<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Docnr56
                                     Protocol: Zoönosen
                                               Inleiding
        > In het park kunnen verschillende zoönosen voorkomen.
        > In dit protocol komen de zoönosen van onderstaande diersoorten aan bod:
               Papagaaien
              Apen
               Kinderboerderijdieren (Geiten, Kippen en Eenden)
               Katachtigen (Leeuwen, Tijgers en Panters)
        > Ook wordt de preventie en curatieve behandeling beschreven, het besmettingsgevaar en
          instructie + veiligheid van bezoekers, maar ook komen de ziekteverschijnselen aanbod.
        > Wanneer de dierenarts een zoönose constateert bij dieren, zal de dierenarts dit melden bij
          de NVWA.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                      Inhoudsopgave
Papagaaien                                           3
  Psittacose (papagaaienziekte)                      3
  Salmonellose                                       5
  Tuberculose                                        6
  Camplylobacteriose                                 7
  Influenza (vogelgriep, vogelpest)                  8
Apen                                                12
  Ebolavirus                                        12
  De ringworm                                       13
Kinderboerdij dieren                                15
  Geiten                                            15
     Ecthyma (zere bekjes)                          15
     Brucollose                                     17
      Q-koorts                                      18
  Kippen                                            19
     Salmonella                                     19
     Vogelgriep (aviaire influenza)                 20
  Eenden                                            24
     Zwemmersjeuk (Trichobilharzia)                 24
     Salmonellose                                   25
Katachtigen: Leeuwen, Tijgers en Panters            30
  Toxoplasmose                                      30
  Toxocara                                          30
  Ringworm                                          32
  Kattenkrabziekte                                  32
  Schurftmijt                                       33
Instructie & veiligheid bezoekers                   34
Handelswijze bij vaststelling zoönose               34
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                             Papagaaien
Psittacose (papagaaienziekte)
Psittacose wordt veroorzaakt door de bacterie Chlamydia. Er zijn 3 soorten bekend waarvan er 2
alleen voorkomen bij mensen. Chlamydia psittaci, de derde soort, is besmettelijk voor zeel veel
soorten vogels (vooral papagaai achtige) en zoogdieren (paard, rund, hert kat, cavia, hond en mens.
Chlamydia psittaci veroorzaakt een ziekte die psittacose (papagaaienziekte) genoemd wordt bij
papagaai achtige en ornithose bij andere dieren.
Besmetting
Chlamydia verspreid zich via het verenstof, opgedroogde ontlasting, neusuitvloeiingen en speeksel
van zieke dieren. Sommige dieren kunnen dragers zijn, ze kunnen de ziekte dan met zich meedragen
zonder er zelf ziek van te worden. Besmette honden, katten, paarden, varkens en mensen zijn niet
besmettelijk voor andere mensen of dieren. Vogels, runderen, schapen en geiten kunnen de infectie
wel verspreiden.
Ziekteverschijnselen
Dit kan bij de ziekte heel wisselend zijn. Als een vogel besmet raakt met de bacterie duurt het vaak
een aantal dagen voordat het dier ziekteverschijnselen gaat vertonen (incubatietijd). Bij papagaai
achtige is de incubatietijd 42 dagen, maar bij grasparkieten kan het soms wel 7 jaar duren als zij
besmet zijn en ziekteverschijnselen gaan vertonen. De ziekteverschijnselen: benauwdheid, hoesten,
rochelen, pussige neusuitvloeiing, het dichtknijpen van 1 oog, licht- groene ontlasting of diarree, gele
uraten. De meeste dieren met een infectie sterven binnen 14 dagen.
Ziekteverschijnselen bij mensen
Besmette papagaaien, eenden en kalkoenen veroorzaken de meeste en meest heftige
ziekteverschijnselen bij de mens.
De ziekteverschijnselen: hoge koorts, ernstige hoofdpijn, rillen, ademnood en sufheid. Als de ziekte
net behandeld en herkend wordt kan er een longontsteking, herenvliesontsteking, lever of nier
schade ontstaan.
Preventie behandeling
Kennis van de ziekte kan helpen bij een snelle diagnose wanneer ziekteverschijnselen optreden na
contact met vogels.
Bij intensief contact met vogels is het noodzakelijk om hygiëneregels in acht te nemen...
Mensen met kooi- of volièrevogels moeten de verblijfplaats regelmatig reinigen en zelf goed de
handen wassen na reiniging of zelfs handschoenen aandoen. Ziekte of plotselinge sterfte bij vogels
moet snel gediagnosticeerd worden door de dierenarts.
Curatieve behandeling
Deze ziekte is goed te behandelen met antibiotica. Het antibioticum van de eerste keus is
doxycycline, dit wordt het meest gebruikt door mens en dier. Deze behandeling neemt ongeveer 3
weken in beslag.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Te herkennen ziekte
                    P
                                      Ae
                        Na
   A
     Hj                           8
                                         220 Ea
                              * 133318c       Hg
                                          -3
      Ki ’ ?                      ;1052‘
                      06.
                        0855
                 d
              2
                             IN
   m
                I.'
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Salmonellose
Salmonellose wordt veroorzaakt door een bacterie salmonella. Er zijn ongeveer 2000 soorten
salmonella bekend die ingedeeld zijn in 5 groepen.
Groep 3 (salmonella arizonae) komt voor bij gezelschapsvogels (tropische), vooral als zij in contact
komen met reptielen. Vrijwel alle gewervelde dieren zijn gevoelig voor enkele Salmonellabacteriën.
De Salmonellabacteriën van groep 3 zijn niet ziekteverwekkend voor gezonde volwassenen mensen.
Ouderen, baby's of mensen met verminderende weerstand kunnen wel besmet raken. Papagaaien
en waarschijnlijk ook andere vogels kunnen wel besmet raken en ziek worden van
Salmonellabacteriën die van mensen afkomstig zijn.
Bij kippen, meeuwen en andere in het wild levende vogels kunnen, naast Salmonella's uit groep 3,
ook Salmonellabacteriën voorkomen die wel ziekteverwekkend zijn voor mensen. Deze bacteriën zijn
niet afkomstig uit groep 3. Zij worden hier verder niet besproken.
Besmetting
De Salmonellabacterie verspreid zich via stof van veren of ontlasting. Bij een aantal vogelsoorten is
aangetoond dat de bacteriën over kunnen gaan van vrouwelijke vogel op het ongeboren ei.
Ziekteverschijnselen
              Sommige dieren kunnen dragers zijn, ze kunnen de ziekte dan met zich meedragen
              zonder er zelf ziek van te worden.
De verschijnselen zijn: sloomheid, stoppen met eten, veel drinken en plassen en diarree. Als de
infectie al langere tijd bestaat, dan kunnen verschijnselen van het zenuwstelsel (draainek,
verlamming van poot of vleugel(s)), gewrichtsontsteking (vooral bij de duif) en benauwdheid
optreden. Bij ernstige infecties kunnen de lever, het hart of nieren aangetast zijn. Vaak zijn dan ook
de ogen of de binnenkant van de oogleden aangetast. Lori's en pinguïns zijn gevoelig voor Salmonella
en gaan snel dood. Grijze roodstaartpapegaaien zijn ook zeer gevoelig en laten huidontstekingen,
gewricht- en peesontsteking zien.
              Tangara's, quetzels, sterns, spreeuwen en baardvogels vertonen vaak benauwdheid en
              hartklachten.
              Ganzen en eenden laten vaak zenuwverschijnselen zien.
              Vinken vertonen meestal een krop infectie. Kalkoenen, eenden, papagaaien en kanaries
              krijgen vaak oogziekten ten gevolge van Salmonella.
Ziekteverschijnselen bij mensen
              Zoals al eerder genoemd worden gezonde mensen niet ziek van Salmonella's uit groep 3,
              welke mensen met een verminderende weerstand kunnen allerlei verschijnselen
              vertonen. De diagnose Salmonellose kan gesteld worden met behulp van
              laboratoriumonderzoek op bloed of ontlasting.
              Dragerdieren kunnen herkend worden via bloedonderzoek. Omdat besmette vogels niet
              continu Salmonella uitscheiden via ontlasting, is het raadzaam om gedurende 5 dagen
              mest van de vogels te verzamelen en dit op te sturen naar het laboratorium. Het
              laboratoriumonderzoek kan bepalen welke soort Salmonella er is in het spel en of deze
              besmettelijk is voor mensen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Preventieve behandeling
Zorg voor een goede hygiëne in de omgang met dieren: handen wassen na het aaien van dieren,
handen wassen na het verschonen van stallen, hokken en kooien.
Zet (huis)dieren met diarree apart en zorg ervoor dat zij geen andere dieren of mensen kunnen
besmetten. Let ook hier op een goede hygiëne.
Curatieve behandeling
             De ziekte is over het algemeen goed te behandelen met antibiotica. Resistentie tegen
             een behaalde antibiotica komt regelmatig voor. Het is daarom raadzaam om in een
             laboratorium te laten testen welke antibioticum gebruikt kan worden. Natuurlijk moeten
             ook dragerdieren behandeld worden.
             Bestrijding van vliegen, muizen en ander ongedierte is zeker van belang omdat deze
             dieren een besmetting met Salmonella kunnen overbrengen.
Tuberculose
Tuberculose wordt veroorzaakt door de bacterie mycobacteriën. De veroorzaker van de
vogeltuberculose is mycobacteriën avium. Deze laatste bacterie veroorzaakt alleen ziekte bij mensen
met een verminderende afweer of mensen die veel of langdurig bloot staan aan hoge concentraties
bacteriën. Mycobacterie tuberculoses komt in zeldzame gevallen voor bij papegaaien en kanaries,
meestal na contact met een mens die aan tuberculose lijdt. Dit is de bacterie die de klassieke
tuberculose bij mensen veroorzaken. Mycobacterie avium zal hier verder niet besproken worden.
Besmetting
Alle mycobacteriën kunnen zeer lang besmettelijk blijven in hun omgeving (in grond of in water). Een
besmet dier scheidt de bacterie voornamelijk uit via ontlasting en urine. Uitscheiding via speeksel
komt voor bij aantasting van de longen (open TBC).
Ziekteverschijnselen
De ziekteverschijnselen die een vogel, besmet met TBC, laat zien zijn zeer algemeen. In het algemeen
zijn er geen duidelijke ziekteverschijnselen maar het dier 'doet het niet goed' en vermagert in de loop
van een aantal maanden. Afhankelijk van het orgaansysteem wat is aangetast kunnen er specifiekere
ziekteverschijnselen ontstaan zoals: kreupelheid bij aantasting van de botten en benauwdheid bij
aantasting van de longen.
Diagnose
De diagnose Tuberculose wordt meestal bij toeval gesteld tijdens een routinematig onderzoek van
aangetaste weefsels of ontlasting in een laboratorium. Als de bacterie gevonden is, kan bepaald
worden of het inderdaad gaat om mycobacterie tuberculose of om een andere mycobacterie. Bij
mensen wordt de diagnose gesteld via de Mantoux-reactie (het beroemde krasje).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Preventieve behandeling
              Reizigers die drie maanden- of langer- een bezoek gaan brengen aan een gebied waar
              veel gevallen van tuberculose voorkomen, dienen te overwegen zich te laten vaccineren.
              Er wordt gevaccineerd met het BCH-vaccin (Bacille CalmetteGuérin), dit is een levende
              verzwakte runderstam.
              De vaccinatie biedt vooral bescherming tegen de vroege verspreiding van de bacteriën
              door het lichaam na eerste infectie. Hiermee worden complicaties in bijvoorbeeld de
              hersenen voorkomen. Daarnaast biedt de vaccinatie deels bescherming tegen de
              verschijnselen die ontstaan wanneer en 'slapende' infectie weer actief wordt.
