<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                        1.384
Implementatie Besluit
   bodemkwaliteit
   Monitoringsverslag 2009
  Colofon
           Opdrachtgever:
           VROM directie Duurzaam Produceren
           Opsteller:
           Bodem +
           Implementatieteam Besluit bodemkwaliteit
           Vastgesteld door:
           Implementatieteam Besluit bodemkwaliteit
           Datum        31 maart 2010
           Kenmerk      Monitoringsverslag 31032010.doc
           Status       Definitief (versie 5)
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
  Voorwoord............................................................................................................................................................................................. 4
  Samenvatting ........................................................................................................................................................................................ 5
  Inleiding ................................................................................................................................................................................................10
  1. Doelstellingen Besluit .....................................................................................................................................................................11
  2. Kwalibo, Toezicht & handhaving ....................................................................................................................................................13
  2.1.        Bevindingen op landelijk niveau ..............................................................................................................................................16
      2.1.1.    Meldpunt bodemkwaliteit...................................................................................................................................................16
      2.1.2.    Actieplan verbetering toezicht en handhaving..................................................................................................................20
      2.1.3.    Vorming van Regionale uitvoeringsdiensten ....................................................................................................................21
      2.1.4.    HUM Besluit bodemkwaliteit..............................................................................................................................................22
      2.1.5.    Uitvoeringsvraagstukken...................................................................................................................................................22
      2.1.6.    Helpdeskvragen en kennisplein ........................................................................................................................................27
      2.1.7.    Toezichtloket bodem .........................................................................................................................................................31
      2.1.8.    Rapport “Lessen uit de zaak van een frauderend bodemadviesbureau” .........................................................................34
      2.1.9.    Tastbare effecten optreden Rijksinspecties ......................................................................................................................37
      2.1.10. Interventiestrategie bodem en grondstromen (interventieteams) ....................................................................................38
      2.1.11. Interventiestrategieën TAG en AVI-bodemas ....................................................................................................................39
      2.1.12. Adequaat niveau Besluit bodemkwaliteit ..........................................................................................................................40
  2.2.        Bevindingen op decentraal niveau...........................................................................................................................................41
      2.2.1.    Kennis regelgeving en instrumentarium ...........................................................................................................................41
      2.2.2.    Beleid organisatie en verankering .....................................................................................................................................43
      2.2.3.    Beoordeling van meldingen...............................................................................................................................................46
      2.2.4.    Handhavinginspanning......................................................................................................................................................47
      2.2.5.    Handhavingresultaten/nalevinggedrag .............................................................................................................................48
      2.2.6.    Normbladen 8001 en 8002 voor bevoegde gezagen Wbb (provincies en gemeenten) .....................................................49
      2.2.7.    Beoordeling op Adequaat niveau ......................................................................................................................................50
      2.2.8.    Overige informatie .............................................................................................................................................................51
  2.3.        Functioneren van het kwalibosysteem .....................................................................................................................................52
      2.3.1.    Reikwijdte van de monitoring ............................................................................................................................................52
      2.3.2.    Uitvoering van certificatie en accreditatie .........................................................................................................................52
      2.3.3.    Uitvoering en handhaving van het erkenningensysteem..................................................................................................53
      2.3.4.    Conclusies en aanbevelingen kwalibosysteem ................................................................................................................54
  3. Bouwstoffen ....................................................................................................................................................................................56
  3.1.        Toepassen bouwstoffen in de praktijk......................................................................................................................................56
  3.2.        Administratieve en bestuurlijke lasten......................................................................................................................................57
  3.3.        Uitvoeringsvraagstukken.........................................................................................................................................................58
                                                                                                                                                                   2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>3.4.      Helpdeskvragen en kennisplein...............................................................................................................................................61
3.5.      Overige informatie ..................................................................................................................................................................62
4. Grond en baggerspecie ..................................................................................................................................................................64
4.1.      Toepassen grond en bagger in de praktijk ...............................................................................................................................65
4.2.      Invulling/oppakken decentralisatie ...........................................................................................................................................68
4.3.      Administratieve en bestuurlijke lasten......................................................................................................................................79
4.4.      Uitvoeringsvraagstukken.........................................................................................................................................................82
4.5.      Helpdeskvragen en kennisplein...............................................................................................................................................86
4.6.      Verondiepen diepe plassen.....................................................................................................................................................89
4.7.      Overige informatie ..................................................................................................................................................................91
5. Aanpak van de monitoring..............................................................................................................................................................92
5.1.      Implementatieteam .................................................................................................................................................................92
5.2.      Werkgroepen .........................................................................................................................................................................92
5.3.      Brede maatschappelijke workshop ..........................................................................................................................................92
5.4.      Impuls Lokaal Bodembeheer...................................................................................................................................................93
5.5.      Procedure uitvoeringsvraagstukken ........................................................................................................................................93
5.6.      Inzet VROM en Bodem+ .........................................................................................................................................................93
5.7.      Beleidsmatige monitoringsaspecten ........................................................................................................................................94
5.8.      Vooruitblik op de evaluatie ......................................................................................................................................................96
6. Conclusie en aanbevelingen...........................................................................................................................................................98
Bijlage 1     Enquête toezicht en handhaving implementatie Besluit bodemkwaliteit .................................................................... 102
Bijlage 2     FAQ’s Kwalibo .............................................................................................................................................................. 118
Bijlage 3     FAQ’s Bouwstoffen ....................................................................................................................................................... 120
Bijlage 4     FAQ’s Grond en bagger ................................................................................................................................................ 121
Bijlage 5     Indicatoren monitoring ................................................................................................................................................. 123
Bijlage 6     Samenstelling implementatieteam Besluit bodemkwaliteit per 31-12-2009 ................................................................. 141
Bijlage 7     Acties uit actieplan verbeteren bodemhandhaving...................................................................................................... 142
Bijlage 8     Verslag brede maatschappelijke workshop ................................................................................................................. 150
                                                                                                                                                      3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>    Voorwoord
Het maken van het monitoringsverslag is een mooi voorbeeld van de samenwerking die er tot stand is
gebracht bij de implementatie van het Besluit bodemkwaliteit. Vanuit alle hoeken van het land komt
informatie bij elkaar en door alle betrokkenen wordt een beeld gevormd over hoe we er voor staan met
de implementatie. We kunnen ook constateren dat alle betrokkenen de doelstellingen van het Besluit
goed in het vizier hebben en daar ook achter staan. De monitoring van het Besluit bodemkwaliteit
bestaat gelukkig niet louter uit een archeologisch onderzoek, de monitoring is mede door het
behandelen van de uitvoeringsvraagstukken actueel en onder regie van het implementatieteam vindt
continue bijsturing plaats gericht op het bereiken van de doelen van het Besluit. Op deze wijze doen
we telkens de goede dingen op het goede moment.
Het monitoringsverslag over 2008 heeft een grote impact gehad. De tweede kamer is geïnformeerd
over de uitkomsten op het gebied van kwalibo, toezicht en handhaving. In reactie op de bevindingen
over 2008 is in samenwerking met het implementatieteam een actieplan voor de verbetering van
toezicht en handhaving opgesteld. Dat actieplan zorgt duidelijk voor verbetering, het onderwerp
toezicht en handhaving is ambtelijk nadrukkelijk op de agenda geplaatst. Het is zaak om op dit
onderwerp nu door te pakken. Bestuurlijk draagvlak is nodig om buiten in het veld echt een verschil te
laten zien. Laten we waken voor uitstel tot de regionale uitvoeringsdiensten er zijn en de gevolgen van
de bezuinigingsronden duidelijk zijn. De kans die de vorming van de regionale uitvoeringsdiensten is
moeten we juist aangrijpen om de bestuurders van gemeenten en waterkwaliteitsbeheerders er van te
overtuigen dat toezicht en handhaving een essentieel onderdeel is van duurzaam bodembeheer.
Het is geweldig om te zien dat vrijwel alle decentrale overheden het maken van lokaal beleid voor
bodembeheer hebben opgepakt. De Impuls Lokaal Bodembeheer is een groot succes. De
samenwerking, de verbinding met RO die wordt gelegd, de discussies en oplossingsrichtingen die
worden voorgesteld, het straalt veel energie en dynamiek uit en geeft vertrouwen in het lokale beleid
dat straks wordt vastgesteld.
Helaas hebben wij in 2009 afscheid moeten nemen van Armand Orbons. Armand was lid van de
werkgroep Grond en Bagger en heeft bij de totstandkoming en implementatie van het Besluit
bodemkwaliteit een zeer grote en gewaardeerde inbreng gehad. Zijn laatste bijdrage aan de
implementatie is het bedenken van de oplossing voor het vraagstuk over samenvoegen van kleine
partijen geweest. De unieke combinatie van verbale virtuositeit, diepe kennis van het bodemdossier en
constructieve oplossingsgerichte houding zullen we node missen. Armand was een fijne vent, het was
een feest om met hem samen te werken.
Utrecht, 31 maart 2010
Michiel Gadella, Bodem+
Secretaris Implementatieteam Besluit bodemkwaliteit
                                                                                   4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Samenvatting
Dit monitoringsverslag geeft een beschrijving van de implementatie van het Besluit bodemkwaliteit
aan de hand van de onderwerpen kwaliteitsborging in het bodembeheer (kwalibo), toezicht en
handhaving, bouwstoffen, grond en bagger en aanpak van de monitoring. De implementatie van het
Besluit bodemkwaliteit heeft uiteraard tot doel dat de doelstellingen van het Besluit bodemkwaliteit
worden gehaald.
Het Besluit bodemkwaliteit is nu anderhalf jaar volledig in werking en er is nog steeds sprake van
overgangsrecht. Het aantal toepassingen dat onder overgangsrecht wordt uitgevoerd neemt wel af,
veel werken hebben een doorlooptijd van ongeveer een jaar en zijn dus afgerond. Ten opzichte van
2008 krijgen we al een betere indruk over het doelbereik van het Besluit. De implementatie van het
Besluit is echter nog in volle gang, dus een echt oordeel over de mate van bereiken van de
doelstellingen is pas later te geven.
Uit dit verslag valt wel op te maken dat in 2009 belangrijke vorderingen zijn gemaakt in de
implementatie:
    Het kennisniveau over het Besluit bodemkwaliteit is toegenomen. Algemene en theoretische
        vragen nemen af en specialistische, door casuïstiek ingegeven praktijkvragen komen daarvoor
        in de plaats;
    De implementatie van het hoofdstuk bouwstoffen verloopt zonder noemswaardige problemen;
    De lokale beleidsvorming en samenwerking in de regio, gestimuleerd door de Impuls Lokaal
        Bodembeheer is een succes. Er is veel vertrouwen in een goede en afgewogen lokale
        beleidsvorming en implementatie. Een en ander zal veelal in 2010 en 2011 tot afronding
        komen. De verwachting is dat met de implementatie van lokaal beleid de afzetmogelijkheden
        van grond en baggerspecie worden vergroot, omdat veel samenwerkingsverbanden op
        regionale of bovengemeentelijke schaal de zelfvoorziening in- of uitwisseling van-
        grondstromen als vertrekpunt voor hun beleid hebben genomen;
    Het aantal uitvoeringsvraagstukken neemt af. Het behandelen en oplossen van
        uitvoeringsvraagstukken wordt als een uitstekend instrument ervaren om dreigende stagnaties
        voor te blijven.
Om van de implementatie van het Besluit bodemkwaliteit echt een succes te maken in 2010, doen wij
de volgende aanbevelingen:
    Het ambtelijke draagvlak bij lokale overheden te vertalen naar bestuurlijk draagvlak en naar
        daadwerkelijk toezicht en handhaving. Bestuurlijk draagvlak is essentieel om de gewenste
        professionalisering in toezicht en handhaving door te voeren. Aanbevolen wordt om in 2010 de
        discussie rondom de vorming van Regionale Uitvoeringsdiensten aan te grijpen als stimulans
        om deze noodzakelijke slag te maken;
    De lokale handhaving stevig wordt opgepakt. Het creëren van een gelijk speelveld voor alle
        toepassers, dat wil zeggen het toezicht en de handhaving structureel oppakken en optreden
        tegen geconstateerde overtredingen. Het uitblijven van een gelijk speelveld belemmert
        verdergaande implementatie.
    Lokale overheden geadviseerd wordt een handhavingstrategie op te stellen en toe te passen,
        waarbij de inzet van hun capaciteit wordt gerelateerd aan de risico‟s die aan het grondverzet in
        hun beheergebied zijn verbonden;
    Decentrale en centrale overheden wordt geadviseerd duidelijk zichtbaar invulling te geven aan
        hun voorbeeldrol als overheid waarbij dat vooral gaat om de opdrachtgevende en uitvoerende
        rol bij projecten waarbij bouwstoffen, grond en bagger vrijkomen en worden toegepast.
                                                                                    5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>       Lokale overheden overgaan tot vaststellen van lokaal beleid. Dit is geadresseerd via de Impuls
        Lokaal Bodembeheer. Naar verwachting gaan van de door de ILB ondersteunde gemeenten 143
        gemeenten in 2010 en 122 gemeenten in 2011 over tot het vaststellen van lokaal beleid.
Hieronder is de samenvatting per onderwerp weergegeven. Deze samenvatting treft u per hoofdstuk
weer aan in de aparte hoofdstukken waardoor wellicht een gevoel van déjà vu kan ontstaan.
Toezicht en handhaving op landelijk niveau
Het toezichtloket bodem is een belangrijke schakel in de samenwerking tussen lokale toezichthouders
en handhavers en de Rijksinspecties. De terugkoppeling van signalen naar de indieners is in 2009
verbeterd. In ongeveer 10 % van de 377 ontvangen signalen is door de inspectiediensten een
sanctietraject ingezet.
Naar aanleiding van de fraudezaak Bodemstaete is onder andere vervolgonderzoek ingesteld naar de
frequentie van voorkomen van dat type fraude en welke andere risicofactoren er zijn in de sector.
Geconcludeerd wordt dat fraude met analyseresultaten slechts incidenteel voorkomt. Geconstateerd is
dat de bodemketen gevoelig is voor frauduleus handelen, met name op het terrein van veldwerk,
grondtransport, opslag, toepassing en bewerking. Om fraude tegen te gaan wordt aan de
toezichthoudende overheden aanbevolen frequenter administratief onderzoek in te stellen, vaker
toezicht ter plaatse uit te voeren en verscherpt toezicht te houden op bedrijven die onder de marktprijs
werken.
In 2009 hebben de Rijksinspecties hun rol als publieke handhaver in het bodemveld verder ingevuld,
door onderzoek uit te voeren naar binnengekomen signalen en vervolgens op te treden tegen
vastgestelde overtredingen. Daarnaast is geïnvesteerd in de verbetering van de werking van het stelsel
in het bodembeheer (samenwerking en kennisuitwisseling met CI‟s, SIKB, RvA en lokale
toezichthouders en handhavers). In een aantal provincies functioneren interventieteams op structurele
basis. In deze provincies worden free-riders opgespoord en aangepakt. Dat heeft onder meer
zelfregulering van de branche tot gevolg en geconstateerd wordt dat brancheverenigingen intern
fraudebestrijding agenderen.
Aanbevolen wordt om op landelijk niveau blijvend te investeren in de afstemming, kennisuitwisseling,
samenwerking en informatie-uitwisseling tussen de verschillende handhavingpartners. Voorkomen
moet worden dat handhavingpartners uit onwetendheid van elkaars werk dubbel werk verrichten en
daardoor delen van de keten niet worden belicht en andere delen dubbel.
Meldpunt
Het meldpunt bodemkwaliteit functioneert naar behoren. Het aantal meldingen is toegenomen, maar is
nog lang niet op het niveau waarop het zou moeten zijn. Dat blijkt uit het feit dat partijen < 500 ton
nauwelijks worden gemeld. Dat ligt niet aan het meldsysteem maar aan het meldgedrag in de
bodemsector. Ondanks de toename van het aantal gebruikers en meldingen is het aantal vragen aan de
helpdesk niet gestegen. Het ontsluiten van informatie over meldingen zorgt ervoor dat het melden van
grondstromen beter op de agenda van zowel melders als toezichthoudende organisaties komt te staan.
Een toename van het aantal meldingen heeft als risico in zich dat bevoegde overheden geneigd kunnen
zijn hun capaciteit te steken in het behandelen van meldingen. De bevoegde gezagen wordt
aanbevolen een handhavingstrategie op te stellen en te hanteren waarbij de toezichtdruk op een
evenwichtige manier wordt verdeeld tussen de gemelde en de niet-gemelde toepassingen.
Actieplan verbetering toezicht en handhaving, HUM-Bbk, regionale uitvoeringsdiensten (RUD’s)
De uitvoering van het actieplan verbetering toezicht en handhaving leidt samen met de komst van de
HUM-Bbk en de Impuls Lokaal Bodembeheer tot een groter ambtelijk besef dat het niveau van
toezicht en handhaving verbetering behoeft. Daar is ook veel draagvlak voor, getuige de grote
belangstelling voor de HUM en de regiodagen. Het actieplan moet worden aangevuld met acties die
                                                                                    6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>leiden tot vergroting van bestuurlijk draagvlak voor beter toezicht en handhaving. Het actieplan wordt
in het voorjaar van 2010 daarop aangevuld. In 2010 zal de discussie rondom de vorming van RUD‟s
en de outputgerichte kwaliteitscriteria verder vorm worden gegeven. Door hier actief aan bij te dragen
aan de discussies rond de vorming van de RUD‟s kan het implementatieteam zorg dragen voor een
goede inbedding van een adequaat niveau van toezicht en handhaving van het Besluit bodemkwaliteit
bij de bevoegde overheden. Voorkomen moet worden dat er als gevolg van de vorming van RUD‟s
een handhavinggat ontstaat tot de start van de RUD‟s begin 2012. Er zijn signalen dat op sommige
plekken een dergelijk handhavinggat ontstaat. Aanbevolen wordt om dergelijke signalen via het
toezichtloket bodem te verzamelen.
Toezicht en handhaving op decentraal niveau
Het houden van toezicht en handhaving blijft de achilleshiel van het Besluit bodemkwaliteit.
Decentrale overheden hebben het houden van toezicht en handhaving weliswaar ambtelijk beter op de
agenda staan. Dit is mede het gevolg van het actieplan verbetering bodemhandhaving, de uitgave en
uitrol op regiodagen van de HUM-Bbk en de nadrukkelijke stimulans in het kader van de Impuls
Lokaal Bodembeheer. Een en ander heeft echter nog niet geleid tot een significante toename van het
toezicht in het veld. Het feit dat in het meldsysteem vrijwel (minder dan 1 per gemeente) geen partijen
met een omvang tot 500 ton aanwezig zijn geeft aan dat het toezicht op deze grondstromen zeer
beperkt is. Opgemerkt wordt dat veel gemeenten nog gebruik maken van het overgangsrecht en dat
meldingen van grondstromen onder het overgangsrecht niet in het centrale meldsysteem worden
geregistreerd. Het volgende beeld komt uit de enquête over toezicht en handhaving naar voren:
      Organisaties zijn goed op de hoogte van de strekking van het Besluit bodemkwaliteit, het
         uitvoeringsinstrumentarium is minder goed bekend. We zien een toename in de bekendheid
         met de regelgeving;
      Veel organisaties zijn bezig met het maken van lokaal beleid. Met die organisatorische
         aandacht voor het Besluit bodemkwaliteit zijn er kansen om het beleid en de werkwijze op het
         gebied van bevoegd gezag, toezicht en handhaving vast te leggen en te versterken.
         Versterking op dit punt is in een groot aantal organisaties zeker ook nodig;
      Toezicht op papier in de vorm van controle op meldingen is goed geregeld;
      Toezicht in het veld vindt hoofdzakelijk reactief plaats, enkele gemeenten houden reeds
         proactief toezicht in het veld;
      Het optreden tegen geconstateerde overtredingen is beperkt, dit vanwege de beperkte
         beschikbare middelen voor gemeentelijke toezichthouders en handhavers
Daarmee moeten we voor het tweede achtereenvolgende jaar constateren dat het niveau van toezicht
en handhaving onvoldoende is. Door het beperkte toezicht en de handhaving en het ontbreken van
focus op de kritische onderdelen (gebrek aan prioritering) wordt een ongelijk speelveld gefaciliteerd.
Verder voortbestaan van dit ongelijke speelveld zet het kwaliteitsniveau in het bodembeheer ernstig
onder druk en belemmert verdergaande implementatie van het Besluit bodemkwaliteit. In het eerder
genoemde actieplan worden acties geformuleerd die zullen bijdragen aan een verbetering van toezicht
en handhaving.
Daarnaast laat de invulling van de voorbeeldrol van uitvoerende overheden bij opdrachtverlening nog
vaak te wensen over.
Kwalibo
Het beeld dat vanuit certificatie en accreditatie corrigerend wordt opgetreden wordt in 2009
bestendigd. Dat geldt ook voor de constatering dat toezicht nodig is om tot een adequate uitvoering
van het beleid met betrekking tot bodembeheer en bodembescherming te komen. Uit de in 2009
uitgevoerde trendanalyse over de periode 2005-2008 kan worden geconcludeerd dat de kwaliteit van
de uitvoering in het algemeen is verbeterd. Deze verbetering geldt sterker voor de werkzaamheden in
het veld. De belangrijkste aandachtspunten liggen bij de werkzaamheden op kantoor.
                                                                                   7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>In 2009 is in zes gevallen door de certificerende instanties en/of de rijksinspecties handhavend
opgetreden tegen onjuist handelen wat heeft geleid tot het uiteindelijk schorsen of intrekken van een
erkenning of registratie. Certificatie en accreditatie enerzijds en handhaving anderzijds trekken daarbij
waar mogelijk dezelfde lijn en versterken elkaar. Handhaving tegen onjuist handelen, blijkt opnieuw
nodig en effectief.
In algemene zin is het volgende beeld bij Bodem+ aanwezig. Er is een groot besef van de
kwaliboverplichtingen bij de bodemintermediairs. Uitzondering hierop is het samenvoegen van
partijen zonder erkenning. Er is bij een aantal producenten van vormgeven bouwstoffen een minder
besef aanwezig. We merken een toename van het kwalibobewustzijn en handelen bij opdrachtgevers
van bevoegde instanties. Dit is een verbetering ten opzichte van 2008, mede als gevolg van de
communicatie activiteiten over KWALIBO en de uitrol van de HUM-Bbk.
In de kwaliteitsketen zien we dat de opdrachtgevende en toezichthoudende schakels achterblijven bij
het kwaliteitsniveau van de uitvoerende partijen. De toezichtdruk wordt door verschillende erkende
intermediairs als erg scheef ervaren. Toezichthouders kijken aan de ene kant tot op de komma naar het
naleven van normdocumenten, terwijl aan de andere kant essentiële zaken als niet gemelde
toepassingen niet worden gecontroleerd. Bij het verder verhogen van de kwaliteit van de gehele keten
is de meeste terreinwinst te boeken door te investeren in professioneel opdrachtgeverschap en
toezicht. Dit neemt niet weg dat, in lijn met de grondregels van goede kwaliteitsborging, de aandacht
voor verdere verbeteringen op andere plaatsen in de keten niet mag verslappen. Daarbij is wel van
toezichthoudende kant een duidelijke prioritering gewenst (focus op ongewenst gedrag in plaats van
controle op gewenst gedrag).
Van de 41 bevoegde overheden Wbb nemen 40 overheden op vrijwillige basis deel aan onderlinge
visitaties naar het functioneren van hun geïmplementeerde kwaliteitssysteem voor bodembeheer. De
score op het functioneren van de kwaliteitssystemen vertoont een stijgende lijn ten opzichte van
voorgaande jaren. Deelnemende overheden wisselen goede voorbeelden uit, wat leidt tot uniformiteit
en kostenbesparing.
Bouwstoffen
Het kader voor het toepassen van Bouwstoffen is aanzienlijk vereenvoudigd. De indruk bestaat dat
zowel de bestuurlijke als de administratieve lasten door de invoering van het Bbk zijn gedaald. De
sector heeft de implementatie van het hoofdstuk bouwstoffen goed opgepakt, de implementatie
verloopt zonder noemenswaardige grote problemen, met incidenteel resterende knelpunten.
Bespreking van de uitvoeringsvraagstukken in de daartoe opgerichte werkgroep bouwstoffen en het
implementatieteam leidt tot eenduidige uitleg en hantering van definities, vrijstellingen en begrippen.
Grond en bagger
Steeds meer bodemprofessionals raken vertrouwd en werken met het nieuwe beleidskader voor grond
en bagger uit het Besluit bodemkwaliteit. Algemene en theoretische vragen nemen af en
specialistische, door casuïstiek ingegeven praktijkvragen komen daarvoor in de plaats. De sector
ervaart de regels voor grond en bagger wel als complex omdat er veel toetsingskaders beschikbaar zijn
met daarbij behorende verschillende normensets, toetsingsregels en uitzonderingen. Decentrale
overheden kunnen bovendien in gebiedsspecifiek beleid eigen regels stellen. Daarnaast is relatief
langdurig overgangsrecht beschikbaar en in gebruik, waardoor vaak bewijsmiddelen, toetsing- en
toepassingskaders door elkaar heenlopen. Het behandelen en oplossen van uitvoeringsvraagstukken
wordt als een uitstekend instrument ervaren om dreigende stagnaties voor te blijven.
De bestuurlijke lasten zijn in iedergeval tijdelijk toegenomen als gevolg van de invoering van het Bbk
en het feit dat veel organisaties investeren in kennisopbouw en het maken van lokaal beleid. De
administratieve lasten zijn eveneens toegenomen. Toename van de administratieve lasten is een
gevolg van de extra tijd die bedrijven investeren in het verrichten van meldingen (schone grond,
                                                                                     8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>digitaliseren van informatie), de erkenningverplichtingen van het Bbk en het creëren van draagvlak
voor toepassingen (uitleg gedifferentieerde regels, diepe plassen, imago industriegrond).
De Impuls Lokaal Bodembeheer (ILB) is een succes, de ondersteuning wordt zeer gewaardeerd door
de deelnemende overheden en de participatiegraad is hoog. De deelnemende overheden zijn in groten
getale nog bezig met de vorming van beleid en dat proces verloopt inhoudelijk goed. Er is veel
vertrouwen in een goede en afgewogen lokale beleidsvorming en implementatie. Een en ander zal
veelal in 2010 en 2011 tot afronding komen. Mede door de ondersteuning in ILB kader is de
samenwerking en afstemming in de beleidsvorming tussen overheden in de regio tot stand gekomen.
Ook de samenwerking tussen gemeenten en waterschappen heeft een impuls gekregen evenals het
onderwerp toezicht en handhaving. Veel deelnemende overheden zijn via de ILB bewust geworden
van de (on)mogelijkheden en (on)wenselijkheden van grondverzet en de kansen en
oplossingsrichtingen die het Bbk hen bij het grondverzet biedt. Lokale overheden zoeken daar waar
nodig de ruimte om grondverzet te faciliteren, zonder dat daarbij de bodemkwaliteit te grabbel wordt
gegooid. Sterker nog lokale overheden gebruiken vaak bewust niet alle ruimte die het Bbk biedt voor
het faciliteren van hergebruik omwille van bescherming van de bodem. In veel gevallen volstaat het
generieke beleidskader, waardoor de vrees voor een lappendeken aan verschillend beleid grotendeels
uitblijft. De ILB zorgt door een actieve koppeling met BIELLS ook voor ontsluiting van het lokale
beleid.
Er is een slecht meldgedrag in delen van de sector (met name kleinere partijen in het buitengebied) en
er is ook nog sprake van overgangsrecht. Om die reden is de ontwikkeling van het grondverzet niet
hard te kwantificeren. Op basis van alle informatie is de voorzichtige conclusie dat op dit moment de
afzetmogelijkheden van grond en baggerspecie vergelijkbaar zijn (er is geen voorraadvorming) met de
mogelijkheden voorafgaand aan inwerkingtreding van het Besluit bodemkwaliteit. De verwachting is
dat de afzetmogelijkheden van grond en baggerspecie zullen toenemen met het vaststellen van lokaal
beleid, wanneer het lokale beleid betrekking heeft op regionaal of bovengemeentelijk gebied.
De overgang van vergunningplicht en een juridisch kader „storten‟ naar algemene regels en een
juridisch kader „nuttige toepassing‟ bij de verondieping van diepe plassen heeft plaatselijk geleid tot
veel commotie en als gevolg daarvan stagnatie bij een aantal verondiepingen van diepe plassen. Na de
commotie is een advies opgesteld door de commissie Verheijen. Dat advies wordt vertaald in een
handreiking „herinrichting diepe plassen‟ Deze handreiking „herinrichting diepe plassen‟ moet
voorzien in een helder handelingsperspectief voor zowel omwonenden, initiatiefnemers als betrokken
overheden. In 2010 is voorzien deze handreiking te verankeren in een circulaire. Aandachtspunt is dat
de decentrale overheden nadrukkelijk hun verantwoordelijkheid moeten nemen bij de ruimtelijke
inpassing van verondiepingen van diepe plassen.
Aanpak monitoring
De gekozen aanpak van de monitoring en behandeling van uitvoeringsvraagstukken is succesvol. Het
leidt tot gedragen oplossingen, verhoogt de samenwerking tussen overheden onderling en overheden
en het bedrijfsleven en voorkomt dat onbedoelde effecten van het Besluit bodemkwaliteit
daadwerkelijk optreden. De open structuur en communicatie en gezamenlijke aanpak leiden ook tot
meer vertrouwen van de partijen in elkaar. De implementatie van het Besluit bodemkwaliteit is wat
betreft de aanpak een voorbeeld voor veel andere beleidsdossiers.
                                                                                  9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Inleiding
Voor u ligt het tweede monitoringsverslag van de implementatie van het Besluit bodemkwaliteit over
het jaar 2009. Het Besluit bodemkwaliteit betreft een verzameling van regels die gaan over
kwaliteitsborging en het toepassen van bouwstoffen en grond en bagger. Deze regels zijn deels al voor
2008 ingevoerd (kwalibo), deels begin 2008 (toepassen grond en baggerspecie op de waterbodem) en
deels medio 2008 (toepassen van bouwstoffen en grond en baggerspecie op de landbodem) ingevoerd.
Daarnaast is in het Besluit bodemkwaliteit een relatief langdurig (veelal 3 tot 5 jaar) overgangsbeleid
geformuleerd om te voorkomen dat investeringen die al waren gedaan in keuringen, certificaten,
aanbestedingen voor werken en beleidsnota‟s doorkruist werden door de nieuwe regels.
Het Besluit bodemkwaliteit kent een breed scala aan onderwerpen en doelstellingen. In het kader van
de monitoring zijn een groot aantal indicatoren opgesteld die gezamenlijk met de informatie uit twee
enquêtes, de helpdesk van bodemplus, de Impuls Lokaal Bodembeheer en diverse
uitvoeringsvraagstukken een beeld geven van de mate van implementatie van het Besluit
bodemkwaliteit en dus de realisatie van de doelstellingen. Omwille van de leesbaarheid zijn de
indicatoren opgenomen in een bijlage bij dit verslag. Daar waar de resultaten van indicatoren
noodzakelijk zijn voor het begrip van de tekst zijn deze resultaten opgenomen in de tekst.
Het Besluit bodemkwaliteit is een dossier wat na het tot stand komen van de regelgeving niet over de
schutting is gegooid bij de uitvoeringspraktijk. Er is bijzonder veel geïnvesteerd in het verhogen van
kennis en vaardigheden bij de uitvoerende overheden en het bedrijfsleven op het gebied van kwalibo,
toepassen bouwstoffen en duurzaam bodembeheer. De Impuls Lokaal Bodembeheer, bodemhelpdesk,
het kennisplein en de vele presentaties en workshops in het land zijn de tastbare bewijzen daarvan.
Bij deze monitoring is gestreefd naar het vastleggen van een zo reëel mogelijk beeld van de mate van
implementatie van het Besluit bodemkwaliteit. Door de veelomvattendheid van het Besluit
bodemkwaliteit is gestreefd naar het vastleggen van zaken op hoofdlijnen, waarbij gebruik is gemaakt
van de kennis van vele betrokkenen bij de totstandkoming van dit verslag. Dit verslag is in een nauwe
samenwerking met het implementatieteam en de werkgroepen monitoring implementatie Besluit
bodemkwaliteit tot stand gekomen. In het implementatieteam en de werkgroepen zijn alle overheden
alsmede het bedrijfsleven vertegenwoordigd. Daarnaast is het verslag op 16 februari 2010 voorgelegd
aan een brede groep mensen die niet direct zijn vertegenwoordigd in het implementatieteam of de
werkgroepen. De wijze van totstandkoming en de brede betrokkenheid uit het werkveld bij dit verslag
leidt bij de secretaris van dit verslag tot de conclusie dat met een redelijke inspanning een goed
monitoringsverslag tot stand is gekomen. De betrokkenheid van alle partijen bij de totstandkoming
van dit verslag heeft ook geleid tot een gezamenlijk bewustzijn over de stand van de implementatie na
het eerste jaar Besluit bodemkwaliteit.
Het implementatieteam dankt iedereen die betrokken is geweest bij het tot stand komen van dit
verslag.
Utrecht, 31 maart 2010
Namens het implementatieteam Besluit bodemkwaliteit
Michiel Gadella, Secretaris
                                                                                     10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>1. Doelstellingen Besluit
In het monitoringsplan1 zijn de doelstellingen van het Besluit bodemkwaliteit opgenomen. De tekst in
dit hoofdstuk is gebaseerd op de tekst uit het monitoringsplan.
Het monitoren van de mate van implementatie van het Besluit bodemkwaliteit wordt gedaan door de
effecten op de uitvoeringspraktijk zo goed mogelijk te vergelijken met de doelstellingen van het
Besluit bodemkwaliteit. Hierbij zijn twee soorten doelstellingen te onderscheiden.
Ten eerste de doelstellingen van het beleid zoals die ook al golden onder het Bouwstoffenbesluit en
die zijn blijven gelden:
1. Verantwoord hergebruik bouwstoffen, verminderen gebruik primaire materialen.
2. Meer en verantwoord hergebruik grond en bagger; verminderen gebruik primaire materialen.
3. Beschermen van de bodem.
Ten tweede de uitgangspunten voor het maken van een nieuw besluit:
4. Verbeteren kwaliteit uitvoering;
5. Opheffen stagnaties;
6. Vereenvoudigen regelgeving;
7. Verminderen administratieve lasten;
8. Verbeteren handhaafbaarheid;
9. Beter aansluiten bij andere beleidsthema‟s en Europa.
Een nevendoel van de monitoring is om de samenwerking met en tussen de maatschappelijke partners
te verbeteren. Een goede samenwerking en een goede relatie stellen Bodem+ en VROM in staat om
het ontwikkelen en het uitvoeren van het beleid zo effectief mogelijk te kunnen laten verlopen. In dit
verslag gaan we daarom ook in op de wijze waarop de monitoring is georganiseerd. Dat doen we in
hoofdstuk 5.
Wanneer we kijken naar de doelstellingen van het Besluit bodemkwaliteit is er een aantal dat specifiek
is voor de hoofdstukken kwalibo, bouwstoffen en grond en bagger en een aantal doelstellingen dat
geldt voor alle drie de onderwerpen. In onderstaande tabel is dat weergegeven
Tabel 1       Doelstellingen Besluit bodemkwaliteit per onderwerp
Doelstelling                                                  Kwalibo Bouwstoffen        Grond en
                                                                                         bagger
1. Verantwoord hergebruik van bouwstoffen, verminderen                   X
gebruik primaire materialen
2. Meer en verantwoord hergebruik van grond en bagger,                                   X
verminderen gebruik primaire materialen
3. Beschermen van bodem                                                  X               X
4. Verbeteren kwaliteit van de uitvoering                     X
5. Opheffen stagnaties                                                   X               X
6. Vereenvoudiging regelgeving                                X          X               X
7. Verminderen administratieve lasten                         X          X               X
8. Verbeteren handhaving                                      X          X               X
9. Beter aansluiten bij andere beleidsthema‟s en Europa       X          X               X
In dit monitoringsverslag wordt in de hoofdstukken 2, 3 en 4 ingegaan op de monitoringsresultaten
opgesplitst naar de onderwerpen kwalibo en handhaving (H2), toepassen van Bouwstoffen (H3) en
1
  Implementatie Besluit Bodemkwaliteit, Monitoringsplan, SenterNovem/Bodem+, oktober 2007
                                                                                  11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>toepassen van Grond en bagger (H4). In hoofdstuk 6 wordt op basis van deze resultaten een
beschouwing gegeven in hoeverre de doelstellingen van het Besluit bodemkwaliteit vooralsnog
worden bereikt.
                                                                              12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>2. Kwalibo, Toezicht & handhaving
In dit hoofdstuk zijn de onderwerpen kwalibo, toezicht en handhaving gezamenlijk opgenomen. Dit
hoofdstuk is gesplitst in 3 delen. In paragraaf 2.1 wordt ingegaan op de landelijke bevindingen en
inspanningen die worden verricht op het gebied van kwalibo, toezicht en handhaving. In paragraaf 2.2
is dat op decentraal niveau opgenomen en paragraaf 2.3 geeft een beschouwing over het functioneren
van het kwalibosysteem.
Toezicht en handhaving op landelijk niveau
Het toezichtloket bodem is een belangrijke schakel in de samenwerking tussen lokale toezichthouders
en handhavers en de Rijksinspecties. De terugkoppeling van signalen naar de indieners is in 2009
verbeterd. In ongeveer 10 % van de 377 ontvangen signalen is door de inspectiediensten een
sanctietraject ingezet.
Naar aanleiding van de fraudezaak Bodemstaete is onder andere vervolgonderzoek ingesteld naar de
frequentie van voorkomen van dat type fraude en welke andere risicofactoren er zijn in de sector.
Geconcludeerd wordt dat fraude met analyseresultaten slechts incidenteel voorkomt. Geconstateerd is
dat de bodemketen gevoelig is voor frauduleus handelen, met name op het terrein van veldwerk,
grondtransport, opslag, toepassing en bewerking. Om fraude tegen te gaan wordt aanbevolen
frequenter administratief onderzoek in te stellen, vaker toezicht ter plaatse uit te voeren en verscherpt
toezicht te houden op bedrijven die onder de marktprijs werken.
In 2009 hebben de Rijksinspecties hun rol als publieke handhaver in het bodemveld verder ingevuld,
door onderzoek uit te voeren naar binnengekomen signalen en vervolgens op te treden tegen
vastgestelde overtredingen. Daarnaast is geïnvesteerd in de verbetering van de werking van het stelsel
in het bodembeheer (samenwerking en kennisuitwisseling met CI‟s, SIKB, RvA en lokale
toezichthouders en handhavers). In een aantal provincies functioneren interventieteams op structurele
basis. In deze provincies worden „free-riders‟ opgespoord en aangepakt. Dat heeft onder meer
zelfregulering van de branche tot gevolg en geconstateerd wordt dat brancheverenigingen intern
fraudebestrijding agenderen.
Aanbevolen wordt om op landelijk niveau blijvend te investeren in de afstemming, kennisuitwisseling,
samenwerking en informatie-uitwisseling tussen de verschillende handhavingpartners. Voorkomen
moet worden dat handhavingpartners uit onwetendheid van elkaars werk dubbel werk verrichten en
daardoor delen van de keten niet worden belicht en andere delen dubbel.
Meldpunt
Het meldpunt bodemkwaliteit functioneert naar behoren. Het aantal meldingen is toegenomen, maar is
nog lang niet op het niveau waarop het zou moeten zijn. Dat blijkt uit het feit dat partijen < 500 ton
nauwelijks worden gemeld. Dat ligt niet aan het meldsysteem maar aan het meldgedrag in de
bodemsector. Ondanks de toename van het aantal gebruikers en meldingen is het aantal vragen aan de
helpdesk niet gestegen. Het ontsluiten van informatie over meldingen zorgt ervoor dat het melden van
grondstromen beter op de agenda van zowel melders als toezichthoudende organisaties komt te staan.
Een toename van het aantal meldingen heeft als risico in zich dat bevoegde overheden geneigd kunnen
zijn hun capaciteit te steken in het behandelen van meldingen. De bevoegde gezagen wordt
aanbevolen een handhavingstrategie op te stellen en te hanteren waarbij de toezichtdruk op een
evenwichtige manier wordt verdeeld tussen de gemelde en de niet-gemelde toepassingen.
Actieplan verbetering toezicht en handhaving, HUM-Bbk, regionale uitvoeringsdiensten (RUD’s)
De uitvoering van het actieplan verbetering toezicht en handhaving leidt samen met de komst van de
HUM-Bbk en de Impuls Lokaal Bodembeheer tot een groter ambtelijk besef dat het niveau van
                                                                                      13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>toezicht en handhaving verbetering behoeft. Daar is ook veel draagvlak voor, getuige de grote
belangstelling voor de HUM en de regiodagen. Het actieplan moet worden aangevuld met acties die
leiden tot vergroting van bestuurlijk draagvlak voor beter toezicht en handhaving. Het actieplan wordt
in het voorjaar van 2010 daarop aangevuld. In 2010 zal de discussie rondom de vorming van RUD‟s
en de outputgerichte kwaliteitscriteria verder vorm worden gegeven. Door hier actief aan bij te dragen
aan de discussies rond de vorming van de RUD‟s kan het implementatieteam zorg dragen voor een
goede inbedding van een adequaat niveau van toezicht en handhaving van het Besluit bodemkwaliteit
bij de bevoegde overheden. Voorkomen moet worden dat er als gevolg van de vorming van RUD‟s
een handhavinggat ontstaat tot de start van de RUD‟s begin 2012. Er zijn signalen dat op sommige
plekken een dergelijk handhavinggat ontstaat. Aanbevolen wordt om dergelijke signalen via het
toezichtloket bodem te verzamelen.
Toezicht en handhaving op decentraal niveau
Het houden van toezicht en handhaving blijft de achilleshiel van het Besluit bodemkwaliteit.
Decentrale overheden hebben het houden van toezicht en handhaving weliswaar ambtelijk beter op de
agenda staan. Dit is mede het gevolg van het actieplan verbetering bodemhandhaving, de uitgave en
uitrol op regiodagen van de HUM-Bbk en de nadrukkelijke stimulans in het kader van de Impuls
Lokaal Bodembeheer. Een en ander heeft echter nog niet geleid tot een significante toename van het
toezicht in het veld. Het feit dat in het meldsysteem vrijwel (minder dan 1 per gemeente) geen partijen
met een omvang tot 500 ton aanwezig zijn geeft aan dat het toezicht op deze grondstromen zeer
beperkt is. Opgemerkt wordt dat veel gemeenten nog gebruik maken van het overgangsrecht en dat
meldingen van grondstromen onder het overgangsrecht niet in het centrale meldsysteem worden
geregistreerd. Het volgende beeld komt uit de enquête over toezicht en handhaving naar voren:
      Organisaties zijn redelijk goed op de hoogte van de strekking van het Besluit bodemkwaliteit ,
         het uitvoeringsinstrumentarium is minder goed bekend. We zien een toename in de
         bekendheid met de regelgeving;
      Veel organisaties zijn bezig met het maken van lokaal beleid. Met die organisatorische
         aandacht voor het Besluit bodemkwaliteit zijn er kansen om het beleid en de werkwijze op het
         gebied van bevoegd gezag, toezicht en handhaving vast te leggen en te versterken.
         Versterking op dit punt is in een groot aantal organisaties zeker ook nodig;
      Toezicht op papier in de vorm van controle op meldingen is redelijk goed geregeld;
      Toezicht in het veld vindt hoofdzakelijk reactief plaats, enkele gemeenten houden reeds
         proactief toezicht in het veld;
      Het optreden tegen geconstateerde overtredingen is beperkt, dit vanwege de beperkte
         beschikbare middelen voor gemeentelijke toezichthouders en handhavers.
Daarmee moeten we voor het tweede achtereenvolgende jaar constateren dat het niveau van toezicht
en handhaving onvoldoende is. Door het beperkte toezicht en de handhaving en het ontbreken van
focus op de kritische onderdelen (gebrek aan prioritering) wordt een ongelijk speelveld gefaciliteerd.
Verder voortbestaan van dit ongelijke speelveld zet het kwaliteitsniveau in het bodembeheer ernstig
onder druk en belemmert verdergaande implementatie van het Besluit bodemkwaliteit. In het eerder
genoemde actieplan worden acties geformuleerd die zullen bijdragen aan een verbetering van toezicht
en handhaving.
Daarnaast laat de invulling van de voorbeeldrol van uitvoerende overheden bij opdrachtverlening nog
vaak te wensen over.
Kwalibo
Het beeld dat vanuit certificatie en accreditatie corrigerend wordt opgetreden wordt in 2009
bestendigd. Dat geldt ook voor de constatering dat toezicht nodig is om tot een adequate uitvoering
van het beleid met betrekking tot bodembeheer en bodembescherming te komen. Uit de in 2009
uitgevoerde trendanalyse over de periode 2005-2008 kan worden geconcludeerd dat de kwaliteit van
                                                                                   14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>de uitvoering in het algemeen is verbeterd. Deze verbetering geldt sterker voor de werkzaamheden in
het veld. De belangrijkste aandachtspunten liggen bij de werkzaamheden op kantoor.
In 2009 is in zes gevallen door de certificerende instanties en/of de rijksinspecties handhavend
opgetreden tegen onjuist handelen wat heeft geleid tot het uiteindelijk schorsen of intrekken van een
erkenning of registratie. Certificatie en accreditatie enerzijds en handhaving anderzijds trekken daarbij
waar mogelijk dezelfde lijn en versterken elkaar. Handhaving tegen onjuist handelen, blijkt opnieuw
nodig en effectief.
In algemene zin is het volgende beeld bij Bodem+ aanwezig. Er is een groot besef van de
kwaliboverplichtingen bij de bodemintermediairs. Uitzondering hierop is het samenvoegen van
partijen zonder erkenning. Er is bij een aantal producenten van vormgeven bouwstoffen een minder
besef aanwezig, dat blijkt uit het feit dat een aantal producenten wel gecertificeerd maar niet erkend
zijn. We merken een toename van het kwalibobewustzijn en handelen bij opdrachtgevers van
bevoegde instanties. Dit is een verbetering ten opzichte van 2008, mede als gevolg van de
communicatie activiteiten over KWALIBO en de uitrol van de HUM-Bbk.
In de kwaliteitsketen zien we dat de opdrachtgevende en toezichthoudende schakels achterblijven bij
het kwaliteitsniveau van de uitvoerende partijen. De toezichtdruk wordt door verschillende erkende
intermediairs als erg scheef ervaren. Toezichthouders kijken aan de ene kant tot op de komma naar het
naleven van normdocumenten, terwijl aan de andere kant essentiële zaken als niet gemelde
toepassingen niet worden gecontroleerd. Bij het verder verhogen van de kwaliteit van de gehele keten
is de meeste terreinwinst te boeken door te investeren in professioneel opdrachtgeverschap en
toezicht. Dit neemt niet weg dat, in lijn met de grondregels van goede kwaliteitsborging, de aandacht
voor verdere verbeteringen op andere plaatsen in de keten niet mag verslappen. Daarbij is wel van
toezichthoudende kant een duidelijke prioritering gewenst (focus op ongewenst gedrag in plaats van
controle op gewenst gedrag).
Van de 41 bevoegde overheden Wbb nemen 40 overheden op vrijwillige basis deel aan onderlinge
visitaties naar het functioneren van hun geïmplementeerde kwaliteitssysteem voor bodembeheer. De
score op het functioneren van de kwaliteitssystemen vertoont een stijgende lijn ten opzichte van
voorgaande jaren. Deelnemende overheden wisselen goede voorbeelden uit, wat leidt tot uniformiteit
en kostenbesparing.
                                                                                     15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>     2.1.        Bevindingen op landelijk niveau
    2.1.1.    Meldpunt bodemkwaliteit
Het meldpunt bodemkwaliteit is gelijk met de inwerkingtreding van het besluit bodemkwaliteit
gestart. Alle toepassingen die worden uitgevoerd in het kader van het Besluit bodemkwaliteit en die
meldingsplichtig zijn dienen via het meldpunt bodemkwaliteit te worden gemeld. Het meldpunt
bodemkwaliteit betreft een digitaal webformulier waarmee kan worden gemeld. Alle meldingen
worden door het meldpunt automatisch doorgezonden naar het bevoegde gezag. De beoordeling van
de ingediende meldingen wordt door de bevoegde gezagen gedaan. Alle meldingen blijven bewaard in
het meldsysteem en het meldsysteem is daarmee een belangrijke schakel in het ketentoezicht.
Figuur 1         Vereenvoudigd stroomschema meldpunt bodemkwaliteit
Gebruikers van het systeem
Om van het meldsysteem gebruik te maken is een account nodig. Melders kunnen zelf in het
meldsysteem een account aanmaken. Voor het bevoegde gezag heeft de meldkamer van het meldpunt
de accounts aangemaakt.
Van de gemeentes hebben 28 van de 443 gemeentes nog geen gegevens aangeleverd. Van het overige
bevoegd gezag, Provincies, de waterschappen, hoogheemraadschappen en de regio‟s van
Rijkswaterstaat, hebben alle organisaties een account aangevraagd. De overgebleven gemeentes
worden benaderd op het moment dat er een melding binnenkomt die moet worden doorgezonden.
Melders kunnen via het voorportaal van het meldsysteem zelf een account aanmaken. Van 1 januari
tot 1 december 2009 hebben 989 melders een (hoofd)account aangemaakt. Sinds de ingebruikname
van het meldsysteem zijn 1876 hoofdaccounts aangemaakt.
In 2009 zijn 5 formele verzoeken om informatie ingekomen van de regionale milieuteams van de
Politie. De politie krijgt niet standaard toegang tot het meldsysteem, dat is voorbehouden aan partijen
die bevoegd gezag zijn (bestuursrechtelijke partijen) en de Inspecties. De politie moet om specifieke
gegevens vragen waarbij de grondslag van het verzoek moet worden vermeld. Als er sprake is van een
onderzoek naar een strafbaar feit, wordt aan het betreffende verzoek voldaan.
                                                                                    16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Aantallen meldingen
In Figuur 2 is een overzicht gegeven van de ontwikkeling van de meldingen in 2009. Het aantal
meldingen is toegenomen. Hoewel er een toename te zien is van het aantal meldingen, blijft het aantal
meldingen in het meldsysteem nog steeds beperkt. Dat komt deels door het feit dat er sprake is van
overgangsrecht en in dat kader de meldingen nog rechtstreeks aan het bevoegde gezag moeten worden
gezonden. Een andere oorzaak is gelegen in het slechte meldgedrag in de bodemsector.
Figuur 2                           Ontwikkeling aantallen meldingen in 2009
                                  Aantal meldingen 2008-2009                                                                          Overzicht meldingen 2009 per toepassing
          900                                                                                                       900
          800                                                                                                       800
          700                                                                                                       700
                                                                                                                    600                                                          Mon. geg. IBC bouwstoffen
                                                                                                 Aantal meldingen
          600
                                                                                                                                                                                 werk schone grond
          500                                                                             2008                      500                                                          bouwstof hertoepassing
 Aantal
                                                                                          2009                                                              c                    IBC bouwstoffen
          400                                                                                                       400
                                                                                                                                                                                 baggerspecie
          300                                                                                                       300                                                          grond
          200                                                                                                       200
          100                                                                                                       100
           0                                                                                                         0
                jan   feb   mrt    apr   mei   jun   jul   aug   sept   okt   nov   dec                                   1   2   3     4   5   6   7   8   9   10   11   12
                                                Maand                                                                                           Maand
Sinds juli 2009 plaatst Bodem+ een overzicht van het aantal meldingen per bevoegd gezag op de
website. De kaarten worden iedere drie maanden bijgewerkt. In de kaarten staat het aantal meldingen
dat via het meldsysteem is verricht per bevoegd gezag over het laatste jaar. Door de kaarten van
verschillende perioden naast elkaar te leggen kan het meldgedrag in de tijd worden gevolgd. Uit de
reacties op de kaarten van verschillende bevoegde overheden is op te maken dat de kaarten tevens ten
behoeve van bench-marking worden gebruikt. Die reacties maken ook duidelijk dat toezicht en
handhaving op ambtelijk niveau wel degelijk leeft. Het is de bedoeling om ook de meldingen aan de
regionale directies van Rijkswaterstaat in een kaart op te nemen. Die meldingen zijn nu opgenomen in
Tabel 2. Het ontsluiten van informatie over meldingen zorgt ervoor dat het melden van grondstromen
beter op de agenda van zowel melders als toezichthoudende organisaties komt te staan.
Tabel 2                            Gemelde toepassingen in beheergebied Rijkswaterstaat
Bevoegd gezag                                                                 Gemelde werken schone grond en                                                                    Gemelde Partijen licht
                                                                                       baggerspecie                                                                            verontreinigde grond en
                                                                                                                                                                                    baggerspecie
Rijkswaterstaat IJsselmeergebied                                                                                                                        27                                                    26
Rijkswaterstaat Limburg                                                                                                                                 16                                                    72
Rijkswaterstaat Noord-Brabant                                                                                                                            0                                                     1
Rijkswaterstaat Noord-Holland                                                                                                                            6                                                    37
Rijkswaterstaat Noord-Nederland                                                                                                                          5                                                    24
Rijkswaterstaat Noordzee                                                                                                                                 2                                                     4
Rijkswaterstaat Oost Nederland                                                                                                                          21                                                   160
Rijkswaterstaat Utrecht                                                                                                                                  1                                                     3
Rijkswaterstaat Zeeland                                                                                                                                 10                                                    61
Rijkswaterstaat Zuid-Holland                                                                                                                            11                                                    14
                                                                                                                                                                                         17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Figuur 3 Meldingen per bevoegd gezag
                                     18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>In hoofdstuk 3 (bouwstoffen) en 4 (grond en bagger) wordt nader ingegaan op de inhoud van de
meldingen en de gemelde gegevens.
Functioneren van het meldsysteem
Het meldpunt bodemkwaliteit heeft een meldkamer. De meldkamer biedt technische ondersteuning
aan gebruikers en verwerkt schriftelijke meldformulieren. Daarnaast kunnen gebruikers contact
opnemen met de meldkamer voor suggesties voor de verbetering van het meldsysteem of voor
informatie over rapportagemogelijkheden.
Een groot deel van de vragen voor de Meldkamer (25 %) heeft betrekking op het aanvragen van een
account. Melders weten het voorportaal niet te vinden via de SenterNovem site. De problemen met de
activeringsmail zijn in de loop van 2009 opgelost.
De meeste vragen (39 %) zijn gesteld door het bedrijfsleven, 27 % van de vragen zijn gesteld door
gemeentes. Ondanks het feit dat er twee maal zoveel gebruikers van het systeem zijn en ruim
tweemaal zoveel meldingen worden verricht in 2009 t.o.v. 2008, neemt het aantal vragen over het
meldsysteem niet toe.
Figuur 4        Gestelde vragen over het meldsysteem
                2009 Aantal vragen per week                                 1%   Aantal vragen per categorie
                                                                           1%
  35                                                                   2%
  30                                                                  3%
                                                                 4%
                                                                                            25%
                                                            5%                                                 Autorisatie/accounts/inloggen
  25
                                                                                                               Overig - meldkamer bodemkwal.
  20                                                                                                           Electronische meldingen
                                                                                                               Meldingen inzien
  15                                                  16%                                                      Voorportaal
                                                                                                               Schriftelijke meldingen
  10                                                                                                           Technische problemen
                                                                                                               Rapportages
   5
                                                                                                               Wijzigingsverzoek
                                                                                             23%
                                                                                                               Selectietool/ externe software
   0
 WW
  Wee
   ee
  W 6
   ee
  eek
 W 12
  eek
      k
      k
      k 2
        9                                                        20%
 W 15
 Wee
  eek
 W 18
  eek
    k
 W 24 21
  eek
 W 27
  eek
 W 30
  eek
 W 33
  ee
 Wee
  eek
 W 36
    k
    k
 W 42
  eek 39
 W 45
  eek
 W 48
  eek 51
We kunnen stellen dat het meldsysteem naar behoren functioneert. Bij het juiste gebruik door de
verschillende gebruikers van het meldsysteem zijn een aantal kanttekeningen te plaatsen:
    o Veel meldingen zijn slecht ingevuld/ onvolledig ingevuld. Een en ander is een gevolg van de
        keuze om een laagdrempelig meldsysteem te ontwikkelen. Die keuze is gemaakt omdat
        bevoegde gezagen liever een slechte melding hebben dan helemaal geen melding. Die keuze
        brengt wel met zich mee dat bevoegde gezagen een inspanning moeten doen om de melder
        „op te voeden‟ zodat die in het vervolg een complete en correcte melding verricht;
    o Veel bevoegde gezagen zijn ingericht op het beoordelen van de meldingen. Met het toenemen
        van het aantal meldingen bestaat de neiging om meer aandacht aan de meldingen te geven,
        terwijl dit ten koste gaat van de capaciteit voor toezicht in het veld. Het is noodzakelijk dat
        bevoegde gezagen een handhavingstrategie ontwikkelen waarbij de toezichtdruk op een
        evenwichtige manier wordt verdeeld tussen de gemelde en de niet-gemelde toepassingen
    o Het komt geregeld voor dat toepassingen gemeld worden bij het verkeerde bevoegd gezag.
        Het bevoegde gezag dat die melding ontvangt heeft via de Awb een doorzendverplichting van
        de melding naar het juiste bevoegd gezag. Op de site van bodemplus is in een
        procesbeschrijving rondom het meldsysteem aangegeven hoe het bevoegde gezag kan
        handelen in een voorkomend geval.
Nieuwe ontwikkelingen
In januari 2010 zal een nieuwe versie van het meldsysteem in productie worden genomen. In
november en december 2009 vinden de gebruikerstesten plaats. Na oplevering zal het meldsysteem
                                                                                                         19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>voldoen aan de eisen voor wat betreft de nieuwe rijkshuisstijl. Op verzoek van gebruikers wordt in de
nieuwe versie ook een apart meldingsformulier opgenomen voor tijdelijke opslag. Uit signalen bleek,
dat veel melders niet wisten welk formulier hiervoor te gebruiken.
Bodem+ heeft deelgenomen aan het project Digitaal Normaal van het SIKB. Dit betrof een project
voor standaardisering van het berichtenverkeer met xml, dat heeft geleid tot SIKB protocol 0101.
In dat kader zijn een aantal pilots uitgevoerd om te komen tot digitale uitwisseling van
bodemgegevens. Een van de pilots betrof het Meldsysteem bodemkwaliteit.
Dit heeft er toe geleid dat het voor melders straks mogelijk is om via een export van een xml-bericht
uit eigen systeem meldingsinformatie over te brengen naar het meldsysteem. Omdat niet alle partijen
de complete informatie digitaal beschikbaar hebben, biedt het systeem hiervoor twee mogelijkheden:
      Het uploaden en automatisch verwerken van een melding met een xml bestand dat voldoet aan
         het SIKB protocol 0101;
      Het bij data-entry van een melding per scherm laden van gegevens uit een xml bestand dat
         voldoet aan het SIKB protocol 0101.
Daarnaast wordt het xml-bericht naar melders en Bevoegd gezag uitgebreid en aangepast op het SIKB
protocol 0101. Deze informatie kan door Bevoegd gezag worden ingelezen in het eigen
handhavingsysteem.
    2.1.2.    Actieplan verbetering toezicht en handhaving
 Groter ambtelijk besef maar toezicht in het veld neemt niet zichtbaar toe
In het monitoringsverslag 2008 over de implementatie van het Besluit bodemkwaliteit is onder andere
de volgende constatering gedaan:
“Om daadwerkelijk te komen tot een succesvolle implementatie van het Besluit bodemkwaliteit is het
echter wel nodig dat in 2009 de lokale handhaving stevig wordt opgepakt. Het creëren van een gelijk
speelveld voor alle toepassers, dat wil zeggen het toezicht en de handhaving structureel oppakken en
optreden tegen geconstateerde overtredingen. Het uitblijven van een gelijk speelveld belemmert
verdergaande implementatie”. Ten behoeve van de verbetering van de handhaving, heeft het
Implementatieteam Bbk een actieplan verbetering toezicht en handhaving opgesteld. Het actieplan
beoogt op het gebied van de handhavingstructuur, handhavinguitvoering en opleiding en
communicatie van en naar handhavers een bijdrage te leveren aan de verbetering van de handhaving
van het Bbk. Het oppakken van de lokale handhaving is een verantwoording van de decentrale
overheden. De mate waarin de decentrale overheden deze verantwoording oppakken is in paragraaf
2.2 beschreven.
 Bestuurlijk draagvlak moet worden vergroot en lokale overheden moeten
                           een handhavingstrategie ontwikkelen
In bijlage 7 is het actieplan verbetering toezicht en handhaving opgenomen, evenals een stand van
zaken van alle genoemde acties. Uit die bijlage blijkt dat alle acties uit het actieplan zijn opgepakt.
Een belangrijke actie die is uitgevoerd op het gebied van versterking van de handhavingstructuur is de
uitgave van de HUM-Bbk en de organisatie van de regionale bodemdagen voor handhavers. Deze
dagen zijn in 2009 gehouden en worden ook in 2010 georganiseerd door het LOM, SIKB, Bodem+, de
inspectie V&W en de VROM inspectie. Doel van deze dagen is de uitwisseling van kennis en kunde,
het verder in de praktijk brengen van de HUM-Bbk, het versterken van regionale netwerken en het
verder tot stand brengen van ketenhandhaving bodem. In 2010 zal het onderzoek naar de
                                                                                      20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>belemmeringen die decentrale overheden ervaren bij het uitvoeren van toezicht en handhaving door de
VI en IVW worden uitgevoerd. Verwacht wordt dat op basis van de bevindingen van dat onderzoek
nadere acties aan het actieplan kunnen worden toegevoegd. Die nadere acties zullen zich dan richten
op het wegnemen van de geconstateerde belemmeringen. Voor een overzicht van alle acties wordt
verwezen naar bijlage 7. Het uitvoeren van het actieplan draagt bij aan de beweging die voelbaar en
merkbaar is bij de decentrale overheden. Het thema verbetering toezicht en handhaving staat ambtelijk
op de agenda. Er is veel behoefte bij toezichthouders en handhavers aan kennisopbouw en
kennisuitwisseling. Een veel genoemde belemmering om over te gaan tot actie is een gebrek aan
capaciteit. Hiervoor is het nodig om ook op bestuurlijk niveau het draagvlak te vergroten. Het
actieplan verbetering toezicht en handhaving moet op dat aspect verder worden aangevuld, zie
daarvoor ook paragraaf 2.1.3 en bijlage 7. Aanbevolen wordt om in overleg met de decentrale
overheden nadere acties te definiëren om het bestuurlijk draagvlak te vergroten.
    2.1.3.    Vorming van Regionale uitvoeringsdiensten
In 2009 is duidelijk geworden dat er per 1 januari 2012 regionale uitvoeringsdiensten (RUD‟s) komen.
Een van de aspecten die mogelijk in het basispakket van de RUD‟s terecht gaat komen is het toezicht
en handhaving van het Besluit bodemkwaliteit. Deze ontwikkeling betekent zowel een bedreiging als
een kans voor de implementatie van het Bbk. Enerzijds is het een kans omdat de opschaling van
toezicht en handhaving van gemeentelijk naar RUD niveau betekent dat capaciteit van verschillende
gemeenten wordt gebundeld en ook kennis en ervaring bij elkaar wordt gebracht. De verwachting is
dat met deze bundeling van capaciteit en kennis het adequate niveau Bbk bereikt kan worden. Een
organisatie met meer personele armslag is ook in staat om een professionaliseringslag te maken. In
Overijssel zijn uitstekende ervaringen met het trekkersnetwerk. Dit netwerk bevordert de
kennisuitwisseling en signaleert grondstromen.
        Bundeling van kennis en capaciteit helpt bij het bereiken van het
                                         adequaat niveau
Anderzijds worden signalen opgevangen dat bevoegde gezagen op dit moment geen investeringen in
personeel en kennisopbouw doen omdat taken over gaan naar de RUD‟s. Er bestaat bij veel
gemeenten ook weerstand tegen een vermeende afstand die er kan zijn tussen de RUD en de
gemeentelijke organisatie. Met name het feit dat een RUD een gemeenschappelijke regeling is,
waarbij in de praktijk de grote spelers de dienst uitmaken, maakt dat kleinere gemeenten RUD in een
aantal gevallen als een bedreiging ervaren. Een uitspraak van een wethouder is daarin treffend: “Moet
ik als kleine gemeente een handhavingverzoek indienen bij de RUD om mijn eigen bevoegdheden uit
te oefenen”.
Vanwege de onzekerheid over het verplichtende karakter, het takenpakket en de kwaliteitscriteria van
de RUD‟s stellen een aantal gemeenten investeringen in toezicht en handhaving uit tot het moment dat
daarover meer duidelijkheid bestaat. Uiteraard is het zeer ongewenst als er, vanwege de vorming van
RUD‟s, een handhavinggat valt in de periode tot de vorming van de RUD‟s. In 2009 zijn reeds
signalen in de richting van het ontstaan van een handhavinggat opgevangen. Aanbevolen wordt om
het toezichtloket te gebruiken om dergelijke signalen op te vangen
     Er dreigt een handhavinggat te ontstaan in de aanloop naar de RUD’s
Het is noodzakelijk dat het implementatieteam de ontwikkelingen rondom de vorming van
omgevingsdiensten nauwgezet volgt en actief bijdraagt aan de discussie rondom de vorming van de
RUD‟s voor zover het de toezicht en handhavingstaken van het Bbk betreft.
                                                                                  21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>      Actief bijdragen aan discussie rondom de vorming van RUD’s is een
     goede kans om toezicht en handhaving Bbk bestuurlijk op de kaart te
                                                zetten
Door actief bij te dragen aan de discussie kan het implementatieteam zorg dragen voor een goede
inbedding van een adequaat toezicht en handhavingniveau bij de bevoegde overheden. In een
handreiking die in opdracht van het implementatieteam is opgesteld door CSO worden gemeenten met
een mager niveau van toezicht en handhaving handvatten geboden om, rekening houdend met de
komst van de RUD‟s, stappen omhoog te zetten.
    2.1.4.    HUM Besluit bodemkwaliteit
In het voorjaar van 2009 is de HUM Besluit bodemkwaliteit in samenwerking tussen het LOM, SIKB,
de Rijksinspecties en Bodem+ in 7 regionale sessies onder de aandacht gebracht van lokale
toezichthouders en handhavers. De bijeenkomsten waren goed bezocht (in totaal ca. 500 bezoekers).
Uit de regiodagen blijkt dat de HUM Bbk voorziet in een sterke behoefte als gids in de
uitvoeringspraktijk van toezichthouders en handhavers. Daarnaast hebben de regiodagen bijgedragen
aan netwerkvorming onder lokale toezichthouders en handhavers. Deze netwerkvorming is van groot
belang voor kennisuitwisseling en samenwerking tussen handhavingpartners. Bodem+ verzamelt
commentaren op het gebruik van de HUM in de praktijk. Aanpassing van de HUM wordt in 2010
gestart.
    2.1.5.    Uitvoeringsvraagstukken
In 2009 zijn 48 uitvoeringsvraagstukken aangedragen bij Bodem+ (# 179 t/m 226). In onderstaande
tabel zijn die vraagstukken verdeeld naar onderwerp. Een optelling van de vraagstukken per
onderwerp leidt tot een som die groter is dan 48. De oorzaak daarvan is dat sommige vraagstukken op
meer dan één onderwerp betrekking hebben. Bij de onderverdeling in percentages is daarmee rekening
gehouden.
In de laatste kolom staat een verdeling van de vraagstukken zoals ze zijn binnengekomen sinds de
invoering van het Bbk. Ook hier leidt een optelling van de vraagstukken per onderwerp tot een groter
aantal dan het totaal: 226.
Tabel 3          Uitvoeringsvraagstukken, onderverdeling naar onderwerp
Onderwerp                                           Aantal uitvoeringsvraagstukken
                                                  in 2009 (% 2009)                      totaal (% totaal)
Kwalibo, toezicht en                                       8 (15%)                              41 (17%)
handhaving
Bouwstoffen                                              20 (38 %)                              63 (26%)
Grond en bagger                                          25 (47 %)                            139 (57%)
Totaal                                                  53 (100 %)                          243 (100%)
Verhoudingsgewijs zijn in 2009 minder uitvoeringsvraagstukken aangemeld over Kwalibo, toezicht
en handhaving en over Grond en bagger ten opzichte van de voorgaande jaren 2007 en 2008. Het
aandeel uitvoeringsvraagstukken over Bouwstoffen is daarentegen toegenomen. Bijna éénderde van
het totale aantal uitvoeringsvraagstukken m.b.t. Bouwstoffen zijn in 2009 binnengekomen. Voor
Kwalibo en Grond en Bagger is beide in 2009 zo‟n 18 % van het totale aantal
uitvoeringsvraagstukken.
De uitvoeringsvraagstukken die worden ingediend krijgen allemaal een status van afhandeling mee.
De status van vraagstukken verandert met een zekere regelmaat, omdat ze worden opgepakt en
opgelost. Op 1 januari 2010 is de verdeling van de vraagstukken naar status van afhandeling zoals
weergegeven in Tabel 4.
                                                                                 22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Tabel 4          Uitvoeringsvraagstukken, onderverdeling naar status van afhandeling
Onderwerp                                     Categorie                   Aantal uitvoeringsvraagstukken
                                                                in 2009 (% 2009)          totaal (% totaal)
Afgehandeld of geadresseerd                        A                    24 (50%)                195 (87%)
Nader onderzoek naar vraagstuk door                B                     8 (17%)                   10 (4%)
Bodem+
Nadere bespreking van vraagstuk door               C                     6 (13%)                   10 (4%)
Bodem+ en VROM
In behandeling bij de werkgroepen                  D                    10 (21%)                   11 (5%)
Totaal                                                                48 (100%)               226 (100%)
Het blijkt dat de helft van de vraagstukken die in 2009 zijn binnengekomen al zijn afgehandeld of
geadresseerd. Van het totale aantal binnengekomen vraagstukken is dit zelfs bijna 90%. De helft van
de vraagstukken die in 2009 zijn binnen gekomen en nog niet zijn afgehandeld of geadresseerd is nog
in behandeling bij de werkgroepen of staan acties open. Vrijwel alle vraagstukken die in 2008 zijn
binnengekomen zijn afgehandeld of geadresseerd.
Naast de status is vooral de aard van de vraagstukken van belang. Tabel 5 geeft een onderverdeling
naar de aard van de vraagstukken weer. De aard van de vraagstukken is statisch, dat wil zeggen dat zij
onafhankelijk is van de status van afhandeling van de vraagstukken. Voor 1 vraagstuk (# 187) is de
aard (nog) onbepaald omdat de indiener van het vraagstuk nog met nadere onderbouwing van zijn
vraagstuk moet komen.
Tabel 5          Uitvoeringsvraagstukken, onderverdeling naar aard van het vraagstuk
Onderwerp                                       Categorie           Aantal uitvoeringsvraagstukken
                                                                  2009 (% 2009)           totaal (% totaal)
Omissie of verschrijving in de                       1                     3 (6%)                 55 (24%)
regelgeving
Onduidelijkheid over interpretatie van de            2                  10 (21%)                  56 (25%)
regelgeving, toelichting en
overgangsrecht
De aansluiting van andere regelgeving of             3                  17 (36%)                  62 (28%)
het uitvoeringsinstrumentarium is niet
correct
Vraagstuk voor bespreking in de                      4                  17 (36%)                  52 (23%)
werkgroepen (van belang om brede
afstemming voor oplossing te vinden)
Totaal                                                                47 (100 %)              225 (100%)
Terwijl in 2008 nog veel vraagstukken binnenkwamen over omissies of verschrijvingen in de
regelgeving, is dit aantal in 2009 gedaald tot 3. „Onzuiverheden‟ in de teksten van de Regeling en
Besluit lijken dus grotendeels uit de tekst te zijn gezuiverd. Ook over onduidelijkheid over de
interpretatie van de regelgeving, toelichting hierop en overgangsrecht zijn aanzienlijk minder vragen
binnen gekomen. Daarentegen zijn in 2009 relatief gezien veel vraagstukken binnengekomen over
aansluiting op andere regelgeving of uitvoeringsinstrumentaria (met name Beoordelingsrichtlijnen en
protocollen) en vraagstukken voor de werkgroepen.
Uitvoeringsvraagstukken over kwalibo, toezicht en handhaving
In onderstaande Tabel 6 is een overzicht opgenomen naar de aard van nieuw ingekomen vraagstukken
over het onderwerp kwalibo, toezicht en handhaving.
                                                                                     23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Tabel 6          Uitvoeringsvraagstukken Kwalibo, toezicht en handhaving naar aard
Onderwerp                                              Categorie           Aantal uitvoeringsvraagstukken
                                                                                                 (% totaal)
Omissie of verschrijving in de regelgeving                1                                        0 (0 %)
Onduidelijkheid over interpretatie van de                 2                                       1 (13 %)
regelgeving, toelichting en overgangsrecht
De aansluiting van andere regelgeving of het              3                                       5 (63 %)
uitvoeringsinstrumentarium is niet correct
Vraagstuk voor bespreking in de werkgroepen               4                                       2 (25 %)
(van belang om brede afstemming voor
oplossing te vinden)
Totaal                                                                                          8 (100 %)
De uitvoeringsvraagstukken die in de werkgroep kwalibo, toezicht en handhaving zijn besproken zijn
opgenomen in onderstaande Tabel 7 .
Tabel 7          Uitvoeringsvraagstukken behandeld in de werkgroep kwalibo, toezicht en
handhaving
#      Onderwerp            Probleemomschrijving           Oplossingsrichting                  Status
                                                                                               afhandeling
