<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Docnr55
                                     Protocol: Veterinair
                                                Inleiding
        > Het protocol veterinair is geschreven voor de samenwerking tussen Mondo Verde en
          Dierenartsenpraktijk 512e     I
        > In dit protocol is vastgelegd welke dieren wanneer geënt en ontwormd moeten worden.
        > Ook zal de dierenarts een keer per maand de dieren observeren, dit is om zo goed mogelijk
          het dierenwelzijn na te leven.
        > Wanneer de dierenarts een zoönose constateert bij dieren, zal de dierenarts dit melden bij
          de NVWA.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>          Diergezondheidscentrum Nocolaï
    Behandelende dierenarts                       5.1.2.e
                5.1.2.e
                        Telefoon:         5.1.2.e
                          Fax:    5.1.2.e
E-mail: 5.1.2.e
                 Privé:   5.1.2.e
                                                          @home.nl
                                                                   1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                       Inhoudsopgave
Zieke, besmettelijke en overleden dieren              3
   Omgang met zieke dieren                            3
   Ziekenboeg                                         3
   Omgang met besmettelijke ziektes                   4
   Zoönosen                                           4
   Overleden dieren                                   4
Entingen en ontwormingsschema                         5
Bijlage 1: Ziekenboegformulier                        6
Bijlage 2: Dode dieren formulier                      7
Bijlage 3: Entings- en ontwormingsschema              8
Achtergrond informatie                               11
   Informatie ontwormen                              11
   Informatie Lama's en Alpaca's                     12
                                                      2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Zieke, besmettelijke en overleden dieren
                               Omgang met zieke dieren
     Indien bij de dagelijkse controle wordt geconstateerd dat een dier abnormaal gedrag
     vertoont, dient dit direct doorgegeven te worden aan de hoofddierenverzorger/ vervanger
     hiervan.
     De dierenverzorger geeft aan welk abnormaal gedrag er is geconstateerd en bespreekt
     samen met de hoofdierenverzorger welke stappen er genomen worden.
     Bij verdenking besmettelijke ziekte (zoönose) dieren direct binnenplaatsen en dierenarts
     waarschuwen, in overleg dierenarts melden bij NVWA.
     Indien er bij de controle blijkt dat er een ernstige ziekte of verwondingen zijn geconstateerd,
     wordt direct de dierenarts ingeschakeld.
     Het ligt aan de ernst of de hoofdierenverzorger/vervanger direct een dierenarts laat komen
     of later.
     Dierenarts geeft bevindingen op en eventueel behandeling wordt gestart, (medicijnen
     verantwoording blijft in handen dierenarts) medicijnen op het park worden in afgesloten kast
     bewaard. Hoofddierenverzorging (en tweede man) zijn hier voor verantwoordelijk.
     Indien dieren in het park medicijnen krijgen wordt dit op het bord in de keuken
     opgeschreven hierop wordt de datum van start medicijn, dosering medicijn, einddatum
     behandeling opgezet. De conditie van het dier wordt besproken met dierenarts.
     Dierenarts wordt op de hoogte gehouden van dier (eventueel tweede bezoek)
     De bevinden die de dierenarts heeft geconstateerd worden in een verslag verwerkt en deze
     gegevens komen in het dierenregistratiesysteem te staan.
     Iedere maand worden de dieren gecontroleerd door de dierenarts. Deze zal de dieren
     optisch beoordelen en indien nodig worden dieren verder nagekeken. De dierenarts neemt
     ook mestmonsters mee voor preventief onderzoek. Het verslag wordt per mail verzonden
     en wordt bijgewerkt in het diereninformatie systeem. Het actie plan wordt besproken met
     hoofddierenverzorger of tweede man dieren. De dierenarts is verantwoordelijk voor het
     melden van aangifteplichtige dierenziektes. De dierenarts draagt zorg voor verplichte
     entingen ieder jaar.
     Wanneer de dierenarts heeft geconstateerd dat er een dier ziek is, schrijft hij medicijnen
     voor. Wanneer de behandeling klaar is gaat alle overige medicijnen terug naar de dierenarts.
     In de voerkeuken staat op het bord de begin- en einddatum van de behandeling. De
     hoofddierenverzorger/ vervanger is verantwoordelijk dat het dier de medicijnen krijgt.
                                          Ziekenboeg
     Mocht het dier naar de ziekenboeg geplaatst worden dan dient men hiervoor een
     'ziekenboeg formulier' in te vullen (zie bijlage 1).
