<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Docnr51
                       Protocol: Conservatie en Educatie
                                              Inleiding
        P Het protocol Conservatie en Educatie is opgezet om de conservatie en educatie zo goed
          mogelijk te waarborgen. Hierin staat wat het fokprogramma inhoudt, hoe dieren uit opvang of
          inbeslagname behandeld worden en hoe de educatie moet verlopen.
        > Het onderzoek "De Engelse tuin in Mondo Verde als Fieldlab voor inheemse soorten.", wat
          gerealiseerd moet worden.
        > Hoe de gehele educatie over de gehouden dieren moet verlopen.
                                                                                                    1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                        Inhoudsopgave
Conservatie                                                                                                                                    3
  Onderzoek                                                                                                                                    3
  Fokprogramma                                                                                                                                 4
  Dieren uit opvang of inbeslagname                                                                                                            5
Educatie                                                                                                                                       6
  Informatief en educatief programma voor de gehouden dieren                                                                                   6
  Uitwisseling kennis en ervaring met externe organisaties                                                                                     8
  Het uitdragen van kennis over de bescherming van wilde dieren, het behoud van biodiversiteit en
  wat er in de natuur en het milieu gebeurt....................................................................................................9
  Bijlage 1: Enquête Conversatie Field Lab Engelse Tuin                                                                                      11
  Bijlage 2: Educatieve Route                                                                                                                13
                                                                                                                                               2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                             Conservatie
Conservatie voor Mondo Verde betekent het beschermen van (wilde) diersoorten en het in stand
houden van de biodiversiteit. Er worden projecten in het park georganiseerd om de inheemse natuur
te beschermen. Daarnaast ondersteunt Mondo Verde verschillende fokprogramma's en vangt dieren
op uit opvang of uit inbeslagname.
Onderzoek
Mondo Verde heeft een eigen Fieldlab opgezet: "De Engelse tuin in Mondo Verde als Fieldlab voor
inheemse soorten." Hierbij wordt de Engelse tuin gebruikt als een laboratorium voor vogels, vlinders,
insecten en bijen. Dit onderzoek zal plaatsvinden van 2021 tot en met 2025.
De wereldtuin Engeland van Mondo Verde valt binnen een beschermd natuurgebied van de gemeente
Landgraaf. Bij de aanleg van deze wereldtuin is er een overgang gecreëerd van bosgebied naar tuinen
met haagjes, bloemenperken en vijvers. Oude bomen zijn in stand gehouden evenals een beek die
door het gebied loopt met kraakhelder water. Deze beek voedt ook de vijvers met helder water. Voor
de cottage is een vijver aangelegd, waarin veel kleine vissen leven. De vijver is omringd met grote
hoeveelheden bloemen en waterplanten, waardoor er om de vijver een rijk scala van bloemen is
ontstaan waar vlinders, bijen en andere insecten leven. Dit deel van het park heeft zich in twintig jaar
tijd ontwikkeld, dat er een rijke flora en fauna is ontstaan.
Door de aangelegde haagjes en struiken zijn er vele vogelsoorten die hun insecten en zaden makkelijk
kunnen vinden en zich voorvast in de tuin hebben gevestigd. Door oude eiken- en beukenbomen intact
te laten zijn er bosuilen die hier hun broedholen hebben gevormd. Ijsvogels vissen in de heldere vijvers
en broeden op de oevers van de beek. Zo is er een dialoog ontstaan tussen aangelegde tuinen en een
stuk beschermd gebied.
Dankzij deze flora en fauna, wil Mondo Verde Engelse tuinen optimaliseren tot een
biodiversiteitshotspot voor deze diersoorten. Deze tuin moet bijdragen als uitvalbasis om als
laboratorium te dienen. Doordat in dit gebied vlinders, bijen en vogels zich vestigen, voorplanten en
verspreiden, kunnen deze dieren bestudeerd worden en bepaald worden welke elementen een gunstig
effect bieden voor de biodiversiteit.
Om de functie van voortplantingsplek te bevorderen worden er insectenhotels en vogelhuisjes
geplaatst. Om ervoor zorg te dragen dat deze elementen nauw aansluiten bij de dieren die reeds in
Mondo Verde en de nabije omgeving aanwezig zijn, is er een inventarisatie gemaakt van deze soorten
op basis van geregistreerde waarnemingen.
Voor deze soorten wordt het volgende aan conservatieactiviteiten in ontwikkeld met als doelen
vestigen, voortplanten en verdere verspreiding:
         Plaatsen van passende elementen zoals nestkasten en insectenhotels (in samenwerking met
         natuurbeschermingsorganisaties). Realisatie staat gepland voor 2020 - 2022.
         Geschiktheid van de huidige beplanting beoordelen met betrekking tot vlinders. Indien nodig
         de beplanting optimaliseren zodat er zoveel mogelijk geschikte soorten waardplanten en
         nectarplanten aanwezig zijn. Realisatie staat gepland voor 2021 - 2025.
         Geschiktheid van de huidige beplanting beoordelen met betrekking tot bijen. Indien nodig de
         beplanting optimaliseren zodat er zoveel mogelijk geschikte soorten nectarplanten aanwezig
                                                                                                       3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>         zijn. Hierbij is het van belang om de bloeiperiode in het oog te houden met betrekking tot de
         verschillende bijensoorten. Realisatie staat gepland voor 2021 - 2025.
         Geschiktheden van de huidige vegetatie en nestgelegenheid beoordelen met betrekking tot
         aanwezige vogelsoorten. Indien nodig de vegetatie en nestgelegenheid optimaliseren.
         Realisatie staat gepland voor 2021 - 2025.
Bezoekers van Mondo Verde worden bij deze Fieldlab betrokken zodat zij meer bewust worden van de
problemen in de natuur. In meerdere fases van het onderzoek worden bezoekers via een enquête (zie
bijlage 1) gestimuleerd en betrokken om actief bezig te zijn met het waarnemen en inventariseren van
inheemse dieren (op georganiseerde waarnemingsdagen).
Op deze dagen staan er borden in de Engelse Tuin. Hierbij wordt er meer informatie gegeven over deze
Fieldlab. Door middel van een QR-code wordt de enquête beschikbaar gesteld op de telefoon. De
enquête is opgezet dat bezoekers doormiddel van foto's aanklikken, kenbaar maken welke dieren
gespot zijn tijdens hun zoektocht. Wanneer bezoekers hun gegevens invullen bij deze enquête, willen
ze graag op de hoogte gehouden worden van deze Fieldlab.
Deze gegevens (via de enquête) worden online verzameld, via het programma Qualtrics. Nadien zullen
deze gegevens verwerkt worden in een onderzoeksstage.
Door middel van sociale media, eigen website en vooraf aankondiging in het park, zullen de
waarnemingsdagen vooraf aangekondigd worden. Om alle bezoekers ook daadwerkelijk actief te laten
deelnemen aan de waarnemingsdagen, zal er een winactie aangekoppeld worden.
Deze waarnemingsdagen zullen in meerdere fases van het onderzoek uitgevoerd worden, waardoor
er nog een duidelijker inzicht in het onderzoek komt. Door deze inzichten kan er tussentijdse bijsturing
doorgevoerd worden, zodat de genomen maatregelen effectief zullen zijn.
Na het afronden van het onderzoek, zal Mondo Verde het rapport inclusief alle genomen maatregelen
publiceren met vereniging Dier en Park, andere belangstellende dierentuinen en eventueel
geïnteresseerde bezoekers.
Fokprogramma
Mondo Verde neemt deel aan het fokprogramma van de Zuidelijke Hoornraaf en Noordelijke
Hoornraaf vanuit de European Endangered Species Programme (EEP) voor conservatiedoeleinden.
Voor het behoud van een groeiend aantal hoornraven is het essentieel dat er met deze soort in
dierentuinen wordt gefokt. Om dit in goede banen te leiden is nationaal en internationaal overleg
nodig.
Dierentuinen die hieraan deelnemen wisselen dieren uit om fokgroepen van vers bloed te voorzien,
o.a. ter voorkoming van inteelt. Deze uitwisselingen worden vastgelegd in internationale stamboeken.
Ten aanzien van het behoud van deze soorten heeft Mondo Verde dus een extra grote
verantwoordelijkheid.
                                                                                                       4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>De gegevens van de dieren worden bijgehouden in een dierenbestand. Hierin wordt onder andere de
herkomst en verdere gegevens van de dieren bijgehouden. Deze gegevens worden bij mogelijke
uitwisseling meegegeven aan de nieuwe bestemming.
Binnen de organisatie Dier & Park steunen dierentuinen elkaar. Zo worden er dieren onderling
uitgewisseld om lijnen zuiver te houden. Binnen Dier & Park werken leden onderling samen zodat elk
park andere parken kan ondersteunen in hun dieren bestand.
Bij dieren waaraan de dieren te verwant zijn aan elkaar of als er niet mee gefokt hoeft te worden, dan
wordt er gebruik gemaakt van de prikpil zoals bijvoorbeeld bij de leeuwen, tijgers, Sri Lankaanse
panters    en  geiten.  De  registratie   bij  beperking voortplanting wordt           bijgehouden   in  het
dierenartsenbestand.
De beoordeling van gegevens en het beleid bij onvruchtbaarheid, hybridisatie, beperking van
reproductie, inteelt en ouderzorg wordt bijgehouden in het dierenbestand. Mocht er een oplossing
door uitwisseling mogelijk zijn, dan wordt de informatie van het dier (beschikbaar in het
dierenbestand) doorgegeven aan de nieuwe bestemming. Mondo Verde prefereert om oudere dieren
zoveel mogelijk om hun eigen jongen te laten verzorgen.
Mondo Verde zal niet met dieren kweken, indien er geen nieuwe huisvesting is die dezelfde kwaliteiten
heeft als bij Mondo Verde zelf. Mondo Verde kweekt bijvoorbeeld met dieren om andere dierentuinen
te kunnen helpen in het uitbreiden van hun collectie of in het verversen van bloedlijnen. Wanneer
bloedlijnen van twee dieren te dicht bij elkaar liggen, zal Mondo Verde hier niet mee fokken, om een
genetische afwijking te voorkomen. Dit wordt opgelost met de prikpil of sterilisatie.
Dieren uit opvang of inbeslagname
Mondo Verde zal altijd de mogelijk openhouden om dieren uit opvangcentrums en/of inbeslagnames
te plaatsen, indien dit mogelijk is binnen de collectie. Er zal indien dit mogelijk is een educatief verhaal
van herkomst bij deze dieren komen.
Wanneer er een dier uit de collectie verdwijnt, dan zal Mondo Verde altijd eerst kijken bij
opvangcentrums of deze diersoort daar zit. Mocht dit zo zijn, dan zal Mondo Verde dit dier verkiezen
in plaats van een nieuw dier toe te voegen van een andere locatie.
Mondo Verde zal afspraken met opvangcentrums en inbeslaggenomen dieren (overheid) altijd
respecteren.
Opvangcentrums nemen als organisatie zelf al vaak de beslissing of dieren vruchtbaar blijven of niet.
Indien er met betreffende diersoort door Mondo Verde niet gefokt of gekweekt wordt, zullen ze
middelen voor geboortebeperking gebruiken.
                                                                                                           5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                                              Educatie
Mondo Verde wil haar bezoekers niet alleen kennis laten maken met dieren, maar hun ook iets bijleren
over de aanwezige soorten. Hierdoor ontstaat er begrip en respect voor de dieren in de natuur, waarna
bezoekers enthousiast worden gemaakt voor natuurbescherming.
Om de natuurbeschermingsboodschap en informatie over de gehouden dieren over te brengen aan
bezoekers, wordt er gebruik gemaakt van informatieve panelen, rondleidingen (tegen betaling) en
sociale media.
Informatief en educatief programma voor de gehouden dieren
Het informatief en educatief programma bestaat uit verschillende onderdelen; de educatieve route,
de informatieve panelen (zichtbaar bij verblijf) en het gebruik van sociale mediaplatformen.
Mondo Verde heeft enkele jaren geleden een educatieve route geschreven. Deze route is in 2021
vernieuwd naar de huidige situatie. Binnen de rol van educatie moet deze educatieve route, met
inbegrip van flora en fauna, centraal staan voor de doelgroepen; wereldtuinbezoekers en
dierentuinbezoekers (zie bijlage 2).
In de eerste plaats wordt bij iedere wereldtuin een duidelijk verhaal beschikbaar gesteld voor de lezers.
Hierin wordt verteld over wat er kenmerkend is voor het betreffende gebied en welke flora voor komt.
Daarnaast wordt er over verschillende gehouden diersoorten extra informatie gegeven. In de
educatieve route worden momenteel niet alle gehouden dieren behandeld, maar dit zal in de toekomst
verder uitgebreid worden.