57     Dubbele meldplicht   Bij leeflaagsaneringen         Op termijn zal het Bbk hiervoor     Geadresseerd
       sanering             bestaat er momenteel een       gewijzigd worden. Tot die tijd      via
                            dubbele meldplicht: één in     kunnen saneerders, na overleg       aanpassing
                            het kader van art. 28 Wbb      met het bevoegde gezag Bbk,         Bbk
                            en één in het kader van het    volstaan met enkel een melding
                            Bbk. In verband met            aan het bevoegd gezag Wbb. Die
                            deregulering en                laatste is verplicht deze melding
                            vermindering van               door te melden aan gemeenten.
                            administratieve lasten is dit  Een FAQ is opgesteld.
                            een onwenselijke situatie.
148    Opvolging            Signalen dat gemeenten         Het op peil brengen van kennis en   Geadresseerd
       meldingen            meldingen niet adequaat        capaciteit bij de bevoegde
                            verwerken.                     overheden is een traject dat enige
                                                           tijd zal vergen. Een tweetal acties
                                                           is uitgezet om dat te bevorderen.
                                                           De HUM-Bbk is gereed en is in
                                                           het voorjaar 2009 uitgerold in
                                                           zeven regionale bijeenkomsten.
                                                           De adviseurs in het kader van de
                                                           ILB is gevraagd om het adequate
                                                           niveau Bbk onder de aandacht te
                                                           brengen bij de partijen die zij
                                                           adviseren.
163    Definitie            Valt granietzand, een fijne    Standpunt van de werkgroep is       Geadresseerd
       granietzand          fractie van steenslag, onder   dat granietzand de status grond
                            de definitie grond of          heeft. Granietzand zal daarom
                            bouwstof?                      ook onder BRL 9321
                                                           (industriezand en grind) gaan
                                                           vallen en uit BRL 9324
                                                           (steenslag) worden geschreven.
                                                           Vanwege de link met
                                                           certificering is dit punt, dat
                                                                                          24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>                                                      eigenlijk onder bouwstoffen en
                                                      grond en bagger valt, behandeld
                                                      in deze werkgroep.
170 Kostenverhoging     Door de erkenningplicht bij   Verplichte tankverwijdering en    Afgehandeld
    AGV onderzoek-      tankverwijdering moet nu      eisen t.a.v. bemonstering en
    en erkenning-       analytisch onderzoek          analyse golden ook al ten tijde
    verplichting bij    worden gedaan terwijl in het  van BOOT (deel sinds ‟93 en
    tankverwijdering    verleden vaak kon worden      „98). De erkenningplicht is wel
                        volstaan met                  nieuw, maar is bewuste keuze
                        organoleptische               (veel risico‟s, dus kwaliteit
                        waarnemingen. Gevolg is       belangrijk) De toename van
                        kostenverhoging.              kosten moet zien over een
                                                      tijdsbestek van ruim 10 jaar en
                                                      niet sinds invoering Barim. Door
                                                      de kostenverhoging is er ook een
                                                      toegenomen risico op illegaal
                                                      verwijderen. In de HUM-Wbb
                                                      wordt daar aandacht aan gegeven
175 Kostenverhoging     Door de erkenningplicht bij   Kostenverhoging is deels het      Afgehandeld/
    door                kleine saneringen zijn de     gevolg van meer aandacht voor     Geadresseerd
    erkenningplicht bij kosten sterk gestegen. Er     het werken volgens de regels
    kleine saneringen   bestaat de vrees dat dit gaat (aanwezigheid MKB‟er,
                        leiden tot ontduiking van de  veiligheidsvoorschriften ARBO
                        regelgeving en                etc.) Dat is een gewenste
                        milieuschade.                 ontwikkeling, maar de
                                                      kostenverhoging vergroot het
                                                      risico op illegaal saneren. Bij
                                                      bijeenkomsten in het kader van
                                                      de HUM-Bbk is handhaving
                                                      hierop specifiek onder de
                                                      aandacht gebracht.
178 Misbruik bij        Hergebruik zonder             Dit wordt onderkend door de       Geadresseerd
    hergebruik zonder   eigendomsoverdracht kan       werkgroep, alertheid is gewenst
    eigendoms-          leiden tot bewust niet willen voor misbruik van deze
    overdracht          opmerken van verdachte        vrijstellingsregeling. De
                        situaties om op die wijze     werkgroep vindt het nog te vroeg
                        niet te hoeven keuren en      om nu al te concluderen dat deze
                        verdachte partijen weer te    vrijstelling moet worden
                        kunnen toepassen.             geschrapt vanwege misbruik 'van
                                                      horen zeggen'. Aandacht voor dit
                                                      onderwerp in HUM-Bbk en via
                                                      FAQ op website Bodem+.
185 Meldingen bij       Veel meldingen bij het        De werkgroep heeft overwogen      Geadresseerd
    verkeerde bevoegd   landelijke meldpunt worden    bevoegde gezagen inzicht te
    gezag               gericht aan het verkeerde     geven in het meldsysteem, maar
                        bevoegd gezag. Handhaving     bewust op zoek gaan naar
                        wordt hierdoor bemoeilijkt    foutieve meldingen brengt een
                        en bevoegde gezagen           enorme werklast met zich mee.
                        hebben geen overzicht over    Bovendien hebben gemeenten
                        grondstromen in hun           een wettelijke doorzendplicht. De
                        beheersgebied.                bevoegde gezagen zijn via een
                                                      mailing op deze plicht gewezen.
188 Uitzonderingen      Vooruitlopend op              De werkgroep is voorstander van   Onder
    erkenningplicht bij bodemsanering wordt vaak      een uitzondering, maar vreest ook handen,
    archeologische      archeologisch onderzoek       voor precedentwerking en          geadresseerd
    werken              verricht. Is het wenselijk en eventueel misbruik van de een     in voorjaar
                        mogelijk grondverzet in het   vrijstellingsregeling. Dit moet   „10
                                                                                    25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>                        kader van dit onderzoek vrij dan ook nog verder juridisch
                        te stellen van eisen voor    afgebakend worden.
                        erkende uitvoerders en
                        begeleiding.
196 Bestuursrechtelijke Bij geconstateerde           Bodem+ kan een                     Onder handen
    sancties tegen      overtredingen kan de         erkenningaanvraag voor een
    personen beperkt    Inspectie wel de erkenning   persoon niet weigeren, maar
                        van bodemintermediairs       Inspectie kan erkenning van deze
                        schorsen, maar niet de       personen (voor dezelfde
                        registratie van personen. De werkzaamheid) direct weer
                        persoon die feitelijk de     schorsen. VROM heeft Inspectie
                        overtredingen heeft begaan   hierover geïnformeerd en gaat na
                        kan dus aan de slag onder de of dit ook voor andere
                        erkenning van een andere     werkzaamheden mogelijk is.
                        organisatie. De              Voorts overweegt VROM om het
                        mogelijkheden voor het       BBk aan te passen.
                        opleggen van een
                        bestuursrechtelijke sanctie
                        aan geregistreerde personen
                        zijn beperkt en hebben
                        weinig effect, en hoewel
                        strafrechtelijke vervolging
                        een nieuwe
                        persoonsregistratie in de
                        weg staat wordt de
                        overtreder dus niet direct
                        van de markt geweerd.
198 Droog zeven         Het droog zeven (reinigen)   De werkgroep is er voorstander     Geadresseerd
    asbesthoudende      van asbesthoudende grond     van dit onder de erkenningplicht
    grond               valt buiten de werking van   te brengen. Hiertoe wordt BRL
                        kwalibo waardoor reinigers   7510 gewijzigd en komt er
                        van asbesthoudende grond     overgangsrecht in de Rbk.
                        geen erkenningverplichting
                        hebben.
202 Splitsen van        In de BRL 9335-1 is het      De werkgroep steunt de bewuste     Afgehandeld
    partijen            opsplitsen van de            keuze om niet toe te staan dat een
    ≤ 100 ton           samengevoegde partijen       (mogelijk samengevoegde) partij
                        geregeld. Partijen mogen     grond wordt opgesplitst in
                        niet worden gesplitst tot    hoeveelheden kleiner dan 100
                        partijen kleiner dan 100 ton ton. Afnemers van partijen
                        na samenvoegen. Dit levert   kleiner dan 100 ton hebben
                        een probleem op voor         bovendien genoeg andere
                        bedrijven die                mogelijkheden deze te
                        opbulkactiviteiten uitvoeren verkrijgen.
                        met grond omdat het leveren
                        van kleinere partijen aan
                        bijvoorbeeld particulieren
                        formeel niet mogelijk is.
226 Ketenhandhaving     Bij het verkeerd hanteren    Voorleggen aan werkgroep           Onder
    bij verkeerd advies van een onderzoeksstrategie                                     handen,
    bij                 (bijvoorbeeld onverdacht in                                     geadresseerd
    bodemonderzoek      plaats van verdacht) bij een                                    in voorjaar
                        NEN 5740 onderzoek kan                                          „10
                        weliswaar een
                        bodemonderzoek geweigerd
                        worden door het bevoegd
                        gezag, maar kan niet
                        opgetreden worden door de
                                                                                 26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>                             Inspectie tegen het bedrijf
                             dat een verkeerde
                             onderzoeksstrategie
                             gehanteerd heeft.
       Procedure voor        De producenten van            De K-waarde systematiek kan     Onder handen
       aanvraag FEV voor     tarragrond kunnen niet uit    voor schone grond worden
       producenten           de voeten met de K-waarde     vervangen door de toetsing aan
       Tarragrond            systematiek bij het           de achtergrondwaarden. Overige
                             verkrijgen van een FEV        vragen worden in een overleg
                             voor schone tarragrond.       met de producent, CI, VROM en
                             Daarnaast wil de branche      Bodem+ nader besproken
                             gebruik maken van
                             keuringsgegevens van
                             collega bedrijven bij het
                             toelatingsonderzoek voor de
                             FEV
Uit het bovenstaande is op te maken dat de uitvoeringsvraagstukken op het gebied van kwalibo,
toezicht en handhaving over de volgende hoofdzaken gaan:
     Vraagstukken over meldingen (dubbele meldingsplicht bij bodemsanering, veel meldingen
         aan verkeerde bevoegde overheden gericht en aandacht voor wijze van afhandeling). Zie ook
         de paragraaf 2.2, veel partijen ervaren de toezichtdruk van bevoegde gezagen als scheef. De
         nadruk wordt gelegd op de controle van gemelde toepassingen, terwijl er bij het niet melden
         sprake is van een zeer lage pakkans;
     Neveneffecten van kwalibo in de vorm van kostenverhoging bij bepaalde werkzaamheden
         (tanksanering, kleine saneringen, archeologische werkzaamheden in ernstig verontreinigde
         grond). Hogere kosten betekent in veel gevallen dat er een verhoogd risico is op niet naleven
         van de regels.
   2.1.6.     Helpdeskvragen en kennisplein
De helpdesk van Bodem+ (hierna aangeduid als de bodemhelpdesk) beantwoordt vragen over
bodemwet- en regelgeving. Er zijn in 2009 6.656 vragen gesteld aan de bodemhelpdesk. Daarvan
gingen 3.886 vragen (ca 59%) over het Besluit bodemkwaliteit. Vergeleken met 2008 is sprake van
een daling van het aantal vragen (-19%), maar het aantal ligt altijd nog hoger dan in 2007 (+32%) en
2006 (+67%).
                                                                                     27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>Figuur 5             Ontwikkeling aantal vragen aan de bodemhelpdesk (2007-2009)
                           Ontwikkeling aantal en soort vragen Bodemhelpdesk
  1800
  1600
  1400                                                                                                    jan-april 2007
                                                                                                          mei-aug 2007
  1200                                                                                                    sept-dec 2007
                                                                                                          jan-april 2008
                                                                                                          mei-aug 2008
  1000
                                                                                                          sept-dec 2008
                                                                                                          jan-april 2009
   800                                                                                                    mei-aug 2009
                                                                                                          sept-nov 2009
   600
   400
   200
     0
             Besluit     Bouwstoffenbesluit Bodembescherming Bodemsanering Bodem overige  Bodem landelijk
          Bodemkwaliteit                                                    regelgeving  informatiebeheer
De vragen aan de bodemhelpdesk over het Besluit bodemkwaliteit zijn sinds de eerste voorpublicatie
van het Besluit bodemkwaliteit (december 2006) geleidelijk gestegen. Door de inwerkingtreding van
de erkenningplicht in het kader van kwalibo voor veel werkzaamheden vanaf 1 juli 2007 en de
inwerkingtreding van het Besluit bodemkwaliteit is het aantal vragen nog verder toegenomen in 2007
en 2008. Vanaf het 1e trimester van 2009 is afname van het aantal vragen over het Besluit
bodemkwaliteit zichtbaar. De daling is echter minder groot dan verwacht begin 2009. Verder is de
verwachting dat het aantal vragen in het 3e trimester zal uitkomen op het niveau van het 1e trimester
van 2009.
De ontwikkeling van het aantal helpdeskvragen is in organisatorische termen goed opgevangen. Twee
vrijkomende vacatures in het helpdeskteam zijn per 1 oktober ingevuld met twee ervaren Bodem+
medewerkers, met kennis van gebiedsgericht grondwaterbeheer, ondergrond en bodemenergie.
Hiermee sluit het kennisniveau van de bodemhelpdesk aan bij de verwachte toekomstige vragen over
genoemde nieuwe beleidsthema‟s. Uit klanttevredenheidsonderzoek blijkt dat de helpdesk goed
gewaardeerd wordt (gemiddeld cijfer 7,4; ter vergelijking in 2008 gemiddeld 7,25). De gebruikers van
de helpdesk zijn tevreden over de behulpzaamheid, deskundigheid en volledigheid. Aandachtspunten
zijn/blijven de (communicatie over de) beantwoordingtermijn en de praktische bruikbaarheid van de
antwoorden. In 2009 is 83 % van alle vragen door de helpdeskmedewerkers zelf beantwoord (de
zogenaamde eerstelijnsvragen). De overige 17% is beantwoord door andere specialisten in de
organisatie van Bodem+. In 2008 lag dit percentage nog op 10%.
Bodem+ beantwoordt alle vragen aan de vragenstellers en rapporteert regelmatig (aan de
werkgroepen, het implementatieteam en voor publicatie op de website) over de rode draad van vragen
die zijn gesteld aan de helpdesk2. Tevens worden met zekere regelmaat veelgestelde vragen en
antwoorden (FAQ‟s) gepubliceerd en geactualiseerd op de website van bodem+ 3. Vragen op het
2
  Memo‟s signalen helpdesk en kennisplein Bbk, www.bodemplus.nl, SenterNovem/Bodem+, 1e en 2e trimester
2009
3
  Veel gestelde vragen kwalibo, www.bodemplus.nl, SenterNovem/Bodem+, diversen 2008 en 2009
                                                                                               28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>gebied van BRL‟n en protocollen worden doorverwezen naar SIKB. De site van SIKB bevat veel
informatie over de uitvoeringsinstrumenten.
In onderstaande figuur is per subonderwerp de ontwikkeling van het aantal vragen over het Besluit
bodemkwaliteit weergegeven. Hieruit blijkt dat de meeste vragen in 2009 zijn gesteld over de
subonderwerpen kwalibo (1.019 vragen) en grond en bagger (956 vragen).
Figuur 6                             Onderverdeling helpdeskvragen Bbk naar subonderwerp (2007-2009)
                                                                                  Besluit bodemkwaliteit
  500
  450
  400
  350                                                                                                                                                                    jan-april 2007
                                                                                                                                                                         mei-aug 2007
  300                                                                                                                                                                    sept-dec 2007
                                                                                                                                                                         jan-april 2008
  250                                                                                                                                                                    mei-aug 2008
                                                                                                                                                                         sept-dec 2008
  200                                                                                                                                                                    jan-april 2009
                                                                                                                                                                         mei-aug 2009
  150
                                                                                                                                                                         sept-nov 2009
  100
   50
    0
           elen          ffe
                            n              lin g             ge r             he er            etc.     alib                  gen)
                                                                                                                                                ch t                en
                     st                    el             ba                                       )         o                                sr e
                                                                                                                                                               un t
        id d            o              st                    g        od                     TB        Kw                 tin                                el
                    w                or                                 em                                             ic                 ng                    p
   ijs m          Bo                   m              en                                k,                                h              ga             gs
                     u           -n                  d                    be               R                     (s                                       kn
 Be                                                ro                                 (b                            ve               ve r
    w                           s                     n             lB                   k                             rp l          O               oe
                             iti e              G            Lo                   en                        in                                         rin
                         ef                                    ka              en                              g                                 itv
                           in                                     a               t                     el d                                    U
                         D                                pu             stru                          M
                                                             ls               m
                                                      Im                 In
Analyse helpdeskvragen over kwalibo
Het aantal vragen over kwalibo in 2009 is afgenomen ten opzichte van 2008 (-9%). Ondanks dat de
erkenningsregeling voor de meeste werkzaamheden al zo‟n 2 jaar in werking is getreden, blijft het
aantal vragen over kwalibo in 2009 op een hoog niveau met gemiddeld 85 vragen per maand. De
reden hiervoor is dat regelmatig erkenningen moeten worden gewijzigd (als gevolg van nieuw
certificaat, gewijzigde bedrijfsgegevens of toevoegen en verwijderen van personen). Een andere reden
is dat de bodemsector (zowel opdrachtgevers, opdrachtnemers, vergunningverleners als handhavers)
over het algemeen de implementatie en uitvoering van kwalibo goed wil oppakken, maar dat kwalibo
nog niet geheel is uitgekristalliseerd en nog steeds tot vragen blijft leiden. De impact van kwalibo op
het dagelijkse bodemwerk is wellicht groter dan verwacht.
In de periode februari/maart en september/oktober zijn meer vragen gesteld (ca 110 à 115 vragen per
maand). Mogelijke verklaringen hiervoor zijn de affaire rondom Bodemstaete en het overzetten van de
erkenningen vanuit het Bouwstoffenbesluit naar het Besluit bodemkwaliteit voor veel producenten
van bouwstoffen rond de datum van 1 oktober 2009.
Enkele in 2009 nieuw toegevoegde veelgestelde vragen (FAQ‟s) over kwalibo op de website van
Bodem+ zijn opgenomen in bijlage 2. Het is ondoenlijk om het hele spectrum aan vragen te vangen in
een monitoringsverslag. Uit een analyse van de helpdesk over kwalibo zijn de volgende zes
hoofdthema‟s te destilleren:
   1. Procedures en termijnen erkenningaanvragen
      Nog steeds komen veel vragen over de procedures en termijnen rondom het aanvragen en
      wijzigen van erkenningen en veel vragen over de stand van zaken van individuele
      erkenningaanvragen. Doordat de formulieren begin 2009 zijn heringedeeld en van nadere
                                                                                                                                                                                  29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>   toelichting zijn voorzien, is het aantal vragen over de wijze van invullen van formulieren
   afgenomen. De adviessector lijkt steeds meer bekend te raken met de procedures en termijnen,
   maar ondervindt regelmatig problemen bij het bijschrijven van nieuwe of ingehuurde
   medewerkers, omdat zij voor de planning van hun werkzaamheden geheel afhankelijk zijn van
   de opdrachtgever of uitvoerend aannemer en vaak op korte termijn een externe (bijvoorbeeld
   zzp‟er) moeten inhuren. Dit doet zich vooral voor bij de werkzaamheid milieukundige
   begeleiding. Producenten van bouwstoffen en bedrijven (uitvoering bodemsanering,
   aanleggen/keuren bodembeschermende voorzieningen) zijn minder bekend met kwalibo. Het
   komt geregeld voor dat deze bedrijven wel over een certificaat beschikken maar uit
   onwetendheid verzuimd hebben om een erkenning aan te vragen.
2. Bodemketen raakt steeds meer gewend aan kwaliboverplichtingen
   Bodemprofessionals raken steeds meer gewend aan het kwalibosysteem, maar mensen die
   (deels) buiten de bodemsector opereren zijn er minder bekend mee. Het hoge aantal hits van de
   webpagina met de zoekmachine van erkende instellingen op de website van Bodem+ en diverse
   vragen over (nog) niet erkende bedrijven, wijst erop dat opdrachtgevers (bijvoorbeeld in de
   besteksvoorbereiding en opdrachtverlening) en bevoegde overheden (bij controle rapporten,
   vergunningverlening en toezicht/handhaving) hun verantwoordelijkheid en taak goed
   oppakken.
   Een belangrijke uitzondering is het samenvoegen van partijen grond of baggerspecie, dat op
   grote schaal nog zonder erkenning plaatsvindt (zie ook hoofdstuk 4 onderdeel
   uitvoeringsvraagstukken).
   De uitvoeringspraktijk raakt meer vertrouwd met het gebruik van de zoekmachine voor erkende
   instellingen. Nadat de gebruiksvriendelijkheid van de zoekmachine begin 2009 is verbeterd, is
   het aantal vragen en opmerkingen over het gebruik van de zoekmachine duidelijk afgenomen.
3. Interpretatie van beoordelingsrichtlijnen en protocollen
   Veel Beoordelingsrichtlijnen en protocollen zijn de laatste jaren door de SBK (bouwproducten)
   en SIKB (bodembeheer en bodembescherming) aangepast op het Besluit bodemkwaliteit. Waar
   voorheen (< 2007) nauwelijks vragen over de normdocumenten werden gesteld, is dit
   veranderd nu het Besluit bodemkwaliteit regelt dat je conform het normdocument moet
   handelen en erkend moet zijn voor bepaalde werkzaamheden. Er worden steeds meer vragen
   gesteld over de (interpretatie van) de inhoud van Beoordelingsrichtlijnen en protocollen.
   Enerzijds betekent dit dat iedereen conform de normdocumenten tracht te werken. Anderzijds
   is het signaal dat veel protocollen de nodige interpretatieruimte bieden en/of te strikt op details
   gehanteerd worden door overheid en/of markt.
4. Ingetrokken en geschorste erkenningen
   Naar aanleiding van de ingetrokken erkenning van de bedrijven Bodemstaete (februari) en
   Elementair Putten (november) zijn vragen binnengekomen (vooral van gemeenten en
   provincies) over de consequenties voor reeds uitgevoerde onderzoeken (bijv. bij afgifte
   bouwvergunning). Doordat het onderzoek door de VROM IOD over Bodemstaete enige tijd in
   beslag nam, duurde het even voordat concrete informatie over de omvang en gevolgen van de
   fraude op de website van Bodem+ beschikbaar kwam. In augustus is een formulier beschikbaar
   gesteld voor eventuele gedupeerden. Daarnaast is het stappenplan van Platform Bodembeheer
   Brabant n.a.v. de Bodemstaete affaire beschikbaar gesteld als praktijkvoorbeeld op de website
   van Bodem+. Tot slot komt steeds vaker de vraag naar een overzicht van alle ingetrokken
   erkenningen (naast een lijst met alle geldige erkenningen). Bodem+ zal een dergelijke lijst niet
   beschikbaar stellen en een ieder stimuleren om steeds de actuele lijsten op de website van
   Bodem+ te bekijken.
5. Functiescheiding
   In de praktijk is er scepsis over de beperkte eisen aan functiescheiding die er vanuit de
   regelgeving worden opgelegd. Nu is voor werkzaamheden als veldwerk, partijkeuringen en
   milieukundige begeleiding, onderdeel verificatie, interne functiescheiding voldoende, terwijl
   vele voorstander zijn van externe functiescheiding. Ook wordt als gemis ervaren dat vanuit de
                                                                                30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>        regelgeving geen functiescheiding wordt opgelegd tussen werkzaamheden uitvoeren
        bodemsanering en milieukundige verificatie.
   6. Toepassingsgebied kwalibo
        De meeste werkzaamheden in de bodemketen vallen inmiddels onder de erkenningplicht en
        vragen of opmerkingen over de reikwijdte van kwalibo (uitgezonderd uitvoeren en begeleiden
        van bodemsanering) nemen af. Uit enkele helpdeskvragen bleek dat het droog zeven van
        asbesthoudende grond per abuis nog buiten de erkenningplicht viel. Dit wordt hersteld middels
        aanpassing van protocol 7510 in 2010.
Uit het bovenstaande blijkt dat bodemprofessionals steeds meer bekend zijn/raken met de
kwaliboverplichtingen en de regels op de juiste manier tracht na te leven. Een uitzondering betreft het
samenvoegen van partijen grond/baggerspecie. Een punt van aandacht is dat een toenemend aantal
vragen gesteld wordt over de inhoud en interpretatie van normdocumenten. Dit wijst erop dat (de
controle van) het naleefgedrag van de normdocumenten goed is, maar op een aantal punten
onduidelijkheid heerst en/of te strikt op details gehanteerd wordt door de overheid en/of markt. Bij het
intrekken en schorsen van erkenningen is van belang te communiceren over de gevolgen en
consequenties voor eventuele gedupeerden.
    2.1.7.    Toezichtloket bodem
Opzet en doel Toezichtloket
Het Toezichtloket Bodemsignalen, waar mogelijke overtredingen en misstanden op bodemgebied
kunnen worden ingediend, is in het eerste volle jaar succesvol gebleken. Het loket is in beheer bij de
VROM-Inspectie en de Inspectie Verkeer en Waterstaat. De inspecties willen onder andere via het
Toezichtloket bereiken dat het naleefgedrag verbetert. Hiervoor moet onder meer de „pakkans”
worden verhoogd. In de dagelijkse praktijk blijkt dat de pakkans in de branche nog als (zeer) laag
wordt ervaren. De directeur van een gerenommeerd bedrijf gaf dit ook toe nadat een dwangsom was
aangezegd. Momenteel is kennelijk nog voldoende ruimte voor calculerend gedrag. De lokale bevoegd
gezagen en de inspecties kunnen elkaar hier versterken als meer gebruik gemaakt wordt van het
toezichtloket. De lokale bevoegd gezagen houden toezicht en handhaven in het kader van het Besluit
bodemkwaliteit. De inspecties zullen zich vooral richten op de erkenningen van de
bodemintermediairs en de structurele overtreders. Via het toezichtloket komen bodemintermediairs
die op verschillende plaatsen overtredingen plegen in beeld.
Werkwijze Toezichtloket
Eind 2008 is er een enquête door de inspecties uitgevoerd onder de indieners van signalen om de
afhandeling van de signalen te verbeteren. Begin 2009 zijn de resultaten van de enquête beschikbaar
gekomen en is gedurende het tweede jaar van het loket de werkprocedure verder verfijnd. Uit de
enquête is met name naar voren gekomen dat er bij de indieners (veel) waarde wordt gehecht aan
terugkoppeling tijdens en over de afhandeling van het signaal.
De interne procedure voor het afhandelen van signalen is door de inspecties aangepast en doorgevoerd
zodat meer aan de wensen wordt voldaan van de signaleerder. De wijzigingen zijn in de loop van 2009
doorgevoerd. Door de veranderde procedure wordt het mogelijk om door middel van (kwartaal)
rapportages te communiceren over de binnengekomen signalen. In 2010 zullen de inspecties hier mee
beginnen.
In grote lijnen wordt als volgt gewerkt. Als er een signaal bij het Toezichtloket Bodem binnenkomt
wordt eerst nagegaan wat er aan de hand is. Hierover wordt standaard met de indiener van het signaal
gecommuniceerd. Gekeken wordt naar de ernst van de overtreding en er wordt nagegaan of er sprake
is van recidive. Deze „intake‟ van een signaal leidt óf tot nader onderzoek óf tot de beslissing om het
signaal ten behoeve van analyse op te slaan. Hiermee wordt het mogelijk om recidive te herkennen.
                                                                                    31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Een signaal kan ook worden doorgeleid naar een Certificerende Instelling of er kan bijvoorbeeld aan
het decentrale bevoegd gezag, worden gevraagd om –onderdelen van- het signaal op te pakken.
Wanneer er sprake is van zeer ernstige structurele overtredingen wordt een signaal doorgeleid naar
een interventieteam (toezicht) en/of naar opsporingsinstanties.
Aantallen signalen
In de volgende figuur is het aantal ontvangen meldingen in 2008 en 2009 per maand weergegeven.
                                    Aantal geregistreerde signalen per maand
  50       2008                                                                                    400
  45       2009
           2008 cumulatief                                                                         350
  40       2009 cumulatief
                                                                                                   300
  35
                                                                                                   250
  30
  25                                                                                               200
  20
                                                                                                   150
  15
                                                                                                   100
  10
                                                                                                   50
   5
   0                                                                                               0
        jan      feb       mrt  apr      mei      jun      jul    aug     sep okt    nov    dec
In 2009 zijn 377 meldingen ontvangen. Vergeleken met 2008 zijn dat er 32 meer Het grootste deel van
de meldingen (94%) komt binnen via het e-formulier van het Toezichtloket. In 2009 zijn handhavers
op regiodagen, gehouden tussen april en juni, opgeroepen om meldingen te doen bij het Toezichtloket.
Uit de grafiek blijkt dat er in mei, juni en juli duidelijk meer meldingen zijn ingediend dan in 2008,
maar dat geldt ook voor februari en maart. De trend over het jaar is ongeveer hetzelfde.
Er kan geen relatie worden gelegd tussen het aantal meldingen en de naleving van de bodemregels,
omdat niet alle overtredingen worden gemeld. Decentrale overheden handelen ook veel overtredingen
zelf af, en er zijn nog diverse overheden die in twee jaar tijd nog geen meldingen hebben gedaan.
In het figuur hieronder is het aantal controles naar aanleiding van bodemsignalen weergegeven. Uit
een signaal kunnen controles bij verschillende bedrijven voortvloeien. Vandaar dat het aantal
controles (418) hoger is dan het aantal signalen (377).
In 2009 is het aardig gelukt om de hoeveelheid ontvangen signalen gelijk op te laten lopen met het
aantal afgehandelde signalen. Dit is mogelijk geworden door scherper te prioriteren naar signalen die
alleen worden geregistreerd tbv analyse en signalen die verder inhoudelijk worden behandeld. De
verhouding tussen alleen geregistreerde en ook onderzochte signalen is ongeveer eenderde /
tweederde.
Er is nog steeds sprake van een achterstand bij de afhandeling van signalen. Er zijn in 2009
aanvullende maatregelen genomen zoals inhuur van capaciteit. Dit neemt niet weg dat ook in 2010
scherp zal moeten worden geprioriteerd. Richting de indieners van signalen zal hier helder over
worden gecommuniceerd.
                                                                                    32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>                Aantal ontvangen en afgehandelde controles in 2009
  500
  450
  400
  350
  300                                                                         ontvangen
  250                                                                         2009
  200                                                                         afgehandeld
  150                                                                         2009
  100
   50
    0
      februaar i                             au gu li ju
         m i
          aa  r
              rt                           se   em s
                                             p t tus
   janu
          ap ril                               ok r
                                                 t
                                                    be
           m
           ju ei
              ni                            no ob e
                                               vem      r
                                            d e be
                                               ce m     r
                                                     be r
Wie dienen signalen in?
In de volgende figuur is aangegeven welke partijen in 2009 meldingen bij het Toezichtloket hebben
gedaan.
                                           Wie dienden signalen in in 2009?
                                  2   33
                             12
                        15                                 118                provincies
                        19                                                    gemeenten
                                                                              milieudiensten
                                                                              waterkwaliteitsbeheerders
                       42                                                     bedrijfsleven
                                                                              rijksinspecties
                                                                              particulieren
                                                                              overig
                                              136
De meeste meldingen komen van andere overheden en enkele komen van bedrijven en particulieren.
In 2009 zijn er behoorlijk meer meldingen van gemeenten gekomen dan in 2008, een teken dat de
Regiodagen succesvol zijn geweest. De provincies en waterkwaliteitsbeheerders hebben echter minder
meldingen gedaan. Van de overheden hebben 11 van de 12 provincies, 8 van de 26
waterkwaliteitsbeheerders en 45 van de circa 430 gemeenten één of meer meldingen gedaan.
Daarnaast heeft aantal gemeenten via een milieudienst een melding gedaan.
Provincies doen relatief de meeste meldingen. Dit valt vooral te verklaren door de rol van provincies
bij saneringen (Wbb-bevoegd gezag). Gemeenten, al dan niet via milieudiensten, zijn ook een
belangrijke bron voor signalen. De grotere gemeenten zijn ook Wbb-bevoegd gezag en alle gemeenten
zijn bevoegd gezag voor het toepassen van bouwstoffen, grond en bagger op de bodem.
                                                                                   33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Inhoud signalen
In de meldingen die via e-formulieren binnen komen is vaak niet ingevuld of, en zo ja, welke
specifieke overtreding van het Bbk men wil melden (55%). Waar dat wel is ingevuld, gaat het in 40%
van de gevallen om het uitvoeren van werkzaamheden zonder erkenning, in 32% om het afwijken van
een normdocument en in 28% om overige overtredingen van het Bbk. In 2010 zal ten behoeve van de
terugkoppeling aan de melders, elk kwartaal een trend worden geschetst van de soort overtredingen
die bij het loket binnen komen.
Circa 10% van de meldingen gaat over de „natte‟ bodem. De VROM-Inspectie handelt de meldingen
over de droge bodem af, de Inspectie Verkeer en Waterstaat die over de natte bodem.
Markante handhavingzaken
In ruim 10% van het aantal ontvangen signalen is een sanctietraject ingezet. Dit is een lichte stijging
t.o.v. 2008. Sanctietrajecten kunnen verschillen van een waarschuwing tot een aanzegging van een
dwangsom. Hiernaast is twee keer een Kwalibo-erkenning ingetrokken en is eenmaal een schorsing
opgelegd.
In 2009 zijn een aantal markante handhavingszaken afgerond.
      Twee maal is de Kwalibo-erkenning van een bedrijf ingetrokken, nadat de VROM-IOD had
         geconstateerd dat er fraude was gepleegd door middel van het vervalsen van analysestaten.
         Het betreft de firma‟s Bodemstaete en Elementair Putten. Inmiddels is in een strafzaak tegen
         de eigenaar van Bodemstaete een veroordeling uitgesproken van een gevangenisstraf van 15
         maanden, waarvan 6 voorwaardelijk.
         Bij de CI‟s van de bedrijven waarvan de erkenning is ingetrokken is een onderzoek uitgevoerd
         naar de werkwijze van de CI bij het betrokken bedrijf. T.a.v. Bodemstaete wordt hierop in de
         volgende paragraaf teruggekomen. De onderzoeksresultaten t.a.v. de CI van Elementair
         komen in 2010 beschikbaar.
      Een veldwerker van een bedrijf in het zuiden van het land is voor een jaar geschorst, nadat
         was vastgesteld dat door hem monstername structureel in strijd met de BRL plaatsvond.
      Na constatering dat een veldwerker grove fouten bij monstername heeft gemaakt, is op
         initiatief van het bedrijf waarvoor hij werkt, het certificaat van de persoon ingetrokken voor
         de periode van zes maanden. De medewerker heeft bij het bedrijf ander werk aangeboden
         gekregen. Hierdoor voorkomt het bedrijf een schorsing.
      De eigenaar van een grondverzetbedrijf in de provincie Flevoland heeft ander emplooi
         gezocht nadat hij is veroordeeld voor illegaal verwerken en opslaan van vervuilde grond.
         Bijbehorende bodemrapporten waren vervalst.
      Er is een dwangsom opgelegd aan een bedrijf in Limburg dat ernstig verontreinigde grond
         afkomstig uit een bodemsanering in een zandgroeve heeft „gedumpt‟. De directeur is onlangs
         voor strafrechtelijk verhoor aangehouden.
      In drie gevallen is een aangezegde sanctie omgezet in een lichtere definitieve sanctie, nadat
         het desbetreffende bedrijf had aangetoond dat inmiddels voldoende maatregelen waren
         getroffen om de kwaliteit te verbeteren. Zo zijn bijvoorbeeld de aangezegde schorsingen van
         de Kwalibo-erkenningen van een bodemadviesbureau in Zuid-Holland en een aannemer
         omgezet in een dwangsom. Een aangezegde dwangsom van een aannemer is omgezet in een
         waarschuwing; na constatering van het op grote schaal opmengen van bouwstoffen met
         teerhoudend asfaltgranulaat zijn de interne kwaliteitsprocedures van het bedrijf grondig
         aangepast
    2.1.8.     Rapport “Lessen uit de zaak van een frauderend bodemadviesbureau”
Naar aanleiding van de fraudezaak Bodemstaete is onderzocht hoe vaak dit type fraude met
bodemanalyserapporten voorkomt, welke andere frauderisicofactoren er zijn in de bodembranche en
wat de rol van de certificerende instelling geweest is bij het bedrijf Bodemstaete.
                                                                                     34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Tevens hebben alle 350 gedupeerde gemeenten een cd-rom ontvangen met in totaal ca. 3000 files over
de fraudegevallen van Bodemstaete, zodat deze gemeenten kunnen nagaan of aanvullende
maatregelen nodig zijn om milieurisico‟s te beperken.
In het onderzoek naar het gebruik van vervalste analyseresultaten in bodemonderzoeksrapporten
hebben VI en IVW in totaal 506 rapporten van 138 adviesbureaus onderzocht. De analyseresultaten in
deze rapporten zijn vergeleken met de gegevens van de laboratoria. In dit onderzoek zijn geen
vervalste analyseresultaten aangetroffen.
In het onderzoek naar de werkwijze van de certificerende instelling van Bodemstaete BV hebben de
VI en IVW vastgesteld dat de auditrapporten er goed en volledig uitzien. Wel werden audittermijnen
overschreden en vonden veldaudits niet onaangekondigd plaats.
Het onderzoek naar fraudemomenten in de bodemketen is uitgevoerd door 18 actoren die een brede
afspiegeling van het bodemwerkveld vormen te interviewen. Uit de interviews blijkt, dat de
geïnterviewden van mening zijn, dat de bodemketen erg gevoelig is voor frauduleus handelen en dat
fraude ook binnen diverse schakels plaats vindt. Als zeer risicovolle schakels in de keten worden met
name het bodemveldwerk, het grondtransport en de opslag en verwerking van grond geclassificeerd.
Binnen die schakels ziet men onvolledig bemonsteren of keuren van partijen en het mengen van
diverse categorieën grond of bouwstoffen als belangrijke frauduleuze handelingen. Ook het slecht
uitvoeren van bodemsaneringen, het verkeerd toepassen van grond en bouwstoffen en het inadequaat
reinigen van grond worden als zodanig benoemd.
De verwachting is, dat de recessie grote invloed zal hebben op kwaliteit en prijsvorming en dat veel
bedrijven de grenzen van het toelaatbare zullen opzoeken en een deel van die bedrijven deze grens zal
overschrijden.
De geïnterviewden doen suggesties aan de toezichthoudende instanties om fraude tegen te gaan zijn:
 stel frequenter administratief onderzoek in;
 voer vaker een toezichtbezoek ter plaatse uit;
 houd verscherpt toezicht op bedrijven die ver onder de marktprijs werken.
Geïnterviewden bevelen aan om meer interventieteams op te richten om fraude te bestrijden.
Ook bevelen ze aan om toegepaste milieusoftware te benutten om fraude tegen te gaan.
Een deel van het bodembedrijfsleven nam naar aanleiding van de fraudezaak stappen om de kansen op
fraude te reduceren. Een aantal laboratoria maakte het voor opdrachtgevers en overheden mogelijk om
direct toegang te krijgen tot de analyseresultaten zodat ze zelf kunnen verifiëren of de
analyseresultaten die in bodemrapporten zijn opgenomen ook echt afkomstig zijn van het
laboratorium. Milieuadviesbureaus ontwikkelen daarnaast software die de bodemsector transparanter
maakt en kan bijdragen om fraude tegen te gaan. Zoals: software om het bodemveldwerk in tijd en
ruimte te volgen en een digitale toetsingsmodule waarmee onderzoeksresultaten kunnen worden
getoetst aan bodemnormen.
De Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer (SIKB) ontwikkelde een richtlijn die CI‟s
verplicht om gedurende één jaar bij audits van gecertificeerde bodemintermediairs praktijktoetsen uit
te voeren om na te gaan of in bodemrapporten opgenomen analyseresultaten ook overeenkomen met
de door het laboratorium verstrekte gegevens en om na te gaan of geregistreerde monsternemers,
veldwerkers of milieukundig begeleiders die in de rapportages zijn vermeld, inderdaad op de
betreffende dag op de locatie aan het werk zijn geweest.
In het rapport worden de volgende conclusies getrokken
     Het gebruik van vervalste bodemonderzoeksrapporten door bodemadviesbureaus komt
         hoogstens incidenteel voor, maar is niet beperkt gebleven tot Bodemstaete BV alleen.
     De Certificerende Instelling van het bedrijf Bodemstaete BV heeft haar rol voldoende
         uitgevoerd. Er zijn wel kanttekeningen te plaatsen bij de uitvoering; de volgende onderdelen
                                                                                    35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>         zijn onvoldoende uitgevoerd en behoeven verbetering. Veldaudits worden kort tevoren
         aangekondigd, waardoor niet meer gesproken kan worden van een onaangekondigde
         veldaudit. Veldaudits werden niet binnen de voorgeschreven tijd uitgevoerd. Het initiële
         certificatieonderzoek werd niet binnen de voorgeschreven termijn van 3 maanden afgerond.
         De dossieropbouw bij de CI kan worden verbeterd.
        De insteek van het private toezicht via certificering en het publieke toezicht door
         toezichthouders van de overheid, is verschillend en vult elkaar aan in het toezichtdomein. Het
         private toezicht is er op gericht om kwaliteitsverbetering in de sector te realiseren. Gerichte
         audits die dieper inzoomen op de uitvoeringspraktijk kunnen bepaalde vormen van fraude wel
         aan het licht brengen. De huidige Beoordelingsrichtlijnen voorzien hier nog onvoldoende in.
         Voor het publieke toezicht blijft een belangrijke rol weggelegd voor het gericht opsporen van
         fraude door bodemintermediairs.
        De informatie waarover Certificerende instellingen, Raad voor Accreditatie (RvA)en
         Inspecties beschikken wordt tot nu toe onvoldoende uitgewisseld.
        De belangrijkste fraudemomenten die in dit onderzoek zijn geïdentificeerd (het onvolledig
         bemonsteren of keuren van partijen; het mengen van diverse categorieën grond of
         bouwstoffen; slecht saneren; het verkeerd toepassen van grond en bouwstoffen; het
         inadequaat reinigen van grond) komen overeen met die in andere studies.
        Het verkrijgen van strafrechtelijke informatie voor bestuurlijke doeleinden was in de zaak
         Bodemstaete BV een knelpunt, waardoor het lang heeft geduurd voor gedupeerden konden
         worden geïnformeerd.
        Het bodembedrijfsleven en SIKB hebben goede initiatieven genomen om de kans op fraude te
         verkleinen.
        Inzet van software kan bijdragen aan vergroting van de transparantie binnen de bodemsector
         en daarmee aan het tegengaan van fraude.
In het rapport zijn de volgende aanbevelingen opgenomen.
Aan de VROM-Inspectie en de Inspectie Verkeer en Waterstaat
     Richt de inzet van de Inspecties binnen het werkveld bodem op de belangrijkste
         fraudemomenten in de bodemketen.
     Continueer het publieke toezicht en zorg voor interventieteams voor de opsporing van
         fraudegevallen in alle provincies.
     Organiseer structurele samenwerking en informatie-uitwisseling met de CI‟s, RvA en SIKB.
     Versterk de onderlinge samenwerking van de verschillende toezichthoudende instanties.
Aan de Certificerende Instellingen
     Voer bij audits aanvullende controles uit die dieper inzoomen op de uitvoeringspraktijk,
         analoog aan de controles zoals geïntroduceerd in de Richtlijn aanvullende controles
         bodembeheer.
     Organiseer structurele samenwerking en informatie-uitwisseling met de VI en de IVW.
Aan het bodembedrijfsleven en SIKB
     Zet de ontwikkeling om software te benutten om de transparantie binnen de bodemsector te
         vergroten, met kracht door. Veranker de toepassing van software waar dat mogelijk is in de
         relevante documenten (BRL‟s, accreditatieschema‟s en inspectieschema‟s).
Aan de bijzondere opsporingsdiensten, de Inspecties en het Functioneel Parket
     Zorg ervoor dat informatieverkrijging uit strafrechtelijk onderzoek ten behoeve van
         bestuurlijke doeleinden wordt vergemakkelijkt. Tref voorzieningen om daadwerkelijk tot
         uitwisseling te komen.
                                                                                     36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Aan de onderzochte Certificerende Instelling
     Stuur strakker op de termijnen zoals die zijn vastgelegd in de BRL‟s.
   2.1.9.    Tastbare effecten optreden Rijksinspecties
VROM-Inspectie en Inspectie Verkeer en Waterstaat hebben hun rol als publieke handhaver in het
bodemstelsel in 2009 verder ingevuld. De nadruk lag hierbij op streng doch rechtvaardig handhaven
van overtredingen. Naast de primair handhavende taak hebben de Rijksinspecties ook geïnvesteerd in
de verbetering van het functioneren van het stelsel. Zowel de Rijksinspecties als de bodembranche
hebben er groot belang bij, dat de kwaliteit van bodemwerkzaamheden dusdanig is, dat decentrale
overheden betrouwbare gegevens krijgen om tot besluitvorming te komen rond bodemsaneringen of
bouwaanvragen. In 2009 hebben de Rijksinspecties een aanzet gegeven om de wisselwerking tussen
deze publieke en private belangen verder te verbeteren.
Hieronder zijn een aantal effecten beschreven die zijn gerealiseerd en waarvan wordt verwacht dat zij
het naleefgedrag en de werking van het bodemstelsel verbeteren.
Verbeteren werking stelsel bodembeheer
     De Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer (SIKB) ontwikkelde in opdracht
        van het Centrale College van Deskundigen (CCvD; het „college‟ dat richtlijnen voor
        bodemwerkzaamheden vaststelt) een richtlijn die CI‟s verplicht om gedurende één jaar bij
        audits van gecertificeerde bodemintermediairs praktijktoetsen uit te voeren om na te gaan of
        in bodemrapporten opgenomen analyseresultaten ook overeenkomen met de door het
        laboratorium verstrekte gegevens en om na te gaan of geregistreerde monsternemers,
        veldwerkers of milieukundig begeleiders die in de rapportages zijn vermeld, inderdaad op de
        betreffende dag op de locatie aan het werk zijn geweest.
     Certificerende instellingen (CI‟s) zijn bereid diepgaandere controles („reality-checks‟) te
        houden bij hun audits in de bodembranche. Er zijn signalen uit de branche dat CI‟s hun audits
        al verscherpt hebben ten opzichte van 2008. Met name de aanzegging van het voornemen tot
        schorsing van de Kwalibo-erkenning van een middelgroot adviesbureau was hiervoor de
        aanleiding.
     Het CCvD heeft het SIKB-bureau opdracht gegeven om te bezien of het gewenst is de
        Richtlijn aanvullende controles bodembeheer uit te breiden en zo ja met welke onderwerpen.
     Voortvloeiend uit de rapportage van de VROM-Inspectie “Lessen uit de zaak van een
        frauderend bodemadviesbureau” is een lijst opgesteld met 22 ernstige overtredingen op
        bodemgebied. De VROM-Inspectie heeft het CCvD voorgesteld uit deze lijst vier
        onderwerpen te selecteren om op te nemen in de Richtlijn aanvullende controles
        bodembeheer. Op basis van deze richtlijn kunnen CI‟s verdergaande audits uitvoeren.
     Een aantal laboratoria stellen via internet hun data ter beschikking aan de opdrachtgevers,
        zodat makkelijk nagegaan kan worden of bodemintermediairs data hebben vervalst.
     Het ketentoezicht bodem staat zowel landelijk als decentraal in de belangstelling. Regiodagen
        voor bodemhandhavers trokken in 2009 562 deelnemers.
Verbeteren naleefgedrag
       Zowel in de landelijke pers als in vakbladen is aandacht besteed aan bodemfraude. Voor het
        bestuur van de branchevereniging van bodemadviseurs VKB waren deze artikelen aanleiding
        om de VROM-Inspectie te benaderen om een rondetafel-gesprek te organiseren tussen
        publieke en private vertegenwoordigers uit de bodemwereld over het thema „beperking
        bodemfraude / verbetering integriteit bodembranche‟.
       Uit contacten met leden van de VKB is gebleken dat zij de VI-lijst met 22 ernstige
        overtredingen gebruiken om hun eigen kwaliteitssysteem door te lichten om te checken of
        afdoende is geborgd dat dergelijke overtredingen niet worden begaan.
                                                                                  37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>       Individuele bedrijven passen hun werkwijze en kwaliteitsprocessen aan, nadat in de
        uitvoeringspraktijk door de VI gebreken zijn geconstateerd.
       De voorzitter van de normcommissie Bodemkwaliteit van het Nederlands Normalisatie-
        instituut en het CCvD Bodembeheer betrekt de VROM-Inspectie bij het oplossen van door
        hem gesignaleerde knelpunten bij de naleving van normdocumenten. Concreet ging het om de
        constatering dat de monsterneming van bodem voor analyse op vluchtige stoffen, in de meeste
        gevallen, niet volgens de geldende richtlijnen plaatsvindt. Meer specifiek is er op gewezen dat
        in ca. 85 % van de gevallen geen gebruik wordt gemaakt van de in normdocumenten
        voorgeschreven steekbusmethode.
       Sommige milieuadviesbureaus ontwikkelen software die de bodemsector transparanter maakt
        en kan bijdragen om fraude tegen te gaan. Zoals: software om het bodemveldwerk in tijd en
        ruimte te volgen en een digitale toetsingsmodule waarmee onderzoeksresultaten kunnen
        worden getoetst aan bodemnormen.
De verwachting is dat met het begin 2010 uitgekomen VI-rapport “Lessen uit de zaak van een
frauderend bodemadviesbureau” deze effecten verder kunnen worden versterkt.
   2.1.10.    Interventiestrategie bodem en grondstromen (interventieteams)
In 2008 is de LOM-pilot Interventieteams ketenhandhaving bodem geëvalueerd (zie hiervoor de
Monitoringrapportage over 2008). Op basis van deze evaluatie is het werken met interventieteams in
2009 verder doorgezet. Doel van de LOM-prioriteit Ketenhandhaving Bodem en grondstromen is als
volgt.
     Het bevorderen van de naleving van Besluit Bodemkwaliteit (Bbk) door het aanpakken van
        misstanden en structurele overtreders.
     Het op basis van analyses en informatiepositie in beeld brengen van risico‟s, naleeftekorten en
        zwakke spelers in ketens en op basis daarvan het beter richten van toezicht.
De beoogde resultaten zijn:
     zware overtredingen beëindigen,
     structurele overtreders van de markt halen,
     de door ondernemers beleefde pakkans en dus het afschrikeffect verhogen,
     dat door regionale samenwerking de ketenhandhaving bodem structureel ter hand genomen
        wordt,
     certificerende instellingen hun rol nog actiever oppakken,
     het stelsel rond bodemtoezicht en handhaving goed functioneert.
In 2009 zijn de volgende successen gerealiseerd:
     Interventieteams bodem‟ maken steeds meer onderdeel uit van de provinciale
        samenwerkingsstructuren. Inmiddels zijn in Limburg en Brabant interventieteams op
        structurele basis actief. In een casus werken deze teams al samen. In vier provincies werkt
        men aan hun eerste grote onderzoek. In twee provincies zijn eerste onderzoeken afgesloten en
        oriënteert men zich (voorzichtig) op vervolgstappen die kunnen worden gezet. In twee
        provincies is men bezig om interventieteams op te zetten.
     Aangetoond is dat er een „ruime werkvoorraad‟ voor interventieteams bodem is.
     Inmiddels zijn zeven zaken afgerond. 21 bedrijven zijn bij de lopende Interventieteams „in
        beeld‟. Deze 21 zijn als volgt verdeeld; bij 4 bedrijven loopt een diepgaand onderzoek, bij 6
        bedrijven vindt een vooronderzoek naar de ernst en urgentie van de overtreding plaats. 11
        andere bedrijven zijn „geparkeerd‟ als werkvoorraad.
                                                                                   38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>         De teams in Limburg en Brabant genereren op basis van hun netwerk zelf handhavingszaken.
          Dit gebeurt vrij spontaan. In provincies waar later gestart is geldt nog dat „de tering voor de
          nering komt‟; er moet nog worden geïnvesteerd in het genereren van nieuwe zaken.
         Spraakmakende zaken uit onderzoeken van Interventieteams leiden tot meer aandacht in de
          branche voor zelfregulering. Belangrijk effect is dat brancheverenigingen intern het thema
          fraudebestrijding agenderen.
         De samenwerking op bodemgebied heeft een impuls gekregen
         Er is een begin gemaakt met de overdracht van kennis en kunde tussen interventieteams
         Gestimuleerd wordt dat teamleden bij elkaar over de heg kijken en dat teamleden met grote
          ervaring technische en onderzoekstactische coaching bieden. Dit moet nog verder van de
          grond komen.
Knelpunten:
         Interventieteams moeten voor hun capaciteit concurreren met andere taken. Als gevolg
          hiervan verloopt het oprichten van teams en het opstarten van nieuw onderzoek vaak onnodig
          stroperig.
      Het aanwijzen van zaken die prioriteit moeten hebben gebeurt te versnipperd. In elke
          provincie worden eigen prioriteiten gesteld. Wanneer het aantal interventieteams verder groeit
          en er meer zaken worden aangedragen dan zal meer behoefte ontstaan aan afstemming. Niet
          alleen tussen besturen onderling, ook tussen toezicht en opsporing.
    Succes van interventieteams is nog te afhankelijk van de enthousiaste inzet van individuele
     medewerkers. Het commitment bij management en bestuur kan nog worden vergroot
Nog verder in te vullen randvoorwaarden:
    Bij de gedachtevorming rond de ontwikkeling van Regionale uitvoeringsdiensten zal de rol van de
     interventieteams moeten worden meegewogen
    Er zal meer moeten worden geïnvesteerd in de onderlinge overdracht van kennis en kunde tussen
     de verschillende interventieteams in het bijzonder en bodemhandhavers in het algemeen.
    Behoefte bestaat aan een verdieping van het commitment voor ketenhandhaving bodem op
     bestuurlijk niveau. De vrijblijvendheid dient te worden beperkt.
    2.1.11.    Interventiestrategieën TAG en AVI-bodemas
AVI-Bodemas
Een aantal maal zijn vertegenwoordigers vanuit de branche en overheden bij elkaar geweest om
actuele informatie over de toepassing van AVI-Bodemassen uit te wisselen. Hiermee is een impuls
gegeven om aan de adequate toepassing. Deze bijeenkomsten waren niet structureel van aard.
Interventiestrategie TAG
Het onderwerp TAG (teerhoudend asfalt granulaat) bleef ook in 2009 veel aandacht vragen. Op
initiatief van de VROM Inspectie is in de herziene Beoordelingsrichtlijn Asfalt (BRL 9320)
uiteindelijk een hoofdstuk opgenomen waarin de acceptatie van asfaltgranulaat is vastgelegd. Dit is
een belangrijke stap voor het verder lekdicht maken van de asfaltketen.
Helaas hebben de meeste wegbeheerders de in 2008 ontwikkelde Code Milieu Verantwoord
Wegbeheer (MVW) nog niet ondertekend. In 2010 wordt daaraan opnieuw publiciteit gegeven. Dit is
ook toegezegd in antwoord op Kamervragen. Het ondertekenen van de code MVW is samen met de
afspraken voor Duurzaam Inkoop door de overheid en aanvullende privaatechtelijke afspraken tussen
wegbeheerders en de TAG-verwerkers een belangrijk instrument om het teerhoudende materiaal goed
te scheiden en de grootschalige export daarvan te voorkomen. Deze export is medio 2009 op gang
                                                                                      39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>gekomen en is in strijd met het beleid en de minimum verwerkingsstandaard uit het Landelijk
Afvalbeheerplan. Door een (onbedoeld) verschil in de normering kan hier in de meeste gevallen op
basis van de Europese exportregels echter niet tegen worden opgetreden. Het tv-programma Netwerk
heeft hieraan in december aandacht besteed. De VROM-Inspectie heeft aan de betreffende landen wel
verificatieverzoeken gezonden, waarin wordt verzocht na te gaan geven of het materiaal wordt
overgebracht naar een vergunde verwerker en of de toepassing voldoet aan de lokale eisen. Tevens
heeft in Nederland monstername plaatsgevonden.
TAG en het teervrije AG zijn twee kanten van dezelfde medaille. In ons eigen land blijkt de productie
en toepassing van teervrij asfaltgranulaat als bouwstof niet altijd op de juiste wijze plaats te vinden.
Naar aanleiding van bij het toezichtloket ingediende bodemsignalen heeft de VROM-Inspectie
onderzoek gedaan bij enkele landelijk werkende aannemers en daarbij is handhavend opgetreden. Dit
was voor de betrokken aannemers én de wegbeheerder aanleiding om de interne procedures aan te
scherpen en daaraan binnen de organisatie ruim aandacht te schenken.
Het onderzoek naar een snelle, betrouwbare én betaalbare onderzoekmethode voor PAK‟s is vertraagd
door de financiële crisis omdat de beoogde (Amerikaanse) onderzoekspartner zich terug trok.
Inmiddels zijn afspraken gemaakt met enkele Nederlandse onderzoeksinstituten en is een
subsidieaanvraag in behandeling.
   2.1.12.    Adequaat niveau Besluit bodemkwaliteit
De VROM-Inspectie heeft eind 2008 het “Adequaat niveau Besluit bodemkwaliteit” voor gemeenten
opgesteld. Het Adequaat niveau is een beknopte beschrijving van gemeentelijke taken in het kader van
het Besluit bodemkwaliteit en een prima handvat voor gemeenten (maar ook bruikbaar voor andere
organisaties) om te toetsen in hoeverre het Besluit voldoende is ingevoerd in hun organisatie. In
hoofdlijnen komt het Adequaat niveau neer op een drietal aspecten:
   Het Besluit bodemkwaliteit is verankerd in de organisatie. Dat wil zeggen dat er beleid, capaciteit
    en middelen alsmede werkinstructies zijn met betrekking tot de rol van de gemeente op het gebied
    van bevoegd gezag, toezicht en handhaving;
   Kwalibo is tot in de haarvaten van de organisatie doorgedrongen, zowel bij de beoordeling van
    meldingen als bij toezicht en handhaving, maar ook wanneer de gemeente optreedt als
    opdrachtgever of uitvoerder bij werkzaamheden die vallen onder kwalibo;
   De gemeente heeft als bodembeheerder zicht op alle (zowel meldingsplichtige als niet-
    meldingsplichtige en ook de illegale) toepassingen van bouwstoffen, grond en baggerspecie
    binnen haar beheergebied.
Het Adequaat niveau is door het implementatieteam aangeboden aan alle decentrale overheden en het
Adequaat niveau is toegevoegd aan het kennisplein. Zoals in paragraaf 2.2.7 is aangegeven, wordt het
Adequaat niveau ook onder de aandacht gebracht in het kader van de Impuls Lokaal Bodembeheer
(ILB).
In het kader van het actieplan verbetering bodemhandhaving zijn zowel de HUM, het tekort aan
toezicht en handhaving en tengevolge daarvan het inadequate niveau Bbk via de aanbiedingsbrief bij
de HUM-Bbk onder de aandacht gebracht bij alle colleges van B&W en de dagelijks besturen van de
waterkwaliteitsbeheerders.
Op grond van het Adequaat niveau is in de HUM Besluit bodemkwaliteit een meer uitgebreide
beschrijving opgenomen voor bevoegde gezagen (zowel nat als droog).
                                                                                     40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>     2.2.        Bevindingen op decentraal niveau
    2.2.1.    Kennis regelgeving en instrumentarium
In december 2009 is exact dezelfde enquête uitgezet als in december 2008. Het betreft een enquête4
die is uitgezet onder gemeenten, waterschappen en regionale diensten van Rijkswaterstaat. In deze
enquête zijn vragen gesteld die betrekking hebben op de onderwerpen die behandeld worden in
paragraaf 2.1 t/m 2.5. De enquête inclusief alle resultaten is als bijlage 1 aan deze rapportage
toegevoegd. In de paragrafen 2.1 t/m 2.5 treft u de hoofdlijnen aan die volgen uit de enquête.
De respons op de enquête is 51 %, zie onderstaande tabel. Door de hoge respons kunnen we er van uit
gaan dat we een representatief beeld over Nederland hebben. Regionaal is de respons per provincie
ook steeds boven de 40 %.
Tabel 8          Respons enquête per type organisatie
Type organisatie                                       Respons (reacties/totale groep)
Regionale diensten Rijkswaterstaat                     100 % (10/10)
Waterschappen                                          65 % (17/26)
Gemeenten > 100.000 inwoners                           68 % (17/25)
Gemeenten 50.000 – 100.000 inwoners                    56 % (23/41)
Gemeenten 20.000 – 50.000 inwoners                     52 % (98/190)
Gemeenten < 20.000 inwoners                            43 % (80/185)
Totaal                                                 51 % (245/477)
Bij het beoordelen van de enquêteresultaten dienen een aantal aspecten in beschouwing te worden
genomen:
      Het is waarschijnlijk dat de enquête een licht positief beeld geeft omdat partijen die minder
         ver met de implementatie van het Besluit zijn, wellicht ook minder geneigd zijn om de
         enquête in te vullen;
      De enquête is ingevuld door personen werkzaam bij de decentrale overheden. Hun
         antwoorden zijn niet gecontroleerd op correctheid;
      Gekozen is voor een enquête in de vorm van veel multiple choice vragen. Hierdoor is het voor
         vragenstellers niet mogelijk om nuances te leggen in hun antwoord;
      Sommige onderwerpen hebben zich in de praktijk nog niet voorgedaan bij de respondenten,
         waardoor hun antwoord eerder iets zegt over „wat men verwacht te doen‟ dan „wat men
         daadwerkelijk doet‟.
Ten aanzien van kennis van de regelgeving kan op basis van Figuur 7 worden geconcludeerd dat de
kennis van de regelgeving op organisatieniveau heel behoorlijk is en is toegenomen ten opzichte van
2008. Veelal is er binnen de organisatie wel een verschil in bekendheid met de regelgeving. Uit
terugkoppeling van de adviseurs in het kader van de Impuls Lokaal Bodembeheer blijkt vaak dat de
bodemspecialist meer kennis heeft dan zijn verdere collegae in de organisatie en dat dus het
kennisniveau sterk wisselt.
             De kennis van het Besluit bodemkwaliteit is toegenomen
4
  Enquête toezicht en handhaving implementatie Besluit bodemkwaliteit, SenterNovem/Bodem+, 23 december
2008, 10 december 2009
                                                                                     41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>In het kader van de ILB wordt wel aandacht gegeven aan de verdere kennisdeling binnen de
ondersteunde overheden. Wat aan Figuur 7 verder opvalt, is dat grotere organisaties een beter
kennisniveau hebben dan kleinere organisaties. Voorts is opvallend dat met name de grote gemeenten
een significant betere kennis hebben van kwalibo. Dit heeft te maken met het feit dat deze organisaties
ook bevoegd gezag zijn in het kader van de Wbb en vanuit die hoek al langer zijn geconfronteerd met
de kwaliboverplichtingen.
Figuur 7         bekendheid met de regelgeving
Uit een nadere analyse naar de onderverdeling per regio blijkt dat de regio West-Nederland (Noord en
Zuid Holland) significant beter scoort op kennis van de regels dan de andere regio‟s (figuren zijn
opgenomen in de bijlage). In diezelfde regio zijn ook veel taken op het gebied van bodem
gemandateerd naar milieudiensten (grotere organisatiegraad), waardoor de professionaliteit en het
kennisniveau beter scoort. Een andere verklaring kan zijn dat er in het westen van Nederland meer
dynamiek in het grondverzet is, waardoor mensen vaker met de regels daarvoor worden
geconfronteerd.
Wanneer we in Figuur 8 kijken naar kennis van de noodzakelijke uitvoeringsinstrumenten als
milieuhygiënische verklaringen en SIKB protocollen en richtlijnen, dan zien we een toename van de
kennis ten opzichte van 2008. Bij vooral de waterschappen moet op dit punt het kennisniveau nog
verder worden vergroot. Deze kennis is vereist om te kunnen toetsen of een melding van een
voorgenomen toepassing op de juiste wijze tot stand is gekomen en voldoet aan de vereisten van het
Besluit. De verwachting is dat deze kennis met de tijd steeds verder toeneemt in het kader van training
by doing.
                                                                                  42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>Figuur 8        Bekendheid met instrumentarium
   2.2.2.    Beleid organisatie en verankering
In de enquête zijn vragen gesteld over of en de wijze waarop de organisatie al ingericht is op het
Besluit bodemkwaliteit en de verankering van het werk dat wordt verricht. Op beleidsniveau betreft
het vragen met betrekking tot het hebben van een lokaal beleid voor de uitvoering van en toetsing aan
het Besluit bodemkwaliteit, het hebben van functiescheiding tussen de taken als opdrachtgever en
bevoegd gezag, de invulling van de rol in de ketenhandhaving, het hebben van een actieve signalering
voor de toepassing van bouwstoffen, grond en baggerspecie en de keuze voor het generieke of
gebiedspecifieke kader voor grond en bagger. Op het gebied van verankering gaat het om zaken als
kwaliteitsmanagementsystemen, procedures en instructies, registers en rapportage en terugkoppeling.
De resultaten van de enquête zijn in de onderstaande figuren opgenomen.
                                                   Figuur 9         Vaststellen beleid
                                                   Uit Figuur 9 blijkt dat in veel organisaties beleid
                                                   aanwezig is of in ontwikkeling is voor de uitvoering
                                                   en toetsing aan het Bbk. Dat beeld komt overeen
                                                   met de grote belangstelling voor de Impuls lokaal
                                                   bodembeheer (ILB).
                                                                                    43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Figuur 10        Functiescheiding
                                                     Bij grote organisaties is de functiescheiding goed
                                                     geregeld. Kennelijk is dat bij kleinere organisaties
                                                     niet altijd het geval. Het risico bestaat in
                                                     dergelijke organisaties dat de toezichthouder
                                                     moet toezien op de uitvoering van gemeentelijk
                                                     grondverzet waarbij hij/zij zelf betrokken is. Een
                                                     dergelijke vermenging van taken is geen gezonde
                                                     basis voor een kritische houding naar het eigen
                                                     werk. Overigens zien we op dit punt ook een
                                                     lichte verbetering.
Figuur 11        Ketenhandhaving
In 50 % van de organisaties is de rol van de organisatie in de ketenhandhaving (nog) niet opgenomen
in het beleid. Hoewel er een verbetering is waar te nemen kan daar nog veel versterking plaatsvinden.
Het feit dat veel organisaties aangeven niet standaard elke overtreding ook te melden bij het
toezichtloket, geeft aan dat de samenwerking tussen handhavingspartners nog kan verbeteren. Veel
lokale overheden maken een eigen afweging bij overtredingen en komen zo vaak in overleg met de
overtreder tot corrigerende maatregelen. Het is aan te bevelen die informatie door te spelen naar het
Toezichtsloket zodat de inspecties kunnen analyseren of dezelfde overtreder niet bij verschillende
bevoegde gezagen vergelijkbare overtredingen begaat. Uit de enquête blijkt wel dat de bekendheid
met het toezichtloket behoorlijk is toegenomen (iets meer dan 20 % zegt niet te melden, dat was iets
minder dan 40 % in 2008).
Figuur 12 Actieve signalering van toepassingen
                                                   In de grotere organisaties is er voorzien (er is veelal
                                                   iemand aangewezen met die taak) in een actieve
                                                   signalering van toepassingen (ook de illegale). Voor
                                                   de overige organisaties geldt dat in 30 % van de
                                                   organisaties is aangegeven dat er geen sprake is van
                                                   (geen verantwoordelijke is voor) actieve signalering
                                                   van toepassingen. Dat komt overeen met het beeld
                                                   dat geschetst wordt bij de handhavingsresultaten en
                                                   signalen uit de praktijk waarbij door gemeenten
                                                                                     44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>weinig meldingen zijn ontvangen terwijl bij een rondrit door de gemeente diverse toepassingen
worden gesignaleerd. Eerste voorwaarde voor adequaat toezicht en handhaving is dat die taak in het
beleid belegd is.
In de enquête is tevens gevraagd welk beleidskader (overgangsrecht, generiek, gebiedspecifiek) wordt
gevolgd. In paragraaf 4.2 en de bijlage over de enquête treft u meer informatie over de keuze voor het
beleidskader aan.
Figuur 13           Verankering en vastlegging
Uit Figuur 14 blijkt dat op het gebied van vastlegging in kwaliteitssystemen, werkvoorschriften en het
registreren en rapporteren in met name in de groepen van de kleinere organisaties nog veel verbetering
kan worden bereikt.
   Bij grotere organisaties is de administratieve organisatie vaak goed op
          orde, bij kleinere organisaties is daar nog veel winst te halen
Degelijke systemen en rapportages zijn geen garantie voor het goed functioneren van de organisatie
met betrekking tot haar taken op het gebied van het Besluit bodemkwaliteit maar zijn wel een
indicator voor de mate waarin de taken op het gebied van het Besluit bodemkwaliteit zijn
geïmplementeerd in de organisatie. Aanbevolen wordt om voorbeelden van procedures, checklists,
registers en rapportages (best-practices) te ontsluiten zodat organisaties van elkaars werk kunnen leren
en profiteren
                                                                                    45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>    2.2.3.    Beoordeling van meldingen
De organisaties waaraan een enquête is toegezonden zijn allemaal al geruime tijd bevoegd gezag in
het kader van het Bsb en sinds kort dus ook in het kader van het Bbk. Deze organisaties zijn gewend
meldingen te ontvangen en te behandelen. In de enquête is aan de bevoegde overheden gevraagd naar
verschillende aspecten waarop zij een melding beoordelen. In Figuur 14 zijn alle
beoordelingsaspecten opgenomen. Deze figuur laat het totaalbeeld zien van alle organisaties. In de
bijlage is datzelfde beeld ook opgenomen per type organisatie en regio. Figuur 14 volstaat hier voor
het verkrijgen van een goede indruk hoe die taak wordt opgepakt. In de regel is het beoordelen van
meldingen goed ingevoerd bij de bevoegde gezagen, dit is overeenkomstig met de bevindingen in
2008. Zoals bij vele andere vragen scoren de grotere organisaties iets beter dan de kleinere (zie
bijlage).
      Het beoordelen van meldingen is bij veel bevoegde overheden goed op
                                                  orde
Over het algemeen scoort het beoordelen van meldingen van bouwstoffen minder dan andersoortige
meldingen. Dat heeft waarschijnlijk te maken met het feit dat meldingen van bouwstoffen minder
vaak voorkomen en daar in organisaties minder ervaring mee is. Bij een aantal gemeenten geeft de
gemeente aan de melder een terugkoppeling dat de melding is ontvangen en behandeld. Dit gebeurt
niet in alle gevallen. Melders hebben aangegeven daar wel grote behoefte aan te hebben. Het is
immers eenvoudiger fouten te corrigeren voorafgaand aan de toepassing.
Figuur 14         Beoordeling van meldingen
                                                                                  46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>    2.2.4.    Handhavinginspanning
Uit Figuur 16 blijkt dat in meer dan 70 % van de organisaties de capaciteit voor de taken op het gebied
van het besluit bodemkwaliteit minder is dan 1 FTE (in meer dan 50 % van de organisaties minder dan
0,5 FTE). Daarnaast is het handhavingsbudget in 80 % van de organisaties kleiner dan 10.000 euro per
jaar. Uit Figuur 17 blijkt daarnaast dat 60 % van de organisaties heeft aangegeven niet,
steekproefsgewijs of alleen gemelde toepassingen te controleren in het veld. Slechts een zeer beperkt
gedeelte van de organisaties heeft ook een volledige registratie van alle toepassingen die plaatsvinden
in het beheergebied. Uit bovenstaande en de figuren blijkt dat de handhaving op papier er redelijk
voor staat (zie paragraaf 2.3), maar dat het daadwerkelijke toezicht in het veld veelal zeer beperkt is of
ontbreekt. In die zin beklijft het beeld dat vorig jaar reeds is geschetst “de handhaving richt zich op de
papieren van de welwillende ondernemer die een melding heeft gedaan, gecertificeerd is, erkend is en
zich heeft laten controleren door een certificerende instelling. De handhaving moet zich richten op de
echte problemen”.
       Extra inspanningen door het naleven van de meldplicht lijken niet
     zichtbaar een effectievere toezicht en handhaving op te leveren. Het
       beeld is zelfs dat toezicht en handhaving zich richt op de gemelde
    toepassingen (veelal administratief en vaak niet in het veld) en dat de
               niet-gemelde toepassingen niet worden gecontroleerd
     Bevoegde overheden moeten pro-actief handhaven op basis van een
   handhavingstrategie waarbij de inzet van toezicht en handhaving wordt
      gerelateerd aan de risico’s van het grondverzet in het beheergebied
Een belangrijke aanbeveling in dat kader is dat bevoegde overheden een handhavingstrategie moeten
opstellen waarbij zij de inzet van hun capaciteit koppelen aan de risico‟s van het grondverzet in hun
beheergebied. Overigens is het beeld over het beperkte toezicht en handhaving wisselend. Er zijn
regio‟s waar weinig toepassingen zijn en wel enkele grotere werken waarnaar vrijwel alle
grondstromen uit de regio worden afgevoerd. In die regio‟s concentreert het grondverzet zich op een
paar plekken en is toezicht en handhaving eenvoudiger te realiseren. In een aantal grotere gemeenten
is het beeld ook positiever.
Figuur 15        Capaciteit en handhavingsbudget
                                                                                     47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>Figuur 16        Handhavingsinspanning
    2.2.5.   Handhavingresultaten/nalevinggedrag
De handhavingsresultaten moeten in beschouwing genomen worden in relatie met de
handhavingsinspanning. Omdat er weinig toezicht in het veld is wordt er ook weinig daadwerkelijk
opgetreden tegen overtredingen, simpelweg omdat ze in veel gevallen niet worden geconstateerd.
In Figuur 17 zijn de handhavingsresultaten weergegeven. Uit deze figuur blijkt dat het aantal
handhavingsacties en het aantal sancties dat is uitgevaardigd zeer beperkt is. Voor een grote groep
respondenten geld zelfs dat geen enkele handhavingsactie is uitgevoerd en ook geen enkele vorm van
sanctie is opgelegd. Voor met name de kleinere gemeenten geldt ook dat het voor hun lastig is de
juridische capaciteit en kennis in huis te hebben om in termen van sanctioneren verder te gaan dan het
opstellen van een waarschuwingsbrief.
Figuur 17        Handhavingsresultaten totaalbeeld
                                                                                  48
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>Het totaalbeeld dat uit de enquête naar voren komt laat zich als volgt samenvatten:
      Organisaties zijn redelijk goed op de hoogte van de strekking van het Besluit bodemkwaliteit ,
         het uitvoeringsinstrumentarium is minder goed bekend. We zien een toename in de
         bekendheid met de regelgeving;
      Veel organisaties zijn bezig met het maken van lokaal beleid. Met die organisatorische
         aandacht voor het Besluit bodemkwaliteit zijn er kansen om het beleid en de werkwijze op het
         gebied van bevoegd gezag, toezicht en handhaving vast te leggen en te versterken.
         Versterking op dit punt is in een groot aantal organisaties zeker ook nodig;
      Toezicht op papier in de vorm van controle op meldingen is redelijk goed geregeld;
      Toezicht in het veld en optreden tegen geconstateerde overtredingen schiet tekort vanwege
         een beperkte capaciteit. Aanbevolen wordt om capaciteit te bundelen in
         samenwerkingsverbanden/milieudiensten.
    2.2.6.    Normbladen 8001 en 8002 voor bevoegde gezagen Wbb (provincies en gemeenten)
In het SIKB normblad bodembeheer 8001 (provincies) en 8002 (gemeenten en gemeentelijke
