<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                               Longstay
                                        Advies d.d. 1 februari 2008
De Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming draagt er door middel van rechtspraak en
advies toe bij dat overheid en relevante uitvoeringsorganen voldoende oog houden voor de beginselen
van een goede bejegening, alsmede voor de rechtspositie van diegenen die in het kader van de
tenuitvoerlegging van straffen en maatregelen en de bescherming van jeugdigen aan de
verantwoordelijkheid van de overheid zijn toevertrouwd.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inhoudsopgave
Samenvatting .................................................................................................................................................................................. 4
Inleiding ............................................................................................................................................................................................ 6
1. Probleemstelling en begripsbepalingen............................................................................................................................. 8
   1.1. Probleemstelling ................................................................................................................................................................. 8
   1.2. Begripsbepalingen en uitgangspunten ...................................................................................................................... 8
       1.2.1. Longstay: definitie en juridisch kader ................................................................................................................ 8
       1.2.2. Het longstaybeleid: een snelle ontwikkeling ................................................................................................... 9
       1.2.3. Procedures .................................................................................................................................................................10
2. Situatieschets tbs en longstay ............................................................................................................................................. 11
   2.1. Feiten en cijfers tbs en longstay ................................................................................................................................. 11
       2.1.1. Tbs-capaciteit en aantal longstayplaatsen ........................................................................................................ 11
       2.1.2. Conclusie ................................................................................................................................................................... 14
   2.2. Instroom in de longstay; aanmelding, plaatsing, toetsing ...............................................................................15
   2.3. Verblijf en doorstroom; toets op voortzetting longstay; behandeling; differentiatie verlofbeleid ....17
   2.4. Kenmerken van tbs-gestelden en longstaypatiënten ........................................................................................ 18
       2.4.1. Strafrechtelijk verleden, ggz-achtergrond ..................................................................................................... 18
       2.4.2. Intramurale behandelduur ................................................................................................................................. 19
       2.4.3. Leeftijd ....................................................................................................................................................................... 21
   2.5. Differentiatie in de longstay; het onderscheid longstay en long-care ......................................................... 21
   2.6. Tarifering en de kosten van longstay ....................................................................................................................25
   2.7. Samenvatting van de bevindingen...........................................................................................................................27
3. Analyse, conclusies en aanbevelingen............................................................................................................................ 28
   3.1. Ontwikkelingen in de forensische psychiatrie..................................................................................................... 28
   3.2. De longstay als fenomeen: waarheen? .................................................................................................................. 29
       3.2.1. Longstay en de tbs-doelstelling resocialisatie ............................................................................................. 29
       3.2.2. Longstay is een instituut geworden .............................................................................................................. 29
   3.3. Twee oplossingsrichtingen ..........................................................................................................................................31
       3.3.1. De eerste denkrichting: het versterken van procedures ...........................................................................31
       3.3.2. Een andere weg: beveiliging, begeleiding en behandeling centraal stellen ..................................... 34
   3.4. Discussie over de twee denkrichtingen ................................................................................................................ 36
       3.4.1. Denkrichting 1: versterken van procedures. ................................................................................................ 36
       3.4.2. Denkrichting 2: longstay geen externe differentiatie ...............................................................................37
   3.5. De bejegening van ‘longstaypatiënten’ ................................................................................................................. 40
       3.5.1. Een passende leefomgeving ............................................................................................................................... 40
       3.5.2. Differentiëren en spreiden ................................................................................................................................ 40
       3.5.3. Financiering ............................................................................................................................................................. 41
   3.6. Verlofbeleid en uitstroom ......................................................................................................................................... 43
   3.7. Bronnenonderzoek en communicatie .................................................................................................................... 43
       3.7.1. Beschikbaarheid en nut van behandelgegevens ......................................................................................... 43
       3.7.2. Internationale vergelijking................................................................................................................................. 44
   3.8. Opsomming van aanbevelingen .............................................................................................................................. 45
Gebruikte bronnen .................................................................................................................................................................... 47
   Beleidsstukken en brieven.................................................................................................................................................. 47
   Literatuur ................................................................................................................................................................................. 47
   Kamerstukken..........................................................................................................................................................................52
   Adviezen RSJ ............................................................................................................................................................................52
bijlage 1, Overzicht rechtspraak beroepscommissie RSJ inzake beslissingen tot een longstayplaatsing .... 54
   Inleiding .................................................................................................................................................................................... 54
                                                                                    Advies Longstay                                                                                                    2
                                                                                 d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>   De procedure .......................................................................................................................................................................... 54
   Criteria voor longstayplaatsing; ontvankelijkheid ..................................................................................................... 54
   Inhoudelijke lijn beroepscommissie................................................................................................................................ 55
   Marginale toets ...................................................................................................................................................................... 55
   Periode 1999 - 2002............................................................................................................................................................. 56
   Periode 2003 - april 2006 ................................................................................................................................................. 57
      Gegrondverklaringen: ..................................................................................................................................................... 58
      Ongegrondverklaringen: ................................................................................................................................................ 58
   Periode mei 2006 - oktober 2007 .................................................................................................................................. 59
      Gegrondverklaringen: ...................................................................................................................................................... 61
      Ongegrondverklaringen: ................................................................................................................................................ 62
bijlage 2, interviews met functiegroepen .......................................................................................................................... 68
bijlage 3, statistieken gemiddelde behandelduur ........................................................................................................... 70
bijlage 4, jeugdige longstayers ...............................................................................................................................................72
bijlage 5: indicatiestellingsformulier longstay.................................................................................................................. 74
bijlage 6: format LAP-advies.................................................................................................................................................. 76
                                                                           Advies Longstay                                                                                                  3
                                                                        d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Samenvatting
In 1999 werden bij FPK Veldzicht twintig zogenaamde longstayplaatsen in gebruik genomen. Inmiddels
bedraagt de longstaycapaciteit in Nederland 164 plaatsen. Dit aantal overtreft de aanvankelijke
verwachtingen van velen – ook die van de Raad – ten aanzien van de omvang van de longstaypopulatie
onder het totaal aan tbs-gestelden vele malen. Is er inderdaad sprake van een zo grote groep tbs-
gestelden voor wie er geen resocialisatieperspectief meer is en geen andere oplossing denkbaar is dan
‘levenslang’ te verblijven in een zwaar beveiligde tbs-kliniek? Dat is de vraag die in dit advies centraal
staat.
De ontwikkeling van de longstay is niet los te zien van die van de tbs en de forensische psychiatrie als
geheel. In het parlementair onderzoek uit 2006 is deze context uitgebreid geanalyseerd. De forensische
psychiatrie opereert op haar beurt in een breder maatschappelijk verband. De problematiek waarmee
de tbs-klinieken tegenwoordig worden geconfronteerd had door eerder en effectiever optreden in een
eerder stadium voor een deel kunnen worden voorkomen. Niet alleen de grotere instroom in de tbs
zorgt voor groei van de tbs-populatie, ook de lagere uitstroom is daar debet aan. De tbs-populatie is
niet dezelfde als die van enkele decennia geleden, ze wordt vaker gekenmerkt door een veelheid aan
stoornissen, die lastiger zijn te behandelen. Dat tezamen met de ‘onmacht’ in maatschappelijke opvang
en zorg hindert de resocialisatie, de terugkeer van tbs-gestelden in de samenleving. De maatschappelijke
context – die ook het verlenen van verlof sterk aan banden heeft gelegd – en het ontbreken van
aansluitende voorzieningen plaatsen de tbs voor een uitstroomprobleem, dat onder meer resulteert in
een snelle groei van de longstayafdelingen.
De Raad concludeert dat het longstaybeleid op een kruispunt van wegen staat. Aan de oorspronkelijke
beleidsdoelstelling wordt in kwantitatieve noch in kwalitatieve zin beantwoord. De Raad acht de
algemene situatie met betrekking tot de longstay dermate zorgelijk, dat niet kan worden volstaan met
het handhaven van de status quo in beleid en wetgeving. Tegelijkertijd blijkt de materie zo ingewikkeld
dat eenvoudige oplossingen zonder nadelen niet voorhanden zijn. De Raad wil met het schetsen van
twee denkrichtingen de discussie over het vormgeven van nieuw beleid stimuleren, opdat doordachte
beslissingen kunnen worden genomen. Het is van het grootste belang dat aanpassingen in het tbs-
stelsel en behandelinhoudelijke ontwikkeling met elkaar sporen.
Om de ongewenste ontwikkelingen om te buigen, kan men twee kanten op: die van zwaardere toetsing
of die van integratie en de-institutionalisering. Versterking van de rechtsbescherming van de patiënt bij
de longstayplaatsing en bij de verlenging van de tbs onderwerpt de instroom en het verblijf in de
longstay aan een zwaardere toets. Daartegenover staat de weg van blijven behandelen – en beveiligen –
onder loslaten van het longstaybeleid. Dit advies verkent beide opties met hun beider voor- en nadelen.
De keus tussen beide vergt inzicht, wijsheid en ook overtuigingskracht. De Raad adviseert de minister
beide opties nader te onderzoeken en te bespreken. Een bouwsteen hiervoor is het congres ‘De Jaren
Tellen’ over de langdurige vrijheidsbeneming, dat de Raad organiseert op 6 maart 2008.
Uit onderzoek is de laatste tijd meer bekend geworden over het ‘profiel’ van blijvend delictgevaarlijke
patiënten. Van een homogene groep is geen sprake: de behoefte aan zorg en beveiliging loopt uiteen.
De behandeling, verpleging en bejegening van de longstaygroep vergt een hoog niveau van zowel
beveiliging als van zorg. Een voldoende pluriform aanbod is het beste te realiseren door gebruik te
maken van voorzieningen met een uiteenlopend karakter. Daarbij mag niet worden vergeten dat de
longstaypopulatie, ook al is behandeling niet (langer) gericht op resocialisatie, bestaat uit ernstig
gestoorde patiënten, die blijvend behandeling en/of verpleging behoeven – vaak levenslang. Dit betekent
ook dat ‘longstay’, in welke vorm dan ook, niet gezien moet worden als een ‘goedkope’ variant van de
                                                 Advies Longstay                                           4
                                               d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>tbs. En dat differentiatie als oplossing voor het probleem niet alleen binnen de tbs-sector gezocht moet
worden maar ook daarbuiten, in de vorm van aanvullende voorzieningen.
                                                 Advies Longstay                                        5
                                               d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Inleiding
De tijdelijke commissie parlementair onderzoek tbs (verder de commissie-Visser) trekt ten aanzien van
de longstay de conclusie dat deze “niet mag verworden tot een ongemotiveerde en verkapte vorm van
levenslang”1. De commissie stelt nadrukkelijk dat de huidige ontwikkeling, waarin tbs steeds vaker via
longstay uitmondt in levenslange vrijheidsbeneming, een ontwikkeling is die gekeerd moet worden. “De
huidige ‘longstaypopulatie’ is te algemeen, de situaties waarin behandeling niet succesvol blijkt te
gedifferentieerd”, aldus de parlementaire onderzoekscommissie. De commissie spreekt zich verder uit
voor een grotere verscheidenheid aan voorzieningen in de uitvoering, aansluitend op de diversiteit van
de longstaypopulatie. Deze kan ook worden gevonden buiten de huidige tbs-klinieken, mits wordt
voldaan aan voorwaarden op het gebied van veiligheid en zorg.
De Raad is in een eerder advies2 al kort ingegaan op de aanbevelingen van de commissie-Visser over de
longstay. De snelle ontwikkeling van het beleid en de groei van het aantal longstayplaatsen en de
toekomstverwachtingen hieromtrent verlenen de longstayproblematiek een uiterst urgent karakter. De
Raad vond hierin aanleiding voor het uitvoeren van een uitgebreidere verkenning en analyse.
Het advies is als volgt opgebouwd.
Na het formuleren van de probleemstelling en het verklaren van de in het advies voorkomende termen
in hoofdstuk 1 worden in hoofdstuk 2 feitelijke gegevens over tbs en longstay gepresenteerd. De Raad
rekent informatie en opvattingen uit de literatuur en verkregen van respondenten tot het
‘feitenmateriaal’. In hoofdstuk 3 geeft de Raad een eigen analyse van de problematiek en komt
vervolgens tot conclusies en aanbevelingen.
In hoofdstuk 3 wordt vooral gezocht naar een weg om uit de impasse te komen, de voortdurende groei
van de longstaypopulatie. De Raad introduceert daarvoor twee denkrichtingen. Een korte toelichting is
hier wel op zijn plaats. In de literatuur en bij de respondenten wordt veel en sterk gepleit voor het
verzwaren van de plaatsings- en toetsingsprocedures als middel om de instroom in de longstay in te
dammen. Aangezien hier voor velen de meest voor de hand liggende ‘sleutel’ ligt, presenteren wij deze
denkrichting als eerste (‘optie 1’). Deze weg vraagt nogal wat op het gebied van wet- en regelgeving,
terwijl het de vraag blijft of hiermee werkelijk effect bereikt zal worden. Daarom ontwikkelde de Raad
ook een geheel andere denkrichting (‘optie 2’): deregulering door het afschaffen van longstay als een
zogenoemde externe differentiatie. Daarin wordt beargumenteerd dat onlangs doorgevoerde en in de
planning staande ingrepen in de tbs-maatregel (vooral naar aanleiding van het advies van de commissie-
Visser) zoveel meer kansen bieden voor maatschappijbeveiliging en verantwoorde reïntegratie dat
teruggekeerd kan worden naar de situatie van vóór de invoering van het Longstaybeleidskader. De
maatregelen die voortvloeien uit het parlementaire onderzoek moeten immers ook de uitstroom uit de
tbs bevorderen. De tweede denkrichting stelt dat het langdurige verblijf in de tbs niet langer gepaard
hoeft te gaan met de plaatsing op afdelingen als ‘externe differentiatie’ met alle procedures die daarbij
horen, maar plaatst de inhoud van behandeling en beveiliging centraal.
Hoewel in optie 1 het Longstaybeleidskader blijft bestaan, wil dat niet zeggen dat dit buiten de
verzwaring van procedures onveranderd blijft.
Na een zakelijke weergave van beide denkrichtingen volgt een paragraaf waarin de voor- en nadelen van
beide worden besproken.
1
  Kamerstukken II 2005/2006, 30 250, nrs. 4-5, blz. 68.
2
  RSJ, Het tbs-stelsel na het parlementair onderzoek, advies van 13 oktober 2006.
                                                                Advies Longstay                           6
                                                              d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Optie 2 heeft niet alleen de charme van de eenvoud maar kan ook worden gezien als een terugkeer van
het denken in systemen naar een inhoudelijke oriëntatie. De Raad heeft hier sympathie voor, maar vindt
ook dat er voor het inslaan van deze weg een breed draagvlak nodig is. De Raad maakt in dit advies
geen keuze en beveelt de minister van Justitie aan om niet over één nacht ijs te gaan. Na het
uitbrengen van dit advies organiseert de Raad op 6 maart 2007 het congres ‘De Jaren Tellen’. Daarin
krijgt ook de toekomst van de ‘longstay’ ruim aandacht. Wellicht brengt dit ons een stap verder in het
denken.
Hoofdstuk 3 bevat verder aanbevelingen op het gebied van bejegening, verlof en onderzoek en besluit
met een opsomming van de aanbevelingen.
Als bijlage bij het advies wordt een overzicht gegeven van belangrijke uitspraken van de
beroepscommissie, die de beroepen tegen plaatsing op een longstayafdeling behandelt.
                                               Advies Longstay                                         7
                                             d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>1. Probleemstelling en begripsbepalingen
1.1. Probleemstelling
Het verblijf in zogenaamde longstayvoorzieningen is bedoeld en opgezet om de (kleine) groep patiënten
die wegens blijvende delictgevaarlijkheid zeer lang in de tbs blijft een humane leefomgeving te bieden.