Om de informatie voor verschillende doelgroepen toegankelijk te maken, is Mondo Verde bezig om de
informatie in verschillende talen uit te brengen. Momenteel is de educatieve route alleen beschikbaar
in het Nederlands.
De vernieuwde educatieve route vormt al een belangrijke basis voor onze sociale mediaplatformen
(zoals Facebook en Instagram). Er wordt bijvoorbeeld voor een dier meerdere berichten uitgedacht
met informatie uit de educatieve route. Deze informatie wordt door middel van een foto met tekst,
foto met vraag of een video met tekst/spraak gedeeld met de volgers.
Met een foto met tekst wordt bedoeld dat er informatie over het dier gegeven gewordt. Hierbij hoeft
de volger het bericht te lezen, en het dier wordt herkenbaar dankzij de foto.
Bij een foto met vraag wordt er meer interactie bij de volger uitgelokt. Om het antwoord te weten
moet hij/zij logisch nadenken, opzoeken of raden. Hierdoor wordt er een actieve educatie
doorgevoerd. Als het antwoord juist is, dan ontvangt de volger een hartje of een reactie met "Correct".
Als het antwoord fout is, dan ontvangt de volger het juiste antwoord.
Bij een video met tekst/spraak wordt bedoeld dat er een gehele video gewijd is aan een bepaalde
diersoort. Hierbij wordt er informatie gegeven door middel van het tekstblok of door middel van een
ingesproken stem met ondertiteling.
                                                                                                        6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Op Instagram is er een nieuwe applicatie beschikbaar: Instagram Guide. Hierbij worden opgeslagen
berichten (van andere Instagramgebruikers) en eigen berichten onder bijvoorbeeld een bepaald
onderwerp getoond in de vorm van een blog. Mondo Verde is nog beginnend hiermee, maar probeert
in de eerste plaats alle informatie over een bepaalde diersoort uit de educatieve route samen te zetten.
Hierdoor wordt het voor gebruikers gemakkelijker om in één keer alle informatie of een diersoort te
verkrijgen. De verantwoordelijke van de sociale media houdt schriftelijk en digitaal bij welke informatie
gedeeld werd met de bezoekers.
Deze vernieuwde educatieve route vormt al een belangrijke basis voor onze sociale media platformen
en zal voor eind 2021 ook op de website van Mondo Verde geïntegreerd worden.
Zoals reeds eerder aangegeven, zijn nog niet alle gehouden dieren in de educatieve route opgenomen.
Hierom zijn de informatieve panelen en onze sociale mediaplatformen een ander belangrijk onderdeel
om educatie over te brengen.
In het park heeft Mondo Verde bij vele diersoorten informatieve panelen geplaatst. Hierbij worden
zowel kleine informatieve panelen gebruikt, middelmaat informatieve panelen en grote informatieve
panelen. Mondo Verde wil met deze informatieve panelen bezoekers triggeren om deze informatie te
lezen en zich verder te verdiepen in de dieren.
De kleine informatieve panelen bevatten een afbeelding van de soort, de soortnaam (in het
Nederlands, Duits en Engels), de wetenschappelijke naam, de status en waar het dier in het wild voor
komt.
De middelmaat informatieve panelen worden gebruikt waar de grote panelen te groot zouden ogen,
waardoor het uit proportie is. Op een middelmaat informatief paneel wordt extra informatie over een
bepaalde diersoort gedeeld, zoals afbeeldingen, soorteigen gedrag, natuurlijk leefgebied, betekenis
van de diersoorten voor het publiek, etc. Sommige van deze panelen zijn beschikbaar in de talen
Nederlands, Duits, Frans en Engels. Anderen zijn momenteel nog in het Nederlands. Mondo Verde
werkt eraan om alle middelmaat informatieve panelen in de andere drie talen beschikbaar te stellen.
De grote informatieve panelen worden gebruikt waar het in proportie toelaatbaar is met het verblijf.
Op een groot informatief paneel wordt informatie over een bepaalde diersoort gedeeld, zoals
soorteigen gedrag, natuurlijk leefgebied, betekenis van de diersoorten voor het publiek etc. Deze
panelen zijn momenteel geschreven in het Nederlands. Als de middelmaat informatieve panelen
allemaal omgezet zijn, dan opteert Mondo Verde om deze panelen om te zetten in de andere drie
talen.
Omdat we tegenwoordig leven in een tijdperk waarin sociale media een grote rol speelt in ons
dagelijks leven, is het van belang om via deze platformen educatie over de gehouden dieren over te
brengen. De sociale mediaplatformen zijn een deel van ons leven geworden, waarbij wij ons leven
online delen met anderen. Dankzij deze sociale mediaplatformen, zijn er nieuwe opportuniteiten voor
Mondo Verde. De communicatie-, identificatie-, en educatiemogelijkheden waren nog nooit zo
eenvoudig.
                                                                                                        7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Er wordt via sociale media ook informatie verstrekt over de diersoorten die niet in de educatieve route
zijn behandeld. De informatie die gedeeld wordt, is afkomstig van de informatieve borden, informatie
van dierenverzorgers, vakbladen en van betrouwbare sites op het internet.
Deze informatie wordt op dezelfde manier gedeeld als bij de educatieve route, waardoor er
consistentie optreedt.
Om bij te houden over welke dieren er gepost is, wordt er in een boek schriftelijk streepjes getrokken
achter de diersoort na het plaatsen of inplannen van een bericht. Daarnaast wordt op het einde van
het jaar, de gehele planning (datum, onderwerp, bericht, soort dier) afgedrukt en in een klapper
geplaatst. Sinds 2020 wordt deze handelswijze uitgevoerd.
Uitwisseling kennis en ervaring met externe organisaties
Door binnen de dierentuinen die zijn aangesloten bij de Vereniging Dier en Park, personeel uit te
wisselen, wordt er kennis over bepaalde diersoorten verspreid en vaardigheden uitgewisseld, zoals
kennis over dierenwelzijn en natuurlijk gedrag en vaardigheden met betrekking op het ontwikkelen
van verrijking voor dieren.
Daarnaast wordt er jaarlijks door Dier en Park een studiereis georganiseerd in het binnen- en
buitenland. Mondo Verde neemt hier ieder jaar aan deel. Tijdens deze studiereis worden er
verschillende dierenparken bezocht, leder dierenpark heeft een eigen specialisatie(s), en geven korte
rondleiding. Naar aanleiding van de rondleiding kunnen er vragen gesteld worden en hierdoor worden
verbeterpunten, kennis en inzicht van alle betrokken parken vergroot.
Opvolgend wordt door Dier en Park al veel kennis met elkaar gedeeld. Zo worden voedingsprotocollen
onderling uitgewisseld, maar ook informatie met betrekking tot verrijkingsprogramma's en het
kweken/fokken van dieren. Deze documenten worden gedeeld via een gemeenschappelijke database
(Dropbox).
Dier en Park leden, maar ook dierenverzorgers, hebben daarnaast regelmatig contact met elkaar, voor
het inwinnen van adviezen bij collega's met meer ervaring over de betreffende diersoort(en).
Daarnaast kunnen scholen die de opleiding dierenverzorging aanbieden in groepen langskomen bij
Mondo Verde. Zij zullen een educatieve rondleiding krijgen waarbij ze meer uitleg krijgen over de
dieren zoals bijvoorbeeld de verschillende soorten vogels.
                                                                                                      8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre> Het uitdragen van kennis over de bescherming van wilde dieren, het
behoud van biodiversiteit en wat er in de natuur en het milieu gebeurt
Om bezoekers kennis te geven over de bescherming van wilde dieren wordt er gebruik gemaakt van
informatieve panelen (zie informatief en educatief programma voor de gehouden dieren).
Opvolgend worden er ook rondleidingen gegeven waarin er uitleg over de wereldtuinen, flora en fauna
wordt gegeven. Dit zal gaan van algemene uitleg tot kennis over de bescherming van wilde dieren,
biodiversiteit, de natuur en de impact van het milieu.
Daarnaast wordt      kennis   over   de   bescherming    van  wilde dieren  gedeeld    via  de  sociale
mediaplatformen. Deze worden extra onder de aandacht gebracht op een feestdag van een bepaalde
diersoort zoals bijvoorbeeld op 29 juli (International Tiger Day).
Het bericht van 29 juli 2021: "Vandaag vieren wij feest voor onze Bengaalse Tijgers, maar staan wij ook
stil met wat er allemaal in de natuur gebeurt.
De 6 ondersoorten van de Tijger zijn allemaal een bedreigde diersoort. Tijgers lijden onder het verlies
van hun habitat, illegale jacht en handel in wilde dieren. Zo worden hun lichaamsdelen verkocht voor
in traditionele medicijnen, ook al hebben ze geen meerwaarde, ffsavethetigers ithelpjouwwereld"
Hiermee geeft Mondo Verde ook haar volgers een stem om hun mening hierover te laten horen en om
actie te ondernemen.
Ook op andere speciale dagen zoals bijvoorbeeld op 22 april (Earth Day), geeft Mondo Verde via sociale
media een helpende stem in wat er in de natuur gebeurt. Dit jaar had Mondo Verde haar volgers
gevraagd welke activiteiten zij die dag ondernamen om de aarde een handje te helpen. Daarnaast gaf
Mondo Verde aan wat zij die dag gingen doen en wat ze ondertussen hebben behandeld om een
duurzamere bedrijfsvoering uit te voeren.
Het bericht van 22 april 2021: "HAPPY EARTH DAY
Welke activiteiten heb jij vandaag gepland om zorg te dragen aan het milieu?
Wij zijn druk in de weer om meer planten te poten.
Ook hebben wij dit jaar nieuwe zonnepanelen geplaatst op het dak van hetAlhambra. Hierdoor draaien
wij voor een gedeelte op duurzame energie. #ontdekjouwwereld #earthday2021 ttgogreen"
Het behoud van biodiversiteit wordt gestimuleerd bij de Field Lab: "De Engelse tuin in Mondo Verde
als Fieldlab voor inheemse soorten." Waarbij de Engelse tuin wordt gebruikt als laboratorium voor
vogels, vlinders en bijen.
                                                                                                      9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>In meerdere fases van het onderzoek worden bezoekers betrokken en gestimuleerd om mee te helpen
met het inventariseren van de soorten. Hierbij worden bezoekers enthousiast gemaakt om de
inheemse natuur te beschermen.
Na het plaatsen van insectenhotels en vogelhuisjes in functie van het voorplantingsproces, worden
informatieve panelen gemaakt. Deze moeten dienen om bezoekers hierover te informeren en
enthousiast te maken om dit bij de bezoeker thuis ook te plaatsen.
Hierbij zullen er ook kleine informatieve panelen worden voorzien bij de beplanting met betrekking tot
vlinders, bijen en vogels. Dit moet bezoekers stimuleren om deze planten ook thuis in eigen tuin te
poten.
                                                                                                    10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Bijlage 1: Enquête Conversatie Field Lab Engelse Tuin
                                               d‘
                                                  •ë , Qg
                                                        L.
                                             kkkkk
       Waarnemingsproject Familiepark Mondo Verde
       Determinatielijst inheemse dieren:
       Welke dieren heeft u gezien? Kruis het vakje aan.
       BIJEN
                                                                      /
        TS O                 " O                      O                                o
     Aardhommel       Akkerhommel      Boomhommel             Grasbij       Steenhommel
        •So
     Veldhommel       Weidehommel
                                 O
                                          Wq
                                                    o
                                        Viltvlekzandbij       Metsel bij
                                                                         o
                                                                            Tweekleurige
                                                                                          o
                                                                          koekkoekshommel
     VLINDERS
                     GA                                                      0 k* •
      w 6o              r        o                       o                o
                                                                                # -a o
      Atalanta      Boomblauwtje     Bruin zandoogje         Dagpauwoog       Oranjetipje
       Kolibrie
                o      ¥ '     (
                                A            ' 4) S
                                              ? ’
                  Klein geaderd witje Icarusblauwtje
                                                     22 O
                                                            r■ : i
                                                             ' t '     ’  o  w ,o
                                                           Groot koolwitje Sleedoornpage
               Mo             ,Ao
      Gehakkelde aurelia Koninginnepage
                                                                                       11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre> VOGELS
           O           o            o              o            o
                                                        Pimpelmees     Boomklever
                                                                                  O
    Merel       Putter       Ijsvogel      Rood borst
 Koperwiek
           O
               Dodaars
                       o
                            Houtsnip
                                     o          Èo
                                           Ooievaar    Middelste bonte   Grote bonte
                                                                                    o
                                                           specht           specht
     1o                 o
                                 k
                                                      o              o
                                                                               I
                                                                                 iT  o
Kleine bonte Groene specht Gele kwikstaart     Glanskop     Staartmees    Blauwe reiger
   specht
    ■Ao          43
                        o             o               o         ƒo                   o
 Buizerd          Keep       Zanglijster    Heggenmus      Boomkruiper       Vink
                                                                              CT
   9
          o       A
                         o                o                            O              o
   Fluiter    Witte kwikstaart     Winterkoning Koolmees        Gaai          Bosuil
                                                  11
   Sperwer
                        o
               Aalscholver      Houtduif
                                        o       Ekster
                                                      o        Kraai
                                                                     o
                                                                                       12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                                                       1
                                                                                                                                               2
                                                                                                                                               ’
                                                                                                                                                                        1
                           g     d
                                                                                                                                   —r
                                                                                                                                    e
                                                                                                                                                                                                                     Bijlage 2: Educatieve Route
                 7                                                                                                                                                                        •m
                                                                                                                              27
                                                                                                                                                                        V         •                      A
                                                                                                                                                                            zoO
                                                                                                                                                                                               I
                                                                                                                  As                                                              * .Ai
                                                                                                     -        E                                28*                          ed
                                                                                                 WVE a
                                                                                                   ■F7            .