milieudiensten) zijn eisen opgenomen voor de taakuitvoering op het gebied van bodembeheer, onder
andere als bevoegd gezag in het kader van de Wbb en in het kader van het Bbk. In 2009 beschikken
40 van de 41 bevoegd gezag Wbb organisaties over een kwaliteitssysteem op basis van deze
normbladen.
Tabel 9          Kerngegevens deelnemers in POKB (normblad en visitaties)
Kerngegeven                                                                    Aantal
Deelnemende provincies                                                        12 van 12
Deelnemende bevoegd gezag gemeenten / gemeentelijke milieudiensten            28 van 29
Figuur 18 geeft aan dat de ontwikkeling van het aantal deelnemers sinds de start van het project
Kwaliteitsimpuls in juli 2006 snel is gegaan. Naast het zelfstandig opzetten van een kwaliteitssysteem
bespreken de deelnemers tijdens onderlinge visitaties het feitelijk functioneren van de systemen en
wisselen kennis, hulpmiddelen en goede voorbeelden uit. De deelnemers komen drie keer per jaar
bijeen in het Platform Overheid en Kwaliteit Bodembeheer (POKB).
Figuur 18        Ontwikkeling aantal deelnemers die kwaliteitssysteem implementeren
  40
  35
  30
  25
                                                                                             gemeente
  20                                                                                         provincie
  15
  10
   5
   0
            2003             2005               2007               2008       2009
POKB bepaalt jaarlijks een gemeenschappelijk thema voor de visitaties; daarnaast komen vrij te
kiezen onderwerpen aan de orde. Thema‟s tot nu toe waren „het implementeren van het
kwaliteitssysteem (2007)‟, „toezicht en handhaving (2008)‟ en „werken met prestatie-indicatoren
(2009)‟. Deelname aan POKB is steeds effectiever doordat meer voorbeelden beschikbaar komen en
                                                                                    49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>de deelnemers elkaar stimuleren te verbeteren. Figuur 19 geeft de score op basis van de visitaties in
2009.
Het resultaat (de score op functioneren van het kwaliteitssysteem) van de deelnemers tijdens de
visitaties vertoont nog steeds een stijgende lijn (Figuur 19), hoewel in 2009 bij 7 organisaties een
teruggang is waargenomen. Vaak zijn (voorgenomen) reorganisaties hier debet aan. Ook de processen
rond WABO en RUD‟s en de onzekerheden die deze met zich meebrengen voor het taakgebied
hebben een remmende werking op de ontwikkeling van de kwaliteitssystemen. POKB besteedt aan
deze processen gericht aandacht en stimuleert de deelnemers om de kwaliteitssystemen voor de
uitvoering van bodembeheer reorganisatieproof te maken. Bij enkele deelnemers heeft deze opzet zijn
waarde (en kostenbesparing) al bewezen.
Figuur 19        Beoordeling kwaliteitssysteem deelnemers op basis van visitaties in 2009
  25
  20
  15
                                                                                               gemeente
                                                                                               provincie
  10
   5
   0
               goed              voldoende            onvoldoende        niet beoordeeld
De deelnemers nemen vrijwillig deel aan de visitaties en ervaren dit als stimulerend. Steeds meer
nemen deelnemers goede voorbeelden (checklists, procesbeschrijvingen, modellen) van elkaar over en
besparen daarmee ontwikkelkosten, zorgen voor gezamenlijke verbetering en voor uniformering van
de uitvoering. Inmiddels zijn ruim 100 goede voorbeelden beschreven..
    2.2.7.    Beoordeling op Adequaat niveau
De enquête toezicht en handhaving implementatie Besluit bodemkwaliteit zoals opgenomen in bijlage
1 geeft een goed overzicht van de mate waarin organisaties voldoen aan het Adequaat niveau Besluit
bodemkwaliteit. In hoofdlijnen komt het Adequaat niveau neer op een drietal aspecten:
    Het Besluit bodemkwaliteit is verankerd in de organisatie. Dat wil zeggen dat er beleid, capaciteit
     en middelen alsmede werkinstructies zijn met betrekking tot de rol van de gemeente op het gebied
     van bevoegd gezag, toezicht en handhaving;
    Kwalibo is tot in de haarvaten van de organisatie doorgedrongen, zowel bij de beoordeling van
     meldingen als het houden van toezicht en handhaving, maar ook wanneer de gemeente optreedt
     als opdrachtgever of uitvoerder bij werkzaamheden die vallen onder kwalibo;
    De gemeente heeft als bodembeheerder zicht op alle (zowel meldingsplichtige als niet-
     meldingplichtige en ook de illegale) toepassingen van bouwstoffen, grond en baggerspecie binnen
     haar beheergebied.
       Het toezicht in het veld is beperkt, er worden weinig overtredingen
    waargenomen. Het niveau van toezicht & handhaving is onvoldoende
                                                                                    50
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>Het beeld op basis van de enquête veel voorlichtingsbijeenkomsten en gesprekken met gemeenten en
de ILB adviseurs is dat een groot deel van de gemeenten nog niet voldoet aan het Adequaat niveau
Besluit bodemkwaliteit. Dit geldt voor alle drie de bovengenoemde aspecten, maar in versterkte mate
voor het derde aspect. Hoewel het houden van toezicht en handhaving beter op de agenda is gekomen,
vindt het houden van toezicht in het veld net als in 2008 in 2009 nog altijd in beperkte mate plaats.
Het niveau van toezicht en handhaving is daarmee in 2009 net als in 2008 onvoldoende. Door het
beperkte toezicht en de handhaving wordt een ongelijk speelveld gefaciliteerd. Verder voortbestaan
van dit ongelijke speelveld zet het kwaliteitsniveau in het bodembeheer ernstig onder druk en
belemmert verdergaande implementatie van het Besluit bodemkwaliteit.
In paragraaf 2.1.2 en 2.1.3 is aangegeven dat het noodzakelijk is om verbetering van toezicht en
handhaving bestuurlijk op de agenda te krijgen. Aanbevolen wordt om de vorming van de RUD‟s aan
te grijpen als kans om dit te realiseren.
    2.2.8.    Overige informatie
Uit informatie van het bedrijfsleven blijkt dat in de praktijk een belangrijk ongelijk speelveld is
ontstaan mbt tijdelijke depots (voornamelijk voor grond) en het gebruik van weilanddepots
(voornamelijk voor baggerspecie). Gesignaleerd wordt dat (door bedrijven en overheden) gebruik
wordt gemaakt van die mogelijkheid in het Bbk ("het goede nieuws"), maar dat dat veelal
onzorgvuldig gebeurt ("het slechte nieuws") omdat de voorwaarden Bbk niet in acht worden genomen
en ook geen rekening wordt gehouden met andere geldende regelgeving (o.a. RO). Toezicht en
handhaving op deze situatie zijn onvoldoende, dit leidt tot een ongelijk speelveld met bedrijven en
overheden die keurig de bepalingen Bbk c.q. de Wm vergunningenlijn volgen.
.
                                                                                    51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>     2.3.        Functioneren van het kwalibosysteem
    2.3.1.    Reikwijdte van de monitoring
Het erkenningensysteem omvat de erkenning van geaccrediteerde organisaties (certificatie-
instellingen, inspectie-instellingen en laboratoria), van gecertificeerde organisaties en van erkende
kwaliteitsverklaringen. Bij organisaties kan behalve een erkenning tevens de registratie van personen
verplicht zijn. De gegevens met betrekking tot erkenningen 2009 zijn in deze paragraaf verwerkt.
Tevens zijn beschikbare gegevens vanuit accreditatie en certificatie verwerkt.
Tabel 10                  Reikwijdte van het KWALIBO-systeem en beschikbare gegevens
                            Erkenning van               Accreditatie van           Certificatie van
                            certificatie-               certificatie-              organisaties en
                            instellingen, inspectie-    instellingen, inspectie-   certificatie of keuring
                            instellingen en             instellingen en            van producten
                            laboratoria,                laboratoria
                            organisaties en
                            producten
Bodembeheer                 Ja                          Ja                         Ja
(bodemonderzoek en
bodemsanering)
Bodembescherming            Ja                          Ja                         Ja
(aanleg en inspectie
van vloeistofdichte
voorzieningen;
inspectie van
kathodische
bescherming van
ondergrondse
opslagtanks)
Bouwstoffen en grond        Ja                          Ja                         Ja, BRL 9335 Grond.
(afgeven van
kwaliteitsverklaringen)
    2.3.2.    Uitvoering van certificatie en accreditatie
Accreditatie van laboratoria, inspectie-instellingen en certificatie-instellingen
De Raad voor Accreditatie (RvA) verzorgt in Nederland het merendeel van de accreditaties van
laboratoria, inspectie-instellingen en certificatie-instellingen. Een enkele partij is geaccrediteerd via
een vergelijkbare buitenlandse accreditatie instelling. De RvA stelt jaarlijks een rapportage op van alle
door hen geaccrediteerde instellingen die erkend zijn in het kader van het Besluit bodemkwaliteit.
Deze rapportage over 2009 komt medio 2010 beschikbaar zodat de meest recente rapportage gaat over
2008. De kerngegevens over 2008 zijn al in de voorganger van het nu voorliggende rapport
opgenomen. Sindsdien is wel een nadere analyse van die gegevens beschikbaar gekomen in de door de
RvA opgestelde Metarapportage Kwalibo 2008. Deze eerste rapportage wordt ook als een pilot
gezien, omdat het de eerste in zijn soort is. Hierdoor is het nog niet mogelijk om de gegevens aan
trendanalyses te onderwerpen. Om dit toch al in 2010 te kunnen doen is aanbevolen om met
terugwerkende kracht ook voor 2007 een rapportage op te stellen, maar deze aanbeveling is vanuit
                                                                                       52
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>kostenoverwegingen niet overgenomen. Tevens is geconstateerd dat regulier overleg tussen de
inspecties van VROM en Verkeer&Waterstaat en de RvA wenselijk is. Voor de rapportage over 2009
is afgesproken dat met de ervaringen van 2008 de vraagstelling tevoren nog eens kritisch wordt
doorgenomen met een bredere groep betrokkenen.
Certificatie bodembeheer
De certificatie-instellingen stellen jaarlijks een bevindingenrapportage op voor de certificatieschema‟s
(beoordelingsrichtlijnen en protocollen) in het bodembeheer, alsmede voor het certificatieschema
onder BRL 9335. Op basis van die gegevens stelt SIKB periodiek een monitoringsrapportage op.
Gegevens over 2009 komen in het voorjaar van 2010 beschikbaar, zodat de meest recente
monitoringsrapportage die over 2008 is. De kerngegevens over 2008 zijn al in de voorganger van het
nu voorliggende rapport opgenomen. Sindsdien is wel een nadere analyse van die gegevens
beschikbaar gekomen, waaronder een trendanalyse van de gegevens over de periode 2005-2008.
Door de invoering van een wettelijke minimum standaard, in de vorm van eisen in de certificatie- en
accreditatieschema‟s is de kwaliteit van de uitvoering in het algemeen verbeterd. In elk geval is de
uniformiteit van de uitvoering vergroot. De verbetering geldt sterker voor de werkzaamheden in het
veld. De belangrijkste aandachtspunten liggen bij de werkzaamheden op kantoor, zoals het onderwerp
interne audits. Het aantal door de certificatie-instellingen geconstateerde afwijkingen vertoonde in
2008 een licht stijgende tendens, waarvoor als belangrijkste oorzaken zijn genoemd:
        vanuit een situatie van grotendeels vrijwillige certificatie is dit steeds meer een verplichting
         geworden voor marktpartijen. Bedrijven die langer met de certificatieschema's werken hebben
         deze al geïnternaliseerd, terwijl nieuwkomers deze slag vaak nog moeten maken;
        relatief veel certificatieschema‟s waren kort tevoren aangepast. Een deel van die aanpassingen
         was nog niet door alle certificaathouders doorgevoerd;
        een toenemende prijsdruk op onderzoekskosten, zeker bij grotere opdrachtgevers.
    2.3.3.     Uitvoering en handhaving van het erkenningensysteem
Bodem+ geeft op aanvraag een erkenning (beschikking) af namens de ministers van VROM en
Verkeer&Waterstaat. De aanvrager heeft in een eerder stadium een certificaat of accreditatie behaald.
Een erkenning kan worden verleend of geweigerd. Een verleende erkenning kan later ook worden
geschorst of ingetrokken.
In onderstaande tabel zijn de kerngegevens met betrekking tot de uitvoering en handhaving van het
erkenningensysteem vermeld.
Tabel 11          Kerngegevens uitvoering en handhaving erkenningensysteem
Kerngegeven                                             Aantal
Geldige erkenningen op 31-12-2009                       3109
Doorlooptijd eerste aanvraag gemiddeld                  39 dagen
Doorlooptijd wijziging gemiddeld                        20 dagen
Geweigerd                                               0
Ingetrokken door VROM Inspectie                         2
Geschorst door VROM Inspectie                           1
Geschorst door certificatie-instelling                  2
Geschorst door Raad voor Accreditatie                   0
                                                                                      53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>De door de VROM Inspectie opgelegde schorsing van de erkenning betreft een schorsing op
persoonsniveau. Doordat de betreffende persoon nog voor de schorsing werd opgelegd bij een ander
bedrijf is geregistreerd kon hij de betreffende werkzaamheden blijven uitvoeren. De
certificatieschema‟s zijn aangepast om deze constructie in de toekomst te bemoeilijken.
Sinds eind 2008 kan Bodem+ puur administratieve wijzigingen in de certificaatgegevens in het
erkenningensysteem overnemen zonder dat een aanvraag om een wijziging van de erkenning door de
betreffende beschikkinghouder nodig is. In 2009 heeft Bodem+ op deze manier ongeveer 800
wijzigingen doorgevoerd. Dit betekent een significante vermindering van administratieve lasten voor
de beschikkinghouders. Onderzoek door Bodem+ wijst uit dat verdere verbetering van de efficiency in
het proces mogelijk is, maar dat voor het merendeel hiervan aanpassingen nodig zijn van het Besluit
bodemkwaliteit.
Handhaving op erkenningen
In 2009 is in zes gevallen de erkenning van een bedrijf (of registratie van een persoon) ingetrokken of
geschorst. Dit gebeurde of door de certificatie-instelling of door handhaving door de VROM Inspectie
of de Inspectie Verkeer&Waterstaat. In het hoofdstuk „Toezichtloket Bodem‟ in de paragraaf
„Markante handhavingzaken‟ zijn de schorsingen en intrekkingen vanuit de inspecties nader
toegelicht.
In twee van deze gevallen ging het om het opstellen van valse rapporten. Dit vergrijp was dusdanig
zwaar dat in beide gevallen de erkenning is ingetrokken. Naar aanleiding van die intrekkingen zijn
door de certificatie-instellingen ook de certificaten ingetrokken. In één geval is een schorsing van een
jaar opgelegd aan een monsternemer die structureel in strijd met de eisen uit het certificatieschema
handelde. In een ander geval zijn bij een handhavingactie grove fouten geconstateerd in het handelen
van een persoon. Dit heeft ertoe geleid dat het betreffende bedrijf deze persoon vrijwillig van het
certificaat heeft gehaald voor een periode van zes maanden. Tot slot heeft in twee gevallen de
certificatie-instelling het certificaat voor bepaalde tijd geschorst, wat leidde tot het eveneens schorsen
van de erkenning door Bodem+.
In een aantal gevallen is een voorgenomen schorsing omgezet in een dwangsom. Dit is gedaan op het
moment dat duidelijk werd dat de betreffende bedrijven zelf initiatieven namen om hun werkwijze aan
te passen en te verbeteren. Het totaal aantal opgelegde dwangsommen is vermeld in het hoofdstuk
„Toezichtloket Bodem‟.
Informatie uitwisseling tussen de Inspecties, de RvA en de certificatie-instellingen
In 2009 heeft Bodem+ structureel deelgenomen aan het periodiek overleg van de bij SIKB
aangesloten certificatie-instellingen. Door deze uitwisseling van ervaringen verbetert de aansluiting
tussen het certificatie- en het erkenningendeel van het kwalibosysteem. De inspecties van VROM en
Verkeer&Waterstaat, dezelfde certificatie-instellingen, SIKB en de RvA werken aan afspraken over
de manieren waarop men onderling informatie kan uitwisselen om zowel het publieke als het private
toezicht beter en efficiënter te maken.
    2.3.4.     Conclusies en aanbevelingen kwalibosysteem
Gegevens over het aantal in 2009 bij certificatie en accreditatie geconstateerde afwijkingen komen in
het voorjaar van 2010 beschikbaar. Uit contacten met de certificatie-instellingen en de Raad voor
Accreditatie kan de verwachting worden uitgesproken dat in 2009, evenals in 2008, een groot aantal
afwijkingen is geconstateerd. Het beeld dat vanuit certificatie en accreditatie corrigerend wordt
opgetreden wordt daarmee naar verwachting bestendigd. Dat geldt ook voor de constatering dat
toezicht nodig is om tot een adequate uitvoering van het beleid met betrekking tot bodembeheer en
bodembescherming te komen. Uit de in 2009 uitgevoerde trendanalyse over de periode 2005-2008 kan
                                                                                       54
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>worden geconcludeerd dat de kwaliteit van de uitvoering in het algemeen is verbeterd. Deze
verbetering geldt sterker voor de werkzaamheden in het veld. De belangrijkste aandachtspunten liggen
bij de werkzaamheden op kantoor.
In 2009 is in zes gevallen handhavend opgetreden tegen onjuist handelen wat heeft geleid tot het
uiteindelijk schorsen of intrekken van een erkenning of registratie. Certificatie en accreditatie
enerzijds en handhaving anderzijds trekken daarbij waar mogelijk dezelfde lijn en versterken elkaar.
Handhaving tegen onjuist handelen blijkt opnieuw nodig en effectief.
In algemene zin is het volgende beeld bij Bodem+ aanwezig. Er is een groot besef van de
kwaliboverplichtingen bij de bodemintermediairs. Uitzondering hierop is het samenvoegen van
partijen zonder erkenning. Er is bij een aantal producenten van vormgeven bouwstoffen een minder
besef aanwezig, dat blijkt uit het feit dat een aantal producenten wel zijn gecertificeerd, maar niet
erkend. We merken een toename van het kwalibobewustzijn en handelen bij opdrachtgevers van
bevoegde instanties. Dit is een verbetering ten opzichte van 2008, mede als gevolg van de
communicatie activiteiten over KWALIBO en de uitrol van de HUM-Bbk.
       Investeringen in professioneel opdrachtgeverschap en toezicht en
       handhaving levert meer winst op voor de uitvoeringskwaliteit dan
   verdere verbetering van de uitvoeringskwaliteit. Het huidige niveau van
                          uitvoeren moeten we wel vasthouden.
In de kwaliteitsketen zien we dat de opdrachtgevende en toezichthoudende schakels achterblijven bij
het kwaliteitsniveau van de uitvoerende partijen. De toezichtdruk wordt door verschillende erkende
intermediairs als erg scheef ervaren. Toezichthouders kijken aan de ene kant tot op de komma naar het
naleven van normdocumenten, terwijl aan de andere kant essentiële zaken als niet gemelde
toepassingen niet worden gecontroleerd. Bij het verder verhogen van de kwaliteit van de gehele keten
is de meeste terreinwinst te boeken door te investeren in professioneel opdrachtgeverschap en
toezicht. Dit neemt niet weg dat, in lijn met de grondregels van goede kwaliteitsborging, de aandacht
voor verdere verbeteringen op andere plaatsen in de keten niet mag verslappen.
                                                                                     55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>3. Bouwstoffen
Het kader voor het toepassen van Bouwstoffen is aanzienlijk vereenvoudigd. De indruk bestaat dat
zowel de bestuurlijke als de administratieve lasten door de invoering van het Bbk zijn gedaald. De
sector heeft de implementatie van het hoofdstuk bouwstoffen goed opgepakt, de implementatie
verloopt zonder noemenswaardige grote problemen, met incidenteel resterende knelpunten.
Bespreking van de uitvoeringsvraagstukken in de daartoe opgerichte werkgroep bouwstoffen en het
implementatieteam leidt tot eenduidige uitleg en hantering van definities, vrijstellingen en begrippen.
     3.1.         Toepassen bouwstoffen in de praktijk
Het bouwstoffen hoofdstuk uit het Besluit bodemkwaliteit is aanzienlijk vereenvoudigd ten opzichte
van het Bouwstoffenbesluit (producteisen in plaats van toetsing van het product op de wijze waarop
die wordt toegepast). De verwachting bij het opstellen van het Besluit was dat met die
vereenvoudiging en de nieuwe normstelling problemen met het toepassen van bouwstoffen
grotendeels waren opgelost. Om die reden is in het kader van de monitoring besloten om het toepassen
van bouwstoffen (met uitzondering van de IBC bouwstoffen en de hertoepassing van bouwstoffen
zonder eigendomsoverdracht) in de praktijk niet te volgen, maar uit te gaan van een piepsysteem. Dat
piepsysteem wil zoveel zeggen, dat verwacht wordt dat producenten van bouwstoffen aan de bel
trekken indien de afzet van hun bouwstoffen in het geding is. Met uitzondering van AVI-bodemas is
in 2009 geen signaal afgegeven. Bij de behandeling van het uitvoeringsvraagstuk over AVI-bodemas
(zie paragraaf 3.3) is door vertegenwoordigers van de branche aangegeven dat de afzet van AVI-
bodemas in grootschalige werken moeizaam verloopt en dat men mede daardoor ook kijkt naar
toepassingen in de vorm van ophoging van individuele bedrijfsterreinen. Bespreking van dit vraagstuk
heeft geleid tot het agenderen van dit punt bij de evaluatie van het Besluit. Uit Tabel 12 blijkt een
afname van de hoeveelheid toegepaste AVI-bodemas in 2009 t.o.v. 2008. Op basis van slechts 2
jaarcijfers in het meldsysteem en de invloed van het overgangsrecht is echter geen betrouwbare
conclusie te trekken over de ontwikkeling van de afzetbaarheid van AVI-bodemas. Van de
producenten van AVI-bodemas zijn geen signalen gekomen over toename van de voorraad af te zetten
AVI-bodemas. Daarnaast is in 2009 ook nog een beschikking afgegeven voor de import van een
aanzienlijke hoeveelheid AVI-bodemas uit België. Aanbevolen wordt om in 2010 de ontwikkeling
van de afzet van AVI-bodemas samen met de producenten nauwgezet te volgen.
Het feit dat er (zie hiervoor, met aandacht voor AVI-bodemas) geen signalen over de afzetbaarheid
van bouwstoffen zijn afgegeven, het beperkte aantal uitvoeringsvraagstukken en
helpdeskvraagstukken leidt tot de conclusie dat het vereenvoudigde hoofdstuk bouwstoffen bij de
betrokkenen goed bekend is en dat de implementatie van dit hoofdstuk niet tot noemenswaardige
problemen heeft geleid. Het gaat dus goed met de toepassing van bouwstoffen in de praktijk.
In algemene zin is de toezicht en handhavinginspanning van decentrale overheden op de toepassing
van bouwstoffen van de niet-meldplichtige bouwstoffen beperkt. Dit beperkte toezicht op niet-
meldingsplichtige bouwstoffen kan mogelijk leiden tot ongewenste toepassingen. Er zijn echter geen
incidenten bekend over 2009.
IBC bouwstoffen
In 2009 zijn via het centrale meldsysteem in totaal voor 41 partijen IBC bouwstof met een totale
omvang van ruim 1.3 miljoen ton meldingen ontvangen. In Tabel 12 zijn de meldgegevens uitgesplitst
naar de aard van gemelde IBC-bouwstof.
                                                                                    56
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>Tabel 12                   Meldingen van IBC-bouwstoffen in het centrale meldsysteem in 2008 5 en
2009
Omschrijving IBC-         Aantal        Aantal      Index         Hoeveelheid     Hoeveelheid      Index
bouwstof                  partijen      partijen                  (in tonnen)     (in tonnen)
                          2008 (1/2     2009                      2008 (1/2       2009
                          jaar)                                   jaar)
AVI-Bodemas                        11          18         82%           853.661      1.236.520            72%
Cementgebonden                      2           8        200%             2.000             145            4%
minerale reststoffen
Flugsand in                         1           0          0%             1.980                0           0%
ongebonden
toepassing
Mijnsteen                           1           0          0%           158.000                0           0%
Grond                               1           0          0%             2.500                0           0%
Waterbouwsteen                      2           3         75%           101.360         77.600            38%
Zand                                4           2         25%            24.747         47.870            97%
ELO-staalslak                       0           1      N.V.T.                 0           1.080        N.V.T.
Steenachtige                        0           1      N.V.T.                 0                0       N.V.T.
producten van
scheidingsinstallaties
Recyclinggranulaten                 0           4      N.V.T.                 0         11.302         N.V.T.
LD-mengsels en LD-                  0           2      N.V.T.                 0           4.076        N.V.T.
staalslak
Totaal                             22          39         89%         1.144.248      1.378.592            60%
Hergebruik onder dezelfde condities zonder eigendomsoverdracht
In 2009 zijn via het centrale meldsysteem in totaal 197 partijen bouwstof voor toepassing onder
dezelfde condities zonder eigendomsoverdracht gemeld (was 57 in 2008 over een half jaar).
Voor beide bovenstaande vormen van toepassen van bouwstoffen geldt dat het melden via het centrale
meldsysteem vanaf 1 juli 2008 verplicht is en dat enkele toepassingen nog in het kader van het
overgangsrecht zijn uitgevoerd. Voor die toepassingen geldt dat, voor zover zij op grond van het
Bouwstoffenbesluit meldingsplichtig zijn, de betreffende melding nog rechtstreeks bij het bevoegde
gezag moest worden gedaan. Bovenstaande gegevens geven dus niet een complete weergave van de
totale hoeveelheid toegepaste IBC bouwstoffen en hertoepassing van bouwstoffen zonder
eigendomsoverdracht.
    3.2.          Administratieve en bestuurlijke lasten
Aan het bedrijfsleven (administratieve lasten) en de overheden (bestuurlijke lasten) is in januari 2010
gevraagd in hoeverre hun lasten op het gebied van Bouwstoffen zijn toe of afgenomen en of zij dat
kunnen onderbouwen met gegevens. De gemeenten ervaren niet meer bestuurlijke lasten dan voorzien.
Rijkswaterstaat geeft aan dat de bestuurlijke lasten op het gebied van bouwstoffen zijn afgenomen.
Het bedrijfsleven heeft aangegeven dat de toetsing van de toepasbaarheid van bouwstoffen
eenvoudiger is geworden en dus leidt tot vermindering van lasten. In algemene zin heeft de introductie
5
  De hoeveelheid in tonnen over 2008 wijkt af van de hoeveelheid in tonnen genoemd in het montoringsverslag
over 2008. Dit is het gevolg van een geconstateerde omrekeningsfout van kuubs naar tonnen, die nu is hersteld.
De in Tabel 12 opgenomen hoeveelheden over 2008 en 2009 zijn uiteraard de correcte getallen.
                                                                                       57
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>van nieuwe regels altijd een initiële stijging van de administratieve lasten tot gevolg, immers iedereen
moet zich de nieuwe regels eigen maken en de werkwijze aanpassen aan de nieuwe regels.
Het bedrijfsleven heeft bij herhaling aangegeven een besparing van de administratieve lasten na te
streven door het overgaan van een erkenning van individuele producenten naar een systeemerkenning.
Deze wens wordt meegenomen bij de evaluatie van het Besluit bodemkwaliteit.
    Het kader voor bouwstoffen is vereenvoudigd, de indruk bestaat dat de
                administratieve en bestuurlijke lasten zijn afgenomen
Het gebruik van de fabrikant eigen verklaring (FEV) is nog zeer beperkt. Er zijn 2 producenten
(instrooirubber, 2008 en betonmortel, 2009) die een FEV voeren. Het feit dat veel producenten kiezen
voor een voortzetting van het certificaat (en dus geen FEV voeren) heeft te maken met het feit dat de
initiële kosten voor de certificering reeds zijn gemaakt en dat afnemers vertrouwen hebben in het
certificaat dat reeds enige tijd wordt gevoerd.
     3.3.         Uitvoeringsvraagstukken
In 2009 zijn tot 11 december 48 uitvoeringsvraagstukken aangedragen bij Bodem+ (# 179 t/m 226).
Voor de onderverdeling naar onderwerp (Tabel 3), status van afhandeling (Tabel 4) en aard van het
uitvoeringsvraagstuk (Tabel 5) wordt verwezen naar paragraaf 2.1.5. In onderstaande Tabel 13 is een
overzicht opgenomen naar de aard van nieuw ingekomen vraagstukken over het onderwerp
bouwstoffen.
Tabel 13          Uitvoeringsvraagstukken Bouwstoffen naar aard
Onderwerp                                             Categorie           Aantal uitvoeringsvraagstukken
                                                                                               (% totaal)
Omissie of verschrijving in de regelgeving               1                                       2 (10%)
Onduidelijkheid over interpretatie van de                2                                       4 (20%)
regelgeving, toelichting en overgangsrecht
De aansluiting van andere regelgeving of het             3                                       5 (25%)
uitvoeringsinstrumentarium is niet correct
Vraagstuk voor bespreking in de werkgroepen              4                                       9 (45%)
(van belang om brede afstemming voor
oplossing te vinden)
Totaal                                                                                        20 (100 %)
De uitvoeringsvraagstukken die in de werkgroep zijn besproken zijn opgenomen in onderstaande
tabel.
Tabel 14          Uitvoeringsvraagstukken behandeld in de werkgroep Bouwstoffen
  #      Onderwerp             Probleemomschrijving         Oplossingsrichting                 Status
                                                                                               afhandeling
  141    Duurzame              De eisen aan duurzame        Aanpassing via Wijziging Rbk,      Afgehandeld
         vormvastheid          vormvastheid werken          art. 3.2.3 per 18-11-2009.
         immobilisaten         belemmerend voor de
                               toepassing van
                               immobilisaten.
  154    Bomengrond            Producent maakt              Reactie van VI is om het           Afgehandeld
                               bomengrond door grond te     materiaal toch als bouwstof te
                               mengen met lavasteen         zien. Als de toeslagmaterialen
                                                                                      58
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>                       (>20%). Dit is noodzakelijk     als bouwstof worden gezien, kan
                       vanwege draagkracht en          het mengsel een bouwstof zijn
                       doorlatendheid van de grond     ondanks dat het meer dan 20%
                       bij intensief verkeersgebruik,  grond bevat, gelet op het
                       maar is in het kader van het    voorbehoud in Bbk art. 26, lid 3.
                       Bbk niet toegestaan.            De werkgroep kan zich vinden in
                                                       deze uitleg dat het materiaal een
                                                       bouwstof is waarin meer dan
                                                       20% grond zit vanwege de
                                                       functionele eigenschappen die
                                                       het product heeft. Een FAQ is
                                                       opgesteld.
162 Toetsingsregel bij Bij hertoepassing van           Toetsingsregel in de Rbk, art.     Afgehandeld
    hertoepassing      bouwstoffen mogen twee          5.1.10 is middels wijziging per
    bouwstoffen        parameters maximaal twee        7-4-2009 uitgezonderd voor
                       maal de norm overschrijden.     PAK in asfaltproducten (analoog
                       Dit is in strijd met het beleid aan component asbest).
                       PAK uit het milieu te
                       verwijderen.
167 Tijdelijke opslag  Voorstel van de IVW om          In de werkgroep is geen            Afgehandeld
    bouwstoffen        tijdelijke opslag,              draagvlak om tijdelijke opslag te
                       voorafgaand aan toepassing      reguleren in het Bbk. Het
                       zonder vergunning, ook voor     Activiteitenbesluit is de route om
                       bouwstoffen mogelijk te         te komen tot terugdringing van
                       maken.                          administratieve lasten via het
                                                       omzetten van
                                                       vergunningsituaties naar
                                                       algemene regels. Voorstel wordt
                                                       afgewezen.
171 Horren van         Valt hergebruik / horren van    Het horren van ballastmateriaal    Geadresseerd
    ballastbed grind   spoorwegballast - waarbij de    valt onder het tijdelijk
                       fijne technisch ongeschikte     verplaatsen of uit een werk
                       ballast wordt uitgezeefd en     nemen van een bouwstof (artikel
                       afgevoerd naar verwerker en     27 lid 2 Bbk). Het op of nabij
                       de grove fractie wordt          dezelfde plaats onder dezelfde
                       hergebruikt - wel of niet       condities opnieuw terugplaatsen
                       onder het toepassen zonder      van de grove (afgezeefde) fractie
                       bewerking en                    van het ballastmateriaal is
                       eigendomsoverdracht van het     derhalve vrijgesteld van de
                       Bbk?                            onderzoeksplicht.
174 Niet-teerhoudend   Bij hergebruik niet-            Er zijn andere instrumenten dan    Afgehandeld
    asfalt             teerhoudend asfaltgranulaat     het Bbk ter voorkoming van
                       conform Bbk in                  stofvorming. Het feit dat in
                       halfverhardingen ontstaat er    stofdeeltjes meer PAK‟s
                       veel stofvorming en PAK         voorkomen ligt aan het feit dat
                       veelvuldig voor te komen        de PAK‟s zich meer hechten aan
                       rondom dergelijke locaties.     deze deeltjes. Verhoogde PAK
                       Uiteraard geldt zorgplicht,     gehalten in stof zegt dus niet
                       maar gemeente zoekt naar        noodzakelijkerwijze dat ook te
                       praktijkvoorbeelden hoe dit     hoge PAK concentraties in het
                       te tackelen.                    asfalt aanwezig zijn.
176 LD- staalslakken   LD staalslak gebruikt in        In de werkgroep is geen            Geadresseerd
    voor in            schanskorf of modulaire         draagvlak voor speciale regels.
    schanskorven niet  geluidsscherm ter afvanging     stof. VROM wil reikwijdte van
    altijd meer        van o.a. fijnstof niet altijd   de gelijkwaardigheid niet
    toepasbaar         meer toepasbaar i.h.k.v. Bbk,   aanpassen. Het is niet wenselijk
                       i.v.m. uitloging vanadium.      dat overal open toepassingen met
                       Was onder Bsb zonder            uitlogende bouwstoffen komen.
                                                                                  59
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>                       uitzondering toepasbaar,       Voor het concrete geval kan
                       omdat eisen t.a.v. vanadium    gekeken worden of
                       lager waren.                   geluidsscherm als inrichting
                                                      gezien kan worden.
180 Bijmenging bij     De eis van maximaal 20%        De werkgroep onderkent de         Geadresseerd
    tijdelijke uitname bijmenging in bouwstoffen,     onwenselijkheid hiervan indien    voor
                       grond en bagger is ook van     geen milieuhygiënische risico‟s   toekomstige
                       kracht bij tijdelijke uitname. aan de terugplaatsing verbonden   aanpassing
                       Bij >20% zou zeving of         zijn. Het Bbk staat dit niet toe. Bbk
                       afvoer moeten plaatsvinden     Meegenomen bij aanpassing Bbk
                       Dit sluit niet aan bij de      en omschreven in een FAQ.
                       uitvoeringspraktijk.
193 Milieuhygiënische  Moeten restpartijen            Ja, deze partijen vallen niet     Afgehandeld
    verklaring         natuursteen, afkomstig van     onder de vrijstelling van
    restpartijen       steenhouwers, worden gezien    milieuhygiënische verklaring die
    natuursteen        als breuksteen/ steenslag, en  het Bbk heeft voor
                       vallen die daarmee onder de    natuursteenproducten. Dit is
                       eis van milieuhygiënische      toegelicht in een FAQ.
                       verklaring bij toepassing?
194 Hergebruik van     Het breken en hergebruiken     Bij de werkgroep bouwstoffen is   Afgehandeld
    hoogovenslakken    van hoogovenslakken valt       geen draagvlak om een
                       niet onder artikel 27/29 Bbk   specifieke uitzondering toe te
                       en wordt gezien als een        staan voor het frezen van
                       bewerking. A.g.v. deze         hoogovenslakken. De branche
                       bewerking en hergebruik        kan in het kader van de evaluatie
                       kunnen emissie en              van het Bbk eventueel aantonen
                       hydraulische werking           dat het frezen van het materiaal
                       wijzigen. Extra onderzoek      en daarna opnieuw terugbrengen
                       leidt tot toename van de       geen extra milieubelasting tot
                       kosten bij                     gevolg heeft.
                       reconstructiewerkzaamheden
199 AVI-bodemas op     Toepassing van AVI-            De werkgroep bekrachtigt de       Afgehandeld
    bedrijfsterreinen  bodemas als IBC-bouwstof       beleidskeuze. Wel biedt Bbk
                       voor de ophoging van           mogelijkheden voor
                       industrieterreinen en          afzonderlijke werken binnen
                       woonwijken is met              bedrijfsterreinen. Bodem+ heeft
                       inwerkingtreding van het       hiervoor een FAQ ontwikkeld.
                       Bbk niet meer toegestaan. De   Voor echte ophogingen biedt het
                       afzetmogelijkheden van         Bbk geen ruimte en bestaat
                       AVI-bodemas zijn hierdoor      alleen een mogelijkheid om dit
                       afgenomen.                     punt bij de evaluatie van het Bbk
                                                      mee te nemen.
201 Oude IBC werken    Veel IBC-werken zijn in het    Voorstel om (bepaalde) IBC        Heroverweging
                       verleden aangelegd onder       eisen m.b.t. met terugwerkende    vraagstuk door
                       verschillende regimes (pre-    kracht van toepassing te          indiener
                       IPO, IPO, BSB en nu Bbk)       verklaren op IBC werken die
                       Uniforme inrichting van alle   voor inwerkingtreding Bbk zijn
                       IBC-werken zou wenselijk       aangebracht, heeft zeer veel
                       zijn. Bovendien dienen de      impact op oude werken.
                       oude IPO en BSB-bepalingen     Vraagstuk en oplossingsrichting
                       tot in lengte der dagen door   wordt door inbrenger vraagstuk
                       IPO en VROM aangepast          heroverwogen.
                       moeten worden om actueel
                       (stand ter techniek) te
                       blijven.
204 NL-Bsb             Het NL-Bsb keurmerk kan in     Het NL-Bsb keurmerk kan ook       Afgehandeld
    keurmerk           het kader van overgangsrecht   onder het Bbk gewoon gebruikt
                       nog gebruikt worden 1 juli     worden. Het is een bewuste
                                                                                 60
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>                             2011. Het is verwarrend een    keuze van SBK om de naam van
                             Bsb keumerk te gebruiken       het keurmerk te handhaven
                             onder het Bbk. Is dit          (ondanks de verwarring die het
                             wenselijk?                     geeft door de term “Bsb”).
  208   Status RKGV          Verwarring over status         Met een FAQ en brief aan       Onder handen,
                             RKGV onder het Bbk wordt       vergunningverleners en         voorjaar 2010
                             en afvalstoffenbeleid          handhavers en de Vereniging
                             waardoor ook onder             Afvalbedrijven, en de
                             afvalstoffenwetgeving nogal    nieuwsbrief aan opdrachtgevers
                             eens als grond beschouwd,      (veelal gemeenten) wordt de
                             terwijl daar andere            status van RKGV duidelijk
                             verwerkingscriteria en Eural-  gemaakt
                             coderingen gehanteerd
                             zouden moeten worden.
  211   Heterogeniteitstoets In het BSB was een             Wordt besproken in de          Onder handen,
                             heterogeniteitstoets           werkgroep                      voorjaar 2010
                             opgenomen (factor 2,1).
                             In de Rbk en protocol 1002
                             is deze eis niet meer
                             opgenomen. Moet dit ook
                             voor bouwstoffen geregeld
                             worden?
  219   Bewijsmiddel bij     Bij groutinjectie wordt een    Vraagstuk voorgelegd aan leden Onder handen,
        groutinjectie        groutspecie (water, cement     van de werkgroep               voorjaar 2010
                             en hulpstoffen) in de grond
                             geïnjecteerd, waarna deze
                             verhard. Certificering is niet
                             mogelijk omdat geen
                             homogeen product
                             Partijkeuringen zijn in
                             principe wel mogelijk maar
                             geeft problemen bij injectie
                             op grote diepte in combinatie
                             met meerdere bodemlagen
                             van verschillende kwaliteit.
Er zijn geen grote structurele problemen gesignaleerd bij het onderdeel bouwstoffen. De
uitvoeringsvraagstukken over bouwstoffen hebben veelal betrekking op interpretatie, invulling en
reikwijdte van bepaalde begrippen in het Bbk (definitie bewerken, tijdelijke uitname, grond/bouwstof)
of gaan over kostenverhoging dan wel beperking in de toepassing van bepaalde specifieke
bouwstoffen. Bespreking van de uitvoeringsvraagstukken in de werkgroep leidt tot verduidelijking en
eenduidige interpretatie.
     3.4.        Helpdeskvragen en kennisplein
Er zijn aan de helpdesk van Bodem+ in 2009 6.656 vragen gesteld. Daarvan gingen 3.886 vragen (ca
59%) over het Besluit bodemkwaliteit. Hier volstaat een verwijzing naar paragraaf 2.1.5 voor de
figuren over de ontwikkeling van de helpdeskvragen (Figuur 5) en de onderverdeling naar onderwerp
(Figuur 6).
Per 1 juli 2008 is hoofdstuk 3 (Bouwstoffen) van het Besluit bodemkwaliteit in werking getreden. In
2009 zijn 355 helpdeskvragen over dit onderwerp gesteld (circa 9% van het aantal vragen over het
Bbk). Per maand worden circa 25 à 40 vragen over het onderwerp gesteld. Dit aantal is vergelijkbaar
met het aantal vragen gedurende de 2e helft van 2008. Het aantal vragen over het Bouwstoffenbesluit
                                                                                     61
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>(zie figuur 1) is in 2009 drastisch afgenomen. Terwijl in 2008 nog 288 vragen werden gesteld over het
Bouwstoffenbesluit, is dit in 2009 afgenomen tot slechts 18 vragen.
De rubriek met veel gestelde vragen over bouwstoffen op de site van bodem+ 6, die begin 2008 was
gelanceerd is in 2009 beperkt aangevuld met vier nieuwe vragen. Het is ondoenlijk om het hele
spectrum aan vragen te vangen in een monitoringsverslag. Uit een analyse van de helpdesk 7 zijn de
volgende hoofdthema‟s te destilleren:
   1. Minder gebruik van overgangsrecht Bsb
        Er worden steeds minder vragen gesteld over het overgangsrecht of over het
        Bouwstoffenbesluit. Dit wijst erop dat er steeds meer toepassingen onder het Besluit
        bodemkwaliteit plaatsvinden en het aantal lopende werken onder het Bouwstoffenbesluit sterk
        afneemt.
   2. Algemeen toepassingskader bekend; steeds meer specifieke vragen
        Het aantal algemene vragen over toepassingskaders en normering voor bouwstoffen neemt
        sterk af. De hoofdlijnen van het onderdeel Bouwstoffen lijken voor ieder bekend. Informatie op
        het kennisplein, in de rubriek met veel gestelde vragen, Handreiking besluit bodemkwaliteit en
        HUM Bbk bieden voldoende informatie. Vragen worden echter steeds specifieker en gaan o.a.
        over de volgende onderwerpen:
              o uitzonderingen t.a.v. meldingsverplichtingen en kwaliteitsbepaling en interpretatie
                  van de uitzondering bij tijdelijke uitname (bijvoorbeeld begrip bewerken);
              o specifieke vragen over de voor- en nadelen van de drie verschillende bewijsmiddelen
                  (hieruit wordt opgemaakt dat door producenten verkend wordt welk type
                  bewijsmiddel het meest geschikt is voor een product);
              o definitiekwesties (is materiaal nu toepasbaar als grond of bouwstof; toegestaan
                  percentage bodemvreemd materiaal);
              o hoe om te gaan met bouw- en sloopafval dat hergebruikt gaat worden onder het Bbk;
              o toekomstige erkenningplicht (per 1-1-2011) voor bepaalde werkzaamheden die
                  verband houden met IBC-maatregelen;
              o aantal concrete uitvoeringsvraagstukken die verband houden met het niet meer (of
                  onder beperktere voorwaarden) toepassen van een specifieke bouwstof;
Hieruit blijkt dat toepassers en bevoegde gezagen steeds meer bekend zijn/raken met het hoofdstuk
bouwstoffen van het Besluit bodemkwaliteit. Op een aantal specifieke onderwerpen bestaat nog wel
onduidelijkheid. Deze zaken zijn als uitvoeringsvraagstukken aangemeld en opgelost of geadresseerd.
     3.5.         Overige informatie
Uit de rapportage (bijlage 5) van de indicatoren over bouwstoffen is nog aanvullende informatie
beschikbaar. Voor bouwstoffen zijn aanvullend op het voorgaande in dit hoofdstuk de volgende
indicatoren van belang:
      Milieu incidenten als gevolg van het toepassen van bouwstoffen. Er zijn geen gevallen van
         milieu incidenten bekend. Er is wel discussie en er zijn Kamervragen gesteld over het
         toepassen van gemalen autobanden als instrooirubber op kunstgrasvelden en het gebruik van
         staalslakken in de Oosterschelde.
      Gestorte hoeveelheid bouwstoffen (nog geen cijfers over 2009, in 2008 net als in 2007 slechts
         300 Kton) Het storten van bouwstoffen is vanwege de hoge stortkosten (inclusief
         milieuheffing) en het actieve hergebruikbeleid zeer beperkt.
6
  Veel gestelde vragen bouwstoffen, www.bodemplus.nl, SenterNovem/Bodem+, diversen 2008-2009
7
  Memo‟s signalen helpdesk en kennisplein Bbk, www.bodemplus.nl, SenterNovem/Bodem+, 1e en 2e trimester
2009
                                                                                   62
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>        Gelijkwaardigheidverklaringen. Het gebruik van alternatieven voor isolerende voorzieningen
         van IBC-bouwstoffen is beperkt. Er is slechts 1 gelijkwaardigheidverklaring afgegeven en er
         worden vrijwel geen vragen over dit onderwerp aan de helpdesk gesteld. In de evaluatie van
         het Bbk is het aan te bevelen te bezien of het gebruik van deze mogelijkheid opweegt tegen de
         kennis die bij de overheid op dit punt onderhouden moet worden.
In 2009 is de export van Teerhoudend Asfalt Granulaat (TAG) nadrukkelijk in de publiciteit geweest
en er zijn ook Kamervragen over dit onderwerp gesteld. Hierbij gaat het om het feit dat TAG wordt
geëxporteerd naar het buitenland voor rechtstreekse toepassing, terwijl in Nederland als minimum
verwerkingsstandaard (LAP II), thermische reiniging is voorgeschreven. Hoewel gereinigd TAG bij
toepassing als bouwstof in Nederland onder de werkingssfeer van het Bbk valt, hebben de publiciteit
en de Kamervragen betrekking op de Europese regels voor overbrenging van afvalstoffen (EVOA) en
de afdwingbaarheid van thermische verwerking van TAG. In het kader van dit monitoringsverslag
wordt daarom volstaan met een verwijzing naar de Kamervragen over dit onderwerp.
                                                                                  63
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>4. Grond en baggerspecie
Steeds meer bodemprofessionals raken vertrouwd en werken met het nieuwe beleidskader voor grond
en bagger uit het Besluit bodemkwaliteit. Algemene en theoretische vragen nemen af en
specialistische, door casuïstiek ingegeven praktijkvragen komen daarvoor in de plaats. De sector
ervaart de regels voor grond en bagger wel als complex omdat er veel toetsingskaders beschikbaar zijn
met daarbij behorende verschillende normensets, toetsingsregels en uitzonderingen. Decentrale
overheden kunnen bovendien in gebiedsspecifiek beleid eigen regels stellen. Daarnaast is relatief
langdurig overgangsrecht beschikbaar en in gebruik, waardoor vaak bewijsmiddelen, toetsing- en
toepassingskaders door elkaar heenlopen. Het behandelen en oplossen van uitvoeringsvraagstukken
wordt als een uitstekend instrument ervaren om dreigende stagnaties voor te blijven.
De bestuurlijke lasten zijn in ieder geval tijdelijk toegenomen als gevolg van de invoering van het Bbk
en het feit dat veel organisaties investeren in kennisopbouw en het maken van lokaal beleid. De
administratieve lasten zijn eveneens toegenomen. Toename van de administratieve lasten is een
gevolg van de extra tijd die bedrijven investeren in het verrichten van meldingen (schone grond,
digitaliseren van informatie), de erkenningsverplichtingen van het Bbk en het creëren van draagvlak
voor toepassingen (uitleg gedifferentieerde regels, diepe plassen, imago industriegrond).
De Impuls Lokaal Bodembeheer (ILB) is een succes, de ondersteuning wordt zeer gewaardeerd door
de deelnemende overheden en de participatiegraad is hoog. De deelnemende overheden zijn in groten
getale nog bezig met de vorming van beleid en dat proces verloopt inhoudelijk goed. Er is veel
vertrouwen in een goede en afgewogen lokale beleidsvorming en implementatie. Een en ander zal
veelal in 2010 en 2011 tot afronding komen. Mede door de ondersteuning in ILB kader is de
samenwerking en afstemming in de beleidsvorming tussen overheden in de regio tot stand gekomen.
Ook de samenwerking tussen gemeenten en waterschappen heeft een impuls gekregen evenals het
onderwerp toezicht en handhaving. Veel deelnemende overheden zijn via de ILB bewust geworden
van de (on)mogelijkheden en (on)wenselijkheden van grondverzet en de kansen en
oplossingsrichtingen die het Bbk hen bij het grondverzet biedt. Lokale overheden zoeken daar waar
nodig de ruimte om grondverzet te faciliteren, zonder dat daarbij de bodemkwaliteit te grabbel wordt
gegooid. Sterker nog lokale overheden gebruiken vaak bewust niet alle ruimte die het Bbk biedt voor
het faciliteren van hergebruik omwille van bescherming van de bodem. In veel gevallen volstaat het
generieke beleidskader, waardoor de vrees voor een lappendeken aan verschillend beleid grotendeels
uitblijft. De ILB zorgt door een actieve koppeling met BIELLS ook voor ontsluiting van het lokale
beleid.
Er is een zeer slecht meldgedrag in de sector en er is ook nog sprake van overgangsrecht. Om die
reden is de ontwikkeling van het grondverzet niet hard te kwantificeren. Op basis van alle informatie
is de voorzichtige conclusie dat op dit moment de afzetmogelijkheden van grond en baggerspecie
vergelijkbaar zijn met de mogelijkheden voorafgaand aan inwerkingtreding van het Besluit
bodemkwaliteit. De verwachting is dat de afzetmogelijkheden van grond en baggerspecie zullen
toenemen met het vaststellen van lokaal beleid wanneer het lokale beleid betrekking heeft op
regionaal of bovengemeentelijk gebied..
De overgang van vergunningplicht en een juridisch kader „storten‟ naar algemene regels en een
juridisch kader „nuttige toepassing‟ bij de verondieping van diepe plassen heeft plaatselijk geleid tot
veel commotie en als gevolg daarvan stagnatie bij een aantal verondiepingen van diepe plassen. Na de
commotie is een advies opgesteld door de commissie Verheijen. Dat advies wordt vertaald in een
handreiking „herinrichting diepe plassen‟ Deze handreiking „herinrichting diepe plassen‟ moet
voorzien in een helder handelingsperspectief voor zowel omwonenden, initiatiefnemers als betrokken
overheden. In 2010 is voorzien deze handreiking te verankeren in een circulaire Aandachtspunt is dat
                                                                                   64
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>de decentrale overheden nadrukkelijk hun verantwoordelijkheid moeten nemen bij de ruimtelijke
inpassing van verondiepingen van diepe plassen.
     4.1.        Toepassen grond en bagger in de praktijk
Het beleidskader voor grond en baggerspecie is op veel punten gewijzigd. Toepassingen kunnen
plaatsvinden in de verschillende toepassingskaders die het Besluit bodemkwaliteit kent:
      Algemene toepassing op de (water)bodem via het generieke kader
      Gebiedspecifieke toepassing op de (water)bodem
      Grootschalige bodemtoepassing op de (water)bodem
      Verspreiden van baggerspecie op land, in oppervlaktewater en in zee
Omdat al deze toepassingskaders een wijziging betekenen ten opzichte van de oude regelgeving
(Bouwstoffenbesluit, Vrijstellingsregeling grondverzet, Regeling vaststelling klassenindeling
onderhoudsspecie, WM-vergunningenregime) is er bij de totstandkoming van het Besluit
bodemkwaliteit voor gekozen om een meerjarig (in veel gevallen 3 of 5 jaar) overgangsbeleid te
formuleren. Dit betekent dat een deel van de toepassingen in 2009 nog zijn uitgevoerd in het kader
van het overgangsrecht, terwijl steeds meer toepassingen in het kader van het Bbk zijn verricht. Bij
toepassingen in het kader van het Bbk geldt veelal een meldverplichting via het centrale meldsysteem.
Bij toepassingen in het kader de oude regels via het overgangsrecht is er veelal nog sprake van het
melden van de toepassing bij het bevoegde gezag. In het onderstaande is een overzicht gegeven van de
meldingen die zijn gedaan via het centrale meldsysteem. Net als in 2008 is er een onderscheid
gemaakt tussen toepassen op de landbodem en toepassen op de waterbodem. Bij het toepassen op de
waterbodem is er in mindere mate sprake van overgangsrecht dan bij het toepassen op de landbodem.
Daardoor geeft het overzicht van meldingen van voorgenomen toepassingen op de waterbodem een
redelijk representatief beeld van de toepassingen op de waterbodem. Gegeven het overgangsrecht voor
toepassen op de landbodem en vooral het slechte meldgedrag in de sector (zie hoofdstuk 2) geeft
onderstaand overzicht allerminst een compleet beeld van het grondverzet bij toepassen op de
landbodem in Nederland. Het feit dat de index in Tabel 15 en Tabel 16 veelal groter is dan 100 % is
het gevolg van het langzaam aflopen van overgangsrecht en een licht positieve trend in het
meldgedrag. De inspanningen in het kader van het actieplan verbetering toezicht en handhaving (zie
paragraaf 2.1.2) dragen bij aan die positieve trend.
                                                                                  65
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>Tabel 15          Gemelde toepassingen op de landbodem (periode juli 20088 t/m november 2009)
Toepassing            Kwaliteit    Aantal       Aantal      Index      Hoeveelheid  Hoeveelheid      Index
                                   partijen     partijen               in tonnen    in tonnen
                                   2008         2009                   (1/2 jaar)   2009
                                   (1/2 jaar)
Generiek kader op     AW2000              136          474   174%        2.510.608      4.061.660          81%
de landbodem          Wonen                62          187   151%           183.794       869.951        237%
                      Industrie            68          251   185%           314.075     2.054.183        327%
                      Anders               18           60   167%            41.438       555.432        670%
                      Niet                 11           89   405%            35.702       601.141        842%
                      ingevuld
                      Totaal              295         1061   180%        3.085.617      8.142.367        132%
Grootschalige         AW2000               48          135   141%           251.929     1.642.397        326%
bodemtoepassing       Wonen                12           44   183%        1.418.843        722.625          25%
op de landbodem       Industrie           101          254   126%           647.633     1.834.360        142%
                      Anders               16           61   191%            90.637     2.565.764       1415%
                      Niet                 40           98   123%        2.362.415      1.714.445          36%
                      ingevuld
                      Totaal              217          569   131%        4.771.456      8.074.936          85%
Baggerspecie op                            13           37   142%           289.332     1.464.292        253%
de kant (niet
meldplichtig)
Gebiedspecifiek                           176          606   172%           761.722     5.002.610        328%
kader op de
landbodem
Onbekend kader                             91          321   176%           656.753     3.083.511        235%
op de landbodem
Totaal                                    792         2617   165%        9.564.880    26.172.371         137%
Hoewel ruim 26 miljoen ton voor toepassen op de landbodem is gemeld, geeft de forse omvang van de
gemiddelde partijgrootte (gemiddeld 10.000 ton per partij) aan dat voornamelijk de grotere partijen
zijn gemeld. Een en ander wordt geïllustreerd door Figuur 20.
Figuur 20         Onderverdeling van aantal partijen en gemelde hoeveelheid naar categorieën van
partijomvang
8
  De hoeveelheid in tonnen over 2008 wijkt af van de hoeveelheid in tonnen genoemd in het montoringsverslag
over 2008. Dit is het gevolg van een geconstateerde omrekeningsfout van kuubs naar tonnen, die nu is hersteld.
De in Tabel 15 opgenomen hoeveelheden over 2008 en 2009 zijn uiteraard de correcte getallen.
                                                                                       66
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>Uit het linkerfiguur in Figuur 20 blijkt dat vooral de kleinere partijen (< 500 ton) nauwelijks worden
gemeld. Wanneer we naar een onderverdeling naar partijgrootte kijken is de verwachting dat juist de
categorieën < 100 en 100-500 ton de meeste partijen zouden bevatten. Het tegendeel is echter waar.
De grote hoeveelheid materiaal die is gemeld voor toepassing op de landbodem is afkomstig van
partijen met een grote omvang.
Dat strookt met het beeld dat de grotere organisaties die werken met grotere volumina en meer
personele capaciteit de regels van het Bbk inclusief de meldverplichtingen beter hebben
geïmplementeerd in hun organisatie en werkwijze dan de kleinere spelers op de markt. Bij grotere
volumina gaat het veelal om infrastructurele projecten met een forse impact op de omgeving, waarbij
de toezicht en handhavingstaak van overheden vaak beter op orde is. Ook dat is een reden waarom de
grotere stromen vaker worden gemeld dan de kleine stromen. Daarnaast is bij kleinschalig grondverzet
in het buitengebied veelal de perceptie dat de milieuhygiënische risico‟s beperkt zijn. Het melden van
dergelijke stromen wordt als een administratieve last ervaren.
In met name Tabel 16 staan enkele zeer grote partijen opgenomen. Uit een nadere analyse in het
meldsysteem is gebleken dat het gaat om enkele zeer omvangrijke partijen die zijn of worden
verspreid in de Noordzee of de Waddenzee en om omvangrijke baggerstromen die vrijkomen bij
projecten in het kader van ruimte voor de rivier.
Tabel 16          Gemelde toepassingen op de waterbodem (periode januari 20089 t/m november
                  2009)
Toepassing            Kwaliteit    Aantal       Aantal      Index      Hoeveelheid  Hoeveelheid      Index
                                   partijen     partijen               in tonnen    in tonnen
                                   2008         2009                   2008         2009
Generiek kader op     AW2000               29           56   193%        1.531.547      5.761.519        376%
de waterbodem         Klasse A             40           56   140%        2.004.698      1.506.633          75%
                      Klasse B             40           54   135%        1.539.345      1.690.533        110%
                      Anders               82           31     38%       1.531.547      1.509.174          99%
                      Niet                 19           19   100%        6.721.638    27.816.086         414%
                      ingevuld
                      Totaal              210          216   103%       13.548.969    38.283.945         283%
Grootschalige         AW2000               20           63   315%        1.864.496      6.916.246        371%
bodemtoepassing       Klasse A             19           55   289%           468.671   27.580.510        5885%
op de waterbodem      Klasse B             44          157   357%        2.389.757      4.853.320        203%
                      Anders               98          199   203%        2.832.613    11.206.172         396%
                      Niet                 48           32     67%       3.366.643      4.639.124        138%
                      ingevuld
                      Totaal              229          506   221%       10.922.180    55.195.371         505%
Baggerspecie                               89           80     90%      52.832.931    56.927.550         108%
verspreiding
Gebiedspecifiek                            13            8     62%       6.166.855        197.250           3%
kader op de
waterbodem
Onbekend kader                             21           19     90%       4.150.205      1.132.414          27%
op de waterbodem
Totaal                                    562          829   148%       87.621.139   151.736.530         173%
9
  De hoeveelheid in tonnen over 2008 wijkt af van de hoeveelheid in tonnen genoemd in het montoringsverslag
over 2008. Dit is het gevolg van een geconstateerde omrekeningsfout van kuubs naar tonnen, die nu is hersteld.
De in Tabel 16 opgenomen hoeveelheden over 2008 en 2009 zijn uiteraard de correcte getallen.
                                                                                       67
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>Omdat bovenstaande gegevens vanwege het overgangsrecht (in steeds mindere mate) een incompleet
beeld geven van de grondstromen in Nederland kunnen we op basis van deze gegevens nu nog geen
uitspraak doen over een toe- of afname van het toepassen van grond en baggerspecie. In 2009 zijn er
signalen ontvangen van dreigende stagnaties op de volgende gebieden (zie ook
uitvoeringsvraagstukken in paragraaf 4.4 en verondiepen diepe plassen in paragraaf 4.6):
     Hoewel er sprake is van meer initiatieven op- het gebied van verondieping van diepe plassen
         heeft de maatschappelijke onrust bij sommige initiatieven geleid tot een stagnatie in de
         toepassing van grond en baggerspecie in diepe plassen. De verwachting is dat in de toekomst
         de afzetruimte voor het toepassen van klasse B baggerspecie en kwaliteitsklasse industrie
         grond in diepe plassen kleiner zal zijn dan voorzien bij het opstellen van het Besluit
         bodemkwaliteit;
     Diverse uitvoeringsvraagstukken op het gebied van normstelling zijn in april 2009 met een
         wijziging van de regeling bodemkwaliteit opgelost. Stagnatie is mede hierdoor op deze
         vraagstukken verder uitgebleven
     PCB‟s worden standaard onderzocht. Door de omrekening van waarden die liggen onder de
         bepalingsgrens van de laboratoria, worden partijen die verder niet verontreinigd zijn, in een
         aantal gevallen gekwalificeerd als industriegrond. Dit beperkt niet de
         hergebruikmogelijkheden van deze grond, maar verhoogt wel onnodig de kosten. Punt staat
         geagendeerd voor bespreking in de werkgroepen in 2010.
     In het kader van het Bouwstoffenbesluit werden veel ophogingen uitgevoerd als werken. In
         die werken was afzetruimte voor categorie 1 grond (vergelijkbaar in kwaliteit met woon en
         industriegrond). In het Bbk worden deze ophogingen door het generieke of gebiedspecifieke
         kader gereguleerd. Voor het toepassen van woon of industriegrond in deze ophogingen is het
         veelal noodzakelijk dat gebiedspecifiek beleid wordt geformuleerd. In de fase van opstellen
         van beleid (zie paragraaf 4.2) kan e.e.a. tijdelijk leiden tot verminderde afzetmogelijkheden.
         Bij de invulling van lokaal beleid zien we dat veel beheerders de zelfvoorziening in
         grondstromen als uitgangspunt hanteren. De verwachting is dat met het vaststellen van lokaal
         beleid op bovengemeentelijk niveau er een verruiming van de afzetmogelijkheden voor
         grondstromen komt.
Er is een zeer slecht meldgedrag in de sector en er is ook nog sprake van overgangsrecht. Om die
reden is de ontwikkeling van het grondverzet niet hard te kwantificeren. Op basis van alle informatie
is de voorzichtige conclusie dat op dit moment de afzetmogelijkheden van grond en baggerspecie
vergelijkbaar zijn met de mogelijkheden voorafgaand aan inwerkingtreding van het Besluit
bodemkwaliteit. Uitzondering hierop wordt gevormd door de verondieping van diepe plassen, waar op
dit moment sprake is van stagnatie. De verwachting is dat de afzetmogelijkheden van grond en
baggerspecie zullen toenemen met het vaststellen van lokaal beleid.
    4.2.         Invulling/oppakken decentralisatie
De Impuls Lokaal Bodembeheer –doelen en constructie
Ter ondersteuning van een bewuste keuze voor generiek of gebiedspecifiek beleid door de gemeenten,
milieudiensten en waterkwaliteitsbeheerders is de Impuls Lokaal Bodembeheer gelanceerd. De Impuls
Lokaal Bodembeheer (ILB) loopt vanaf 1 oktober 2008 t/m eind 2011. De ILB is gelanceerd omdat in
2008 is gebleken dat bevoegde overheden behoefte hebben (en nu via de ILB daarin worden voorzien
= doel) aan twee zaken om een goede keuze voor lokaal beleid te maken:
          kennis op het gebied van bodemkwaliteit op het niveau van een bodemkwaliteitskaart,
             bodemfuncties, risicobeoordeling
          procesbegeleiding bij creëren van draagvlak voor duurzaam bodembeheer binnen de
             gemeente (andere disciplines dan de bodemafdeling, op bestuurlijk vlak) en binnen de
             regio (de milieudienst of een ander samenwerkingsverband) en het opstellen en uitwerken
             van scenario‟s voor bodembeheer
                                                                                     68
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>De Impuls Lokaal Bodembeheer zorgt voor een heel directe vorm van ondersteuning, namelijk door
het beschikbaar stellen van adviseurs die ervaren en getraind zijn op het vlak van duurzaam
bodembeheer en decentrale ondersteuning en onder andere kennis hebben van het opstellen van
bodemkwaliteitskaarten, functiekaarten en bodembeheernota‟s. Dit is vorm gegeven door enerzijds via
een Europese aanbesteding een 40 tal adviseurs te werven, die zijn geselecteerd op basis van een
combinatie van ervaring en kostprijs. Deze adviseurs zijn vervolgens in een driedaagse training door
bodem+ verder opgeleid in het ondersteunen van de decentrale overheden in het kader van de ILB.
Daarnaast komen de ILB adviseurs 4 maal per jaar samen in een „community of practise‟ om
ervaringen en kennis uit te wisselen. Adviseurs leren niet alleen van hun eigen ervaringen, maar ook
van de ervaringen van collega ILB adviseurs. Door deze constructie is sprake van een lerende groep
adviseurs met een sterk onderling netwerk. De constructie versterkt continue de advisering aan de
decentrale overheden. De bevoegde overheden zijn ook zeer te spreken over de ondersteuning van de
ILB-adviseurs.
De decentrale overheden maken jaarlijks hun belangstelling kenbaar voor deelname aan de ILB/het
ontvangen van adviesuren door het aanvragen van een adviesvoucher. Voordeel van deze constructie
is dat alle „redtape‟ via SenterNovem/Bodem+ loopt en dat de decentrale overheden uitsluitend
eenmalig een aanvraag om ondersteuning hoeven in te dienen, verder zijn er geen administratieve
verplichtingen verbonden aan de ILB voor de decentrale overheden.
De implementatie van het Besluit bodemkwaliteit in de zin van het maken van lokaal bodembeleid
loopt grofweg via een viertal fasen:
      oriëntatiefase, gericht op het creëren van draagvlak voor bodembeheer
      inventarisatiefase, gericht op het verzamelen van gegevens over grondstromen,
          bodemkwaliteit, bodemfunctie, ambities etc.
      ontwikkelfase, gericht op het ontwerpen en doorrekenen van varianten van bodembeheer
      vaststellingsfase, gericht op de keuze voor een variant voor bodembeheer en vaststelling en
          implementatie van de bodembeheernota.
De Impuls Lokaal Bodembeheer - Deelnemende overheden in 2009 en 2010
In 2009 hebben 342 gemeenten (77 %) en 17 waterschappen (63 %) meegedaan aan de ILB. Voor het
overgrote deel is dat in de vorm van de 39 samenwerkingsverbanden gegaan. In totaal zijn 22
gemeenten en waterschappen individueel ondersteunt. In zijn totaliteit is in 2009 voor ruim 13.500 uur
aan ondersteuning aangeboden aan de deelnemende overheden.
     De impuls lokaal bodembeheer is een succes! Veel overheden doen
  mee, de samenwerking verloopt goed en er is vertrouwen in de kwaliteit
                        van het lokale beleid dat wordt ontwikkeld.
Alle deelnemende overheden hebben eerst individueel een oriëntatietraject doorlopen, waarin zij voor
20 uur werden ondersteund. Na de oriëntatiefase is aan alle samenwerkingsverbanden en individuele
deelnemers een vervolgvoucher toegekend. De informatie uit de oriëntatie is gebruikt om een beter
zicht te krijgen op de ondersteuningsbehoefte in de rest van 2009.
Vrijwel alle deelnemende overheden hebben aangegeven ook in 2010 ondersteuning nodig te hebben.
In totaal hebben voor 2010 zich 53 nieuwe deelnemers aangemeld. Dat betreft 11 gemeenten die een
individuele aanvraag hebben ingediend en 42 gemeenten die aansluiting zoeken bij een bestaand
samenwerkingsverband of een nieuw samenwerkingsverband vormen. In totaal hebben 7 gemeenten
en 1 waterschap die in 2009 zijn ondersteund aangegeven geen behoefte te hebben aan ondersteuning
in 2010 omdat zij de implementatie hebben afgerond. In de onderstaande tabel is e.e.a. weergegeven.
                                                                                  69
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>Tabel 17         Overzicht deelnemers ILB 2009 en 2010
                                                                2009                         2010
Deelnemende gemeenten                                            342                          388
Deelnemende gemeenten klaar                                        -                            7
Deelnemende waterschappen                                         17                           16
Deelnemende waterschappen klaar                                    -                            1
Samenwerkingsverbanden                                            39                           43
Individuele aanvragers                                            22                           31
Totaal deelnemers                                                359                          404
In Figuur 21 zijn de deelnemende gemeenten opgenomen. In die figuur zijn ook al de gemeenten
opgenomen die voor 2010 een aanvraag voor ondersteuning hebben gedaan. Figuur 22 geeft de
samenwerkingsverbanden weer.
Figuur 21        Aanvragen ILB in samenwerkingsverband (oranje), individueel (blauw), groen
                 (klaar) of niet (grijs)
Figuur 22        Samenwerkingsverbanden
                                                                              70
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>Uit bovenstaande figuren en Figuur 17 is op te maken dat de ILB een zeer groot bereik heeft.
Inmiddels wordt of is 395 van de 441 gemeenten (90 %) en 17 van de 26 waterschappen (63 %)
ondersteund. Een aantal gemeenten die niet deelnemen (bijvoorbeeld in het gewest Eemland) hebben
reeds voor het generieke beleidskader gekozen en behoeven geen ondersteuning in het kader van de
ILB.
Impuls Lokaal Bodembeheer – welke keuzes worden gemaakt
De ILB-adviseurs hebben namens de gemeenten die zij ondersteunen een enquête ingevuld. De
resultaten van die enquête zijn veelal weergegeven in figuren waarin een overzicht van Nederland is te
zien. Deze figuren bevatten uitsluitend informatie over de gemeenten die in ILB verband zijn
ondersteund. Voor de niet-deelnemende gemeenten moet dit overzicht in het komend jaar worden
aangevuld.
          Veel gemeenten hanteren nog overgangsrecht en hebben de
      functiekaart nog niet vastgesteld maar wel voorbereid. De meeste
               gemeenten stellen in 2010 en 2011 hun beleid vast.
                                                                                71
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>Figuur 23        Vastgesteld beleidskader per 31-12-2009 en status functiekaart
In Figuur 23 is het huidige beleidskader afgebeeld en de status van de functiekaart. Peildatum is 31
december 2009. Wat in deze figuur opvalt is dat relatief veel gemeenten overgangsrecht hanteren (80
%), dat slechts een beperkt aantal gemeenten het nieuwe beleidskader heeft vastgesteld (7 %
deelnemers) en dat een aanzienlijke groep (13 % deelnemers) geen overgangsrecht heeft en tevens
geen functiekaart. Wel blijkt dat veel gemeenten uit die laatste categorie hun functiekaart reeds
hebben voorbereid, maar wachten met vaststellen tot het moment dat de bodembeheernota in de raad
wordt behandeld. De groep gemeenten in Overijssel kiest er bewust voor om nu geen functiekaart vast
te stellen omdat men voornemens is gebiedspecifiek beleid vast te gaan stellen en in dat kader liever te
willen communiceren over de toepassingskaart. Slechts een beperkt deel van de gemeenten voldoet
aan de eis om een functiekaart te hebben (20%). Veel gemeenten hebben die functiekaart al wel klaar
(64%), maar hebben aangegeven de vaststelling van die kaart samen te laten lopen met de
raadsbehandeling van het lokale beleid.
                                                                                   72
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>Figuur 24       Aanwezigheid en looptijd overgangsrecht
Uit Figuur 24 is op te maken dat het overgangsrecht waar veel gemeenten nog gebruik van maken in
veel gevallen doorloopt tot 2012 of 2013. Dat betekent dat veel gemeenten voorafgaand aan de
inwerkingtreding van het Bbk hun oude beleid nogmaals hebben vastgesteld om op die wijze zo lang
mogelijk gebruik te kunnen maken van het overgangsrecht. In veel gevallen wordt mede als gevolg
van de ILB die tijd niet gebruikt (zie hierna)
Figuur 25       Verwacht beleidskader
                                                                               73
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>In Figuur 25 is door de ILB-adviseurs aangegeven op basis van de hun bekende informatie, welke
vermoedelijke beleidskeuze de gemeenten gaan maken. In sommige gevallen is die keuze al concreet
gemaakt, maar in een aantal gevallen hebben de adviseurs daar een voorspelling van gegeven. Aan
Figuur 25 kunnen daarom geen rechten worden ontleend. Wat direct opvalt aan Figuur 25 is dat
relatief veel gemeenten verwachten gebiedspecifiek beleid te gaan opstellen. Aan de adviseurs is ook
gevraagd in geval van gebiedspecifiek beleid of er in de betreffende gemeenten ook lokale maximale
waarden worden opgesteld die afwijken van de generieke normen (AW2000, wonen en industrie). Uit
Figuur 25 blijkt dat bij veel gemeenten ook in gebiedspecifieke kaders de generieke normen worden
gehanteerd. Voor veel zones blijkt het generieke kader te passen en in veel geval worden de generieke
normen ook gebruikt als lokale maximale waarden.
           Veelal wordt gebiedspecifiek beleid vastgesteld vanwege de
  samenwerking en uitwisseling van grondstromen op een bovenlokaal of
     regionaal niveau. In meer dan 80 % van het grondoppervlak worden
                        echter de generieke normen gehanteerd.
Voorbeelden hiervan zijn industrieterreinen waar voor toepassing de norm industrie wordt gekozen,
terwijl omwille van stand-still in een generiek kader de norm AW2000 of wonen van toepassing was
geweest. Uit Figuur 25 blijkt dus dat de aanvankelijke vrees voor veel verschillende
toepassingsnormen in veel gemeenten niet aan de orde zal zijn. Daar waar „echte‟ gebiedseigen
normen worden gehanteerd is veelal sprake van een specifieke stof (DDT in voormalige
boomgaarden) of behoefte om baggerspecie in landbouwgebieden toe te passen (de lokale norm is dan
vaak afgestemd op de baggerkwaliteit).
Uit Tabel 18 blijkt dat vooral het met elkaar samenwerken en het accepteren van
bodemkwaliteitskaarten als redenen voor het voeren van gebiedspecifiek beleid worden opgevoerd.
Dat zijn redenen waarbij het hanteren van de generieke normen prima past. Ook bij zelfvoorziening in
grondstromen is het vaak niet nodig om gebiedseigen normen te hanteren. Veelal volstaat het loslaten
van stand-still op een specifiek deel van de gemeente (wegbermen, uitleggebied, industrieterrein) om
de grondstromen toe te passen die elders in de gemeente niet via het generieke stelsel kunnen worden
toegepast.
Tabel 18         Redenen voor keuze gebiedspecifiek
Reden keuze gebiedspecifiek beleid                                          Percentage
Samenwerking, vergroten beheergebied                                        81 %
Accepteren BKK uit andere gemeente                                          89 %
Oplossen baggeropgave                                                       38 %
Zelfvoorzienendheid in grondstromen                                         68 %
Een probleemstof (bijv. DDT)                                                38 %
Strengere normen dan generiek vanwege ambities                              25 %
Ruimte benutten boven de interventiewaarde                                  5%
Bijstellen percentage bodemvreemd materiaal                                 34 %
Overige: onder andere eenduidigheid vergroten, tegengaan                    9%
normopvulling, aansluiten liggende kwaliteit, P80
Aan de adviseurs is gevraagd om ook aan te geven op welke wijze het stand-still beginsel op
gebiedsniveau wordt ingevuld. Uit de antwoorden blijkt dat er voor een aantal specifieke situaties
wordt gekeken naar lokale verslechtering van de bodemkwaliteit binnen een gebied waar uiteraard wel
stand-still wordt gehanteerd. Uit de antwoorden blijkt dat dit gaat om:
                                                                                  74
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>        een aantal landbouwgebieden, waar in overleg met LTO gebiedseigen baggerspecie in dunne
         lagen toegepast kan worden (na het groeiseizoen) ter compensatie van bodemdaling;
        het toepassen van de kwaliteit wonen en industriegrond in wegbermen en spoorgebonden
         gronden (die in sommige gevallen schoner zijn dan de toe te passen grond).
        het toepassen van de kwaliteit woon- en industriegrond afkomstig uit het beheergebied op een
         industrieterrein of uitleggebied in het beheergebied. Die uitleggebieden of industrieterreinen
         zijn in sommige gevallen schoner dan de toe te passen grond.
Figuur 26         Dekkingsgraad van de BKK
Uit Figuur 26 blijkt dat de gemeenten die voornemens zijn om een bodemkwaliteitskaart vast te
stellen, dat veelal voor het gehele beheergebied doen. Doordat middels de samenwerkingsverbanden
veelal wordt gekozen voor samenwerking met omliggende gemeenten is het mogelijk geworden de
bodemkwaliteitszones in het buitengebied groter te maken. Hierdoor is het tegen minder kosten
mogelijk om het buitengebied ook op te nemen in de bodemkwaliteitskaart.
                                                                                   75
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>Figuur 27        Jaar van vaststelling lokaal beleid
Op basis van Figuur 27 is duidelijk dat de jaren 2010 en 2011 de jaren worden waarin de meeste
gemeenten over zullen gaan tot vaststellen van lokaal beleid. Vergelijking van Figuur 24 en Figuur 27
Leert dat verschillende gemeenten, mede door de ILB, eerder dan op grond van hun overgangsrecht
overgaan tot vaststellen van beleid conform het Bbk.
Impuls Lokaal Bodembeheer – de rode draad
Op basis van de enquête en gesprekken met gemeenten, samenwerkingsverbanden, waterschappen en
de ILB-adviseurs zijn de volgende rode draden weer te geven:
Algemeen:
     De ILB heeft een zeer groot bereik, voorziet dus in een behoefte;
     De ILB is een flexibel instrument. Doordat de adviesuren is overleg met het
        samenwerkingsverband worden besteed is er een directe aansluiting tussen de ondersteuning
        en de vragen en wensen die de deelnemende overheden hebben;
     Er zijn korte lijnen en een goede samenwerking tussen de deelnemende overheden en de ILB
        adviseurs en tussen de ILB-adviseurs en Bodem+;
     De ILB stimuleert de samenwerking in de regio. Veel gemeenten komen tot de conclusie dat
        voor een goede match van vraag en aanbod in de tijd de gemeente een te beperkt beheergebied
        is. Door het beheergebeid te vergroten door samenwerking met andere gemeenten nemen de
        mogelijkheden voor grondverzet toe. Anders gezegd voor goed bodembeheer is de gemeente
        veelal te klein en is de regio een betere beheereenheid;
     De voordelen van samenwerking in termen van kennisuitwisseling worden benut. Ook
        hechten veel deelnemende overheden aan de uitlegbaarheid van het lokale bodembeleid. Die
        uitlegbaarheid neemt toe als de keuzes die worden gemaakt zijn afgestemd in regioverband;
     De samenwerking tussen waterschappen en gemeenten wordt versterkt. Waterschappen en
        gemeenten zijn zich bewust dat ze gezamenlijk de baggeropgave een plek moeten geven in het
        bodembeheer;
                                                                                 76
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>      De ILB zorgt voor een bewustwording bij de deelnemende overheden in termen van nut en
       noodzaak om lokaal bodembeheer vorm te geven en in termen van kansen en
       oplossingsrichtingen die implementatie van het Bbk biedt;
      De ILB zorgt voor het op de agenda plaatsen van de noodzaak om te investeren in toezicht en
       handhaving;
      Deelnemende overheden zijn positief over de kwaliteit en vorm van ondersteuning in het
       kader van de ILB.
Doelbereik meer en verantwoord hergebruik van grond en bagger:
    Deelnemende overheden gaan veel bewuster om met de (on)mogelijkheden en
       (on)wenselijkheden van hergebruik van grond en bagger;
    De aansluiting tussen bodemkwaliteit en ruimtelijke ordening wordt echt gemaakt;