De instroom in de longstay is enorm toegenomen en zal naar verwachting nog verder toenemen. De
praktijk vraagt om bezinning over de verhouding tussen de doelen en uitgangspunten van de longstay
in de context van de tbs, het wettelijk kader en de verschillende wijzen van tenuitvoerlegging van de
tbs. Verblijven die tbs-ers in de longstay, voor wie echt geen perspectief op resocialisatie meer bestaat?
Voldoet de praktijk aan de doelstelling? Weerspiegelen problemen in de longstay problemen in de tbs
als geheel? Is aanpassing nodig van de doelen, van de praktijk of van beide?
1.2. Begripsbepalingen en uitgangspunten
1.2.1. Longstay: definitie en juridisch kader
De Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden (Bvt) kent het begrip longstay niet. Wat longstay
behelst, staat in ministeriële beleidskaders, het eerste van 1998 en het tweede uit 2005. In dit advies
wordt bij de omschrijving van het begrip, de achtergronden en doelstelling ervan en het juridisch kader,
geput uit het Longstaybeleidskader3 van augustus 2005 en de Kamerstukken4 die op dit onderwerp
betrekking hebben.
Het Longstaybeleidskader geeft de volgende definitie.
Er is sprake van langdurige zorg en beveiligingsafhankelijkheid als aan de drie onderstaande punten
wordt voldaan.
1. Er bestaat risico dat de tbs-gestelde een ernstig delict pleegt (zie voetnoot voor omschrijving van
       de typen delicten5). Dit risico voor fysieke schade van anderen is zodanig groot dat de maatschappij
       daartegen moet worden beschermd.
       Het hoeft overigens niet per se zo te zijn dat betrokkene reeds een dergelijk delict heeft gepleegd.
2. Beveiliging naast eventuele zorg6, is nodig om te voorkomen dat de tbs-gestelde tot onder 1.
       genoemde delicten komt.
       Daarbij gaat het om beveiliging en toezicht op het niveau van een tbs-instelling.
3. Het delictrisico is niet zodanig afgenomen dan wel beheersbaar geworden dat de tbs-gestelde
       buiten de onder 2 genoemde vormen van beveiliging en toezicht kan.
Plaatsing op een longstayafdeling kan alleen indien er ook nog aan de volgende criteria is voldaan:
 De ter beschikking gestelde heeft conform ‘state of the art’ alle behandelingsmogelijkheden
       ondergaan, bij voorkeur in twee behandelsettingen, zonder dat dit heeft geleid tot een substantiële
       vermindering van het delictgevaar (bij bepaalde individuen die zeer gevoelig zijn voor
3
  Bijlage Kamerstukken II 2004/2005 29 452, nr. 35.
4
  Zie de bronvermelding achterin dit advies.
5
  Delicten: diefstal met geweld, diefstal met geweld in vereniging, doodslag, moord, mishandeling zwaar letsel, zware mishandeling, openlijke
geweldpleging, openlijke geweldpleging met letsel of vernieling, openlijke geweldpleging met zwaar letsel, openlijke geweldpleging met dood tot
gevolg, verkrachting, gemeenschap met < 12 jaar, gemeenschap met < 16 jaar, aanranding, ontucht met kinderen, brandstichting.
6
  Beveiliging: de mogelijkheid tot vrijheidsbeperking door materiële beveiliging zoals het belemmeren van het verlaten van de instelling en het
insluiten van de patiënt op de afdeling of kamer.
Toezicht: het monitoren van het functioneren van de patiënt met het oog op veiligheid. Daaronder valt het monitoren van delictgerelateerd
gedrag en het vermijden van risicofactoren daarvoor. Ook worden hieraan zo nodig consequenties verbonden zoals controles (op
middelengebruik, of controle en begeleiding bij het innemen van medicatie), beperking van vrijheden, patiënt ergens heen begeleiden.
Zorg: behandeling, begeleiding en verpleging met als mogelijke doelstellingen vermindering van delictrisico, vermindering van stoornissen,
voorkomen van verergering van problematiek en omgaan met stoornissen of handicaps.
                                                                 Advies Longstay                                                              8
                                                               d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>      decompensatie kan een multidisciplinair onderzoek op indicatie door de Landelijke
      Adviescommissie Plaatsing (LAP) de tweede behandelpoging vervangen);
     Er is geen mogelijkheid tot plaatsing in de geestelijke gezondheidszorg (ggz) vanwege het vereiste
      hoge beveiligingsniveau.
De definitie van longstay is in de loop der jaren enkele malen aangepast. De criteria voor een
longstayplaatsing zijn gaandeweg vereenvoudigd en versoepeld. De criteria zijn per periode
weergegeven in de jurisprudentieanalyse in dit advies (bijlage 1).
1.2.2. Het longstaybeleid: een snelle ontwikkeling
Patiënten die lang, soms hun leven lang, in de tbs verbleven zijn er in de geschiedenis van deze
strafrechtelijke maatregel altijd geweest. De gedachte aan een specifiek longstaybeleid in de tbs is echter
niet veel ouder dan tien jaar.
In juni 1996 nam de Tweede kamer met algemene stemmen de motie-Bremmer/Rehwinkel7 aan. In deze
motie werd de regering verzocht voorstellen te doen voor een specifiek tbs-regime dat zou moeten zijn
toegesneden op de chronische tbs-gestelden. Hierop ontwikkelde de commissie ‘Zorg voor vóórtdurend
delictgevaarlijke tbs-verpleegden’ een visie op de verpleging van deze patiëntengroep en doelstellingen
en procedures voor opname op een aparte longstayafdeling.
Het beleid heeft zich in deze korte periode snel ontwikkeld. Tegenover de commissie-Visser sprak oud-
directeur-generaal Mulock Houwer hier als volgt over:
“De eerste differentiatie is geweest de erkenning dat er zoiets als long-stay zou moeten komen. Tien
jaar geleden was het niet bespreekbaar om mensen ‘af te schrijven’, dat wil zeggen verklaren dat die
mensen niet meer te behandelen waren. Het is een heel belangrijke stap geweest om tot het besef te
komen dat daar een aparte voorziening voor zou moeten komen. De onderzoeken van de tbs-klinieken
en de discussies met die klinieken hebben er pas de laatste twee jaar toe geleid dat zij ons voorstelden
om veel eerder via een goede diagnose en indicatiestelling aan te geven dat sommige mensen heel kort
of überhaupt niet behandelbaar zijn en dat die mensen ergens anders geplaatst moeten worden.”
Hiermee zegt de toenmalige directeur-generaal dat het initiatief voor het versoepelen en
vereenvoudigen van de doorstroom naar de longstay (zie het Longstaybeleidskader in 1.2.1.) bij de
klinieken lag.
Het verblijf in een longstayvoorziening is gericht op het in stand houden van een aanvaardbare kwaliteit
van leven en niet meer gericht op een terugkeer in de maatschappij. De DJI omschrijft de
longstayafdelingen als volgt: “De longstay biedt personen de noodzakelijke medische en psychiatrische
zorg om te kunnen leven met hun stoornis binnen een humane en leefbare omgeving. In de longstay
biedt DJI deze mensen stabiliteit, structuur en verschillende activiteiten”.
Niet het delict waarvoor de tbs is opgelegd vormt de reden van de voortgezette vrijheidsbeneming,
maar het risico op delictherhaling. Het Longstaybeleidskader benadrukt daarom het aspect van
maatschappijbeveiliging als kenmerk van de longstayvoorzieningen: de ‘blijvende delictgevaarlijkheid’
vraagt om afdelingen met een hoog beveiligingsniveau. Het beleidskader kent, uitgaande van een
beveiligingsniveau gelijk aan dat van de tbs-klinieken, binnen de longstayvoorzieningen een differentiatie
in ‘basis’ en ‘intensief’. Deze heeft betrekking op het niveau van de zorg, afgestemd op de problematiek
van de tbs-gestelde. Er is niet voorzien in een differentiatie naar niveau van beveiliging.
7
  Kamerstukken II, 1995-1996 23 445 en 24 256, nr. 22.
                                                         Advies Longstay                                  9
                                                       d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Als eerste longstayafdeling werd die van FPC Veldzicht (1999) in gebruik genomen, gevolgd door het
Kempehuis van de Pompekliniek (2003). Inmiddels zijn er ook longstayafdelingen ingericht door
herbestemming van penitentiaire inrichtingen in Zeeland (Brabant) en Vught. In totaal zijn er nu 164
plaatsen. Dit aantal wordt in de komende jaren verder uitgebreid8.
1.2.3. Procedures
Het Longstaybeleidskader regelt de beslissingen tot plaatsing van de tbs-gestelde op een
longstayafdeling en de voortzetting en beëindiging van deze plaatsing, alsmede de toetsing van deze
beslissingen. De longstayafdeling is een zogenoemde externe differentiatie. De plaatsing geschiedt
namens de minister door de afdeling individuele tbs-zaken van de Dienst Justitiële Inrichtingen. Dit
geldt ook voor plaatsing op een longstayafdeling van de kliniek waar de tbs-gestelde reeds verbleef. Het
initiatief van de plaatsing ligt bij de behandelende inrichting. Het advies van de inrichting wordt
getoetst door een van deze inrichting onafhankelijke, landelijke commissie van gedragskundigen (de
Landelijke Adviescommissie Plaatsing tbs, LAP). Tegen de plaatsing kan beroep worden aangetekend bij
de RSJ.
Het zou te ver voeren, de betreffende teksten hier alle weer te geven. Op de plaatsen in dit advies waar
op de regeling wordt teruggegrepen, worden deze aangehaald.
8
  Bron: DJI, nieuwsbericht mei 2007.
                                                 Advies Longstay                                       10
                                               d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>2. Situatieschets tbs en longstay
2.1. Feiten en cijfers tbs en longstay
2.1.1. Tbs-capaciteit en aantal longstayplaatsen
De tbs-capaciteit heeft zich de laatste tien jaar als volgt ontwikkeld:
                     Formele capaciteit TBS-inrichtingen
                                 ultimo 1995 - 2006
                                                                                 1.738
                                                                         1.637
                                                                 1.401
                                                  1.264 1.303
                                          1.222
                              1.175 1.183
                         970
                  866
           803
     650
     1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006
Bron: DJI 2007
Voor een vergelijking tussen de kwantitatieve ontwikkeling van de longstay en andere typen afdelingen
in de tbs behoeven we niet verder terug te gaan dan het jaar 2000. De eerste longstayafdeling, die van
FPC Veldzicht, is geopend in het voorjaar van 1999. Anders dan de tabel hierboven gaat het hier om
bezettingscijfers:
                             Bezetting van de tbs-inrichtingen 2000 – 2006
                                          2000 2001 2002 2003 2004                           2005    2006
 Geslacht         Type afdeling
 Mannelijk        Intramuraal                873        897       946        943       1009    1048      1199
                  Transmuraal                 95         131        152      198        236     230       227
                  Voorbehandeling               -          -           -        -          -      12        12
                  Onbekend                      4          3           5        3          3       3         9
                  Longstay                     21         19         22       62          62     87       142
 Totaal man                                 993       1.050       1.125    1.206       1.310  1.380    1.589
 Vrouwelijk       Intramuraal                 44          41         49       64          61     70         71
                  Transmuraal                  14         17          18       18         26     27        33
                                                  Advies Longstay                                              11
                                                d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                              Onbekend                              -           -         -         -             1           -              -
                              Longstay                              -           -         -         -             -           -              1
          Totaal vrouw                                         58             58        67        82           88          97             105
          Totaal                                             1.051         1.108     1.192     1.288       1.398        1.477          1.694
         Bron: DJI 2007 (MIP tbs)
         Het in gebruik nemen van nieuwe longstayafdelingen heeft geresulteerd in de volgende stapsgewijze
         groei van de longstaycapaciteit. Om deze ontwikkeling duidelijker te laten uitkomen, wordt de
         longstaybezetting in de volgende tabel afgezet tegen de tbs als geheel:
                                                   Bezetting tbs en longstay 2000 - 20069
                                                                                                  2000      2003        2005         2006
          Bezetting tbs totaal                                                                     1.051      1.288       1.477        1.694
          Bezetting longstay                                                                           21         62         87           143
          Longstaybezetting in percentages                                                              2        4,8         5,8          8,4
         Bron: DJI 2007 (MIP tbs)
         Een andere manier om de verhoudingen tussen longstay en andere ‘behandelfasen’ zichtbaar te maken,
         is het naast elkaar zetten van de aantallen patiënten per soort afdeling.
Verdeling van de tbs-populatie over de afdelingen ‘voorbehandeling, intramuraal, transmuraal en longstay’ over de jaren
2000 t/m 2006
                      verdeling tbs-ers over afdelingen                                                   verdeling tbs-ers over afdelingen
1800                                                                                100%
                                                                                     90%
1600
                                                                                     80%
1400
                                                                                     70%
1200
                                                                longstay             60%                                                            longstay
1000                                                            transmuraal                                                                         transmuraal
                                                                                     50%
 800                                                            intramuraal                                                                         intramuraal
                                                                voorbehandeling      40%                                                            voorbehandeling
 600
                                                                                     30%
 400
                                                                                     20%
 200
                                                                                     10%
   0                                                                                   0%
     2000     2001    2002     2003     2004     2005   2006                                2000    2001     2002    2003     2004      2005   2006
         Bron: DJI 2007
         Kijken we naar verhoudingen (linker figuur) dan vormt de longstay van Veldzicht in 2000 – 2002 een
         constante factor. Daarna neemt het longstay-aandeel toe. Uit de rechter figuur kan worden opgemaakt
         dat het relatieve aandeel van de longstay ‘ten koste’ gaat van intramuraal en transmuraal.
         Vervolgens zijn er verschillende bronnen beschikbaar, die een blik op de toekomst werpen. In zijn (zgn.
         beleidsarme) prognose voor de komende jaren trekt het WODC de hierboven aangegeven trend door:
         9
           Bron: DJI 2007 (MIP tbs).
                                                                      Advies Longstay                                                            12
                                                                   d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                              Verwachte behoefte aan tbs-plaatsen (prognose WODC)
                                            2007            2008           2009       2010    2011       2012
   Totaal tbs                                 1.954           2.132           2.199    2.260    2.265     2.264
   Waarvan longstay                             228             243             243      243      243       243
Bron: DJI 2007
Op basis van deze verwachtingen zou de totale tbs-capaciteit in 2012 vrijwel moeten zijn verdubbeld
ten opzichte van het jaar 2000.
Het aantal longstayplaatsen neemt tussen 2000 en 2008 toe van 21 naar 243. Dit betekent meer dan
een vertienvoudiging.
Het WODC laat de verwachte tbs-capaciteit na 2010 niet meer toenemen, en de longstaycapaciteit reeds
vanaf 2008 niet meer.
Bovenstaande cijfers hebben betrekking op de bezetting en betreffen deels prognoses. Daarnaast geeft
de Justitiebegroting 2008 inzicht in de gerealiseerde en te realiseren capaciteit. De Justitiebegroting
geeft geen cijfers voor de longstayafdelingen afzonderlijk. Wel worden de tbs-plaatsen in de ggz
aangegeven. Een capaciteitsverschuiving van tbs-inrichtingen naar de geestelijke gezondheidszorg is in
de begroting niet zichtbaar.
Omschrijving Realisatie 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012
        Prestatiegegevens sanctiecapaciteit: overzicht tbs-capaciteit en forensische zorg en tbs-
                                          contractplaatsen in ggz-instellingen
                                     2006          2007         2008          2009    2010   2011     2012
Rijks-tbs-inrichtingen                   568           575           403          427    427    427      427
Particuliere tbs-                        941         1.075         1.450        1.478  1.526  1.526    1.526
inrichtingen
Totaal tbs-inrichtingen                1.509         1.650         1.853        1.905  1.953  1.953    1.953
Ggz-instellingen                         194            194          194          194    194    194      194
Totaal tbs- capaciteit                 1.703         1.844        2.047        2.099   2.147  2.147    2.147
Bron: Justitiebegroting 2008, november 2007
De Justitiebegroting blijft onder de WODC-raming maar vlakt de capaciteit eveneens af na 2010. De
capaciteitsbehoefte is in enkele jaren tijd sterk naar boven bijgesteld. De Justitiebegroting 2006 10 ging
nog uit van een capaciteit van 1.869 in 2010; in de begroting 2008 komt deze al op 2.147.