                                                                                                              4                                                                   56 M         gmup-t.    N DG R 4
                                                                                                                                                                        V
                                                                                                                                                                                                         4s
                                                                                                333
                                                                                                                      *8
                                                                                                                       1U
                                                                                                                                                                                          2
         piq.i         •                                                                                                               E
                                                                                                23
                               iWi*
                                      w-Tee
                                      m <~                                                                    f
             '     " im"              fü~_"a —                                      z4
                 *W Aki    <              "N       w             wNs                a                    "
                                                                                                         " e                               I
                                                            «*
                                                                                                         e.
                                                                       V
                                                                                                         ‘a0•
                                                       W
                                                       N
                     A n              “            9
                                                   #-- d
                                                       %    -e                                      * ,* 3
                           *          ,        o
                                               n
                                                                                                                      2
                 I                                                          103                   # Fa
                                                                                                 v,,636,2
                                                                                                anu      “ aa
                                                                                                                          a
                                                                                                                          ,
                                                                                                                              "    2
                                                                           e3   ■
     8
                           ggs                                              y
                                                                             e      —           • i
                                                   2
                                                                       •g . -:e
                 4Ns
                                               -       g
                                                       #.
                                                                                                                          ‘ s,
                                                                                                                                                     Educatieve Route
                                                       -   ,K                           g‘u-a5                                          De
                                                            €                            «ham
         N
         I
                                                        e "
                                                          %   gssm              "            - .2
                                                                                                ---               2                ad
13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre> Het Tropisch Paradijs
Aan diversiteit van planten en dieren wordt in Mondo Verde veel aandacht besteed: in de voorbije
jaren zijn talloze soorten planten, struiken en bomen in het Tropisch Paradijs aangeplant. Deze staan
verderop beschreven bij "Selectie van bijzondere flora in ons tropisch vogelparadijs". Natuurlijk zijn
hier vele vogelsoorten te zien, waaronder kaketoes, neushoornvogels en toerako's. Verder zijn er
reptielen zoals brilkaaimannen te zien.
 In het tropisch regenwoud leven vele plant- en diersoorten. Het regenwoud is zelfs het rijkste en
oudste ecosysteem ter wereld. Sommige Aziatische wouden zijn meer dan 100 miljoen jaar oud. De
dichte begroeiing en de bijna constante bewolking zorgen ervoor dat de temperatuur niet zo extreem
is, als bijvoorbeeld in de woestijn: de bomen en wolken houden overdag de felle zon tegen en 's nachts
zorgen ze ervoor dat de warmte van de dag niet ontsnapt. De dichte begroeiing zorgt bovendien voor
beschutting. Hierdoor kunnen kleine prooidieren zich goed verstoppen tegen de roofdieren. Dit
natuurlijke gedrag is genetisch geprogrammeerd en kan zelfs in het nagebootste, natuurgetrouwe
Tropisch Paradijs bestudeerd worden.
 Het tropisch regenwoud beïnvloedt in grote mate het klimaat, ook in gematigde streken. Zonder de
aanwezigheid van regenwouden zou het op aarde veel droger zijn. De grote hoeveelheden regenwater
verdampen snel door het warme klimaat, en regenen vervolgens weer neer op het regenwoud. Soms
herhaalt deze kringloop zich wel vijf tot zeven keer per dag. Daarnaast zorgt het woud zelf ook voor
regen. In het Amazonegebied bijvoorbeeld, wordt de helft van de regen die valt, geproduceerd door
bomen in het regenwoud. In het Tropisch Paradijs van Mondo Verde staat om de zoveel tijd een
regendouche aan om een natuurlijke situatie na te bootsen.
 De tropische regenwouden met al hun diversiteit worden bedreigd door houtkap en andere menselijke
activiteiten. Hierdoor is het enorm belangrijk om hier welbewust mee om te gaan. Akkers die op
tropische bosbodems worden aangelegd zijn zonder een goed (nutriënten) management na een paar
jaar uitgeput, waardoor men ergens anders opnieuw regenwoud moet kappen om plaats te maken
voor akkers. Zo zal er steeds meer kostbare grond verloren gaan.
 De meeste tropische bodems zijn kwetsbaar, erosiegevoelig en hebben een beperkte draagkracht. In
tegenstelling tot bossen in gematigde gebieden, is in het regenwoud de vruchtbare toplaag erg dun.
 Dit komt doordat de insecten, bacteriën en schimmels al het organische afval zeer snel omzetten in
voedingsstoffen, die direct weer door de bomen en planten worden opgenomen. Door deze efficiënte
recycling in het regenwoud, bevinden de meeste voedingsstoffen zich niet in de grond, maar in de
vegetatie en in de strooisel laag. Als de begroeiing wordt gekapt, spoelt de dunne humuslaag snel weg
en blijven er onvruchtbare gedegradeerde bodems over.
Selectie van bijzondere flora in ons Tropisch Paradijs
Palmvaren (Cycas revoluta)
 De palmvaren komt oorspronkelijk uit tropisch Azië, tegenwoordig kan hij wereldwijd in
 vorstvrije gebieden worden aangetroffen. De biotoop van de palmvaren is subtropisch.
                                                                                                   14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>waardoor de plant geen lage temperaturen kan verdragen. In Mondo Verde zijn zowel een
mannelijke als een vrouwelijke plant te zien.
Het bijzondere vrouwelijke exemplaar van Mondo Verde kenmerkt zich door de schitterende
bloei, waarbij haar bladeren majestueus omhoog staan. Bij vrouwelijke planten zijn de kegels
per scheut aangelegd aan de top van de
stam, afgewisseld met bundels gewone
bladeren. Bij de vrouwelijke kegels zijn
                                                                                         J  I
de schubben van de kegel bladvormig,
                                                 544*
lichtbruin en in de onderste helft kunnen
zich vijf tot zes zaden met een oranje                     -4            1
zaadmantel ontwikkelen. Dit is een fraai
                                              5
gezicht dat heel wat fotografen tot
extase leidt.
                                                      32                          3gansë
Bij de mannelijke palmvaren bestaat de voortplantingsorganen uit een dikke, lange kegel in
het hart van de bladbundel, in het midden van de stam. Een enkele mannelijke kegel kan
miljoenen stuifmeelkorrels produceren. De bestuiving gebeurt door de wind.
Treurvijg (Fiscus Benjamina)
De treurvijg is een boomsoort uit de moerbeifamilie. De boom heeft overhangende twijgen
en glanzende, zes tot dertien centimeterlange, ovale bladeren met toegespitste punt. In
tropische omstandigheden vormt de treurvijg een erg grote en statige boom. Hij kan ook
worden aangeplant in parken en andere stedelijke omgevingen, zoals langs brede wegen. Voor
dit doel wordt de plant veel gecultiveerd.
In het wild kan de boom 30 meter hoog worden. In Mondo Verde is een heel bijzondere super
bonsaiversie te zien van zo'n tweeëneenhalf tot drie meter hoog. Het is ook een populaire
kamerplant in gematigde klimaten, vanwege zijn elegante groei en tolerantie voor moeilijke
groeiomstandigheden. De boom groeit het beste onder zonnige omstandigheden, maar kan
ook in de schaduw gedijen.
                                                                                         15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Wandelpalm (Socratea exorrhiza)
De wandelpalm ontleent zijn naam aan de karakteristieke eigenschap dat deze geen gewone wortels
maar luchtwortels heeft. Luchtwortels groeien uit de stam naar beneden. Doordat de wortels
ontspringen en groeien in de richting van het licht en water, kan deze boom zomaar enkele centimeters
per jaar "wandelen".
Het vocht in de voet van de boom kan op eenvoudige wijze onttrokken worden, in de holtes die
ontstaan in de voet hoopt zich namelijk water op dat gewoon gedronken kan worden. Inheemse
stammen uit vroegere tijden maakten veel gebruik van water uit deze natuurlijke bron. Ook
wandelaars die nu onverhoopt in de tropen zonder water komen te zitten, gaan op zoek naar deze
boom om te overleven.
                                                                                                   16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre> Italië
Traditionele Italiaanse bouwkunst is in Italië praktisch overal terug te vinden. Mondo Verde heeft
ervoor gekozen om een traditionele Toscaanse villa te bouwen. Het hoekige gebouw is streng
symmetrisch. De voorgevel is in het midden naar achteren geplaatst en voorzien van een door zuilen
gesteund balkon. Hierdoor is een beschutte entree ontstaan.
 Romeinse invloeden zijn in Mondo Verde te zien in talloze beelden als ook bij de nagebouwde Trevi-
fontein. Dit is de grootste en bekendste fontein in Rome, Lazio. De Trevi-fontein werd in 1732 door
 Nicola Salvi ontworpen en nadien werd de bouw van de fontein gestart. Elf jaar later werd hij voltooid
door Giuseppe Pannini. De naam 'Trevi' komt van de woorden 'tre' 'via', wat drie wegen betekent. Er
werd voor deze naam gekozen, aangezien er drie wegen uitmonden op het plein van de fontein.
 In dit monument staat bijvoorbeeld de majestueuze zeegod Neptunus op een schelpvormige
strijdwagen die, door zeepaarden en tritons, naar de oceaan wordt getrokken. Het ene zeepaard staat
 rustig, het andere steigert. Dit wordt beschouwd als de twee gezichten van de zee.
 Een selectie van bijzondere flora in Italië
 De flora van Italië is de rijkste van Europa. Ongeveer 75% van Italië is bergachtig of
 heuvelachtig en ruwweg 20% van het land is bebost. In het noorden van het land liggen de
Alpen en de Dolomieten, en verder strekken de Apennijnenzich uit van Genua (Genova) in het
 noorden tot voorbij Napels (Napoli) in het zuiden. Traditioneel werd het aantal vaatplanten
op zo'n 5500 soorten geschat. Sinds 2004 kent de databank of Italian vascular flora 6.759
soorten. Volgens de door het Italiaanse ministerie voor milieu samengestelde index, waren er
 in het begin van dit millennium, 274 soorten vaatplanten beschermd.
 Haagbeuk {Carpinus betulus fastigiata)
 In Mondo Verde groeit de zuilvormige haagbeuk. Deze is eenhuizig: de mannelijke en de
vrouwelijke bloemen komen op één plant voor. De plant bloeit in april en mei. Het stuifmeel
van de bloemen wordt door de wind verspreid. De bladeren staan verspreid aan de kale
grijsachtige takken. De elliptische bladeren zijn veernervig en hebben een dubbel gezaagde
 rand, een hartvormige voet en een toegespitste top. Alle zijnerven van de eerste orde zijn tot
aan de bladrand ongedeeld. Het omhulsel van de vrucht is drie-slippig, waarbij de middelste
slip duidelijk langer is dan de beide andere. De vrucht bevat een groen tot bruin zaad. In het
 park zijn deze haagbeuken geplant als alternatief voor cipressen en worden ze met veel
toewijding in hun kenmerkende vorm gesnoeid.
Chinese blauwe regen (Wisteria sinensis)
 De Chinese blauwe regen is een slingerplant met 25 centimeterlange bloemtrossen, die van
 mei tot juni naar beneden hangen. Oorspronkelijk komt de plant uit China (vandaar de
                                                                                                     17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>aanduiding sinensis) en kan acht tot tien meter hoog worden. De blauwe regen is enigszins
verwant met de gouden regen: ze behoren tot dezelfde familie maar niet tot hetzelfde
geslacht. Chinese blauwe regen moet worden ondersteund omdat de bloemtrossen een
behoorlijk gewicht hebben.