     Alleen hoofd dierenverzorger/vervanger plaatst dier in ziekenboeg
     Zorg indien nodig dat het dier voorzien is van dagelijkse behoeftes (eten en drinken).
     Overleg of de temperatuur en het licht goed zijn.
                                                                                                    3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                           Omgang met besmettelljke ziektes
        Op het moment dat er een besmettelijke ziekte wordt vastgesteld door dierenarts en/of
        patholoog wordt er per direct begonnen met een behandeling.
        Daar waar een besmettelijke ziekte is desinfectiebakken plaatsen (om verdere besmetting te
        voorkomen). Dieren worden binnen geplaatst en er wordt een bordje geplaatst tijdelijke
        quarantaine.
        Dierenarts schrijft behandeling voor en geeft duidelijk instructies aan
        hoofdierenverzorger/vervanger wat de dosering is. (deze zal hiervoor zorg dragen).
        Indien de behandeling wordt gestart komt er in de kantine op het informatiebord een
        melding te hangen met de aankondiging welke medicatie en van welke begin- en einddatum
       te behandelen is.
        Het personeel wordt op de hoogte gebracht, hoe verdere besmetting voorkomen kan
        worden.
        Verder worden medewerkers gewezen op de protocollen map met besmettelijke ziektes
        (zoönose).
        De dieren gaan in het nachtverblijf of ziekenboeg en worden gekenmerkt met bordjes
       tijdelijke quarantaine.
        Deze dieren worden als laatste gevoerd door de dierenverzorger en er wordt extra zorg
        besteed aan de desinfectiebakken (vaker schoonmaken).
        Na 2/3 dagen nadat de behandeling gestart is, wordt het nachthok helemaal schoongemaakt
        en gedesinfecteerd, dit omdat de dieren na deze dagen de ziektekiemen niet meer
        uitschreiden. ('Quarantaine tijdelijk' blijft gelden tot vrijgave NVWA of dierenarts).
                                             Zoönosen
Zoönosen: is een infectieziekte die kan worden overgedragen van dier op mensen.
Zoönosen kunnen op verschillende manieren worden overgebracht van dier op mens.
        Direct contact met diersoort, (door het dier aan te raken of inademen van stofdeeltjes).
        Indirect contact (via materiaal, zand, bodembedekking).
        Via stekende bloedzuigende insecten, teken of vlooien (denk aan de ziekte van lyme).
        Wanneer de dierenarts een zoönose constateert bij dieren, zal de dierenarts dit melden bij
        de NVWA. (bij verdenking door dierenverzorging dieren binnen sluiten en direct dierenarts
        inschakelen)
                                       Overleden dieren
        Mocht een dierenverzorger een overleden dier aantreffen, wordt er contact opgenomen met
        de hoofdierenverzorger/ vervanger.
        Dieren die door bekende oorzaak zijn overleden of autoiyse dieren hoeven niet onderzocht
       te worden door de dierenarts en/of patholoog.
        De dieren waarvan de doodsoorzaak niet bekend is en wel van belang is, dient te worden
        onderzocht. Ook indien er een hoge sterfte in het verblijf is, worden de overleden dieren
        z.s.m. onderzocht door de dierenarts en/of patholoog. Indien er een besmettelijke ziekte of
        zoönose wordt geconstateerd, wordt deze direct gemeld bij de NVWA.
        Overleden dieren worden door dierenarts 512e          opgestuurd naar de noivbd (5.1.2. ]
      I 5.1.2.e
                                                                                                    4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>        Er wordt in het diereninformatiesysteem gekeken naar het eventueel medische gegevens van
        het dier.
        De dieren die overleden zijn en niet worden onderzocht gaan in de diepvries en worden later
        afgevoerd door 512e      I
        Deze handelingen worden uitgevoerd in overleg met de hoofdierenverzorger/ vervanger.
        Mocht er een dier overleden zijn, dan dient men hiervoor een 'Dode dieren formulier' in te
        vullen (zie bijlage 2).
Entingen en ontwormingsschema
De dieren die jaarlijks geënt of ontwormd moeten worden:
        Paarden (Falabella)
        Ezels (dwergezel)
        Geiten (alle)
        Schapen (alle)
        Kameel-achtige (alpaca's en lama's)
        Kamelen (alle)
        Apen (ringstaatmaki, bruine kapucijnaap en gibbons)
        Leeuwen, Tijgers, Panters en Wolven
In de protocollenmap is het jaarlijkse entingschema en het ontwormingsschema te vinden.
