteren. Daarom neemt de gemeente Molenlanden deel aan de Regionale
• Visie opstellen: ontwikkelen van een gebiedsplan voor Alblasserwaard;               Energiestrategie (RES) Alblasserwaard. Daarnaast zijn er enkele recente ontwikkelingen op
                                                                                      het gebied van hernieuwbare elektriciteit, waarvan we de energetische opbrengst hebben
• Inspireren: Duurzame bedrijvenroute, Duurzaamheidsprijs Molenlanden;
                                                                                      berekend (zie Tabel 1).
• Verbinden/samenwerken: organiseren van een innovatienetwerk voor de
  energietransitie, (boven)regionaal afstemmen van warmtevraag- en aanbod;            Tabel 1 — Vermogen en verwachte elektriciteitsproductie van enkele maatregelen op het
                                                                                      gebied van hernieuwbare elektriciteit
• Onderzoeken/ innoveren: verkennen van mogelijkheden van zonnepanelen,
  pilotproject Smart Farmer Grid;
                                                                                                                                                               Verwachte
• Creëren van draagvlak voor de energietransitie door middel van                                                                          Totaal
                                                                                       Maatregel                     Aantal                                    opbrengst
  informatievoorziening (bijv. Centraal Digitaal Informatiepunt voor                                                                      vermogen (kW)
                                                                                                                                                               (MWh/jaar)
  Duurzaamheid en Klimaat), communicatie (bijv. via social media) en
                                                                                       Beleidskader                  16 EAZ-              210                  360
  participatie (bijv. de klankbordgroep uitvoeringsprogramma).                         kleinschalige                 windmolens
                                                                                       windturbines

                                                                                       Energiecoöperaties met        730                  270                  234
                                                                                       collectief zonneproject       zonnepanelen

                                                                                       Woningcorporaties met         9.600                3.552                3.072
                                                                                       plannen voor zonne-           zonnepanelen
                                                                                       panelen op hun bezit




                                                    VERKENNING KLIMAATBELEID GEMEENTE MOLENLANDEN — 2023                                                                              7/10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>AANBEVELINGEN


We constateren dat de gemeente Molenlanden ten opzichte van de door-                   Landbouw
rekening uit 2022 nog niet dichterbij het realiseren van haar doelstelling             In de landbouwsector zijn er ontwikkelingen om met mestvergisting aan de slag
komt. Onze aanbevelingen zijn hiermee nog urgenter geworden.                           te gaan, met als doel de uitstoot van broeikasgassen uit mest terug te dringen en
                                                                                       groengas te produceren. Omdat deze plannen op het moment van schrijven echter
                                                                                       nog in de pilotfase waren, hebben wij deze niet meegenomen in de doorrekening.

   Beleidsinspanningen nodig op het gebied van landbouw,                               Ook wordt op het gebied van landbouw net als vorig jaar nog veel discussie
   landgebruik en mobiliteit                                                           gevoerd over het terugdringen van de stikstofuitstoot. Vaak gaat de reductie van
                                                                                       stikstofuitstoot ook gepaard met een reductie in de uitstoot van broeikasgassen.
   In het uitvoeringsprogramma zijn met name maatregelen opgenomen die gericht         We adviseren de gemeente om bij de stikstofaanpak ook de effecten op broeikas-
   zijn op het verduurzamen van de gebouwde omgeving. Deze sector is goed voor         gasemissies in het oog te houden.
   13% van de totale broeikasgasemissies1 in de gemeente. De sectoren landge-
   bruik, landbouw en mobiliteit zijn met 19%, 26% en 35% grotere veroorzakers van
                                                                                       Mobiliteit
   emissies en hebben daarmee een grotere potentie voor CO2-reductie. De gemeente
   Molenlanden heeft — net als in de vorige doorrekening — in de sectoren landbouw     Bij mobiliteit wordt de hoge uitstoot voor een deel veroorzaakt door rijkswegen
   en mobiliteit nog geen activiteiten geformuleerd in het uitvoeringsprogramma. Wel   en andere zaken buiten de invloedsfeer van de gemeente, zoals openbaar vervoer,
   werkt de gemeente inmiddels aan een separaat programma ‘vitaal buitengebied’        wat onder de provincie valt. Er zijn echter wel maatregelen die de gemeente kan
   (waaronder o.a. de veenweidestrategie valt). Ook lopen er op het gebied van land-   nemen.
   gebruik en landbouw pilots en verkenningen, zoals de verkenning mestvergisting      Effectieve maatregelen waar de gemeente Molenlanden op kan inzetten
   en de pilot drukdrainage/onderwaterdrainage.                                        zijn onder andere:

   Landgebruik                                                                         • Stimuleren van de (elektrische) fiets;
   Veenoxidatie is in de gemeente Molenlanden de belangrijkste veroorzaker van         • Stimuleren/faciliteren van elektrische auto’s (bijv. met parkeerbeleid of
   emissies uit landgebruik. Het tegengaan van veenoxidatie heeft daarom een             laadpaalinfrastructuur);
   grote potentie voor emissiereductie in de gemeente. In dit rapport hebben we de     • Verduurzaming van mobiele werktuigen in de (land)bouw;
   CO2-besparing van één maatregel (onderwaterdrainage op 500 ha, circa 2% van         • Stimuleren thuiswerken/vergaderen;
   het gemeenteoppervlak) in beeld gebracht. Deze maatregel zou kunnen worden          • Verder verduurzamen van eigen wagenpark van de gemeentelijke organisatie;
   uitgebreid, maar er zijn ook andere maatregelen mogelijk zoals het verhogen van     • Stimuleren van het gebruik van openbaar vervoer en deelmobiliteit,
   het grondwaterpeil.                                                                   bijvoorbeeld met een promotiecampagne.