                                %
                                1                           Mi
                       "2                                      , 7,3
                                                   9, A.,
                                                                  222   de
                                                                                   •3g
                                                                                     12%
                                                                     ft’
                         M3 . etmM,
                                                                     •v
                          23
                             s                       11 ig         3  f
                   %
                       ’ -
                         I9
                         245                          i8
                                                     l {4
                                                                   3 -#.
                                                                  79-53
                                                                a.1263
                         $1    0                            es
                                     *-13 1N8I79
                     mm              --eoa ,
                                                '4
                                                           55- • a.       •-1
                                   A   Me
               6)
                                  —f.
                                                                              • "3
                                                                                         18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Japan
Lichte bouwwerken zijn heel kenmerkend voor de originele Japanse bouwstijl, zo ook het Theehuis dat
in Mondo Verde in de Japanse tuin is gebouwd. Deze theehuizen spelen een grote rol in de Japanse
cultuur, omdat hier de traditionele theeceremonies worden gehouden. Deze bouwsels werden
opgetrokken uit natuurlijke materialen zoals natuursteen, hout, bamboe, klei en papier. Op het dak
liggen kleipannen en rode dakleien. Een Japans theehuisje ligt ver in een tuin, zodat de gast bij het
betreden van de tuin, op weg naar het theehuisje, in een andere wereld terecht komt. Door een lage
opening moeten bezoekers gebukt en meestal op de knieën het huisje binnengaan. Deze wijze van
binnengaan bevorderde het gevoel van nederigheid.
Planten worden in toenemende mate verhuisd van hun oorspronkelijke plek naar een nieuwe
bestemming, denk maar aan siertuinen die worden uitgerust met exotische begroeiing als de Japanse
esdoorn. Voor de inwoners van Japan is dit een manier om handel te drijven met wat de natuur ze geeft.
Vooral in welvarende landen zijn er talloze Japanse tuinen aangelegd om je te laten wanen, dat je aan de
andere kant van de wereld bent.
Een selectie van bijzondere flora in Japan
De natuur op de eilanden van Japan bestaat uit steile bergen (waaronder de beroemde vulkaan Fuji),
korte rivieren, beboste hellingen, onregelmatige mooie meren en kleine vruchtbare vlaktes. Ongeveer
twee derde van het landoppervlak is bedekt met bossen. In de bergen wordt door middel van
terrasbouw zoveel mogelijk land in gebruik genomen voor de landbouw.
Japanse notenboom (Ginkgo biloba)
De Japanse notenboom wordt ook wel tempelboom genoemd. De boom wordt gezien als een
levend fossiel, vanwege het feit dat het de enige overgebleven soort is van zowel het geslacht
Ginkgo als de familie Ginkgoaceae, na de Hiroshima ramp van de vorige eeuw. De boom groeit
onregelmatig en wordt circa 40 meter hoog.
Wereldwijd zijn er minder vrouwelijke exemplaren dan mannelijke. De vruchten van de
vrouwelijke boom verspreiden namelijk een onaangename geur. Het verschil tussen beide
geslachten is alleen te zien wanneer de boom in bloei staat. Hierdoor plant de mens selectief
 mannelijke bomen aan.
Japanse esdoorn (Acer palmatum dissectum purpurea)
De Japanse esdoorn heeft een grote sierwaarde. Vooral de rode kleuren van de
esdoornbladeren maken deze boom bijzonder. Deze fraaie herfstkleuren zijn beperkt tot
slechts enkele soorten. Omdat de esdoorn een snelgroeiende boom is, die ook na snoeien
weer snel doorgroeit, is hij ook wel geschikt voor het vormen van hagen. Enig nadeel is dat hij
's winters kaal wordt.
                                                                                                   19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>De vrucht is voorzien van een grote vleugel en wordt ook wel 'helikoptertje' genoemd. Er
zitten twee vruchten aan een steeltje, zodat de vleugels tegenover elkaar staan en zo een
goede verspreiding door de wind geven. Het hout van de esdoorn wordt ook veel gebruikt in
traditionele Japanse huizen en gebouwen.
Bonsai
De bonsai is een bekende Japanse term dat letterlijk 'boom in pot' betekent. Het woord heeft
betrekking op een door manipulatie klein gehouden plant die de illusie wekt een groot en oud
exemplaar te zijn. Dit wordt in de praktijk bereikt doortaksnoei, wortelsnoei, kweken in kleine
potten en door stengels en stammen in de gewenste vorm te laten groeien. Door het kweken
in een kleinere pot, is deze boom op kamerplantformaat te houden. In natuurlijke
omstandigheden ken de bonsai uitgroeien tot een tientallen meters hoog exemplaar.
Mondo Verde heeft ook enkele bonsaibomen, onder meer deze drie bijzondere exemplaren:
        De venijnboom (Taxus baccata) is een conifeer uit de taxusfamilie. Deze boom wordt
        vaak met 'taxus' aangeduid. De venijnboom komt van nature voor in het zuidwesten
        van Azië, Europa en Noord-Afrika.
        De klein bladerige iep (Ulmus geisha) heeft een grote sierwaarde. Deze boom wenst
        een voedselrijke, vochthoudende tot vochtige bodem en verlangt een plekje in de zon
        of lichte schaduw.
        De hulst (llex crenata Convexa) bloeit met witte onopvallende bloemen gevolgd door
        kleine zwarte bessen. Deze hulst is wintergroen met opvallend kleine, bolstaande
        bladeren.
In de Japanse tuinen van Mondo Verde gedijen de typische bomen en planten goed, omdat ze net als
in het Verre Oosten, op de hellingen hier op een licht beschutte plaats en beschermd staan.
                                                                                             20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>China
China heeft de meeste inwoners ter wereld, op dit moment staat de teller op 1,4 miljard personen. De
meest bekende bezienswaardigheid in China is de Chinese Muur. Dit bouwwerk is met een lengte van
ruim 6.000 kilometer. Mondo Verde heeft een imitatie van de Chinese Muur nagebouwd. Enerzijds om
bezoekers de grootsheid van dit majestueuze bouwwerk te tonen, en anderzijds om op unieke wijze
te laten ervaren hoe ingrijpend een dergelijk bouwwerk is voor de omliggende natuur. De hoekige lijn
van de Chinese Muur symboliseert hoe de echte muur om landschappelijke elementen heen is
gebouwd. De aangebrachte overkapping is terug te leiden op de originele wachttorens.
In China worden steeds meer vogels thuis gehouden. Met name bepaalde vogelsoorten zijn populair,
omdat deze relatief eenvoudig te huisvesten zijn en bovendien door hun kleurenpracht en
zangtalenten zorgen voor een welkome aanvulling in het dagelijkse leven.
Hoewel het misschien niet logisch lijkt dat dit juist in Europa gebeurt, worden hier al decennialang
talloze papegaaisoorten gekweekt die grotendeels voor de export naar Azië bestemd zijn. Dit heeft te
maken met de enorme kennis die in Europa opgebouwd is over het fokken en kweken van zowel
inheemse als uitheemse diersoorten. Zo ook van papegaaien. Het voordeel van deze gecontroleerde
fok is dat er minder wilde vogels uit hun thuisgebied gevangen hoeven te worden en de natuurlijke
vogelstand minder onder druk komt te staan. Deze specifieke handel naar China wordt gesymboliseerd
door het papegaaienverblijf in Mondo Verde, waar diverse soorten bij elkaar gehuisvest zijn. De dieren
die in dit verblijf leven, zijn inbeslaggenomen dieren of komen uit opvangcentra.
Een selectie van bijzondere flora in China
Kornoelje (Comus)
De kornoelje is een geslacht van 30 tot 50 soorten struikachtige planten en bomen in de kornoelje
familie. Veel soorten hebben tegenoverstaande bladeren, maar bij enkele soorten staan ze
afwisselend. De vrucht is een steenvrucht met een of twee zaadjes.
De Amerikaanse kornoelje is een boom die tot de kornoelje familie behoort. In de bloei (april-mei) en
in de herfst is dit een opvallende verschijning. Deze heester wordt ongeveer twee tot tweeëneenhalf
meter hoog. In de nazomer gaan de blaadjes hangen waarbij de indruk zou kunnen ontstaan dat de
plant ziek is. Het is slechts een aankondiging van de naderende herfst. In de herfst krijgt deze kornoelje
een fraaie diepe herfstkleur.
De grootbloemige Japanse kornoelje heeft rozerode schutbladeren, en wordt ongeveer drie meter
hoog. Hij bloeit in de periode mei en juni. Het bijzondere aan deze variant is dat het bloemetje liggend,
dus in horizontale stand, groeit op de steel. De bloei kan wel vijf tot zes weken duren. Na de bloei
vormt deze Kornoelje purperrode vruchten. De grootbloemige Japanse kornoelje staat graag op een
zonnige standplaats, waarbij de bodem goed waterdoorlatend moet zijn. Deze heester kan het beste
aangeplant worden als solitairplant.
                                                                                                       21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Fluweelboom (Rhus typhina)
De fluweelboom (azijnboom) is een boom uit de pruikenboomfamilie. Zij wordt tot zo'n viereneenhalve
meter hoog. De boom heeft de naam 'azijnboom' te danken aan de zure vruchten. De soort komt in
rotsachtige, zanderige gebieden en op opengevallen plaatsen in een bos voor. Het exemplaar in Mondo
Verde is een vrouwelijke boom. Dit is te zien aan de bloemen die een tien tot twintig centimeterlange,
dichte, donzige, kaarsachtige pluim of toortsvormen. De mannelijke bloemen vormen een ijlere pluim.
Chinese toverhazelaar (Hamamelis mollis)
De Chinese toverhazelaar is een sierstruik waarvan de bloemen geuren. De soort komt van nature voor
in Centraal- en Oost-China. De struik kan ongeveer drie meter hoog worden. De kale twijgen zijn schuin
opgaand. De ovale donkergroene bladeren, zijn aan de bovenzijde licht en aan onderzijde dicht
behaard met sterharen. De Chinese toverhazelaar bloeit van december tot in maart. Het exemplaar in
Mondo Verde is heel bijzonder: normaal zijn deze toverhazelaars geel, hier staat een rood exemplaar
te bewonderen.
Bloem der zeven zonen (Heptacodium)
De bloem der zeven zonen is inheems in China en behoort tot de familie van de kamperfoelieachtigen.
De struik bloeit vanaf augustus tot ver in oktober. De kransen hebben vijf tot zes witte bloemen. Na de
bloei verkleuren de kelkbladeren paarsrood. De struik produceert telkens weer nieuwe, witte
bloemen, zodat er op een gegeven moment zowel witte bloemen als paarsrode kelkbladeren aan
slechts één dezelfde struik te zien zijn. Het is een spectaculair gezicht.
De struik wordt uiteindelijk tot drieënhalve meter hoog en is een langzame groeier. Twijgen zijn
lichtbruin en licht behaard. Het hout van deze struik kleurt mooi licht in de winter. Oud hout heeft een
afschilferende bast.
                                                                                                      22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Australië
Een groot deel van de Australische fauna is uniek in de wereld, denk maar eens aan buideldieren. In
de zogenaamde Scrublands leven onder meer kangoeroes. De kleinere Wallaby's, zoals te zien in
Mondo Verde, vinden hier ook hun oorsprong. Het klimaat in Nederland verschilt niet veel met het
klimaat uit hun oorspronkelijke habitat. De Wallaby's kunnen het hier daarom heel goed uithouden.
Australië herbergt ongeveer 800 vogelsoorten, van grote tot talloze kleinere soorten.
Het Groot Barrièrerif is met 2.000 kilometer het grootste koraalrif ter wereld en huisvest een enorme
variatie aan vissoorten. Door vervuiling in het zeewater en jarenlange toeristische belasting, is het rif
meer en meer uitgeput geraakt en dreigen vele vissoorten het onderspit te delven. In 1981 is het rif
geplaatst op de werelderfgoedlijst van Unesco.
Australië wordt geregeld geteisterd door bosbranden. Hoewel het gevaarlijk is voor de bewoonde
wereld, zijn de bosbranden een noodzakelijk onderdeel voor de vernieuwing van de bossen. De
zaaddozen van de Eucalyptus hebben namelijk grote hitte nodig om open te springen. De geblakerde
moederboom loopt meestal weer uit. Zo houdt de natuur zich met deze vorm van zelfverwoesting in
stand.