    Er is meer inzicht in vraag en aanbod van grondstromen in de regio;
    Er wordt ruimte voor hergebruik gecreëerd indien nodig door elkaars bodemkwaliteitskaarten
       als bewijsmiddel te accepteren en zo de onderlinge uitwisseling te bevorderen of door lokale
       maximale waarden vast te stellen die bepaalde gewenste grondverzetsbewegingen mogelijk
       maken;
    Bij veel samenwerkingsverbanden staat ook de baggeropgave op de agenda;
    Veel deelnemende overheden geven aan dat matchen van vraag en aanbod in de tijd en in
       civieltechnische kwaliteit lastig is. In een aantal regio‟s worden grondstromenmanagers en
       grondbanken opgericht om een goede match te maken.
Doelbereik Beschermen van de bodem
    Veel overheden haken aan bij de generieke normen. Er wordt een duidelijke koppeling tussen
       bodemgebruik en bodemkwaliteit gemaakt, die versterking van die koppeling spreekt lokale
       overheden erg aan;
    Er wordt voorzichtig omgegaan met de ruimte die het besluit biedt om lokale normen te
       stellen. Een voorbeeld daarvan is dat gemeenten kiezen voor lokale maximale waarden op een
       industrieterrein die gelijk zijn aan de normgrens voor wonen. Die keuze maakt men om later
       bij bestemmingswijziging op het industrieterrein geen problemen met de bodemkwaliteit te
       krijgen;
    Een aantal overheden kiest er voor om alleen schone grond van buiten de gemeente te
       accepteren. Dat is een strikte invulling van stand-still op gebiedsniveau. Het Besluit biedt de
       ruimte om daar minder strikt mee om te gaan (stand-still door de kwaliteit niet te
       verslechteren).
Doelbereik opheffen stagnaties
    Veel samenwerkingsverbanden hebben als uitgangspunt de zelfvoorzienendheid in
       grondstromen genomen. Met dit uitgangspunt is het de verwachting dat stagnaties in grond en
       baggerverzet in de regio worden opgelost met het gereedkomen van lokaal beleid;
    Via de ILB komen uitvoeringsvraagstukken op de agenda en wordt stagnatie voorkomen;
    De ILB helpt gemeenten en waterschappen om sneller het Bbk te implementeren.
Doelbereik vereenvoudiging regels
    In veel gevallen voldoet generiek beleid , lappendeken aan lokale normen blijft
       hoogstwaarschijnlijk uit;
    Regionale samenwerking zorgt voor aanzienlijke verkleining van differentiatie van beleid;
    De ILB zorgt voor een betere aansluiting van de lokale regels op de lokale praktijk.
                                                                                   77
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>Impuls Lokaal Bodembeheer - Ontsluiting informatie lokaal beleid
De sector heeft veel behoefte aan een goede ontsluiting van het lokaal vastgestelde beleid. Veel lokale
overheden geven daar via hun eigen communicatiemiddelen invulling aan (bodembeheerplan via
website opvraagbaar). Het project BIELLS (BodemInformatie Essentieel voor Landelijke en Lokale
sturing) probeert invulling te geven aan de landelijke ontsluiting van de informatie over lokaal beleid.
Daartoe zijn twee producten ontwikkeld door BIELLS:
      De interactieve kaart van lokaal beleid in Nederland;
      De toetsingsmodule voor grondverzet.
De interactieve kaart betreft een webapplicatie waarbij per gemeente op een kaart inzichtelijk is
gemaakt welk beleidskader van toepassing is in die gemeente. Via die kaart is het mogelijk om door te
klikken naar de vindplaats van de relevante informatie (bodemkwaliteitskaarten, bodembeheernota,
etc.)
De toetsingsmodule betreft een webapplicatie het mogelijk maakt om te toetsen of
grondverzetsbewegingen zijn toegestaan of dat gekeurde partijen op een bepaalde plaats kunnen
worden toegepast. De toetsingsmodule bevat voor elke bodemkwaliteitszone zowel de
bodemkwaliteitsgegevens als de toepassingsvoorwaarden, waardoor het mogelijk wordt te toetsen of
een grondverzetsbeweging is toegestaan.
Beide producten zijn nog volop in ontwikkeling. BIELLS heeft in 2009 zorg gedragen voor de
vorming van een gebruikersgroep die verbeteringsvoorstellen formuleert.
De kracht van de producten van BIELLS is uiteraard afhankelijk van de dekking van de informatie die
in beide applicaties zit. Die is eind 2009 nog uiterst gering omdat er nog weinig overheden lokaal
beleid hebben vastgesteld. De ILB adviseurs dragen zorg voor vulling van de applicaties van BIELLS
op het moment dat lokaal beleid wordt vastgesteld.
Impuls Lokaal Bodembeheer – overallbeeld
De Impuls Lokaal Bodembeheer (ILB) is een succes, de ondersteuning wordt zeer gewaardeerd door
de deelnemende overheden en de participatiegraad is hoog. De deelnemende overheden zijn in groten
getale nog bezig met de vorming van beleid en dat proces verloopt inhoudelijk goed. Er is veel
vertrouwen in een goede en afgewogen lokale beleidsvorming en implementatie. Een en ander zal
veelal in 2010 en 2011 tot afronding komen. Mede door de ondersteuning in ILB kader is de
samenwerking en afstemming in de beleidsvorming tussen overheden in de regio tot stand gekomen.
Ook de samenwerking tussen gemeenten en waterschappen heeft een impuls gekregen evenals het
onderwerp toezicht en handhaving. Veel deelnemende overheden zijn via de ILB bewust geworden
van de (on)mogelijkheden en (on)wenselijkheden van grondverzet en de kansen en
oplossingsrichtingen die het Bbk hen bij het grondverzet biedt. Lokale overheden zoeken daar waar
nodig de ruimte om grondverzet te faciliteren, zonder dat daarbij de bodemkwaliteit te grabbel wordt
gegooid. Sterker nog lokale overheden gebruiken vaak bewust niet alle ruimte die het Bbk biedt voor
het faciliteren van hergebruik omwille van bescherming van de bodem. In veel gevallen volstaat het
generieke beleidskader, waardoor de vrees voor een lappendeken aan verschillend beleid grotendeels
uitblijft. De ILB zorgt door een actieve koppeling met BIELLS ook voor ontsluiting van het lokale
beleid.
                                                                                   78
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>    4.3.        Administratieve en bestuurlijke lasten
Aan het bedrijfsleven (administratieve lasten) en de overheden (bestuurlijke lasten) is in januari 2010
worden gevraagd in hoeverre hun lasten op het gebied van grond en baggerspecie zijn toe of
afgenomen en of zij dat kunnen onderbouwen met gegevens.
Gemeenten
De bestuurlijke lasten voor gemeenten komen met name voort uit:
     Voorlichting aan derden;
     Ontwikkeling beleid;
     Toetsing van meldingen;
     Toezicht, controle én waar nodig handhaving;
     Opleidingen, overleg en rapportage.
   De combinatie van overgangsrecht en bestaand recht levert zorgt voor
  toename in de bestuurlijke lasten. Het maken van lokaal beleid leidt tot
     een tijdelijke toename van de bestuurlijke lasten voor gemeenten
Gemeenten hebben ook in 2009 geïnvesteerd in het onderdeel grond en baggerspecie:
     In 2009 zijn aan gemeenten meer vragen gesteld door derden over de toepassingsregels
        binnen de eigen gemeentegrenzen en de wijze van melden. De regels voor het toepassen van
        grond en bagger zijn niet vereenvoudigd. Veel gemeenten hanteren het overgangsrecht,
        waarin in sommige gevallen met de oude regels en in andere gevallen met de nieuwe regels
        wordt gewerkt hierdoor is het tijdelijk eerder complexer geworden;
     Mede door de impuls lokaal bodembeheer:
            - is het kennisniveau met betrekking tot het besluit Bodemkwaliteit binnen de
                 gemeentelijke organisaties op peil;
            - wordt in veel gebieden regionale samenwerking gezocht (zowel voor het maken van
                 beleid als voor het uitwisselen van kennis);
            - hebben gemeenten bodemfunctie(klassen)kaarten gemaakt of zijn gestart met het
                 opstellen van bodemfunctie(klassen)kaarten;
            - oriënteren gemeenten zich op de verschillende beleidskeuzen (generiek vs
                 gebiedsspecifiek);
            - zijn enkele gemeente gestart met het opstellen van gebiedsspecifiek beleid. Hierbij
                 wordt opgemerkt dat het opstellen van gebiedsspecifiek beleid een grote inspanning
                 vergt: het is ingewikkeld om het uit te leggen richting het bestuur;
     Een zeer groot deel van de meldingen wordt getoetst. In het geval van een melding „schone
        grond‟ wordt regelmatig aanvullende informatie opgevraagd. Reden hiervoor is dat bij de
        beoordeling van deze melding het voor het bevoegd gezag niet duidelijk is welk type
        milieuhygiënische verklaring bij de melding wordt gebruikt. Dit punt is behandeld in het
        implementatieteam. Het is noodzakelijk dat het opvragen van informatie van meldingen met
        schone grond wordt ingebed in een handhavingsstrategie waar de risico‟s worden afgewogen
        tegen de beschikbare capaciteit. Zie ook uitvoeringsvraagstuk nummer 209;
     Toezicht en handhaving in het veld vindt hoofdzakelijk reactief plaats, naar aanleiding van
        klachten of tips wordt een toepassing in het veld gecontroleerd. Enkele gemeenten werken
        proactief, dit wil zeggen dat structureel toezicht in het veld plaatsvindt. Verbetering van
        toezicht bij gemeenten is wenselijk, echter dient hier op bestuurlijk niveau een groter
        draagvlak gecreëerd te worden;
                                                                                     79
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>        Bijeenkomsten op landelijk en regionaal niveau rondom het besluit bodemkwaliteit worden
         als zeer zinvol ervaren, mede gelet op de diverse aanpassingen van het besluit. Investering in
         kennisontwikkeling en voorlichting blijft nodig.
Gemeenten ervaren een tijdelijke toename van de bestuurlijke lasten door het ontwikkelen van nieuw
beleid (inclusief het opstellen van een nieuwe bodemkwaliteitskaart) en een structurele lichte toename
van de lasten door de toename van het aantal meldingen, toetsingen op Kwalibo en (in de toekomst)
meer werk door toetsing op volledig vooronderzoek bij in-situ AP04 keuring.
Rijkswaterstaat
Hoewel de ervaringen op sommige vlakken wat uiteenlopen, mogen we concluderen dat de
bestuurlijke lasten t.g.v. invoering Bbk niet noemenswaardig zijn toegenomen. Daar staat tegenover
dat de discussies, zoals bijvoorbeeld over de zandwinputten, van sommige diensten een aanzienlijke
extra inspanning vergt. Daarnaast wordt de meldingstermijn van 5 dagen voor grotere en complexere
meldingen “in het natte” als wat kort ervaren om een goede beoordeling van de melding te kunnen
maken. Tenslotte is er een aantal Bbk begrippen, die op verschillende manieren geïnterpreteerd
kunnen worden. Dit gebrek aan helderheid (voor deze begrippen) leidt tot veel discussie en extra
inspanning voor Bevoegd Gezag. Jurisprudentie zal hier op termijn wellicht uitkomst bieden.
Bedrijfsleven
      De administratieve lasten zijn toegenomen. De omvang moeten we
    nader kwantificeren en we moeten zoeken naar mogelijkheden om de
  lasten te verminderen. Daarom onderzoeken we bij de evaluatie van het
             Bbk in 2011 de voor en nadelen van een paraplumelding
Signalen van SGUG leden geven aan dat de administratieve lasten voor het onderdeel Grond en
Bagger zijn toegenomen. Genoemd worden o.a.:
     1. Schone grond moet gemeld worden. De melding op zich is eenvoudig gehouden maar toch
         extra werk.
     2. Er zijn grotere inspanningen nodig om grond klasse Industrie te kunnen toepassen. De
         benaming “Industrie” wekt de indruk dat het hier gaat om vervuilde grond (perceptie /
         weerstand bij gebruikers). Mede hierdoor wordt met name bij kleinschalige toepassingen
         sneller gekozen voor schone grond / zand en worden toepassingen van klasse Industrie veelal
         beperkt tot grootschalige werken.
     3. Bij het samenvoegen van partijen grond is erkenning op basis van BRL 9335 verplicht
         gesteld. Hierdoor zijn de administratieve lasten toegenomen qua registratie en audits.
     4. De meldingen op zich zijn nu uitgebreider dan onder het Bouwstoffenbesluit. Als je alleen
         naar de regelgeving kijkt hoeft dit niet zo te zijn. Onder het bouwstoffenbesluit was het echter
         mogelijk een verkorte melding per partij doen onder een paraplumelding. Die optie is er in het
         Bbk niet. Dit leidt tot veel extra werk. Overigens geven zowel het Bbk als het Bsb niet de
         juridische basis voor een paraplumelding.
     5. Het inscannen van de rapporten om een digitale melding te doen kost extra tijd.
     6. Grond op basis van de bodemkwaliteitskaart gebruiken levert ook meer werk op i.v.m. met de
         strenge eisen die gesteld worden aan het nagaan van de historische informatie en het
         voorkomen van puntbronnen. Dit wordt echter (financieel) weer gecompenseerd doordat er
         minder partijkeuringen hoeven te worden uitgevoerd.
     7. Het ontbreken van eenduidigheid over de vereiste transportdocumenten voor toepassingen
         conform Bbk (formulier SN behorende bij melding versus begeleidingsformulier Besluit
         Melden bedrijfsafvalstoffen) leidt in de praktijk tot extra lasten.
                                                                                    80
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>    8. De uitvoerende bedrijven moeten op het punt van voorlichting naar opdrachtgevers, afnemers
         en bevoegde gezagen meer inspanningen leveren om de complexere regelgeving uit te leggen
         voordat een overeenkomst tot stand komt.
    9. Vanuit de “natte toepassingen” wordt aangegeven dat er mbt de waterbodem veel is gewijzigd
         in een korte tijd (o.a. classificatie baggerspecie en regelgeving Bbk en Waterwet). Dit vergt
         grotere inspanningen om toepassingen verantwoord te laten plaatsvinden. In het bijzonder
         wordt ook gewezen op de (complexer geworden) toetsing en classificatie van “droge” grond
         op of in de waterbodem (al of niet in grootschalige toepassingen onder oppervlaktewater zoals
         diepe plassen). Verder leiden de verschillende regels voor verspreiding van baggerspecie in
         oppervlaktewater, bij toepassing “op de kant”, bij specifieke toepassing in diepe plassen en in
         droge toepassingen tot extra inspanningen.
Lasten vermindering treedt op bij:
    1. Tijdelijke opslag voorafgaand aan toepassing: daar is geen Wm-vergunning meer voor nodig.
    2. Voor toepassingen op de waterbodem is geen Wvo vergunning meer nodig.
    3. De verruiming van de partijgrootte naar 10.000 ton. De keuringskosten zijn daarmee
         afgenomen. Opmerking: bij in-situ keuringen worden door de verruiming van de partijgrootte
         ook schone onderlagen in de keuring meegenomen, maar niet altijd in die omvang weer
         toegepast.
    4. Voor bouwstoffen hoeft geen toepassingshoogte meer te worden berekend.
De indruk is dat lastenvermindering niet opweegt tegen de lastenverhogingen omdat de activiteiten
genoemd bij de lastenvermindering minder vaak voorkomen. Verder wordt opgemerkt dat de extra
inspanningen mbt meldingen niet zichtbaar een efficiënter toezicht en handhaving lijken op te leveren.
Sterker, het beeld is dat toezicht en handhaving zich richten op gemelde activiteiten (en dan veelal ook
nog alleen de administratieve controle van de melding, maar niet de daadwerkelijke toepassing) en dat
niet-gemelde toepassingen niet worden gecontroleerd. Het rendement van de extra inspanningen is
daarmee negatief. Vooralsnog is niet mogelijk om de toename c.q. vermindering van de
administratieve lasten betrouwbaar te kwantificeren.
Samenvattend:
Voor het bedrijfsleven zijn de administratie lasten bij het toepassen van grond en bagger conform het
Bbk duidelijk gewijzigd.
Toename (veelal structureel):
     meldingen schone grond en ontbreken mogelijkheid raammeldingen;
     erkenningen voor het samenvoegen;
     meer inspanningen voor toepassingen grond klasse Industrie;
     meer inspanningen specifieke toepassingen in diepe plassen;
     complexere regels voor toepassingen baggerspecie en grond in oppervlaktewater;
     ontbreken eenduidigheid transportdocumenten;
     noodzaak van meer voorlichting door uitvoerende bedrijven aan andere betrokkenen.
Afname (veelal projectmatig / incidenteel):
     tijdelijke opslag voorafgaand aan toepassing;
     vervallen Wvo vergunning voor toepassingen in oppervlaktewater;
     verruiming partijgrootte bij keuring.
De toename van de administratieve lasten bij het bedrijfsleven lijkt niet te worden gecompenseerd
door efficiëntere handhaving en toezicht en een gerichte aanpak van free-riders (bij bedrijven en
opdrachtgevende overheden). Kwantificeren van de veranderingen in de administratieve lasten is niet
mogelijk door onvoldoende gespecificeerde registratie.
                                                                                   81
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>    4.4.          Uitvoeringsvraagstukken
In 2009 zijn 48 uitvoeringsvraagstukken aangedragen bij Bodem+ (# 179 t/m 226). Voor de
onderverdeling naar onderwerp (Tabel 3), status van afhandeling (Tabel 4) en aard van het
uitvoeringsvraagstuk (Tabel 5) wordt verwezen naar paragraaf 2.1.5. In onderstaande Tabel 19 is een
overzicht opgenomen naar de aard van nieuw ingekomen vraagstukken over het onderwerp grond en
baggerspecie.
Tabel 19          Uitvoeringsvraagstukken Grond & Bagger naar aard
Onderwerp                                                   Categorie           Aantal uitvoeringsvraagstukken
                                                                                                      (% totaal)
Omissie of verschrijving in de regelgeving                     1                                         1 (4%)
Onduidelijkheid over interpretatie van de                      2                                       6 (24%)
regelgeving, toelichting en overgangsrecht
De aansluiting van andere regelgeving of het                   3                                       9 (36%)
uitvoeringsinstrumentarium is niet correct
Vraagstuk voor bespreking in de werkgroepen                    4                                       9 (36%)
(van belang om brede afstemming voor
oplossing te vinden)
Totaal                                                                                               25 (100%)
De uitvoeringsvraagstukken die in de werkgroep zijn besproken zijn opgenomen in Tabel 20
Tabel 20          Uitvoeringsvraagstukken behandeld in de werkgroep grond en bagger
#      Onderwerp       Probleemomschrijving                     Oplossingsrichting                  Status
                                                                                                    afhandeling
27     Mijnsteen       Het feit dat mijnsteen als Bouwstof      Na uitgebreid onderzoek is          Geadresseerd
                       wordt gezien leidt tot vragen over de    vastgesteld dat het beleid van
                       mogelijkheid van het doorzetten van      (onder randvoorwaarden)
                       het actief bodembeheer met mijnsteen     concentreren van mijnsteen in
                       zoals dat in Limburg wordt gevoerd
                                                                gebieden waar reeds grootschalig
                                                                mijnsteen in de bodem aanwezig
                                                                is past binnen de reikwijdte van
                                                                het gebiedspecifieke kader. Het
                                                                Bbk wordt zodanig aangepast dat
                                                                binnen de mijnsteengebieden het
                                                                gebiedspecifieke kader ook voor
                                                                de toepassing van mijnsteen kan
                                                                worden gebruikt.
108    Erkenning-      Hoveniers, loonwerkers en                In wijziging van de Rbk per april   Geadresseerd
       plicht bij      gemeentewerven hebben veelal             2010 wordt opbulken van partijen
       samenvoegen     geen erkenning voor BRL 9335 en          grond of baggerspecie tot 25 m3
       kleine          geven aan de kosten voor                 uitgezonderd van begrip
       partijen        certificering niet te kunnen             samenvoegen. Hiermee wordt een
                       dragen. Deze actoren hebben vaak         oplossing geboden voor de zorg
                       een regionale functie in het             tot illegaal dumpen. Het
                       opbulken van kleine partijen.            milieurisico is verder klein.
                       Toezichthouders vrezen dat kleine        Aandacht voor communicatie.
                       partijen illegaal gedumpt gaan           Door Bodem+ zijn FAQ‟s en een
                       worden                                   nieuwsbericht op de website.
135    Normering       Barium wordt in zeer veel situaties      Normering voor barium is            Afgehandeld en
                                                                                              82
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>    Barium        op land- en waterbodem in grote     tijdelijk losgelaten middels     geadresseerd
                  schaal verhoogd aangetroffen tot    aanpassing van de Rbk en
                  boven de interventiewaarden. Dit    circulaire bodemsanering per
                  belemmert hergebruik op grote       april 2009. Binnen enkele jaren
                  schaal.                             zal voor barium een nieuw
                                                      toetsingskader worden
                                                      geïntroduceerd.
139 Normering     In bepaalde gebieden worden         Interventiewaarden van drins en  Afgehandeld en
    drins en      grote problemen worden              DDT‟s zijn gewijzigd via         geadresseerd
    DDT‟s         ondervonden door de nieuwe          Circulaire bodemsanering,
                  strengere normen voor DDT,          circulaire waterbodemsanering en
                  DDD, DDE en drins uit de Rbk en     Rbk. Maximale waarden in Rbk
                  de Circulaire bodemsanering,        zijn gehandhaafd, omdat
                  waardoor eerder voldoende           gebiedsspecifiek beleid voor
                  gesaneerde of voldoende schoon      hergebruik van
                  beoordeelde locaties, nu ernstig    grond/baggerspecie een oplossing
                  verontreinigd zijn.                 kan bieden.
160 Normering     Voor de metalen antimoon, kobalt,   Aanpak in combinatie met # 135.  Afgehandeld en
168 verspreiding  die niet in de ms-paf-toets zitten, Het Rbk is gewijzigd waarbij de  geadresseerd
173 aangrenzend   zijn individuele waarden afgeleid   waarden voor deze stoffen zijn
    perceel       die in de praktijk zeer vaak        komen te vervallen (de
                  overschreden worden waardoor        interventiewaarden vormen nu de
                  baggerspecie niet verspreidbaar is. bovengrens). Daarnaast wordt de
                  Ook voor de stof                    ms-paf-toetsing over een aantal
                  pentachloorbenzeen is een           jaren aangepast waarbij de
                  probleem. Dit belemmert het         ontbrekende metalen worden
                  realiseren van de baggeropgave.     toegevoegd.
177 Normering     Toetsingsregel schone grond voor    Aanpassing Rbk, art. 4.2.2       Afgehandeld
    nikkel        nikkel pakt erg ongunstig uit voor  (toetsingsregel voor nikkel
                  primair zand (AW2000 norm = 35,     gelimiteerd tot 2 keer
                  Wonen norm = 39 mg/kg d.s.)         Achtergrondwaarden en niet meer
                  waardoor veel primair zand niet     voor maximale waarde wonen)
                  als schoon geldt.                   per april 2009
184 Definitie     Bims, flugsand en e-bodemas         Omdat Bims en flugsand uit de    Afgehandeld
    bims,         worden veel gebruikt als            bodem komen definieert de
    flugsand,     ophogingmateriaal bij               werkgroep deze als grond. E-
    e-bodemas.    industrieterreinen. Op basis van    bodemas wordt echter niet als
                  het Bbk mogen bouwstoffen           grond gezien.
                  hiervoor niet worden gebruikt.
                  Deze materialen moeten dus
                  worden gedefinieerd.
186 Uitzondering  Vervolg op # 106. Verzoek of        De werkgroep geeft aan akkoord   Afgehandeld
    zwarte grond  bedrijven vallend onder Besluit     te zijn om deze bedrijven onder
                  Melding Landbouw (vnl.              de uitzondering te laten vallen.
                  hoveniers) ook onder de tijdelijke  De periode tot 1 oktober 2009 is
                  vrijstelling tot 1 oktober 2009     nog maar kort. VROM
                  voor werkwijze van                  communiceert richting
                  kwaliteitsbepaling onder BOOM       vraagsteller.
                  mogen vallen, zoals beschreven in
                  brief van VROM aan BVOR dd 8
                  april 2008.
197 Opstellen     Veel gemeenten stellen het          Via nieuwsbrief, nieuwsbericht,  Geadresseerd
    Bodem-        opstellen van een functiekaart uit. FAQ‟s en ILB-adviseurs
    functieklasse Functiekaart is noodzakelijk voor   stimuleert Bodem+ gemeenten in
    kaart         toepassingen die buiten het         het opstellen van de kaarten.
                  overgangsrecht vallen en bij        De werkgroep verwacht dat de
                  bodemsanering. Gemeenten geven      ingezette maatregelen in de loop
                  aan dat zij het maken van de kaart  van volgend jaar hun vruchten
                                                                                   83
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>                  lastig vinden i.v.m. het ontbreken   zullen afwerpen en het probleem
                  van een duidelijke aansluiting met   vanzelf doen oplossen.
                  het bestemmingsplan en de Wro.
200 Slootmaaisel  Partijen slootmaaisel wordt als      De definitie van grond zegt niets Afgehandeld
                  gerijpte baggerspecie aangeboden     over de manier waarop een partij
                  t.b.v. toepassing / verontdieping    is voorgebracht. Afhankelijk van
                  van oude zandwinput. Partij          de hoeveelheid riet/wortelresten
                  voldoet aan normering Bbk, maar      (max. 20 %) kan het materiaal
                  niet wenselijk deze toe te passen.   alsnog grond zijn. Handhaving
                                                       moet zich richten op een
                                                       goede voortbrenging (gescheiden
                                                       ontgraven). Toepassing in bijv.
                                                       oppervlaktewater kan via de
                                                       functionaliteit en de zorgplicht
                                                       tegen worden gegaan.
206 Drins/DDT     Kan drins/DDT-problematiek in        Werkgroep kan zich vinden in het  Afgehandeld
    een diffuus   een specifieke regio gezien kan      voorstel van de gemeente mits
    probleem      worden als diffuus, waardoor in      goed zorg gedragen wordt voor
                  een bodembeheerplan en               de schone gebieden. Mits
                  bodemkwaliteitskaart verhoogde       voldoende onderzoek beschikbaar
                  LMW‟s opgenomen kunnen               kan de knip gemaakt worden
                  worden                               tussen de echte saneringsgevallen
                                                       (> T (1/2 I-waarde, volgens
                                                       voorstel gemeenten), de gebieden
                                                       die „diffuus‟ verontreinigd zijn
                                                       tussen de AW2000 en de ½ IW
                                                       en de schonere gebieden (<
                                                       AW2000). Verder aandachtspunt
                                                       om onderscheid te maken tussen
                                                       drins (oorzaak kassen, veelal
                                                       puntbron) en DDT‟s (oorzaak:
                                                       boomgaarden, meer diffuus).
208 Status        Verwarring over status RKGV          Met een FAQ en brief aan          Onder handen,
    RKGV          onder het Bbk wordt en               vergunningverleners en            voorjaar 2010
                  afvalstoffenbeleid waardoor ook      handhavers en de Vereniging
                  onder afvalstoffenwetgeving nogal    Afvalbedrijven, en de
                  eens als grond beschouwd, terwijl    nieuwsbrief aan opdrachtgevers
                  daar andere verwerkingscriteria en   (veelal gemeenten) wordt de
                  Eural-coderingen gehanteerd          status van RKGV duidelijk
                  zouden moeten worden.                gemaakt
209 Bewijsmid-    Bij meldingen schone grond en        Gezien de beperkte                Onder handen,
    delen         meldingen van hergebruik van         handhavingcapaciteit verdient het voorjaar 2010
    bij melding   bouwstoffen is het niet verplicht    de voorkeur op basis van risico-
    schone grond  om milieuhygiënische                 inventarisatie en
                  verklaringen mee te sturen.          steekproefsgewijs
                  Gemeenten willen dergelijke          bewijsmiddelen voor schone
                  informatie wel hebben en vragen      grond op te vragen, in plaats van
                  in het kader van handhaving en       dit de standaard te laten worden.
                  toezicht alsnog naar deze            Gemeenten worden hierover
                  informatie. Bij voorkeur zouden      geïnformeerd.
                  zij zien dat het meldpunt Bbk
                  hiervoor wordt ingericht.
213 Interpretatie Hoewel het begrip „op en nabij‟      Een memo hierover is in           Onder handen,
    „op en nabij‟ bij tijdelijke uitname geen noviteit ontwikkeling                      voorjaar 2010
                  is, bestaat er nog veel
                  onduidelijkheid over de
                  interpretatieruimte hierbij.
215 Indeling in   Het Bbk staat een grotere omvang     Certificerende instellingen en    Onder handen
                                                                                    84
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>    partijen       van partijen grond die moeten        bevoegde gezagen zullen een       voorjaar 2010
                   worden gekeurd toe. Aan de           brief krijgen om hen op dit
                   keuring in protocol 1001 worden      signaal en op de mogelijkheid de
                   wel strengere eisen gesteld, op      VROM-inspectie in te schakelen
                   basis van aanvullende criteria. De   te wijzen. Verder wordt het
                   indruk bestaat dat deze criteria op  onderwerp door VROM
                   grote schaal worden genegeerd,       aangekaart bij de adviesbranche
                   waardoor onrepresentatieve           en ONRI/VKB/VVMA, en het
                   bewijsmiddelen komen en              CCvD van SIKB.
                   vermenging optreedt.
217 Inspraak-       Uit de toelichting bij art. 55 Bbk  Er wordt de voorkeur aan          Onder handen,
    procedure bij  blijkt dat het vaststellen van een   gegeven dat art. 3(4) van         voorjaar 2010
    vaststellen    functiekaart als een besluit in de   toepassing wordt verklaard.
    Functie-       zin van de Awb wordt beschouwd.      Het Bbk wordt in de toekomst
    kaarten        Het is echter niet duidelijk of bij  aangepast. Voor die tijd wordt de
                   het vaststellen van de kaart art. 3  gewenste vaststellingsprocedure
                   (4) Awb van kracht is                in een FAQ uiteengezet.
                   (inspraakprocedure).
                   Dit leidt tot rechtsongelijkheid
                   voor belanghebbenden.
222 Toestsregels / Ondanks nieuwe regels toetsen        Bespreken in de werkgroep begin   Onder handen,
    normering      somparameters bij waarden            2010                              voorjaar 2010
    som PCB‟s      beneden de detectiegrens, komen
    en OCB‟s       m.n. in zandige bodems voor dat
                   als één individuele parameter licht
                   verhoogd is of een verhoogde
                   rapportagegrens t.o.v. AS3000
                   heeft dat de somparameter direct
                   in de klasse Industrie
                   geclassificeerd wordt. Dit
                   probleem doet zich met name voor
                   bij PCB's en OCB's. Hierdoor
                   worden ogenschijnlijk schone
                   partijen grond ingedeeld in de
                   klasse Industrie.
224 Nuttig en      Diverse vragen en onduidelijkheid    Notitie is in voorbereiding en    Onder handen,
    toepasbaar     over de interpretatie en reikwijdte  wordt voorgelegd aan de           voorjaar 2010
                   van artikel 35 Bbk (bijvoorbeeld     werkgroep
                   toepassingen op recreatieterreinen,
                   dempen van sloten) en in relatie
                   tot de begrippen nuttig en
                   functioneel (art. 5 Bbk).
225 Partijgrootte  I.t.t. tot eerder gemaakte afspraken Vraag wordt voorgelegd aan de     Onder handen,
    asbestonder-   in de werkgroep en IT en niet        werkgroep                         voorjaar 2010
    zoek           conform de laatste versies
                   protocollen 1001 en 1002 is de
                   partijgrootte voor asbestonderzoek
                   in de vastgestelde 1001 en 1002
                   protocollen verhoogd van 2.000
                   ton naar 10.000 ton. Het vergroten
                   van de partijgrootte sluit niet aan
                   op de NEN 5707 en doet geen
                   recht aan de representativiteit van
                   de asbestonderzoeken.
                                                                                     85
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>Uit het bovenstaande is op te maken dat de uitvoeringsvraagstukken op het gebied van grond en
baggerspecie over de volgende hoofdzaken gaan:
     - (Dreigende) stagnatie bij hergebruik van grond en baggerspecie en toename van het aantal
          gevallen van ernstige bodemverontreiniging met bestrijdingsmiddelen is door (tijdelijke)
          aanpassing van de normering of toetsingsregels van stoffen als barium, nikkel, drins, DDT‟s
          en verspreiden op aangrenzend perceel adequaat opgelost middels aanpassing van de Regeling
          bodemkwaliteit en Circulaire bodemsanering in april 2009. Momenteel doet zich nog wel een
          probleem voor rond de toetsing en normering van somparameters als PCB‟s en OCB‟s.
          Hierdoor kan het voorkomen dat partijen die ogenschijnlijk schoon is toch in de
          kwaliteitsklasse Industrie ingedeeld worden.
     - Verwarring, onduidelijkheid en dreigende afzetproblemen als gevolg van de definities voor
          grond/baggerspecie en bouwstoffen.
     4.5.           Helpdeskvragen en kennisplein
Er zijn aan de helpdesk van Bodem+ in 2009 6.656 vragen gesteld. Daarvan gingen 3.886 vragen (ca
59%) over het Besluit bodemkwaliteit. Hier volstaat een verwijzing naar paragraaf 2.1.6 voor de
figuren over de ontwikkeling van de helpdeskvragen (Figuur 5) en de onderverdeling naar onderwerp
(Figuur 6).
Het overgrote deel van de helpdeskvragen is gesteld over het onderwerp grond en baggerspecie (956
vragen). Naast vragen die in de helpdesk zijn geregistreerd onder het onderwerp „grond en
baggerspecie‟, hebben veel anders geregistreerde vragen ook te maken met dit onderwerp. Het gaat
dan om vragen die zijn geregistreerd bij de onderwerpen „definities/normstelling‟ (429 vragen),
„bewijsmiddelen‟ (400 vragen), „meldverplichtingen‟ (331 vragen), „instrumenten‟ (171 vragen),
„overgangsrecht‟ (92 vragen), „uitvoeringsvraagstukken‟ (92 vragen) en „ILB‟ (42 vragen).
Opvallend in Figuur 6 is dat binnen de subcategorie „bewijsmiddelen‟ sprake is van een toename van
het aantal vragen (+28% t.o.v. 2008). De meeste andere subcategorieën laten in meer of mindere mate
een afname zien of blijven ongeveer gelijk. De afname is het sterkt bij de subcategorieën,
„overgangsrecht‟ (-63% t.o.v. 2008) en „uitvoeringsknelpunten‟ (-54% t.o.v. 2008). De verklaring
hiervoor is dat het aantal toepassingen onder het overgangsrecht afneemt en de overgangsregels
inmiddels genoegzaam bekend en uitgekristalliseerd zijn, enkele uitzonderingen daargelaten.
Logischerwijs neemt ook het aantal vragen over concrete uitvoeringsvraagstukken af (zie hiertoe o.a.
paragraaf 4.4). Ook de subcategorie „instrumenten‟ (-47%) laat een daling zien. De verklaring
hiervoor is dat vragen over onderwerpen als de Risicotoolbox, bodemkwaliteit- en
bodemfunctiekaarten worden afgevangen door de adviseurs die gemeenten en waterschappen
ondersteunen in het kader van de Impuls Lokaal Bodembeheer.
De rubrieken met veel gestelde vragen over grond en bagger, nieuwe bodembeleid en het meldpunt
bodemkwaliteit 10, die begin 2008 waren gelanceerd zijn in 2009 verder aangevuld met nieuwe vragen
naar aanleiding van gestelde vragen. De FAQ rubriek „Grond en bagger‟ is begin 2009 omwille van de
overzichtelijkheid heringedeeld in de subrubrieken „Algemeen en definities‟, „Milieuhygiënische
verklaringen‟, „overgangsrecht‟, „tijdelijke opslag‟ en „‟toetsing- en toepassingsregels‟. Verder is een
specifieke webpagina beschikbaar gekomen met actuele informatie over het verondiepen van diepe
plassen.
10
   Veel gestelde vragen over Besluit bodemkwaliteit, www.bodemplus.nl, SenterNovem/Bodem+, rubrieken nieuw
bodembeleid, Meldpunt bodemkwaliteit, Grond en baggerspecie - Algemeen en definities, Grond en baggerspecie -
Milieuhygiënische verklaringen, Grond en baggerspecie - Overgangsrecht,
Grond en baggerspecie - Tijdelijke opslag en Grond en baggerspecie - Toetsings- en toepassingsregels
                                                                                                 86
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>Het is ondoenlijk om het hele spectrum aan vragen te vangen in een monitoringsverslag. Uit een
analyse van de helpdesk11 zijn de volgende acht hoofdthema‟s te destilleren:
1. Knelpunten rondom bodemnormen naar tevredenheid opgelost
     In de 2e helft van 2008 bereikten de helpdesk veel signalen dat een aantal bodemnormen (barium,
     nikkel, regels verspreiden over aangrenzend perceel, drins en DDT‟s) in de praktijk voor forse
     knelpunten leidden. Naar aanleiding van het voornemen op de knelpunten en lopende de
     discussies in diverse werkgroepen en NOBOWA zijn (met name in de maand maart 2009) veel
     vragen aan de helpdesk gesteld. Rond het moment dat de wijzigingen van de Regeling
     bodemkwaliteit en de Circulaire bodemsanering begin april 2009 zijn gepubliceerd in de
     Staatscourant heeft Bodem+ op haar website diverse nieuwsberichten geplaatst met heldere
     informatie over de achtergrond en inhoud van de wijzigingen. Na plaatsing van de
     nieuwsberichten over de wijzigingen en publicatie van de regeling en circulaire in de
     Staatscourant, nam het aantal vragen drastisch af. Geconcludeerd kan worden dat de grote
     knelpunten in de uitvoeringspraktijk zijn opgelost en over de oplossingen helder is
     gecommuniceerd. Nadien zijn alleen nog vragen gesteld over barium (wanneer een antropogene
     bron, waarom handhaven van normwaarden in grondwater), over de toetsingsregel voor nikkel
     (wordt niet altijd begrepen, verwijzing naar informatie op website volstaat) en over drins/DDT‟s
     (aangeven dat oplossing voor grondverzet zit in het ontwikkelen in gebiedsspecifiek beleid).
2. Verondiepen van diepe plassen
     Lopende het traject rondom de Kamervragen, onderzoek door de commissie Verheijen en
     ontwikkeling van de Handreiking diepe plassen door de werkgroep diepe plassen, is het aantal
     vragen aan de helpdesk over dit onderwerp beperkt gebleven. Deels komt dit door de actuele
     pagina op de website van Bodem+ over diepe plassen12. Deels komt dit doordat betrokkenen
     rondom de discussie elkaar zeer regelmatig in werkgroepverband tegenkomen en weten te vinden.
3. Van vergunning naar algemene regels
     Naast het verondiepen van diepe plassen, is ook tijdelijke opslag een voorbeeld waarbij de
     decentrale overheden worstelen met de overgang van vergunningplicht naar algemene regels.
     Voor tijdelijke opslag kunnen de meeste vraagstellers worden geholpen aan de hand beschikbare
     informatie in de Handreiking Bbk, HUM Bbk en de sterk uitgebreide FAQ rubriek over tijdelijke
     opslag. Nog steeds blijven vergunningverleners Wm en Wvo zorgen uitten over de nieuwe regels
     rondom tijdelijke opslag. Signalen bereiken de helpdesk dat misbruik gemaakt wordt van de
     mogelijkheden die het Besluit biedt. Nog niet voor iedereen helder is dat tijdelijke opslag ook
     gereguleerd moet zijn vanuit de Wro. Bescherming van de bodem is gewaarborgd is via de
     zorgplicht. Dat andere aspecten als veiligheid, toegankelijkheid depots, geur en geluid kunnen
     gereguleerd worden via de APV, is vanzelfsprekend op dit moment nog door weinig gemeenten
     geregeld maar ook nog niet voor iedereen bekend.
     Verder zijn veel bevoegde gezagen bezig met het actualiseren van Wm-vergunningen. Punten
     waar zij tegenaan lopen is de samenloop met bepaalde erkenningverplichtingen vanuit het Bbk
     (bijvoorbeeld BRL 9335, BRL 7500) en het omzetten van oude terminologie (bijvoorbeeld
     categorie 1 grond of klasse 4 baggerspecie) bij acceptatiecriteria. Bodem+ heeft een
     praktijkvoorbeeld van gewijzigde Wm-vergunning13 beschikbaar gesteld op de website.
4. Definities en interpretatieruimte
     Net zoals onder het Bouwstoffenbesluit worden regelmatig vragen gesteld over de reikwijdte van
     definities als grond en baggerspecie en de uitzonderingen binnen toepassingskaders als
     Grootschalige Bodemtoepassingen of tijdelijk uitplaatsen van grond en baggerspecie.
5. Toetsingsregels somparameters
11
   Memo‟s signalen helpdesk en kennisplein Bbk, www.bodemplus.nl, SenterNovem/Bodem+, 1e en 2e trimester 2009
12
   Webpagina met actuele informatie over het opvullen van diepe plassen met grond en baggerspecie op www.bodemplus.nl ,
SenterNovem/Bodem+;
www.senternovem.nl/Bodemplus/bodembeheer/Besluit_bodemkwaliteit/grond_en_bagger/zandwinputten.asp
13
   ambtshalve wijziging van een Wm-vergunning van de provincie Noord-Brabant beschikbaar gesteld op de website van
Bodem+ als praktijkvoorbeeld, zie
www.senternovem.nl/Bodemplus/bodemservice/praktijkvoorbeelden/bodembeheer/besluit_bodemkwaliteit/index.asp
                                                                                                87
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>   Met de wijziging van de Rbk in april 2009 zijn in bijlage G regels opgenomen voor het toetsen
   van gehalten beneden de detectiegrens. Hoewel deze regels in theorie de meeste problemen
   rondom het onterecht classificeren van schone grond als niet schone grond oplossen, blijven nog
   vragen en signalen over dit onderwerp binnenkomen. De meeste vragen gaan over de toetsing van
   somparameters (met name PCB‟s en OCB‟s). Bij een groot deel van de vragen blijkt dat de regels
   uit onderdeel IV van bijlage G niet altijd correct zijn verwerkt in toetsingsprogramma‟s, niet goed
   worden begrepen of niet eenduidig worden weergegeven op analysecertificaten. De roep om een
   vanuit het Rijk beschikbaar gesteld toetsingsprogramma is hoorbaar. Een andere conclusie is dat
   de regels (mede door de verwijzing naar bepalingsgrenzen uit de AS3000) erg complex zijn.
   Daarnaast resulteert een verhoogde rapportagegrens (bijvoorbeeld door matrixstoring) voor één
   parameter nogal eens tot directe indeling van een partij in bodemkwaliteitsklasse industrie.
   Hoewel dit door de wetgever een weloverwogen keuze is, wordt dit in de praktijk niet altijd
   geaccepteerd.
6. Milieuhygiënische bewijsmiddelen
   Veel vragen worden gesteld over de toepasbaarheid en geldigheid van milieuhygiënische
   bewijsmiddelen bij het toepassen van grond en baggerspecie. Voorbeelden zijn het mogen
   gebruiken van een waterbodemonderzoek (NVN 5720) of verkennend bodemonderzoek (NEN
   5740) als bewijsmiddel, geldigheid van eerder afgegeven certificaten, bodemonderzoeken en
   partijkeuringen. Bij de beantwoording van deze vragen kan over het algemeen verwezen worden
   naar relevante en duidelijke informatie op het kennisplein.
7. Meldingsverplichtingen
   Het aantal vragen over meldingsverplichtingen neemt iets af. Duidelijke schema‟s en een verder
   aangevulde FAQ-rubriek maken duidelijk wanneer en op welke wijze gemeld moet worden.
   Verwarring bestaat nogal eens bij toepassingen onder het overgangsrecht (melden op de oude
   wijze bij bevoegd gezag) en over de wijze van melden van tijdelijke opslag (volgende release van
   het meldsysteem komt een specifiek formulier voor tijdelijke opslag). Ook ontvangt de helpdesk
   signalen dat bevoegde overheden Bbk naar aanleiding van meldingen schone grond in enkele
   gevallen structureel de melders op partijniveau om aanvullende informatie vragen. De
   bodemhelpdesk probeert overheden te stimuleren om zich meer te focussen op niet gemelde
   toepassingen en niet alleen ingekomen meldingen te controleren.
8. Afstemming bodemsanering en Besluit bodemkwaliteit
   Hoewel de bodemsaneringsector inmiddels steeds meer bekend raakt met het gebruik van
   maximale waarden uit het Bbk in plaats van de bodemgebruikswaarden voor de
   terugsaneerwaarden en kwaliteitseisen voor de leeflaag, bestaat er bij sommigen weerstand tegen
   enkele regels bij BUS-saneringen. Het betreft het verplicht moeten gebruiken van een
   bodemfunctiekaart bij BUS-saneringen en niet zondermeer mogen gebruiken van een onder het
   overgangsrecht vastgestelde bodemkwaliteitskaart. Daarbij komt dat veel gemeenten afwachtend
   zijn bij het opstellen van bodemfunctieklassenkaarten. Daarnaast blijkt dat voor het toepassen van
   een leeflaag en aanvulgrond bij bodemsanering (niet zijnde een BUS-sanering) zowel de Wbb
   (saneringsbeschikking) als het Besluit bodemkwaliteit van toepassing is. Dit heeft de volgende
   consequenties:
       er geldt een dubbele meldingsplicht (zowel aanvraag voor een saneringsbeschikking als een
           melding Bbk); inmiddels is dit reeds onderkend als ongewenste dubbele meldingsplicht
           met voorgenomen aanpassing van het Bbk;
       de circulaire bodemsanering biedt het bevoegde gezag Wbb de mogelijkheid om in een
           saneringsbeschikking gemotiveerd afwijkende eisen op te nemen voor de kwaliteit van de
           leeflaag, terwijl het generieke of gebiedsspecifieke beleid van het Bbk hierop ook van
           toepassing is (en feitelijk andere eisen kan stellen);
       zowel het bevoegde gezag Wbb (provincie of grotere gemeenten) als het bevoegde gezag
           Bbk (meestal gemeenten) kunnen handhavend optreden.
                                                                                   88
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>Samenvattend kan gesteld worden dat steeds meer mensen in de sector vertrouwd raken met het
Besluit bodemkwaliteit en daarmee werken. Algemene en theoretische vragen nemen af en
specialistische, door casuïstiek ingegeven praktijkvragen komen daarvoor terug. Ondanks het ruime
overgangsrecht wordt er volop gewerkt met het Besluit bodemkwaliteit. Ook de meeste overheden
pakken de implementatie van decentraal beleid op, maar dat zijn trajecten die veelal in 2010 en 2011
tot vaststelling van beleid gaan leiden. De bodemsector waardeert de houding van het Rijk om vanuit
de praktijk aangedragen knelpunten snel en zorgvuldig op te lossen en waarderen ook de rol van de
helpdesk hierin. Aan de andere kant zorgen de snel opeenvolgende wijzigingen in Regeling
bodemkwaliteit en de elkaar frequent opvolgende aanpassingen in normdocumenten ook voor onrust
en onduidelijkheid. De sector ervaart de regels voor grond en bagger bovendien als complex en lastig
hanteerbaar om de volgende redenen:
      Er zijn veel naast elkaar beschikbare toetsingskaders beschikbaar met daarbij behorende
         verschillende normensets en toetsingsregels en uitzonderingen. Decentrale overheden kunnen
         bovendien in gebiedsspecifiek beleid eigen regels stellen. Daarnaast is relatief langdurig
         overgangsrecht beschikbaar en in gebruik, waardoor vaak bewijsmiddelen, toetsing- en
         toepassingskaders door elkaar heenlopen. Momenteel is niet altijd voldoende duidelijk en
         zichtbaar welke overheden nu gebruikmaken van overgangsrecht, generiek- of
         gebiedsspecifiek beleid, hetgeen het voor de toepassers lastig maakt.
      Men moet wennen aan de overgang van vergunningplicht naar algemene regels voor bepaalde
         toepassingskaders (verondiepen diepe plassen en tijdelijke opslag) en is daar nog niet
         voldoende op voorbereid. Er bestaan conflicterende situaties en verwarring met aanpalende
         regelgeving (Wbb, Activiteitenbesluit, Wm en Wvo)
Een deel van het probleem van de verschillende toetsingskaders is te verhelpen door ze goed te
automatiseren. Initiatieven op dat gebied worden door Bodem+ ondersteunt in het kader van het
project informatiebeheer.
     4.6.         Verondiepen diepe plassen
   De overgang van vergunningplicht en een juridisch kader ‘storten’ naar
       algemene regels en een juridisch kader ‘nuttige toepassing’ bij de
         verondieping van diepe plassen heeft plaatselijk geleid tot veel
 commotie en als gevolg daarvan stagnatie bij een aantal verondiepingen
                                        van diepe plassen
Proces - tijdlijn
Eind 2008 en begin 2009 heeft een aantal initiatieven tot herinrichting van plassen geleid tot onrust en
vragen bij bewoners en decentrale overheden. Met name de Lindervelderplas bij Lettele en de Grote
Veenderplas bij Barneveld kenden grote belangstelling in de media. In de periode tussen september
2008 en december 2009 zijn door de Tweede Kamer zes sets Kamervragen gesteld en is door
omwonenden van een aantal plassen en belangenpartijen een petitie aan minister Cramer aangeboden
die de zorgen van de omwonenden en de samenleving duidelijk onder woorden brachten. Naar
aanleiding hiervan heeft de Minister, mede namens staatssecretaris Huizinga van V&W, op 20 maart
2009 een brief aan de Tweede Kamer gezonden, waarin zij maatregelen heeft genomen, waaronder de
instelling van een „deskundigencommissie diepe plassen‟. Deze commissie, onder voorzitterschap van
dijkgraaf Verheijen, kreeg als taak om in overleg met betrokkenen zoveel mogelijk overeenstemming
te bereiken over de wetenschappelijke onderbouwing van het beleid voor de herinrichting van diepe
plassen. De Commissie Verheijen heeft op 5 juni haar advies uitgebracht aan de Minister. Op 9 juni is
                                                                                   89
</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>het advies besproken in de Tweede Kamer. De Commissie Verheijen heeft geadviseerd om voor
specifieke situaties het Besluit bodemkwaliteit aan te vullen en het proces voor het herinrichten van
plassen te verduidelijken. Het advies is door de Tweede Kamer goed ontvangen. Het advies is nader
uitgewerkt en praktisch vertaald als onderdeel het actieplan diepe plassen dat door de Rijksoverheid,
regionale overheden en bedrijfsleven in overleg met omwonenden en andere belangenpartijen is
opgepakt vanaf mei 2009. Op 20 november heeft de Minister, mede namens Staatssecretaris Huizinga,
de voortgang hiervan geschetst. Als onderdeel van het Implementatieteam Besluit Bodemkwaliteit is
een werkgroep diepe plassen en een subwerkgroep sturing diepe plassen geformeerd die een
handreiking voor het herinrichten van diepe plassen hebben opgesteld. Het concept hiervan is op 27
november onder grote belangstelling op Baggernet gepresenteerd aan overheden, marktpartijen en
bewoners. Kern van de handreiking is het geven van duidelijkheid: “Hoe gaan we in Nederlands
zorgvuldig om met grond en bagger bij herinrichten van diepe plassen ?”. De handreiking is bedoeld
voor bewoners die willen weten op welke momenten zij inspraak hebben in het afwegingsproces, voor
bevoegde gezagen die dit proces zorgvuldig willen vormgeven en voor eigenaren en initiatiefnemers
die willen weten aan welke voorwaarden moet worden voldaan bij de herinrichting van diepe plassen.
Na een informele inspraakperiode zal de handreiking begin 2010 definitief worden gemaakt en
worden verankerd in een circulaire onder het Besluit bodemkwaliteit.
Beknopte inhoudelijke analyse op hoofdlijnen
Met de introductie van het Besluit bodemkwaliteit zijn er voor de verondieping van diepe plassen
forse wijzigingen opgetreden in het beleidskader:
      Het verondiepen van diepe plassen is van het juridische instrumentarium „storten‟ en het
         daarbij behorende jargon overgebracht naar het juridische instrumentarium „nuttige
         toepassing‟ met het daarbij behorende jargon;
      De eisen aan de kwaliteit van grond en baggerspecie waarmee de verondieping wordt
         uitgevoerd zijn van locatiespecifiek via vergunningvoorschriften naar algemene regels en
         kwaliteitseisen van het Bbk overgebracht;
      De normenstelling voor land en waterbodems is met de introductie van het Besluit
         bodemkwaliteit ingrijpend gewijzigd.
In veel gevallen gaat die omslag in goed overleg met betrokkenen (op dit moment is sprak van
commotie bij 4 plassen terwijl ca. 50 plassen van de totaal ca. 500 plassen worden verondiept) maar in
een aantal gevallen is deze omslag in denken en handelen niet goed gevallen bij betrokkenen. In de
communicatie bij de introductie van het Besluit is de impact van deze koerswijziging onderschat. Om
de koerswijziging zoals hierboven alsnog goed te implementeren is naar aanleiding van de geschetste
commotie en bezwaren gestart met de ontwikkeling van de “handreiking voor het herinrichten van
diepe plassen”. In 2010 is voorzien deze handreiking te verankeren in een circulaire.
  De handreiking ‘herinrichting diepe plassen’ moet voorzien in een helder
     handelingsperspectief voor zowel omwonenden, initiatiefnemers als
                                     betrokken overheden.
De totstandkoming van de „handreiking voor het herinrichten van diepe plassen‟ heeft alleen al een
grote beweging veroorzaakt bij de betrokken provincies, waterbeheerders, gemeenten, marktpartijen
én burgers, door het besef dat het Besluit bodemkwaliteit „slechts‟ de milieuhygiënische
randvoorwaarden en kwaliteitseisen van toe te passen grond en baggerspecie levert. De combinatie
van bodem-, ruimtelijke ordening- en waterwetgeving met goede communicatie blijkt juist de sleutel
tot succesvolle initiatieven. Wat dat betreft is de totstandkoming van de handreiking een
implementatie- en bewegingsproces van grote waarde gebleken, misschien wel groter dan de
handreiking zelf. Op dit moment werkt dit proces als een vliegwiel bij regionale overheden op het
vlak van een betere regionale sturing en betere afstemming met aanbod van baggerspecie in de regio.
                                                                                  90
</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>In termen van gevolgen moeten we constateren dat bij een aantal initiatieven tot verondieping van
diepe plassen sprak is van stagnatie in de afzet van baggerspecie.
De in deze paragraaf genoemde stukken zijn te downloaden van de website van Bodem+.
     4.7.       Overige informatie
Uit de rapportage (bijlage 5) van de indicatoren over grond en bagger is nog aanvullende informatie
beschikbaar. Deze informatie wordt daar waar mogelijk nog aangevuld met informatie over de
monitoringsindicatoren die in januari 2010 wordt verzameld. Voor grond en bagger zijn aanvullend op
het voorgaande in dit hoofdstuk de volgende indicatoren van belang:
      Milieu incidenten als gevolg van toepassen grond en bagger. Er zijn Kamervragen gesteld
        over een partij grond waarop afval is aangebracht bij de N36 te Ommen. Door corrigerend
        optreden zal het afval van de partij grond worden afgehaald.
      Gestorte hoeveelheid grond en baggerspecie (nog geen cijfers over 2009 die volgen na de
        zomer van 2010, in 2008 1,2 Mton in 2007 1,3 Mton) Het storten van grond is vanwege de
        hoge stortkosten (inclusief milieuheffing) en het actieve hergebruikbeleid zeer beperkt.
                                                                                  91
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>5. Aanpak van de monitoring
De gekozen aanpak van de monitoring en behandeling van uitvoeringsvraagstukken is succesvol. Het
leidt tot gedragen oplossingen, verhoogt de samenwerking tussen overheden onderling en overheden
en het bedrijfsleven en voorkomt dat onbedoelde effecten van het Besluit bodemkwaliteit
daadwerkelijk optreden. De open structuur en communicatie en gezamenlijke aanpak leiden ook tot
meer vertrouwen van de partijen in elkaar. De implementatie van het Besluit bodemkwaliteit is wat
betreft de aanpak een voorbeeld voor veel andere beleidsdossiers.
     5.1.        Implementatieteam
De implementatie van het Besluit bodemkwaliteit wordt gevolgd door het implementatieteam. Het
implementatieteam is samengesteld uit vertegenwoordigers van VROM, V&W, LNV, VROM-
inspectie, IVW, UvW, IPO, VNG, Bodem+ en het bedrijfsleven. Het implementatieteam komt eens in
de 2 maanden bij elkaar. In 2009 is het implementatieteam aangevuld met een vertegenwoordiger
namens de kleine gemeenten. De sfeer in het implementatieteam is uitstekend. Alle leden van het team
denken mee met vraagstukken in de geest van het Besluit bodemkwaliteit en de leden verdedigen en
voeren de oplossingen van uitvoeringsvraagstukken ook uit. De consultatie van de achterban door de
leden van het implementatieteam is soms lastig. Met name bij wijzigingsvoorstellen van de regeling
bodemkwaliteit zal daar meer aandacht aan worden besteed in 2010. De terugkoppeling naar de
achterban via het verslag en nieuwsberichten wordt als een prima manier gezien om de achterban te
informeren. De Stubo heeft altijd gefungeerd als opdrachtgever van het implementatieteam. Met het
wegvallen van de Stubo heeft VROM aangegeven zorg te dragen dat het opdrachtgeverschap elders
wordt belegd. Op dit moment is in onderzoek welk gremium daarvoor het meest geschikt is.
     5.2.        Werkgroepen
Er functioneren 3 werkgroepen onder het implementatieteam. De werkgroep kwalibo, toezicht en
handhaving, de werkgroep bouwstoffen en de werkgroep grond en bagger. Onder de werkgroep grond
en bagger functioneert nog een tijdelijke werkgroep die het stoffenpakket evalueert. De werkgroepen
zijn samengesteld uit vertegenwoordigers van VROM, V&W, LNV, VROM-inspectie, IVW, UvW,
IPO, VNG, Bodem+, SIKB, NEN en het bedrijfsleven. De werkgroepen komen ad hoc bij elkaar om
uitvoeringsvraagstukken met elkaar te bespreken en van voorstellen voor oplossingen te voorzien en
om de monitoringsresultaten met elkaar te bespreken. De werkgroepen functioneren naar
tevredenheid. Alle partijen inclusief het bedrijfsleven werken zeer constructief mee aan het vinden van
oplossingen voor uitvoeringsvraagstukken. De werkgroepen hebben daarbij sterk in het vizier wat de
doelstellingen van het Besluit bodemkwaliteit zijn en zoeken oplossingen die bij die doelstellingen
passen. In het kader van het vraagstuk rondom de verondieping van diepe plassen is tijdelijk een
werkgroep „diepe plassen‟ ingesteld.
     5.3.        Brede maatschappelijke workshop
Dit verslag is verzonden aan vertegenwoordigers van verschillende partijen die geen zitting hebben in
een van de werkgroepen of het implementatieteam. Op 16 februari 2010 is voor deze personen een
workshop georganiseerd. Naast de leden van het implementatieteam zijn voor deze workshop
personen afkomstig uit de volgende organisaties uitgenodigd: advies- en veldwerkbureaus, laboratoria,
grondbanken, grondverzetbedrijven, loonwerkbedrijven, land en tuinbouwbedrijven, zand en
grindwinners, producenten van tarragrond, RIVM, natuurbeschermingsorganisaties, baggerbedrijven,
ministerie van EZ, TCB, SBK, SIKB, SBNS, LOM alsmede enkele breed georiënteerde handhavers en
beleidsmakers van decentrale overheden.
                                                                                  92
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>In bijlage 8 is een verslag van de workshop opgenomen. In algemene zin is door de aanwezigen
aangegeven dat ze de lijn beschreven in het monitoringsverslag ondersteunen. De gemaakte
opmerkingen zijn ook in bijlage 8 opgenomen.
     5.4.         Impuls Lokaal Bodembeheer
Voor inhoud van de Impuls Lokaal Bodembeheer wordt verwezen naar paragraaf 4.2. In de Impuls
Lokaal Bodembeheer nemen 40 adviseurs deel die contacten hebben met gemeenten, waterschappen
en milieudiensten. Met enige regelmaat koppelen de adviseurs hun ervaringen naar elkaar en Bodem+
terug. Deze ervaringen zijn gebruikt bij het opstellen van dit monitoringsverslag.
     5.5.         Procedure uitvoeringsvraagstukken
De procedure waarlangs uitvoeringsvraagstukken worden behandeld is als volgt.
Uitvoeringsvraagstukken worden bij voorkeur aangemeld via de bodemhelpdesk van Bodem+.
Vervolgens beoordeelt bodem+ de uitvoeringsvraagstukken en voegt daar een proceskenmerk aan toe:
a) een oplossing voor het uitvoeringsvraagstuk is gevonden
b) er is extra onderzoek naar het uitvoeringsvraagstuk nodig
c) er is overleg met VROM nodig over de aanpak
d) het uitvoeringsvraagstuk moet worden besproken in een van de werkgroepen
De lijst met uitvoeringsvraagstukken wordt met zekere regelmaat geactualiseerd en gepubliceerd op
de website van Bodem+ zodat iedereen die zich niet kan vinden in een oplossingsrichting of
proceskenmerk dat kan melden aan Bodem+. Tot op heden zijn er geen klachten over deze aanpak
geweest.
De oplossing van uitvoeringsvraagstukken ligt in de regel ofwel in het publiceren van een nadere
toelichting (in de vorm van een FAQ of document op het kennisplein) dan wel in de aanpassing van de
Regeling bodemkwaliteit. Met het implementatieteam is een spoorboekje opgesteld om te komen tot
aanpassing van de Regeling bodemkwaliteit. Deze aanpassingen zijn voorzien in april en oktober
2009. Inmiddels is voor een aantal minder urgente uitvoeringsvraagstukken gesignaleerd dat op
termijn een aanpassing van het Besluit bodemkwaliteit vereist is. Deze uitvoeringsvraagstukken zijn
geregistreerd en worden bij de eerstvolgende aanpassing van het Besluit bodemkwaliteit
meegenomen.
De proceduretijd voor een uitvoeringsvraagstuk hangt sterk af van de aard van het
uitvoeringsvraagstuk. Vraagstukken die kunnen worden geadresseerd via de publicatie van een FAQ
op de site van bodem+ zijn veelal binnen een periode van 3 maanden na indiening opgevolgd via
relevante informatie op de site van bodem+. Vraagstukken die via wijziging van de regeling
bodemkwaliteit worden opgelost hebben vanwege de periodiciteit van wijzigingen van de regeling
bodemkwaliteit een opvolgingstermijn variërend van een half jaar tot een jaar. Naar aanleiding van
een vraag uit het implementatieteam houdt Bodem+ vanaf 1-1-2009 de termijn van afhandeling van
uitvoeringsvraagstukken structureel bij.
De gekozen constructie waarin er een gesloten cirkel is van uitvoeringsvraagstuk naar oplossing
waarbij alle partijen invloed hebben op de gekozen oplossingsrichting blijkt goed te werken. Het
proces werkt relatief efficiënt (bijna 90 % uitvoeringsvraagstukken zijn geadresseerd) en de
verhoudingen tussen betrokken partijen zijn goed.
     5.6.         Inzet VROM en Bodem+
                                                                                   93
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>De implementatie van het Besluit bodemkwaliteit wordt namens VROM grotendeels door Bodem+
begeleid. De totale inzet van VROM en Bodem+ is 10 FTE . Die inzet is verdeeld over de volgende
activiteiten:
     Begeleiding implementatie VROM, inclusief deelname aan werkgroepen;
     Juridische ondersteuning aanpassing Regeling VROM;
     Directe implementatie door Bodem+;
     Aandeel Bbk uit helpdesk;
     Aandeel Bbk in accountmanagement;
     Afgifte erkenningen;
     Beheer en onderhoud centraal meldsysteem;
     Bijdrage in normstellingdiscussie.
    5.7.         Beleidsmatige monitoringsaspecten
Hier volgt een opsomming als reminder van toezeggingen die zijn gedaan bij de kamerbehandeling en
afspraken die zijn gemaakt met branches omtrent kwaliteitsverbetering etc. bij de totstandkoming van
het Besluit en de regeling. Enkele daarvan zijn opgenomen in het monitoringsplan:
     Brekerzeefzand en recyclingbrekerzand vallen in de Regeling bodemkwaliteit onder de
         noemer 'granulaten' en delen daarmee in de vrijstelling van individuele PAK's en de
         verruimingen voor minerale olie en sulfaat. Beide materialen komen uit hetzelfde breekproces
         als andere granulaten. Het stellen van andere eisen is daarom onpraktisch en zou theoretisch
         tot teveel afkeur moeten leiden. In de TVR2004 zijn de eisen voor deze materialen daarom
         verruimd. Uit de beperkte praktijkgegevens blijkt echter niet dat deze verruimde eisen nodig
         zijn. VROM heeft daarom met de BRBS afgesproken dat aanvullende praktijkgegevens
         worden geleverd, waaruit blijkt hoe de situatie ligt. Deze gegevens maken deel uit van de
         evaluatie over drie jaar;
     PAK‟s (som): De maximale waarde voor som-PAK is in overleg met de stichting Dak en
         milieu voor bitumen- en asfaltproducten voor vijf jaar verhoogd. Met de branche is
         afgesproken dat zij gedurende deze periode de PAK-gehalten in bitumenproducten monitoord;
     Polymeerbeton: Met KIWA is afgesproken dat wordt onderzocht wat de daadwerkelijke
         samenstelling is van benzeen, tolueen, ethylbenzeen en xylenen in polymeerbeton en in
         hoeverre dit in het milieu terecht kan komen. Polymeerbeton is niet waterdoorlatend, dus de
         samenstelling geeft mogelijk geen goed beeld.
Tijdens het opstellen van dit monitoringsverslag is vanuit de hoek van de provincies naar aanleiding
van de beleidsregels van de waterschappen de suggestie gedaan om in de toekomst ook fysische en
biologische kwaliteitseisen te stellen. Bij de evaluatie van het Besluit bodemkwaliteit in 2011 nemen
we die aanbeveling mee.
In het AO van 18 januari 2008 zijn de volgende toezeggingen gedaan door de minister van VROM ten
aanzien van het Besluit bodemkwaliteit:
     De minister zegt toe de kamer de handreiking Bodemkwaliteit te doen toekomen. Dat is
         uitgevoerd;
     De minister zegt toe het Besluit bodemkwaliteit wat betreft het classificeren van grond als
         afvalstof nader te onderzoeken, en de kamer hierover voor het zomerreces 2008 nader te
         informeren. Dat is gedaan. Kamerbrief is beschikbaar, kenmerk: Tweede Kamer, vergaderjaar
         2007–2008, 30 015 en 29 383, nr. 25. Over deze brief is nader gesproken tijdens een
         Algemeen Overleg Bodem op 8 oktober 2008, zie verslag daarvan met kenmerk: Tweede
         Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 015, nr. 28;
                                                                                   94
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>       De minister zegt toe de Kamer over 1 jaar te informeren hoe de oplossing met betrekking tot
        de tarragronden in de praktijk werkt. Dat is gedaan. Kamerbrief is beschikbaar, kenmerk:
        Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 383, nr. 122;
       De minister zegt toe te bezien of het mogelijk is niet alleen de bestuurders maar ook de
        gemeenteraad en provinciale staten te informeren over de handhavingresultaten en de Kamer
        hierover te informeren.
In 2009 zijn de volgende beleidsmatige monitoringsaspecten toe te voegen aan de lijst:
     Aanpassing van het Besluit bodemkwaliteit zodanig dat het gebiedspecifieke kader ook
        gebruikt kan worden voor de toepassing van mijnsteen in de gebieden waar mijnsteen reeds
        grootschalig op de bodem voorkomt;
     Vanuit de behoefte aan meer grip op ontgravinghandelingen is bij de evaluatie van het Besluit
        toegezegd te onderzoeken of het huidige instrumentarium voldoende handvatten biedt voor
        die grip op ontgravinghandelingen. Indien dat niet het geval is overwegen of aanvullend
        beleid of meldverplichtingen daarop moet worden ontwikkeld;
     Aanpassing van het Besluit bodemkwaliteit door de meldplicht voor afdekken van
        saneringslocaties af te schaffen. Dergelijke saneringsmaatregelen zijn al gemeld aan het
        bevoegde gezag Wbb;
     Afschaffen van de meldplicht voor schone grond die geen afvalstof is (met name primair
        gewonnen zand);
     Bij de evaluatie van het Besluit bodemkwaliteit overwegen of het ophogen van een
        individueel WM-vergund bedrijfsterrein met IBC-bouwstoffen wordt toegestaan;
     Bij de evaluatie van het Besluit bodemkwaliteit een onderzoek betrekken naar de
        milieubelasting van het breken en direct hergebruiken van hoogovenslakken. Indien dat geen
        milieubelasting oplevert overwegen om die activiteit vrij te stellen van de
        onderzoeksverplichtingen;
     Uitbrengen van een circulaire voor de herinrichting van diepe plassen;
     De toezicht en handhavingstaken met betrekking tot het Bbk per 1-1-2012 onderbrengen bij
        de Regionale Uitvoeringsdiensten;
     De verruimde norm voor Sulfaat blijft bestaan tot de evaluatie van het Besluit bodemkwaliteit,
        daarna heroverwegen van de normstelling Sulfaat;
     De lange termijneffecten (zowel civieltechnische als duurzaamheid) van de toepassing van
        bouwstoffen betrekken bij de evaluatie van het besluit.
Op het gebied van normstelling zijn de volgende aanbevelingen gedaan:
     Ontwikkeling toolbox verondieping diepe plassen;
     Herzien van de normstelling van Barium;
     Herzien van de normstelling van Nikkel;
     Bij verspreiden van baggerspecie op de kant, het aantal stoffen in de ms-PAF uitbreiden en
        eventueel het toetsingscriterium aanpassen;
     Nader onderzoek naar achtergrondwaarden in Nederland. Met name de
        ondervertegenwoordiging van sommige landstreken zorgt voor twijfels bij juistheid
        achtergrondwaarden;
     Bepalingsgrenzen en normstelling PCB‟s, zie uitvoeringvraagstuk 222.
                                                                                   95
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>    5.8.          Vooruitblik op de evaluatie
Inleiding
Momenteel wordt gewerkt aan het Monitoringsverslag 2009 over de Implementatie voor het Besluit
bodemkwaliteit (Bbk). Reden hiervoor is de toezegging van destijds Staatssecretaris Van Geel aan de
Twee Kamer om drie jaar na invoering van het Bbk een evaluatie van de werking hiervan naar de
Kamer te zenden.
Doel
VROM wil dat in het Monitoringsverslag alvast een „doorkijk‟ naar de beloofde evaluatie wordt
opgenomen. Een voorstel hiervoor wordt in deze paragraaf gedaan. De evaluatie zal door
VROM/Bodem+ worden opgesteld, en door het implementatieteam na instemming worden
aangeboden aan de Minister.
Aanleiding
In een nota van 4 oktober 2006 (Kamerstuk 30522, nr. 6) over een wijziging van de Wet
bodembescherming heeft de staatsecretaris van VROM toegezegd na drie jaar het Bbk te zullen
evalueren. Over de inhoud of reikwijdte van deze evaluatie heeft hij hier echter niks toegezegd. Bij
behandeling in de Tweede Kamer van de wijziging van de Wet bodembescherming die het Bbk
mogelijk maakte, is een motie aangenomen (30522, nr. 10) waarmee van de evaluatie werd geëist dat
daarin een voorstel tot nadere normering van de bevoegdheid tot subdelegatie in de AmvB wordt
gedaan.
Met andere woorden: het Besluit geeft de Minister bevoegdheid om een aantal zaken te regelen in de
Regeling bodemkwaliteit, zoals bijvoorbeeld de normstelling, de aard van milieuhygiënische
verklaringen etc. Voorheen werden veel van dit soort zaken geregeld in het Besluit, waarover de
kamer uiteraard zeggenschap heeft. Bij de behandeling van het Besluit bodemkwaliteit heeft de Kamer
haar zorgen uitgesproken over de afnemende democratische legitimatie nu de Minister de vaststelling
van de Rbk zelfstandig kan doen, en roept daarom op tot verdere evaluatie en moglijke afbakening
van deze bevoegdheid.
In de Nota van toelichting op het Bbk is wel het één-en-ander toegezegd qua inhoud van de evaluatie:
    - De effectiviteit van handhaving, in het kader van ketenhandhaving en een centraal
         toezichtsloket (p. 56-57)
En heeft Actal de volgende aspecten geadviseerd:
    - Bijzondere mate van detaillering in de regelgeving (p. 57);
    - Gebrek aan kennis bij lokale overheden (p.57).
In het Bbk zelf is de toezegging wettelijk vastgelegd in art. 82:
    - Onze Minister zendt in overeenstemming met de Ministers van Landbouw, Natuur en
         Voedselkwaliteit en van Verkeer en Waterstaat binnen drie jaar na inwerkingtreding van dit
         besluit aan de Staten-Generaal een verslag over de doeltreffendheid en de effecten van dit
         besluit in de praktijk.
Het Bbk is op 1 januari 2008 gedeeltelijk in werking getreden, en op 1 juli 2008 volledig. Dat betekent
dat uiterlijk op donderdag 30 juni 2011 de evaluatie aan de Staten-Generaal moet worden gezonden.
Formeel gezien zou over het op 1 januari 2008 in werking getreden gedeelte voor 1 januari 2011 een
evaluatie moeten worden gestuurd, maar om dubbel werk te voorkomen én een zo volledig mogelijke
evaluatie op te stellen is een (gemotiveerd) uitstel aan te bevelen.
                                                                                  96
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>Voorstel
Inhoudelijk
VROM agendeert op basis van toezeggingen in de kamerstukken alvast de volgende punten voor de
evaluatie:
    1. Hoe zou nadere normering van de bevoegdheid tot subdelegatie in het Bbk vorm kunnen
        krijgen? Kan dit een nuancering van hoofdstukken 3 en 4 Bbk inhouden? Is het gewenst de
        motie uit te voeren?
    2. Is de handhaving van het bbk effectief als het gaat om ketenhandhaving en een centraal
        toezichtsloket?
    3. Is de mate van detaillering in overeenstemming met de doelen van het Bbk?
    4. Beschikken de lokale overheden over een voldoend kennisniveau? Wat is een voldoend
        kennisniveau?
Op basis van verder reeds gedane toezeggingen worden de volgende punten geagendeerd:
    1. Is het systeem van certificatie voor bouwstoffen een geschikte manier om de doelstellingen
        van het Bbk te behalen?
    2. Hoe is de situatie met betrekking tot tarragrond?
    3. Het door Staatssecretaris Huizinga- Heringa toegezegde meenemen van de Minimum
        VerwerkingsStandaard, voor het verwijderen van zand uit zandrijke baggerspecie, bij de
        evaluatie van het Bbk. (kamerstuk 27625, nr. 127, dd. 3 december 2008)
Procedureel
VROM stelt voor de volgende overwegingen te maken bij het selecteren van aspecten van het Bbk bij
de evaluatie:
       Zijn er uitvoeringsvraagstukken die leiden tot evaluatie of aanpassing?
       Aan de hand van welke doelstellingen van het Bbk willen we verder evalueren?
       Staat de inspanning die evalueren van bepaalde onderdelen van het Besluit vergt in
        relatie tot de impact die dit heeft in de praktijk?
       Zijn er mogelijk kostenbesparingen voor de overheid te realiseren op onderdelen
        zonder de doelen van het besluit aan te passen?
       Hoe laten we internationale ontwikkelingen en EU-beleid meewegen bij de evaluatie?
       Zijn het kennis- en ervaringsniveau met bepaalde onderdelen van het Besluit al
        zodanig dat een evaluatie zinvol is?
       Er is eerder (in het Monitoringsplan) afgesproken het normenbouwhuis als geheel niet
        te evalueren, aangezien de tijdsschaal hiervoor te beperkt is.
                                                                               97
</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre>6. Conclusie en aanbevelingen
In dit hoofdstuk proberen we een antwoord op de vraag te geven of de doelstellingen van het Besluit
bodemkwaliteit, zoals genoemd in hoofdstuk 1 worden gehaald. Het Besluit bodemkwaliteit is nu
anderhalf jaar volledig in werking en er is nog steeds sprake van overgangsrecht. Het aantal
toepassingen dat onder overgangsrecht wordt uitgevoerd neemt wel af, veel werken hebben een
doorlooptijd van ongeveer een jaar en zijn dus afgerond. Ten opzichte van 2008 krijgen we al een
betere indruk over het doelbereik van het Besluit. De implementatie van het Besluit is echter nog in
volle gang, dus een echt oordeel over de mate van bereiken van de doelstellingen is pas later te geven.
Uit dit verslag valt wel op te maken dat in 2009 belangrijke vorderingen zijn gemaakt in de
implementatie:
    Het kennisniveau over het Besluit bodemkwaliteit is toegenomen. Algemene en theoretische
        vragen nemen af en specialistische, door casuïstiek ingegeven praktijkvragen komen daarvoor
        in de plaats;
    De implementatie van het hoofdstuk bouwstoffen verloopt zonder noemenswaardige
        problemen;
    De lokale beleidsvorming en samenwerking in de regio, gestimuleerd door de Impuls Lokaal
        Bodembeheer is een succes. Er is veel vertrouwen in een goede en afgewogen lokale
        beleidsvorming en implementatie. Een en ander zal veelal in 2010 en 2011 tot afronding
        komen. De verwachting is dat met de implementatie van lokaal beleid de afzetmogelijkheden
        van grond en baggerspecie worden vergroot, omdat veel samenwerkingsverbanden op
        regionale of bovengemeentelijke schaal de zelfvoorziening in- of uitwisseling van-
        grondstromen als vertrekpunt voor hun beleid hebben genomen;
    Het aantal uitvoeringsvraagstukken neemt af. Het behandelen en oplossen van
        uitvoeringsvraagstukken wordt als een uitstekend instrument ervaren om dreigende stagnaties
        voor te blijven.
Om van de implementatie van het Besluit bodemkwaliteit echt een succes te maken in 2010, doen wij
de volgende aanbevelingen:
    Het ambtelijke draagvlak bij lokale overheden te vertalen naar bestuurlijk draagvlak en naar
        daadwerkelijk toezicht en handhaving. Bestuurlijk draagvlak is essentieel om de gewenste
        professionalisering in toezicht en handhaving door te voeren. Aanbevolen wordt om in 2010 de
        discussie rondom de vorming van Regionale Uitvoeringsdiensten aan te grijpen als stimulans
        om deze noodzakelijke slag te maken;
    De lokale handhaving stevig wordt opgepakt. Het creëren van een gelijk speelveld voor alle
        toepassers, dat wil zeggen het toezicht en de handhaving structureel oppakken en optreden
        tegen geconstateerde overtredingen. Het uitblijven van een gelijk speelveld belemmert
        verdergaande implementatie;
    Lokale overheden geadviseerd wordt een handhavingstrategie op te stellen en toe te passen,
        waarbij de inzet van hun capaciteit wordt gerelateerd aan de risico‟s die aan het grondverzet in
        hun beheergebied zijn verbonden;
    Decentrale en centrale overheden wordt geadviseerd duidelijk zichtbaar invulling te geven aan
        hun voorbeeldrol als overheid waarbij dat vooral gaat om de opdrachtgevende en uitvoerende
        rol bij projecten waarbij bouwstoffen, grond en bagger vrijkomen en worden toegepast;
    Lokale overheden overgaan tot vaststellen van lokaal beleid. Dit is geadresseerd via de Impuls
        Lokaal Bodembeheer. Naar verwachting gaan van de door de ILB ondersteunde gemeenten 143
        gemeenten in 2010 en 122 gemeenten in 2011 over tot het vaststellen van lokaal beleid.
De overlegstructuren die zijn gevormd zijn wel een garantie voor blijvende attentie bij alle partijen
voor uitvoeringsvraagstukken en ongewenste ontwikkelingen.
                                                                                    98
</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre>In het onderstaande op basis van alle voorgaande informatie een indruk (nog geen oordeel daarvoor is
het Besluit nog te kort in werking) van het bereiken van de doelen van het Besluit bodemkwaliteit
1. Verantwoord hergebruik bouwstoffen, verminderen gebruik primaire materialen.
Veel producenten van bouwstoffen zijn in 2009 overgestapt van certificering Bsb naar Bbk.
Vooralsnog zijn er buiten een signaal over AVI-bodemas als ophoogmateriaal voor bedrijfsterreinen
geen grote problemen met de toepassing van bouwstoffen bekend. Dit doel lijkt bereikt te worden.
2. Meer en verantwoord hergebruik grond en bagger; verminderen gebruik primaire
     materialen.
Er is een slecht meldgedrag in sommige delen van de sector en er is ook nog sprake van
overgangsrecht. Om die reden is de ontwikkeling van het grondverzet niet hard te kwantificeren. Op
basis van alle informatie is de voorzichtige conclusie dat op dit moment de afzetmogelijkheden van
grond en baggerspecie vergelijkbaar zijn met de mogelijkheden voorafgaand aan inwerkingtreding
van het Besluit bodemkwaliteit. Uitzondering hierop wordt gevormd door de verondieping van diepe
plassen, waar op dit moment sprake is van stagnatie. De verwachting is dat de afzetmogelijkheden van
grond en baggerspecie zullen toenemen met het vaststellen van lokaal beleid wanneer dat lokale beleid
betrekking heeft op regionaal of bovengemeentelijk gebied..
3. Beschermen van de bodem.
Uit de Impuls Lokaal Bodembeheer volgt de verwachting (het is een verwachting, veel beleid moet
nog worden vastgesteld) dat veel overheden gebruik zullen maken van de generieke normen en dus
een duidelijke koppeling tussen bodemgebruik en bodemkwaliteit maken. Tevens blijkt uit de ervaring
in de ILB dat overheden voorzichtig omgegaan met de ruimte die het besluit biedt om lokale normen
te stellen. Een aantal overheden geeft zelfs een striktere invulling van stand-still op gebiedsniveau dan
het Besluit voorschrijft. De handreiking herinrichting diepe plassen voorziet in handvatten om bodem-
, grond- en oppervlaktewaterkwaliteit bij herinrichting van diepe plassen afdoende te beschermen. De
vooruitzichten zijn dus goed, of de doelstelling wordt gehaald wordt concreter als overheden overgaan
tot het vaststellen van lokaal beleid.
4. Verbeteren kwaliteit uitvoering
Kwalibo is ingevoerd en zorgt voor borging van de kwaliteit. Er is een groot besef en bij erkende
bodemintermediairs (de markt, de uitvoerders) over de kwaliboverplichtingen. Zij handelen daar in de
regel ook naar. Dat besef is in minder, maar toenemende mate aanwezig bij opdrachtgevers en
bevoegde overheden. Voor het verder verbeteren van de kwaliteit is het noodzakelijk dat de
opdrachtgevende en de toezichthoudende schakel in de keten handelen volgens kwalibo en dat de
focus wordt gericht op ongewenst gedrag met name van niet erkende bedrijven, niet meldende
opdrachtgevers en toezicht in het veld.
Er is in de bodemsector zorg over een gelijk speelveld voor alle spelers. Een afdoend toezicht en
handhaving moet zorgen voor dit gelijke speelveld. Een gelijk speelveld is een belangrijke
randvoorwaarde voor het draagvlak voor het kwalibosysteem.
5. Opheffen stagnaties
Veel samenwerkingsverbanden van gemeenten en waterschappen hebben als uitgangspunt de
zelfvoorziening in grondstromen genomen. Met dit uitgangspunt is het de verwachting dat stagnaties
in grond en baggerverzet in de regio worden opgelost met het gereedkomen van lokaal/regionaal
beleid. Op dit moment heeft de commotie rondom de herinrichting van diepe plassen bij een aantal
van die verondiepingen stagnatie in de toepassing van baggerspecie en grond tot gevolg. In 2010 moet
blijken of en hoe die stagnatie zich verder ontwikkeld. Het behandelen van uitvoeringsvraagstukken
zorgt ervoor dat dreigende stagnaties, vroegtijdig worden herkend en opgelost.
                                                                                      99
</pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 100 ======================================================================