De DJI-website Vangnet11 geeft nog een ander cijfer: “In de afgelopen twee jaar zijn nu ruim 300 extra
tbs-plaatsen gerealiseerd. En daar komen in de komende drie jaar nog eens 375 bij. Het totaal aantal
tbs-plaatsen komt daarmee in 2010 uit op 2244. Een ruime verdrievoudiging ten opzichte van 1995 toen
er nog maar 624 tbs-plaatsen waren.”
Voor de toekomstige ontwikkeling van de tbs en de longstay is vooral van belang hoeveel van de
blijvend delictgevaarlijke patiënten naar verwachting op langere termijn intramuraal in tbs dan wel ggz
zullen moeten blijven. In het rapport ‘Blijvend delictgevaarlijk’12 geeft het WODC de resultaten weer van
een inventarisatie van ‘blijvend delictgevaarlijke’ patiënten. Deze inventarisatie betrof 1.673 intramuraal
opgenomen patiënten in tbs (1.070) en forensische ggz (603). De behandelverantwoordelijken merkten
uit de groep van tbs-ers 42% en uit de ggz-populatie 35% als blijvend delictgevaarlijk aan. Vervolgens
10
   Kamerstukken II 2005-2006, 30 300 VI nr. 2, blz. 76.
11
   DJI, Vangnet 2007.
12
   De Kogel, Verwers & Den Hartogh 2005.
                                                              Advies Longstay                                   13
                                                            d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>gaven zij van ieder van deze patiënten aan of deze naar verwachting op den duur in de tbs, in de ggz
dan wel – onder toezicht – in de vrije maatschappij zou moeten, dan wel kunnen functioneren. Van
636 blijvend delictgevaarlijke patiënten zouden er 204 (32%) blijvend zijn aangewezen op de tbs,
terwijl er 186 (29%) naar de intramurale forensische ggz en 246 (39%) terug de maatschappij in
zouden kunnen.
2.1.2. Conclusie
In de eerste plaats valt de groei van de gehele tbs-populatie op. Deze is sterker dan de groei van de
strafrechtspleging in zijn geheel. Tegenover een verdrievoudiging van de tbs-capaciteit sinds 1995 staat
een toename van het aantal longstayplaatsen van 0 naar 143 tussen 1999 en 2006. Het aantal
longstayplaatsen in de tbs bedroeg in 2006 8,4% van de gehele tbs-capaciteit. Het WODC concludeert
in het rapport ‘Blijvend delictgevaarlijk’ reeds dat het te verwachten aantal patiënten dat op de lange
termijn in de tbs zal moeten blijven, de – toenmaals beschikbare – longstaycapaciteit van 60 ruim te
boven zou gaan. De prognose van het WODC voor 2008 en de jaren daarna bedraagt 243
longstayplaatsen. Gezien de groei die de tbs en de longstay reeds lange tijd te zien geven, lijkt het
echter niet waarschijnlijk dat bij ongewijzigd (sanctie)beleid met een gelijkblijvende capaciteit aan de
vraag zal kunnen worden voldaan. Ook na 2008 zal de groei er niet uit zijn.
Binnen de groep van langdurig intramuraal te verplegen ggz- en tbs-patiënten bestaan aanzienlijke
verschillen in benodigde zorg en beveiliging. Naast een groep die blijvend intramurale verpleging nodig
zal hebben zal ook een vrij grote groep, onder toezicht en begeleiding, in de samenleving kunnen
terugkeren. Meer over deze ‘differentiatie’ in § 2.5. Uit het oogpunt van doorstroom geeft het te denken
dat de cijfers een neerwaartse trend laten zien van het aantal patiënten in een transmurale voorziening.
De situatie rond de longstay wordt niet louter bepaald door de toename in aantallen en
vereenvoudiging van de instroomprocedure. In de komende paragrafen wordt ingegaan op de
inhoudelijke toetsing van in- en doorstroom en worden enkele kenmerken van de longstaypopulatie
beschreven. In de samenvatting van de bevindingen (§ 2.7) worden bovenstaande conclusies in verband
gebracht met kwalitatieve ontwikkelingen in tbs en longstay.
                                                 Advies Longstay                                         14
                                               d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>2.2. Instroom in de longstay; aanmelding, plaatsing, toetsing
Het initiatief tot longstayplaatsing ligt bij de tbs-kliniek. Onderstaand diagram geeft de indicerende
kliniek van 250 aan de LAP aangeboden patiënten.
Bron: Van Kordelaar 2006
De verschillen tussen de klinieken zijn aanzienlijk, ook als rekening wordt gehouden met de
verschillende omvang van de klinieken. De invloed van het beleid van aselecte plaatsing op de
doorstroom naar longstay is slecht te traceren. Bij een geheel gelijksoortige populatie zou een
vergelijkbaar aantal aanmeldingen zijn te verwachten. Inzake longstaypatiënten speelt echter de
geschiedenis een belangrijke rol: veel van de aangemelde patiënten verbleven bij de introductie van de
longstay al heel lang in de tbs. Deze patiënten werden in de betreffende kliniek geplaatst vóór de
invoering van de aselecte plaatsing. Het bovenstaande beeld wordt grotendeels bepaald door het jaar
2002, toen LAP als inhaalslag meer dan 200 voorgedragen personen beoordeelde en daarvan ongeveer
150 longstayplaatsingen ‘goedkeurde’.
Het meest opvallende gegeven is dat er bijna geen longstayaanmeldingen waren uit de Van der
Hoevenkliniek. In interviews is gesuggereerd dat aan de ene kant deze kliniek vanouds de meer
kansrijke patiënten opnam; aan de andere kant dat men hier de ‘longstayer’ in de kliniek houdt.
Daarnaast voert deze kliniek een actief transmuralisatiebeleid in samenwerking met de Utrechtse RIBW.
Niet is uit te sluiten dat dit bijdraagt aan een uitstroom richting maatschappij in plaats van naar de
longstay.
Het aantal aanmeldingen uit de Van Mesdagkliniek is vrij groot. Van deze kliniek, net als van Veldzicht,
is bekend dat de populatie van oudsher bestond uit langer verblijvende patiënten.
                                                  Advies Longstay                                      15
                                                d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Zoals in § 1.2.3. is aangegeven, geschiedt de longstayplaatsing op advies van de LAP. De LAP verrichtte
tussen september 2002 en februari 2006 per half jaar het volgende aantal toetsingen:
Bron: Van Kordelaar 2006
Het grote aantal toetsingen in de eerste periode is toe te schrijven aan het aantal aanmeldingen dat bij
de start van de LAP op toetsing lag te wachten. Na een stabiele periode zet vanaf maart 2004 een
stijging in. Het grote aantal aanmeldingen in de laatste kolom is te verklaren uit de versoepeling van de
longstaycriteria in het Longstaybeleidskader 2005. Of er sprake is van een trend, zal pas goed kunnen
worden beoordeeld aan de hand van cijfers over de rest van 2006 en 2007.
De minister neemt het besluit tot plaatsing op een longstayafdeling met inachtneming van het advies
van de LAP. De beroepscommissie van de RSJ toetst de plaatsingen van degenen die hier beroep tegen
aantekenen. De jurisprudentieanalyse (bijlage 1 bij dit advies) toont dat verreweg de meeste beroepen
ongegrond worden verklaard. In de periode 1999 – 2002 betrof dit zeven van de zeven beroepen. In de
periode 2003 – april 2006 behandelde de beroepscommissie 22 plaatsingen, waarbij drie beroepen
inhoudelijk gegrond werden verklaard. De periode mei 2006 – oktober 2007 leverde 24
gegrondverklaringen op inzake 60 behandelde beroepen op. Vijftien van deze 24 gegrondverklaringen
werden echter uitgesproken wegens het ontbreken van een reactie en stukken van het ministerie. In 11
zaken is beroep ingesteld tegen een opnieuw genomen longstaybeslissing. De beroepscommissie heeft er
daarvan drie gegrond en vijf ongegrond verklaard. De resterende drie zaken zijn bij het schrijven van
dit advies nog in behandeling.
Degenen met wie de Raad voor dit advies heeft gesproken, beoordelen de meeste longstayplaatsingen
als terecht uit de oogpunten van het delictgevaar en het (ontbreken van) resocialiseringsperspectief. Uit
het oogpunt van proportionaliteit – de duur van de tbs in relatie tot het uitgangsdelict – toont men
zich echter kritisch. Met andere woorden: het beëindigen van de op resocialisatie gerichte behandeling
                                                 Advies Longstay                                        16
                                               d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>ontmoet in deze gevallen instemming, het vervolgens almaar voortduren van de tbs minder.
Verschillende auteurs en respondenten pleiten voor een sterker ‘slot op de voordeur’. Wij gaan hierop
verder in onder § 3.3.1.
2.3. Verblijf en doorstroom; toets op voortzetting longstay; behandeling; differentiatie verlofbeleid
De rechter verlengt de termijn van de tbs op vordering van de officier van justitie telkens met één of
twee jaar. De officier van justitie baseert zijn vordering op een verlengingsadvies van de kliniek.
Wanneer de tbs meer dan zes jaar gaat duren, wordt er naast dit advies van de kliniek krachtens art.
509 o lid 4 Wetboek van Strafvordering ook nog een advies opgemaakt door twee onafhankelijke
deskundigen.
De penitentiaire kamer van het gerechtshof Arnhem fungeert als enige beroepsrechter inzake tbs-
verlenging. Het hof constateert een toename van appèlzaken. Het hof veronderstelt dat tbs-ers die de
dreiging van een longstayplaatsing voelen, eerder geneigd zijn tegen verlenging van de maatregel in
beroep te gaan.
De verlengingsrechter beslist tot voortzetten dan wel beëindigen van de maatregel als zodanig, maar
niet over de plaats van tenuitvoerlegging, in casu de longstayafdeling.
In beginsel onthoudt de rechter, en dat geldt ook voor ook de penitentiaire kamer, zich in het kader
van de procedure over verlenging van de maatregel van oordelen over de inhoud/voortzetting van de
behandeling. Bij de ‘zesjaarsverlengingen’ is dit niet anders. Niettemin komen vragen rond de
behandeling die heeft plaatsgevonden en behandelperspectieven voor de toekomst bij de
verlengingszitting wel aan de orde. Aspecten die daarbij een rol kunnen spelen of daartoe aanleiding
kunnen zijn betreffen onder meer:
 de gevolgen van de aselecte plaatsing (tbs-gestelden vinden vaker dat zij in de verkeerde kliniek
     terecht zijn gekomen);
 de wenselijkheid van nader onderzoek naar alternatieve/nieuwe behandelmethoden voor een
     specifieke tbs-gestelde;
 organisatorische/bureaucratische redenen die (soms: ernstige) stagnatie in de voortgang van de
     behandeling veroorzaken, zoals vertraging bij verlofaanvragen wegens veelvuldige
     personeelswisselingen.
Uitgangspunt in deze zaken (zie de uitspraak van de penitentiaire kamer van 5 maart 2007) moet zijn
dat de kliniek in elk geval inzicht geeft in de ontwikkeling van de tbs-gestelde, in de noodzaak van
voortzetting van de longstayplaatsing en daarbij ook aangeeft of zij heeft onderzocht of er
mogelijkheden zijn voor nieuwe/andere behandelmethoden en zo ja, wat daarvan de uitkomsten en
gevolgen zijn. Als de kliniek daarin tekort schiet (en dat komt geregeld voor) moet de behandeling van
de zaak vaak worden aangehouden om nadere informatie op te vragen en een getuige-deskundige van
de kliniek om tekst en uitleg te vragen.
De rechter kan op verschillende manieren invloed op de voortgang van de behandeling uitoefenen,
bijvoorbeeld om hervatten van een stagnerende behandeling te stimuleren. Zo kan de maatregel worden
verlengd met één in plaats van twee jaar, waarbij de kliniek wordt gevraagd voor de komende
verlengingszitting met een nieuw behandelingsplan te komen. Ook komt het voor dat getuige-
deskundigen van de kliniek worden gehoord ten einde uit te leggen wat de kliniek heeft gedaan met de
bij een eerdere uitspraak gegeven overwegingen.
Een andere mogelijkheid – waarvan echter niet duidelijk is hoe vaak er gebruik van wordt gemaakt – is
                                                  Advies Longstay                                      17
                                                d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>dat de verlengingsrechter de maatregel beëindigt, ervan uitgaande dat de officier van justitie hiertegen
in beroep gaat. Gedurende de periode tot aan de beroepszitting heeft de kliniek de gelegenheid met een
nieuw behandelingsplan te komen, waarop in beroep de maatregel alsnog wordt voortgezet. De
verlengingsrechter noch de penitentiaire kamer heeft de mogelijkheid om behandeling af te dwingen. In
uitzonderingsgevallen geeft de rechter een aanwijzing ‘ten overvloede’ voor het behandeltraject13.
De huidige regeling biedt ook naar het oordeel van verschillende respondenten onvoldoende
rechtswaarborgen ‘bij de achterdeur’. Niet alleen houdt de verlengingsbeslissing geen beslissing over de
longstay in, ook komt er op de verlengingszitting weinig nieuwe informatie over de longstaypatiënt naar
voren, aangezien er geen resocialiserende behandeling meer plaatsvindt. Het feit dat het verlenen van
verlof in de longstaysituatie nagenoeg is uitgesloten, draagt daaraan nog eens extra bij. Het
belangrijkste criterium bij de vraag naar voortzetting dan wel beëindiging van de maatregel is de mate
waarin de patiënt nog een gevaar voor de samenleving vormt. Van Zyl Smit14 legt bijzondere nadruk op
de zorg, die besteed dient te worden aan procedures, waarin het gevaarscriterium bepalend is voor
voortgezette vrijheidsbeneming. Juist in deze situaties moet het risico worden onderkend dat een – als
tijdelijk bedoelde – straf of maatregel overgaat in ‘verkapt levenslang’:
“It also raises further questions about how life sentences relate to other forms of preventive detention,
which may well end up being life imprisonment under another name. It is clear that engagement with the
challenges that life imprisonment poses requires intervention at different levels. It must be emphasised
that life sentences are always very harsh penalties because of their potential to deny liberty indefinitely.
Where they are imposed as whole life sentences, this is clear and they can be debated in those terms.
Where, however, they are ostensibly limited by procedural reviews of various kinds, their harshness may
not be equally apparent, but it nevertheless remains in the background. Having said that, careful
consideration of when they are imposed can limit their use to the most serious cases. Although there are
no perfect procedural solutions to establishing for how long they should be implemented, it is
nevertheless clear that some procedural guarantees can be built into the process to ensure that prisoners
serving life sentences are protected against the excesses of arbitrary decisions. This is particularly true
where judgments about dangerousness, which are notoriously hard to make, will determine the fate of
persons who have already served many years in prisons. Where careful controls are developed to ensure
that life sentences are implemented relatively fairly, it is important to ensure that they are not side-stepped
by preventive detention measures not subject to the same safeguards.”
De rechter heeft vaak weinig aanknopingspunten om eventueel tot beëindiging van de maatregel te
komen. Het Longstaybeleidskader van 2005 introduceert een toets, specifiek gericht op evaluatie van
het longstayverblijf: “Gezien het feit dat ten aanzien van deze tbs-gestelden geen behandeling gericht op
terugkeer in de samenleving plaatsvindt, is het wenselijk dat deze omstandigheid periodiek door
onafhankelijke deskundigen wordt geëvalueerd. De LAP zal daarom periodiek de longstayindicatie en de
noodzaak van het voortduren van het verblijf op de longstayafdeling gaan toetsen en dit advies zal bij
het verlengingsadvies van de kliniek worden gevoegd. Momenteel wordt bezien in welke frequentie de
LAP deze toets zal uitvoeren.” Van Kordelaar suggereert periodiek – bijv. om de drie jaar – de
longstaypatiënt een aantal weken terug te plaatsen naar een behandelafdeling. De rapportage hierover
levert extra informatie voor de verlengingsrechter op.