   1 Exclusief landgebruik (veenweides)




                                                    VERKENNING KLIMAATBELEID GEMEENTE MOLENLANDEN — 2023                                                                   8/10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>      AANBEVELINGEN


      HOE KAN DE GEMEENTE DE VOORTGANG
                                                                                           !       Zorg dat monitoringsgegevens op een centrale plek beschikbaar komen
      VAN HET KLIMAATBELEID BETER MONITOREN?                                                       Om de voortgang van het klimaatbeleid goed te kunnen monitoren, is het
      In deze CO2-doorrekening hebben we niet alle beleidsmaatregelen van de gemeen-               essentieel om op een centrale plek gegevens te verzamelen. Duurzaamheid
      te meegenomen. Dit kan komen doordat ondersteunend beleid meestal niet kwan-                 raakt aan verschillende beleidsthema’s, waardoor het risico bestaat dat
      tificeerbaar is, maar ook doordat bepaalde maatregelen nog niet concreet genoeg              relevante ontwikkelingen over het hoofd worden gezien. Door gegevens op
      waren geformuleerd of dat de gemeente niet beschikt over gegevens met betrek-                een centrale plek te verzamelen, kan de gemeente sturen op de voortgang
      king tot de verwachte of gerealiseerde energie- of CO2-besparing van maatregelen.            en actie ondernemen als bepaalde doelen achterblijven. Voorbeelden van
      Daarom gaan we in deze paragraaf in op de vraag hoe de gemeente in het vervolg               indicatoren waarop de gemeente de voortgang van het klimaatbeleid kan
      de voortgang van het klimaatbeleid beter kan monitoren.                                      monitoren, zijn:



      Wat gaat al goed?
    • De gemeente Molenlanden heeft in het uitvoeringsprogramma zowel operationele                 Gebouwde omgeving:                    Mobiliteit:                 Industrie / bedrijven:
      doelstellingen geformuleerd voor de korte termijn (2025, 2030) als strategische          •   Aantal aardgasvrije woningen/     •   Aantal autokilometers   •   Aantal bedrijven dat aan
      doelstellingen voor de lange termijn (2050).                                                 gebouwen;                             per jaar en aandeel         de informatieplicht heeft
                                                                                               •   Energielabels van woningen/           elektrische auto’s.         voldaan;
    • De centrale doelstellingen zijn meetbaar geformuleerd                                        gebouwen;                                                     •   Aantal bedrijven
      (voorzien van streefwaarde en –jaar).                                                                                              Landbouw:                   dat aan de energie-
                                                                                               •   Gasverbruik (in m3) van
                                                                                                   gemeentelijke organisatie;        •   Oppervlakte (in ha)         besparingsplicht heeft
                                                                                                                                         veenweiden met hoge         voldaan.
                                                                                               •   Elektriciteitsverbruik (in kWh)
                                                                                                                                         waterstand.
!     Waar kan de gemeente op letten?                                                              van gemeentelijke organisatie.

      Voorzie de (tussen)doelstellingen van meetbare indicatoren
      met streefwaarde en -jaar                                                                    Wees ervan bewust dat de nationale doelstelling voor CO2-reductie
      Dit is belangrijk om te kunnen bepalen of de gemeente op koers ligt om haar doel-
                                                                                           !       is aangescherpt
      stellingen te realiseren of dat tussentijds moet worden bijgestuurd. De specifieke           De doelstelling van de gemeente voor 2030 is 49% CO2-reductie ten opzichte van
      doelen en activiteiten per thema zijn echter niet altijd meetbaar geformuleerd.              de uitstoot in 1990. Deze doelstelling komt overeen met de doelstelling uit het
      Voorzie de doelen van effectindicatoren, bijvoorbeeld ‘% CO2-reductie in jaar x              nationale Klimaatakkoord. In het landelijke coalitieakkoord is deze doelstelling
      ten opzichte van jaar y’. Prestatie-indicatoren zijn geschikt om de voortgang van            echter aangescherpt naar 55% CO2-reductie. Als de gemeente Molenlanden niet
      specifieke activiteiten te monitoren, bijvoorbeeld ‘minimaal x zonnepanelen op               achter wil blijven, kan zij overwegen om het ambitieniveau van haar gemeentelijke
      gemeentelijk vastgoed in jaar y’.                                                            doelstelling op te hogen.




                                                         VERKENNING KLIMAATBELEID GEMEENTE MOLENLANDEN — 2023                                                                                    9/10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>