<pre>6. Vereenvoudigen regelgeving;
De regels voor het toepassen van bouwstoffen, grond en bagger zijn bij elkaar gebracht in één Besluit,
dat maakt de regels toegankelijker. Op het gebied van bouwstoffen zijn de regels vereenvoudigd. De
regels voor het toepassen van grond en bagger zijn niet vereenvoudigd. In deze periode van
overgangsrecht waarin in sommige gevallen met de oude regels en in andere gevallen met de nieuwe
regels wordt gewerkt is het tijdelijk eerder complexer geworden.
7. Verminderen administratieve lasten
Administratieve lasten zijn afgenomen op het gebied van bouwstoffen, maar toegenomen op het
gebied van grond en bagger. Toename van de administratieve lasten is een gevolg van de extra tijd die
bedrijven investeren in het verrichten van meldingen (schone grond, digitaliseren van informatie), de
erkenningsverplichtingen van het Bbk en het creëren van draagvlak voor toepassingen (uitleg
gedifferentieerde regels, diepe plassen, imago industriegrond).
8. Verbeteren handhaving;
Het houden van toezicht en handhaving blijft de achilleshiel van het Besluit bodemkwaliteit. Er is nog
geen significante toename van het toezicht in het veld. Het volgende beeld komt uit de enquête over
toezicht en handhaving naar voren:
     Organisaties zijn redelijk goed op de hoogte van de strekking van het Besluit bodemkwaliteit ,
        het uitvoeringsinstrumentarium is minder goed bekend. We zien een toename in de
        bekendheid met de regelgeving;
     Veel organisaties zijn bezig met het maken van lokaal beleid. Met die organisatorische
        aandacht voor het Besluit bodemkwaliteit zijn er kansen om het beleid en de werkwijze op het
        gebied van bevoegd gezag, toezicht en handhaving vast te leggen en te versterken.
        Versterking op dit punt is in een groot aantal organisaties zeker ook nodig;
     Toezicht op papier in de vorm van controle op meldingen is redelijk goed geregeld;
     Toezicht in het veld en optreden tegen geconstateerde overtredingen schiet tekort vanwege
        een beperkte capaciteit. Het optreden tegen overtredingen is daarmee niet zichtbaar.
        Aanbevolen wordt om capaciteit te bundelen in samenwerkingsverbanden/milieudiensten.
Daarmee moeten we voor het tweede achtereenvolgende jaar constateren dat het niveau van toezicht
en handhaving onvoldoende is. Door het beperkte toezicht en de handhaving en het ontbreken van
focus op de kritische onderdelen (gebrek aan prioritering) wordt een ongelijk speelveld gefaciliteerd.
Verder voortbestaan van dit ongelijke speelveld zet het kwaliteitsniveau in het bodembeheer ernstig
onder druk en belemmert verdergaande implementatie van het Besluit bodemkwaliteit. Daarnaast laat
de invulling van de voorbeeldrol van bevoegde gezagen bij opdrachtverlening nog vaak te wensen
over. Op beide vlakken ligt de sleutel in handen van de bevoegde overheden.
De uitvoering van het actieplan verbetering toezicht en handhaving leidt samen met de komst van de
HUM-Bbk en de Impuls Lokaal Bodembeheer tot een groter ambtelijk besef dat het niveau van
toezicht en handhaving verbetering behoeft. Daar is ook veel draagvlak voor, getuige de grote
belangstelling voor de HUM en de regiodagen. Het actieplan wordt in het voorjaar van 2010 daarop
aangevuld. Aanbevolen wordt om de vorming van RUD‟s aan te grijpen om verbetering van toezicht
en handhaving bestuurlijk op de agenda te krijgen. Het basistakenpakket en de kwaliteitscriteria voor
de RUD‟s zijn nog niet vastgesteld. Het bundelen van kennis en capaciteit, al dan niet binnen een
RUD wordt algemeen beschouwd als een noodzakelijke ingreep om te komen tot een adequaat niveau
van toezicht en handhaving. Door actief bij te dragen aan de discussies rond de vorming van de
RUD‟s kan het implementatieteam zorg dragen voor een goede inbedding van een adequaat niveau
van toezicht en handhaving van het Besluit bodemkwaliteit bij de bevoegde overheden. Voorkomen
moet worden dat er als gevolg van de vorming van RUD‟s een handhavinggat ontstaat tot de start van
de RUD‟s begin 2012. Er zijn signalen dat op sommige plekken een dergelijk handhavinggat ontstaat.
Aanbevolen wordt om dergelijke signalen via het toezichtloket bodem te verzamelen.
                                                                                  100
</pre>