Curatieve behandeling
De behandeling van tuberculose is zeer moeilijk. Meestal moet er een therapie ingesteld worden met
krachtige antibiotica (met veel bijverschijnselen) die jagenlang duurt. Daarom wordt geadviseerd om
een vogel die besmet is met mycobacterie tuberculose te euthanaseren en alle mensen en dieren die
in contact zijn geweest met dit dier te controleren.
Camplylobacteriose
De veroorzaker van campylobacteriose is de Campylobacter bacterie. Vroeger werden zij vibrio
genoemd. Er zijn vele soorten campylobacters. Bij vogels komen Campylobacter jejuni en
Campylobacyter coli. Bij meeuwen komt Campylobacter laridis voor. De ziekteverwekkende
eigenschappen bij mensen zijn niet vastgesteld met uitzondering van campylobacter laridis. Honden
kunnen deze bacterie zo mogelijk ook bij zich dragen.
Besmetting
De besmetting verloopt waarschijnlijk via ontlasting.
Ziekteverschijnselen
Een besmetting van meeuwen met campylobacter geeft vrijwel nooit ziekteverschijnselen. Bij
onderzoek van dode dieren kan men een enkele keer oppervlakkige maagzweren zien in de
spiermaag.
Ziekteverschijnselen bij mensen
Campylobacter laridis kan in een laboratorium opgespoord worden in de ontlasting. Hier zijn wel
specifieke voorwaarden aan verbonden. Het is raadzaam contact op te nemen met een laboratorium
voordat een kweek wordt genomen.
Preventieve behandeling
Ter preventie van campylobacteriose is vooral een goede keukenhygiëne van belang. Dat betekent
handen goed wassen bij de bereiding van voedsel en regelmatig verschonen van hand-vaatdoeken
(liefst iedere dag).
Voedsel (vooral vlees) moet door en door worden verhit. Bij de bereiding van vlees is het vooral van
belang om kruisbesmetting te voorkomen. Al verhit vlees en rauw te eten voedsel mogen niet in
contact komen met rauw vlees.
Curatieve behandeling
Een behandeling tegen campylobacter is mogelijk met verschillende antibiotica. De infectie komt
echter vaak terug als met behandeling gestopt wordt. Een zeer strikte hygiëne kan dit voorkomen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Influenza (vogelgriep, vogelpest)
Vogelpest, vogelgriep of aviaire influenza is een ziekte die voorkomt bij vogels, voornamelijk
hoenderachtigen, die griepachtige verschijnselen veroorzaakt, met sufheid, tranende ogen en
opgezette kelen. Ook verkleurt de kam van de vogel. Sommige vogels sterven direct na de eerste
besmetting. De incubatietijd bedraagt drie dagen tot twee weken. De ziekte is dodelijk voor kippen,
kalkoenen en eenden.
De veroorzaker van de ziekte is een variant van het influenzavirus: het influenza A virus. Dit virus is
zeer variabel, zodat telkens nieuwe varianten ontstaan. Virussen vermenigvuldigen in een
gastheercel. In één op de 10.000 gevallen kan door kleine foutjes in het vermenigvuldigingsproces
(mutaties) een virus ontstaan dat anders, en mogelijk gevaarlijker, is dan het oorspronkelijke virus.
Dit mutatieproces bij virussen heet antigene drift. Bij influenza A virussen komt ook reassortment
voor waarbij verschillende virussen genetisch materiaal met elkaar uitwisselen, genaamd antigene
shift. Een laagpathogeen aviair influenzavirus kan muteren tot een hoogpathogeen virus dat een zeer
besmettelijke, dodelijke variant voor de meeste vogelsoorten vormt.
Vatbaar diersoort en mens
Vogels die vatbaar zijn voor vogelpest zijn: kippen, kalkoenen, parelhoenders, eenden, ganzen,
pauwen, duiven met uitzondering van postduiven, kwartels, fazanten en patrijzen. Wilde watervogels
kunnen besmet zijn, maar worden meestal niet ziek. Ook loopvogels zoals struisvogels, emoes en
nandoes kunnen worden besmet.
Ook zoogdieren, waaronder mensen, kunnen door het vogelpestvirus worden besmet. Er zijn
gevallen bekend in de Verenigde Staten van één paard en een aantal mensen. De
ziekteverschijnselen waren daarbij vrij mild. In Hongkong trad een ernstiger besmetting op. In 1997
overleden zes slachtoffers aan besmetting met de H5-variant. Ook kan het virus bij mensen een
oogontsteking (conjunctivitis) veroorzaken, die echter niet besmettelijk is.
Tijdens de vogelpestuitbraak in 2003 in Nederland bleek dat ook in varkens de aanwezigheid van
antistoffen tegen het vogelpestvirus kan worden aangetoond. Dit bleek het geval te zijn op
gemengde boerenbedrijven, met zowel varkens als kippen. Er waren geen aanwijzingen dat varkens
het vogelpestvirus verder verspreiden.
Op 16 februari2004 werd in Bangkok (Thailand) bekendgemaakt, dat een luipaard aan het H5Nl-virus
was bezweken en dat een tijger aan het herstellen was van een infectie met het virus.
Verspreiding
Verspreiding in de omgeving van besmette boerderijen komt het meest voor. Het virus kan zich
verspreiden door de lucht, via direct contact tussen vogels en indirect via bijvoorbeeld uitwerpselen
en transportmiddelen. Het begin van een uitbraak wordt mogelijk veroorzaakt door wilde eenden of
andere watervogels die over een boerderij vliegen en daarbij besmette uitwerpselen laten vallen.
Men denkt dat het virus in uitwerpselen ongeveer 100 dagen in leven kan blijven. Verspreiding via
eieren is ook mogelijk, maar alleen omdat soms mest aan het ei kan plakken.
De vogelbescherming claimt dat het niet bewezen is dat trekvogels een (grote) rol spelen bij de
verspreiding van de vogelpest. Volgens de vogelbescherming Nederland is het waarschijnlijker dat
het transport van besmet pluimvee, of vlees van pluimvee en eenden, het virus verspreidt. In
februari 2006 worden er echter op diverse plaatsen in Zuid en Midden-Europa diverse dode
trekvogels gevonden die besmet bleken met het virus. Alhoewel bewijzen tot dusver uitgebleven zijn
is de aannemelijkheid van een verband wel heel groot.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Wetenschappers van het Nederlandse Erasmus Universitair Medisch Centrum hebben onderzoek
gedaan naar de uitbraken van vogelgriep. Uit dit onderzoek blijkt dat de meeste uitbraken van
vogelgriep in de winter van 2005-2006 plaatsvonden aan de rand van een koufront. Een koufront is
een gebied waar de maximumtemperatuur tussen de 0 en de 2 graden Celsius ligt, dit is de ideale
temperatuur voor de verspreiding van een griepvirus. Bovendien bevinden zich juist in die gebieden
veel trekvogels omdat grote stukken water bij die temperatuur niet bevriezen, zodat de vogels hun
voedsel in het water kunnen vinden. De vogels vliegen met de rand van het koudefront mee. De
combinatie van de ideale temperatuur en het grote aantal gastheren geeft het griepvirus alle kansen
om zich te verspreiden. Omdat de plaats van een koufront goed is te voorspellen kan de locatie van
een uitbraak van vogelgriep in een vroeg stadium voorspeld worden, verwachten de
wetenschappers.
Varianten gevaarlijk voor de mens
Alle vogelgriepvirussen behoren tot het grieptype A uit de virusfamilie Orthomyxoviridae. Grieptype
A wordt verdeeld in subtypes volgens de proteïneuitsteekselshemagglutinine (H) en neuraminidase
(N) vanuit de centrale viruskern. Er zijn 16 H-types, elk met 9 N-subtypes, waardoor er in totaal 144
verschillende combinaties mogelijk zijn.
 Infectie:                                            Uitkomst:
    H1N1                                                 De Spaanse griep van 1918 was H1N1, als
                                                         gevolg waarvan ergens tussen de 20 en 40
                                                         miljoen mensen kwamen te overlijden.
    H2N2                                                 Verantwoordelijk voor de Aziatische griep
                                                         van 1957 en 1958 waardoor ten minste 1
                                                         miljoen mensen omkwamen.
    H3N2                                                 Veroorzaakte de epidemie van 1968 en
                                                         1969 de Hongkonggriep met 750.000
                                                         doden.
    H5N1                                                 Sinds 1997 zijn tientallen miljoenen vogels
                                                         aan deze vorm gestorven, en meer dan 100
                                                         mensen zijn positief gevonden voor het
                                                         virus, waarvan ongeveer de helft eraan
                                                         gestorven is.
    H7N2                                                 Brak uit bij kippen in de Verenigde Staten in
                                                         2002, 44 mensen werden positief gevonden
                                                         voor het virus.
    H7N3                                                 In februari 2004 werd deze vorm
                                                         vastgesteld in Noord-Amerika, twee
                                                         mensen werden positief gevonden voor het
                                                         virus.
    H7N7                                                 In 2003 werden 89 mensen positief
                                                         gevonden voor het virus in Nederland. Er
                                                         was één dode.
    H7N9                                                 In 2013 voor het eerst bij mensen
                                                         vastgesteld.
    H9N2                                                 Drie infecties bekend bij mensen in China
                                                         en Hongkong.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>     H10N7                                                 In 2004 is in Egypte voor het eerst
                                                           H10N7 bij mensen vastgesteld. Twee
                                                           kinderen van een pluimveehandelaar
                                                           werden ziek
De vogelgrieprichtlijn 2005/94/EG van de Raad van 20 december 2005 van de EU, die eind 2006 in
nationale wetgeving moet zijn opgenomen, maakt onderscheid tussen hoogpathogeen (HPAI) en
laagpathogeen (LPAI) vogelgriep. Laag pathogeen vogelgriep maakt de dieren niet ziek, maar kan
volgens wetenschappers muteren in hoog pathogeen vogelgriep, dat kippen wel ernstig ziek kan
maken en potentieel ook kan overgaan op mensen. Daarom moet in beide gevallen het pluimvee op
het besmette bedrijf en daar omheen geruimd worden en moeten de lidstaten in ieder geval
maatregelen treffen in een 3 km zone rondom een uitbraak. Dat kan alle eigenaren van voor
vogelgriep vatbare (sier)vogels raken.
De EU betaalt 50% van de bestrijdingskosten, inclusief de vervanging van de dieren. In Nederland
betalen de pluimveehouders de andere 50% (via het zogenaamde Diergezondheidsfonds) tot een
maximum van € 20 miljoen in de periode tot en met 2009. Daarboven betaalt de Nederlandse
overheid.
Doden van dieren
Bij deze bestrijdingsmethode worden alle besmette dieren en dieren binnen een bepaalde straal van
een besmet bedrijf gedood. Dit geldt voor zowel hobbymatig als bedrijfsmatig gehouden pluimvee.
Er wordt gebruikgemaakt van verschillende methoden om de kippen te doden:
     Met behulp van kooldioxide, dat wordt toegevoegd aan containers waar de kippen in zijn
     geladen.
     Met behulp van koolmonoxide. Daarbij wordt de schuur volledig afgesloten en gevuld met
     koolmonoxide en kooldioxide.
     Door elektrocutie.
Daarnaast wordt vervoer van pluimvee en broedeieren in de omgeving van de besmettingshaard
verboden. Het vervoersverbod gold ook voor runderen, varkens, schapen, geiten en paarden naar of
van een bedrijf met pluimvee. Ook het vervoeren van mest wordt verboden.
Ophokplicht
Ook de ophokplicht is een mogelijke maatregel om de verspreiding te beperken. Hierbij wordt alle
pluimvee binnengehouden, waardoor vooral contact met wilde vogels minimaal wordt. Deze
maatregel werd bijvoorbeeld toegepast in oktober 2005 in Nederland en België. De ophokplicht gold
opnieuw van 13 februari tot 30 april 2006 voor alle vogelhouders (ook hobbyisten) in Nederland, en
van 1 maart tot 30 april 2006 in België.