        Dierenarts legt vast welke dieren geënt moeten worden. Gegevens hiervan worden in
        praktijk dierenarts geregistreerd. Indien een vaccinatie moet worden gemeld bij het NVWA
        zal de dierenarts hiervoor zorg dragen.
        Dierenarts neemt contact op met Mondo Verde om een afspraak te maken om de dieren te
        enten.
        De dierenverzorger zorgt ervoor dat de dier(en) zitten opgesloten in de nachthokken. Zo zijn
        de dieren makkelijker hanteerbaar.
        Dierenarts controleert bij enting(en) de conditie van het dier.
        Dierenarts geeft door welke behandeling, medicijn, etc. plaats heeft gevonden. Gegevens
        worden in dossier dierenartspraktijk gezet en Mondo Verde krijgt hier een mail over.
        Binnen 2 weken krijgt de hoofddierenverzorger gegevens van geënte dier(en).
        Gegevens worden gecontroleerd aan de hand van de toegezonden uitslagen.
        Hoofddierenverzorger plaatst alle gegevens bij ieder afzonderlijk dier in het dierinformatie
        systeem.
        De gehele verzorging veterinair wordt jaarlijks besproken/ gecontroleerd door de NVWA en
        gebundeld in een map. (balai erkende instelling)
                                                                                                     5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>               Bijlage 1: Ziekenboegformulier
                         ZIEKENBOEG
SOORT DIER:
KOOI WAAR DIER/VOGEL
UITKOMT:
REDEN PLAATSING
ZIEKENBOEG:
JE NAAM:
DATUM:
KOOI/COUVEUSE:
WAT VOOR VOER HEEFT HET
DIER GEGETEN?:
                                              6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>               Bijlage 2: Dode dieren formulier
               DODE DIEREN/VOGELS
UIT WELKE KOOI/VERBLIJF
KOMT HET DIER/VOGEL?:
DATUM:
WIE INGEZONDEN?
NAAM:
WAAR GEVONDEN IN
VERBLIJF?:
                                                7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                            Bijlage 3: Entings- en ontwormingsschema
        Opmerkingen
        De dieren worden geënt door de dierenarts en in het bijzijn van de hoofddierenverzorger of
        dierenverzorger.
        In begin van het jaar wordt ent schema gemaakt door dierenarts / hoofddierenverzorging en wordt
        in DV kantine opgehangen.
        Maandelijks worden betreffende schema besproken in driehoek afspraak verzorgers / dierenarts /
        hoofddierenverzorging.
        Ontwormingsschema
        Advies: 4x per jaar mestonderzoek laten doen. Aan de hand van een mestonderzoek wordt bepaald
        of de dieren ontwormt dienen te worden.
        Aantal keren ontwormen en uitslag bespreken met dierenarts voor verder maatregelen.
        Hieronder is het ontwormingsschema en het entingsschema te vinden.
        Gedateerde schema's enten en ontwormen worden jaarlijks geüpdatet
Diersoort              Behandelende ziekte    Afhankelijk van mestonderzoek
Paarden/ezels          Ontwormen              4x per jaar. Maanden: maart, mei, augustus en december.
Geiten/schapen         Ontwormen              4x per jaar. Maanden: maart, mei, augustus en december.
                       (wormeieren) met
                       noromectine
Alpaca's               Ontwormen d.m.v.                Veulens: wk. 12
                       Cydectin of Panacur.            Volwassen: januari, april, juli en oktober.
                       Oraal toedienen.                Drachtige: januari, april, juli en oktober. Let op! laatste 3
                                                       maanden niet ontwormen met Cydectin maar met Panacur.
Kamelen                Ontwormen met          4x per jaar. Maanden: maart, mei, augustus en december.
                       Noromectine
Apen                   Ontwormen              4x per jaar. Maanden: maart, mei, augustus en december.
                       (spoelwormen)
Leeuwen/tijgers        Ontwormen met          4x per jaar. Maanden: maart, mei, augustus en december.