In de dorre en hete binnenlanden komen veel plant- en diersoorten voor, die zich alleen hier
geëvolueerd hebben. Zoals hierboven vermeld zijn er talloze variëteiten die enkel en alleen in Australië
voorkomen. Dit heeft natuurlijk te maken met het feit dat dit continent al heel lang geïsoleerd ligt en
rondom omringd wordt door water. Hierdoor hebben landdieren nooit meer kans gehad om de sprong
naar het vaste land te maken en zijn ze verder ontwikkeld op dit continent.
In Australië groeiden de rode monolieten uit tot toeristische trekpleisters midden in de woestijn. Ayers
Rock, door de Aboriginals respectvol als
"Heilige Berg" genoemd, en Big Marbels                               y            gumnnnsaxa"«j
vormden samen de inspiratiebron van het
Australische stukje van Mondo Verde.                       dj
Een selectie van bijzondere flora in Australië
De excentrieke cactussoorten van Mondo
Verde zijn vooral te bewonderen in de               V4
periode van mei tot oktober. In de winter
worden ze in een beschermde omgeving
                                                          at.
                                                                               9
geplaatst. Pas als het warm genoeg is worden
ze uit de kassen gehaald.
                                                                                                     23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Oostenrijk
De Alpen strekken zich over een groot deel van Oostenrijk uit, driekwart van het land behoort tot dit
berggebied. Oostenrijk staat niet alleen bekend om hoge bergen, maar ook om uitgestrekte
Alpenweides vol sappig gras en talloze bloemsoorten.
Oostenrijk staat ook bekend om de vele watervallen en beekjes in het Alpengebied. Het gekletter van
zowel de cascades en de riviertjes zijn rustgevend. Hierdoor zijn er ook vele libellen en vlinders
aanwezig in de zomer.
Een selectie van bijzondere flora in Oostenrijk
Winterjasmijn (Jasminum Nudiflorum)
Winterjasmijn is een van de vroegst bloeiende heesters. Hij bloeit met heldergele bloemen van december
tot februari. De struik is afkomstig uit China en groeit daar op rotsachtige bodem op een hoogte tussen
de 800 en 4.500 meter. De struik is zeer geschikt om als leiplant tegen een muur te laten groeien. De kans
op verwildering wanneer hij vrijstaat is tamelijk groot, omdat doorbuigende twijgen die de grond raken
gemakkelijk wortelen.
Laagblijvende sierheester (Abelia floribunda)
De laagblijvende sierheester is matig winterhard en bloeit in een felroze kleur vanaf juni tot en met
augustus. In Nederland bereikt deze breed uitgroeiende struik een hoogte van ongeveer 125 tot 150
centimeter. De bloemen van de laagblijvende sierheester zijn niet alleen erg mooi, ze ruiken ook nog
lekker.
Stokroos (Alcea rosea)
De stokroos komt oorspronkelijk uit Turkije, en is in de 166 eeuw naar Europa geïmporteerd. De plant
bloeit zowel in een landelijke als een stedelijke omgeving. Hij bestaat in veel verschillende kleurvarianten.
Als de stokroos in de lente gezaaid wordt, vormt de plant alleen blad en zal deze pas het volgende jaar
bloeien. Als de stokroos aan het einde van de zomer gezaaid wordt (augustus/september), dan kan de
plant het jaar daarop in bloei staan.
                                                       3,
                                                                  22
                                                          2602    "u-
                                                 1q t'lii
                                                    8ëë
                                                        E
                                                                                                        24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>Foliesbos
In het Foliesbos komen allerlei frivoliteiten samen. Deze stammen uit de zestiende tot achttiende
eeuw. Ze gebruikten deze frivoliteiten om tuinen van Italiaanse, Franse en Duitse kastelen te
decoreren. De eigenaar en architect grapten met deze frivoliteiten. Zo kwamen er mythologische
figuren, indrukwekkende creaturen en merkwaardige kleine gebouwen in de tuin terecht. Mondo
Verde heeft de mooiste creaties uitgekozen en nagebouwd in het Foliesbos.
Bij de eerste brug in het Foliesbos staat de Dolfijn. Deze merkwaardige vis ziet er in eerste instantie uit
als een snoek of karper, maar zeker niet als een dolfijn. Volgens de Griekse mythologie zag Flipper er
anders uit, dan de tegenwoordige voorstelling van een dolfijn.
Iets verder in het Foliesbos bevindt zich Pegasus, een paard met vleugels uit de Griekse mythologie.
Pegasus ontstond uit het bloed van het afgehakte hoofd van Medusa (monster met slangenharen). Dit
standbeeld van Pegasus staat symbool voor de onsterfelijkheid. Later kwamen dichters naar dit
standbeeld. Volgens de legende moeten dichters op Pegasus gaan zitten. Hierdoor krijgen ze de kans
om de werkelijkheid te ontvluchten en het zou het schrijven van verzen stimuleren.
In de tuinen van Francesco de Medici (in de buurt van Firenze, Italië), kwam een groot kolos. De
Italiaanse kunstenaar Giambologna ontwierp een gigantisch beeld, de Reus van Apennijnen, uit rotsen.
Mensen hebben dit beeld met de hand gehouwen uit rotsen. Het beeld stelt een gigantische,
voorhistorische creatuur voor. Hij heeft een woeste haarbos en baard. Onder zijn linkerhand houdt hij
de waterspuwende kop van een monster tegen de grond gedrukt. Volgens de legende beschermt hij
hiermee de wereld tegen het kwaad. Sommige historici beweren dat het beeld de Italiaanse bergketen
symboliseert. Mondo Verde heeft dit beeldhouwwerk nagebouwd in het Foliesbos.
                                                                                                        25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Engeland
De florale focus in dit land ligt met name op bijzondere bomen en typische zomerbloeiers. De Engelse
stijl heeft twee gezichten. Enerzijds de statige formele tuinen, anderzijds de wilde stijl van de typische
Engelse tuin. Beide stijlen zijn vertegenwoordigd in Mondo Verde, waardoor bezoekers zich een goed
beeld kunnen vormen van deze twee typische Engelse tuinen. In Engeland heeft Mondo Verde ook
karakteristieke waterpartijen aangelegd, waar bezoekers over stenen bruggetjes worden geleid naar
de verschillende delen van de tuinen. Bij de bouw van Mondo Verde werd er een typische Engelse
cottage gebouwd waardoor de bezoekers meegenomen worden in de Engelse cultuur.
Een selectie van bijzondere flora in Engeland
Anna Paulownaboom {Paulownia tomentosa)
De Anna Paulownaboom is een snelgroeiende boom en wordt tien tot vijfentwintig meter hoog. Buiten
de paarsblauwe trompetvormige bloemen trekt ook het grote blad alle aandacht. De bloeiperiode is in
april en mei, nog voor het uitlopen van de bladeren.
Taxus (Taxus baccata)
Taxussen zijn vrij traag groeiende bomen of struiken die zeer lang kunnen leven. De hoogte kan
variëren van één tot veertig meter. De boomstammen kunnen een doorsnede van maar liefst vier
meter bereiken. Elke kegel bevat een enkele zaad.
Lijsters en andere vogels verspreiden de harde zaden van de taxus onbeschadigd via hun uitwerpselen.
De rijping van de "besjes" wordt uitgespreid over twee tot drie maanden, om de kans op succesvolle
verspreiding van de zaden te verhogen. Alle soorten taxussen bevatten het hoogst giftige taxine. Alle
delen van de boom behalve de "bessen" bevatten deze giftige substantie. De besjes zijn eetbaar en
zoet, maar het zaad is erg giftig.
Chinese vernisboom (Koelreuteria sinensis)
De Chinese vernisboom is deel van de zeepboomfamilie. Hij kan tot zeventien meter hoog worden,
maar hij wordt meestal niet hoger dan zeven meter. Deze boom kenmerkt zich door een ronde, open
kroon en bladeren met een diep gekartelde bladrand. De jonge bladeren zijn roodgroen en worden
later groen. De herfstkleur van het blad is geel. De Chinese vernisboom bloeit van augustus tot
september met gele bloemen, die in een twintig tot veertig centimeter lange pluim staan.
Beuk [Fagus sylvatica]
De beuk is een plant uit de napjesdragersfamilie en kan tot 46 meter hoog worden. Beuken worden
vaak in lanen gepland, met hun lange takken vormen ze dan een soort overkapping over de weg. De
meer dan 100 jaar oude beuken in Mondo Verde laten hun takken als armen over het water en
wandelpaden hangen. Dit is een schitterend gezicht dat ervoor zorgt dat bezoekers zich wanen in een
spannend oerbos. De stam is glad, grijs en is vrij dun, waardoor de boom bij plotse blootstelling aan
                                                                                                        26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>zonlicht gevoelig is voor schorsbrand. Het blad is veer-nervig, licht gegolfd en glanzend. Bij
beukenbossen valt op dat er weinig tot geen ondergroei is. Door het dichte bladerdak bereikt maar
zeer weinig zonlicht de bodem. De beuk is eenhuizig omdat er zowel mannelijke als vrouwelijke
bloemen aan dezelfde boom ontstaan. De beukennootjes worden omsloten door een napje, dat
gevormd wordt uit de vruchtbladen en de schutbladen. In elk napje zitten twee nootjes. Als de nootjes
rijp zijn, opent het napje in vier delen en vallen de beukennootjes op de grond. De beukennootjes
worden onder andere verspreid door eekhoorns.
Rudbeckia (Rudbeckia sullivantii goldsturm)
Rudbeckia is een plant met een geel met zwarte bloem. De bloeitijd is van augustus tot en met oktober.
Het is een plant die vooral in de volle zon op z'n plaats is, maar ook goed bloeit in de halfschaduw. In
de winter blijft het blad vaak groen aan de plant hangen. Aan de voet van de plant zitten altijd nieuwe
bladeren voor een nieuw groei- en bloeiseizoen. Rudbeckia is populair omdat het een van de sterkste
vaste planten is en bovendien een uitstekende m.
Pampasgras (Cortaderia)
Pampasgras zijn planten die voorkomen op grasvlaktes en in de bergen. In de Engelse tuin staan vooral
de vrouwelijke exemplaren. De vrouwelijke pluimen zijn wat groter en meer pluizig. Dit is over het
algemeen fraaier dan de vuilwitte pluimen van de mannelijke planten. De randen van de grashalmen
zijn vlijmscherp. De planten zijn goed bestand tegen vorst en wind, en kunnen groeien op vrijwel elke
grondsoort. Van oorsprong is het gras niet gewend aan veel vocht in de winter.
                                     e:sbfg                          y*
                              +i     9,
                                    1ë**
                                                                                    b'
                                                      li
                                                        Ge
                                                      W)
                                                                   0       A E2
                                                                                                     27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>De woestijn
De Sahara, een zandwoestijn op het continent Afrika, is één van de bekendste woestijnen ter wereld.
Met een oppervlakte van 9.400.000 vierkante kilometer, omvat hij het grootste deel van Noord-Afrika.
De Sahara strekt zich uit van de Rode Zee tot aan de Atlantische Oceaan, waardoor hij door twaalf
verschillende landen loopt.
Deze woestijn staat bekend als de heetste woestijn ter wereld. Overdag zijn er temperaturen tussen
de 25 en 45 °C, en 's nachts kan het afkoelen tot onder het vriespunt. Daarnaast kent de Sahara weinig
regen, maar als het er een keer regent, dan komt het met grote hoeveelheden tegelijkertijd.
In de woestijn leven naast flora en fauna, ook mensen. Eén van de meest bekendste en oudste
woestijnvolkeren zijn de Toeareg Berbers. Dit inheems Noord-Afrikaans volk leeft een nomadisch
bestaan, centraal in het woestijngebied.
In Mondo Verde wordt er een geografische en culturele link gelegd, zowel met de Sahara als de
Toeareg Berbers. De zand- en rotsenstructuur van de Sahara werd nagebouwd, met een oase. Mondo
Verde dacht ook aan de Toeareg Berbers, want hun merkwaardige huizen werden nagebootst in deze
wereldtuin.
Selectie van flora in de woestijn en Afrika
Waaierpalm (Trachycarpusfortunei)
De waaierpalm is een éénstammige palm. Oorspronkelijk komt hij uit China, Japan, Myanmar en India.
Deze palm kan twaalf tot twintig meter hoog worden. De textuur van de stam is zeer ruw met
hardnekkige bladvoeten. De bladeren hebben lange bladstelen die kaal zijn, met uitzondering van twee
rijen met kleine stekels. Deze bladeren vormen de afgeronde waaier. Elk blad kan 140 tot 190
centimeter lang worden. Om zich voort te planten, maakt deze palm uitsluitend gebruik van zaden.
Deze zaden zijn niervormig en blauwgrijs van kleur.