In § 3.3.1. wordt op de problematiek rond de verlenging teruggekomen.
2.4. Kenmerken van tbs-gestelden en longstaypatiënten
2.4.1. Strafrechtelijk verleden, ggz-achtergrond
13
   Zie de uitspraak van Hof Arnhem d.d. 5 maart 2007 (LJN AZ9806), in welke zaak de advocaat een fundamenteel verweer voerde.
14
   Van Zyl Smit 2006.
                                                             Advies Longstay                                                  18
                                                           d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>De meeste tbs-gestelden hebben voorafgaand aan de tbs-oplegging al een lange ‘carrière’ in de
geestelijke gezondheidszorg en/of justitiële inrichtingen achter de rug. Uit onderzoek15 blijkt dat
ongeveer 70% van de tbs-populatie hulpverleningscontacten heeft gehad. Bij ongeveer 20% waren dit
ambulante contacten en bij circa 45% ook klinische opnames. Hun problemen zijn meestal al in de
jeugd ontstaan. De gemiddelde leeftijd bij het eerste hulpverleningscontact ligt net onder de 20 jaar.
Het merendeel van de tbs-populatie heeft ook een lang detentieverleden. Eénderde van de tbs-populatie
is first-offender en was voorafgaand aan de tbs nog niet eerder veroordeeld. Een kwart van de populatie
is echter al ten minste zes keer met een vrijheidsbenemende sanctie gestraft. Van de tbs-populatie is
30% in zijn jeugd veroordeeld geweest tot jeugddetentie of een maatregel zoals plaatsing in een
inrichting voor jeugdigen (pij). Hieronder een karakteristiek van de delictachtergrond van 206 door de
LAP beoordeelde longstaykandidaten:
Bron: Van Kordelaar 2006
2.4.2. Intramurale behandelduur
In de opeenvolgende beleidskaders voor de longstay zijn de doorstroomcriteria voor de longstay
versoepeld en vereenvoudigd. Volgens de toenmalige directeur-generaal gebeurde dit op initiatief van de
klinieken. Een belangrijk criterium is de duur en inhoud van de voorafgaande behandeling. Aanvankelijk
bedroeg de minimale voorafgaande behandelduur zes jaar, binnen welke periode de patiënt ten minste
eenmaal ter herselectie was aangeboden. Vervolgens luidde het criterium: meer dan zes jaar
behandeling, waarbinnen bij voorkeur meerdere behandelpogingen waren gedaan. Het
Longstaybeleidskader van 2005 geeft geen indicatie meer voor de minimale behandelduur voorafgaand
aan de longstayplaatsing. Voordat dit beleidskader van kracht werd, kwamen plaatsingen van personen
die nog geen zes jaar in behandeling waren echter al wel voor. In bijlage 4 wordt een karakteristiek
gegeven van acht relatief jonge longstayers uit het bestand van door de LAP beoordeelde geïndiceerden.
15
   Kamerstukken II 2005/2006 30 250, nr. 5, blz. 19.
                                                       Advies Longstay                                 19
                                                     d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>    Eén van hen, op het moment van toetsing 28 jaar oud, werd in 2003 in het Kempehuis geplaatst na
    slechts één behandelpoging.
               gemiddelde verblijfsduur TBS                                 gemiddelde verblijfsduur LS-geïndiceerden
6,0                                                             16
                                                                14
5,0
                                                                12
4,0
                                                                10
                                            justitieel rijks                                                          justitieel rijks
3,0                                                              8
                                            justitieel part                                                           justitieel part
                                                                 6
2,0                                         niet-justitieel                                                           niet-justitieel
                                                                 4
1,0
                                                                 2
0,0                                                              0
    2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006                                  2004            2005             2006
    Bron: DJI 2007
    Aantal behandelpogingen
    De volgende grafiek maakt zichtbaar hoe de LAP-toetsing uitviel in relatie tot het aantal
    behandelpogingen dat aan de aanmeldingen was voorafgegaan.
    Bron: Van Kordelaar 2006
                                                     Advies Longstay                                                     20
                                                   d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>        Ruim éénderde van de aangemelden had slechts in één kliniek verbleven. Van deze aanmeldingen wees
        de LAP bijna 40% af. Van de 95 patiënten die in twee klinieken hadden verbleven, wees de LAP 24% af.
        De patiënten die in drie of vier klinieken hadden verbleven, werden allen tot de longstay toegelaten.
        Uitgaande van de veronderstelling dat de toegelaten patiënten die slechts in één kliniek hadden
        verbleven ook degenen waren van wie de tbs al zeer lang duurde, ligt het LAP-advies in de lijn van het
        beleidskader. De invloed van de wijziging van het beleidskader is in deze LAP-cijfers niet terug te zien,
        aangezien deze betrekking hebben op een langere reeks van jaren.
        2.4.3. Leeftijd
        Leeftijdsverdeling van de tbs-gestelden (peildatum ultimo 2006)
                                   leeftijdscategorieën                                                                                 leeftijdscategorieën
400                                                                                                  100%
350
                                                                                                      80%
300
250                                                                                                   60%
200
                                                                                                      40%
150
100
                                                                                                      20%
 50
  0                                                                                                    0%
    18 en 19   20 t/m 24 25 t/m 29 30 t/m 34    35 t/m 39 40 t/m 44 45 t/m 49 50 t/m 59 60 en ouder        18 en 19 20 t/m 24 25 t/m 29   30 t/m 34   35 t/m 39 40 t/m 44 45 t/m 49 50 t/m 59 60 en ouder
                                         longstay niet-longstay                                                                                longstay niet-longstay
        Bron: DJI 2007
        De verdeling naar leeftijd is volgens verwachting, gelet op de gemiddelde verblijfsduur. De gemiddeld
        hogere leeftijd van de longstayers wordt mooi zichtbaar als de verhoudingen per leeftijdscategorie
        worden weergegeven (rechtse figuur).
        2.5. Differentiatie in de longstay; het onderscheid longstay en long-care
        Voor de omvang en vooral voor de aard van de in de toekomst noodzakelijke longstayvoorzieningen is
        het van groot belang hoe de longstaypopulatie er uitziet. Over de omvang en de samenstelling van de
        groep van blijvend delictgevaarlijke patiënten in de ggz en de tbs, die naar verwachting intramuraal
        verpleegd zullen moeten blijven worden, was in 2005 reeds het nodige bekend uit het WODC-rapport
        ‘Blijvend delictgevaarlijk’16. In de paragrafen hiervoor is al een aantal gegevens over de longstaygroep
        (leeftijd en verblijfsduur ten tijde van de indicatiestelling) vermeld. In juli 2006 werd de schets van de
        longstaypopulatie nader ingevuld aan de hand van gegevens over 153 patiënten die de LAP een
        longstayindicatie had toegekend17.
        Van Kordelaar en Van Panhuis achten het onderscheid dat het Longstaybeleidskader maakt tussen een
        longstaygroep binnen de tbs, bestaande uit tbs-gestelden en forensisch psychiatrische patiënten, en een
        16
             De Kogel, Verwers & Den Hartogh 2005.
        17
             Van Kordelaar & Van Panhuis 2006, blz. 320 – 339.
                                                                                           Advies Longstay                                                                                   21
                                                                                        d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>long care-groep onlogisch. Alle tbs-gestelden zijn immers per definitie forensisch psychiatrisch patiënt
en slechts een heel klein deel van de forensisch psychiatrische patiënten is tbs-gesteld. Logischer zou
zijn de term longstay als overkoepelende term te gebruiken, en daarbinnen een onderscheid te maken
tussen high en low care en high en low control. De Kogel c.s. verweerden zich door te stellen dat het
WODC-rapport nu juist beoogde een schatting te maken van de gehele groep van blijvend
delictgevaarlijken18.
Het kunnen schetsen van de noodzakelijke voorzieningen voor blijvend delictgevaarlijke patiënten zou
vanzelfsprekend gebaat zijn bij de beschikbaarheid van gegevens over de gehele groep, en wel zowel
betreffende de noodzakelijke mate van beveiliging als die van zorg. Beide studies kennen echter op een
van deze aspecten een beperking. De WODC-studie maakt onderscheid tussen drie niveaus van
beveiliging, maar niet tussen verschillende niveaus van zorg. De gegevens van de LAP beperken zich tot
tbs-gestelden, die door de klinieken zijn aangemeld voor een longstayindicatie en omvatten dus niet de
ggz-groep. Een volledig overzicht van noodzakelijke beveiligings- en zorgvarianten is uit een combinatie
van deze studies dus niet samen te stellen. Niettemin biedt de analyse van Van Kordelaar en Van
Panhuis een dermate verhelderend inzicht in de combinatie van beveiligings- en zorgbehoefte, dat wij
deze hieronder weergeven.
In de eerste plaats karakteriseerde de LAP de longstay-geïndiceerden volgens de DSM-IV-classificatie.
Deze valt uiteen in as 1, de toestandsbeelden, en as 2, de persoonsbeelden. Tot de toestandsbeelden
behoren de ‘major mental disorders’ (autisme, wanen, psychose, schizofrenie, stemmingsstoornissen en
organische persoonlijkheidsveranderingen), parafilie/pedofilie (waaronder seksuele stoornissen) en
‘overig’. Middelengebruik, doorgaans ook op as 1 vermeld, werd hier buiten gehouden. De
persoonsbeelden of -stoornissen worden onderscheiden in (sterk vereenvoudigd) paranoïde, antisociale,
obsessief-compulsieve en ‘niet anders omschreven’ typeringen. De meest voorkomende classificaties
waren de major mental disorders (as 1), de antisociale en de ‘niet anders omschreven stoornissen’.
De complexiteit van de populatie bleek echter nadat de co-morbiditeit in beeld werd gebracht, waarbij
ook het aspect van het middelengebruik in aanmerking werd genomen. Van Kordelaar ziet het
middelengebruik bij de tbs-er niet alleen als een klinische stoornis, maar als een
persoonlijkheidskenmerk, en daardoor als een in de persoon verankerde risicofactor. Dit leidde tot een
geheel nieuwe ordening van de populatie in grofweg zes categorieën.
18
   De Kogel, Verwers & Bogaerts 2007.
                                                Advies Longstay                                         22
                                              d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Vervolgens werd de populatie ingedeeld naar de voor ieder type benodigde mate van ‘zorg en
beveiliging’19:
19
   Vergelijk ook: W.F. van Kordelaar, 'Persoonlijkheidsstoornissen en detentieklimaten; een verkenning', Sancties 1994 nr. 3, blz.
155-168.
                                                          Advies Longstay                                                      23
                                                        d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>    kwadrant linksboven wordt gekenmerkt door veel beveiliging en weinig zorg. Het therapeutisch
     klimaat kan worden geschetst als restrictief. Dat wil zeggen dat er veel controle en structuur is.
     Regels worden scherp bewaakt. De gedragsbeïnvloeding door de staf loopt langs de lijnen van
     toestaan en verbieden, belonen en straffen. Het gevaar in een dergelijk klimaat is het afglijden naar
     repressie;
    kwadrant rechtsboven wordt gekenmerkt door veel beveiliging en veel zorg. Het therapeutisch
     klimaat is intensief. Ook hier is veel controle en structuur, maar de gerichtheid is daarbij sterker
     geïndividualiseerd omdat de patiënten gekenmerkt worden door individuele expressie van
     stoornissen. De gedragsbeïnvloeding loopt langs lijnen van toestaan, verbieden en steunen. Het
     gevaar in een dergelijk klimaat is het afglijden naar manipulatie;
    kwadrant rechtsonder wordt gekenmerkt door veel zorg en weinig beveiliging. Het klimaat kan
     worden getypeerd als protectief. De staf is gericht op signaleren, zorgen en steunen. Het gevaar in
     een dergelijk klimaat is het paternalistisch onmondig maken van de patiënt;
    kwadrant linksonder wordt gekenmerkt door weinig beveiliging en weinig zorg. Het klimaat is
     permissief. Zelfregulatie met begeleiding op afstand is kenmerkend. Het gevaar is verwaarlozing.
Van Kordelaar kenschetst de groep van longstayers aan de hand van een driedeling op beide assen: low,
medium en high control, respectievelijk care. Geen van de onderzochte personen valt binnen het niveau
‘low’. De kwadranten ‘permissief’ en ‘protectief’ zijn evenmin voor de longstaypopulatie van toepassing.
                                                 Advies Longstay                                          24
                                               d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>De longstayers bevinden zich hoog op beide niveaus van beveiliging en zorg, met een accent op zorg. In
een figuur weergegeven:
Hiervan uitgaande ziet Van Kordelaar de meest voor de hand liggende differentiatie van
longstayvoorzieningen als volgt:
                       Restrictief klimaat                                   Intensief klimaat
Medium care / high control                  14% (20)        High care / high control           29% (45)
Medium care / medium control                24% (36)        High care / medium control         33% (51)
Totaal                                      38% (57)        Totaal                             62% (96)
2.6. Tarifering en de kosten van longstay
De justitiële tbs-inrichtingen worden rechtstreeks uit de begroting van Justitie gefinancierd. De niet-
justitiële tbs-inrichtingen werden tot 2007 direct uit het Algemeen Fonds Bijzondere Ziektekosten
gefinancierd. Vanaf 2007 is het totale budget voor de forensische psychiatrie naar de begroting van
Justitie overgeheveld20.
20
   DJI, Capaciteit & bestemmingen DJI 2007.
                                                  Advies Longstay                                       25
                                                d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>De tarieven in de tbs zijn gebaseerd op de tarieven van de Zorgautoriteit (voorheen CTG). Uit oogpunt
van kostenbeheersing is in de jaren negentig (kabinetsstandpunt naar aanleiding van IBO-II21) een
splitsing aangebracht tussen een tarief voor behandeling en een voor langer durend verblijf. Dit laatste,
lagere tarief geldt voor patiënten die langer dan zes jaar in een tbs-kliniek verblijven. Het
Longstaybeleidskader 2005 maakt vervolgens nog een onderscheid in een basis- en een intensieftarief;
het laatste is van toepassing voor de 20 – 25% van de longstaypopulatie met een hoge zorg- en
beveiligingsbehoefte. Dit onderscheid wordt overigens alleen in de ggz-inrichtingen gehanteerd.
Ter illustratie van de tariefverschillen hieronder de bedragen (ontleend aan het rapport Tbs, vandaag
over gisteren en morgen22):
Kosten per opnamedag in een forensische psychiatrische kliniek (ggz):
Behandeltarief                       € 395,32
Resocialisatietarief                              € 332,43
Longstay basistarief                              € 279,54
Longstay intensieftarief € 373,11
De productieafspraken met de justitiële tbs-inrichtingen zijn aan dezelfde systematiek ontleend. Hierbij
zijn de tarieven resocialisatie en behandeling samengevoegd tot doorstroom en de tarieven longstay-
basis en longstay-intensief tot verblijf.
Kosten per opnamedag in een tbs-kliniek23:
Doorstroomtarief                     € 381,49
Verblijfstarief                                   € 262,74
Opvallend is dat de longstaytarieven in de FPK’s veel hoger liggen dan het verblijfstarief in de tbs-
klinieken. Voor de justitiële inrichtingen is het verschil tussen het behandel- en het verblijfstarief veel
groter dan voor de niet-justitiële inrichtingen.
Het verblijfstarief gaat dus na zes jaar in, ongeacht of de patiënt nog wordt behandeld of in een
longstayvoorziening verblijft. Deze constructie is bedoeld als prikkel om de behandeling te bespoedigen.
De gangbare opvatting dat longstay mede is ingevoerd omdat ze goedkoper is dan behandeling is dus
niet correct. Zie voor een verdere beschouwing hierover § 3.4.3.