                       Noromectin orale
                       pasta
Vogels                 Panacur door voer      Alle vogels worden in het voor- en najaar behandeld met Panacur
                       heen
                                                                                                                8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Maanden­       Jan      Feb Maa      Apr     Mei Jun Jul        Aug Sep       Okt     Nov     Dec
Diersoort
Paarden/ezels
Veulens
Volwassenen                                                          lx per
                                                                    jaar
                                                                    enten
                                                                    tegen
                                                                    tetanus
                                                                    en
                                                                    influenz
                                                                    a
Drachtige
Geiten/schapen
Lammeren
Volwassenen                                           lx per
                                                     jaar tegen
                                                      Q-koorts
                                                     vóór 1
                                                     augustus
Drachtige
Alpaca's       Wk.4:        Wk.12    Wk.18
Veulens        Vitamin      Vitamin Enten
               e D          e D      tegen
               Deficië      Deficiën Clostri
               ntie /       tie/Rach dia
               Rachitis     itis
Volwassenen                          Enten                          Vitamin   Enten
                                     tegen                          eD        tegen
                                     Clostri                         Deficiën Clostri
                                     dia                            tie /     dium
                                                                     Rachitis
Drachtige                            Enten                          Vitamin   Enten
                                     tegen                          eD        tegen
                                     Clostri                         Deficiën Clostri
                                     dia                            tie /     dium
                                                                     Rachitis
Kamelen
Veulens
Volwassenen
Drachtige
Apen
Jong
Volwassenen                                                                            lx per
                                                                                      jaar
                                                                                      tegen
                                                                                          9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                           enten
                           Yersini
                           a
Drachtige
Leeuwen /
Tijgers/ Panters
Welp
Volwassenen       lx per 3
                 jaar
                 enten
                 tegen
                 katte
                 ziekte
                 en lx
                 perjaar
                 enten
                 tegen
                 niesziek
                 te
Drachtige
                             10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Achtergrond informatie
                                      Informatie ontwormen
Geiten en schapen
Waarom?
Geiten en schapen kunnen tijdens het eten ook mest binnen krijgen. Wanneer een dier besmet is
met wormen zullen er eitjes uit worden gescheiden. Deze kunnen zich in het gras ontwikkelen tot
'infectieuze stadia' die weer door een schaap of geit kunnen worden opgenomen en zich als
volwassen wormen in het maagdarmkanaal gaan ontwikkelen. Afhankelijk van de soorten wormen
veroorzaakt dit ziekteverschijnselen:
          Haemonchus: veroorzaakt vooral bloedarmoede en groeivertraging.
          Nematodirus: veroorzaakt vooral in het voorjaar waterdunne diarree.
         Trichostrongylus: diarree, vooral in de zomer en in het najaar.
Alle wormbesmettingen geven altijd een groeivertraging en in het geval van diarree een natte
achterband met daardoor een grotere kans op myiaisis.
Wanneer?:
In het algemeen is het verstandig een 'bedrijfseigen' ontwormschema te hanteren op basis van
geregeld mestonderzoek door ons laboratorium. Ontworm niet als het niet nodig is: dit scheelt
kosten en voorkomt resistentie! Bovendien kan bij mestonderzoek onderscheid worden gemaakt
tussen wormeieren en coccidiose. Indien slechts 1 standweide: om de 8 weken ontwormen tussen
eind april en eind oktober. Indien ooien en/of geiten met lammeren: altijd de moederdieren
ontwormen voor ze naar buiten gaan. Lammeren ontwormen bij het spenen en vervolgens na enkele
dagen in een schone weide brengen. Noteer uw handelingen op de kalender! Indien u over 1 weide
beschikt kunt u overwegen deze met schikdraad af te zetten om zodoende te kunnen omweiden.
Waarmee?:
Er zijn globaal 3 soorten ontwormmiddelen:
          Benzimidazolen: Valbazen, panacur, rintal, e.a. Resistentie tegen deze groep middelen komt
          in Nederland op grote schaal voor. Ze worden wel gebruikt bij nematodirus infectie.
          Imidazothiazolen: Endex, levacide, levacol, e.a. Resistentie is bij deze groep nog niet
          aangetoond.
         Avermectinen/milbemycinen: Ivomec, euromec, dectomax, cydectin, e.a. Nog geen
          resistentie gevonden.
Let opl:
Doseer nauwkeurig! Een volwassen schaap Texelaar weegt al gauw 60 kg en een ram kan dan wel tot
80 kg. Weeg de dieren indien mogelijk. Onder dosering verhoogt de kans op resistentie terwijl de
ziekteverwekker onvoldoende wordt bestreden! Bij coccidiose is ontwormen zinloos! Laat regelmatig
mest onderzoeken. Noteer wanneer u wat gedaan hebt. Overleg bij twijfel of maak een afspraak met
een van onze herkauwer dierenartsen.