Gevaar voor de volksgezondheid
Vogelpest wordt veroorzaakt door een bepaald soort influenzavirus. Dit virus kan af en toe ook
mensen besmetten. De kans daarop is niet groot, mensen worden niet gemakkelijk aangestoken door
de vogelpest. De kans op overdracht van het virus van mens op mens is gering. Iedereen die direct bij
de ruiming van besmet pluimvee betrokken is, loopt een klein risico op besmetting en krijgt daarom
antivirale middelen voorgeschreven. Sommige varianten van het virus kunnen dodelijk zijn,
bijvoorbeeld het type H5N1.
Er bestaat een kleine kans dat een mens die al met het mensengriepvirus is besmet, ook besmet
wordt met het vogelpestvirus. In dat geval zouden de beide virussen in een gastheercel erfelijk
materiaal kunnen uitwisselen en zou er een nieuwe variant van het mensengriepvirus kunnen
ontstaan, die gevaarlijk zou zijn voor de volksgezondheid, en zelfs een pandemie zou kunnen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>veroorzaken. Om deze, niet geheel onwaarschijnlijke, situatie te voorkomen krijgt iedereen die direct
bij de ruiming van pluimvee in Nederland betrokken is en mensen die wonen of werken op een
bedrijf in het beschermingsgebied een griepprik aangeboden.
In Nederland houden sommige dierenartsen die in de pluimveesector werken uit voorzorg antivirale
middelen beschikbaar. Deze worden echter pas vergoed door de overheid als er daadwerkelijk een
reden is om ze in te nemen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                                                   Apen
Ebolavirus
Het ebolavirus is een virus uit de familie filovirussen (filoviridae). Het veroorzaakt bij aap- achtigen
(waaronder de mensen) een ernstige afwijking in het bloed waardoor inwendige bloedingen
ontstaan.
Besmetting
     Het virus is via alle lichaamssappen overdraagbaar, (via de mens).
     De versie die in Zaïre voorkomt is waarschijnlijk verspreid baar via direct contact met de patiënt
     of het dode lichaam. Niet iedereen die besmet is met het virus overlijdt hieraan, dir kan variëren
     van de 50% tot de 90%.
     Er is een onderzoek naar gedaan waar het virus verblijft als er geen uitbraak is, dus ook hoe het
     zichzelf buiten de mens intact houdt. De uitslag ervan was dat vleermuizen de natuurlijke
     gastheer of vector voor het virus is. Dit zou goed kunnen aangezien de vleermuis ook gastheer is
     voor een groot aantal andere ziekten zoals o.a. SARS en Marburgvirus (verwant aan Ebola).
Ziekteverschijnselen
De incubatietijd van het virus is gemiddeld één week. Nadat de eerste symptomen verschijnen,
koorts, zeer zware hoofdpijn en sterke pijnscheuten zich voortdoen gemiddeld 48 a 72 uur voordat
de patiënt eraan overlijdt. In de laatste fase van de ziekte komt bloed van de patiënt uit alle
lichaamsopeningen naar buiten gestroomd. Het virus infecteert als eerste de lever van de patiënt,
van waaruit de rest van de organen worden geïnfecteerd. Hierin ontstaan kleine scheurtjes van
waaruit het bloed uit de bloedvaten door het weefsel loopt. Uiteindelijk stroomt hey bloed uit alle
lichaamsopeningen.
Preventieve behandeling
Geen preventie behandeling mogelijk!
Curatieve behandeling
Is tot dusverre nog geen werkend vaccin voor mensen is ontwikkeld. Nadat het virus is de VS in 1989
bij apen was geconstateerd is men hiernaar op zoek geweest. Na jaren van laboratoriumonderzoeken
is nu een vaccin gevonden dat bij muizen en waarschijnlijk ook bij apen werkt. Dit is echter nog niet
op mensen getest. Ook is er nog geen remedie tegen het virus gevonden wanneer men ook
daadwerkelijk besmet is. Er zijn geen gevallen bekend van personen die na het overleven van het
virus een tweede keer ziek zijn geworden. Het is hierdoor echter niet duidelijk of het menselijk
immuunsysteem op termijn zichzelf afdoende tegen het virus kan beschermen zoals bijvoorbeeld bij
een gewone griep wel het geval is.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>De ringworm
De ringworm is geen worm en geen mijt. Het is een aandoening die wordt veroorzaakt wordt door
schimmels, meestal van het geslacht Microsporum of Trichophyton. De aandoeningen wordt ook wel
tinea corporis genoemd (op de romp) of tinea capitis (als het op het hoofd is gelokaliseerd). Het is
een besmettelijke schimmelinfectie van de huid.
Besmetting
Veel dieren, maar ook mensen, zijn symptoomloos drager van de schimmelsporen die ringworm
kunnen veroorzaken. Zij kunnen de schimmels overdragen op anderen zonder dat ze zelf
verschijnselen vertonen. De infectie kan van dier op mens overdragen worden, maar ook van mens
naar mens of van mens naar dier. De schimmelsporen kunnen vooral goed doordringen in een natte,
enigszins verweekte of beschadigde huid. Dit kan ook via de omgeving. Bijvoorbeeld via kleding,
handdoeken of huidcontact. Nadat de schimmel het huis is binnengedrongen, duurt het gemiddeld 2
tot 3 weken voordat er symptomen waargenomen worden.
Ziekteverschijnselen bij het dier
Bij dieren kunnen de ringworm- plekken er verschillend uitzien. De typische ringworm-plekken zijn
rood en rond en scherp begrensd. Vaak zijn er ook grauwe schubjes of korsten en treedt er haaruitval
op de aangetaste plaatsen. Ook kan er sprake zijn van jeuk, vooral jonge dieren hebben er last van.
Veel dieren kunnen schimmels bij zich hebben zonder symptomen te vertonen. Diverse
verschijningsvormen van ringworm bij de verschillende diersoorten.
Ziekteverschijnselen bij de mens
     De schimmel dringt de bovenste lagen van de huid binnen, begint daar te groeien en sporen te
     vormen. De schimmel vermenigvuldigt zich met deze sporen en kan zich zo verspreid naar andere
     mensen en dieren.
     De typische ringworm-plekken zijn rood en rond en worden steeds groter. De ringen zijn scherp
     begrensd, met een regelmatige uitbreiding aan de randen. Het randgebied ie iets verheven,
     vertoont roodheid, kan gaan schilferen en heeft soms kleine pukkeltjes. Na verloop van tijd
     wordt de plek in het midden wat lichter gekleurd en treedt daar genezing op. Meestal doet de
     plek geen pijn maar er kan wel jeuk optreden. De plekken kunnen vooral op het lichaam
     voorkomen, ook op de behaarde hoofdhuid. De plekken gaan vaak vanzelf weer weg maar dat
     kan lang duren. Bij mensen met een verminderde afweer kan een ander beeld ontstaan. Daar kan
     de schimmel vaak dieper in het huis doordringen en daar een ernstige en pijnlijke huidontsteking
     geven. Jonge kinderen met intensief contact kunnen gemakkelijk besmet raken. Verder wordt
     schimmelinfectie veel gezien bij landbouwers en veeartsen. Ongeveer 50 % van hen zegt wel één
     of meerdere keren een schimmelplek gehad te hebben.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Preventieve behandeling
    Hygiënemaatregelen zijn belangrijk om schimmelinfectie te voorkomen. Dat betekent handen
    wassen na het aanraken van een dier, ook als aan de buitenkant niet te zien is dat het dier met
    schimmel besmet is. Verder is het nodig ervoor te zorgen dat de schimmel niet andere dieren in
    het park kan besmetten. Aangetaste dieren zouden geïsoleerd moeten worden en materialen
    zoals borstels moeten niet met andere dieren gedeeld worden.
        Door dieren en mensen direct te behandelen, voorkomt men dat er dragers overblijven en
        dat andere besmet worden.
Curatieve behandeling
De meeste schimmelinfecties van de huid, behalve die van het hoofdhuid en nagels, zijn licht en
reageren goed op behandelingen met antischimmel crèmes. Deze moeten meestal gedurende enkele
weken achtereen gebruikt worden. Na het verdwijnen van de uitslag nog enkele dagen doorgaan met
smeren. Bij ernstige infecties die niet reageren op de gebruikelijke behandeling en infecties van
nagels en hoofdhuis worden kunnen geneesmiddelen in tabletvorm worden voorgeschreven. Met
name nagel aandoeningen moeten hiermee langdurig (3 tot 6 maanden) behandeld worden. Het is
verstandig van tevoren de afweging te maken of een degelijke, meestal onschuldige, aandoening zo'n
zware behandeling rechtvaardig.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>                                       Kinderboerdij dieren
Geiten
Ecthyma (zere bekjes)
Het ectyhyma-virus is familie van het pokkenvirus. Het veroorzaakt bij geïnfecteerde dieren of
mensen een pokkenachtig beeld. Dit bestaat uit bultjes, puisten en korsten.
Bestemetting
Het virus bevindt zich in de bultjes en korstjes die het bij het dier veroorzaakt. Om besmet te
worden, moet de mens met materiaal in aanmerking komen. Dit kan door middel van direct contact
met het dier, bijvoorbeeld door te aaien of door geitjes flesvoeding te geven. Het virus kan echter
ook nog lange tijd in leven blijven buiten het dier, bijvoorbeeld in de afgevallen korstjes. Daardoor
kan het indirect, via de omgeving (stro, staldeuren, kleding, etc.) overgedragen worden. Het virus kan
alleen de huid binnendringen wanneer de enigszins beschadigd is.
Ziekteverschijnselen bij dieren
Ecthyma komt vooral voor bij jonge geiten- en schapenlammeren, maar een enkele keer ook bij
oudere dieren. Het komt ook bij hert- achtige voor. Het virus dringt binnen via kleine wondjes aan de
onbewolde huid. Het veroorzaakt eerst bultjes, die later puistjes en blaasjes worden en uiteindelijk
een korstig plekje vormen. Dit ziet men bij lammeren vooral rond de bek, oogleden en rond de
uitwendige geslachtsorganen. De mondslijmvliezen maar ook de slokdarm en pens kunnen ook
aangetast zijn, waardoor het dier dagenlang niet kan of wil eten.
Ziekteverschijnselen bij de mens
Bij de mens veroorzaakt het ecthyma-virus grote, rode tot roodblauwe, (zeer) pijnlijke stevige
knobbels van 1 a 2 centimeter doorsnee. Na enige weken vormt zich een korstig centrum dat er later
als een prop uitvalt. Na 6 tot 8 weken geneest de aandoening vanzelf, er blijven dan wel kleine,
stervormige littekentjes over. Bij mensen met een verzwakte afweer kan de aandoening zich meer
uitbreiden, blazen gaan vormen en tot algehele malaise leiden.
Preventieve behandeling
Een goede hygiëne is het allerbelangrijkste. Handen wassen nadat de dieren aangeraakt zijn en niet
eten of drinken bij de dieren. Ook is het aan te raden de kleding die bij de dieren gedragen is, direct
na thuiskomst uit te trekken en te wassen. Het isoleren van dieren is niet zinvol om verspreiding naar
de andere dieren in hokken tegen te gaan, want op het moment dat de eerste verschijnselen
zichtbaar zijn, zijn waarschijnlijk al meerdere hokgenoten besmet.
Curatieve behandeling
Ecthyma hoeft niet behandeld te worden. Het gaat vanzelf over. Alleen als zich complicaties
voordoen, kunnen antibiotica of ondersteunende middelen toegediend worden.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Te herkennen ziekte
                    ë0
    e
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Brucollose
Brucollose is een ziekte die bij schapen en geiten voorkomt. Brucollose wordt veroorzaakt door de
brucella-bacterie. Drachtige dieren krijgen een abortus en placenta komt na de bevalling niet los.