====================================================================== Einde pagina 100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 101 ======================================================================

<pre>9. Beter aansluiten bij andere beleidsthema’s en Europa
Hierover kunnen we pas iets zeggen als er enkele voorbeelden zijn van invulling van het
gebiedspecifieke kader
                                                                                101
</pre>

====================================================================== Einde pagina 101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 102 ======================================================================

<pre>Bijlage 1                Enquête toezicht en handhaving
implementatie Besluit bodemkwaliteit
In januari 2008 (toepassen grond en baggerspecie op de waterbodem) en juli 2008 (toepassen
bouwstoffen en toepassen grond en baggerspecie op de landbodem) is het Besluit bodemkwaliteit
(Bbk) in werking getreden. In oktober 2006 is het Besluit uitvoeringskwaliteit van kracht geworden
ook wel bekend als de kwaliboregelgeving. De kwaliboregelgeving is begin 2008 opgegaan in
hoofdstuk 2 van het Besluit bodemkwaliteit (Bbk).
Deze enquête wordt uitgevoerd in het kader van het monitoringsplan Implementatie van het Besluit
bodemkwaliteit (dit plan kunt u via www.bodemplus.nl downloaden). De resultaten van deze enquête
worden verwerkt in het monitoringsjaarverslag. Het monitoringsjaarverslag is belangrijke input voor
de programmering van de Rijksoverheid op het gebied van de implementatie van het Besluit
bodemkwaliteit. Uiteraard is de implementatie van het Besluit bodemkwaliteit gericht op het bereiken
van de doelstellingen van het Besluit bodemkwaliteit. Deze doelstellingen zijn opgenomen in het
hierboven genoemde monitoringsplan. Na 3 jaar zal op basis van 3 monitoringsjaarverslagen een
evaluatie van het Besluit bodemkwaliteit aan de 2e Kamer worden aangeboden.
Doelstelling van deze enquête is dan ook om een landelijk beeld te verkrijgen van de mate waarin het
Besluit bodemkwaliteit bij gemeenten en waterkwaliteitsbeheerders is geïmplementeerd in de
organisatie, waarbij een onderscheid wordt gemaakt naar de rol van gemeenten en
waterkwaliteitsbeheerder als bevoegd gezag en als toezichthouder en handhaver. Daarnaast dient de
enquête om een landelijk beeld te krijgen van de handhavingsinspanning en handhavingsresultaten op
het gebied van het Besluit bodemkwaliteit.
Deze enquête is opgesteld door de werkgroep Kwalibo en handhaving, welke in opdracht van het
implementatieteam Besluit bodemkwaliteit de monitoring op het gebied van kwalibo, toezicht en
handhaving van het Bbk verzorgt. In het implementatieteam en de werkgroep kwalibo en handhaving
hebben het Rijk (VROM, V&W, LNV), de inspectiediensten van VROM en V&W, de provincies,
gemeenten en waterschappen alsmede het bedrijfsleven zitting.
De werkgroep kwalibo en handhaving realiseert zich terdege dat gemeenten en
waterkwaliteitsbeheerders veelvuldig worden benaderd voor het invullen van een enquête. Wij hebben
om die reden zoveel mogelijk gewerkt met meerkeuze vragen, om de benodigde tijd voor het invullen
van de enquête beperkt te houden. Deze enquête bevat 39 vragen. Het invullen van deze enquête kost
u circa 15-20 minuten. Mocht u het antwoord op een of meerdere vragen niet weten, sla die vragen
dan over, maar verstuur de enquête wel.
Alle leden van de werkgroep kwalibo (dus ook uw gemeentelijke, waterschaps- of
rijkswaterstaatvertegenwoordiger) dringen er op aan om deze enquête in te vullen. Een hoge respons
is van directe invloed op de kwaliteit van de monitoring van de implementatie van het Besluit
bodemkwaliteit. Wij stellen daarom via verloting 10 boekenbonnen van 25 euro beschikbaar onder de
eerste 100 invullers van deze enquête. Daarvoor is het noodzakelijk dat u uw e-mailadres invult.
Uiteraard worden de resultaten van de enquête zodanig gepresenteerd dat ze niet herleidbaar zijn naar
een individuele gemeente of waterkwaliteitsbeheerder.
                                                                                 102
</pre>

====================================================================== Einde pagina 102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 103 ======================================================================

<pre>Enquête
Naam organisatie : ………………………
Functie :………………………………….
E-mailadres:………………………………
NB: mag ook anoniem, dan graag wel i.v.m. spreiding van respons over het land de algemene vragen
beantwoorden
Algemeen
1.     Wat is de aard van uw organisatie?
    o       Gemeente (kies hier ook voor indien u voor een milieudienst werkt)
    o       Waterschap
    o       Regionale directie RWS
2.     In welke provincie is uw organisatie gevestigd (ingeval u als waterkwaliteitsbeheerder in meer
       dan 1 provincie gevestigd bent, kruist u dan meerdere provincies aan)?
    o       Groningen
    o       Fryslân
    o       Drenthe
    o       Flevoland
    o       Noord-Holland
    o       Zuid-Holland
    o       Zeeland
    o       Noord-Brabant
    o       Limburg
    o       Overijssel
    o       Gelderland
    o       Utrecht
3.     Hoeveel inwoners heeft uw gemeente?
    o       organisatie betreft geen gemeente
    o       >200.000
    o       100.000 – 200.000
    o       50.000- 100.000
    o       20.000-50.000
    o       <20.000
Bekendheid
4.     Is de reikwijdte van het Besluit bodemkwaliteit (wat regelt het Bbk wel en niet) bekend in uw
       organisatie (voor de personen die er mee in aanraking (zouden kunnen) komen)?
     o het Bbk is volledig bekend
     o        het Bbk is op hoofdlijnen bekend
     o        het Bbk is op onderdelen bekend
     o        het Bbk is (vrijwel) niet bekend
     o        anders, nl….
                                                                                  103
</pre>

====================================================================== Einde pagina 103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 104 ======================================================================

<pre>5.   Is de kwaliboregelgeving, hoofdstuk 2 in het Besluit bodemkwaliteit bekend in uw organisatie
     (voor de personen die er mee in aanraking (zouden kunnen) komen)?
   o       kwalibo is volledig bekend
   o       kwalibo is op hoofdlijnen bekend
   o       kwalibo is op onderdelen bekend
   o       kwalibo is (vrijwel) niet bekend
   o       anders, nl…
6.   Zijn de voorwaarden voor het nuttig toepassen van (IBC) bouwstoffen, hoofdstuk 3 in het Bbk,
     bekend in uw organisatie(voor de personen die er mee in aanraking (zouden kunnen) komen)?
   o       H3 Bouwstoffen is volledig bekend
   o       H3 Bouwstoffen is op hoofdlijnen bekend
   o       H3 Bouwstoffen is op onderdelen bekend
   o       H3 Bouwstoffen is (vrijwel) niet bekend
   o       anders, nl….
                                                                              104
</pre>

====================================================================== Einde pagina 104 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 105 ======================================================================

<pre>7.   Zijn de voorwaarden voor het nuttig toepassen van grond en baggerspecie, hoofdstuk 4 in het
     Bbk, bekend in uw organisatie(voor de personen die er mee in aanraking (zouden kunnen)
     komen)?
   o       H4 Grond en bagger is volledig bekend
   o       H4 Grond en bagger is op hoofdlijnen bekend
   o       H4 Grond en bagger is op onderdelen bekend
   o       H4 Grond en bagger is (vrijwel) niet bekend
   o       anders, nl….
8.   Zijn de medewerkers in uw organisatie bekend met de 5 soorten milieuhygiënische verklaringen
     voor bouwstoffen grond en bagger (partijkeuring, fabrikant eigen verklaring, erkende
     kwaliteitsverklaring, bodemkwaliteitskaart en (water)bodemonderzoek)?
   o       ja, we kennen ze en hebben er inhoudelijke kennis van
   o       ja, we kennen ze en hebben er ten dele inhoudelijke kennis van
   o       ja, we kennen ze, maar hebben er beperkte inhoudelijke kennis van
   o       ja, we kennen ze, maar hebben er geen inhoudelijke kennis van
   o       nee, we kennen ze niet
   o       anders, nl….
                                                                               105
</pre>

====================================================================== Einde pagina 105 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 106 ======================================================================

<pre>9.    Is er in uw organisatie inhoudelijke kennis van normdocumenten die worden beheerd door
      SIKB, zoals de BRL 1000, 2000, AS3000, AP04, BRL6000, BRL 7000, BRL 7500, BRL 9335
      en de normbladen 8001 en 8002?
    o        ja, over allemaal
    o        ja, over de meeste
    o        ja, over enkele
    o        nee
Beleid
10. Is er in uw organisatie beleid vastgesteld voor de uitvoering van en de toetsing aan het Besluit
      bodemkwaliteit?
    o        ja, opgesteld en vastgesteld
    o        ja, opgesteld maar nog niet vastgesteld
    o        nee
                                                                                106
</pre>

====================================================================== Einde pagina 106 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 107 ======================================================================

<pre>11.   Is er in uw organisatie voorzien in een functionele scheiding tussen de taken van uw organisatie
      als opdrachtgever, opdrachtnemer en bevoegd gezag?
    o        ja
    o        nee
12.   Uw organisatie is bevoegd gezag in het kader van het Bbk. Is uw rol als bevoegd gezag in de
      ketenhandhaving in het beleid van uw organisatie opgenomen?
    o        ja
    o        nee
13.   Is er in uw organisatie een structuur die voorziet in actieve signalering van (illegale)
      toepassingen van grond, bagger en bouwstoffen? (is er bijvoorbeeld iemand aangewezen die
      hiervoor verantwoordelijk is)
    o        ja
    o        nee
                                                                                   107
</pre>

====================================================================== Einde pagina 107 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 108 ======================================================================

<pre>14.   Heeft uw organisatie een keuze gemaakt voor generiek of gebiedspecifiek bodembeleid?
    o       wij maken nog gebruik van overgangsrecht
            o voor het gehele gebied
            o voor een gedeelte en voor de rest geldt het generieke kader
    o       wij hebben gekozen voor gebiedspecifiek beleid
            o voor het gehele gebeid
            o voor een gedeelte van het gebied en voor de rest geldt het generieke kader
    o       wij hebben gekozen voor generiek beleid
            o met uitsluitend een functiekaart
            o met zowel een functiekaart als een bodemkwaliteitskaart
    o       anders, nl….
Uitvoering
Beoordelen meldingen
15. Beoordeelt uw organisatie alle meldingen die op grond van het Besluit bodemkwaliteit zijn
      gedaan?
    o       ja
    o       nee
                                                                                108
</pre>

====================================================================== Einde pagina 108 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 109 ======================================================================

<pre>109</pre>

====================================================================== Einde pagina 109 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 110 ======================================================================

<pre>16.   Is in de beoordeling van meldingen voorzien in een toets op ontvankelijkheid, tijdigheid en
      volledigheid?
    o        ja
    o        nee
17.   Is in de beoordeling van meldingen voorzien in een toets op functionaliteit van de toepassing?
o            ja
o            nee
18.   Is in de beoordeling van meldingen voorzien in de aanwezigheid van de juiste
      milieuhygiënische verklaring?
o            ja
o            nee
                                                                                  110
</pre>

====================================================================== Einde pagina 110 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 111 ======================================================================

<pre>19.   Is in de beoordeling van meldingen voorzien in – voor zover het de her-toepassing van
      bouwstoffen zonder eigendomsoverdracht betreft – een beoordeling of wordt voldaan aan de
      criteria daarvoor?
o            ja
o            nee
20.   Is in de beoordeling van meldingen voorzien in – voor zover het IBC-bouwstoffen betreft – een
      beoordeling of voldaan wordt aan de voorwaarden van de Regeling bodemkwaliteit?
o            ja
o            nee
21.   Is in de beoordeling van meldingen voorzien in – voor zover het grond en baggerspecie betreft
      – een beoordeling of wordt voldaan aan de eisen van het toepassingskader (generiek,
      gebiedspecifiek, grootschalige toepassing, verspreiden van baggerspecie)?
o            ja
o            nee
22.   Is in de beoordeling van meldingen voorzien in een controle op kwalibo-erkenning van de bij de
      melding betrokken bodemintermediairs, zoals monsternemers, laboratoria, etc.?
o            ja
o            nee
23.   Wordt bij de controle op de kwalibo-erkenning gebruik gemaakt van de lijsten die zijn
      gepubliceerd op de site van Bodemplus?
o            ja, bij elke melding gebeurt dat
o            ja, dat gebeurt steekproefsgewijs
o            ja, dat gebeurt af en toe
o            nee
 Toezicht en handhaving
24.   Houdt uw organisatie structureel toezicht en controle op de toepassing van bouwstoffen, grond-
      en bagger binnen uw grondgebied? Dit geldt zowel voor de meldingsplichtige als de niet
      meldingsplichtige toepassingen alsmede de illegale toepassingen.
o            ja, wij houden structureel toezicht en controle op alle toepassingen in ons gebied
o            ja, steekproefsgewijs
o            ja, als er een melding is gedaan
o            nee
                                                                                    111
</pre>

====================================================================== Einde pagina 111 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 112 ======================================================================

<pre>25.  Heeft u een register met daarin opgenomen alle toepassingen van bouwstoffen, grond en bagger
     die in uw gebied plaatsvinden?
o          ja, daarin zijn alle (niet) meldingsplichtige toepassingen opgenomen
o          ja, alle meldingen zijn geregistreerd
o          nee, we hebben een gedeeltelijke registratie
o          nee, we hebben geen register
26.  Als u overtredingen tegenkomt in de praktijk, meldt u deze dan bij het landelijk toezichtloket
     (www.VROM.nl/bodemsignaal of www.ivw.nl/bodemsignaal)?
o          ja, altijd
o          ja, als wij het ernstig genoeg vinden
o          ja, incidenteel
o          nee
Verankering
27. Heeft uw organisatie een kwaliteitsmanagementsysteem, zoals bijvoorbeeld ISO 9000?
o          ja
o          nee
                                                                                112
</pre>

====================================================================== Einde pagina 112 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 113 ======================================================================

<pre>28.   Heeft uw organisatie de beoordeling van meldingen en het houden van toezicht en handhaving
      in het kader van het Bbk opgenomen in het eigen kwaliteitssysteem, bijvoorbeeld in
      werkinstructies/checklisten?
    o      ja,
            o het behandelen van meldingen is opgenomen
            o het houden van toezicht en handhaving is opgenomen
    o      nee
29.   Wordt de beoordeling van meldingen en het houden van toezicht en handhaving geregistreerd
      (in een systeem of dossier)?
    o      ja,
            o het behandelen van meldingen wordt geregistreerd
            o het houden van toezicht en handhaving wordt geregistreerd
    o      nee
                                                                               113
</pre>

====================================================================== Einde pagina 113 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 114 ======================================================================

<pre>30.   Worden de resultaten van de beoordeling van meldingen en het houden van toezicht en
      handhaving jaarlijks gerapporteerd en teruggekoppeld aan de het college van B&W of het
      dagelijks bestuur van het waterschap of de regionale directie van Rijkswaterstaat?
    o      ja, zowel gerapporteerd als teruggekoppeld
    o      ja, wel gerapporteerd, niet teruggekoppeld
    o      nee
Middelen
31. Hoeveel personen (uitgedrukt in Fte) zijn binnen uw organisatie daadwerkelijk bezig met de
      taken op het gebied van het Besluit bodemkwaliteit inclusief de kwaliboregelgeving uit
      hoofdstuk 2 van het Besluit bodemkwaliteit?
    o      > 5 Fte
    o      3 - 5 Fte
    o      1 - 2 Fte
    o      0,5-1 Fte
    o      0,1-0,5 Fte
    o      geen
                                                                                 114
</pre>

====================================================================== Einde pagina 114 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 115 ======================================================================

<pre>32.   Hoe groot is daadwerkelijk uw handhavingsbudget voor het Besluit bodemkwaliteit (voor o.a.
      verificatie, onderzoek, controle, monsters, excl. personeelskosten)?
    o      > 200.000 euro
    o      100.000 – 200.000 euro
    o      50.000 – 100.000 euro
    o      20.000 – 50.000 euro
    o      10.000 – 20.000 euro
    o      < 10.000 euro
Resultaten
33.   Als werkzaamheden worden uitgevoerd door een niet erkend bedrijf legt uw organisatie de
      werkzaamheden dan (al dan niet in samenwerking met de VROM-inspectie of de IVW) stil?
    o      ja, altijd
    o      ja, soms
    o      nee
                                                                             115
</pre>

====================================================================== Einde pagina 115 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 116 ======================================================================

<pre>34.   Hoeveel georganiseerde handhavingsacties/optredens hebben er in 2009 (of als die gegevens
      nog niet beschikbaar zijn in 2008) op het gebied van toepassing van grond, bagger en
      bouwstoffen alsmede kwalibo plaats gevonden?
    o      > 15
    o      5 - 15
    o      1-5
    o      geen
    o      niet bekend
35.   Hoeveel waarschuwingsbrieven zijn er op het gebied van toepassing van grond, bagger en
      bouwstoffen alsmede kwalibo in 2009 (of als die gegevens nog niet beschikbaar zijn in 2008)
      gestuurd?
                                                                                116
</pre>

====================================================================== Einde pagina 116 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 117 ======================================================================

<pre>    o      > 15
    o      5 - 15
    o      1-5
    o      geen
    o      niet bekend
36.   Hoeveel (aankondigingen) dwangsommen zijn er op het gebied van toepassing van grond,
      bagger en bouwstoffen alsmede kwalibo in 2009 (of als die gegevens nog niet beschikbaar zijn
      in 2008) gestuurd?
    o      > 15
    o      5 - 15
    o      1-5
    o      geen
    o      niet bekend
37.   Hoeveel definitieve dwangsommen zijn er op het gebied van toepassing van grond, bagger en
      bouwstoffen alsmede kwalibo jaarlijks in 2009 (of als die gegevens nog niet beschikbaar zijn in
      2008) gestuurd?
    o      > 15
    o      5 - 15
    o      1-5
    o      geen
    o      niet bekend
38.   Hoeveel bestuursdwang (stillegging) is er op het gebied van toepassing van grond, bagger en
      bouwstoffen alsmede kwalibo in 2009 (of als die gegevens nog niet beschikbaar zijn in 2008)
      uitgeoefend?
    o      > 15
    o      5 - 15
    o      1-5
    o      geen
    o      niet bekend
39.   Hoeveel strafrechtelijke optredens zijn er op het gebied van toepassing van grond, bagger en
      bouwstoffen alsmede kwalibo in 2009 (of als die gegevens nog niet beschikbaar zijn in 2008)
      uitgevoerd?
    o      > 15
    o      5 - 15
    o      1-5
    o      geen
    o      niet bekend
Wij willen u bedanken voor het invullen van deze enquête. De resultaten zullen jaarlijks ingebracht
worden in de monitoring van het Bbk. U treft de resultaten van deze enquête en de
monitoringsrapportage in april 2010 aan op het kennisplein van de website www.bodemplus.nl.
                                                                                 117
</pre>

====================================================================== Einde pagina 117 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 118 ======================================================================

<pre>Bijlage 2               FAQ’s Kwalibo
  1. Wat is de relatie tussen Kwalibo en het Besluit bodemkwaliteit?
  2. Hoe kan ik controleren of een bodemintermediair voor een bepaalde werkzaamheid of
      kwaliteitsverklaring erkend is?
  3. Het certificaat staat niet op de publicatielijst met erkende kwaliteitsverklaringen. Wat betekent
      dat?
  4. Kan een bodemintermediair nog worden gecertificeerd voor een werkzaamheid die al
      verplicht onder erkenning moet worden uitgevoerd?
  5. Mag een bodemintermediair die erkenning heeft aangevraagd, maar nog niet in de lijst van
      Bodem+ vermeld staat, wel werkzaamheden uitvoeren die onder de erkenningsplicht vallen?
  6. Moet de overheid ook worden gecertificeerd en erkend?
  7. Moet een vloeistofdichte vloer aangelegd worden door een gecertificeerde en erkende
      bodemintermediair?
  8. Moet een bodemonderzoek in het kader van een aanvraag om een bouwvergunning door een
      erkende bodemintermediair worden uitgevoerd?
  9. Moet het rapporteren van een bodemonderzoek ook door een erkende bodemintermediair
      worden uitgevoerd?
  10. Moet ons bedrijf ook erkend zijn hoewel we maar sporadisch een bodemsanering uitvoeren?
      Waar moeten we dan aan voldoen en hoe kunnen we daarvoor een erkenning verkrijgen?
  11. Dienen de milieukundige begeleiding en de uitvoering van de sanering van een
      bodemsanering altijd te worden uitgevoerd door voor de BRL SIKB 6000 (milieukundige
      begeleiding van bodemsanering) en BRL SIKB 7000 (uitvoering van bodemsanering) erkende
      bodemintermediairs?
  12. Moet het aanbrengen van een isolatielaag (leeflaag of verharding) als saneringsmaatregel ook
      worden uitgevoerd door een voor de BRL SIKB 7000 erkend bodemintermediair?
  13. Wanneer moet de milieukundig begeleider tijdens een sanering aanwezig zijn?
  14. Mogen werkzaamheden worden uitbesteed?
  15. Mag de uitvoering van een bodemsanering worden uitbesteed?
  16. Mogen voor werkzaamheden mensen en materieel worden ingehuurd?
  17. Moet de analyse van asbest bij een milieuhygiënisch bodemonderzoek ook worden uitgevoerd
      door een erkend laboratorium?
  18. Moet in de rapportage worden vastgelegd welke medewerkers de werkzaamheden hebben
      uitgevoerd?
  19. Moet een handhaver die vanuit zijn functie een grondmonster neemt ook gecertificeerd en
      erkend zijn?
  20. Zijn toezichthouders van gemeenten en provincies bevoegd om toezicht te houden op
      verplichtingen die bij of krachtens hoofdstuk 2 van het Besluit bodemkwaliteit (Bbk) zijn
      gesteld en zijn de toezichthouders bevoegd om inlichtingen te vorderen omtrent personen en
      bedrijven die een bodemsanering uitvoeren?
  21. Moet je erkend zijn voor de bemonstering en analyse van waterbodems ?
  22. Is voor de uitvoering van een (onderhouds)baggerwerk een erkenning noodzakelijk?
  23. In de protocollen 6003 en 7003 wordt gesproken dat bij een „droge waterbodem‟ gewerkt
      moet worden conform de protocollen 6001 en 7001. Wat wordt verstaan onder een „droge
      waterbodem”?
  24. Aan welke voorwaarden moet voldaan worden bij ontwateren of bewerken van baggerspecie ?
  25. Moet ik in geval van samenvoegen van partijen grond en baggerspecie kwalibo-erkend zijn
      voor BRL9335?
  26. Is het altijd verboden om werkzaamheden uit te voeren in strijd met het daarvoor geldende
      normdocument?
  27. Kunnen aannemer en milieukundig begeleider van een bodemsanering afkomstig zijn van
      dezelfde organisatie (dus geen functiescheiding)?
                                                                                  118
</pre>

====================================================================== Einde pagina 118 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 119 ======================================================================