Ook als de patiënt na zes jaar niet of nog niet naar de longstay is overgeplaatst, gaat het verblijfstarief
in. Omgekeerd, voor de patiënt die binnen zes jaar naar een longstayafdeling gaat, wordt tot aan het
zevende jaar het hoge tarief betaald.
In de praktijk blijkt longstay niet goedkoper te zijn dan op resocialisatie gerichte behandeling. Het
landelijk overleg van behandeldirecteuren is van oordeel dat de tariefstelling onvoldoende rekening
houdt met het uiteenlopen van de benodigde beveiliging en behandeling24. De behandeldirecteuren met
wie voor dit advies is gesproken, bevestigden dat de werkelijke kosten op de longstayafdelingen niet
lager liggen dan op de verblijfsafdelingen. Ook op de longstay is kwalitatief goed personeel nodig voor
psychiatrische behandeling en verpleging. De relatief hoge leeftijd van de patiënten brengt extra kosten
voor verzorging/verpleging mee.
21
   Kamerstukken II 1998/1999 26 562, nr. 1, p.7.
22
   Kamerstukken II 2005/2006 30 250, nr. 5.
23
   Gebaseerd op de CTG-circulaire, 1 januari 2006.
24
   LBHIV, Adviesnotitie t.b.v. de discussie over longstayvoorzieningen 2007.
                                                                 Advies Longstay                            26
                                                               d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>2.7. Samenvatting van de bevindingen
De instroom in de longstay is aanzienlijk en het totale volume van de longstay is vele malen groter dan
bij de start eind jaren negentig is voorzien. Verdere groei ligt in het verschiet. Het als een externe
differentiatie aanmerken van de longstayafdelingen, als gevolg waarvan de minister over plaatsing beslist
en hiertegen beroep open staat, heeft deze ontwikkeling niet tegengehouden. Op de rechtsbescherming
en verschillende aspecten van de rechtsgang bij toetsing en verlenging wordt van verschillende zijden,
ook door de hiermee belaste leden van de rechterlijke macht zelf, kritiek uitgeoefend.
Het profiel van de patiënten die in de longstay worden geplaatst, is door onderzoek verhelderd. Van een
homogene groep is geen sprake: de behoefte aan zorg en beveiliging loopt uiteen. De longstayers
bevinden zich hoog op beide niveaus van beveiliging en zorg, met een accent op zorg.
Verblijf op een longstayafdeling is niet goedkoper dan op een afdeling voor resocialiserende
behandeling.
                                                Advies Longstay                                        27
                                              d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>3. Analyse, conclusies en aanbevelingen
3.1. Ontwikkelingen in de forensische psychiatrie
De ontwikkeling van de longstay is niet los te zien van die van de tbs en de forensische psychiatrie als
geheel. In het parlementair onderzoek uit 2006 is deze context uitgebreid geanalyseerd. Een citaat25:
Ten eerste is de veranderende achtergrond van de tbs-ers relevant: zwaardere delicten, gecombineerd
met een grotere diversiteit aan zowel psychische stoornissen als culturele achtergronden, kenmerken de
huidige populatie èn (!) onderscheiden die van de populatie van 20 à 30 jaar geleden. Tbs-patiënten
zijn in veel gevallen gevaarlijker dan voorheen. Er is vaker sprake van patiënten met een combinatie van
stoornissen, vaker sprake van verslavingsproblematiek en vaker sprake van een verleden in de
psychiatrie en de hulpverlening. Dat maakt behandeling niet eenvoudiger en vraagt in veel gevallen ook
om nieuwe vormen van behandeling en medicatie. Deze ontwikkeling vraagt veel van de
professionaliteit in de klinieken, van de sociotherapeut tot de psychiater en de onderzoeker.
Ook in de literatuur wordt deze ontwikkeling veelvuldig beschreven. Door de schotten tussen sectoren,
zoals de geestelijke gezondheidszorg en de verslavingszorg, door de afgenomen asielfunctie van de ggz
en door de toename van het aantal psychische gestoorden in gevangenissen die daar niet adequaat
worden behandeld, creëert de maatschappij als het ware een steeds grotere groep uitgestotenen die
uiteindelijk in de tbs belandt. Door de complexiteit van de psychopathologie en de neiging om zorg te
mijden of af te wijzen, worden ze nergens effectief geholpen26.
Van Veldhuizen27 plaatst overigens een fundamentele kanttekening bij de vermeende ‘afbouw van
bedden’ in de ggz. Niet alleen is deze veel minder groot geweest dan velen suggereren; belangrijker is
dat de aard van de zorg is veranderd. In de lijn van maatschappelijke ontwikkelingen heeft zich vanaf
de zeventiger jaren een ‘psychologische de-institutionalisering’ voltrokken. Van Veldhuizen signaleert:
“...de moderne opvattingen over autonomie en begrenzing leefden ook bij hulpverleners en werden
vertaald in bejegening en huisregels. Zo verloor het algemeen psychiatrisch ziekenhuis de laatste veertig
jaar een groot deel van haar functie voor structurering en (gesloten) verpleging. De bedden staan er
nog wel, of zijn verplaatst naar een beschermende woonvorm, maar de begrenzing en structurering zijn
veel minder geworden, tenzij men té ver gaat en weer in de forensische psychiatrie belandt. Een ggz die
niet meer wil dwingen of niet meer mag dwingen, leidt tot veel goeds voor heel veel patiënten, maar
leidt ook tot ‘zorgverlamming’ en tot verkommering en de goot of de gevangenis voor andere patiënten.
De psychologische de-institutionalisering trof niet alleen de psychiatrie. Allerlei instituties in de
maatschappij werden minder dwingend gemaakt; paternalisme kón niet meer. De rol van hulpverleners
moest meer gelijkwaardig worden, varend op de vraag en de motivatie van de patiënt, de privacy en
autonomie respecterend”.
Ook Van Vliet en Oei merken op dat de organisatie van de zorg voor kwetsbare mensen in Nederland
tekort schiet28. Met een goede toegankelijkheid van de algemene ggz en andere
hulpverleningsinstellingen voor mensen met een gecompliceerde problematiek, een sterke beperking van
bureaucratie, bevordering van continuïteit van zorg en een goede coördinatie van de zorg, zouden
afbreukrisico's en delictrisico's kunnen worden beperkt29. Van Veldhuizen bepleit vooral het herstel van
bindende factoren in de zorg, waarbij de patiënt tot het ingaan op bemoeizorg wordt ‘verleid’ door
25
   Kamerstukken II 2005/2006, 30250 nr 5, blz. 110.
26
   De Ruiter 2007, blz. 8.
27
   Van Veldhuizen, R. Bindende zorg, bewerking Queridolezing juni 2005.
28
   Van Vliet & Oei 2006.
29
   Van Vliet 2007.
                                                             Advies Longstay                            28
                                                           d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>deze te koppelen aan primaire voorzieningen als huisvesting, financiële zekerheid of werk. Ook het
benutten van maatschappelijke contacten vormt een belangrijke bindende factor. De Raad voor
Maatschappelijke Ontwikkeling30 en de RSJ31 wezen op de noodzaak van een betere aansluiting van straf
en zorg.
De conclusie kan luiden dat het ‘stellen van grenzen’ in de maatschappij als geheel en in het verlengde
daarvan in de psychiatrie gedurende enkele tientallen jaren is verwaarloosd. Inmiddels wordt
maatschappelijke problematiek als urgent ervaren en als veiligheidsvraagstuk gedefinieerd en neemt de
tolerantie voor afwijkend gedrag af. Het inzicht ontstaat dat een laagdrempelig en meer outreachend
aanbod van geestelijke gezondheidszorg delicten kan voorkomen en een aantal mensen uit het justitiële
circuit kan houden. Terwijl indringende bemoeizorg daarom dringend noodzakelijk is, ontbreken
voorzieningen en structuren om daaraan voldoende inhoud te kunnen geven. Dit heeft tot gevolg dat er
te snel wordt gegrepen naar zware middelen, waaronder de lange vrijheidsstraf en de tbs. De tbs krijgt
te kampen met een groeiende vraag. Een deel van de tbs-gestelden kan, gelet op de ernst van hun
problematiek, met de beschikbare behandelingsmogelijkheden geen perspectief op resocialisatie worden
geboden. De hierboven aangeduide maatschappelijke context – die ook het verlenen van verlof sterk aan
banden heeft gelegd – en het ontbreken van aansluitende voorzieningen plaatst de tbs voor een
uitstroomprobleem, dat onder meer resulteert in een snelle groei van de longstayafdelingen.
Voor een niet onaanzienlijk deel van de ‘blijvend delictgevaarlijke’ patiënten behoeft de longstayafdeling
niet het eindstation te zijn. Uitstroom uit de longstay wordt echter belemmerd doordat
vervolgvoorzieningen ontbreken.
3.2. De longstay als fenomeen: waarheen?
3.2.1. Longstay en de tbs-doelstelling resocialisatie
Het belangrijkste kenmerk van longstay, zowel vanuit het oogpunt van bejegening als dat van
rechtspositie, is het loslaten van het resocialiseringsperspectief.
Door het loslaten van het resocialiseringsperspectief lijkt het longstayconcept strijdig met het doel van
de tbs als zodanig, die als maatregel per definitie op resocialisatie is gericht. De Raad acht het
resocialiserend principe van de tbs van een zo wezenlijke betekenis, dat het afwijkende karakter van de
longstay eerder nadruk verdient, dan dat het bestaan van een ‘permanente variant’ van de tbs als een
vanzelfsprekend, laat staan welkom, verschijnsel zou moeten worden beschouwd. Niettemin gaat de
ontwikkeling in deze richting.
3.2.2. Longstay is een instituut geworden
 Waar geen uitzicht – of voorlopig geen uitzicht – bestaat op een veilige terugkeer in de samenleving,
 voorziet het huidige tbs-beleid erin dat onder bepaalde voorwaarden de op resocialisatie gerichte
 behandeling wordt gestaakt. Dit heeft niet alleen zin uit doelmatigheidsoverwegingen en voor het
 vrijmaken van behandelplaatsen, maar ook voor de betrokken patiënt zelf kan het wegvallen van
 behandeldruk een positieve zaak zijn. Om deze redenen heeft het longstaybeleid ingang en vervolgens
 een eigen plaats gevonden. De groei van het aantal longstayplaatsingen heeft de verwachtingen die bij
 de start in de negentiger jaren leefden, overtroffen. Gelet op de prognoses voor de komende jaren ligt
 verdere uitbreiding in het verschiet.
30
   RMO 2007.
31
   RSJ, advies Zorg aan gedetineerden met een ernstige psychische stoornis of verslaving, 2007.
                                                               Advies Longstay                           29
                                                            d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>Er is in de laatste jaren meer inzicht ontstaan in de kenmerken van longstaypatiënten, zowel in de tbs
als in de ggz. In de literatuur wordt een aanzienlijke belangstelling aan de dag gelegd voor het
fenomeen longstay en de meest gewenste wijze van tenuitvoerlegging. De vraag is gerechtvaardigd in
hoeverre de longstay zich ontwikkelt tot een instituut op zichzelf. De Raad is beducht voor de
consequenties van een dergelijke institutionalisering. Een vaste wijze van tenuitvoerleggen met alles wat
daarbij hoort (rechtspositionele regelingen, capaciteit, beleid en evaluaties) verkrijgt ontegenzeggelijk
een eigen dynamiek. Aangezien er altijd patiënten zullen zijn bij wie het resocialiseringsperspectief
minder gunstig is dan bij anderen, is het gevaar van een aanzuigende werking niet denkbeeldig. Gezien
het resocialiseringsdoel van de maatregel is dat een ongewenste zaak. Niet voor niets heeft de Tijdelijke
onderzoekscommissie tbs zich uitgesproken tegen de longstay als een verkapte vorm van levenslang.
Voortzetting van de huidige praktijk zou volgens de commissie-Visser leiden tot een situatie waarin
longstay “een vergaarbak wordt voor tbs-ers met een veelheid aan stoornissen en diversiteit aan
delictgevaar. Dan wordt beveiligd waar behandeld moet worden, en behandeld waar beveiligd moet
worden”.
Het is daarom van groot belang dat het forensisch-psychiatrische beleid wordt gericht op het
voorkomen van een situatie waarin de longstay een instituut op zichzelf wordt.
                                                Advies Longstay                                           30
                                              d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>3.3. Twee oplossingsrichtingen
In de literatuur en ook bij de respondenten die de Raad voor dit advies heeft geraadpleegd, heerst over
het algemeen een kritische geest ten opzichte van het huidige fenomeen longstay. Dat staat los van het
feit dat er altijd mensen zullen zijn die wegens hun stoornis zeer lang, misschien wel blijvend
behandeling en beveiliging zullen behoeven. Eenieder die de longstay heeft onderzocht of er in de
praktijk mee te maken heeft, vindt in de huidige praktijk of in de te voorziene ontwikkelingen wel
punten die om verandering vragen. Weliswaar wordt algemeen erkend dat een aantal patiënten niet
geheel zelfstandig of zelfs geheel niet op afzienbare termijn in de samenleving is terug te brengen,
hetgeen dwingt tot het scheppen van een verblijfsvoorziening. De inrichting hiervan en de
noodzakelijke voorzieningen vormen echter nog voortdurend onderwerp van discussie. Ook het feit dat
het ministerie van Justitie een nieuwe aanpassing van het beleidskader voorbereidt, getuigt ervan dat de
ontwikkelingen snel gaan en dat nieuw beleid aangewezen is. Het handhaven van de status quo lijkt
daarom door niemand gewenst, al lopen de voorstellen tot wijziging uiteen. Gemene delers zijn het
intomen van de groei van de huidige longstay en het doorontwikkelen van nieuwe typen
verblijfsvoorzieningen.
De Raad concludeert dat het longstaybeleid op een kruispunt van wegen staat. Aan de oorspronkelijke
beleidsdoelstelling wordt in kwantitatieve noch in kwalitatieve zin beantwoord. Steeds vaker wordt de
relatie tussen het delict en de duur van de vrijheidsbeneming als problematisch ervaren. De juridische
procedures komen onder grotere druk en kritiek te staan, wat weerslag heeft op de legitimiteit van
beleid en praktijk. Tegelijkertijd ontstaat er in de samenleving en in de media een zeer negatief
gekleurd stereotiep beeld van dé tbs-er en dé longstayer, als waren zij allen onverbeterlijke,
onbehandelbare psychopatische moordenaars gelijk het filmpersonage Hannibal Lecter. Juist de lengte
van de behandelduur en problemen met resocialisatie vormen daarvan weer het bewijs. De Raad
waarschuwt voor een zichzelf in deze richting versterkend beeld van tbs en longstay.
Hieronder worden twee denkrichtingen verkend om de geschetste ontwikkeling te keren. De eerste
denkrichting richt zich op het vormgeven c.q. versterken van de (juridische) procedures bij de instroom
en de indicatiestelling voor de longstay. De bedoeling is vooral de rechtspositie van de tbs-gestelde met
longstayindicatie te versterken. Daarbinnen zijn vervolgens verschillende varianten denkbaar, ieder met
eigen voor- en nadelen.
In de tweede denkrichting wordt het probleem – de groeiende instroom en de gebrekkige uitstroom uit
de tbs – benaderd vanuit het perspectief van long term-behandelen en beveiligen. Het
Longstaybeleidskader wordt daartoe losgelaten.
De Raad wil hiermee de discussie bevorderen waarin met goede argumenten een keuze wordt gemaakt
inzake de richting waarnaar de huidige situatie moet worden omgebogen. Beide denkrichtingen kennen
voor- en nadelen; een eenvoudige oplossing van het probleem bestaat niet.
3.3.1. De eerste denkrichting: het versterken van procedures
Plaatsing en voortzetting/beëindiging van de longstay verlopen langs vastgelegde procedures. Van
verschillende kanten wordt gepleit voor het versterken van deze procedures, waarbij de patiënt, de
deskundige en de rechter of ieder van hen ruimere bevoegdheden of een zwaardere stem krijgt.
