Ontwerp- Miljoenennota 2024.

Bij Kabinetsmissive van 4 september 2023, no.2023001840, heeft Uwe Majesteit, op voordracht van de Minister van Financiën, bij de Afdeling advisering van de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het Ontwerp-Miljoenennota 2024 en Septemberrapportage OBT 2023, met memorie van toelichting.A. INLEIDING EN CONCLUSIETabel 1: Kerngegevens macro-economische ontwikkelingen 2022-2024202220232024(mutaties in % per jaar)MEV 2024CEP 2023MEV 2024CEP 2023MEV 2024EurozoneBruto binnenlands product (economische groei)3,50,80,51,51,3NederlandBruto binnenlands product (economische groei)4,31,60,71,41,5Arbeidsproductiviteit bedrijven (per uur)1,00,4-0,91,10,8Bruto investeringen bedrijven (excl. Woningen %)4,00,08,51,20,5Investeringen bedrijven in woningen1,0-1,1-0,4-1,5-6,2Consumptie huishoudens6,61,70,61,42,4Statische koopkracht-2,7-0,2-1,121,8Inflatie, nationale consumentenprijsindex1033,93,13,8Personen in armoede4,74,74,85,84,8Invoer goederen en diensten3,84,21,92,52,1Uitvoer goederen en diensten4,53,70,82,31,5Cao-loon bedrijven3,155,855,6Werkgelegenheid (in uren)3,91,21,20,40,6Werkloze beroepsbevolking (niveau in %)3,53,93,64,14Bron: CPB, Macro-Economische Verkenning 2024, Centraal Economisch Plan 2023Tabel 2: Kerngegevens macro-economische ontwikkelingen 2025-2028(mutaties in % per jaar)2025202620272028EurozoneBruto binnenlands product (economische groei)1,31,21,11,1NederlandBruto binnenlands product (economische groei)1,21,11,11,1Arbeidsproductiviteit bedrijven (per uur)1,01,00,90,9Bruto investeringen bedrijven (excl. Woningen %)1,00,80,01,8Investeringen bedrijven in woningen1,11,11,01,0Consumptie huishoudens2,01,81,71,8Statische koopkracht0,71,20,81,1Inflatie, nationale consumentenprijsindex2,62,52,42,1Personen in armoede6,05,96,06,1Invoer goederen en diensten3,02,83,03,3Uitvoer goederen en diensten2,32,22,12,1Cao-loon bedrijven4,74,53,83,5Werkgelegenheid (in uren)0,00,10,10,2Werkloze beroepsbevolking (niveau in %)4,24,44,64,8Bron: CPB, Concept Macro-Economische Verkenning 2024Tabel 3: Kerngegevens overheidsfinanciën 2022-2024202220232024(in % bbp)MEV 2024CEP 2023MEV 2024CEP 2023MEV 2024Bruto collectieve uitgaven43,745,244,144,444,9Collectieve lasten38,638,338,838,138,7Feitelijk EMU-saldo-0,1-3-1,5-2,6-2,4w.v. EMU-saldo lokale overheden0,2-0,1-0,1-0,3-0,3Structureel EMU-saldo-1,0-3,6-1,6-3-2,2EMU-schuld50,148,447,748,746,9Bron: CPB, Macro-Economische Verkenning 2024, Centraal Economisch Plan 2023Tabel 4: Kerngegevens overheidsfinanciën 2025-2028(in % bbp)2025202620272028Bruto collectieve uitgaven45,046,145,946,7Collectieve lasten38,538,938,939,0Feitelijk EMU-saldo-2,6-3,4-3,3-3,6w.v. EMU-saldo lokale overheden-0,3-0,3-0,3-0,4Structureel EMU-saldo-2,1-2,9-2,7-3,0Overheidsschuld48,350,151,853,0Bron: Centraal Planbureau (2023) Concept Macro-Economische Verkenning 2024.ElementBasisvariantGevorderdGeavanceerdStrategisch raamwerkStrategisch raamwerk vormgeven: relateren van klimaatdoelen aan doel en basisprincipes van het begrotingsbeleid.Instrumenten,Definiëren en classificeren van mitigatie- en adaptatiemaatregelen (uitgaven en inkomsten).Definitie en classificatiemethode uitbreiden naar maatregelen die haaks staan op klimaat-doelstellingen (bruine uitgaven en inkomsten) en naar medeoverheden.Definitie en classificatiemethode uitbreiden naar staatsdeelnemingen.GovernanceHet beleggen van de coördinerende verantwoordelijkheid voor een klimaatinclusief begrotingsraamwerk bij het Ministerie van Financiën in samenwerking met de Minister