<pre>28. Moeten transporteurs/vervoerders van (verontreinigde) grond ook zijn gecertificeerd en
    erkend?
29. Moet een evaluatieverslag na uitvoering van een sanering opgemaakt worden door een erkend
    bedrijf? Zo ja, welke bepalingen overtreedt de opsteller van het rapport die niet erkend is?
30. Wat moet het bevoegd gezag doen als de milieukundige begeleiding van een bodemsanering
    (inclusief het opstellen van het evaluatieverslag) is uitgevoerd door een niet erkende
    bodemintermediair, maar het bevoegd gezag de indruk heeft dat het inhoudelijk wel klopt?
                                                                               119
</pre>

====================================================================== Einde pagina 119 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 120 ======================================================================

<pre>Bijlage 3              FAQ’s Bouwstoffen
  1. Wat zijn bouwstoffen?
  2. Wanneer krijg ik precies te maken met de regels voor bouwstoffen in het Besluit
      bodemkwaliteit?
  3. Wat regelt het Besluit bodemkwaliteit allemaal op het gebied van bouwstoffen?
  4. Wat verandert er ten opzichte van het Bouwstoffenbesluit?
  5. Welke categorieën bouwstoffen kent het Besluit bodemkwaliteit?
  6. Welke eisen stelt het Besluit bodemkwaliteit aan de kwaliteit van bouwstoffen?
  7. Zijn er ook uitzonderingen op de verplichte kwaliteitsbepaling?
  8. Welke parameters moeten worden onderzocht in bouwstoffen?
  9. Wat wordt bedoeld met "het opnieuw toepassen van niet teerhoudend asfalt of asfaltbeton in
      wegverhardingen"?
  10. Onder welke voorwaarden mogen bouwstoffen worden toegepast?
  11. In het Bsb was het mogelijk om bouwstoffen binnen bepaalde kaders zonder onderzoek weer
      opnieuw toe te passen; de zogenaamde 'op of nabij' regeling. Kent het Besluit bodemkwaliteit
      een soortgelijke regeling?
  12. Welke bewijsmiddelen (milieuhygiënische verklaringen) zijn er om de kwaliteit van een
      bouwstof aan te tonen?
  13. Wanneer moet ik bouwstoffen melden?
  14. Wat zijn de overgangsregels voor bouwstoffen?
  15. Geldt het overgangsrecht voor werken nu voor individuele partijen of een geheel werk?
  16. Blijft het overgangsrecht voor werken ook geldig nadat gebruik is gemaakt van de
      toepassingsregels van het Besluit bodemkwaliteit in datzelfde werk?
  17. Valt de toepassing van instrooirubber op kunstgrasvelden onder het Besluit bodemkwaliteit?
  18. Wat betekent het als rubbergranulaat onder het Besluit bodemkwaliteit valt?
  19. Mag rubbergranulaat toegepast worden zonder een milieuhygiënische verklaring?
  20. Wat zijn de milieu- en gezondheidsrisico‟s van rubbergranulaat van gemalen autobanden?
  21. Voldoet het toepassen van rubbergranulaat aan de zorgplicht?
                                                                              120
</pre>

====================================================================== Einde pagina 120 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 121 ======================================================================

<pre>Bijlage 4                FAQ’s Grond en bagger
Hieronder vindt u veelgestelde vragen over het onderdeel grond & baggerspecie - Algemeen en
definities.
    1. Wat is de definitie voor grond? En wat is de definitie voor baggerspecie?
    2. Wanneer krijg ik te maken met de regels voor grond en baggerspecie in het Besluit
         bodemkwaliteit?
    3. Wat regelt het Besluit bodemkwaliteit allemaal op het gebied van grond en baggerspecie?
    4. Wat verandert er ten opzichte van de regelgeving voor inwerkingtreding van het Besluit
         bodemkwaliteit?
    5. Wat is het verschil tussen generiek en gebiedsspecifiek beleid?
    6. Hoe verandert de klassenindeling voor grond en baggerspecie?
    7. Wat is een functiekaart? Door wie wordt deze vastgesteld en volgens welke procedure?
    8. Waarom is de functiekaart verplicht? En wat zijn de consequenties bij het ontbreken van een
         functiekaart?
    9. Waarvoor wordt de bodemfunctiekaart nog meer gebruikt?
    10. Hoe weet ik of ik het beste gebiedsspecifiek of generiek beleid kan maken?
    11. Onder welke regelgeving vallen composten met minder dan 10% organisch stof?
    12. Welke regels gelden er tussen 1 juli 2008 en 1 oktober 2009 voor composten met minder dan
         10% d.s. organische stof?
    13. Wat moet ik doen om afgestemd bodembeleid te krijgen voor het opstellen van een
         bodembeheernota voor een eigen terrein dat gemeenteoverschrijdend is (bijvoorbeeld een
         grote Wm-inrichting of een natuurgebied)?
    14. Valt het egaliseren van een waterbodem onder het Besluit bodemkwaliteit?
    15. Mogen verschillende partijen grond of baggerspecie worden samengevoegd?
Hieronder vindt u veelgestelde vragen over het onderdeel grond & baggerspecie - Milieuhygiënische
verklaringen.
    1. Welke bewijsmiddelen (milieuhygiënische verklaringen) zijn er om de kwaliteit van grond en
         baggerspecie aan te tonen?
    2. Mag ik de bodemkwaliteitskaart (conform de Vrijstellingsregeling grondverzet of Besluit
         bodemkwaliteit) gebruiken als bewijsmiddel voor toepassen in Bouwstoffenbesluit-werken en
         grootschalige toepassingen?
    3. Is het mogelijk om binnen een gemeente deels gebruik te maken van de bestaande
         bodemkwaliteitskaart en voor een deel gebruik te maken van de mogelijkheden van het
         nieuwe Besluit bodemkwaliteit?
Hieronder vindt u veelgestelde vragen over het onderdeel grond & baggerspecie - Overgangsrecht.
    1. Als een gemeente voorlopig de bestaande bodemkwaliteitskaart (conform de
         Vrijstellingsregeling) blijft hanteren, zijn de overige toepassingsregels van het Besluit
         bodemkwaliteit dan niet van toepassing?
    2. Welke regels gelden voor toepassing van grond en bagger van buiten een gemeente die op
         basis van het overgangsrecht voorlopig nog gebruik maak van een bodemkwaliteitskaart op
         basis van de Vrijstellingsregeling grondverzet?
    3. Geldt het overgangsrecht voor werken nu voor individuele partijen of een geheel werk?
    4. Blijft het overgangsrecht voor werken ook geldig nadat gebruik is gemaakt van de
         toepassingsregels van het Besluit bodemkwaliteit in datzelfde werk?
    5. In het verleden is een geluidswal in het kader van het Bouwstoffenbesluit aangelegd. Dit werk
         was afgerond, maar nu willen we een uitbreiding doen. Kan de uitbreiding plaatsvinden als
         grootschalige toepassing?
                                                                                     121
</pre>

====================================================================== Einde pagina 121 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 122 ======================================================================

<pre>    6. Ik heb een partij grond onderzocht op het nieuwe stoffenpakket en wil deze gaan toepassen in
        een gemeente die nog gebruik maakt van een bodemkwaliteitskaart in kader van de
        Vrijstellingsregeling grondverzet. Waaraan toets ik de nieuwe stoffen?
    7. Welke eisen gelden voor partijen grond of baggerspecie die worden toegepast in een werk
        onder het overgangsrecht van het Besluit bodemkwaliteit?
Hieronder vindt u veelgestelde vragen over het onderdeel grond & baggerspecie - Tijdelijke opslag.
    1. Onder welke voorwaarden mag grond en baggerspecie worden opgeslagen?
    2. Wat verandert er rondom de tijdelijke opslag van grond en baggerspecie buiten inrichtingen?
    3. Valt opslag van grond en baggerspecie die wordt afgevoerd naar een verwerker onder het
        Besluit bodemkwaliteit?
    4. Hoe lang mag grond of baggerspecie in opslag worden genomen?
    5. Wat is de relatie tussen het nuttig toepassen en tijdelijke opslag voorafgaand aan nuttige
        toepassing van grond en baggerspecie volgens het Besluit bodemkwaliteit met de
        milieuvergunning of algemene regels die de milieuvergunning vervangen (het
        Activiteitenbesluit of het Besluit landbouw)?
    6. Hoe toets ik partijen grond of baggerspecie die tijdelijk worden opgeslagen in het kader van
        artikel 35 h of i van het Besluit bodemkwaliteit in gebieden die op basis van het
        overgangsrecht nog gebruik maken van een bodemkwaliteitskaart op basis van de
        Vrijstellingsregeling grondverzet?
    7. Geldt voor de opslag van grond en baggerspecie ook een maximum van 20 gewichtsprocenten
        bodemvreemd materiaal?
    8. Gelden er in of naast het Besluit bodemkwaliteit nog andere voorwaarden, bijvoorbeeld voor
        geluidshinder, voor de opslag van grond en bagger?
    9. Welke regels gelden voor tijdelijke opslag en/of het toepassen van grond of baggerspecie op
        een verhardingslaag of bouwstof?
Hieronder vindt u veelgestelde vragen over het onderdeel grond & baggerspecie - Toetsings- en
toepassingsregels.
    1. Wat zijn nuttige en functionele toepassingen van grond en baggerspecie?
    2. Hoe weet u welk beleid (overgangsrecht, generiek of gebiedsspecifiek) sinds 1 juli 2008 in
        een bepaalde gemeente geldt?
    3. Waarmee moet rekening worden gehouden bij toetsing van toepassing van grond in
        oppervlaktewater en vice versa?
    4. Wat is de reikwijdte van het verspreiden van baggerspecie?
    5. Valt het egaliseren van een waterbodem onder het Besluit bodemkwaliteit?
    6. Waaraan moet de kwaliteit van de leeflaag voldoen van een grootschalige toepassing ?
    7. Hoe om te gaan met situaties waarin sprake is van heterogeniteit, bijvoorbeeld in geval van
        een bodemonderzoek? Hoe bepaal ik dan de gemiddelde kwaliteit?
    8. Hoe dient in het generieke toetsingskader getoetst te worden indien voor de ontvangende
        bodem de maximale waarde industrie en/of de interventiewaarde wordt overschreden?
                                                                                  122
</pre>

====================================================================== Einde pagina 122 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 123 ======================================================================

<pre>Bijlage 5                Indicatoren monitoring
Onderstaande beschrijvingen zijn overgenomen uit de rapportage van de nulmeting14. Voor 2009 is in
de tekst – voorzover beschikbaar – in rood aangegeven wat de aanvullingen zijn.
   1.         Milieu-incidenten a.g.v. toepassen bouwstoffen, grond en bagger binnen Bbk
      Bron: media algemeen, Milieu-inspectie
In de jaren 80 van de vorige eeuw zijn een aantal bodemmilieu-incidenten aanleiding geweest voor
nieuwe bodembeschermende wetgeving waaronder het Bsb. Voorbeelden van deze incidenten zijn
bodemverontreinigingen in Lekkerkerk, het dempen van sloten met chemisch afval, het gebruik van
verontreinigde baggerspecie, bodemverontreinigingen met cadmiumhoudende baggerspecie in
Groningen en het gebruik van arseenhoudende baksteen in Nijmegen. Nog steeds heeft Nederland te
maken met problemen uit het verleden toen er geen/nauwelijks milieu-eisen gesteld werden aan
bouwstoffen bijv. wegen met asbeststof/Jarosietverhardingen of het gebruik van teer in asfalt.
In deze indicator moet zichtbaar worden welke nieuwe toepassingen op de bodem achteraf risico
blijken op te leveren voor mens en dier. Elke provincie/regionale milieu-inspectie wordt gevraagd het
aantal nieuwe toepassingen te melden die aantoonbaar risico (extreme normoverschrijding) hebben
opgeleverd, waardoor werk stilgelegd of materiaal verwijderd is, etc.
Meegenomen kunnen worden het aantal meldingen van verontreinigingen bij het Toezichtloket (is ook
een aparte indicator), meldingen bij misdaad anoniem, publiciteit in de (plaatselijke) media of
actualiteitenrubrieken of resultaten van handhaving (extreme normoverschrijdingen).
Bevindingen:
In de nulmeting is geen bron gevonden waar systematisch alle incidenten met toepassen van
bouwstoffen, grond en bagger worden bijgehouden. Mogelijk kan in de toekomst per provincie
informatie beschikbaar komen.
In tegenstelling tot de jaren tachtig van de twintigste eeuw, is de indruk dat het aantal nieuwe
echte milieu-incidenten zeer beperkt is. De afgelopen jaren zijn er wel problemen geweest bij het
toepassen van staalslakken in dikke pakketten in stilstaand water, problemen met
zuurstofvermindering bij toepassing van organische afvalstoffen in water en ook enkele
incidenten met asbesthoudende granulaten. Het sinds de jaren tachtig aangescherpte
overheidsbeleid uitmondend o.a. in het Bsb en Bbk heeft op basis van beschikbare data over
incidenten haar doel bereikt.
Slechts weinig nieuwe milieu-incidenten.
In ieder geval is melding gemaakt van incident in Ommen, N36
14
   Nulmeting Besluit bodemkwaliteit (Bbk), nulmeting 2007 t.a.v. relevante indicatoren, concept-eindrapport,
Van Ruiten en Schreurs, december 2008
                                                                                        123
</pre>

====================================================================== Einde pagina 123 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 124 ======================================================================

<pre>  2.          Meldingen milieuproblemen bij toezichtloket in relatie tot Bbk
     Bron: Toezichtloket
VROM-inspecties hebben gezamenlijk een digitaal toezichtloket geopend om hun taken voor Kwalibo
beter te kunnen uitoefenen. Bij dit loket kunnen andere overheden, intermediairs en derden melding
maken van vastgestelde overtredingen. De meldingen zijn niet anoniem. Anonieme meldingen gaan
via "misdaad anoniem". In 2008 zijn tot 12 december bij het toezichtloket 292 signalen ingediend,
waarvan 33 voor TVW (oppervlaktewater). Er is voor 2008 nog geen uitsplitsing naar onderwerp
beschikbaar.
Door VROM-inspecties wordt begin 2009 een overzicht gemaakt van aantal en aard van de signalen
ontvangen door het loket.
Ca. 300 meldingen in 2008. 377 meldingen in 2009.
  3.          Gestorte hoeveelheid bouwstoffen
     Bron: Werkgroep Afvalregistratie; Afavlverwerking in Nederland 2008
Om een beeld te krijgen van de mate van hergebruik is de gestorte hoeveelheid belangrijk. Voor
baggerspecie was de jaarlijkse enquête van de Unie van Waterschappen belangrijk. Deze wordt echter
niet gecontinueerd. Bij het verwerken van de cijfers over baggerspecie moet rekening gehouden
worden dat het ontdiepen van putten niet gezien wordt als storten. Voor secundaire grondstoffen
wordt aangenomen dat als het Bbk zou leiden tot meer storten, de aanbieders van secundaire
grondstoffen dit zelf zullen aangeven (piepfunctie).
De belangrijkste bron voor gestorte hoeveelheden is de Vereniging van Afvalverwerkers en de
jaarlijkse rapportage van de Werkgroep Registratie Afvalstoffen. Soms is er enige onduidelijkheid
over secundaire grondstoffen die functioneel in een deponie worden toegepast, bijv. steunwallen,
tijdelijke wegen, etc.
Tabel: Overzicht gestorte inerte materialen in mln ton
                                2005       2006        2007         2008
  Bouw- en sloopafval           0,5        0,4         0,3          0,3
  4.          Stagnatie afzet secundaire bulkgrondstoffen
     Bron: Platform Bodemkwaliteit
Vooralsnog is ervan uitgegaan dat niet zoals in het verleden jaarlijks alle bulk secundaire grondstoffen
worden gemonitoord ten aanzien van Productie, Afzet en Voorraadmutatie. Wel kunnen branches van
secundairegrondstoffenproducenten jaarlijks melden of door het Bbk er afzetstagnaties zijn ontstaan
die leiden tot extra voorraadvorming. Ook hier is sprake van een piepfunctie. Op dit moment is het
hergebruikpercentage zeer hoog (meer dan 95%). Jaarlijks zal samen met de belangrijkste branches
een inschatting gemaakt worden of dit percentage verandert.
Het percentage is afhankelijk van welke secundaire grondstoffen worden meegenomen in het
overzicht. Voorgesteld wordt dat het percentage niet-hergebruik (dat kan zijn storten of
voorraadvorming) wordt genomen van de branches die aangeven problemen te hebben met het Bbk.
Bij het indexcijfer zal rekening gehouden worden met de voorraadvorming door normale
marktwerking.
                                                                                    124
</pre>

====================================================================== Einde pagina 124 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 125 ======================================================================

<pre>  Mede door hoge storttarieven en actief hergebruiksbeleid in Nederland wordt er nauwelijks
  gestort. (zie tabel indicator 3: BSA ca. 0,3 mln ton in 2007). Grond en Bagger: In 2009 heeft
  zich alleen stagnatie voorgedaan bij de afzet van grond en bagger voor
  toepassing in diepe plassen. Bij de BOG / SGUG is niet bekend of de betreffende partijen
  grond en
  bagger elders zijn toegepast en om welke hoeveelheden het gaat.
  Voor zover bekend zijn in 2009 geen partijen grond en baggerspecie die voldoen aan de de
  eisen van het Bbk gestort op stortplaatsen
  5.          IBC-werken bouwstoffen
     Bron: De informatie over IBC werken komt bij Bodem+ beschikbaar via de meldingen
Bouwstoffen van catg.N2 of de bijzonder categorie (BC) en grond van de kwaliteit catg.2 waren
binnen het kader van het Bouwstoffenbesluit toepasbaar in IBC-werken. Onder het Bbk is de IBC-
toepassing beperkt tot de “catg. N2” bouwstoffen. De BC vervalt en toepassing van grond of bagger in
IBC-werken is niet meer toegestaan. Ook zijn IBC-werken in oppervlaktewater niet meer toegestaan.
De N2-bouwstof is binnen het Bsb-kader een categorie gebaseerd op de immissie, daarbij wordt
rekening gehouden met de toepassingshoogte. Onder het Bbk-kader spreekt men van een IBC-
bouwstof waarvan het uitloogniveau gebaseerd is op de emissie, zonder rekening te houden met
toepassingshoogte. De N2 bouwstof is dus niet 1 op 1 vergelijkbaar met de IBC-bouwstof. Voor de
monitoring van het Bbk zijn het aantal en de omvang van IBC-werken van belang. Het aantal IBC-
werken voor N2-bouwstoffen wordt anno 2007 geschat op enkele tientallen. Het betreft onder andere
het toepassen van AVI-bodemassen, deel van immobilisaten, verontreinigde grond en E-vliegas.
             a. Meldingen
        Bron: Meldpunt Bodemplus
Het aantal meldingen van IBC werken/bouwstoffen geeft aan hoeveel werken waar en met welke
bouwstof worden gerealiseerd.
In 2008 zijn via het centrale meldsysteem in totaal 22 partijen IBC-bouwstoffen met een totale
omvang van ruim 1,1 mln ton aan meldingen ontvangen. In 2009 zijn via het centrale meldsysteem in
totaal 39 partijen IBC-bouwstoffen met een totale omvang van ruim 1,3 mln ton aan meldingen
ontvangen
Meldingen IBC-werken onder het Bbk 2008: totaal 22 meldingen, waarvan 11 bodemas, 2
waterbouwstenen voor GWW, 2 immobilisaat. 4 zand en 3 overige. Meldingen IBC-werken
onder het bbk 2009: totaal 39 meldingen, waarvan 18 bodemas, 8 immobilisaat, 4
recyclinggranulaat, 3 waterbouwstenen voor GWW, 2 LD mensels, 2 zand, 1 ELO staalslak en
1 steenachtig producet van scheidingsinstallaties.
             b. Hoeveelheid
        Bron: Meldingen Bodemplus
De hoeveelheid in IBC-werken verwerkte bouwstof geeft aan de verhouding tot de hoeveelheid N-
bouwstof en in welke mate behoefte is aan dergelijke werken. Streven is bouwstoffen toe te passen
zonder dure en gevoelige IBC-maatregelen.
In 2008 is in 11 meldingen voor AVI-bodemas in totaal ruim 1,1 mln ton toegepast. De toepassing van
waterbouwstenen betreft 167.000 ton. Niet duidelijk is of de laatste onder IBC-maatregelen zijn
toegepast. Er is 14.000 ton zand uit dynamische wingebieden gemeld en 1 melding mijnsteen van
260.700 ton.
                                                                                125
</pre>

====================================================================== Einde pagina 125 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 126 ======================================================================

<pre>Totaal gemeld 2008 ca. 1,1 mln ton in IBC-werken*
Totaal gemeld 2009 ca. 1,3 mln ton in IBC-werken*
              c. Gebruik gelijkwaardigheidsverklaring
         Bron: Meldpunt Bodemplus
Binnen het Bbk zijn alternatieven voor de IBC maatregelen mogelijk. Er dient dan een
gelijkwaardigheidsverklaring te worden aangeboden, te vergelijken met een niet-standaard toepassing
onder Bsb kader. Een daartoe ingestelde technische commissie beoordeeld of de alternatieve ibc
maatregel voldoet. Het aantal gelijkwaardigheidsverklaringen is een maat voor de behoefte aan een
alternatieve aanpak. Goedgekeurde alternatieven worden gepubliceerd op de website van Bodemplus
en zijn als standaard IBC maatregel voor iedereen beschikbaar. In 2008 is er één in procedure.
In 2008 is er 1 gelijkwaardigheidsverklaring in procedure
In 2009 is er 1 gelijkwaardigheidverklaring afgegeven en weinig helpdeskvragen
  6.           Hergebruik bouwstoffen zonder eigendomsoverdracht
     Bron: meldpunt Bodemplus
Artikel 29.1d staat toe dat bouwstoffen die niet van eigenaar veranderen hergebruikt mogen worden
zonder kwaliteitsverklaring (keuring). Deze vrijstelling is een vervanging van het artikel in het Bsb
waar hergebruik binnen eenzelfde project zonder keuring mocht plaatsvinden, dit is komen te
vervallen. De toepassingen zonder verandering van eigenaar zijn wel meldingsplichtig. Indien op
voorhand vanuit kennis van of organoleptische waarneming het vermoeden bestaat dat deze bouwstof
niet voldoet aan de eisen in het Bbk, dan dient de bouwstof te worden gekeurd. De vrijstelling is
alleen van toepassing op bouwstoffen, niet op grond of baggerspecie.
De monitoring van deze vrijstelling is met name van belang omdat dit een mogelijke vluchtroute is
mindere kwaliteit bouwstoffen toe te passen. Vanaf 1 juli 2008 via centraal meldsysteem verplicht. In
totaal 57 meldingen.
In 2008 zijn er 57 meldingen zonder eigendomsoverdracht
In 2009 zijn er 192 meldingen zonder eigendomsoverdracht
  7.           Gestorte hoeveelheid grond & bagger
     Bron: Werkgroep Afvalregistratie; Afavlverwerking in Nederland 2008
Uit de WAR-publicatie blijkt dat in 2006 circa 0,7 en in 2007 circa 1,3 mln ton grond (inclusief
grondreinigingsresidu) is gestort, zowel gevaarlijk als niet gevaarlijk. In 2008 is het 1,2 mln ton. Er
zijn geen cijfers over de gestorte hoeveelheid bagger. De enquête voorheen door Unie van
Waterschappen is stopgezet.
In 2007 ca. 1.3 mln ton gestort
In 2008 ca. 1,2 mln ton gestort
  8.           Gesaneerde locaties
     Bron: Jaarverslag Bodemsanering 2006 - (2007)
*
   In 2008 nog overgangsbeleid, dus hoefde niet alles gemeld te worden bij centraal meldsysteem; geen volledig
   beeld.
*
   In 2009 nog overgangsbeleid, dus hoefde niet alles gemeld te worden bij centraal meldsysteem; geen volledig
   beeld.
                                                                                        126
</pre>

====================================================================== Einde pagina 126 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 127 ======================================================================

<pre>Deze indicator heeft niet tot doel om een diepgaande analyse te doen van de voortgang van saneringen
van water en landbodem. Het Bbk en de daarin opgenomen veranderingen, bijvoorbeeld
stoffenpakket, normstelling, gebiedsspecifieke aanpak en grootschalige werken, kan echter wel
positieve of negatieve gevolgen hebben bij het wegwerken in de achterstand van saneringen. Zijn door
het Bbk meer saneringen aangepakt omdat het betaalbaarder is geworden? Zijn bepaalde
saneringslocaties geen saneringslocaties meer omdat ze voldoen aan de normen?
Aan verantwoordelijken voor de voortgang van saneringen kan in de toekomst worden gevraagd een
inschatting te maken hoeveel procent van de bekende saneringslocaties 2007 nog gesaneerd moeten
worden. Het saneringsbeleid wordt vormgegeven door provincies en waterschappen. Aan hen zal
gevraagd worden hoe de stand van zaken is. Het Jaarverslag Bodemsanering 2006 geeft reeds een
goed beeld van de saneringsmarkt. In 2005 was 13% van de potentiële saneringslocaties volgens
W.b.b. gesaneerd.
In 2007 kan grond vrijkomen bij sanering (2006 ca. 4,5 mln ton). Ruim 1 mln ton naar reinigen; in
2007 bijna 2 mln ton. In 2007 is bijna 2 mln ton gereinigd.
                                                2004          2005           2006           2007
   Aantal saneringslocaties (ca.)              1.200         1.450          1.500          1.645
   Volume gesaneerd                                       2,3 mln m3     3,2 mln m3     3,3 mln m3
   Uitgaven in mln euro's                       250           400            460          ca. 385
   % gesaneerd van werkvoorraad                 n.b.         13%
    volgens W.b.b.
Aan de waterschappen kan gevraagd worden of er ook data komen over waterbodemsanering. De
effecten van het Bbk op het waterbodemsaneringsprogramma vallen waarschijnlijk volledige weg
tegen de effecten van het nieuwe toetsingskader onder de Waterwet. Uit gegevens van de NVPG
blijkt dat reinigen waterbodems in 2005 ca. 157.000 m3 was, in 2006 en 2007 ca. 450.000 m3 en in
2008 maar 39.000 m3.
In 2007 1645 saneringslocaties en 3,3 mln m3 waterbodems, waarvan ruim 1 mln m3 gereinigd en
in 2008 ca. 39.000 m3 gereinigdgesaneerd en bijna 2 mln ton gereinigd.
Geen aanvullende info per 10-03-2010
  9.           Hergebruik grond en bagger
              a. Gereinigde grond en baggerspecie
         Bron: NVPG
De afgelopen tien jaar is door de NVPG (Nederlandse Vereniging van Procesmatige Grondreinigers)
jaarlijks een overzicht beschikbaar gesteld van de gereinigde hoeveelheid grond en bagger. Er is een
opsplitsing gemaakt naar herkomst en naar verwerkingstechnologie.
Aan de NVPG zal gevraagd worden een historisch overzicht te geven vanaf 2004 en dit jaarlijks te
updaten. Tevens zal hen gevraagd worden een schatting te geven van het gezamenlijke jaarlijkse
marktaandeel van de leden van de NVPG.
                                                                    in tonnen
                                         2004          2005            2006            2007           2008
    Leden NVPG
    Thermisch Nederland (T1)           615.000       600.000        641.000            428.000    320.000*
    Extractief Nederland (E)           916.000       908.000        948.000      ca. 10% lager     toename
    Biologisch Nederland (B)           221.000       225.000        128.000              gelijk
*
   Deel thermisch te reinigen grond in opslag genomen.
                                                                                        127
</pre>

====================================================================== Einde pagina 127 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 128 ======================================================================

<pre>    Totaal grondreiniging
                                          1,8 mln        1,8 mln         1,8 mln     daling ca. 10%  2,5 mln**
     Nederland T + E + B
 Immobilisatie                                           98.000        105.000              86.000    24.000
 Waterbodems in m3                       162.000        157.000        451.000             451.000    39.000
 Thermisch buitenland T2                 110.000        152.000        156.000          ca.300.000   295.000
 Immobiliseren van grond
 (Partieel) reinigen
- sorteerzeefzand                                        201.649        231.819                4.200   95.232
- RKGV-materiaal                                         235.322        240.929             532.000   187.000
 Gereinigd bij participaties
- grond extractief                                       405.945        362.165
- grond biologisch                                        42.000          46.000
Marktaandeel NVPG                           ?              ?               ?
Indexcijfer is berekend op totaal gereinigde grond 1,8 + reiniging door bedrijven waarin NVPG-leden
participeren. Aangenomen is dat bij niet NVPG-leden de ontwikkelingen hetzelfde zijn. Over 2007
cijfers door Bodem-plus gerapporteerd. De hoeveelheid gereinigde baggerspecie is in 2006 en 2007
heel sterk gestegen en in 2008 drastisch gedaald. Bij de NVPG zal nagegaan worden wat de oorzaken
zijn en of de trendbreuk zich voortzet.
Procesmatig gereinigde grond in Nederland in 2007 ca. 2 mln ton. T.o.v. vorige jaren is dit een
daling van ca. 10%. In 2008 weer op niveau 2005/2006, namelijk ca. 2,5 mln ton. In 2008 slechts
39.000 m3 waterbodems gereinigd.
Geen aanvullende gegevens per 10-03-2010
               b. Immobilisaat
          Bron: CIM
Aan het CIM (Centrum voor Immobilisaten) kan jaarlijks gevraagd worden naar het aantal projecten
of de hoeveelheid geïmmobiliseerd. Mochten deze gegevens niet beschikbaar zijn dan kan gebruik
gemaakt worden van de jaarlijkse rapportage van de NVPG.
Door de 12 bij de NVPG aangesloten bedrijven werd in 2005 circa 88.000 ton grond geïmmobiliseerd
en in 2006 circa 47.000 ton. Slibscheiding, immobilisatie/waterbodems was in 2005 circa 69.000 m3
en in 2006 circa 62.000 m3.
Door bedrijven waarin NVPG-leden participeren werd in 2005 circa 10.247 ton, in 2006 circa 57.900
ton en in 2007 circa 86.000 ton geïmmobiliseerd. In 2008 was door NVPG-leden minder
geïmmobiliseerd, nl. ca. 25.000 ton. De NVPG heeft geen 100% dekking.
Van 2006 t/m 2008 gemiddeld ruim 50.000 ton geïmmobiliseerd door NVPG-bedrijven.
Geen aanvullende gegevens per 10-03-2010
   10.         Hergebruik tarragrond op landbouwpercelen
       Bron: Tarraproducenten , suikerbieten en aardappelen
In het verleden kwam jaarlijks circa 1 mln tarragrond vrij. De industrie heeft veel inspanningen
gedaan om het volume terug te brengen. In 2007 was de hoeveelheid tarragrond van de
suikerbietenindustrie 320.000 ton. Hiervan ging 60.000 ton naar landbouwgrond.
**
   Inclusief participaties. Met uitzondering van 2007 jaarlijks ongeveer gelijk 2,3 à 2,5 mln ton.
                                                                                            128
</pre>

====================================================================== Einde pagina 128 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 129 ======================================================================

<pre>Aanbod in 2007 ca. 1 mln ton. In 2007 ca. 20% tarragrond van suikerbieten naar
landbouwgrond. Geen aanvullende gegevens per 10-03-2010
  11.           Afzet via grondbanken
      Bron: BOG jaarverslagen
In Nederland zijn een groot aantal regionale grondbanken. De grootste grondbanken zijn
georganiseerd in de BOG (Branche Organisatie Grondbanken).Jaarlijks rapporteert de BOG het
volume dat via de leden van de BOG wordt afgezet. In 2004 was het 8,5 mln ton.
Aan de BOG zal ook in de toekomst gevraagd worden de jaarlijkse afzetcijfers te verstrekken (zie
Jaarverslag) en een inschatting van de ontwikkeling van het marktaandeel van de BOG. Op deze wijze
kan een indexcijfer berekend worden wat via grondbanken in Nederland wordt afgezet.
Ook zal aan de BOG gevraagd worden jaarlijks zeer beknopt te rapporteren de vermoedelijke
oorzaken van veranderingen in afzetvolume.
Uit het Jaarverslagen van de Brancheorganisatie Grondbanken blijkt dat in 2005 de BOG 13 leden
heeft en 9 mln ton is afgezet. In 2006 eveneens 9 mln ton en in 2007 en 2008 is door leden van de
BOG 8 mln hergebruikte grond ingeleverd, waarvan ca. 40% met erkende kwaliteitsverklaring.
Naar verwachting (januari 2010) is de afzet via grondbanken aangesloten bij de BOG in 2009 ca. 7 – 8
mln ton. Niet alle grondbanken zijn aangesloten bij de BOG.
De afgelopen jaren gaat gemiddeld ca. 8-10 mln ton per jaar via de grondbanken.
  12.           Afzet schone grond
Schone grond, of meer formeel “achtergrondwaarde grond en baggerspecie”, is het meest kritische
materiaal daar dit vrij toepasbaar is en alle functies mag vervullen. De monitoring van hoeveelheid en
aantal projecten geeft inzicht in de mate waarin deze toepassing bekend zijn bij de bevoegd gezag. De
toepassing van schone grond behoefde in kader van het Bsb niet te worden gemeld. Het melden van
toepassen van schone grond wordt in praktijk als onnodige last gezien en het is dan ook opgenomen in
de lijst van knelpunten.
               a. Hoeveelheid
          Bron: Via de meldingen bij Bodemplus en informatie vanuit de grondbanken (indicator 11) en
          (ophoog)zandwinnaars kan een inschatting worden gemaakt van de hoeveelheid schone grond
          die jaarlijks wordt toegepast.
Door zandwinners wordt jaarlijks tientallen miljoenen tonnen zand gewonnen, onder andere uit de
Noordzee, en afgezet in ophogingen en aanvullingen. Daarnaast komt schone grond vrij bij
werkzaamheden "werk-met-werk".
In Nederland werd en wordt veel schone grond direct toegepast. Dit komt door het zeer grote aantal
grondverzetprojecten en omdat bij sommige grote werken het grondverzet enorm is. In het verleden
zijn er schattingen geweest op basis van historisch onderzoek.
Een deel van de schone grond gaat via grondbanken. Buiten de grondbanken om wordt ook schone
grond ook direct toegepast. In het verleden is nooit grond geregistreerd die in hetzelfde werk is
toegepast. Schone grond naar een werk-met-werk wordt geschat op 10 mln ton per jaar. Een exacte
hoeveelheid is gelet op het zeer groot aantal grondverzetprojecten niet te meten. Vaak kunnen
deskundigen in de grondsector (o.a. SGUG) een inschatting maken of er sprake is van een
verandering. (Indicator 10.a.) Naar verwachting (januari 2010) is in 2009 ruim 3 mln ton schone c.q.
AW grond afgezet via degrondbanken aangesloten bij de BOG
                                                                                   129
</pre>

====================================================================== Einde pagina 129 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 130 ======================================================================

<pre>In Nederland worden tientallen miljoenen tonnen ophoogzand gewonnen, deels afkomstig uit de
Noordzee en circa 10 mln ton werk-met-werk.
             b. Projecten (meldingen)
         Bron: Bodemplus-meldingen
Monitoring van de afzet van schone grond kan deels plaatsvinden op basis van de meldingen van
projecten bij Bodemplus. Deels Deze meldingen zijn niet volledig omdat schone grond (formeel
achterwaarde grond!) tot 50 m3 niet meldingsplichtig is. Toepassingen < 50 m3 worden dus niet
meegenomen.
Meldingen op landbodems zijn niet volledig onder andere door het overgangsbeleid en doordat
kleinere hoeveelheden niet gemeld worden.
In 2008 962 meldingen
In 2009 2734 meldingen
  13.         Omvang baggerwerkzaamheden
             a. Hoeveelheid
    Bron: Voorheen enquête Unie van Waterschappen/PMT + RWS
De belangrijkste aanbieders van baggerspecie zijn Rijkswaterstaat (zoute en zoete baggerspecie),
provincies, waterschappen en gemeenten. De kwantitatieve cijfers over bagger(species) worden altijd
vertroebeld door zeer grote spreiding in het vochtpercentage en het percentage organische
bestandsdelen. Gemeten wordt veelal in m3.
De Unie van Waterschappen laat een jaarlijkse enquête uitvoeren, de PMT enquête (waternet). Deze
indicator zal vooral gebaseerd zijn op deze enquête waar het de afzet betreft van gerijpte baggerspecie
afkomstig uit depots.
Hier wordt dus niet meegenomen zoute baggerspecie vrijkomend voor de kust en baggerspecie
toegepast in putten en in grootschalige werken. (Rapportage RWS). Deze enquête is stopgezet.
Daarom is het niet zinvol om historische cijfers te rapporteren. In de monitoring kan aan diverse
betrokkenen hun inschatting worden gevraagd over de afzet van baggerspecie. Wel wordt door NVPG
jaarlijks gerapporteerd hoeveel bagger er is gereinigd. In 2005 was dit 157.000 m3 en in 2006 en 2007
circa 451.000 m3. De hoeveelheid is in 2008 gedaald tot 39.000 ton. Door Rijkswaterstaat zijn cijfers
beschikbaar gesteld over zandscheiding uit baggerspecie, met name slufter en kleine hoeveelheid
Averij-haven. Het betreft met name zoute baggerspecie. In 2006 zandscheiding totaal 208.000 m3 en
in 2007 totaal 506.000 m3.
Slecht zicht op omvang baggervolume. In 2007 ca. 450.000 m3 gereinigd, in 2008 ca. 39.000 m3.
Geen aanvullende gegevens beschikbaar per 10-03-2010
             b. Budget
         Bron: Begroting Rijkswaterstaat? of Unie van Waterschappen
Aangezien de PMT-enquête is gestopt, zijn er geen betrouwbare cijfers over hoeveelheden
baggerspecie. Daarom is een indicator opgenomen om te kijken wat de budgetten zijn voor baggeren.
In de nulmeting is geen bron gevonden met een overzicht van het baggerbudget. In de monitoring kan
hier nogmaals naar gezocht worden. Dit wordt wel lastig want het betreft merendeels
projectfinanciering.
                                                                                  130
</pre>

====================================================================== Einde pagina 130 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 131 ======================================================================

<pre>Geen bron voor baggerbudget.
 14.          Bagger- of gronddepots zonder vergunning (meldingen)
      Bron: Waterschappen
Het Besluit bodemkwaliteit staat toe dat grond & bagger gedurende beperkte tijd en onder bepaalde
voorwaarden zonder Wm vergunning kan worden opgeslagen in depots. Deze opslag moet gemeld
worden aan bevoegd gezag waarbij gegevens moeten worden overlegd over de kwaliteit van de partij,
de kwaliteit van de ontvangende bodem, de opslagtermijn en de uiteindelijke nuttige bestemming.
Deze vrijstelling van vergunning was voorheen alleen mogelijk (werd gedoogd) voor opslag tot 6
maanden maar nu onder Bbk regime ook voor 3 of zelfs 10 jaar bij opslag van baggerspecie in
oppervlaktewateren. Op basis van aantal meldingen bij Bodemplus kan de monitoring plaatsvinden
hoeveel en welke vormen van tijdelijke opslag in praktijk worden gehanteerd. Medio 2008 waren nog
geen meldingen gedaan en een inventarisatie onder de waterschappen bevestigt dit.
De laatste maanden van 2008 is, zo ver bekend, een tijdelijk depot zonder vergunning gerealiseerd
voor toepassing buiten het perceel.
In september 2008 zijn er nul vergunningsvrije depots gemeld. Geen aanvullende gegevens
beschikbaar per 10-03-2010
 15.          Afzet grond en bagger op landbodem
      Bron: Bodemplus
Het gebruik van grond en bagger moet worden gemeld binnen het Bbk. Door Bodemplus is een
meldingensysteem ontwikkeld en opgestart. Er zijn vier kaders onderscheiden en verschillende
kwaliteitsklassen., exclusief meldingen voor werken die nog onder het Bsb vallen. De meldingen zijn
met name uit de laatste maanden van 2008.
Tabel: aantal meldingen gemelde hoeveelheden grond en bagger op landbodem
Toepassing           Kwaliteit  Aantal      Aantal      Index   Hoeveelheid   Hoeveelheid   Index
                                partijen    partijen            in tonnen     in tonnen
                                2008        2009                (1/2 jaar)    2009
                                (1/2 jaar)
Generiek kader op    AW2000            136         445   164%       2.510.608     3.843.220       77%
de landbodem         Wonen              62         180   145%         183.794       776.214     211%
                     Industrie          68         243   179%         314.075     2.038.040     324%
                     Anders             18          60   167%          41.438       555.432     670%
                     Niet               11          85   386%          35.702       582.371     816%
                     ingevuld
                     Totaal            295        1023  173%        3.085.617     7.795.277     126%
Grootschalige        AW2000             48         129   134%         251.929     1.632.879     324%
bodemtoepassing      Wonen              12          44   183%       1.418.843       722.625       25%
op de landbodem      Industrie         101         246   122%         647.633     1.811.853     140%
                     Anders             16          55   172%          90.637     2.417.688    1334%
                     Niet               40          95   119%       2.362.415     1.489.892       32%
                     ingevuld
                     Totaal            217         569  131%        4.771.456     8.074.936       85%
Baggerspecie op                         13          36   138%         289.332     1.435.219     248%
de kant (niet
meldplichtig)*
Gebiedspecifiek                        176         585   166%         761.722     4.921.402     323%
kader op de
                                                                                 131
</pre>

====================================================================== Einde pagina 131 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 132 ======================================================================

<pre>landbodem
Onbekend kader                                 91           310    170%           656.753         3.075.981          234%
op de landbodem
Totaal                                        792          2523    159%         9.564.880       25.302.815           132%
*  Voor generiek verspreiden op perceel geldt geen meldingsplicht. Toch worden deze toepassingen vrijwillig gemeld.
   Bij interpretatie van de gegevens rekening houden dat deze meldingen niet volledig zijn omdat ze vrijwillig gebeuren.
                                                                                                 132
</pre>

====================================================================== Einde pagina 132 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 133 ======================================================================

<pre>  16.         Afzet grond en bagger op waterbodem
      Bron: Bodemplus
Net als bij het gebruik op landbodem is het toepassen van grond en bagger op waterbodem
meldingsplichtig.
Tabel: aantal meldingen gemelde hoeveelheden grond en bagger op waterbodem
Toepassing           Kwaliteit   Aantal      Aantal     Index   Hoeveelheid   Hoeveelheid   Index
                                 partijen    partijen           in tonnen     in tonnen
                                 2008        2009               2008          2009
Generiek kader op    AW2000              29          55  190%       1.531.547     1.353.544      88%
de waterbodem        Klasse A            40          52  130%       2.004.698     1.324.133      66%
                     Klasse B            40          53  133%       1.539.345     1.688.930     110%
                     Anders              82          29   35%       1.531.547     1.498.174      98%
                     Niet                19          19  100%       6.721.638   27.816.086      414%
                     ingevuld
                     Totaal             210         208   99%     13.548.969    33.680.866      249%
Grootschalige        AW2000              20          60  300%       1.864.496     6.871.729     369%
bodemtoepassing      Klasse A            19          54  284%         468.671   27.573.085     5883%
op de waterbodem     Klasse B            44         150  341%       2.389.757     4.822.686     202%
                     Anders              98         193  197%       2.832.613     3.191.900     113%
                     Niet                48          26   54%       3.366.643       660.895      20%
                     ingevuld
                     Totaal             229         483 211%      10.922.180    43.120.294      395%
Baggerspecie                             89          78   88%     52.832.931    55.780.050      106%
verspreiding
Gebiedspecifiek                          13           8   62%       6.166.855       197.250       3%
kader op de
waterbodem
Onbekend kader                           21          19   90%       4.150.205     1.132.414      27%
op de waterbodem
Totaal                                  562         796 142%      87.621.139   133.910.874      153%
Meldingen van toepassing op waterbodem zijn in aantal maar met name in hoeveelheden veel groter
ten opzichte van toepassing op landbodem. Oorzaak kan zijn dat de acceptatie van het moeten melden
sneller is verlopen. Bij 87 mln ton toepassen op waterbodem is gemeld (m.n. generieke verspreiding
van baggerspecie op bodem 52 mln ton). Door overgangsbeleid loopt het meldgedrag m.n. voor
landbodems achter bij de werkelijke toepassing. Een groot deel van de 87 mln ton is naar verwachting
Noordzee-baggerspecie.
Bevindingen indicator 15 en 16
2008: Totaal aantal meldingen is 1354 en de gemelde hoeveelheid is 97 mln ton. Het meldgedrag
waterbodem is aanzienlijk beter, 87 mln ton; het melden voor landbodem is nog in een
opstartfase met 792 meldingen en 9,5 mln ton, mede door overgangsbeleid en meldgedrag voor
kleinere partijen.
2009: Totaal aantal meldingen is 3319 en en de gemelde hoeveelheid is 159 mln ton. Het
meldgedrag waterbodem is aanzienlijk beter, 133 mln ton; het melden voor landbodem blijft
achter met 2523 meldingen en 25 mln ton, mede door overgangsbeleid en beperkte meldgedrag
voor kleinere partijen.
  17.         Borging waterkwaliteit bij verondieping van voormalige zandwinputten
      Bron: meldpunt Bodemplus
                                                                                 133
</pre>

====================================================================== Einde pagina 133 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 134 ======================================================================

<pre>Deze indicator vervangen door paragraaf 4.6 van het monitoringsverslag
  18.          Invulling gebiedsspecifiek kader
Verwezen wordt naar paragraaf 4.2 van het monitoringsverslag.
De beoordelingswijze is voor grond en baggerspecie met inwerkingtreding van het Besluit
bodemkwaliteit ingrijpend gewijzigd. De systematiek is afgestemd op de beoordelingswijze zoals deze
bij bodemkwaliteitskaarten wordt gehanteerd. Echter daarop zijn nu verschillende varianten mogelijk.
Zo moet onder Bbk niet alleen rekening worden gehouden met de kwaliteit van de ontvangende
bodem maar ook met de functie van deze bodem op locatie van toepassing. Daarnaast is er nog
onderscheid gemaakt in een generiek en een gebiedsspecifiek kader. Onder generiek kader hanteert
men de landelijk normen en een klassensystematiek (in geval van landbodem de Klasse Wonen en
Industrie en voor de waterbodem de Klasse A en B). Binnen het gebiedspecifieke kader hebben
bevoegde gezagen de mogelijkheid locaal af te wijken van de generiek normen en vindt de
beoordeling, zoals onder Bsb kader, op stofniveau plaats.
Het meldpunt bij bodemplus biedt de mogelijkheid de mate van gebruik van de verschillende
beoordelingskaders te monitoren. (Zie ook indicatoren 15 en 16.)
Door SenterNovem is eind 2008 een enquête uitgevoerd bij gemeenten, Waterschappen en RWS. In
totaal zijn circa 500 personen benaderd waarvan bijna de helft heeft meegedaan aan het onderzoek.
              a. gemeenten en waterschappen dat kiest voor gebiedsspecifiek beleid
         Bron: Bodemplus, VNG en Unie van Waterschappen
De keuze voor gebiedsspecifiek beleid geeft aan dat de generieke aanpak onvoldoende mogelijkheden
biedt en bevoegd gezag naar meer ruimte zoekt om de gewenste grondstromen toch mogelijk te
maken. Een maat voor de behoefte aan meer ruimte buiten de generieke regels is aantal
gemeenten/waterschapen dat kiest voor gebiedsspecifiek beleid. Bij de keuze voor gebiedsspecifiek
beleid is een bodemkwaliteitskaart verplicht.
Mogelijk kunnen VNG en Unie van Waterschappen een jaarlijks overzicht geven hoeveel organisaties
kiezen voor een gebiedsspecifieke oplossing. De Unie van Waterschappen heeft hier in het verleden
wel naar gekeken.
Uit de enquête van SenterNovem blijkt dat een deel van de Waterschappen waarschijnlijk gebruik
maakt van gemeentelijk overgangsbeleid en ca. 10% van gebiedsspecifiek beleid. Voor gemeenten is
het ca. 60% voor overgangsbeleid en ruim 10% voor gebiedsspecifiek beleid.
              b. gemeenten en waterschappen dat BKK vaststelt t.b.v. generiek kader
Voor grondverzet binnen generiek kader is een BKK niet verplicht, een ad hoc meting van de
ontvangende bodemkwaliteit is toegestaan. De keuze om toch een BKK te hanteren geeft o.a. aan dat
er veel grondverzet verwacht wordt en men kiest voor gemak van de regels van grondverzet binnen
een BKK. Uit de enquête van SenterNovem blijkt dat ca. 10% van de Waterschappen en ca. 15% van
de gemeenten eind 2008 heeft gekozen voor het generiek kader.
              c. gemeenten die alleen een functiekaart vaststelt
Gemeenten die alleen een functiekaart vaststellen (is i.t.t. een BKK verplicht) verwachten
waarschijnlijk ook niet veel grondverzet en/of willen steeds ad hoc de beoordeling laten plaatsvinden.
              d. kwalitatieve beschouwing invulling gebiedsspecifiek kader
                                                                                   134
</pre>

====================================================================== Einde pagina 134 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 135 ======================================================================

<pre>Op basis van de meldingen, enquête onder en bezoeken aan gemeenten kan een beeld worden
verkregen op welke gronden gemeenten en waterschappen kiezen voor gebiedsspecifiek beleid en
waarom het generiek kader onvoldoende ruimte biedt. Bodemplus zal een rapportage met kwalitatieve
beschouwing hierover opstellen.
Bodemplus stelt kwalitatieve beschouwing op, zie Monitoringsverslag 2008. Zie paragraaf 4.2
monitoringsverslag
  19.          Administratieve lasten bedrijven
Zie betreffende paragrafen hierover in hoofdstuk 3 en 4.
Bij de voorbereiding van het Besluit bodemkwaliteit is een bedrijfseconomische toets (BET) gedaan
voor zowel bouwstoffen als voor grond & bagger. De administratieve lasten zijn doorgerekend per
bouwstof en afgestemd met de projectgroep VNO-NCW. Voor bouwstoffen worden de
certificeringskosten van bedrijfsleven geraamd op 12,08 milj. €. De keuringskosten, bestaande uit
partijkeuringen buiten certificaat om, worden geraamd op 2,97 milj. €.
Voor grond & bagger is een aparte BET uitgevoerd. De kotsen zijn per sector berekend.
              a. certificeringskosten (niet EZ)
         Bron: BET bouwstoffen, BET grond & bagger en overleg met het bedrijfsleven
In het verleden zijn in de BET administratieve lasten opgesplitst in investeringen, in
certificeringskosten en in jaarlijkse keuringskosten. In opdracht van het Ministerie van Economische
Zaken wordt door CapGemini jaarlijks voor enkele sectoren de administratieve lasten gevolgd. Deze
zullen in 19.2. worden opgenomen. Indexcijfer is het percentage van de verandering. Let wel: EZ stelt
dat certificeringskosten niet meer tot de administratieve lasten gerekend moeten worden.
Aan branches zal gevraagd worden of zij van mening zijn dat, uitgaande van de BET, er sprake is van
een verandering. Grote veranderingen zullen getoetst worden/vergeleken met de oude BET. Het
indexcijfer geeft een indicatie van de mate van aantoonbare veranderingen. Vooralsnog is alleen
uitgegaan van administratieve lasten voor bedrijven. Als mogelijke toets op veranderingen in de
indexcijfers kunnen enkele onderzoeksinstellingen/laboratoria gevraagd worden of ze de indexcijfers
kunnen onderschrijven op basis van hun omzetontwikkeling.
Volgens BET jaarlijkse administratieve lasten 12,08 mln euro.
              b. keuringskosten
    Bron: EZ-studie CAP Gemini
CAP Gemini gaat in opdracht van EZ de komen jaren de administratieve lasten inventariseren. De
resultaten zullen jaarlijks ingebracht kunnen worden in de monitoring. Volgens BET zijn de jaarlijks
administratieve lasten 2,8 mln euro.
  20.          Gebruik type bewijsmiddel
      Bron: Meldpunt Bodemplus
Binnen het kader van het Besluit bodemkwaliteit zijn voor de verklaring van de milieuhygiënische
kwaliteit verschillende bewijsmiddelen inzetbaar. Dit zijn de partijkeuring, de erkende
kwaliteitsverklaring, de fabrikanteigen verklaring, de bodemkwaliteitskaart en een
waterbodemonderzoek. Middels het meetsysteem van Bodemplus kan worden gemonitoord in welke
mate deze bewijsmiddel in de praktijk worden ingezet.
                                                                                   135
</pre>

====================================================================== Einde pagina 135 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 136 ======================================================================

<pre>Indien gewenst kan onderscheid worden gemaakt tussen bouwstoffen, grond en baggerspecie. Er zijn
echter een aantal toepassingen die niet gemeld worden, dat zijn N-bouwstoffen en schone grond tot 50
m3. Wat betreft de N-bouwstoffen zijn de producenten nagenoeg allemaal gecertificeerd en zullen
deze worden toegepast met een erkende kwaliteitsverklaring.
De melding van grondverzet binnen een (W)BKK zal waarschijnlijk direct via bevoegd gezag
verlopen en valt dan buiten meldingenoverzicht Bodemplus. Dit betreft toepassingen onder de VG en
toepassingen van schone grond onder het Bbk waarvan alleen de locatie hoeft te worden gemeld.
             a. Partijkeuring als bewijsmiddel
De partijkeuring wordt veel gebruikt in de praktijk en kan in alle situaties een 1 op 1 relatie geven met
de toe te passen partij. De monsterneming vindt plaats op basis van de BRL1000 en de analyse
geschiedt door het laboratorium conform het AP04. Vooralsnog is voor de toetsing geen erkenning
verplicht. Het rapport dient als bewijsmiddel voor de partijkeuring.
Per 31 december 2008 zijn er 743 partijkeuringen gemeld.
Per 31 december 2009 zijn er 1859 partijkeuringen gemeld.
             b. Erkende kwaliteitsverklaring als bewijsmiddel
De erkende kwaliteitsverklaring, bijvoorbeeld op basis van BRL9335, is naast partijkeuringen de
meest gebruikte vorm voor afgeven van een “grondbewijs”. De monitoring van dit aantal kan gebruikt
worden in de vergelijking tussen de verschillende type verklaring en welke de voorkeur geniet in de
praktijk.
Per 31 december 2008 zijn er 111 erkende kwaliteitsverklaringen gemeld.
Per 31 december 2009 zijn er 155 erkende kwaliteitsverklaringen gemeld.
             c. Fabrikanteigenverklaring als bewijsmiddel
De fabrikanteigen verklaring (FEV) is een nieuw type bewijsmiddel ingevoerd voor bouwstoffen en
kwaliteit AW grond. Naast een toelatingsonderzoek en een operationeel kwaliteitssysteem zijn er
verder geen verplichtingen. De fabrikant geeft een verklaring af op daarvoor bestemd formulier aan
Bodemplus die deze op de website publiek maakt. Medio 2008 was er sprake van 1 FEV deze is
afgegeven door DSM voor instrooisel van kunstgras.
Per 31 december 2008 zijn er bij Bodemplus 8 FEV’s bekend.
Per 31 december 2009 zijn er bij Bodemplus 18 FEV’s bekend.
             d. Bodemkwaliteitskaart als bewijsmiddel
         Bron: Biells
Binnen het Bsb kader was het via de Vrijstellingsregeling grondverzet mogelijk om volgens regels van
de Interim richtlijn BKK grondverzet te laten plaatsvinden binnen beheersgebied van de
bodemkwaliteitskaarten (BKK). In het Bbk zijn er nieuwe spelregels voor grondverzet binnen een
BKK en is ook een ander stoffenpakket ingevoerd. Medio 2008 is bij veel gemeenten gekozen om
gebruik te maken van het overgangsbeleid dat het mogelijk maakt om de oude BKK onder Bsb kader
nog te gebruiken, dit tot maximaal 5 jaar na inwerkingtreding van het Bbk. Er is op de website
www.biells.nl een landelijk overzicht van alle BKK in NL.
Per 31 december 2008 zijn er bij Bodemplus 0 bekend.
Per 31 december 2009 zijn er bij Bodemplus 0 bekend
             e. (Water)bodemonderzoek als bewijsmiddel
Het Bbk biedt de mogelijkheid om een waterbodemonderzoek conform de NVN5720 (wordt
NEN5720) in te zetten als bewijsmiddel voor de kwaliteit van de waterbodem maar ook voor
                                                                                    136
</pre>

====================================================================== Einde pagina 136 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 137 ======================================================================