Deze denkrichting ziet als belangrijkste probleem inzake de longstay dat de plaatsingsbeslissing te snel
en te eenvoudig wordt genomen in relatie tot de vergaande consequenties ervan. Voorts is het een
probleem dat de longstayplaatsing als zodanig niet aan de orde is bij de tweejaarlijkse verlenging van de
tbs-maatregel. De gedachte is dat in de huidige praktijk mensen ten onrechte in de longstay kunnen
                                                 Advies Longstay                                        31
                                               d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>komen en blijven. Beoogd wordt daartegen een dam op te werpen met behulp van nieuwe dan wel
aangescherpte regels en procedures.
 Longstay in de wet vastleggen
 Bij het creëren van een sterke rechtspositie voor de tbs-gestelde is in de eerste plaats te denken aan het
 in de wet vastleggen van de longstay als een modaliteit van tenuitvoerlegging. Verschillende auteurs en
 respondenten zijn hier voorstander van. In zijn algemeenheid is ook de Raad voorstander van het in de
 wet vastleggen van bijzondere wijzen van tenuitvoerlegging32. Dit is des te sterker gewenst naarmate de
 betreffende tenuitvoerleggingspraktijk zodanig is, dat centrale uitgangspunten uit de beginselenwetten
 in het geding zijn. Dit was bijvoorbeeld het geval bij het  inmiddels weer afgeschafte  sobere regime
 in het gevangeniswezen, waarin naar het inzicht van de Raad de in artikel 2 lid 2 Pbw neergelegde
 opdracht tot resocialisatie onvoldoende tot uitdrukking werd gebracht. Een vergelijkbare redenering
 gaat op voor de longstay in de tbs.
 De plaatsingsbeslissing
 Verschillende auteurs, en ook een aantal respondenten in de interviews die voor dit advies zijn
 gehouden, pleiten voor ‘een sterker slot op de voordeur’. Het meest gebruikte argument hierbij is, dat
 een tbs zonder resocialiseringsoogmerk feitelijk neerkomt op levenslange opsluiting. De administratie
 zou een straf of maatregel niet mogen tenuitvoerleggen op een manier die zo sterk als de longstay
 doet, afwijkt van hetgeen de rechter voor ogen heeft gestaan. De huidige procedure, waarbij de
 longstayplaatsing door de minister slechts is onderworpen aan een – marginale – toets door de RSJ
 wordt om deze reden door velen als onvoldoende aangemerkt.
 Los hiervan is een punt van kritiek dat de termijn waarbinnen tegen de longstayplaatsing in beroep kan
 worden gegaan zeer kort is. Respondenten uit de advocatuur gaven aan soms achteraf toevallig op de
 hoogte te komen van de longstayplaatsing van hun cliënt.
 Grosso modo worden drie varianten voorgesteld, die een grotere rechtsbescherming meebrengen:
a) de plaatsingsbeslissing wordt niet meer genomen door de minister maar door een rechtscollege.
       Sommigen spreken hierbij een voorkeur uit voor penitentiaire kamer van het hof te Arnhem;
b) de plaatsingsbeslissing wordt genomen door het Verlofadviescollege (een extra taak voor dit
       college) waarin juristen en gedragskundigen zitten;
c) de plaatsingsbeslissing blijft bij de minister maar er komt een volle rechterlijke toets. Voorkeur
       voor beroepscommissie (conform huidige situatie, maar dan met volle beoordeling) boven de
       strafrechter, teneinde deze buiten de tenuitvoerlegging houden. De beroepscommissie kan ook iets
       zeggen over de inhoud van de behandeling.
 De tbs-gestelde heeft volgens de respondenten meer profijt van een zwaardere toetsing, en indien de
 minister de longstayplaatsing voldoende kan motiveren, heeft deze hiervan geen nadeel. Het algemeen
 belang is bovendien gediend met een zo zorgvuldig mogelijke plaatsing en toetsing.
 Ad a)
 In deze variant neemt niet de minister van Justitie maar een rechter de plaatsingsbeslissing. Zoals al
 gezegd houdt dit voorstel verband met de opvatting dat de aard van de maatregel door de
 longstayplaatsing fundamenteel verandert. Respondenten denken hierbij aan de penitentiaire kamer bij
32
   Zie bijvoorbeeld het advies van 21 juni 1996 over de invoering van een sober regime in het gevangeniswezen, het advies van 11 november
1996 over de Penitentiaire maatregel.
                                                                Advies Longstay                                                           32
                                                              d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>het Arnhemse gerechtshof.
Ad b)
Voorts heeft onder andere de commissie-Visser voorgesteld de plaatsingsbeslissing te laten nemen door
het Verlofadviescollege. Ook met deze constructie wordt beoogd de beslissing te verplaatsen van de
minister naar een onafhankelijk college. Hierbij wordt overwogen dat het verlenen van verlof de
inhoudelijk spiegelbeeldige beslissing is van de beslissing waarbij geen verlof, geen resocialisatie meer
plaats vindt. Het College bestaat uit juristen en gedragskundigen, verkrijgt informatie over alle
klinieken en kan die inhoudelijk vergelijken. Het College kan trends signaleren en vervolgens als
kennismakelaar functioneren.
Het Verlofadviescollege zou hiermee overigens van karakter veranderen: het is in de huidige situatie
niet een rechterlijk of anderszins besluitvormend instituut maar een adviesorgaan. Beroep op de RSJ
zou mogelijk moeten blijven.
Ad c)
De als derde door respondenten genoemde suggestie is dat de plaatsingsbeslissing blijft bij de minister
maar hier een volle rechterlijke toets op komt. De toets betreft dan dus ook de juistheid van de
plaatsingsbeslissing in het licht van de voorafgaande behandeling. De toets kan bij de strafrechter
liggen, maar ook wordt gedacht aan de beroepscommissie van de RSJ. Dit laatste zou handhaving van
de bestaande situatie betekenen, maar dan met volle beoordeling in plaats van de huidige marginale. De
ingrijpende consequenties van de longstayplaatsing vormen de grond voor het uitbreiden van de
toetsende bevoegdheid van de Raad in dezen; in de overige beroepsgangen blijft de toets van de Raad
marginaal. In 3.4 wordt op de ‘volle toets’teruggekomen.
De voortzetting van de longstayplaatsing
De rechter die periodiek beslist over het voortzetten dan wel beëindigen van de tbs (let wel: niet van
de longstayplaatsing op zichzelf) krijgt met de door de LAP uitgevoerde periodieke toets en het advies
van ‘onafhankelijke deskundigen’ na afloop van iedere zesjaarstermijn (zie § 2.7) extra
aanknopingspunten. Daarnaast steunt de Raad het overnemen van de suggestie om de longstaypatiënt
periodiek enige tijd terug te plaatsen naar een behandelafdeling teneinde meer zicht te krijgen op het
functioneren van de patiënt anders dan in de longstay. Deze terugplaatsing heeft alleen zin als de
patiënt hier geen bezwaar tegen heeft en er daarnaast voldoende tijd en mogelijkheden zijn om
daadwerkelijk tot conclusies te kunnen komen. Met dit extra materiaal in handen kan de
verlengingsrechter naast beslissen over de tbs als zodanig, ook iets zeggen over de wenselijkheid om de
longstayplaatsing te laten voortduren. De rechter dient hiertoe dan wel bevoegd te zijn, wat in de
huidige situatie niet het geval is.
In het advies van 23 maart 2004 stelde de Raad een afzonderlijke toets op het voortzetten van de
longstayplaatsing voor, bijvoorbeeld iedere drie jaar, met een beroepsmogelijkheid. De argumenten
hiervoor – waarvoor wij kortheidshalve naar het betreffende advies verwijzen – zijn ook nu nog
geldend. In zijn reactie op dit advies onderschreef de minister de stelling dat een longstayindicatie
periodiek dient te worden heroverwogen.
In contact met behandelaars is de Raad gebleken dat de mogelijkheid van terugplaatsing van een
patiënt uit de longstay naar een behandelafdeling van tijd tot tijd aan de orde komt. Het feit dat
hiervoor een nieuwe beslissing van de minister noodzakelijk is, in het kader waarvan advies wordt
gevraagd aan de LAP, wordt als belemmerend en onnodig tijdrovend ervaren. Een manier om de
terugplaatsing uit de longstay naar een resocialisatieafdeling – althans in procedurele zin –eenvoudiger
te maken is de beslissing hiertoe aan de kliniek te laten. De longstayafdeling is een externe differentiatie
                                                Advies Longstay                                           33
                                              d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>en zowel de plaatsing als terugplaatsing geschieden op last van de minister. Voorstelbaar is dat de
plaatsingsbeslissing bij de minister blijft (met alle bezwaar- en beroepsmogelijkheden die daarbij horen)
maar dat de minister in deze beslissing de directeur machtigt de patiënt terug te plaatsen naar een
behandelafdeling, indien daar termen voor zijn. Op deze manier wordt het procedurele schot tussen
longstay en resocialisatie een ‘half-doorlaatbare waterkering’. Plaatsing op de longstayafdeling geschiedt
onder volle rechtswaarborgen maar terugplaatsing wordt eenvoudiger. Ook in deze situatie blijft
terugplaatsing overigens een voor beklag en beroep vatbare beslissing van de directeur.
3.3.2. Een andere weg: beveiliging, begeleiding en behandeling centraal stellen
Voor het in toom houden van de instroom in de longstay en het bevorderen van uitstroom is ook een
geheel andere weg denkbaar dan het versterken van procedures. In deze denkrichting is het
karakteriserend probleem van de longstay de dynamiek in het proces die juist is ontstaan als gevolg van
regels en procedures.
Het beleidsmatig inkaderen en met juridische procedures omgeven van de longstay vormt een zichzelf
versterkend proces, waarin de longstay allengs meer de positie van een op zichzelf staand ‘instituut’
verkrijgt – overigens zonder dat de kwaliteit van de tenuitvoerlegging hierdoor automatisch toeneemt.
Tegenover de ‘juridische dam’ wordt een contextuele aanpak geplaatst. Deze denkrichting volgt een
gedachte-experiment waarbij eerst terug wordt gegaan naar de context waarin indertijd besloten werd
tot het instellen van de (toenmalige) longstay. Vervolgens wordt die context afgezet tegen de huidige
situatie, waarin inmiddels tal van maatregelen zijn genomen of worden voorbereid, die het aspect van
maatschappijbeveiliging in de tbs beogen te versterken. In deze context heeft de longstay als
afzonderlijke wijze van tenuitvoerlegging aan toegevoegde waarde ingeboet.
De longstay is ingevoerd in een periode nadat de tbs-sector in twee zogenaamde interdepartementale
beleidsonderzoeken onder de loep was genomen. De capaciteitsproblemen van de klinieken werden
bekeken en onderzocht teneinde daarvoor kostenefficiënte oplossingen te vinden. Men wilde vooral de
doelmatigheid vergroten. De commissie-Visser noemde dit het ‘rationaliseren’ van de sector, passend in
het beleid van de jaren negentig. Het parlementaire onderzoek zette naast de kwantitatieve analyse een
reeks aanbevelingen, gericht op structuur èn cultuur,
Sinds de tijd dat de longstay als externe differentiatie met eigen procedures en een eigen beleidskader
werd ingevoerd is er veel veranderd in de forensische psychiatrie. De vraag is dus of de huidige
longstay nog wel ‘van deze tijd’ is. Daarom wordt in deze visie het Longstaybeleidskader losgelaten.
Longstay is niet langer een externe differentiatie; plaatsing door de minister vervalt. Waar structuren –
en dus ook de longstay als instituut – kunnen worden gemist, dienen ze te verdwijnen. De structuur
die hoe dan ook inherent is aan de tbs als behandelmaatregel, is het behandelingsplan. Met deze
structuur kan worden volstaan. Ook omdat inmiddels als gevolg van het parlementaire onderzoek
zoveel andere structuren zijn ontstaan, dan wel in het leven worden geroepen.
Behandelingsplan
Voor alle tbs-ers dient er ingevolge art. 16, lid 1 Bvt een verplegings- en behandelingsplan te zijn. Dit
geldt onverkort voor longstayers; de RSJ heeft dit in zijn uitspraken ook steeds verlangd. Over de
inhoud van het behandelingsplan dienen behandelaar en patiënt overeenstemming te bereiken. Het
behandelingsplan in de tbs dient zich qua doelstelling en inhoud te verdragen met de
resocialiseringsopdracht uit art. 2 lid 1 Bvt. Een behandelingsplan waaraan de doelstelling van terugkeer
in de samenleving en wegen waarlangs deze is te bereiken (zoals resocialiserende therapie en verlof)
ontbreken, staat op gespannen voet met deze opdracht. De vraag die de Raad in het advies van 23
                                                  Advies Longstay                                         34
                                                d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre> maart 2004 stelde: houdt longstay nog wel een behandeling in zoals bedoeld in artikel 37c Sr, blijft
 voorlopig staan.
Deze denkrichting beschouwt het probleem van de ‘blijvende delictgevaarlijkheid’ in eerste instantie
vanuit een behandelinhoudelijke context. Daarbij wordt rekening gehouden met het feit dat ‘de
longstayer’ niet bestaat. In dit advies aangehaald onderzoek laat zien dat de groep die thans als
longstayers op aparte afdelingen bijeen worden geplaatst, allerminst homogeen is. Het
gemeenschappelijk kenmerk van deze patiënten is dat zij langer dan gemiddeld in de tbs blijven en dat
de reden daarvoor, hun voortdurende delictgevaarlijkheid, met de bestaande behandelmogelijkheden
onvoldoende is weg te nemen.
Door deze patiënten aan te duiden als ‘niet resocialiseerbaar’ wordt hen een gemeenschappelijke
eigenschap toegedicht. Dat is niet terecht en het werkt ook contraproductief. (Re)socialiseerbaarheid is
een begrip dat slaat op de persoon in de wisselwerking met zijn omgeving. Door het begrip geïsoleerd
te verbinden aan de persoon op zichzelf, wordt deze uit zijn omgeving losgemaakt. Het op aparte
afdelingen – die in de eerste plaats worden gekenmerkt door een hoog niveau van beveiliging – samen
plaatsen van deze patiënten versterkt dit proces. Plaatsings- en toetsingsprocedures markeren deze
gang van zaken en de uitzonderlijke ‘positie’ van de patiënten nog eens te meer. Hun kansen op
uitstroom, hetzij terug naar een ‘behandelafdeling’, hetzij naar een ggz-instelling of naar de
samenleving, worden daardoor kleiner. Voorzieningen die een rol zouden kunnen en behoren te spelen
bij resocialisatie staan voor ‘de longstayer’ minder open dan voor de ‘gemiddelde tbs-er’. Dit is de
redenering die welhaast móet leiden naar een denkrichting die wegvoert van het institutionaliseren en
juridiseren van de ‘blijvende delictgevaarlijkheid’.
Bovenstaande redenering hoeft nadrukkelijk niet uit te monden in het opheffen van de huidige en
geplande ‘longstay’verpleegeenheden. Het creëren van afdelingen met een op lang verblijf ingestelde
bejegening en ‘behandelluwte’ is voor een aantal patiënten een uitstekende zaak gebleken. Wat echter
wordt losgelaten is de verankering van de afdelingen als ‘externe differentiatie’ met de daaraan
verbonden plaatsingsprocedure. Deze denkrichting vormt evenmin een pleidooi tegen differentiatie,
integendeel. Maar het is de geactualiseerde diagnose van de noodzaak tot beveiligen, begeleiden en
behandelen die leidt tot verblijf op de meest geëigende en geschikte plaats. Dat kan een reguliere
behandelplaats zijn, een plaats in de (huidige) longstayvoorziening, of een plaats in een ggz-instelling. In
deze tweede visie staan ‘differentiatie’ van behandeling en beveiliging centraal, wat in lijn is met het
huidige beleid: het ontwikkelen van DBBC's (diagnose - behandeling - beveiligingscombinaties) in de
forensische psychiatrie.