Mannelijke dieren kunnen ontstekingen krijgen aan hun testikels, alhoewel dat minder vaak
voorkomt. Bij de meeste diersoorten komen varianten van de ziekte voor. Schapen en geiten worden
besmet door andere brucella-soorten: brucellamelitensis en brucellaovis. Ook bij varkens komt een
variant van brucellose voor. Mensen kunnen ziek worden van deze bacteriën, met name van
brucellamelitensis.
Besmetting
     De belangrijkste infectiebron voor een groep dieren is een dier dat een abortus krijgt. Dit dier
     scheidt grote hoeveelheden bacteriën uit met de vrucht, het vruchtwater, de vruchtvliezen en de
     uitvloeiing tijdens de abortus. De bacterie kan op verschillende manieren in een dier
     terechtkomen. De meeste dieren worden via mondslijmvliezen met de ziekte besmet.
     De mens kan de bacterie binnen krijgen via de voeding, door inademen of via de huid alser
     wondjes zijn. Dir kan door het consumeren van ongepasteuriseerde melk(producten) die van
     geïnfecteerde runderen, schapen of geiten afkomstig zijn, door contact met besmette dieren
     (runderen, schapen, geiten, varkens), of door contact met geaborteerde foetussen, placenta's en
     vruchtwater van dieren.
Ziekteverschijnselen die bij dier en mens voorkomen
Drachtige koeien die besmet zijn met brucellose krijgen een abortus, of baren zwakke of
doodgeboren kalveren. Daarna treden problemen op doordat de placenta niet loskomt en door
ontstekingen van de baarmoeder. Ook kunnen de koeien minder melk geven. Meestal vertonen
koeien weinig andere ziekteverschijnselen. Bij schapen worden de rammen in veel gevallen
onvruchtbaar door een ontsteking van de testikels. Mensen vertonen dikwijls griepachtige
verschijnselen. Zwangere vrouwen kunnen een miskraam krijgen.
Preventieve behandeling
De belangrijkste preventiemaatregel bestaat uit het vermijden van ongepasteuriseerde (melk)
producten. Verder moet contact met vlees, uitwerpselen, geabsorbeerde vruchten, vruchtvliezen
en/of vruchtwater van besmette dieren worden voorkomen. In het algemeen wordt aangeraden om
bij de verlossing van een dood kalf of lam een lange plastic handschoen te dragen. Na contact
moeten de handen en armen goed worden gewassen en gedesinfecteerd worden. Mensen die tot de
risicogroepen behoren (slachthuismedewerkers, veehouder, schaapherder, veeverloskundigen en
dierenartsen) moeten hygiënisch te werk gaan. Zwangere vrouwen moeten extra voorzichtig zijn
omdat infectie tot spontane abortus kan leiden.
Curatieve behandeling
Er bestaat geen vaccin tegen brucollose. Wel worden dieren getest vanuit UBN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Q-koorts
De bacterie Coxiellaburnetti veroorzaakt Q-koorts. De bacterie kan zeer goed buiten zijn gastheer
overleven.
Besmetting
    Coxiellaburnetti kan bij vrijwel alle diersoorten voorkomen. De ziekte komt het meeste voor bij
    wilde kaagdieren, zoals runderen, schapen en geiten. Tussen de landbouwhuisdieren kan
    sporadisch ook een teek optreden als overbrenger vande ziekte, maar veel besmettelijker is
     besmetting door het inademen van stofdeeltjes met daarin bacteriën. Het inademen van
     besmettelijke stofdeeltjes is ook de voornaamste oorzaak van besmetting bij de mens, waarbij de
     besmetting afkomstig is van de landbouwdieren. De bacterie is erg ongevoelig voor milieu-
     invloeden en kan met het stof over grote afstanden getransporteerd worden. De bacterie komt
     in de omgeving terecht doordat geïnfecteerde dieren, die zelf geen ziekteverschijnselen hoeven
    te vertonen, bacteriën uitscheiden met de lichaamsvochten (traanvocht, urine, slijm, speeksel,
     melk, vruchtwater). Dieren kunnen vooral tijdens het kalveren of lammeren groet hoeveelheden
     bacteriën uitscheiden. Mensen kunnen besmet stof inademen dat afkomstig is van stallen,
    weilanden, ruwe wol, huiden, kleding, etc.
     Daarnaast is besmetting mogelijk door consumptie van besmette rauw melk(producten) of
    onvoldoende verhit vlees, maar dit komt slechts sporadisch voor. Er zijn tevens gevallen
     beschreven waarbij moeders pasgeboren kinderen infecteerden via de placenta en/of de
     moedermelk.
Ziekteverschijnselen bij dieren
Meestal verloopt de infectie bij dieren symptoomloos. Soms wordt (een uitbraak van) abortus gezien.
Ingeval van abortus maar ook bij symptoomloze dragers scheiden de dieren grote hoeveelheden
bacteriën uit tijdens het lammeren of kalveren van de dieren.
Ziekteverschijnselen bij de mens
Meestal vertoont men na infectie geen symptomen of een voorbijgaand griepachtig beeld. Omdat
een infectie met deze bacterie zich door het hele lichaam spreidt, zijn veel verschillende symptomen
mogelijk. Gemiddeld beginnen de verschijnselen 2 tot 3 weken na besmetting, dit kan echter oplopen
tot 6 weken. Duidelijke verschijnselen zijn een hevige hoofdpijn (in het acute begin) en een wisselend
koortsverloop. Andere mogelijke verschijnselen zijn: koude rilleningen, spierpijn, zweten,
verminderende eetlust, misselijkheid, braken, diarree, en een relatief lage hartslag. Ook kan een
droge hoest en pijn op de borst voorkomen in geval van een longontsteking. Redelijk vaal komt er bij
Q-koorts een leverontsteking voor zonder symptomen. Bij een chronische infectie kunnen deze
symptomen tot tien jaar na de eerste oorzakelijke infectie optreden.
Preventieve behandeling
Consumeer geen rauw (producten). Daarnaast moeten mensen uit bepaalde risicogroepen, zoals
dierenartsen, veehouders, laboranten en slachthuispersoneel goed op de hoogte zijn van het risico
op Q-koorts, zodat bij klachten adequaat behandeld kan worden. Het is vooral de periode rondom
lammeren/kalveren waarop veel bacteriën in het milieu terecht kunnen komen, maximale hygiëne is
dan van groot belang.
Curatieve behandeling
De meeste patiënten herstellen volledig na enkele weken tot maanden zonder behandeling.
Antibiotica zullen de duur van de ziekte echter verkorten. Doxycycline is de voorkeursbehandeling bij
een acute Q-koorts. De behandeling is het meest effectief wanneer ze de eerste 3 dagen van de
ziekte wordt begonnen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>Kippen
Salmonella
Salmonellose wordt veroorzaakt door een bacterie, salmonella. Van deze bacteriesoort bestaan heel
veel typen. De belangrijkste in Nederland voorkomende typen zijn: S. typhimurium en S. enteritidis.
Er zijn enkele Salmonella-typen die alleen bij de mens voorkomen. (S.typhi en S.paratyphi), maar het
grootste deel kan bij mensen én bij dieren voorkomen. Salmonellose komt vooral voor bij
risicogroepen: oudere mensen, jonge kinderen en mensen met een verminderde afweer. Het is een
van de meest voorkomende zoönosen en komt wereldwijd veel voor.
Besmetting
     Salmonellabacteriën komen bij vrijwel alle diersoorten voor. Wilde en tamme dieren, vogels en
     reptielen.
     Mest van geïnfecteerde dieren besmet de omgeving. Vogels, insecten en knaagdieren
     verspreiden de bacterie.
     Besmetting bij de mens treedt voornamelijk op door het eten van besmet vlees en eieren of
     producten, die door vlees of eieren zijn besmet (kruisbesmetting). Direct contact met besmette
     dieren veroorzaakt slechts 5 tot 10% van alle gevallen van salmonella. Dir kan bijvoorbeeld
     optreden door intensief contact met een besmet huisdier. Er zijn relatief veel bacteriën nodig om
     ziekteverschijnselen te veroorzaken. Rechtstreekse overdracht van mens naar mens is
     uitzonderlijk, maar bijvoorbeeld in ziekenhuizen moet men toch rekening houden met deze
     mogelijkheid. Uitbraken van salmonella onder veel mensen worden met enige regelmaat
     gerapporteerd wanneer bij een bijeenkomst besmette voeding is gereserveerd. Een
     zelfgemaakte mayonaise kan op het moment van bereiden enkele salmonellabacteriën.
Ziekteverschijnselen bij het dier
Dieren zijn vaak symptoomloos drager: dat betekent dat ze wel de bacterie bij zich dragen (en ook
met de mest uitscheiden), maar dat ze er niet ziek van worden. Wanneer dieren wel ziek worden
vertonen zij min of meer dezelfde verschijnselen als de mens: heftige diarree met bloedbijmenging,
koorts en eventuele complicaties. Drachtige dieren kunnen door de hoge koorts aborteren.
Ziekteverschijnselen bij de mens
     Ongeveer la 2 dagen (kan zelfs binnen 6 uur) na infectie ontstaat een acute darmontsteking, die
     gespaard gaat met koorts, heftige diarree en buikkrampen. Later wordt de diarree minder
     waterig maar er kan bloedbijmenging optreden.
     Bij hevige diarree moet men op uitdroging bedacht zijn. De verschijnselen duren ongeveer één
     week.
     In 3 tot 5% van de gevallen kunnen complicaties ontstaan, zoals longontsteking,
     gewrichtsontsteking, abcessen in allerlei organen, nierfalen, sepsis (bloedvergiftiging) en shock.
     De diagnose wordt gesteld door het aantonen van de bacterie in de ontlasting. Een besmet
     persoon scheidt de bacteriën niet continu uit. Daarom moet de ontlasting van drie
     achtereenvolgende dagen verzameld worden om de bacterie nodig, zolang er maar geen
     uitdrogingsverschijnselen optreden. In geval van complicaties wordt er vel behandeld met
     antibiotica. Een nadeel van behandeling met antibiotica is dat mensen na genezing langer
     bacteriën uit blijven scheiden.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Preventieve behandeling
Zorg voor een goede keukenhygiëne: handen wassen, groente en fruit wassen, voedsel goed gaar
opdienen, schone hand- vaatdoeken. Voorkom kruisbesmetting: breng rauw vlees niet met reeds
verhit voedsel of bijvoorbeeld salades in contact. Eet geen producten waar rauwe eieren in verwerkt
zijn. Eet geen rauw vlees (filet américain, carpaccio). Drink geen rauwe melk. Zorg voor een goede
hygiëne in de omgang met dieren: handen wassen na het aaien van dieren, handen wassen na het
verschonen van stallen, hokken en kooien. Zet (huis) dieren met diarree apart en zorg ervoor dat zij
geen ander dieren of mensen kunnen besmetten. Let ook hier op de hygiëne
Curatieve behandeling
De ziekte is over het algemeen goed te behandelen met antibiotica. Resistentie tegen een bepaalde
antibiotica komt regelmatig voor. Het is daarom raadzaam om in een laboratorium te laten testen
welk antibioticum gebruikt kan worden. Natuurlijk moeten ook dragerdieren behandeld worden.
Bestrijding van vliegen, muizen en andere ongedierte is zeker van belang omdat deze dieren een
besmetting met salmonella kunnen overdragen.
Vogelgriep (aviaire influenza)
Vogelpest, vogelgriep of aviaire influenza is een ziekte die voorkomt bij vogels, voornamelijk
hoenderachtigen, die griepachtige verschijnselen veroorzaakt, met sufheid, tranende ogen en
opgezette kelen. Ook verkleurt de kam van de vogel. Sommige vogels sterven direct na de eerste
besmetting. De incubatietijd bedraagt drie dagen tot twee weken. De ziekte is dodelijk voor kippen,
kalkoenen en eenden.