Grote lisdodde (Typha latifolia)
De grote lisdodde is een inheemse plant die oorspronkelijk uit Zuid-Afrika komt. Hij leeft op
voedselrijke oevers, waar hij tot twee meter hoog kan worden. Deze plant wordt herkend aan de lange
bladeren en bruine 'sigaar' (een aar) aan het uiteinde van zijn stengel. Aan de bovenkant van de aar
bevindt zich het mannelijk deel van de plant. Dit wordt gekenmerkt met een lichtbruine kleur en
mannelijke bloemen die bestaan uit meeldraden. Direct onder de mannelijke aar bevindt zich de
vrouwelijke aar. Deze aar is ongeveer twintig centimeter lang, waarop uitsluitend vrouwelijke bloemen
komen. Tijdens de bloei kleurt de vrouwelijke aar van groen naar bruin tot zwart. De bloeiperiode van
de Grote lisdodde loopt van juni tot juli.
                                                                                                   28
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>Gele toorts (Verbascum)
De gele toorts is een geslacht uit de helmkruidfamilie. Deze familiesoort telt ongeveer 250 soorten.
De gele toorts is sterk vertakt met zachte bladeren, die tot 40 centimeter lang kunnen worden.
Tijdens de bloeitijd, van april tot juli, verkrijgt deze plant geelkleurige bloemen met roodpaarse
meeldraden.
                                                                                                     29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Marokko
In de Marokkaanse stad Marrakesh liggen veel aangelegde tuinen. Eén van de mooiste tuinen van deze
stad is de bijzondere Blauwe Tuin van Majorelle. Deze tuin wordt geaccentueerd met een Marokkaanse
architectuur, exotische planten en Franse invloeden. Dankzij ontwerpers Jacques Majorelle en later
Yves Saint-Laurent zijn de Franse invloeden er gekomen.
De paden van de Blauwe Tuin van            Majorelle worden aan
weerszijden      versierd  met    exotische    plantenperken       en
waterpartijen. Tegenwoordig blijft water een belangrijk onderdeel
in de Blauwe Tuin van Majorelle. Door waterpartijtjes aan te                  2
leggen, werd er een vredevol karakter gegeven aan de tuin.
                                                                          N 3
Daarnaast werd er ook een mooie lelievijver, verschillende kanalen
                                                                                                   ft.
en fonteinen doorheen het park aangelegd.
                                                                         24                   uë2
                                                                          T4
Als er in de tuin gekeken wordt, dan vallen vooral de felblauwe
muren en gebouwen op. Ze werden geschilderd in een specifieke
kobaltblauwe kleur, die kunstenaar Majorelle vaak gebruikte in zijn        X        !T
schilderijen.   Tegenwoordig    staat   deze   kleur   bekend      als
majorelleblauw. Op vloeren en potten werden gele details en
oranje aardewerken toegevoegd, waardoor er een harmonisch
contrast met de blauwe gevels optreedt.
Selectie van flora in Marokko
 Duivelswandelstok (Aralia Elata)
De Duivelswandelstok staat ook bekend als de engelenboom, en komt oorspronkelijk uit Azië. Deze
meerstammige struik heeft opgaande stammetjes, die bezet zijn met venijnige stekels. De onderzijde
van het grote blad is ook vaak bezet met stekels. Na tien jaar zal de boom tot ongeveer vier meter
groeien, zowel in de breedte als in de hoogte. De bloeitijd van de engelenboom is van augustus tot
september. Er komen dan grote crèmekleurige geurende bloemen, waaruit later in het jaar zwarte
besjes gevormd worden.
 Palmlelie (Yucca)
De Palmlelie is een wintergroene vaste plant. In de zomer ontwikkeld deze plant een enorme recht
opgaande bloeiwijzen. Een bloeiwijze is een bijeenbehorende groep van bloemen het hun
stengeldelen. De bloeiperiode van de palmlelie valt tussen eind juni en juli.
Het blad van deze plant voelt hard aan en ziet er puntig uit. De lengte van een blad bedraagt ongeveer
50 tot 70 centimeter. De bloeistengels kunnen een hoogte bereiken tussen de 140 en 160 centimeter.
                                                                                                    30
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>Levensboom (Thuja occidentalis)
De Levensboom staat ook bekend als de 'Golden Anne'. Het is een sterk groeiende breed uitgaande
conifeer. Deze conifeer kan zowel in piramidevorm als in eivorm voor komen. De kleur van de
levensboom is voornamelijk geel, maar in de winter vindt er een lichte verkleuring plaats.
                                                                                             31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>Portugal
In de Portugese tuin in Mondo Verde staat het een deel van het Palacio dos Marquises da Fronteira.
Het echte paleis staat in Benifica, aan de voet van de heuvels rond Lissabon. Dankzij de uitstekende
staat waarin dit monument zich bevindt, behoort hij tot één van de belangrijkste monumenten van
Portugal.
Het galerijgebouw van het Palacio dos Marquises da Fronteira werd gebouwd in de veertiende eeuw.
Het kreeg meerdere bestemmingen, van een klooster tot gerechtshof en van jachtkasteel tot grafzaal
voor talrijke prominente historische figuren. Dit gebouw is te bewonderen in de Portugese tuin van
Mondo Verde.
Het galerijgebouw in Mondo Verde werd rijkelijk versierd met Azulejo's, de meest kenmerkende
Portugese kunstvorm. De prachtige gebakken en handgeschilderde kleitegeltjes sieren talrijke
historische gebouwen en paleizen, waaronder ook het galerijgebouw van het het Palacio dos
Marquises da Fronteira. Deze Portugese kunstvorm komt uit de vijftiende eeuw. Toen bracht de
Portugese koning Manuel I een bezoek aan Zaragozza, Toledo en Andalusie. Daar raakte hij
gecharmeerd door de mooie tegels. Hij besloot de tegels niet als vloerbekleding te gebruiken, maar als
versiering van de muren. Hierdoor steeg het belang van de onderwerpen en de beschildering.
Aan de vijver bij het Palacio dos Marquises da Fronteira in Mondo Verde, ziet de bezoeker verschillende
tableaus met Azulejo's. Deze tableaus vertellen
de legende van Camöes, de grootste schrijver uit
de Portugese geschiedenis. Hij schreef een epos
over de tocht van Vasco da Gama naar Indië, met
in Os Luciadas in de hoofdrol, leder tableau aan
                                                                      1
de vijver refereert naar een gezang uit dit
meesterwerk van Camöes. De tableaus van de                         Eaak                -
                                                                                      0.     1
galerij boven zijn gebaseerd op oude alledaagse                   r.   '«^8^83-
taferelen uit Nederland.
                                                                   aLaea, s
                                                                    2E2y              38,
                                                                                            -■
                                                                                               Le
                                                                                 35 Me
                                                                                         ög
                                                                         y--    m85
Een selectie van flora in Portugal
Chinese roos (Hibiscus rosa sinensis)
De Chinese roos komt uit de kaasjeskruidfamilie. Deze plant wordt op grote schaal aangeplant en kan
groter worden dan vier meter. Hierdoor gebruiken veel mensen de Chinese roos als een haag. De
bloemen staan solitair in bladoksels en hebben verschillende groottes. De grootste bloemen hebben
een diameter van twintig centimeter.
De wilde soort heeft karmozijnrode bloemen, maar er zijn cultivars ontwikkeld met witte, gele,
zalmkleurige, lila, donkerrode en gemengde kleurige bloemen. Omdat Mondo Verde jaarlijks de rozen
terugsnoeit tot een hoogte van vijf centimeter, groeien de bloemen nu ook onder op de stam. De
Portugese tuin kent een enorme rozenpracht, verspreidt over vier perken voor bezoekers om te
bewonderen.
                                                                                                     32
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>Tuinhibiscus (Hibiscus syriacus)
De Tuinhibiscus stamt af uit de kaasjeskruidfamilie. Deze plant heet ook de altheastruik. In het westen
van Europa groeit deze bladverliezende struik, en wordt twee tot drie meter groot. De struik heeft
frisgroene en ovale bladeren.
Vanaf juli bewonderen bezoekers de vele exotische bloemen van de Tuinhibiscus. Deze bloemen
groeien solitair in de bladoksels van de bovenste bladeren aan de jonge scheuten. De bloemen
bereiken een diameter van vijf tot tien centimeter. De bloemkleuren verschillen van wit, blauw, roze,
rood tot paars. Dit hangt natuurlijk af van welke plant (met een bepaalde kleur) wordt aangepoot.
                                                                                                     33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>Spanje
Spanje heeft verschillende hoogstaande bezienswaardigheden, zoals het Alhambra en het Alcazar.
Deze twee monumenten staan ook in de Spaanse tuinen van Mondo Verde.
Het Alhambra bevindt zich in Granada, Andalusië. Dit monument ligt op een strategisch punt in
Granada, waardoor er een uitzicht ontstaat over de hele stad en omstreken. De Moorse heersers
gebruikten het Alhambra als een fort en later werd dit omgetoverd tot een prachtig Islamitisch paleis.
Het paleis heeft verschillende kamers zoals een rechtszaal, openbare vergaderzalen, het koninklijk
paleis en vele vrouwenvertrekken. Daarnaast heeft dit monument vier belangrijke binnenplaatsen in
een Moorse architectuur, net zoals de tussenliggende gebouwen. Het interieur van het Alhambra is
ook rijkelijk gedecoreerd en er staan vele kunstschatten.
In 1377 werd de bouw begonnen van
het Palacio de los Leones. Deze patio
                                                                                        ""wVK
dankt        zijn
indrukwekkende
                      naam
                      marmeren
die door twaalf leeuwen gedragen
                                aan     de
                                  fontein,
                                                                 I
                                                                           ♦»
                                                                                         qr
wordt. Deze staat in het midden van de
patio. De patio wordt omgeven door                                        |     --y • !
124   zuilen.     Dit  gedeelte  van   het
Alhambra is te bezichtigen in Mondo
Verde.                                                           #,
                                                               - lï     b
                                                                              A   " h- Ns
                                                                                         a
Het gehele Alhambra in Granada werd
opgenomen op de Werelderfgoedlijst
van Unesco.
In Sevilla ligt het Real Alcazar de Sevilla, oftewel het koninklijk paleis van Sevilla. 'Alcazar' betekent in
het Spaans 'kasteel' en in het Arabisch 'vesting of paleis'.
Het Real Alcazar de Sevilla werd in Mudéjar-stijl gebouwd. Dit is een bouwstijl waarin invloeden uit de
Moorse en Christelijke cultuur gecombineerd worden. Dit paleis is in Europa het oudste paleis dat in
gebruik is.
In Mondo Verde werd de poort van het Real Alcazar de Sevilla nagebouwd. Boven de poort staat een
wapenschild met een klauwende leeuw. De tekst in Mondo Verde werd veranderd met een
Nederlandse wapenspreuk: "Je Maintiendrai” (ik zal handhaven). De galerij aan de binnenkant wordt
geaccentueerd met zuilen en gekartelde bogen, met aan weerszijde verzonken tuinen.
Ook het Real Alcazar de Sevilla staat op de Werelderfgoedlijst van Unesco.
                                                                                                          34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>Een selectie van flora in Spanje
Wisselbloem (Lantana camara)
Lantana is een geslacht uit de ijzerhardfamilie. Het geslacht omvat ongeveer 150 soorten kruidachtige
planten. De Wisselbloem wordt ook bourbontje en verkleurbloem in het Nederlands genoemd. De
bloemen trekken vele insecten en vogels aan. Dit komt door de geur die deze oranjerode bloemen
verspreiden. De vruchten van deze plant zijn echter giftig.
Kretenzische dadelpalm (Phoenix theophrasti)
De kretenzische dadelpalm komt oorspronkelijk uit Kreta en aan de zuidwestkust van Turkije. Hier
komt hij vooral voor in zanderige rivierdalingen en riviermondingen, en bij de uitgang van ravijnen. De
kretenzische dadelpalm bestaat uit meerdere slanke stammen, die wel een hoogte tot tien meter
kunnen bereiken.
De geveerde bladeren kleuren blauwgroen van kleur en groeien tot een lengte van twee tot drie meter.
Daarnaast zijn ze bochtig overhangend. De vruchten van de kretenzische dadelpalm zijn twaalf tot
zestien millimeter lang. Ze hebben een vezelige structuur en rijpen zwart.
Mondo Verde bezit drie exemplaren van de kretenzische dadelpalm, met een leeftijd van 60 jaar. Om
de palmen 's winters te beschermen, worden ze in de winter in een warme kas geplaatst.
                                                                                                     35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>Dierenplaza
Mondo Verde heeft ervoor gekozen om een Dierenplaza aan te leggen om het mondiale dierenbestand
te verduidelijken. Hier zien de bezoekers diverse dier- en plantensoorten uit allerlei werelddelen.