<pre>toepassen van een partij baggerspecie uit deze bodem. Uit de meldingen bij Bodemplus kan worden
afgeleid in welke mate hiervan gebruik wordt gemaakt.
Per 31 december 2008 zijn er bij Bodemplus 398 gemeld.
Per 31 december 2009 zijn er bij Bodemplus 873 gemeld.
  21.         Handhavingsinspanning
      Bron: enquête Kwalibo door Bodemplus, december 2008
Handhaving gebeurt in het Bbk meer bij de lagere overheden. Dit vergt een systematische aanpak. In
deze indicator zal gekeken worden naar het aantal actuele operationele plannen bij zowel gemeenten
als waterschappen. Aan de VNG en waterschappen wordt momenteel door Bodemplus gevraagd of zij
zicht hebben op de jaarlijkse situatie. Het indexcijfer kan mogelijk gecorrigeerd worden als er meer
gezamenlijke plannen komen (aantal gemeenten samen) of als de kwaliteit beter wordt. Het onderzoek
dat SenterNovem eind 2008 heeft uitgevoerd, geeft een goed beeld van de handhavingsinspanning
2008. Het is niet bekend of dit onderzoek jaarlijks wordt herhaald. Is dit niet het geval, dan kan in de
werkgroepen een expert justement voor dit onderwerp waarschijnlijk nodig zijn. Bij handhaving kan
onderscheid worden gemaakt in handhaving voor VI en V&WI en gemeenten en waterschappen die
het eindtraject van de keten handhaven. Mogelijk ook informatie via BIELLS-enquête.
Eind december 2008 is door Bodemplus een breed onderzoek uitgezet over handhavingsinspanningen.
Deze geeft inhoud aan 21.1 tot en met 21.5. Om doublures te voorkomen wordt verwezen naar het
Monitoringverslag 2008, hoofdstuk 2 en bijlage.
             a.  plannen uitvoering Bbk en opgenomen in eigen kwaliteitssysteem
             b.  budget gemeenten
             c.  budget waterbeheerders
             d.  budget rijksinspectie
             e.  aantal (grote) handhaafacties
Voor kwantitatieve gegevens zie Monitoringsverslag 2008 en 2009
  22.         Handhavingsresultaat/naleefgedrag
      Bron: (jaar-)verslagen Milieu-Inspecties, LOM
Het jaarverslag van de Milieu-Inspectie 2007 geeft geen specifiek beeld van de resultaten ten aanzien
van het Bsb of Bbk. Wel is er een verbijzondering gemaakt naar de Wet Bodembescherming
bijvoorbeeld ten aanzien van het aantal controles, signalen, overtredingen en acties. Mogelijk kan in
een toekomstige rapportage expliciet aandacht komen voor het Bbk. Ook LOM zou informatie kunnen
verstrekken.
             a. Aantal sancties
In de werkgroep wordt nog nagedacht over welke indicatoren relevant zijn. Aangezien lagere
overheden geld krijgen, kunnen ze mogelijk verantwoording moeten afleggen hoeveel Fte zich
daadwerkelijk bezighouden met handhaven en het daadwerkelijke aantal handhavingsacties. Hier kan
een parallel getrokken worden met de politie die ook verplicht moest gaan rapporteren welke concrete
inspanningen en resultaten ze hebben gerealiseerd. In bovengenoemde Kwalibo-enquête wordt hier op
ingegaan.
Vooralsnog wordt gedacht aan het aantal stilgelegde werken. Dit kan gerapporteerd worden door de
handhavers, ook kunnen er signalen komen vanuit opdrachtgevers en aannemers dat er een toe- of
afname is van stilgelegde werken.
Ook kan gekeken worden naar vervolgingen. Mogelijk dat handhaving of justitie een lijst bijhouden
van het aantal behandelingen en het aantal daadwerkelijke veroordelingen. Met name het aantal
                                                                                    137
</pre>

====================================================================== Einde pagina 137 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 138 ======================================================================

<pre>veroordelingen is een indicatie dat er veel gehandhaafd wordt en dat de bewijslijst van fouten
eenvoudiger is geworden.
             b. Herziene meldingen
         Bron: Bodemplus
Bodemplus registreert nauwkeurig het aantal herziene meldingen. Geconstateerd is dat in het Bsb het
meldgedrag niet altijd goed is en dat een inhaalslag wenselijk is. Organisaties moeten leren om te
melden en hoe te melden. Eind 2008 is een tussenbalans opgemaakt over het aantal wijzigingen.
2008: In totaal zijn 2134 meldingen met versienummer 0. Vervolgens zijn er 224 eenmaal
gewijzigd, 31 tweemaal, 6 driemaal, 4 viermaal en 1 vijfmaal gewijzigd.
2009: In totaal zijn 5556 meldingen met versienummer 0. Vervolgens zijn er 615 eenmaal
gewijzigd, 98 tweemaal, 17 driemaal, 2 viermaal, 3 vijfmaal en 1 zevenmaal gewijzigd.
  23.         Erkende bodemintermediairs
Werkzaamheden ten behoeve van het Bbk mogen alleen verricht worden door erkende
bodemintermediairs. Dit geldt voor alle activiteiten, van productie tot en met de toepassing van
bouwstoffen of grond&bagger. Ook voor de controle en onderhoud van de IBC toepassing is een
erkenning vereist. Er is een overgangsregeling vanaf welke periode de erkenningen verplicht zijn.
In welke mate in de praktijk hieraan invulling wordt gegeven kan worden afgeleid uit aantal
gecertificeerde/geaccrediteerde bodemintermediairs, aantal non-conformities (ncf‟s) en het aantal
geschorste / ingetrokken certificaten en/of erkenningen.
Voor de monitoring kan deze informatie worden betrokken van de RvA, SIKB en Bodemplus.
Bodemplus heeft 25 september 2008 een overzicht gemaakt van erkenningen en intrekkingen. Dit
overzicht wordt eind december 2008 geüpdated en samengevat.
             a. Totaal ncf's
         Bron: RvA, SIKB
Het totaal aantal ncf‟s is een maat voor hoe goed het naleefgedrag is zonder dat daarbij sprake is van
een zodanig ernstige afwijking dat geen werkzaamheden voor Bbk mogen worden uitgevoerd
(schorsing, intrekking) Eind 2008 geen informatie beschikbaar van RvA en SBK. SIKB 1810 (over
2007.
             b. Erkende bodemintermediairs; ncf‟s
         Bron: Bodemplus
De ncf‟s kunnen worden onderverdeeld naar de uitvoerders van de werkzaamheden, de
bodemintermediairs, en degene die hen daarvoor certificeren. Uit de jaarlijkse rapportage van SIKB
kan worden afgeleid dat voor de BRL 1000, 2000, 6000, 7000, 7400 en 9335 in 2007 totaal 1810 ncf's
zijn uitgeschreven.
             c. Erkende CI's; ncf's
         Bron: RvA (nog geen informatie)
De certificerende instellingen (CI‟s) dienen de uitvoerders in de praktijk op een adequate wijze te
auditten. De RvA ziet toe op de kwaliteit van de werkzaamheden van deze CI‟s. De ncf‟s zijn hier een
maat voor.
             d. Erkende bodemintermediairs; geschorste/ingetrokken certificaten
                                                                                   138
</pre>

====================================================================== Einde pagina 138 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 139 ======================================================================

<pre>          Bron: RvA, SIKB
Ernstige afwijkingen bij de bodemintermediairs kan leiden tot schorsen of intrekken van het
certificaat. De aantallen door CI‟s ingetrokken/geschorste certificaten geeft de uitwassen weer bij
naleving van het Bbk door de bodemintermediairs. SIKB heeft voor de BRL's genoemd bij 23.2 in
2007 totaal 6 certificaten geschorst/ingetrokken. Er is geen informatie over bouwstoffenproducenten.
              e. Erkende CI's; geschorste/ingetrokken accreditaten
          Bron: RvA
Ernstige afwijkingen bij de CI‟s kan leiden tot schorsen of intrekken van het accreditaat. De aantallen
door de RvA ingetrokken/geschorste accreditaten geeft de uitwassen weer bij naleving van het Bbk
door de CI‟s. Op de website van de RvA wordt het aantal ingehouden certificaten bijgehouden. In
2008 zijn er geen onvrijwillig ingetrokken accreditaties. Er is er een op verzoek ingetrokken.
              f. Erkende bodemintermediairs; geschorste/ingetrokken erkenningen
          Bron: Bodemplus
Het in surseance van betaling / faillissement of het zich voordoen van strafrechtelijke overtredingen
op eigen vakgebied kan voor VROM aanleiding zijn de erkenning van bodemintermediairs te schorsen
of in te trekken. De aantallen door VROM ingetrokken/geschorste erkenningen geeft de uitwassen
weer bij naleving van het Bbk. Uit het overzicht van Bodemplus blijkt dat er in 2008 2922
erkenningen zijn verleend waarvan er 30 (voor bodemwerkzaamheden) zijn ingetrokken/geschorst.
Hiervan hebben 26 verzuimd zelf de erkenning in te trekken (administratieve procedures). Er zijn 4
schorsingen opgelegd.
4 Schorsingen opglegd.
              g. Erkende CI's; geschorste/ingetrokken erkenningen
          Bron: Bodemplus
Het in surseance van betaling / faillissement of het zich voordoen van strafrechtelijke overtredingen
op eigen vakgebied kan voor VROM aanleiding zijn de erkenning van certificerende instellingen te
schorsen of in te trekken. De aantallen door VROM ingetrokken/geschorste erkenningen geeft de
uitwassen weer bij naleving van het Bbk. In 2008 zijn er geen erkende CI ingetrokken.
  24.          Gemelde knelpunten, problemen in uitvoering, % opgelost
         Bron: Knelpuntenlijst Bodemplus
Bodemplus ontvangt en inventariseert de meldingen van knelpunt uit de praktijk in relatie tot de
uitvoering van de bodemregelgeving waaronder het Besluit bodemkwaliteit. Er zijn daartoe een drietal
werkgroepen opgericht (Kwalibo, Grond&bagger en Bouwstoffen) die een voorstel formuleren ter
oplossing van ‟t knelpunt in de praktijk. Eind 2008 waren 178 knelpunten geïnventariseerd,
waarvan80% afgehandeld of geadresseerd. Vaak zijn knelpunten samenhangend of keren in een ander
vorm weer terug. De oplossingen kunnen leiden tot aanpassing van de regelgeving of private
documenten zoals BRL‟s en NEN normen. Soms kan worden volstaan met een nadere toelichting /
interpretatie, hetgeen Bodemplus publiceert op haar website.
Eind 2008 178 knelpunten waarvan 80% opgelost/geadresseerd.
Eind 2009 225 knelpunten waarvan 90% opgelost/geadresseerd.
  25.          Analyse helpdesk over uitvoeringsknelpunten
                                                                                    139
</pre>

====================================================================== Einde pagina 139 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 140 ======================================================================

<pre>      Bron: rapportage Bodemplus
De helpdesk van Bodemplus zorgt voor uitleg en kennisoverdracht t.a.v. bodemregelgeving, o.a. het
Besluit bodemkwaliteit. De helpdesk verzorgt elk trimester een evaluatierapport. In 2008 zijn aan de
bodemhelpdesk 8.205 vragen gesteld. Het grootste aandeel van de vragen behoort tot de categorie
„Besluit bodemkwaliteit‟
De belangrijkste oorzaak voor de toename van het aantal vragen is de gefaseerde inwerkingtreding
van het Besluit bodemkwaliteit in 2008. Het aantal vragen loopt vooruit op de prognose van in totaal
5.000 vragen voor 2008.
In het Monitoringsverslag 2008 staat in hoofdstuk 2.8. een uitsplitsing. U treft naast de aantallen ook
aan de herkomst van vragenstellers, de onderwerpen, de analyse van verschuivingen, etc.De
klanttevredenheid is ook in 2008 hoog, 7 à 7,5 en 90% van alle vragen is zelf beantwoord
(eerstelijnsvragen).
De prognose voor 2008 is bijgesteld naar circa 7.000 à 8.000 vragen. (was 5.000)
2008: 8205 vragen. 2009 (t/m december) 6100 vragen
  26.         Implementatie stoffenpakket
      Bron: Rapportage Commissie stoffenpakket, TNO
In het Besluit bodemkwaliteit Bijlage 1 is de lijst van stoffen opgenomen waarvan het gehalte en soms
de emissie moet worden bepaald om een uitspraak te kunnen doen over de kwaliteit van enerzijds de
partij bouwstof, grond of baggerspecie en anderzijds de (water)bodem. In de praktijk zal het niet altijd
zinvol zijn bij het onderzoek alle stoffen te meten daar vaak sprake is van een marginale kans van
overschrijding van de achtergrondwaarde. In dat geval mag onderzoek achterwege blijven. Daarop
inspelende zijn bijvoorbeeld in de beoordelingsrichtlijn BRL9335 en de NEN normen 5740 en 5720
standaard stoffenpakketten vastgelegd voor grond & bagger afhankelijk van herkomst en toepassing.
Dit onderwerp wordt in een aparte commissie behandeld. De voortgang zal worden gevolgd.
In 2009 is een enquête uitgevoerd naar de implementatie van het stoffenpakket. Samenvatting
rapportage wordt na behandeling in IT van 16 maart hieronder opgenomen.
                                                                                   140
</pre>

====================================================================== Einde pagina 140 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 141 ======================================================================

<pre>Bijlage 6              Samenstelling implementatieteam Besluit
bodemkwaliteit per 31-12-2009
Voorzitter, namens VROM                           Marc Pruijn
Secretaris, namens Bodem+                     Michiel Gadella
Lid, namens V&W                                John Maaskant
Lid, namens LNV                                 Johan de Jong
Lid, namens RWS                                 Koen van Olst
Lid, namens VROM-Inspectie(tot 31-12)           Ronald Peters
Lid, namens VROM-Inspectie (na 31-12)           Wim Munters
Lid, namens V&W-Inspectie                     René Overduijn
Lid, namens IPO                           Klaas van der Veen
Lid, namens UvW                               Reinier Romijn
Lid, namens VNG-WEB                            Mieke de Jong
Lid, namens kleine gemeenten                 Marcel de Lange
Lid, namens SGUG                               Peter Leenders
Lid, namens platform Bodemkwaliteit     Michiel Nieuwenhuys
In de werkgroepen hebben naast personen uit bovenstaande organisaties, personen zitting die werken
bij NEN en SIKB.
                                                                              141
</pre>

====================================================================== Einde pagina 141 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 142 ======================================================================

<pre>Bijlage 7                Acties uit actieplan verbeteren
bodemhandhaving
Verbetering handhavingsstructuur bij bevoegde overheden
   1.       Het Adequaat Niveau Besluit bodemkwaliteit, die onderdeel uitmaakt van de
            HandhavingUitvoeringsMethode van het Besluit bodemkwaliteit (HUM-Bbk) wordt door
            het ministerie van VROM mede namens V&W aan de colleges van B&W en het dagelijks
            bestuur van de waterkwaliteitsbeheerders gestuurd met een oproep om dit Adequaat
            Niveau te implementeren in de organisatie. In de aanbiedingsbrief wordt verwezen naar
            het monitoringsverslag over 2008 en de bevindingen die daarin zijn geconstateerd op het
            gebied van toezicht en handhaving door decentrale overheden. De samenvatting van het
            monitoringsverslag wordt als bijlage meegezonden. Actie is uitgevoerd, alle bestuurders
            hebben een brief toegezonden gekregen. Er bestaan echter twijfels over de implementatie
            van het adequaat niveau bij gemeenten en waterschappen. Hiervoor worden nieuwe acties
            ontwikkeld.
   2.       De werkgroep Kwalibo, toezicht en handhaving maakt een handvat voor een nadere
            uitwerking op onderdelen van het Adequaat Niveau Besluit bodemkwaliteit. Het gaat
            daarbij om een handvat dat op lokaal niveau bruikbaar is bij de invulling van het
            toezichtsbeleid. Met name het onderdeel „structureel toezicht houden‟ verdient nadere
            invulling. Bij die invulling wordt ingegaan op de vraag wat de intensiteit en frequentie
            aan toezicht en handhaving moet zijn in verschillende situaties. De nadere uitwerking zal
            bevoegde gezagen helpen bij het inzicht krijgen in de benodigde capaciteit om te voldoen
            aan het Adequaat niveau van toezicht en handhaving.
            Vanwege de maatschappelijk onrust bij zandwinputten staat ook het toezicht bij
            verondiepen van zandwinputten in de schijnwerpers. Als onderdeel van de nadere
            uitwerking van het adequaat niveau zal uitwerking moeten worden gegeven aan het
            toezicht en de handhaving op verondiepen van zandwinputten. De werkgroep Kwalibo,
            toezicht en handhaving stelt een format op voor een toezicht- en handhavingsplan bij
            verondiepingen van zandwinplassen. Door voor concrete situaties een op de situatie
            toegesneden toezicht en handhavingsplan op te stellen kunnen bevoegde gezagen richting
            belanghebbenden en omwonenden inzichtelijk maken met welke intensiteit en op welke
            momenten zij toezicht houden op het verondiepen.
             De handreiking is opgesteld en wordt per 23 februari 2010 vastgesteld door de werkgroep
             kwalibo, toezicht en handhaving. De handreiking is gedurende het proces van opstellen
             anders van aard geworden dan voorzien. Dat heeft te maken met de constatering dat
             toezichthouders aangeven vooral behoefte te hebben aan handvatten om richting het
             bestuur aan te geven waarom moet worden voorzien in de noodzakelijke middelen voor
             toezicht en handhaving. Het vervolg is dat de ontwikkelde handreiking door de ILB-
             adviseurs bij de gemeenten en waterschappen onder de aandacht wordt gebracht.
             In de handreiking verondieping diepe plassen worden minimumcriteria voor een toezicht
             en handhavingplan opgenomen. Dat kan worden gezien als een format voor een toezicht
             en handhavingplan.
             Goede voorbeelden van handhavingstrategiën en toezicht en handhavingplannen worden
             via de site van bodemplus ontsloten.
                                                                                 142
</pre>

====================================================================== Einde pagina 142 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 143 ======================================================================

<pre>3. De vastgestelde HUM-Bbk wordt namens de ministeries van VROM en V&W aan de
   colleges van B&W en het dagelijks bestuur van de waterkwaliteitsbeheerders gestuurd. In
   de aanbiedingsbrief wordt de HUM-Bbk als uitvoeringsinstrument voor toezicht en
   handhaving in de praktijk aanbevolen. Bevoegde overheden wordt aanbevolen om hun
   handhavingsmedewerkers kennis te laten nemen van de HUM-Bbk en eventueel een
   training te laten volgen in het gebruik van de HUM-Bbk. In de aanbiedingsbrief wordt
   aangegeven dat medewerkers kennis hebben kunnen nemen van de HUM-Bbk in een van
   de regiodagen die in het voorjaar van 2009 zijn georganiseerd. Gegeven het succes van
   die bijeenkomsten wordt een vervolg gegeven aan de regiodagen (zie actiepunt 14).
   Actie is uitgevoerd.
4. De VROM-inspectie (VI) en Inspectie Verkeer en Waterstaat (IVW) gaan
   steekproefsgewijs onderzoek doen bij bevoegde gezagen Bbk. Dat onderzoek is gericht op
   het verkrijgen van een verdieping/praktijkinzicht ten opzichte van de informatie die uit
   het monitoringsverslag komt. Het onderzoek richt zich op de vraag welke belemmeringen
   worden ondervonden bij het uitvoeren van toezicht en handhaving door decentrale
   overheden en op het doen van verbetervoorstellen aan betreffende bevoegde gezagen. Het
   onderzoek heeft naar verwachting een uitstraling naar andere overheden.
   Actie ligt bij VI en IVW. Gewerkt wordt aan een opzet van het onderzoek, zodat het
   onderzoek in 2010 kan worden uitgevoerd. Het onderzoek zal bestaan uit het voeren van
   interviews met ca. 10 gemeenten (zowel toezichthouders als managers en bestuurders).
   Onderzoek wordt in de periode maart-mei 2010 uitgevoerd en in juni 2010 gerapporteerd.
5. Er zijn voorbeelden van regionale samenwerkingsverbanden, waarbij kennis en ervaring
   op het gebied van bodemhandhaving wordt uitgewisseld. Via de accountmanagers van
   Bodem+ wordt in elke provincie de opzet of doorstart van samenwerkingsverbanden
   tussen handhavers in de regio op de agenda geplaatst. Best practices zoals het
   trekkersnetwerk in Overijssel worden daarbij als voorbeeld gebruikt. De aanbevelingen
   van de commissie Mans, zoals opgepakt in de kabinetsreactie van 6 november 2008
   zullen ook op de agenda worden gezet. Voor de aanpak van structurele overtreders zoeken
   de VI en de IVW verdere samenwerking met regionale verbanden.
   Actie is opgepakt door de accountmanagers van Bodem+. Het onder de aandacht brengen
   van het tekort aan toezicht- en handhaving en het volgen van de discussies over de
   vorming van regionale uitvoeringsdiensten behoren tot het reguliere takenpakket van de
   accountmanagers.
6. De terugkoppeling aan de indiener van signalen aan het toezichtloket bodem van de VI
   (www.VROM.nl/bodemsignaal) en IVW (www.ivw.nl/bodemsignaal) wordt verbeterd.
   Alle signalen worden benut in het kader van ketenanalyse om te bepalen waar de
   kwetsbare schakels in de bodemketen zitten. Ook worden alle signalen benut om na te
   gaan of sprake is van recidive. Snel na de indiening van het signaal wordt aan de indiener
   aangegeven welke opvolging aan zijn signaal wordt gegeven.
   Verder wordt de bekendheid met het toezichtloket bodem vergroot door regelmatige
   publicatie van de rode draden aan signalen aan het toezichtloket (zie actie 18).
   Actie ligt bij VI/IVW. De terugkoppeling van signalen is vanaf april 2009 op orde.
   Rapporteren over de rode draden wordt vanaf 2010 verder opgepakt omdat het systeem
   daar nu beter voor is ingericht. Eerste rapportage daarover volgt in april 2010.
                                                                          143
</pre>

====================================================================== Einde pagina 143 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 144 ======================================================================

<pre>7. De VI en de IVW hebben successen geboekt met interventieteams in pilotsituaties. De
   interventieteams zijn breed samengesteld en richten zich op het ketentoezicht bij vooraf
   geïdentificeerde bedrijven die het niet zo nauw nemen met de regels (free-riders). Op
   grond van de positieve pilotervaringen in 4 provincies worden gestreefd naar het formeren
   van structurele interventieteams in iedere provincie.
   Actie ligt bij VI/IVW. „Interventieteams bodem‟ maken steeds meer onderdeel uit van de
   provinciale samenwerkingsstructuren. Inmiddels zijn in Limburg en Brabant
   interventieteams op structurele basis actief. In een casus werken deze teams al samen. In
   vier provincies werkt men aan hun eerste grote onderzoek. In twee provincies zijn eerste
   onderzoeken afgesloten en oriënteert men zich (voorzichtig) op vervolgstappen die
   kunnen worden gezet. In twee provincies is men bezig om interventieteams op te zetten
                                                                         144
</pre>

====================================================================== Einde pagina 144 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 145 ======================================================================

<pre>Verbetering uitvoering van de handhaving
  8.     Via de Impuls Lokaal Bodembeheer (ILB) van Bodem+ worden (door het rijk
         gefinancierde) adviseurs ingezet om gemeenten, waterschappen en milieudiensten te
         ondersteunen bij de implementatie van het Bbk in de organisatie. Onderdeel van de
         ondersteuning door de ILB adviseur is dat het Adequaat niveau onder de aandacht wordt
         gebracht bij de deelnemende overheden en dat mede invulling wordt gegeven aan de
         paragraaf toezicht en handhaving in de nota bodembeheer.
         Actie ligt bij Bodem+ en is belegd/ is in volle hevigheid opgepakt. Actie komt in de
         community of practise nadrukkelijk als programma-onderdeel terug om het belang ervan
         extra aandacht te geven. Daarnaast worden met de adviseurs 1 op 1 gesprekken
         georganiseerd waarin onder andere aan de orde komt of het onderwerp toezicht en
         handhaving voldoende aan bod komt in de ondersteuning voor 2010. De ILB loopt door
         t/m 2011.
  9.     Met een overzichtskaart van Nederland geeft Bodem+ periodiek aan hoeveel meldingen er
         via het centrale meldsysteem bij de bevoegde gezagen worden verricht. Daarmee wordt
         beoogd inzicht te geven in ontwikkelingen in het meldgedrag in de tijd.
         Actie ligt bij Bodem+ en is belegd. Kaarten worden elk kwartaal gepubliceerd op de site
         en maken onderdeel uit van het reguliere werk van Bodem+.
  10.    Bodem+ beheert het bij actie 9 genoemde meldsysteem en streeft ernaar zoveel mogelijk
         wensen in termen van gebruiksgemak door te voeren in het meldsysteem. Eind 2009
         worden verschillende gebruikerswensen doorgevoerd in het meldpunt bodemkwaliteit.
         Het zal mogelijk worden om in groter detail dan nu en op een vlak op een kaart aan te
         geven waar partijen grond en baggerspecie van afkomstig zijn en waar ze worden
         toegepast. Dit verbetert voor toezichthouders en handhavers de visuele geografische
         ondersteuning van de melding.
         Actie is gereed. Bodem+ heeft een gebruikersgroep geformeerd welke Bodem+ adviseert
         over aanvullende functionaliteit en gebruiksvriendelijkheid. Een nieuwe release van het
         meldsysteem wordt periodiek (1-2/jaar) uitgebracht.
  11.    De HUM is beschikbaar als instrument. Het is nu aan de bevoegde overheden om de
         HUM-Bbk te gaan toepassen in de praktijk. Er is voorzien in een herziening van de
         HUM-Bbk op basis van praktijkervaringen, dat zal in 2010 worden opgestart.
         In april 2010 wordt een erratum op basis van enkele fouten die in de HUM staan op de
         site van bodemplus gepubliceerd. Vanaf die datum is ook een digitaal formulier op de site
         van bodemplus aanwezig om opmerkingen en ervaringen met de HUM in te sturen.
  12.    Door de werkgroep Kwalibo, toezicht en handhaving wordt onderzocht op welke wijze
         praktijkervaringen in de handhaving beter uitgewisseld kunnen worden. Een mogelijkheid
         daarvoor is het organiseren van een digitaal forum (voor en door handhavers) voor de
         onderlinge uitwisseling van praktijkervaringen, casuïstiek en vragen.
         Actie ligt bij Bodem+, werkgroep kwalibo. Bodem+ werkt eerste verkenning dit jaar uit.
         Nadrukkelijke wensen zijn om als doelgroep de deelnemers aan de regiodagen van de
         HUM aan te wijzen. Kosten zijn relatief beperkt (orde van grootte eenmalig 1.000 euro
                                                                               145
</pre>

====================================================================== Einde pagina 145 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 146 ======================================================================

<pre>    en jaarlijks 300 euro). Wel wordt de doelgroep tijdens de regiodagen benadert met de
    vraag of er behoefte is aan een dergelijk forum.
13. De werkgroep Kwalibo, toezicht en handhaving onderzoekt samen met VROM de
    mogelijkheden om de kwaliteitsimpuls Wbb uit te breiden met een kwaliteitsimpuls Bbk
    naar een kwaliteitsimpuls Bodem. Met name het concept van onderlinge visitaties (toetsen
    en ervaringen uitwisselen met collega bevoegde overheden) blijkt bij de kwaliteitsimpuls
    Wbb een nuttig instrument dat voor navolging in aanmerking kan komen.
    Actie ligt bij Bodem+. Er heeft een eerste verkenning plaats gevonden. Positieve
    grondhouding van de deelnemende partijen in de kwaliteitsimpuls. Nadere uitwerking
    moet plaatsvinden tussen Bodem+ en SIKB. Afspraak daarvoor moet nog worden
    gemaakt.
                                                                        146
</pre>

====================================================================== Einde pagina 146 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 147 ======================================================================

<pre>Opleiding en communicatie
  14.    Onder regie van het LOM zijn voorlichtingsdagen in de regio georganiseerd ter
         introductie van de HUM-Bbk. Gegeven het succes van deze regiodagen worden deze
         volgend jaar herhaald. Met de regiodagen wordt het handhavingsnetwerk in de keten
         versterkt en kan worden uitgewisselt hoe de HUM nu in de praktijk werkt.
         Er zijn in het voorjaar van 2010 een vijftal regiodagen georganiseerd. De laatste is op 10
         juni 2010.
  15.    Bij initiatieven voor opleidingen voor handhavers participeren medewerkers van VROM,
         Bodem+ en V&W indien zij worden gevraagd een bijdrage te leveren aan
         cursusonderdelen. Indien het rijk of het implementatieteam constateert dat er leemten zijn
         in het onderwijsaanbod stimuleren zij de opvulling van die leemten.
         Actie ligt bij allen. De VI is in gesprek met de politie om daar te investeren in de
         opleiding.
  16.    Actuele informatie over het Besluit bodemkwaliteit en ook handhavingsaspecten wordt
         via de website van Bodem+ ontsloten op het zogenaamde kennisplein. Bodem+
         onderhoudt het kennisplein. Op het kennisplein is ruimte voor FAQ‟s. Op basis van de
         regiodagen worden een aantal van die FAQ‟s samengesteld.
         Actie ligt Bodem+ en is belegd. Website met FAQ‟s wordt regelmatig bijgewerkt.
  17.    Via de website van Bodem+ worden best-practices benoemd en ontsloten.
         Actie ligt bij Bodem+ en is belegd. Zodra best-practises worden geidentificeerd worden
         deze ook op de site geplaatst. Goede voorbeelden die in de Handreiking handhaving
         Besluit bodemkwaliteit worden genoemd komen op de site te staan.
  18.    Via diverse communicatiekanalen van het rijk wordt het werkveld met regelmaat
         geïnformeerd over de bodemhandhaving.
         Actie bij VROM/VI/IVW/B+. Tijd is beschikbaar. Er is naar aanleiding van de affaire met
         Bodemstaete veel gecommuniceerd. De VI heeft een maandelijkse nieuwsbrief
         uitgegeven waar inmiddels 250 mensen op zijn geabboneerd.
                                                                                 147
</pre>

====================================================================== Einde pagina 147 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 148 ======================================================================

<pre>Nieuwe acties uit monitoringsverslag 2010
   19. Het actieplan moet worden aangevuld met een actie die bevoegde overheden aanzet om een
       handhavingsstrategie te ontwikkelen waarbij er een evenwichtige verdeling is tussen de
       inzet van de beperkt aanwezige capaciteit en de risico‟s die in het beheergebied kunnen
       optreden met grondverzet:
           a. De handreiking adequate bestuurlijke handhaving Wbb (niet de HUM-Wbb) bevat
               ook een handreiking voor het maken van een handhavingsstrategie voor de Wbb.
               Deze handreiking wordt in de tweede helft van 2010 geactualiseerd. Met SIKB is
               afgestemd dat de handreiking Wbb een handreiking Wbb/Bbk wordt en dus wordt
               aangevuld met een handreiking voor het maken van een handhavingstrategie op het
               gebied van de Bbk taken.
           b. De ILB adviseurs worden verzocht om gemeenten in het kader van de implementatie
               van het Bbk te ondersteunen bij het opstellen van een handhavingsstrategie.
           c. In het kader van de monitoring van de implementatie van het Bbk zal worden
               bijgehouden welke gemeenten een handhavingsstrategie hebben vastgesteld. In lijn
               met de kaartjes van het meldgedrag worden vergelijkbare kaarten gemaakt voor de
               aanwezigheid van een handhavingstrategie.
           d. De vertegenwoordigers van IPO, UvW en VNG in het implementatieteam en de
               werkgroepen zetten zich in om het ontwikkelen van handhavingstrategiën te
               promoten. Hiertoe wordt ondermeer dit onderwerp op de agenda van de
               koepeloverleggen geplaatst
   20. Betere uitwisseling van kennis en ervaringen tussen CI‟s en publiekrechtelijke partijen
           a. Er worden (trekker VI) afspraken gemaakt over de informatie uitwisseling tussen de
               CI's en de bestuursrechtelijke handhavingspartners
           b. Op het Platform Bodem Toezicht (PBT) en op de Regionale Bodemdagen
               Ketenhandhaving (RBK) wordt aan lokale toezichthouders en handhavers inzichtelijk
               gemaakt wat de scoop van het werk van de CI's is zodat lokale overheden hun inzet
               beter kunnen afstemmen op de inzet die CI's plegen. Deze informatie is noodzakelijk
               bij het maken van de lokale handhavingsstrategie zoals opgenomen bij actie 19.
           c. SIKB, Rijksinspecties en Bodem+ stellen een document op voor de lokale
               toezichthouders en handhavers waarin de mogelijkheden van samenwerking worden
               geschetst met de CI's/SIKB en de VI/IVW. Document is ingestoken vanuit beeld
               toezichthouder. Een schetsmatig voorbeeld "ik ontdek dat er iets niet klopt in het
               monsternameformulier, wat moet ik dan doen? Antwoord: wederhoor met bedrijf,
               inlichten CI. Bij onbevredigend antwoord CI, klachtenprocedure SIKB, melding aan
               toezichtloket. Bij structurele tekortkoming in de sector (veelvoorkomende fouten) -->
               route uitvoeringsvraagstukken schetsen"
           d. CI's, Inspecties en RvA gaan halfjaarlijks met elkaar om tafel gaan om generiek
               informatie over het stelsel onderling uit te wissselen en daaruit lering te trekken voor
               de verschillende organisaties
                                                                                   148
</pre>

====================================================================== Einde pagina 148 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 149 ======================================================================

<pre>21. Een veel genoemde belemmering om over te gaan tot actie is een gebrek aan capaciteit.
    Hiervoor is het nodig om ook op bestuurlijk niveau het draagvlak te vergroten. Het
    actieplan verbetering toezicht en handhaving moet op dat aspect verder worden aangevuld.
        a. De ontwikkelingen rondom de vorming van RUD‟s worden aangegrepen als kans om
            dit onderwerp bij bestuurders op de agenda te krijgen
        b. (idee B+) er wordt door het IT een middagconferentie belegd met de WEB-leden om
            deze actie verder uit te werken.
                                                                            149
</pre>

====================================================================== Einde pagina 149 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 150 ======================================================================

<pre>Bijlage 8                Verslag brede maatschappelijke workshop
Verslag Workshop Concept- Monitoringsverslag Implementatie Besluit bodemkwaliteit.
Tijd: dinsdag 16 februari 2010, 13:30- 16:30
Locatie: Agentschap NL, Croeselaan 15 Utrecht
Aanwezig: circa 30 vertegenwoordigers van VROM, de Vrom-Inspectie, Bodem+, TCB, SIKB, CSO,
gemeenten, waterschappen, milieudiensten, brancheorganisaties, adviesbureaus en aannemers.
Plenaire deel
     1. Welkom en inleiding
Marc Pruijn (VROM) heet alle aanwezigen van harte welkom. Daarna verzorgt hij een presentatie
over de werking van de implementatie en de monitoring daarvan door VROM, Bodem+ en de
organisatie achter de monitoring. Hierbij komen de rol van het implementatieteam, de werkgroepen en
deze workshop aan bod. De workshop heeft als doel de mening van diegenen te horen die dagelijks
werken met het Besluit, waarbij hun wordt gevraagd kritisch te kijken naar de conclusies zoals die in
het concept-verslag zijn opgenomen en wat hun aanvullingen hierop zijn. Ook wordt gevraagd om
adviezen hun de implementatie en komende evaluatie (in 2011) verder goed kan worden aangepakt,
als aanvulling op de plannen die hiervoor die eveneens worden gepresenteerd. (De presentatie wordt
meegezonden met dit verslag).
Uit de aanwezigen komt de vraag naar voren hoe de door gemeenten te ontwikkelen
handhavingsstrategie vorm moet worden gegeven. Een vertegenwoordiger van CSO, die hiervoor een
handleiding aan het schrijven is, legt uit de gemeenten hier zelf invulling aan moeten geven aan de
hand van wat in betreffende handleiding uiteen wordt gezet. Deze handleiding verschijnt dit voorjaar
op de site van Bodem+.
Ook wordt er gevraagd of de uitvoeringsknelpunten die bij de Helpdesk Water binnen komen ook
worden meegenomen bij de monitoring. Michiel Gadella (Bodem+) zal hier achteraan gaan.
Er wordt verder zorg geuit over de voorgenomen vergroting van bestuurlijk draagvlak die blijkt uit het
concept-verslag. Er zijn zorgen over het handhavingsgat dat dreigt te ontstaan door de komende
overgang naar Regionale UitvoeringsDiensten (RUD‟s). Waargenomen wordt dat gemeenten hun
capaciteit op handhaving terugschroeven uit de vrees straks teveel uren (en personeel) over te moeten
dragen naar de RUD‟s. Een voorstel is om in het Monitoringsverslag in te gaan op de gelden die door
het Rijk in het Gemeentefonds worden gestopt voor toezicht en handhaving op het Bbk. Wijs
gemeenten op de verantwoordelijkheid die ze hebben met deze middelen ook werkelijk capaciteit te
scheppen.
     2. Werksessie in groepen
De aanwezigen wordt gevraagd in drie groepen aan slag te gaan met de belangrijkste conclusies en
aandachtspunten uit het concept-verslag, onderverdeeld in drie categorieën:
1. Toezicht en handhaving, actieplan verbetering bodemhandhaving, vorming RUD's.
2. Lokale beleidsvorming ILB, decentralisatie, grond en bagger, diepe plassen.
3. Administratieve en bestuurlijke lasten, kwalibo, bouwstoffen.
Vanuit de organisatie is de deelnemers gevraagd om, op basis van de eerder gegeven presentatie, het
van tevoren toegezonden concept- verslag en van tevoren toegezonden kaders met de belangrijkste
conclusies en aandachtspunten uit het concept-verslag, antwoord te geven op de volgende vragen:
                                                                                  150
</pre>

====================================================================== Einde pagina 150 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 151 ======================================================================

<pre>1. Herken je het beeld in de bevindingen en het bereiken van de doelen, wat wil je er op aanvullen of
wat herken je niet?
2. Wat moeten we in 2010 veranderen in de implementatie op dit punt, heb je tips?
De conclusies uit de discussies die aan de hand hiervan worden gevoerd zijn weergegeven in de
bijlage.
     3. Terugkoppeling
Na de werksessies verzorgen de drie moderatoren een korte terugkoppeling van wat er in hun groep
naar voren is gekomen.
Marc Pruijn (VROM) geeft aan dat in zijn groep is ingestemd met wat er in het concept-verslag staat,
en dat hier complimenten over zijn geuit. De aandacht in zijn groep ging vooral uit naar toezicht en
handhaving, wat dan ook als achilleshiel van de implementatie van het Besluit wordt gezien. Extra
aandachtspunten daarbij waren bijvoorbeeld:
     -   Handhaving zou meer vanuit een visie op grote lijnen moeten.
     -   We moeten bedacht zijn op een handhavingsgat wat kan ontstaan in afwachting op de
         vorming van RUD‟s.
     -   De taken van CI‟s en private partijen moeten goed worden gecommuniceerd.
Tommy Bolleboom (Bodem+) geeft aan dat ook in zijn groep complimenten over het concept-verslag
werden geuit, dat de aandacht werd gevestigd op het benoemen van de oorzaken van gebrekkige
handhaving, en dat er roep was om voorstellen voor de verbetering van handhaving verder uit te
werken. Verder waren enkele aandachtspunten:
     -   De door de complexiteit van het Bbk benodigde professionaliseringsslag.
     -   De vraag om de implementatie te versnellen.
Michiel Gadella (Bodem+) concludeert dat de aandacht ook in zijn groep vooral uitging naar toezicht
en handhaving, en dat er enkele aanbevelingen waren om dit te verbeteren voor alle partijen, zoals:
     -   Meer terugkoppeling op meldingen.
     -   Toezicht meer richten op de inhoud van meldingen in plaats van op de volledigheid.
     -   Er moet meer samengewerkt en teruggekoppeld worden tussen verschillende
         bevoegde
         gezagen en bevoegde gezagen en melder.
     4. Afsluiting
Marc Pruijn concludeert dat de workshop in zijn geheel veel informatie heeft opgeleverd, en dat er
behoefte is om de monitoring in bestaande vorm voort te zetten. Het houden van een brede
maatschappelijke workshop is een manier om de monitoring aan te scherpen, en om draagvlak voor
een succesvolle implementatie te creëren. Overigens valt het de aanwezigen op dat er geen CI‟s en
intermediairs (adviesbureaus uitgesloten) aanwezig zijn.
De middag is erg nuttig gebleken, en de aanwezigen worden bedankt voor hun inzet en bijdragen.
                                                                                 151
</pre>

====================================================================== Einde pagina 151 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 152 ======================================================================

<pre>Flappen workshop 16 februari
Groep 1 – Marc
Onderwerp 1 Toezicht en handhaving
Bevindingen:
   -   Implementatiegraad bepaalt ook ongelijk speelveld. De gemeente moet eerst lokaal
       beleid opstellen, dan pas gaan handhaven hierop en specifieke ongewenste
       handelingen die op basis daarvan voorkomen moeten worden.
   -   Behandeling melding kleinere gemeente: steekproefsgewijs ipv alles; positief bericht
       naar melder (per mail); niet opgenomen werkproces; interne organisatie bij
       verlof/ziekte.
   -   Ingediende meldingen voor tijdelijke depots worden alleen naar de gemeente (BG)
       gestuurd en niet naar waterschap. Mogelijke lozing.
Zorgen:
   - Als er een handhavingsgat ontstaat kan dit het Besluit terug werpen in zijn uitvoering!
       (KERNPUNT)
   - Het opbulken en de uitgifte van grond en bagger blijft een punt van aandacht (meer
       gevoel dan concrete ervaring).
   - Constatering: handhaving steeds hardhandiger en strenger, druk op CI‟s en
       toezichthouders vanuit privaatrechtelijke sfeer, waar ligt de grens?
   - Hoe kan het dat veel gemeenten gen functieklassekaart hebben, worden zij hiervoor
       bestraft?
   - Doe werk CI‟s niet over.
Tips:
   -   Conclusies worden onderschreven!
   -   Slim handhaven: oog en oorfunctie collega‟s; gerichte navraag; bouwvergunning.
   -   Minder administratieve lasten toezichthouder.
   -   Maak tijd beschikbaar voor rondrijden en aanspreken.
   -   Regel de ketenverantwoordelijkheid: wie is verantwoordelijk voor een melding; wie
       moet worden aangepakt als verdacht voor bodemsignaal?
   -   Kwaliteit en deskundigheid.
   -   Onderscheid weten te maken in essentieel / ondergeschikt.
   -   Geen herhaling van kwaliteitsaudits zoals CI.
   -   VROM-I moet vaker gemeenten aanspreken voor vergroten bestuurlijk draagvlak.
   -   Hou scheidslijn CI / handhaving in stand. Dus maak een handhavingsstrategie en kijk
       vervolgens waar verrijking plaats kan vinden. Kan zijn RUD.
   -   Controleer in situ keuringen.
Actieplan verbeteren bodemhandhaving
Zorgen:
                                                                            152
</pre>

====================================================================== Einde pagina 152 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 153 ======================================================================

<pre>   -  Het verslag is geschreven vanuit decentrale overheden en het bedrijfsleven, maar wat
      vinden intermediairs ervan?
   -  Slecht meldgedrag sector wordt herkend en door sector toegegeven, reden: ontbreken
      kennis en werkdruk
   -  Knelpunt: opdrachtgever is niet ambtenaar bodem
Tips:
   - Aandacht voor gebrek aan terugkoppeling over de oproep adequaat Niveau te
      implementeren.
   - Geef voorlichting over wat CI wel en niet kan.
   - Meer communicatie tussen handhavers en gebiedsbeheerders.
   - Regionale voorlichting helpt!
   - Breng CI‟s en inspecties bij elkaar.
   - BRLs moeten garantie geven omtrent de uitvoering.
   - Voldoende middelen en kennis.
   - Toezicht toe spitsen op het volgen van partijen.
   - Professioneel opdrachtgeverschap bevorderen.
RUD’s – bevindingen
   -  Voor kleine gemeentes zijn RUD‟s noodzakelijk, de kennis over het Bbk ontbreekt
      daar gewoon!
   -  VROM-Inspectie als bestuurlijke prikkel?
   -  RUD‟s niet te groot.
   -  Voordeel: Eenduidigheid binnen gebied; kleine gemeentes kunnen voorzien worden in
      kennis.
   -  Hoe gaat de bemensing van RUD‟s eruit zien?
Onderwerp 2
Lokale beleidvorming ILB
   -  Oppak knelpunten gaat prima!
   -  ILB: meest waardevolle bijdrage aan implementatie!!!
Zorgen:
   - Wat na ILB? Personele wisselingen bij gemeentes ondervangen?
   - Is er geld voor BKK‟s na 2011?
   - Discussie ILB over p80/50: onderbouwen met praktijkvoorbeelden, over welke
      gehaltes hebben we het? Is dat in het hergebruik inderdaad een probleem?
   - Lokale beleidsvorming kan leiden tot onduidelijkheid; frustratie mbt hergebruik;
      oplossen van plaatselijke problemen.
   - Monitoring ILB + gemeente eva gesprek over antwoorden mijn beeld is een positieve
      toename die niet blijkt uit de grafieken en enquete. Men was in 2008 positief. (Jasper
      Lackin)
Decentralisatie
                                                                         153
</pre>

====================================================================== Einde pagina 153 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 154 ======================================================================

<pre>   -  Geeft mogelijkheden om lokale problemen op te lossen.
   -  Implementatie had veel sneller gemoeten.
   -  Voor regionale overheden is het moeilijk zelf keuzes te maken.
   -  Wat vinden grondintermediairs?
Grond en Bagger, Diepe Plassen
   -  Er is nog steeds het probleem van onvolledige normering, bijvoorbeeld geen a-waarde
      voor enkele metalen.
   -  De mate van invloed van omwonenden is niet vastgelegd. Indien eisen vanuit deze
      groep gaan ontsporen is de politieke reactie niet te voorspellen.
Onderwerp 3
Administratieve en bestuurlijke lasten,
   -  Door vergroten van partijgrootte accepteren we een grotere onnauwkeurigheid (mede
      mbt administratieve controle).
   -  Alles is gericht op handhaving uitvoering en minimaal op totstandkoming en
      betrouwbaarheid labmeetwaarden.
   -  HO wordt bij meer werkvelden waar bodem een rol speelt belangrijk.
   -  Onduidelijkheden in regelgeving en opstellen gebiedsspecifiek beleid heeft veel tijd
      en geld gekost. Meedenken is positief.
Kwalibo, Bouwstoffen.
   -  Kans voor enige lastenverlichting: aanbeveling aan BG de …..lijst ( die nu wordt
      ontwikkeld in BEUK) waar mogelijk te gebruiken. De lijst is een hulpmiddel en heeft
      geen dwingende werking.
   -  Beoordelen bodemrapporten vw altijd cf brl 2000, wat betekent dat nu, waar let je op,
      tips en trucs VROM-I.
   -  Certificering is iets wezenlijks anders dan handhaving, in de praktijk wordt die
      scheidslijn steeds minder strak getrokken, is niet goed! CI leert je van fouten,
      handhaver straft je!
Groep 2 – Michiel
Onderwerp 1
Toezicht en handhaving, actieplan, RUD’s – bevindingen
   -  Beeld uit monitoringsverslag wordt gedeeld.
   -  Terugkoppeling meldingen kan beter.
   -  Toezicht op meldingen is vaak op papieren / formulieren gericht.
   -  Meer aandacht aan Kwalibo, onvoldoende op grond en bagger, dit laatste moet beter
      op de agenda.
   -  Bij toezicht wordt te smal gedacht, bijvoorbeeld enkel generiek.
                                                                            154
</pre>

====================================================================== Einde pagina 154 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 155 ======================================================================

<pre>   -  Afwijkingen bijvoorbeeld GBT snel lastig/ ongewenst.
   -  Staat beter op de agenda bij gemeenten. RWS blijft achter (ook in kennis en
      interpretatie Bbk).
   -  de constatering van slecht meldgedrag is niet te verifiëren. Immers, hoe toets je als er
      geen melding is. (en wat is veel?).
   -  er is behoefte aan meer detail informatie bij meldingen, bijvoorbeeld om inzicht te
      krijgen in maatschappelijke opgaven.
   -  toezicht in het veld is minimaal. Overtreden loont.
Zorgen:
   - ongelijk speelveld bij uitblijven handhaving.
   - veel details, weinig grote lijnen.
   - beoordelen, toezicht en handhaving IBC toepassingen voor kleine gemeenten is erg
      moeilijk / onmogelijk.
   - na handhavingsacties worden vaak alle bevoegde gezagen ingelicht over de
      intermediair zonder dat wederhoor is toegepast. Vaak is de overtreding echter terug te
      voeren op onjuiste interpretatie, wat uit die wederhoor zou blijken. Dit levert dus
      onnodige imagoschade op voor de intermediair, en onnuttige besteding van
      overheidscapaciteit.
   - Handhaving ontbreekt volledig.
   - De melder heeft geen zicht op afhandeling van de melding, wat het gevoel creëert dat
      er niks mee gedaan wordt.
   - 10.000 ton partijen: spanning met kwaliteit van de keuring: nog representatief;
      handhaafbaarheid is erg moeilijk (500 ton zwaar verontreinigd bij 9.500 ton
      hergebruik valt niet op).
Tips:
   - gemeenten gecoördineerd handhaven op grotere projecten.
   - focus op niet-gemelde toepassingen.
   - meer eenheid in regelgeving / procedures/ formulieren m.b.t. Bbk en vervoer.
Toezicht en handhaving, actieplan, RUD’s - acties
Tips:
   -  Werk samen (ook met toepassers)
   -  Koppel terug
   -  Maak toezichtsstrategie. Kijk naar projecten.
   -  Breng duidelijkheid in papieren vervoer.
   -  Dit vereist niet alleen betere organisatie toezicht en handhaving, maar juist ook een
      voorbeeldrol van opdrachtgever.
   -  Pro-actief handhaven zie ik graag aangevuld met actief zoeken van handhavers en
      toepassers samen naar passende toepassingen.
                                                                          155
</pre>

====================================================================== Einde pagina 155 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 156 ======================================================================

<pre>   -  Pro-actief handhaven vereist vaak veel meer inspanning en wordt om die reden vaak
      niet uitgevoerd. (bijv. achterhalen illegale stort of opslag).
Tips:
   -  Grote stad: toezicht en handhaving zijn op orde.
   -  Toezichtsstrategie!
   -  Capaciteitstekort cruciaal! Kan oprichting RUD‟s niet versneld?
   -  Bestuurlijk risico bij samenwerking op regionaal niveau. Wees bewust van
      gevoeligheden.
   -  Koppel meldingen terug! Nu is het veelal is het formulier ingevuld‟?.
   -  T&H projectmatig per bedrijf / toezichthouder.
   -  Door RUD‟s krijg je gemakkelijker regionale afstemming van beleid.
Onderwerp 2
Lokale beleidvorming ILB, decentralisatie, grond en bagger, diepe plassen
En
Onderwerp 3
Administratieve en bestuurlijke lasten, kwalibo, bouwstoffen.
Bevindingen
   -  Bewijsmiddelendiscussie
   -  Geen wijzigingen administratieve lasten
   -  Let op status circulaire
   -  Invulling stand-still
   -  Stoffenpakket
   -  Tijdelijke opslag: via algemene regels. Zeer goed. Maar tot 10.00 ton ivm Wm?
   -  Status circulaire voor diepe plassen wordt in de praktijk overschat
Zorgen:
   - Stoffenpakket gaat nog tot zorgen leiden, ook ivm overgangsregeling. Bij Bbk vaak
      tot zo‟n 6 keer meer kosten tov opstellen kaart.
   - Overgangsrecht maakt het heel troebel. Late reacties dat iets Bbk is.
   - Waar stopt handhaving en begint de certificering?
   - Waterbodemonderzoek is een lastenverzwaring: tijdens het onderzoek moet je
      eigenlijk de toepassing al kennen, wat kan leiden tot onnodige onderzoekskosten als je
      de toepassing nog niet kent.
   - Vaker discussie over de juiste bewijsmiddelen dan in het verleden is een
      lastenverhoging (vooral bij RWS). Het generieke beleid Bbk is doorgaans
      lastenverlagend.
   - Bouwstoffen: aansluiting op andere wetgeving bijv. Arbo, bewijsmiddelen Bbk zijn
      hiervoor niet voldoende (UITVOERINGSVRAAGSTUK)
   - Rol CI‟s bij Kwalibo nog steeds niet hard genoeg.
   - Kwaliteitsniveau BRL7000 bedrijven hoog --- tekortkoming CI‟s.
                                                                          156
</pre>

====================================================================== Einde pagina 156 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 157 ======================================================================

<pre>Tips:
   - Advies uitzetten voor gemeenten zonder overgangsrecht, functiekaart.
   - Administratieve lasten gaan alleen omlaag als regelgeving 10 á 15b jaar stabiel blijft.
   - Eens dat er in keten een onevenredige inspanning door handhaving wordt gevoeld op
      normdocumenten, terwijl het zwaartepunt in het veld zou moeten liggen c.q. bij de
      transporteur/ handelaar.
   - T.b.v. evaluatie stand-still bodemkwaliteit kunnen kwantificeren (toeschrijven aan
      ruimtelijke schaal, verontreinigingsgraad).
   - Standstill principe bij gebiedsspecifiek beleid in relatie tot gereinigde grondstromen.
   - ILB inzichten meer bekend maken aan de markt.
   - Vele gebiedsgerichte kaders.
   - Vooronderzoek: méér info op bodemloket zou veel helpen
   - Grond en baggerstromen apart in beeld brengen.
Aanbevelingen:
   - Los het kleine partijen-probleem op.
   - Zorg voor snelle implementatie van beleid.
   - Maak paraplu-meldingen mogelijk.
   - Communiceer goed over de lokale spelregels.
   - Gelijke monniken gelijke kappen.
   - Hartekreet: bedrijven moeten alles en nu de gemeenten ook!
   - Paraplumeldingen bij grote projecten.
   - Bij de handhavingsstrategie wordt aanbevolen om capaciteit en risico‟s in evenwicht
      te brengen. Waarom dan nog geen oplossing voor samenvoegen kleine partijen buiten
      BRL/ erkenning?
   - Denk na over term voor gebiedsgericht met generieke normen. (communicatie).
Groep 3 – Tommy
Onderwerp 1
Toezicht en handhaving, actieplan, RUD’s
Bevindingen:
   - Voorstellen om iets te doen aan niet melders zijn te soft, maak ze concreter.
   - Er komt een kantelpunt dat de goede wil tot implementatie bij het bedrijfsleven
      omslaat.
   - De prikkel om het veld in te gaan ipv meldingen te schecken staat haaks op beleid
      inspecties om gemeenten te controleren op taakvervulling.
   - Oorzaak probleem moet scherper geformuleerd worden: Bbk papieren tijger?; bodem
      is niet spannend, zoals asbest.
   - Inzichtelijk maken wat risico‟s sancties zijn voor gemeenten als ze niet handhaven.
Aanbevelingen:
   - Sterker functioneel parket.
   - Sterker OM.
   - Opdrachtgevende en uitvoerende overheden ook Kwalibo.
   - Onderzoek: waarom wordt er niet gemeld? Ligt dit aan het complexe meldsysteem?
                                                                            157
</pre>

====================================================================== Einde pagina 157 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 158 ======================================================================

<pre>   -   Meer geld vanuit het rijk.
Onderwerp 2
Lokale beleidvorming ILB, decentralisatie, grond en bagger, diepe plassen
Bevindingen:
   - Steeds professioneler zijn voor werken met Bbk; is te ingewikkeld.
   - ILB is goed, maar wat als de ILB weg is? Vindt er dan wel kennisoverdracht plaats?
   - Implementatie moet sneller.
   - Er is geen sanctie bij ontbreken functiekaart.
Aanbevelingen:
   - Maak ontwikkelingen en achterstanden bij gemeenten zichtbaar.
   - Maak het beleid makkelijker.
   - ILB doorpakken en verlengen (alleen voor kleine gemeenten).
   - Focus op regionaal ipv lokaal (RUD snel invoeren, kennis daar inbrengen).
   - ILB: focus op maken bestekken door gemeente.
Onderwerp 3
Administratieve en bestuurlijke lasten, kwalibo, bouwstoffen.
Bevindingen:
   - Raammeldingen hebben grote voordelen, korte doorlooptijd, makkelijker in
       uitvoering.
   - Maar dat kan nu ook al praktisch op projectniveau.
   - ILB: communicatie over opslag.
   - Bullet 3 is niet duidelijk.
   -   Ook door gemeenten worden extra inspanningen geleverd bij de uitleg van nieuwe en
       complexere regelgeving uit te leggen.
   -   Er zijn minder afzetlocaties, levert ook extra lasten op.
Bbk v. EU:
   - Regels Bbk gelden niet voor export, dus er is een grote achterdeur waardoor
       verontreinigde grond kan verdwijnen. Wees hier attent op.
   - Denk aan harmonisatie
Bouwstoffen
   -   Dit moet worden gestaafd.
   -   2011: BET overdoen.
   -   Voeg „grote‟ toe tussen „noemenswaardige problemen‟.
   -   Voeg toe: „met incidenteel resterende knelpunten‟.
                                                                        158
</pre>

====================================================================== Einde pagina 158 =================================================================

<br><br>