De veroorzaker van de ziekte is een variant van het influenzavirus: het influenza A virus. Dit virus is
zeer variabel, zodat telkens nieuwe varianten ontstaan. Virussen vermenigvuldigen in een
gastheercel. In één op de 10.000 gevallen kan door kleine foutjes in het vermenigvuldigingsproces
(mutaties) een virus ontstaan dat anders, en mogelijk gevaarlijker, is dan het oorspronkelijke virus.
Dit mutatieproces bij virussen heet antigene drift. Bij influenza A virussen komt ook reassortment
voor waarbij verschillende virussen genetisch materiaal met elkaar uitwisselen, genaamd antigene
shift. Een laagpathogeen aviair influenzavirus kan muteren tot een hoogpathogeen virus dat een zeer
besmettelijke, dodelijke variant voor de meeste vogelsoorten vormt.
Vatbaar diersoort en mens
Vogels die vatbaar zijn voor vogelpest zijn: kippen, kalkoenen, parelhoenders, eenden, ganzen,
pauwen, duiven met uitzondering van postduiven, kwartels, fazanten en patrijzen. Wilde watervogels
kunnen besmet zijn, maar worden meestal niet ziek. Ook loopvogels zoals struisvogels, emoes en
nandoes kunnen worden besmet.
Ook zoogdieren, waaronder mensen, kunnen door het vogelpestvirus worden besmet. Er zijn
gevallen bekend in de Verenigde Staten van één paard en een aantal mensen. De
ziekteverschijnselen waren daarbij vrij mild. In Hongkong trad een ernstiger besmetting op. In 1997
overleden zes slachtoffers aan besmetting met de H5-variant. Ook kan het virus bij mensen een
oogontsteking (conjunctivitis) veroorzaken, die echter niet besmettelijk is.
Tijdens de vogelpestuitbraak in 2003 in Nederland bleek dat ook in varkens de aanwezigheid van
antistoffen tegen het vogelpestvirus kan worden aangetoond. Dit bleek het geval te zijn op
gemengde boerenbedrijven, met zowel varkens als kippen. Er waren geen aanwijzingen dat varkens
het vogelpestvirus verder verspreiden.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Op 16 februari2004 werd in Bangkok (Thailand) bekendgemaakt, dat een luipaard aan het H5Nl-virus
was bezweken en dat een tijger aan het herstellen was van een infectie met het virus.
Verspreiding
Verspreiding in de omgeving van besmette boerderijen komt het meest voor. Het virus kan zich
verspreiden door de lucht, via direct contact tussen vogels en indirect via bijvoorbeeld uitwerpselen
en transportmiddelen. Het begin van een uitbraak wordt mogelijk veroorzaakt door wilde eenden of
andere watervogels die over een boerderij vliegen en daarbij besmette uitwerpselen laten vallen.
Men denkt dat het virus in uitwerpselen ongeveer 100 dagen in leven kan blijven. Verspreiding via
eieren is ook mogelijk, maar alleen omdat soms mest aan het ei kan plakken.
De vogelbescherming claimt dat het niet bewezen is dat trekvogels een (grote) rol spelen bij de
verspreiding van de vogelpest. Volgens de vogelbescherming Nederland is het waarschijnlijker dat
het transport van besmet pluimvee, of vlees van pluimvee en eenden, het virus verspreidt. In
februari 2006 worden er echter op diverse plaatsen in Zuid en Midden-Europa diverse dode
trekvogels gevonden die besmet bleken met het virus. Alhoewel bewijzen tot dusver uitgebleven zijn
is de aannemelijkheid van een verband wel heel groot.
Wetenschappers van het Nederlandse Erasmus Universitair Medisch Centrum hebben onderzoek
gedaan naar de uitbraken van vogelgriep. Uit dit onderzoek blijkt dat de meeste uitbraken van
vogelgriep in de winter van 2005-2006 plaatsvonden aan de rand van een koufront. Een koufront is
een gebied waar de maximumtemperatuur tussen de 0 en de 2 graden Celsius ligt, dit is de ideale
temperatuur voor de verspreiding van een griepvirus. Bovendien bevinden zich juist in die gebieden
veel trekvogels omdat grote stukken water bij die temperatuur niet bevriezen, zodat de vogels hun
voedsel in het water kunnen vinden. De vogels vliegen met de rand van het koudefront mee. De
combinatie van de ideale temperatuur en het grote aantal gastheren geeft het griepvirus alle kansen
om zich te verspreiden. Omdat de plaats van een koufront goed is te voorspellen kan de locatie van
een uitbraak van vogelgriep in een vroeg stadium voorspeld worden, verwachten de
wetenschappers.
Varianten gevaarlijk voor de mens
Alle vogelgriepvirussen behoren tot het grieptype A uit de virusfamilie Orthomyxoviridae. Grieptype
A wordt verdeeld in subtypes volgens de proteïneuitsteekselshemagglutinine (H) en neuraminidase
(N) vanuit de centrale viruskern. Er zijn 16 H-types, elk met 9 N-subtypes, waardoor er in totaal 144
verschillende combinaties mogelijk zijn.
 Infectie:                                            Uitkomst:
    H1N1                                                 De Spaanse griep van 1918 was H1N1, als
                                                         gevolg waarvan ergens tussen de 20 en 40
                                                         miljoen mensen kwamen te overlijden.
    H2N2                                                 Verantwoordelijk voor de Aziatische griep
                                                         van 1957 en 1958 waardoor ten minste 1
                                                         miljoen mensen omkwamen.
    H3N2                                                 Veroorzaakte de epidemie van 1968 en
                                                         1969 de Hongkonggriep met 750.000
                                                         doden.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>     H5N1                                             Sinds 1997 zijn tientallen miljoenen vogels
                                                      aan deze vorm gestorven, en meer dan 100
                                                      mensen zijn positief gevonden voor het
                                                      virus, waarvan ongeveer de helft eraan
                                                      gestorven is.
     H7N2                                             Brak uit bij kippen in de Verenigde Staten in
                                                      2002, 44 mensen werden positief gevonden
                                                      voor het virus.
     H7N3                                             In februari 2004 werd deze vorm
                                                      vastgesteld in Noord-Amerika, twee
                                                      mensen werden positief gevonden voor het
                                                      virus.
     H7N7                                             In 2003 werden 89 mensen positief
                                                      gevonden voor het virus in Nederland. Er
                                                      was één dode.
     H7N9                                             In 2013 voor het eerst bij mensen
                                                      vastgesteld.
     H9N2                                             Drie infecties bekend bij mensen in China
                                                      en Hongkong.
     H10N7                                            In 2004 is in Egypte voor het eerst H10N7
                                                      bij mensen vastgesteld. Twee kinderen van
                                                      een pluimveehandelaar werden ziek
De vogelgrieprichtlijn 2005/94/EG van de Raad van 20 december 2005 van de EU, die eind 2006 in
nationale wetgeving moet zijn opgenomen, maakt onderscheid tussen hoogpathogeen (HPAI) en
laagpathogeen (LPAI) vogelgriep. Laag pathogeen vogelgriep maakt de dieren niet ziek, maar kan
volgens wetenschappers muteren in hoog pathogeen vogelgriep, dat kippen wel ernstig ziek kan
maken en potentieel ook kan overgaan op mensen. Daarom moet in beide gevallen het pluimvee op
het besmette bedrijf en daar omheen geruimd worden en moeten de lidstaten in ieder geval
maatregelen treffen in een 3 km zone rondom een uitbraak. Dat kan alle eigenaren van voor
vogelgriep vatbare (sier)vogels raken.
De EU betaalt 50% van de bestrijdingskosten, inclusief de vervanging van de dieren. In Nederland
betalen de pluimveehouders de andere 50% (via het zogenaamde Diergezondheidsfonds) tot een
maximum van € 20 miljoen in de periode tot en met 2009. Daarboven betaalt de Nederlandse
overheid.
Doden van dieren
Bij deze bestrijdingsmethode worden alle besmette dieren en dieren binnen een bepaalde straal van
een besmet bedrijf gedood. Dit geldt voor zowel hobbymatig als bedrijfsmatig gehouden pluimvee.
Er wordt gebruikgemaakt van verschillende methoden om de kippen te doden:
     Met behulp van kooldioxide, dat wordt toegevoegd aan containers waar de kippen in zijn
     geladen.
     Met behulp van koolmonoxide. Daarbij wordt de schuur volledig afgesloten en gevuld met -
     koolmonoxide en kooldioxide.
     Door elektrocutie.
Daarnaast wordt vervoer van pluimvee en broedeieren in de omgeving van de besmettingshaard
verboden. Het vervoersverbod gold ook voor runderen, varkens, schapen, geiten en paarden naar of
van een bedrijf met pluimvee. Ook het vervoeren van mest wordt verboden.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Ophokplicht
Ook de ophokplicht is een mogelijke maatregel om de verspreiding te beperken. Hierbij wordt alle
pluimvee binnengehouden, waardoor vooral contact met wilde vogels minimaal wordt. Deze
maatregel werd bijvoorbeeld toegepast in oktober 2005 in Nederland en België. De ophokplicht gold
opnieuw van 13 februari tot 30 april 2006 voor alle vogelhouders (ook hobbyisten) in Nederland, en
van 1 maart tot 30 april 2006 in België
Gevaar voor de volksgezondheid
Vogelpest wordt veroorzaakt door een bepaald soort influenzavirus. Dit virus kan af en toe ook
mensen besmetten. De kans daarop is niet groot, mensen worden niet gemakkelijk aangestoken door
de vogelpest. De kans op overdracht van het virus van mens op mens is gering. Iedereen die direct bij
de ruiming van besmet pluimvee betrokken is, loopt een klein risico op besmetting en krijgt daarom
antivirale middelen voorgeschreven. Sommige varianten van het virus kunnen dodelijk zijn,
bijvoorbeeld het type H5N1.
Er bestaat een kleine kans dat een mens die al met het mensengriepvirus is besmet, ook besmet
wordt met het vogelpestvirus. In dat geval zouden de beide virussen in een gastheercel erfelijk
materiaal kunnen uitwisselen en zou er een nieuwe variant van het mensengriepvirus kunnen
ontstaan, die gevaarlijk zou zijn voor de volksgezondheid, en zelfs een pandemie zou kunnen
veroorzaken. Om deze, niet geheel onwaarschijnlijke, situatie te voorkomen krijgt iedereen die direct
bij de ruiming van pluimvee in Nederland betrokken is en mensen die wonen of werken op een
bedrijf in het beschermingsgebied een griepprik aangeboden.
In Nederland houden sommige dierenartsen die in de pluimveesector werken uit voorzorg antivirale
middelen beschikbaar. Deze worden echter pas vergoed door de overheid als er daadwerkelijk een
reden is om ze in te nemen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Eenden
Zwemmersjeuk (TrichobiIharzia)
De laven van een wormsoort die bij eenden voorkomt: Trichobilharzia, kunnen een klein stukje in de
menselijke huid binnendringen. Dit veroorzaakt een allergische reactie bij de mens: zwemmersjeuk.
Besmetting
     Schistosomen, waaronder het geslacht trichobilharzia, zijn wormen die in de bloedvaten van
     gewervelde dieren leven.
     Trichobilharzia besmetten verschillende eenden- en ganzensoorten. De wormpjes bij de vogels
     leggen eitjes die in het water terecht komen. Dan komt er een larve (miracidium) uit het eitje, die
     op zoek gaat naar een tussengastheer, een slak, meestal van het slacht Lymnea of Radix. De larve
     besmet de slak en maakt in de slak nog een verandering door. Door de slak worden dan nieuw
     soort larfje (een cercarie) uitgescheiden. Deze cercariën zijn larven met een gevorkt staartje, die
     op hun beurt op zoek gaan naar watervogels. Ze dringen de huid van de watervogels binnen en
     komen zo in het bloedvatenstelsel van de vogel terecht en daar begint de hele cyclus weer van
     voren af aan. De tijd tussen de besmetting van de slak en het moment waarop de slak de ceariën
     uit gaat scheiden bedraagt ongeveer een maand. Eén miracidium die een slakje besmet is goed
     voor de uitscheiding van wel 100.000 cercariën 1 De cercariën die normaal gesproken de
     watervogels besmetten, kunnen ook per ongeluk de menselijke huid binnendringen. Bij de mens
     blijven ze dan in de huis steken, ze kunnen niet verder naar de bloedvaten. Dit veroorzaakt een
     allergische reactie.