voor Klimaat en Energie.Mandaten van institutioneel betrokkenen expliciteren en waar nodig herzien.Institutionele betrokkenheid van alle relevante actoren.Verantwoor-ding en verslaggevingOnderzoek welke lessen de Europese Corporate Sustainability Reporting Directive heeft voor het vergroenen van het verslaggevings-stelsel van de Rijksoverheid.Implementatie van een klimaatinclusief verslaggevingsstelsel en evaluatiestelsel.Tabel 6: Gegevens voor de Europese begrotingsregels 2022-2024202220232024ex-postin yearex-anteRegel t.a.v. ontwikkeling van het structureel saldo (% bbp)Maximaal feitelijk EMU-saldo-3,0-3,0-3,0EMU-saldo feitelijk-0,1-1,5-2,4w.v. conjuncturele component1,10,1-0,2w.v. eenmalige en andere tijdelijke maatregelen-0,20,00,0Middellangetermijndoelstelling structureel EMU-saldo-0,5-0,75-0,75EMU-saldo structureel (EC-methode)-1,0-1,6-2,2UitgavenregelGecorrigeerde collectieve uitgaven (volumegroei, %)*1,1***0,732,82Normgroei (max. toegestane groei gecorr. collectieveuitgaven**)0,6***1,71,68Schuldcriterium (% bbp)Maximale EMU-schuld60,060,060,0EMU-schuld50,147,746,9* De collectieve uitgaven zijn, c.f. de Europese begrotingsregels, gecorrigeerd voor rente-uitgaven, cyclische uitgaven aan werkloosheidsuitkeringen, uitgaven aan EU-programma’s gedekt door overdrachten van de EU en met een vierjaarsgemiddelde voor overheidsinvesteringen.** De normgroei is de potentiële groei, gecorrigeerd voor de afstand tot de middellangetermijndoelstelling voor het structurele EMU-saldo.*** De cijfers voor de uitgavenregel in 2022 zijn dezelfde als in de Voorjaarsrapportage 2023.Bron: CPB (Macro-Economische Verkenning 2024)Tabel 7: Samenvattend overzicht uitkomst toetsing Europese begrotingsregels202220232024Normen uit de preventieve arm:Structureel EMU-saldo(a)ûûûUitgavenregelûüûNormen uit de correctieve arm:Feitelijk begrotingssaldoüüüOverheidsschuldüüüToelichting op de gehanteerde tekens: ü = er wordt voldaan aan de betreffende regel; ¡ = er is sprake van een afwijking van de regel, maar deze afwijking is niet significant; û = er is sprake van een afwijking van de regel, en deze afwijking is, gerekend over 1 jaar en/of over 2 jaar gemiddeld, significant (geldt alleen voor structureel saldo en uitgavenregel, zie noot)(a) Er is bij het structureel begrotingssaldo en de uitgavenregel sprake van ‘significante’ afwijking indien de afwijking (in negatieve zin) gerekend over één jaar ten minste 0,5%-punt bbp bedraagt. Tevens is sprake van een significante afwijking indien over twee jaren cumulatief sprake is van een afwijking van ten minste 0,5%-punt bbp.Tabel 8: Ontwikkeling EMU-saldo en EMU-schuld 2025-2028(in % bbp)2025202620272028Feitelijk EMU-saldo-2,6-3,4-3,3-3,6Structureel EMU-saldo-2,1-2,9-2,7-3,0EMU-schuld48,350,151,853,0Bron: Centraal Planbureau (2023) Concept Macro-Economische Verkenning 2024.Tabel 9: Koopkrachtpakket augustusbesluitvorming 2023(in mln. euro’s, - is saldoverslechtering)2023202420252026Struc.Koopkrachtmaatregelen (cumulatief)-160-2260-2268-2349-2045Dekking koopkrachtmaatregelen (cumulatief)02166218721902287Overschot klimaatpakket voorjaar0068118352Resterende envelop grondslagerosie0000-271Totaal koopkracht-160-94-113-41323Bron: Miljoenennota 2024Tabel 10: Budgettair beslag lasten- en koopkrachtbesluitvorming augustus 2023(in mln. euro’s, - is saldoverslechtering)20222023202420252026Struc.Totaal koopkrachtbesluitvorming0-160-94-113-41323Besluitvorming inkomstenkader-568914080-25096Totaal augustusbesluitvorming-56-7146-33-291419Bron: Miljoenennota 2024