In dit stuk van het park verschijnen verschillende kraanvogels, die luidkeels kunnen zingen om de
aandacht op zich te vestigen. Niet alleen de grootste soort kraanvogel, de Sarus Kraanvogel, woont in
het Dierenplaza, maar ook de Grijze Kroonkraanvogel en de Japanse Kraanvogel hebben hier hun
plekje gevonden. Daarnaast huisvesten Heilige Ibissen, Koereigers, Witgezichteenden, Afrikaanse
Kieviten en de Zuidelijke Hoornraven zich in de Afrikaanse volière in het Dierenplaza. Bovendien
bevinden zich ook nog Emoes, Kalkoenen, Bruine Kapucijnapen, Sri Lankaanse Panters, Alpaca's en
Nubische Geiten in het Dierenplaza.
Een selectie van bijzondere flora in het Dierenplaza
Bergden (Pinus Montana)
De Bergden is familie van de Pinaceae. De gehele winter blijft deze conifeersoort groen en kan
hij temperaturen tot -309 Celsius verdragen. De Bergden kan gemakkelijk geknipt worden in
decoratieve vormen. De plant wenst een bodem van zand en klei, die voedselrijk en
vochthoudend is. Daarnaast verlangt hij naar een plekje in de zon.
Tulpenboom {Liriodendron tulipferum)
De Tulpenboom is de bekendste soort uit de magnoliafamilie. Deze boom is afkomstig uit
Noordoost Amerika. Het mooi gevormde opvallende blad en de schitterende op tulpen
lijkende bloemen geven de boom een exotisch karakter. Hierdoor is deze boom een
opvallende verschijning. In tien jaar tijd kan de boom een hoogte bereiken van tien tot vijftien
meter. De kroon van de boom wordt uiteindelijk een breed piramidaal van vorm. In juni en juli
komen de eerste groene bloemknoppen, die nadien ontpoppen tot schitterende bloemen. De
bloemen kunnen tot wel 30 centimeter groot worden. Dit maakt de Tulpenboom ook populair.
 Waaierpalm (Trachycarpus fortunei)
De Waaierpalm is een éénstammige palm. Oorspronkelijk komt hij uit China, Japan, Myanmar en India.
Deze palm kan twaalf tot twintig meter hoog worden. De textuur van de stam is zeer ruw met
hardnekkige bladvoeten. De bladeren hebben lange bladstelen die kaal zijn, met uitzondering van twee
rijen met kleine stekers. Deze bladeren vormen de afgeronde waaier. Elk blad kan 140 tot 190
centimeter lang worden. Om zich voort te planten, maakt deze plant uitsluitend gebruik van zaden.
Deze zaden zijn niervormig en blauwgrijs van kleur.
                                                                                                    36
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>Selectie van bijzondere fauna in MondoVerde
 Buffons toerako (Touraco persa buffoni)
De Buffons toerako is een ondersoort van de groene toerako. Deze toerako soort is 40 tot 43
centimeter groot en weegt 225 tot 290 gram. Zijn opstaande kuif is een opvallende verschijning. Hij is
groen gekleurd op de kop, nek, borst en mantel. Dit groen gaat op de rug, stuit en staart van boven
naar beneden geleidelijk over in zwart, met een metaalachtige, violetkleurige glans. De Buffons
toerako vind zijn leefgebied van Senegal tot Liberia. Zijn voorkeur gaat uit naar goed ontwikkelde
bosgebieden met rivieren of in de buurt van waterlopen.
Bruine Kapucijnaap (Cebus Apella)
Bruine Kapucijnapen vormen een geslacht van dag actieve breedneusapen. Ze komen voor in het
tropisch regenwoud en open bossen in Zuid-Amerika. Een opvallend verschijnsel bij de Bruine
Kapucijnaap zijn de zwarte rechte haren. Op het voorhoofd staan een bos of rij lange, verharde haren.
Wanneer deze rechtop worden gezet, dan ontstaat er een soort 'pruik'. Ze springen gemakkelijk van
de ene tak naar de andere, waardoor het heel behendige dieren zijn.
Deze dieren eten graag vleermuizen, kikkers, jonge vogels, vruchten en insecten. Wanneer Bruine
Kapucijnapen opzoek gaan naar eten, dan doen ze dit in groep. Als een aap eten gevonden heeft, dan
maakt hij een hard fluitend geluid om de andere te waarschuwen. De voorhoede van de groep bestaat
uit hogere vrouwtjes en nakomelingen, vlak erachter komt het dominante mannetje. Ze worden
gevolgd door de achterhoede bestaande uit ondergeschikte apen van de groep. Het dominante
mannetje eet eerst samen met de apen uit de voorhoede. Nadien mogen de ondergeschikte apen eten.
Deze groep is ook zeer slim in het gebruik van gereedschappen. Ze gebruiken stenen of harde
voorwerpen om bijvoorbeeld noten open te breken.
De Bruine Kapucijnaap leeft zowel solitair, als in groep tot twintig apen. In een groep is er één dominant
mannetje. Hij mag als enige zich voortplanten. De Bruine Kapucijnaap heeft geen territorium, maar
woongebieden. Ze trekken dus regelmatig rond, waarbij ze geuren afzetten. Dit gebeurt door hun
handen in te wrijven met urine en dit op hun vacht uit te smeren.
Ze zijn echter zeer sociale en verzorgende dieren. Met 'vlooien' versterkt de band onderling in de
groep. Vlooien is het schoonmaken van eikaars vacht.
                                                                                                        37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>Stokstaartje (Suricata suricatta)
Stokstaartjes zijn kleine roofdieren die in droge en open gebieden in Zuid-Afrika, Zimbabwe, Botswana en
Mozambique leven. Ze zijn vooral te vinden in gebieden met een vaste tot harde ondergrond. Het zijn
sociale dieren die in groepen van ongeveer dertig stokstaartjes leven. Ze leven in een hiërarchie, iedereen
heeft een eigen taak zoals voedsel zoeken, op de jongen passen of de wacht houden. De wachters hebben
een belangrijke taak binnen de groep, zij waarschuwen de groep als er gevaar dreigt waarna alle
stokstaartjes hun holen in vluchten.
In de holen worden verschillende kamers aangelegd, van slaapkamers tot kraamkamers en zelf toiletten.
In de natuur worden de toiletten schoongemaakt door mestkevers. Zij rollen de uitwerpselen van de
stokstaartjes        naar       buiten,       waarna       ze      hun        eitjes      erin       leggen.
Buiten dat de holen een veilige plaats voor de stokstaartjes zijn, beschermen de holen de stokstaartjes
ook tegen de kou. In de holen is namelijk een constante temperatuur van rond de 23° Celsius.
Stokstaartjes zijn aangepast aan hun leefomgeving. Zo hebben stokstaartjes lange nagels waar ze goed
mee kunnen graven, zijn ze heel sterk in de poten waardoor ze in minder dan één minuut hun eigen
gewicht aan zand kunnen uitgraven en om de ogen hebben ze zwarte vlekken die de stokstaartjes
beschermt tegen het felle zonlicht.
Brilkaaiman (Caiman crocodilus)
De Brilkaaiman heeft zijn naam te danken aan de opstaande rand tussen de ogen die de kaaiman een
bebrild uiterlijk geeft. Brilkaaimannen blijven relatief klein. Mannetjes worden zo'n twee tot
tweeëneenhalf meter lang. Vrouwtjes blijven kleiner en worden 1,40 meter tot maximaal twee meter
lang. Hun kleur is groenbruin. Jonge dieren zijn lichter tot geel van kleur en zij hebben zelfs zwarte
stippen en strepen. Deze kleuren en tekeningen verdwijnen met de jaren.
De kegelvormige tanden van een Brilkaaiman zijn indrukwekkend. Het gebit bestaat uit maar liefst 72
tot 78 tanden. Deze tanden worden tweejaarlijks gewisseld. Het wisselen gebeurd in twee reeksen,
het ene jaar de even tanden, het andere jaar de oneven tanden.
Papoea-jaarvogel (Rhyticeros plicatus)
De Papoea-jaarvogel is een neushoornvogel die voorkomt in de tropische bosgebieden van Wallacea
en van Nieuw-Guinea tot en met de Salomonseilanden. De vogel is 76 tot 91 centimeter groot. Hij heeft
een zwarte kleur met een bleek witte snavel en een witte staart. Vrouwtjes zijn helemaal zwart en
mannetjes en onvolwassen Papoea-jaarvogels hebben een witte nek die geleidelijk overgaat in een
honingkleurige tint.
Gewoon Stekelvarken (Hystrix indica)
                                                                                                         38
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>Het Gewoon Stekelvarken of Afrikaans Stekelvarken komt in het algemeen in het noordelijk deel van
Afrika voor. Daarnaast komt het Gewoon Stekelvarken voor in Toscane, Zuid-ltalië en op het eiland
Sicilië, waar hij waarschijnlijk door de Romeinen werd losgelaten. Het Gewoon Stekelvarken leeft in
savannes, steppen, open boslanden, hooglanden, galerijbossen, bosranden en halfwoestijnen. Hij
komt niet voor in woestijnen en regenwouden.
Deze soort stekelvarken behoort tot de orde van de knaagdieren. Dit betekent dat hij voornamelijk
plantaardig eet. Hun voeding bestaat uit zaden, wortels, knollen, vruchten en noten. Soms eten ze ook
kleine dieren zoals kikkers en aas.
Het Gewone Stekelvarken heeft lange, zwart-witte stekels van ongeveer 50 centimeter.              Hiermee
schrikt hij eventuele vijanden af, door een ratelend geluid te produceren met deze stekels. Ook de
kleine capsules op zijn korte staart maken een ratelend geluid tijdens gevaar. Wanneer het afschrikken
niet lukt, zet hij de stekels op zijn rug recht en stormt hij op de vijand af. Wanneer de stekels de huid
van zijn vijand indringen, vallen deze af. Om de stekels uit de huid te krijgen, is een moeilijk en pijnlijk
proces. Deze stekels hebben namelijk zeer scherpe weerhaakjes.
Grijze Kroonkraanvogel (Balearica Pavonina)
De Grijze Kroonkraanvogels leven in moerasgebieden en op savannes in het westen, zuiden en oosten
van Afrika. Ze komen daar vooral voor langs de rivieren. De moerasgebieden zijn zeer belangrijk voor
deze diersoort. Aangezien ze hier meestal broeden. Op de grasvlaktes in de buurt gaan ze op zoek naar
voedsel. Door met de tenen op de grond te stampen, komen insecten tevoorschijn uit de bodem. Om
de insecten uit de bodem te peuteren, gebruikt de Grijze Kroonkraanvogel zijn snavel. Deze vogel eet
niet alleen insecten, maar ook gras en zaden.
Wanneer de Grijze Kroonkraanvogel staat, dan is hij ongeveer een anderhalve meter hoog. Het is dus
een grote vogel met lange poten. De Grijze Kroonkraanvogel heeft grijze veren, maar op de rug kleuren
de veren wit en bruin. Op de kop heeft hij kleine gele veren, waardoor het lijkt dat deze vogel een
kroon op heeft. Tijdens het vliegen strekt hij zijn hals helemaal uit, maar als hij staat, dan heeft hij een
s-vormige hals.
De Grijze Kroonkraanvogels leven in het wild in groepen van zes tot twintig dieren. Deze vogelsoort
staat bekend om hun 'danskunst'. Tijdens een dans springen de vogels in de lucht en gaan de vleugels
half open. Ze draaien om elkaar heen en maken soms een buiging. Met dit gedrag proberen mannetjes
een indruk te maken op de vrouwtjes. Dit heet ook 'baltsen'. Wanneer een mannetje en een vrouwtje
voor elkaar gekozen hebben, blijven zij het hele broedseizoen bij elkaar.
                                                                                                          39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>Sri Lankaanse Panter (Panthera Pardus)
De Sri Lankaanse Panter komt voor in de tropische bossen van Sri Lanka. Ze leven solitair en territoriaal.
De Sri Lankaanse Panter grenst haar territorium af met urine en uitwerpselen. Ze krassen ook met hun
voorpoten in bomen. Hierdoor smeren ze hun eigen geur af die vrijkomt bij de geurklieren onder de
voorpoten. Het mannetje heeft vaak een territorium waarin meerdere vrouwtjes een klein gebied
hebben.
De Sri Lankaanse Panter klimt zeer goed. Zo goed zelfs, dat ze hun prooi mee de boom in kunnen
slepen, wat na de jacht op bijvoorbeeld een antiloop een zware onderneming is. Dit komt in mindere
mate voor bij de Sri Lankaanse Panter, aangezien hier concurrenten zoals leeuwen en jakhalzen
ontbreken.