Ziekteverschijnselen bij het dier
Bij watervogels geeft de infectie eigenlijk geen verschijnselen, soms wat diarree en groeiachterstand.
Ziekteverschijnselen bij de mens
     Wanneer een mens voor de eerste keer besmet wordt met thrichbilharia treedt na 10 tot 30
     minuten jeuk op, meestal snel weer overgaat. Er verschijnen wat rode plekjes op de huid, op de
     plaats waar de larfjes binnen gedrongen zijn. 1 a 2 weken later ontstaan er kleine, jeukende rode
     bultjes op diezelfde plaats. Dir is een reactie van de huid op de larfjes die in de huid doodgaan.
     De eerste keer kan de besmetting vrijwel ongemerkt voorbijgaan.
     Wanneer de mens later opnieuw besmet wordt zullen de symptomen veel heftiger zijn. Door de
     huidreactie zullen de larfjes eerder gedood worden, maar de reactie kan gespaard gaan met
     heftige jeuk en rode vlekken die bultje worden. De aandoening gaat binnen ongeveer een wek
     vanzelf over en hoeft niet behandeld te worden (tenzij er door het krabben huidontstekingen zijn
     ontstaan).
Preventieve maatregelen
Buitenwater dat officieel als zwemwater aangemerkt wordt, wordt gecontroleerd op het voorkomen
van het wormpjes. Wanneer men de larfjes aantreft zullen de borden langs de kant verschijnen
waarop gewaarschuwd wordt. Niet alle plaatsen waarin men kan zwemmen worden echter
gecontroleerd. Het risico op zwemmersjeuk treedt op in watertjes waar men zowel de eenden als de
slakken kan verwachten, veelal niet zo hel diep, stilstaand of langzaam stromend water.
Curatieve maatregelen
Als de huiduitslag zichtbaar wordt treedt ook jeuk op. De huiduitslag verdwijnt na een paar dagen
vanzelf. De aandoening is hinderlijk maar niet gevaarlijk. Als u geen zwemmersjeuk wilt oplopen,
moet u niet gaan zwemmen in plassen waarin deze aandoening voorkomt. Wie daar toch afkoeling
willen zoeken kan het aantal bultjes beperken door minder dan tien minuten in het water te blijven
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>en zich meteen daarna stevig af te drogen. De larfjes die dan nog niet in het huis zitten worden weg
gewreven. Douchen helpt niet.
Salmonellose
Salmonellose wordt veroorzaakt door een bacterie, salmonella. Van deze bacteriesoort bestaan heel
veel typen. De belangrijkste in Nederland voorkomende typen zijn: S. typhimurium en S. enteritidis.
Er zijn enkele Salmonella-typen die alleen bij de mens voorkomen. (S.typhi en S.paratyphi), maar het
grootste deel kan bij mensen én bij dieren voorkomen. Salmonellose komt vooral voor bij
risicogroepen: oudere mensen, jonge kinderen en mensen met een verminderde afweer. Het is een
van de meest voorkomende zoönosen en komt wereldwijd veel voor.
Besmetting
     Salmonellabacteriën komen bij vrijwel alle diersoorten voor. Wilde en tamme dieren, vogels en
     reptielen.
     Mest van geïnfecteerde dieren besmet de omgeving. Vogels, insecten en knaagdieren
     verspreiden de bacterie.
     Besmetting bij de mens treedt voornamelijk op door het eten van besmet vlees en eieren of
     producten, die door vlees of eieren zijn besmet (kruisbesmetting). Direct contact met besmette
     dieren veroorzaakt slechts 5 tot 10% van alle gevallen van salmonella. Dir kan bijvoorbeeld
     optreden door intensief contact met een besmet huisdier. Er zijn relatief veel bacteriën nodig om
     ziekteverschijnselen te veroorzaken. Rechtstreekse overdracht van mens naar mens is
     uitzonderlijk, maar bijvoorbeeld in ziekenhuizen moet men toch rekening houden met deze
     mogelijkheid. Uitbraken van salmonella onder veel mensen worden met enige regelmaat
     gerapporteerd wanneer bij een bijeenkomst besmette voeding is gereserveerd. Een
     zelfgemaakte mayonaise kan op het moment van bereiden enkele salmonellabacteriën.
Ziekteverschijnselen bij het dier
Dieren zijn vaak symptoomloos drager: dat betekent dat ze wel de bacterie bij zich dragen (en ook
met de mest uitscheiden), maar dat ze er niet ziek van worden. Wanneer dieren wel ziek worden
vertonen zij min of meer dezelfde verschijnselen als de mens: heftige diarree met bloedbijmenging,
koorts en eventuele complicaties. Drachtige dieren kunnen door de hoge koorts aborteren.
Ziekteverschijnselen bij de mens
     Ongeveer la 2 dagen (kan zelfs binnen 6 uur) na infectie ontstaat een acute darmontsteking, die
     gespaard gaat met koorts, heftige diarree en buikkrampen. Later wordt de diarree minder
     waterig maar er kan bloedbijmenging optreden.
     Bij hevige diarree moet men op uitdroging bedacht zijn. De verschijnselen duren ongeveer één
     week.
     In 3 tot 5% van de gevallen kunnen complicaties ontstaan, zoals longontsteking,
     gewrichtsontsteking, abcessen in allerlei organen, nierfalen, sepsis (bloedvergiftiging) en shock.
     De diagnose wordt gesteld door het aantonen van de bacterie in de ontlasting. Een besmet
     persoon scheidt de bacteriën niet continu uit. Daarom moet de ontlasting van drie
     achtereenvolgende dagen verzameld worden om de bacterie nodig, zolang er maar geen
     uitdrogingsverschijnselen optreden. In geval van complicaties wordt er vel behandeld met
     antibiotica. Een nadeel van behandeling met antibiotica is dat mensen na genezing langer
     bacteriën uit blijven scheiden.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Preventieve behandeling
Zorg voor een goede keukenhygiëne: handen wassen, groente en fruit wassen, voedsel goed gaar
opdienen, schone hand- vaatdoeken. Voorkom kruisbesmetting: breng rauw vlees niet met reeds
verhit voedsel of bijvoorbeeld salades in contact. Eet geen producten waar rauwe eieren in verwerkt
zijn. Eet geen rauw vlees (filet américain, carpaccio). Drink geen rauwe melk. Zorg voor een goede
hygiëne in de omgang met dieren: handen wassen na het aaien van dieren, handen wassen na het
verschonen van stallen, hokken en kooien. Zet (huis) dieren met diarree apart en zorg ervoor dat zij
geen ander dieren of mensen kunnen besmetten. Let ook hier op de hygiëne
Curatieve behandeling
De ziekte is over het algemeen goed te behandelen met antibiotica. Resistentie tegen een bepaalde
antibiotica komt regelmatig voor. Het is daarom raadzaam om in een laboratorium te laten testen
welk antibioticum gebruikt kan worden. Natuurlijk moeten ook dragerdieren behandeld worden.
Bestrijding van vliegen, muizen en andere ongedierte is zeker van belang omdat deze dieren een
besmetting met salmonella kunnen overdragen.
Vogelgriep (aviaire influenza)
Vogelpest, vogelgriep of aviaire influenza is een ziekte die voorkomt bij vogels, voornamelijk
hoenderachtigen, die griepachtige verschijnselen veroorzaakt, met sufheid, tranende ogen en
opgezette kelen. Ook verkleurt de kam van de vogel. Sommige vogels sterven direct na de eerste
besmetting. De incubatietijd bedraagt drie dagen tot twee weken. De ziekte is dodelijk voor kippen,
kalkoenen en eenden.
De veroorzaker van de ziekte is een variant van het influenzavirus: het influenza A virus. Dit virus is
zeer variabel, zodat telkens nieuwe varianten ontstaan. Virussen vermenigvuldigen in een
gastheercel. In één op de 10.000 gevallen kan door kleine foutjes in het vermenigvuldigingsproces
(mutaties) een virus ontstaan dat anders, en mogelijk gevaarlijker, is dan het oorspronkelijke virus.
Dit mutatieproces bij virussen heet antigene drift. Bij influenza A virussen komt ook reassortment
voor waarbij verschillende virussen genetisch materiaal met elkaar uitwisselen, genaamd antigene
shift. Een laagpathogeen aviair influenzavirus kan muteren tot een hoogpathogeen virus dat een zeer
besmettelijke, dodelijke variant voor de meeste vogelsoorten vormt.
Vatbaar diersoort en mens
Vogels die vatbaar zijn voor vogelpest zijn: kippen, kalkoenen, parelhoenders, eenden, ganzen,
pauwen, duiven met uitzondering van postduiven, kwartels, fazanten en patrijzen. Wilde watervogels
kunnen besmet zijn, maar worden meestal niet ziek. Ook loopvogels zoals struisvogels, emoes en
nandoes kunnen worden besmet.
Ook zoogdieren, waaronder mensen, kunnen door het vogelpestvirus worden besmet. Er zijn
gevallen bekend in de Verenigde Staten van één paard en een aantal mensen. De
ziekteverschijnselen waren daarbij vrij mild. In Hongkong trad een ernstiger besmetting op. In 1997
overleden zes slachtoffers aan besmetting met de H5-variant. Ook kan het virus bij mensen een
oogontsteking (conjunctivitis) veroorzaken, die echter niet besmettelijk is.
Tijdens de vogelpestuitbraak in 2003 in Nederland bleek dat ook in varkens de aanwezigheid van
antistoffen tegen het vogelpestvirus kan worden aangetoond. Dit bleek het geval te zijn op
gemengde boerenbedrijven, met zowel varkens als kippen. Er waren geen aanwijzingen dat varkens
het vogelpestvirus verder verspreiden.
Op 16 februari2004 werd in Bangkok (Thailand) bekendgemaakt, dat een luipaard aan het H5Nl-virus
was bezweken en dat een tijger aan het herstellen was van een infectie met het virus.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>Verspreiding
Verspreiding in de omgeving van besmette boerderijen komt het meest voor. Het virus kan zich
verspreiden door de lucht, via direct contact tussen vogels en indirect via bijvoorbeeld uitwerpselen
en transportmiddelen. Het begin van een uitbraak wordt mogelijk veroorzaakt door wilde eenden of
andere watervogels die over een boerderij vliegen en daarbij besmette uitwerpselen laten vallen.
Men denkt dat het virus in uitwerpselen ongeveer 100 dagen in leven kan blijven. Verspreiding via
eieren is ook mogelijk, maar alleen omdat soms mest aan het ei kan plakken.
De vogelbescherming claimt dat het niet bewezen is dat trekvogels een (grote) rol spelen bij de
verspreiding van de vogelpest. Volgens de vogelbescherming Nederland is het waarschijnlijker dat
het transport van besmet pluimvee, of vlees van pluimvee en eenden, het virus verspreidt. In
februari 2006 worden er echter op diverse plaatsen in Zuid en Midden-Europa diverse dode
trekvogels gevonden die besmet bleken met het virus. Alhoewel bewijzen tot dusver uitgebleven zijn
is de aannemelijkheid van een verband wel heel groot.