                                                 Advies Longstay                                         35
                                               d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>3.4. Discussie over de twee denkrichtingen
De Raad acht de algemene situatie met betrekking tot de longstay dermate zorgelijk, dat niet kan
worden volstaan met het handhaven van de status quo in beleid en wetgeving. Tegelijkertijd blijkt de
materie zo ingewikkeld dat eenvoudige oplossingen zonder nadelen niet voorhanden zijn. De Raad wil
met het schetsen van twee denkrichtingen de discussie over het vormgeven van nieuw beleid
stimuleren, opdat doordachte beslissingen kunnen worden genomen. Welke die ook zijn, ze zullen over
een langdurige periode hun houdbaarheid moeten bewijzen. Iedere keuze heeft vergaande consequenties
voor individuele tbs-ers, met mogelijke levenslange vrijheidsbeneming of levenslange bemoeizorg tot
gevolg.
Het is niet mogelijk beide denkrichtingen tot een compromis samen te smelten. Ten eerste lijkt dat de
Raad niet goed voor de discussie en niet te passen bij de ernst van het probleem, dat verschillende
lagen heeft. Ten tweede wijken de twee denkrichtingen intrinsiek teveel van elkaar af.
De eerste denkrichting behelst het verder versterken van de juridische procedures van plaatsing,
voortzetting en beëindiging. Hiervoor gaan in de literatuur en ook bij de personen die de Raad voor dit
advies heeft gesproken, veel stemmen op. Longstay wordt als zodanig in de wet opgenomen. De
rechterlijke toets (door de beroepscommissie, respectievelijk de verlengingsrechter) wordt zwaarder.
De andere weg is die van de-institutionalisering: longstay is niet langer een externe differentiatie en is
dus weer een zaak van de kliniek zelf.
Zoekt men de oplossing in verzwaring van juridische toetsing, dan lijkt het een aantrekkelijke gedachte
om de rechtsbescherming zo sterk mogelijk te maken.
3.4.1. Denkrichting 1: versterken van procedures.
Plaatsing: marginale tegenover ‘volle’ toets
De vraag rond een marginale versus een ‘volle’ toets, die door een aantal respondenten wordt
voorgestaan, is geen eenvoudige. Het verstrekkende gevolg van de (i.c. longstay)beslissing is op zichzelf
geen grond voor het introduceren van een ‘volle toets’. Het gaat meer principieel om de intensiteit van
de toetsing in verhouding tot de beleids- dan wel beslisvrijheid die de wetgever de overheid heeft
gegeven. Dit is van betekenis voor de vraag naar de bevoegdheid van de rechter, in casu de
beroepscommissie. Een ‘volle toets’, in die zin dat de toets tot een nieuwe beslissing kan leiden, past in
het bestuursrecht, binnen de sfeer van overheidshandelen. Vol toetsen in deze zin door een rechterlijk
college is niet aan de orde. De Memorie van Toelichting bij de Bvt en beide andere beginselenwetten is
hier duidelijk in: de tuchtrechter moet niet op de stoel van het bestuur gaan zitten, maar moet zich
afvragen of een redelijk oordelende selectiefunctionaris, minister of directeur tot een bepaalde beslissing
heeft kunnen komen. De Raad verstaat het pleidooi om een ‘volle toets’ daarom in die zin, dat niet de
wettelijke toetsingsgrond (art. 68 lid 4 jo 66 lid 2 Bvt) als zodanig ter discussie staat, maar dat men
vindt dat deze te afstandelijk wordt ingevuld. Dit leidt tot de opvatting dat in de denkrichting van
‘zwaardere procedures’ een meer vergaande toetsing past dan tot op heden gebruikelijk, binnen het
kader van het bestaande wettelijke criterium.
Overigens kan hier worden opgemerkt dat de Raad binnen de grenzen van zijn bevoegdheid ook nu al
wel informatie over de behandeling bij zijn overwegingen betrekt. Zo laat de Raad nader onderzoek
verrichten naar behandelings- en resocialisatiemogelijkheden, waar hij dat nodig oordeelt. Voor
illustraties van deze praktijk wordt verwezen naar het jurisprudentieoverzicht (bijlage 1 bij dit advies).
Van de genoemde opties brengt het verzwaren van de toets door de beroepscommissie overigens de
minste verandering mee in het bestaande rechtswaarborgsysteem. Doordat de toetsing geconcentreerd
                                                Advies Longstay                                           36
                                              d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>blijft bij één orgaan, wordt expertise opgebouwd.
Het verzwaren van de plaatsingsbeslissing en de toetsing werkt het (verder) institutionaliseren van de
longstay in de hand. De plaatsing wordt sterker gelegitimeerd: een rechterlijke beslissing tot
longstayplaatsing heeft meer gewicht dan een administratieve, hetgeen afbreuk doet aan de procedure
van toetsing van (het voortzetten van) de plaatsing. Het neerleggen van de plaatsingsbeslissing bij de
penitentiaire kamer bij het Gerechtshof heeft overigens als bijkomend bezwaar dat er dan geen
instantie meer zou zijn bij wie beroep tegen de beslissing kan worden aangetekend.
Bij het overhevelen van de plaatsingsbeslissing van de minister naar een rechterlijk college dan wel naar
het Verlofadviescollege kan de positie en de taak van de LAP, die de minister aangaande
longstayplaatsingen adviseert, niet buiten beschouwing blijven. In een door enkele respondenten
ingebrachte variant waarbij de plaatsing bij de minister blijft maar het Verlofadviescollege hierover
adviseert is dat nog sterker het geval, aangezien er dan twee adviesorganen naast elkaar zouden komen
te bestaan. De onafhankelijkheid van de LAP staat niet geheel buiten discussie. Het feit dat drie van de
vijf leden van de LAP directeuren van tbs-klinieken zijn, leidt enkele respondenten tot een pleidooi voor
een meer onafhankelijk onderzoek en deskundigenadvies. Advisering door het Verlofadviescollege in
plaats van door de LAP zou aan deze wens tegemoet kunnen komen. De Raad heeft aanvankelijk33 ook
vraagtekens geplaatst bij de onafhankelijkheid van de LAP. Nadat hierop twee medewerkers van de FPD
(inmiddels het NIFP) aan de LAP zijn toegevoegd, uitte de Raad in zijn advies van 23 maart 2004 dit
bezwaar niet langer. Wel drong de Raad er in dit advies op aan dat de beoordeling van de longstaycasus
ook de kwaliteit van de behandeling tot dan toe zou omvatten. De LAP heeft medio 2005 het onderzoek
ten behoeve van haar advisering aangescherpt. Mede naar aanleiding van signalen uit onvangende
inrichtingen over de terechtheid van de indicatie kwam de LAP tot het inzicht dat een toetsing op basis
van het dossier niet langer volstond. Sindsdien moet er ofwel een recent onafhankelijk ‘zesjaarsadvies’
zijn of wordt tot een onafhankelijk onderzoek besloten. Onder verwijzing naar het format voor het
LAP-advies, dat als bijlage 6 bij dit advies is gevoegd, concludeert de Raad dat dit punt nu expliciet
wordt meegenomen.
Longstayplaatsing betrekken bij de verlenging van de tbs-maatregel
In de beslissing tot voortzetten dan wel beëindigen van de maatregel kan de longstayplaatsing mede
worden betrokken door de verlengingsrechter ook daarover te laten beslissen. Dit kan echter tot
ongewenst gevolg hebben dat de ‘strijd’ rond de verlenging ontaardt in een wapenwedloop tussen de
kliniek enerzijds en de patiënt en diens raadsman anderzijds. Van beide kanten wordt zwaarder en
diepgaander onderzoek ingebracht naar de vraag van behandelbaarheid en risicotaxatie. Dit is voor de
patiënt belastend.
In hoeverre de groeiende instroom op deze manier daadwerkelijk wordt ingetoomd, staat intussen te
bezien. Immers, de rechtspositie van de tbs-gestelde kan nog zo sterk zijn, als de longstay als ‘instituut’
zijn huidige (aantrekkings)kracht behoudt, is de instroom door middel van procedures nauwelijks te
beïnvloeden. Het verlichten van de procedures kan daartegenover de manier zijn om het lange verblijf
weer te integreren in de reguliere tenuitvoerlegging en een heilloze wapenwedloop te vermijden. De
kwalificatie ‘heilloos’ wordt mede ingegeven door de ervaringen met het versterken van de
rechtsbescherming krachtens de wet Bopz, die uiteindelijk geen gunstig effect voor de patiënt heeft
meegebracht.
3.4.2. Denkrichting 2: longstay geen externe differentiatie
33
   RSJ, advies van 18 september 2002.
                                                  Advies Longstay                                        37
                                                d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>In de tweede denkrichting wordt het Longstaybeleidskader en daarmee de formele beslissing voor de
longstayplaatsing losgelaten. Dat betekent niet dat de patiënten die nu als ‘blijvend delictgevaarlijk’
worden aangemerkt allemaal terug de samenleving in gaan. Beoogd wordt de situatie van vóór het
(eerste) Longstaybeleidskader samen te laten gaan met de vele voorstellen voor verblijf en uitstroom die
momenteel worden ingevoerd. Daarmee wordt de efficiencybenadering uit de jaren negentig losgelaten
en vervangen door een kwalitatieve benadering.
Longstay is de resultante van beleid(sonderzoek) dat in de geest van de jaren negentig gedreven werd
door beheersing van de kosten en het systeem. Het was onderdeel van een vooral kwantitatieve
benadering. In die tijd was er nog geen verplichte risicotaxatie bij verloven, bestonden er nog geen
DBBC's, was er geen professionele verloftoetsing maar een marginale goedkeuring door het ministerie
van Justitie, geen dwangmedicatie en was er minder zicht op de veranderde samenstelling van de tbs-
populatie. Bovendien is de groei van de longstay een uitstroomprobleem en moeten nieuw beleid en
wetgeving de uitstroom verbeteren (o.a. door samenwerking met de ggz). Het huidige
Longstaybeleidskader houdt geen rekening met de invoering van de vele verbetervoorstellen die nu op
basis van het parlementair onderzoek door het departement worden ingevoerd. Een voorbeeld daarvan
is de 9-jaarstermijn voor de voorwaardelijke beëindiging. Deze maatregel, die is ingegaan per 1 januari
2008, maakt het gemakkelijker om voorwaarden te stellen en langer te volgen. Daarnaast worden
forensisch-psychiatrisch toezicht en een breder zorgaanbod met meer nazorg ontwikkeld. De nieuwe
financiële instrumenten en het budget hiervoor, dat bij het ministerie van Justitie is ondergebracht,
dienen deze richting te ondersteunen. Bovendien worden er tbs-DBBC’s ontwikkeld die mede zorg
moeten dragen voor de aansluiting tussen forensische en reguliere psychiatrie.
Het tijdpad behorend bij het plan van aanpak voor de verbetermaatregelen voorziet erin dat belangrijke
stappen in de lopende kabinetsperiode, in onderlinge samenhang worden genomen. De nieuwe
financieringssystematiek en het DBBC-model worden in 2008 verder voorbereid en moeten in 2009 zijn
ingevoerd. Hetzelfde geldt voor de invoering van het forensisch-psychiatrisch toezicht. Op deze manier
gaan structuurwijzigingen en het ontwikkelen van behandelinhoudelijke aspecten hand in hand.
Men kan daarom ook redeneren, dat als de kennis zoals die nu bestaat al in 1998 beschikbaar was
geweest, er nu helemaal geen Longstaybeleidskader zou hebben bestaan. Dan was er dus ook geen
formele regeling voor de plaatsing van een ‘longstayer’, laat staan een discussie over diens rechtspositie.
Dan was de discussie gegaan over de toegenomen gemiddelde verblijfsduur en was dat fenomeen
betrokken bij het overwegen van nut en noodzaak van verdere differentiatie en het toetsen van verlof
voor risicopatiënten door het huidige professionele Adviescollege.
De tweede denkrichting mondt niet uit in verzwakking van de rechtspositie. Waarom zou de
rechtspositie van een tbs-er die na 4 jaar in een ‘longstayvoorziening’ – volgens de huidige regelgeving
– verblijft slechter zijn dan die van de tbs-er die na 8 jaar een reguliere behandelplaats inneemt? Toch
zien de respondenten in het eerste geval wel een rechtspositioneel probleem, en in het tweede geval
niet. Dat geeft aan dat de tweejaarsverlenging op zichzelf niet ter discussie staat, maar vooral
problematisch wordt ervaren in relatie tot de formele longstayplaatsing; het zijn de procedure van
longstayindicatie en de plaatsing op de longstayafdeling met zijn vergaande consequenties die op het
principiële bezwaar van de verzwakte rechtspositie stuiten. Respondenten geven aan dat waar in de
huidige longstay niet of nauwelijks behandeling plaatsvindt en verlof per definitie uitgesloten is, de
verlengingszittingen tot ‘spookzittingen’ verworden. De patiënt heeft geen materiaal om inhoudelijk
verweer te voeren tegen de verlenging, die (telkenmale) wordt gevorderd op grond van onveranderde
gegevens. De Raad legt daar naast dat wanneer behandelen, begeleiden en beveiligen centraal komen te
staan, ook de verlengingszitting meer inhoud krijgt. Tegenover het verhaal van de officier van justitie en
                                                 Advies Longstay                                         38
                                               d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>de kliniek, kan de advocaat het verhaal van de patiënt, eventueel aangevuld met de visie van een
onafhankelijk gedragskundige, beter onderbouwen.
Alle uitstroommogelijkheden blijven ook bij loslaten van het Longstaybeleidskader beschikbaar.
Bovendien is het eenvoudiger om weer een verlofaanvraag te doen voor die patiënten wier situatie na
verloop van tijd verbetert. Ook wordt het veel eenvoudiger tbs-ers door te plaatsen naar de ggz, als ze
niet vooral beveiliging maar vooral verpleging/behandeling behoeven. Met het longstay-etiket is dat per
definitie problematischer, en creëert het longstaybeleid zijn eigen, nieuwe problemen.
De tweede denkrichting vormt een voorbeeld van deregulering. Het draait in deze visie niet om de
formele inrichting van de tenuitvoerlegging, niet om afdelingen of de beleidskaders daarvoor. Zoals
gezegd, waar juridische structuren – en dus ook de longstay als instituut – kunnen worden gemist,
dienen ze te verdwijnen. De structuur die hoe dan ook inherent is aan de tbs als behandelmaatregel, is
behandeling en beveiliging. Deze blijft overeind. Voorts moet worden bedacht dat het versterken en
verzwaren van procedures volgens de eerste denkrichting tal van wijzigingen in wet- en regelgeving
vereist. Dat maakt zaken ingewikkelder en kost veel tijd. Het loslaten van de longstayplaatsing kent deze
bezwaren niet.
Los van de keuze voor een van bovengenoemde richtingen acht de Raad meer aanpassingen in het
beleid noodzakelijk. De aanbevelingen terzake, die zowel in de vorige paragrafen zijn te vinden als
hierna nog aan de orde komen, staan min of meer los van bovenstaande denkrichtingen en kunnen in
beide varianten worden toegepast.
                                                Advies Longstay                                        39
                                              d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>3.5. De bejegening van ‘longstaypatiënten’
3.5.1. Een passende leefomgeving
 Het lijkt de Raad noodzakelijk dat voor patiënten die langdurig en in een aantal gevallen voorzienbaar
 permanent in een inrichting verblijven, een passende leefomgeving wordt geboden. Dat is aanvankelijk
 ook het primaire doel geweest van de longstay. Nu er over deze patiënten meer bekend is, kunnen
 gedifferentieerde verblijfsomgevingen verder worden ontwikkeld. Hieronder gaan we daar wat verder
 op in.