De Sri Lankaanse Panter jaagt vooral op apen, vogels, herten, maar ook op zwijnen, buffels en
reptielen. Als hij jaagt, besluipt hij langzaam zijn prooi. Daarna springt hij erop af en doodt hem vaak
met één beet. Dit is mogelijk doordat de Sri Lankaanse Panter 32 tanden heeft. Vier van deze tanden
zijn lang en puntige hoektanden.
Dankzij de mens verdwijnen er vele bossen op het eiland Sri Lanka. Doordat de Sri Lankaanse Panters
in deze tropische bossen voor komen, worden ze nu met uitsterven bedreigd. Naar schatting zijn er
nog maar 1.000 exemplaren in het wild over. In Europa werken dierentuinen samen om bedreigde
diersoorten in stand te houden, zoals de Sri Lankaanse Panter. Door middel van speciale
fokprogramma's, zoals European Endangered Species Programme (EEP), helpen dierentuinen mee om
de Sri Lankaanse Panter te behouden.
Rosé kaketoe (Eolophus roseicapilla)
De rosé kaketoe wordt ook wel de roze kaketoe genoemd. Deze kaktetoe komt endemisch voor in
Australië. Ze leven in groepen, in paren of in gezinsverband.
Deze papegaaiachtige heeft een opvallend verenkleed. Hij is namelijk grijs gekleurd op de rug en op de
staart. Zijn buik, borst en kop zijn roze, zijn kuif is lichtroze van kleur. Rosé kaketoes blijven hun hele
leven bij dezelfde partner.
Rosé kaketoes maken in een holte van een boom hun nest. Ze leggen meestal twee tot vijf eieren per
keer. Deze eieren komen na ongeveer vijfentwintig dagen uit. Na 100 dagen zijn de jonge kaketoes
zelfstandig.
                                                                                                        40
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>Afrikaanse Leeuw (Panthera leo)
Afrikaanse leeuwen zijn roofdieren die in groepsverband leven. Hun leefgebied bestaat uit bossen,
savannes en grasvlakten in Afrika. Ze komen voornamelijk in Centraal- en Oost Afrika voor. Ze kunnen
120 tot 275 kilogram wegen.
Leeuwinnen gaan meestal samen op jacht en leveren hierdoor een groter aandeel in de jacht dan de
mannetjesleeuwen. Volwassen leeuwen en leeuwinnen zijn duidelijk van elkaar te onderscheiden. Dit
komt doordat mannetjesleeuwen manen hebben. Leeuwen zijn de enige katachtigen waarbij het
uiterlijk verschilt tussen mannetjes en vrouwtjes.
In Mondo Verde leven witte exemplaren van de Afrikaanse Leeuw. De witte leeuw is geen albino
variant van de Afrikaanse Leeuw, want dan zou deze rode ogen hebben. De witte leeuwen in Mondo
Verde missen een gen waardoor de witachtige kleur ontstaat. In het wild ondervinden deze leeuwen
een nadeel wat betreft de jacht op hun prooi. Ze zijn ook in trek bij jagers vanwege hun vacht.
Vermoedelijk leven er geen witte leeuwen meer in het wild.
Sporenschildpad (Centrochelys sulcata)
Sporenschildpadden behoren tot de familie van de landschildpadden. Ze komen voor van westelijk
Afrika tot het oostelijke deel van de Soedan. Sporenschildpadden leven voornamelijk van planten. Ze
hebben een trage motoriek, en kunnen erg oud worden. De dieren kunnen een lichaamsgewicht
bereiken van ongeveer 100 kilogram en de schildlengte kan tot maximaal 83 centimeter lang worden.
Sporenschildpadden kunnen in tegenstelling tot water- en moerasschildpadden niet zwemmen. Veel
landschildpadden zouden zelfs verdrinken als ze in diep water terechtkomen.
Bennettwallaby (Macropus rufogriseus)
De Bennettwallaby, ook wel de roodnekwallaby genoemd, is een kleine kangoeroesoort welke in Oost-
Australië voorkomt. De vacht van deze wallabysoort is grijsbruin met een witte buik, de zilverkleurige
staart heeft een zwarte punt, net als op de oren, op de poten en op de snuit. Wallaby's leven solitair
of in kleine groepen van twee tot vijf vrouwtjes en hun jongen. Een paar trekt niet langer als
vierentwintig uur met elkaar op.
Na dertig dagen wordt een jonge wallaby geboren. Het jong is dan nog niet helemaal ontwikkeld, hij is
bijvoorbeeld nog blind. Door de geur weet de jonge wallaby de weg naar de buidel te vinden. In de
buidel zitten ook de tepels van de moeder waar het jong zich voedt met melk. De jonge wallaby zal
nog 280 dagen in de buidel verblijven waarna hij vaker de buidel zal verlaten. De moeder blijft het jong
zogen tot hij twaalf tot zeventien maanden oud is.
Er bestaan ook albino varianten van de Bennettwallaby.
                                                                                                      41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>Kameel (Camelus bactrianus)
Kamelen kunnen 500 tot 700 kilogram wegen, en worden tot twee meter groot. Op hun rug hebben ze
twee bulten. In de bulten wordt vet opgeslagen, welke als energiereserve dienen bij voedselgebrek.
Als de bulten rechtop staan, zijn deze gevuld met vet, zodra de bulten naar een kant beginnen te
hangen,       is     de      kameel      °P   het    vet    uit   de     bult    aan       het     teren.
De dikke vacht beschermt de kamelen zowel tegen extreme hitte als extreme kou. In de lente wisselen
ze hun vacht. Ze verliezen dan flinke plukken haar.
Kamelen zijn aangepast aan hun leefomgeving, zo kunnen ze het vet in de bulten opslaan, hebben ze
afsluitbare neusgaten waardoor er geen zand in de neus komt bij een zandstorm, beschermen
eeltkussens onder de poten de kamelen tegen het warme zand en kunnen ze wekenlang zonder te
drinken          in      leven      blijven      doordat     ze      weinig      vocht         verliezen.
Zodra een kameel na lange droogte weer gaat drinken, drinkt hij bijzonder veel, wel 100 liter achter
elkaar.
Ringstaartmaki (Lemurcatta)
Ringstaartmaki's      leven   in de  tropische   en  droge bossen  van   het  zuiden    en    zuidwesten
van Madagaskar. Het zijn sociale dieren die binnen hun territorium in groepen van vijf tot dertig dieren
leven. Het territorium wordt door alle volwassen leden van de groep gemarkeerd met stoffen uit de
geurklieren. Deze geurklieren bevinden zich in de onderarmen, op de anusstreek, op het scrotum en
bij de bij de mannelijke dieren ook op de polsen. Maar ook urine en uitwerpselen worden gebruikt om
het gebied van het territorium en de grenzen af te bakenen.
Groepen worden geleid door een dominant vrouwtje, samen met haar jongen of meerdere dominante
mannetjes vormt zij de kerngroep. De kerngroep mag als eerste eten en gaan voorop bij tochten door
het territorium.
Ringstaartmaki's        communiceren       °P  veel   manieren.   Geluiden,   geuren,      lichaamstaal,
gezichtsuitdrukkingen maar ook staarthouding zijn belangrijk in de communicatie.
Ze zijn overdag actief. Tussen de middag houdt de groep een dagelijkse, gezamenlijke rustpauze.
Hierbij gaan de dieren op de grond en in bomen zitten, met de armen gespreid richting de zon.
Japanse Kraanvogel (Grus japonensis)
De Japanse Kraanvogel leeft in moerassige gebieden, rijstvelden, intergetijden- en kunstgebieden
verspreid door Japan, China, Korea en in Rusland. De Japanse Kraanvogel
wordt anderhalve meter groot, en ze wegen tussen de zeven en tien kilogram. Ze hebben een grijs
verendek, met een donker grijze hals en donker grijze tot zwarte slagpennen en een rode vlek boven
op de kop.         De Japanse Kraanvogel eet voornamelijk vis, kleine zoogdieren,          reptielen en
ongewervelden.
                                                                                                       42
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>De dans van de Japanse Kraanvogel is erg uitgebreid. Hierbij komen er meerdere onderdelen aan bod,
zoals sprongen, buigingen, pirouettes en rennen met uitgestoken vleugels. De dans is niet alleen om
een partner aan te trekken, maar ook om sociale banden aan te halen en hun territorium af te bakenen.
Voordat de kraanvogels aan de dans beginnen, zullen beide kraanvogels gezamenlijk roepen.
In veel Oost-Aziatische landen is de Japanse Kraanvogel van groot cultureel belang. Zij gaan namelijk
een levenslange band aan met een partner, en staan daarom vaak symbool voor trouw en een lang
leven.
Gewone Kookaburra (Dacelo novaeguineae)
De Kookaburra of ook wel lachvogel genoemd is een ijsvogelsoort. De naam lachvogel heeft deze vogel
te danken aan roep die als een menselijke lach klinkt. Kookaburra's leven in gebieden die uit loofbossen
en graslanden bestaan, maar ook in agrarisch gebied kun je deze vogel tegen komen. Deze standvogel
komt          vooral       voor        in        oostelijk      en        zuidoostelijk         Australië.
In tegenstelling tot andere ijsvogels, leeft de Kookaburra niet aan het water, maar jaagt hij op
landdieren zoals insecten, slakken, kikkers, reptielen maar soms ook kleine vogels. De vogel is ongeveer
42 centimeter groot en weegt tussen de 310 en 480 gram. Hij heeft een lange snavel, is roomkleurig
op de kop en op de borst, en heeft een bruine kruin. De vleugels zijn bruin met blauwe dekveren, de
staart is roodbruin met een donkere bandering.
Hudson Bay Wolf (Canis lupus hudsonicus)
De naam zegt het al, de Hudson Bay Wolf leeft in het wild voor in de gebieden rondom de Hudsonbaai
(Noordoost-Canada). Hij komt daar vooral voor in de toendra.
Het dieet van de Hudson Bay Wolf bestaat uit vogels, knaagdieren en andere zoogdieren. Soms eet hij
ook vissen, karkassen en hoefdieren.
De Hudson Bay Wolven leven in roedels, waardoor het zeer sociale dieren zijn. Zowel een mannetje
(alfa) als een vrouwtje (luna) leiden de groep. Deze familiegroepen zijn dan ook strikt georganiseerd.
De grootte van een roedel hangt af van het voedselaanbod.
Om de onderlinge band in een groep te versterken, huilen ze vaak in koor. Dit komt dan het
groepsgevoel ten goede. Daarnaast huilen Hudson Bay Wolven in koor om in contact te blijven met
groepsgenoten. Andere wolven horen dit gehuil op een afstand tot acht kilometer. Natuurlijk ligt dit
aan de weeromstandigheden en eventuele obstakels. Ook huilen ze in koor om te laten weten tot waar
hun territorium reikt.
                                                                                                       43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>Groenvleugelara (Ara chloropterus)
 De Groenvleugelara is een standvogel die tot de familie van de ara's behoort. Zijn verspreidingsgebied
is van Noordelijk tot midden in Zuid-Amerika. Het landschap kan variëren van vochtig regenwoud tot
berggebieden tot 1.500 meter hoogte. Deze ara soort wordt ongeveer 90 centimeter groot en weegt
ongeveer een kilogram.
Groenvleugelara's zijn ara's met een dieprood verenkleed. De vleugels lopen van rood over in groen
en vervolgens naar blauw. De staart is blauw en rood van kleur. De omgeving van de wangen en ogen
heeft een witkleurige naakte huid. Op deze naakte huid groeien smalle stroken met kleine rode
veertjes.
Ara's hebben een enorm sterke snavel. Hierdoor kan een ara harde noten en zaden kraken in de
natuur.
 De pop legt meestal 3 eieren per keer. De eieren worden gelegd met tussenpauzes van 3 tot 4 dagen.
Vervolgens broedt de pop 4 weken op deze eieren. De man slaapt 's nacht ook vaak in het broedblok,
maar broedt niet mee. Ara jongen groeien traag, maar ze zijn wel grote eters. Na een periode van 3
maanden zullen de jongen het nest al klimmend verlaten. Ze zitten dan al volledig in de veren.
Rode Ibis (Eudocimus ruber)
 De Rode Ibis komt voor in de kustgebieden van noordelijk Zuid-Amerika. Het is een opvallende
standvogel met een helder oranjerood verenkleed met zwarte vleugelpunten en een lange gebogen
snavel.
 Per keer leggen de Rode Ibissen maar twee eieren, deze komen na ongeveer twintig dagen uit. De
jongen verlaten na een paar weken het nest. De nesten bevinden zich hoog in de bomen.
                                                                                                     44
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>