Wetenschappers van het Nederlandse Erasmus Universitair Medisch Centrum hebben onderzoek
gedaan naar de uitbraken van vogelgriep. Uit dit onderzoek blijkt dat de meeste uitbraken van
vogelgriep in de winter van 2005-2006 plaatsvonden aan de rand van een koufront. Een koufront is
een gebied waar de maximumtemperatuur tussen de 0 en de 2 graden Celsius ligt, dit is de ideale
temperatuur voor de verspreiding van een griepvirus. Bovendien bevinden zich juist in die gebieden
veel trekvogels omdat grote stukken water bij die temperatuur niet bevriezen, zodat de vogels hun
voedsel in het water kunnen vinden. De vogels vliegen met de rand van het koudefront mee. De
combinatie van de ideale temperatuur en het grote aantal gastheren geeft het griepvirus alle kansen
om zich te verspreiden. Omdat de plaats van een koufront goed is te voorspellen kan de locatie van
een uitbraak van vogelgriep in een vroeg stadium voorspeld worden, verwachten de
wetenschappers.
Varianten gevaarlijk voor de mens
Alle vogelgriepvirussen behoren tot het grieptype A uit de virusfamilie Orthomyxoviridae. Grieptype
A wordt verdeeld in subtypes volgens de proteïneuitsteekselshemagglutinine (H) en neuraminidase
(N) vanuit de centrale viruskern. Er zijn 16 H-types, elk met 9 N-subtypes, waardoor er in totaal 144
verschillende combinaties mogelijk zijn.
 Infectie:                                            Uitkomst:
    H1N1                                                 De Spaanse griep van 1918 was H1N1, als
                                                         gevolg waarvan ergens tussen de 20 en 40
                                                         miljoen mensen kwamen te overlijden.
    H2N2                                                 Verantwoordelijk voor de Aziatische griep
                                                         van 1957 en 1958 waardoor ten minste 1
                                                         miljoen mensen omkwamen.
    H3N2                                                 Veroorzaakte de epidemie van 1968 en
                                                         1969 de Hongkonggriep met 750.000
                                                         doden.
    H5N1                                                 Sinds 1997 zijn tientallen miljoenen vogels
                                                         aan deze vorm gestorven, en meer dan 100
                                                         mensen zijn positief gevonden voor het
                                                         virus, waarvan ongeveer de helft eraan
                                                         gestorven is.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>     H7N2                                             Brak uit bij kippen in de Verenigde Staten in
                                                      2002, 44 mensen werden positief gevonden
                                                      voor het virus.
     H7N3                                             In februari 2004 werd deze vorm
                                                      vastgesteld in Noord-Amerika, twee
                                                      mensen werden positief gevonden voor het
                                                      virus.
     H7N7                                             In 2003 werden 89 mensen positief
                                                      gevonden voor het virus in Nederland. Er
                                                      was één dode.
     H7N9                                             In 2013 voor het eerst bij mensen
                                                      vastgesteld.
     H9N2                                             Drie infecties bekend bij mensen in China
                                                      en Hongkong.
     H10N7                                                 In 2004 is in Egypte voor het eerst
                                                           H10N7 bij mensen vastgesteld. Twee
                                                           kinderen van een pluimveehandelaar
                                                          werden ziek
De vogelgrieprichtlijn 2005/94/EG van de Raad van 20 december 2005 van de EU, die eind 2006 in
nationale wetgeving moet zijn opgenomen, maakt onderscheid tussen hoogpathogeen (HPAI) en
laagpathogeen (LPAI) vogelgriep. Laag pathogeen vogelgriep maakt de dieren niet ziek, maar kan
volgens wetenschappers muteren in hoog pathogeen vogelgriep, dat kippen wel ernstig ziek kan
maken en potentieel ook kan overgaan op mensen. Daarom moet in beide gevallen het pluimvee op
het besmette bedrijf en daar omheen geruimd worden en moeten de lidstaten in ieder geval
maatregelen treffen in een 3 km zone rondom een uitbraak. Dat kan alle eigenaren van voor
vogelgriep vatbare (sier)vogels raken.
De EU betaalt 50% van de bestrijdingskosten, inclusief de vervanging van de dieren. In Nederland
betalen de pluimveehouders de andere 50% (via het zogenaamde Diergezondheidsfonds) tot een
maximum van € 20 miljoen in de periode tot en met 2009. Daarboven betaalt de Nederlandse
overheid.
Doden van dieren
Bij deze bestrijdingsmethode worden alle besmette dieren en dieren binnen een bepaalde straal van
een besmet bedrijf gedood. Dit geldt voor zowel hobbymatig als bedrijfsmatig gehouden pluimvee.
Er wordt gebruikgemaakt van verschillende methoden om de kippen te doden:
     Met behulp van kooldioxide, dat wordt toegevoegd aan containers waar de kippen in zijn
     geladen.
     Met behulp van koolmonoxide. Daarbij wordt de schuur volledig afgesloten en gevuld met
     koolmonoxide en kooldioxide.
     Door elektrocutie.
Daarnaast wordt vervoer van pluimvee en broedeieren in de omgeving van de besmettingshaard
verboden. Het vervoersverbod gold ook voor runderen, varkens, schapen, geiten en paarden naar of
van een bedrijf met pluimvee. Ook het vervoeren van mest wordt verboden.
Ophokplicht
Ook de ophokplicht is een mogelijke maatregel om de verspreiding te beperken. Hierbij wordt alle
pluimvee binnengehouden, waardoor vooral contact met wilde vogels minimaal wordt. Deze
maatregel werd bijvoorbeeld toegepast in oktober 2005 in Nederland en België. De ophokplicht gold
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>opnieuw van 13 februari tot 30 april 2006 voor alle vogelhouders (ook hobbyisten) in Nederland, en
van 1 maart tot 30 april 2006 in België.
Gevaar voor de volksgezondheid
Vogelpest wordt veroorzaakt door een bepaald soort influenzavirus. Dit virus kan af en toe ook
mensen besmetten. De kans daarop is niet groot, mensen worden niet gemakkelijk aangestoken door
de vogelpest. De kans op overdracht van het virus van mens op mens is gering. Iedereen die direct bij
de ruiming van besmet pluimvee betrokken is, loopt een klein risico op besmetting en krijgt daarom
antivirale middelen voorgeschreven. Sommige varianten van het virus kunnen dodelijk zijn,
bijvoorbeeld het type H5N1.
Er bestaat een kleine kans dat een mens die al met het mensengriepvirus is besmet, ook besmet
wordt met het vogelpestvirus. In dat geval zouden de beide virussen in een gastheercel erfelijk
materiaal kunnen uitwisselen en zou er een nieuwe variant van het mensengriepvirus kunnen
ontstaan, die gevaarlijk zou zijn voor de volksgezondheid, en zelfs een pandemie zou kunnen
veroorzaken. Om deze, niet geheel onwaarschijnlijke, situatie te voorkomen krijgt iedereen die direct
bij de ruiming van pluimvee in Nederland betrokken is en mensen die wonen of werken op een
bedrijf in het beschermingsgebied een griepprik aangeboden.
In Nederland houden sommige dierenartsen die in de pluimveesector werken uit voorzorg antivirale
middelen beschikbaar. Deze worden echter pas vergoed door de overheid als er daadwerkelijk een
reden is om ze in te nemen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>                        Katachtigen: Leeuwen, Tijgers en Panters
Toxoplasmose
Toxoplasmose wordt veroorzaakt door de parasiet Toxoplasma gondii. De parasiet komt veel voor.
De parasiet valt onder de coccidia.
Toxoplasmose is vooral bekend omdat het bij de mens kan leiden tot abortus, het overlijden van de
babyvlak na de geboorte en blijvende hersen- of oogschade bij kinderen die de infectie wel
overleven.
De parasiet wordt verspreid via de ontlasting van de kat (de eind-gastheer).
Sommige mensen worden wel ziek. Ze krijgen vergrote lymfeklieren, koorts en worden futloos.
In zeldzame gevallen kunnen andere organen worden aangetast zoals: lever, milt, longen, spieren,
hersenen.
Ook kunnen mensen die eerder besmet werden, maar hier geen last van hadden, bij
een weerstandvermindering (chemotherapie, AIDS) alsnog ziek worden.
Als een zwangere vrouw voor het eerst in aanraking komt met Toxoplasma, kan ze haar baby
besmetten. Dit kan leiden tot een miskraam, het overlijden van de pasgeboren baby of blijvende
hersen- en oogschade. De schade wordt pas ontdekt als het kind al wat ouder is.
Toxocara
Toxocara-infectie katten
Bij een patente infectie bevinden zich eiproducerende spoelwormen in de dunne darm van de kat
(Tococara cati).) De wormen scheiden dagelijks vele duizenden eitjes uit die in de omgeving
terechtkomen via de ontlasting van de dieren. In gemiddeld 3 weken tot enkele maanden komen de
eitjes (i.e. de larve in het eitje) in een infectieus stadium. De eitjes zijn in de grond zeer resistent
tegen omgevingsinvloeden en kunnen tot waarschijnlijk enkele jaren infectieus blijven. Als de eitjes
weer opgenomen worden door dieren komen in de maag en dunne darm de larven uit, die via de
bloedbaan, lymfe of de buikholte en de lever naar de longen migreren. Hier worden ze opgehoest en
komen na doorslikken terug in de darmen waar ze uitgroeien tot volwassen wormen.
Geleidelijk ontwikkelen jonge dieren immuniteit (leeftijdsresistentie) en gaan de larven na opname in
het dierenlijf over in een ruststadium en komen niet meer in de darmen terecht. Bij een drachtige
gastheer worden deze 'rustende' larven weer geactiveerd en besmetten de pups in de baarmoeder,
en na de geboorte, pups en kittens via de moedermelk. De eerste spoelwormeieren worden door
pups al vanaf 2 tot 3 weken oud en door kittens vanaf 7 weken oud uitgescheiden. Naast directe
besmetting uit de omgeving kunnen ook verschillende soorten zoogdieren en vogels de infectie
overbrengen, als zogenoemde transportgastheer.
Na opname van een besmet prooidier vindt geen migratie plaats in het lichaam, maar ontwikkelen de
larven zich direct in de darm tot volwassen wormen en beschermt eventueel aanwezige
leeftijdsresistentie niet tegen ei-uitscheiding.
Pups en kittens kunnen ernstig ziek worden door larven en volwassen wormen in de darm. Bij
volwassen dieren worden zelden klachten gezien. Het is voornamelijk vanuit het oogpunt van de
volksgezondheid dat infecties met volwassen wormen voorkomen/bestreden dienen te worden.
Toxocara besmetting van de mens
Vanuit de omgeving
Besmetting bij de mens kan optreden wanneer infectieuze spoelwormeitjes worden opgenomen uit
de omgeving, zoals bij tuinieren, het spelen in zandbakken en het recreëren in openbare parken. Ook
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>het eten van ongewassen groenten en sommige fruitsoorten van eigen moestuin is een
besmettingsroute. 2-10% van de kinderen tussen 1-6 jaar eet grond - pica, de zucht naar het
consumeren van niet-eetbare dingen - waardoor zij een grotere kans hebben om besmet te raken.
Kinderen jonger dan 3 jaar blijken iedere 2-3 minuten hun handen of voorwerpen in hun mond te
stoppen. Uit een ander onderzoek bij kinderen van 1-4 jaar op een kinderdagverblijf bleek dat de
kinderen gemiddeld 40 mg zand per dag opaten. Eén kind at dagelijks zelfs gemiddeld 5 tot 8 gram
zand.
Andere besmettingsroutes
Sporadisch zijn ook andere besmettingsroutes naar de mens beschreven, zoals na het eten van
onverhitte leverpaté (in Frankrijk) of van kuikenvlees (in Japan) dat besmet was met larven. Het
binnenkrijgen van eitjes door direct contact met hond en kat, en dan met name via de vacht, is in
diverse publicaties gesuggereerd. De kans daarop wordt echter uitermate klein geacht. Deze eitjes
zijn vooral aanwezig nadat een hond bijvoorbeeld op de grond heeft liggen rollen en/of zijn vacht
besmeurd is met feces van besmette dieren. De eitjes zullen onder invloed van zonlicht en lage
relatieve vochtigheid snel afsterven. (7) Besmetting van een nog ongeboren kind via de placenta is
niet aangetoond.