                                                                                                   11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                   Informatie Lama's en Alpaca's
Lama's en Alpaca's
         Als ontwormmiddel gebruiken we 2 middelen: Cydectin of Panacur. Vloeibare Panacur. De
         reden hierachter is dat dit gemakkelijker doorgeslikt wordt en minder snel uitgespuwd.
         Clostridia zijn bacteriën die in de darm leven. Ze kunnen daar veel schade aanrichten en een
         geïnfecteerd dier sterft vaak snel. Daarom is het zeer belangrijk om deze ziekte preventief te
         behandelen. Hiervoor gebruiken we Covexin 10.
         Tenslotte krijgen de veulens in de wintermaanden (vanaf september) een vitamine-injectie.
         Dit is om vitamine D deficiëntie te voorkomen. Vitamine D wordt onder invloed van de zon in
         de huid aangemaakt. Wanneer in de winter de dagen korter worden krijgen de veulens
         minder zonlicht waardoor er een tekort aan vitamine D optreedt. De veulens liggen veel,
         lopen moeilijk en hebben verlammingsverschijnselen. Het gebeurt meestal bij witte of
         crèmekleurige dieren.
                                     Behandelschema veulens
Week         Medicijn           Alpaca            Lama               Behandelde ziekte
  4       Vitamine ADE            1 cc             2 cc        Vitamine D Deficiëntie / Rachitis
  12        Covexin 10            1 cc             1 cc                   Clostridia
  12         Cydectin        1 cc per 5 kg    1 cc per 5 kg     Wormen en andere parasieten
  18        Covexin 10            1 cc             1 cc                   Clostridia
                                 Behandelschema volwassenen
  Maand            Medicijn         Alpaca           Lama             Behandelde ziekte
  Januari          Panacur             6 cc          10 cc                 Wormen
   April           Cydectin      1 cc per 5 kg   1 cc per 5 kg   Wormen en andere parasieten
   April         Covexin 10            1 cc           1 cc                 Clostridia
    Juli           Cydectin      1 cc per 5 kg   1 cc per 5 kg   Wormen en andere parasieten
September       Vitamine ADE           3 cc           5 cc      Vitamine D Deficiëntie / Rachitis
  Oktober          Cydectin      1 cc per 5 kg   1 cc per 5 kg   Wormen en andere parasieten
  Oktober        Covexin 10            1 cc           1 cc                Clostridium
                                                                                                      12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Hoog drachtige merries
Het behandelschema voor hoog drachtige merries ziet er hetzelfde uit als die voor de andere
volwassenen. Er is echter een verschil in de laatste drie maanden van de dracht. Wanneer in de
laatste drie maanden van de dracht volgens het schema ontwormd moet worden, gebeurt dit nooit
met Cydectin, maar altijd met Panacur.
De merries krijgen twee maanden voor de bevalling een extra enting met Covexin 10. De andere
entingen komen niet te vervallen. Hierdoor hebben de merries vaak 1 enting meer dan de hengsten.
Dit is om de veulens via de moedermelk enige immuniteit mee te geven.
De hoog drachtige merries en merries die in lactatie zijn krijgen via het voer propyleen-glycol
vlokken. Bij zo'n merrie gaat veel energie zitten in de dracht of het veulen. Het kan zijn dat ze
hierdoor in een negatieve energiebalans geraakt. Dit geeft deze merries wat extra energie.
Opmerkingen
Hier volgen nog een paar belangrijke zaken die vaak vergeten worden:
Wanneer een volwassen dier nog nooit een behandeling tegen clostridia gehad heeft moet de eerste
behandeling na zes weken herhaald worden. Dit werkt als booster.
Wanneer de volwassen merries twee maanden voor de bevalling geen behandeling tegen clostridia
gehad hebben moeten de veulens al op 2-3 weken leeftijd voor het eerst behandelt worden, omdat
ze via de moedermelk geen antistoffen krijgen. Hetzelfde geldt voor veulens die met de hand
opgefokt worden. Na zes weken moet deze behandeling herhaald worden. De behandelingen op 12
en 18 weken komen dan te vervallen.
                                                                                                  13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>