Ziektebeeld bij de mens
Na orale opname van infectieuze toxocara-eitjes komen onder invloed van het maagsap de larven
vrij, passeren het darmslijmvlies en bereiken eerst de lever. Vervolgens maken ze via de bloedbaan,
weefsels en lichaamsholten een trektocht door het lichaam en gaan in organen en weefsels, vooral
zenuwweefsel en spieren, over in een ruststadium. Toxocara canis-larven hebben een voorkeur voor
de cerebra, die van Toxocara cati voor het cerebellum. (9) Larven migreren niet voortdurend, maar
kennen regelmatig periodes van rust. Ze veroorzaken immuungemedieerde ontstekingsreacties die
zijn gericht op de veranderende oppervlakte-antigenen van de larven.
Als het gaat om een klein aantal larven, zullen de meeste mensen geen klachten hebben. Bij grotere
aantallen kunnen niet-specifieke griepachtige klachten optreden, zoals algemene malaise, koorts,
buikpijn, leververgroting en hoesten. Dit wordt viscerale larva migrans (VLM) genoemd.
Larven die zich verplaatsen in de longen kunnen astmatische aandoeningen veroorzaken die
geassocieerd worden met het hypereosinofiel syndroom. Onderzoek door het RIVM met
muismodellen liet zien dat een enkele infectie met T. canis-eitjes tot maandenlange hyperreactiviteit
en ontsteking van de luchtwegen kan leiden. Ook is een relatie aangetoond tussen infectie
met Toxocara en het tot uiting komen van allergische aandoeningen zoals astma en eczeem bij
kinderen. In 1983 werd al geadviseerd om toxocariasis op te nemen in de differentieel diagnose bij
kinderen met persisterende en onbegrepen eosinofilie in combinatie met terugkerende buikklachten.
Na een massale toxocariasis kunnen ook ernstige complicaties optreden zoals myocarditis,
levensbedreigende pneumonie en nefritis. De bloeduitslag toont persisterende eosinofilie (vooral bij
kinderen), leukocytose en verhoogde leverenzymen zoals gamma-glutamyltransferase.
Wanneer een toxocaralarve in het oog terechtkomt en afsterft kan een choroidaal granuloom
ontstaan met een secundaire granulomateuze retinale laesie en een endoftalmitisachtig beeld. Dit
kan leiden tot vermindering of volledig verlies van het gezichtsvermogen, oculaire larva migrans.
 Voordat in de jaren 50 van de vorige eeuw duidelijk werd dat deze parasiet een rol speelt bij een
choroidaal granuloom, werd bij patiënten regelmatig een oog verwijderd omdat men dacht dat het
om een retinoblastoom ging. Het CDC meldt dat in de Verenigde Staten jaarlijks minstens 70
patiënten zijn met eenzijdige blindheid als gevolg van toxocariasis van het oog. (14)
Granulomen kunnen ook in de lever aanwezig zijn en zichtbaar worden met een CT-scan, MRI of
echografie. Met echografie zijn dan meerdere, kleine, ovale hypogene gebiedjes te zien die van
metastasen zijn te onderscheiden omdat ze niet rond en uniform van grootte zijn en een onduidelijke
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>begrenzing vertonen. Bij herhaald onderzoek kunnen er meer gebiedjes te zien zijn of veranderd zijn
van positie als gevolg van de migratie van larven. De larven worden na hun migratie als granulomen
ingekapseld in de weefsels en zonder herinfectie zullen eventueel aanwezige klinische klachten
verdwijnen. De larven kunnen bij de mens niet uitgroeien tot volwassen wormen, maar wel tot 10
jaar in het lichaam overleven.
 Kinderen vanaf de kleuterleeftijd kunnen last hebben van covert toxocariasis, een niet-specifiek vaag
ziektebeeld in combinatie met verhoogde toxocaratiters. Zij hebben dan buikpijn (Idiopathic
Abdominal Pain of Childhood), hoofdpijn en hoesten.
Ten slotte is de laatste jaren toxocariasis van het zenuwstelsel, neurotoxocariasis, beschreven
waarbij patiënten onder andere epileptische aanvallen hebben en eosinofiele meningo-encefalitis.
 Dit wordt vaak niet herkend omdat het gepaard gaat met niet-specifieke gedragsafwijkingen.
 De afgelopen jaren laten verschillende onderzoeken zien dat kinderen met toxocariasis verminderde
cognitieve vaardigheden hebben dan kinderen die niet positief testen op Toxocara. Ook worden
mentale retardatie, ontwikkelingsstoornissen en pica hieraan gerelateerd. Het is bij deze studies
lastig om een oorzaak-gevolgrelatie aan te tonen, maar bij met Toxocara geïnfecteerde muizen werd
ook een verminderd leervermogen en geheugen aangetoond
 Ringworm
Symptomen bij katten
 Bij dieren kunnen de ringworm-plekken er uiterst variabel uit zien. De typische ringworm-plekken zijn
rood en rond en scherp begrensd. Vaak zijn er ook grauwe schubjes of korsten en treedt er haaruitval
op op de aangetaste plaatsen. Bij runderen en paarden is er meestal geen jeuk, bij honden en katten
wel. Vooral jonge dieren hebben er last van. Veel dieren kunnen schimmel bij zich hebben zonder
symptomen te vertonen.
Besmetting en preventie van ringworm
Veel dieren, maar ook mensen, zijn symptoomloos drager van de schimmelsporen die ringworm
kunnen veroorzaken. Zij kunnen de schimmel overdragen op anderen zonder dat ze zelf
verschijnselen vertonen. De infectie kan van dier naar mens overgedragen worden, maar ook van
mens naar mens of van mens naar dier. De schimmelsporen kunnen vooral goed doordringen in een
natte, enigszins verweekte of beschadigde huid. Dit kan ook via de omgeving. Bijvoorbeeld via
paardendekens, zadels, borstels, de hondenmand, of kleding. Nadat de schimmel de huid is
binnengedrongen, duurt het gemiddeld 2 tot 3 weken voordat er symptomen waargenomen
worden.
 Hygiënemaatregelen zijn belangrijk om schimmelinfectie te voorkomen. Dat betekent handen
wassen na het aanraken van een dier, ook als aan de buitenkant niet te zien is dat het dier met
schimmel besmet is. Verder is het nodig ervoor te zorgen dat de schimmel niet andere dieren in huis
of op stal kan besmetten. Aangetaste dieren zouden geïsoleerd moeten worden en materialen zoals
borstels moeten niet met meerdere dieren gedeeld worden. Door dieren en mensen direct te
behandelen, voorkomt men dat er dragers overblijven en dat anderen besmet worden.
 Kattenkrabziekte
 Kattenkrabziekte wordt veroorzaakt door de bacterie Bartonella henselae, die enkel voorkomt bij
katten, en in het bijzonder bij kittens en vrouwelijke katten. Deze bacterie is wijdverspreid en leeft
onder een vrij groot deel van de kattenpopulatie. Het is overigens een fabeltje dat zwerfkatten meer
besmet zijn. De bacterie komt bij zowel huiskatten als zwerfkatten voor. Katten besmetten elkaar
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>door beten van vlooien die eerder bloed hebben gezogen bij een besmette kat. De ziekte kan niet
overgedragen worden tussen mensen.
Katten worden zelden ziek, maar bij de mens kan de bacterie wel ziekteverschijnselen veroorzaken.
Na een lik, krab of beet van een kat of een beet van een vlo kunnen zich na 3 tot 6 dagen de eerste
symptomen ontwikkelen. Dikwijls merk je die niet op, maar in andere gevallen krijg je rode
knobbeltjes op de huid. Na 2 weken kunnen de lymfeklieren nabij de wond pijnlijk worden en
opzwellen. Als je bijvoorbeeld in je hand gebeten bent, dan kunnen de lymfeklieren in je nek of oksel
opzwellen. Deze zwelling duurt gemiddeld 6 weken maar kan zelfs maanden aanhouden. De
kattenkrabziekte gaat verder gepaard met een algemeen gevoel van malaise, milde koorts en hoofd­
en spierpijn. In de meeste gevallen verdwijnen de symptomen vanzelf. Je kan echter ook besmet
worden via het oog, waarna je een oogontsteking (Parinauds Oculoglandulair Syndroom) krijgt die je
zeker moet laten behandelen door de dokter. Mensen met een zwakkere afweer zoals zieken,
ouderen en kinderen, kunnen in uitzonderlijke gevallen andere problemen krijgen zoals een
aantasting van de hartkleppen of het zenuwstelsel. Deze mensen moeten een antibioticakuur volgen.
Schurftmijt
Sarcoptes scabiei- en Cheyletiella-mijten kunnen overgebracht worden bij erg dicht contact met
geïnfecteerde dieren. Besmetting is daarom niet altijd te voorkomen. De meeste mijten zijn
echter ook diersoort specifiek en kunnen bij mensen niet zoveel schade aanrichten als bij dieren.
Hooguit heb je dan enkele dagen last van jeuk of lichte huiduitslag na contact met dierenmijten.
Iedere maand worden de dieren gecontroleerd door de dierenarts. Deze zal de dieren optisch
beoordelen en indien nodig worden dieren verder nagekeken. De dierenarts neemt ook
mestmonsters mee voor preventief onderzoek. Het verslag wordt per mail verzonden en wordt
bijgewerkt in het diereninformatiesysteem. Het actieplan wordt besproken met
hoofddierenverzorger of tweede man dieren. De dierenarts is verantwoordelijk voor het melden
van aangifteplichtige dierenziektes.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>                            Instructie & veiligheid bezoekers
    1.  Op het moment dat een besmettelijk ziekte wordt vastgesteld in één van de dierenverblijven
        wordt een behandeling ingesteld.
    2.  Indien de behandeling meerdere dagen duurt, wordt op het bord in de kantine informatie
        gegeven wanneer met de behandeling begonnen moet worden en wanneer de behandeling
        gestopt kan worden.
    3.  Indien de medicatie via het voer verstrekt wordt, zal de dierenarts deze afleveren aan de
        verantwoordelijke met instructies. Hoe deze gebruikt dienen te worden.
    4.  De hoofddierenverzorger/ vervanger die de besmette kooi(en) verzorgen, moeten de
        verzorging (zowel voeren als schoonmaken) uitvoeren nadat zij alle kooien in hun ronde
        verzorgd hebben!!! Als zij in de besmette kooi zijn geweest hebben zij die dag geen toegang
        meer tot andere dieren/vogel verblijven en het voerhok in het park.
    5.  Zolang de dieren besmettelijk zijn voor andere dieren of vogels, worden zij opgesloten in hun
        nachtverblijf. Als dit niet mogelijk is, wordt een deel van het park afgesloten voor het publiek
        met behulp van linten of hekken en bordje waarop staat: 'verboden toegang, tijdelijke
        Quarantaine'.
    6.  De besmette verblijven worden tot 1 maand na behandeling gesloten verklaard. Dat wil
        zeggen dat er gedurende deze periode geen nieuwe vogels bijgeplaatst worden of verplaatst
        worden naar andere verblijven. Op het mededelingenbord in de kantine staat vermeld
        wanneer de kooi weer opengaat.
    7.  Van deze regel mag, onder verantwoordelijkheid en na overleg met de dierenarts afgeweken
        worden.
    8.  Tijdens de behandeling moet extra zorg worden besteed aan het gebruiken en verschonen
        van de chloorbakken. Dit moet iedere dag ververst worden en vaker per dag als er vuil in de
        chloorbakken ligt.
Handelswijze bij vaststelling zoönose
Zodra de dierenarts een meldingsplichtige zoönose in Mondo Verde vaststelt, zal hij de NVWA
onmiddellijk verwittigen. Afhankelijk van de ernst, zullen de NVWA en de dierenarts samen
overleggen welke stappen genomen moeten worden. Daarna zal de dierenarts een terugkoppeling
aan hoofddierenverzorger/ vervanger geven.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>