3.5.2. Differentiëren en spreiden
In het advies naar aanleiding van de nota Veilig en Wel 34 toonde de Raad zich voorstander van een
differentiatie van longstayvoorzieningen, die recht doet aan de individuele zorgbehoefte. De Raad stelde
daarbij een driedeling voor binnen de longstaypopulatie:
a. een groep patiënten met pedoseksuele stoornissen, persoonlijkheidsstoornissen en psychopathie die
      een rustig klimaat nodig hebben en daarbinnen relatief weinig medisch noodzakelijke zorg
      behoeven;
b. een groep kwetsbare psychotische patiënten die veel medisch noodzakelijke zorg en verpleging
      zullen behoeven; en
c. een groep veelal psychotische en persoonlijkheidsgestoorde, en daarbij vaak ook verslaafde
      patiënten die een sterk structurerend, veiligheid en grenzen bewakend milieu behoeven waarin
      relatief veel medisch noodzakelijke zorg kan worden gegeven.
De Raad beval aan nader onderzoek te verrichten. Dat is inmiddels gebeurd. Voor de vraag naar de
noodzaak van verdere differentiatie tussen longstayvoorzieningen leveren het onderzoek van De Kogel
c.s. en de analyse van Van Kordelaar steekhoudende aanknopingspunten. In § 2.4. is hierover het nodige
gezegd. Het beeld van de longstaypatiënt dat hieruit naar voren komt is er vooral één van diversiteit.
Binnen de groep van blijvend delictgevaarlijke patiënten in tbs en ggz zijn subgroepen te onderscheiden
met sterk uiteenlopende kenmerken, die relevant zijn voor de mate van beveiliging en zorg die hen
dient te worden geboden. Het gemeenschappelijke is slechts dàt er gedurende lange tijd en vaak zelfs
blijvend, sprake zal moeten zijn van vrijheidsbeperking in de vorm van insluiting of intensieve controle.
Van Kordelaar onderscheidt naar de aard van de problematiek zes subgroepen binnen de groep
longstayers, voor wie beveiliging op het niveau van een tbs-inrichting noodzakelijk is. Ervan uitgaande
dat voor de tbs-longstayer altijd zowel zorg als beveiliging noodzakelijk is, onderscheidt hij vier
combinaties van longstayvoorzieningen van veel dan wel gemiddelde zorg en beveiliging (zie kwadrant
in § 2.5). Dit wil niet zeggen dat vier differentiaties van longstayvoorzieningen voldoende zijn; de
gewenste omvang en het karakter daarvan zijn afhankelijk van de te onderscheiden groepen longstayers.
De vraag in hoeverre personen met verschillende achtergronden en persoonskenmerken zijn samen te
plaatsen teneinde groepen en afdelingen met een humaan leefklimaat te creëren, valt niet binnen het
kader van dit advies te beantwoorden. Niettemin dringt zich de vraag op hoe de differentiatie van
longstayvoorzieningen er idealiter zou uitzien. Van Kordelaar laat zien dat in elk van de bestaande
longstayafdelingen patiënten uit elk van de zes categorieën zijn geplaatst, waarbij het ‘profiel’ van de
afdelingen enigszins verschilt. In hoeverre de verschillen in populatie tussen de afdelingen voortvloeien
uit bewust plaatsingsbeleid is niet bekend. Gelet op de gegeven verschillen tussen de niveaus van zowel
beveiliging als zorg, die samenhangen met de accommodatie en het personeelsbestand, lijkt het zinvol
van deze verschillen een nuttig gebruik te maken. De Raad beveelt op dit punt aan om te streven naar
een eindsituatie, waarin iedere tbs-kliniek beschikt over voorzieningen – die naar omvang mogen
variëren – voor verblijf van longstayers.
                                                 Advies Longstay                                         40
                                               d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>De argumenten hiervoor zijn de volgende:
1. het tbs-veld in zijn geheel draagt een gedeelde verantwoordelijkheid voor de longstay;
2. ieder van de klinieken draagt bij aan de beschikbaarheid en de ontwikkeling van longstaybeleid en -
     voorzieningen;
3. er ontstaat een zo groot mogelijke ruimte, zowel naar omvang als naar aard, voor een
     gedifferentieerd geheel van longstayvoorzieningen met behoud van kleinschaligheid en flexibiliteit:
      - kleinschaligheid en flexibiliteit zijn vereisten voor het scheppen van een humaan leefklimaat;
      - kleinschaligheid en flexibiliteit zijn tevens de wegen waarlangs kan worden gewaakt voor
           verdergaande ‘institutionalisering’ van de longstay;
4. er behoeft op termijn geen beroep meer te worden gedaan op het gevangeniswezen.
Op de vraag wat ‘goede voorzieningen’ zijn, gaan wij in dit advies niet verder in. Dit is veeleer een
aangelegenheid voor deskundigen uit de praktijk van tbs en ggz. De gezamenlijke directies van de
forensisch psychiatrische centra hebben hierover al de nodige behartenswaardige dingen gezegd35. De
Raad heeft zich door middel van veldbezoeken een beeld van de huidige voorzieningen kunnen vormen,
en heeft de longstayafdeling van Veldzicht en het Kempehuis (dat overigens inmiddels een andere
bestemming heeft gekregen) als in dit opzicht goede accommodaties aangemerkt. De locaties die
voorheen tot het gevangeniswezen behoorden, zijn naar het oordeel van de Raad slechts als tijdelijke
noodvoorziening te gebruiken36.
De gewenste differentiatie zal een plaats moeten krijgen in het beleid. De commissie-Visser
waarschuwde dat het Longstaybeleidskader van 2005 onvoldoende aangrijpingspunten biedt om
onderscheid te maken in verschillen tussen zorg- en beveiligingsbehoefte. Van daaruit is ook
onvoldoende onderscheid te maken tussen patiënten die binnen de structuur van een tbs-kliniek dienen
te blijven en patiënten die, dankzij andere vormen van zeer hechte ambulante toezichtsconstructies,
elders kunnen functioneren. In de woorden van de commissie:
“De komende jaren zal volgens de commissie blijken welk deel van de nieuwe tbs-gestelden uiteindelijk
ook langdurig zorg- en beveiligingsafhankelijk is. Met andere woorden: welk deel de tbs-kliniek niet kan
verlaten. In het nieuwe beleidskader wordt dit weliswaar onderkend, maar alleen gesteld dat hierop
‘tijdig’ zal worden ingespeeld. Het nieuwe beleidskader is met name gericht op onbehandelbaar
gebleken patiënten die een hoge mate van beveiliging nodig hebben. .... De groep long care-patiënten
zoals die door het WODC is vastgesteld, wordt verder niet genoemd.”
De Raad constateert dat deze situatie nog niet is veranderd.
3.5.3. Financiering
De Raad waarschuwt ervoor, dat longstayplaatsen niet goedkoper zijn dan ‘behandelplaatsen’ (zie §
2.6). Beveiliging en zorg vragen, in allerlei combinaties, om adequate voorzieningen. In het interview
met de behandelverantwoordelijken wezen dezen hier met nadruk op, aan de hand van hun eigen
ervaringen hiermee. Om een mogelijke aanzuigende werking van ‘verblijfsplaatsen’ te vermijden, is het
beter om niet structureel te werken met verschillende dagprijzen per afdeling. Niets werkt zo
structurerend als het stuurmiddel van de financiering. De financiering op basis van individuele DBBC’s
zal het werken met afdelingstarieven overigens overbodig maken. Ook het differentiëren van de
longstayvoorzieningen, waarover in de voorgaande paragraaf is gesproken, zal op deze manier
34
   RSJ, advies Rapport “Veilig en wel” d.d. 12 september 2001.
35
   Brief 16 april 2007 directeurenoverleg forensisch psychiatrische centra.
                                                                 Advies Longstay                         41
                                                              d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>gemakkelijker kunnen worden geïndividualiseerd.
Het is een wijdverbreid misverstand dat het lagere dagtarief een van de bestaansgronden van de
longstay zou zijn en ook de toestroom naar de longstay mede zou verklaren. In de interviews die voor
dit advies zijn gehouden, bleek dit misverstand ook onder een aantal van de respondenten te leven.
Zoals in § 2.6 is uiteengezet, vormt de lagere dagprijs die de kliniek ontvangt voor een patiënt die
langer dan zes jaar in behandeling is, alleen een prikkel om de behandelduur te bekorten. Het gevaar
van het misverstand is, dat men kostenbesparing gemakkelijk als doelstelling van de longstay gaat zien.
Waarschijnlijk komt deze gedachte voort uit het argument, dat plaatsing op de longstay ‘kostbare’
behandelplaatsen vrijmaakt. In deze context zou ‘kostbaar’ moeten worden begrepen als ‘schaars’: de
behandelcapaciteit van de tbs is, mede door de beperkte beschikbaarheid van behandelaars, begrensd.
36
   RSJ, advies Tbs in het gevangeniswezen, 31 januri 2006.
                                                             Advies Longstay                          42
                                                           d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>3.6. Verlofbeleid en uitstroom
Patiënten die geen zware beveiliging vereisen, kunnen uit de longstay/tbs naar de ggz worden
overgeplaatst. Het gaat om een aanzienlijk aantal mensen. Zoals in § 2.1.1 is aangegeven, merkten de
behandelverantwoordelijken uit de groep van blijvend delictgevaarlijke tbs-ers de aantallen patiënten
aan, die naar verwachting op den duur uit de tbs zouden kunnen uitstromen naar de ggz dan wel –
onder toezicht – de vrije maatschappij. Het betrof 30% (naar de intramurale forensische ggz) en niet
minder dan 39% (terug de maatschappij in) van deze patiënten.
In § 3.1 zijn enkele factoren beschreven, die uitstroom naar de ggz bemoeilijken. Daar is ook
aangegeven dat aansluiting van strafrechtstoepassing en zorg dringend gewenst is. Voorzover de
problemen voortvloeien uit verschillen in doelstellingen en inhoudelijke oriëntatie in de twee sectoren,
zal daar aandacht voor moeten zijn. Langs de weg van financiële sturing, door middel de inkooprelatie,
wordt getracht de aansluiting tussen Justitie en ggz te bevorderen. Daarnaast is er één moment in de
procedure, namelijk de tweejaarlijkse verlengingszitting, waarop langs juridische weg aansluiting kan
worden bewerkstelligd. Dit zou kunnen door de rechter bevoegd te maken een rechterlijke machtiging
tot opname in de ggz te verlenen. De verlengingsrechter kan hiervan gebruik maken ingeval
longstayplaatsing dreigt omdat uitplaatsing naar de ggz niet van de grond komt. De Raad beveelt aan
deze mogelijkheid te onderzoeken.
Respondenten merkten op, dat van uitstroom naar de vrije maatschappij in de praktijk (nog) weinig
sprake kan zijn. De tbs-er is gehospitaliseerd en de samenleving is niet toegerust op zijn terugkeer. Het
zeer restrictieve verlofbeleid en het ontbreken van uitstroommogelijkheden vormen belangrijke
belemmerende factoren. Het onaanvaardbare perspectief van langdurig verblijf in de longstay dwingt er
in de visie van de Raad toe, deze problemen aan te pakken.
Het verlofbeleid in de longstay is in het laatste Beleidskader verder ingeperkt en onnodig restrictief
geworden. De longstayer kan slechts bij calamiteiten als een terminale ziekte of begrafenis van een
familielid voor korte tijd de inrichting verlaten. Op deze wijze is er sprake van een vicieuze cirkel: geen
verlof, geen resocialisatie. De minister heeft dit beleid in de Tweede Kamer toegelicht met het argument
dat de longstay nu eenmaal niet op terugkeer in de maatschappij is gericht. De Raad geeft
daartegenover in overweging dat verblijf in de longstay terugkeer in de samenleving ook niet
onmogelijk moet maken. Het (weer) kunnen verlenen van verlof met een recreatief doel zou dan ten
minste een stap in de goede richting zijn.
Waar uitstroommogelijkheden momenteel ontbreken, moet uitdrukkelijk worden gekeken naar de
totaliteit van hetgeen het transmurale forensische veld kan bieden. Wij sluiten aan bij de richting, die
onder anderen Van Veldhuizen en Van Vliet hebben aangegeven (zie § 3.1.), waarbij maatschappelijke
voorzieningen en verbanden op een samenhangende manier worden benut en zodanig worden
aangeboden dat de (ex-)patiënt daarvan daadwerkelijk gebruik maakt.
3.7. Bronnenonderzoek en communicatie
3.7.1. Beschikbaarheid en nut van behandelgegevens
Het bronnenonderzoek voor dit advies heeft een hoeveelheid nuttige informatie opgeleverd, maar heeft
vooral pijnlijk duidelijk gemaakt hoe weinig informatie er beschikbaar is. Er worden veel
patiëntgegevens vastgelegd, maar voor onderzoek zijn deze niet inzichtelijk. Dit maakt benchmarken
onmogelijk. Een betere ontsluiting van informatie en meer uitwisseling tussen klinieken is hard nodig.
Er moet een openbare vergelijking kunnen worden gemaakt tussen klinieken over ziektebeelden,
gemiddelde verblijfsduur, verloven en onttrekkingen en uitstroom. Dat stimuleert de professionele
aanpak, maak research mogelijk en bevordert kwaliteit. Hierbij denkt de Raad niet aan een
                                                 Advies Longstay                                          43
                                               d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>afrekensysteem met prestatie-indicatoren, maar aan een kwaliteitssysteem. Daarmee kunnen advocaten
hun stellingen onderbouwen als ze ten behoeve van hun cliënt naar de rechter stappen. Dan moet de
kliniek beter uitleggen wat ze doet, tegen de achtergrond van eigen gemiddelden en landelijke cijfers.
Dat geeft kleur aan het individuele geval. Dat zet druk op het systeem.
Rondom de doelstellingen van de longstay binnen de context van tbs en ggz leven tal van
misverstanden. Communicatie op basis van feiten tussen alle betrokkenen zal verkeerde beeldvorming
moeten rechtbuigen.
3.7.2. Internationale vergelijking
Gegevens over de manier waarop in andere landen met vergelijkbare problematiek wordt omgegaan, is
niet of nauwelijks voorhanden. Voor het advies ‘Levenslang, perspectief op verandering’ heeft de Raad
uit internationale bronnen kunnen putten voor informatie over de levenslange gevangenisstraf, die voor
het onderwerp longstay in de tbs niet in vergelijkbare mate beschikbaar zijn.
In het parlementair onderzoek van 2006 zijn sprekers uit Engeland en Duitsland aan het woord
geweest, die inzicht hebben verschaft in de algemene kenmerken van de in die landen bestaande
systemen. De verschillen tussen de stelsels in de ons omringende landen maken het vergelijken lastig.
Alleen Nederland en Duitsland kennen een ‘tweesporenbeleid’, waarbij de rechter een combinatie van
behandeling en straf kan opleggen. In Duitsland verschilt de tenuitvoerlegging dan weer van de
Nederlandse, doordat daar met de behandeling wordt begonnen, terwijl in Nederland de behandeling op
de straf volgt. In andere landen kent men een enkelsporig stelsel, waarbij de rechter moet kiezen tussen
gevangenisstraf en dwangverpleging. Dat geldt ook voor België, dat beschikt over de maatregel van
internering, die in grote lijnen vergelijkbaar is met de tbs in Nederland.
Verder wordt internationaal verschillend omgegaan met het begrip toerekeningsvatbaarheid. Nederland
kent een zogenaamd ‘schuldstrafrecht’, waarin toerekeningsvatbaarheid en dus stoornis een rol speelt.
In het Verenigd Koninkrijk en andere Angelsaksische landen is dit niet het geval. De populatie van de
Nederlandse tbs-klinieken is niet te vergelijken met die van de Britse forensisch-psychiatische klinieken.
Tenslotte zijn er verschillen in het soort stoornis dat aanleiding kan geven tot een bepaalde mate van
verminderde toerekeningsvatbaarheid37.
Afgezien van al deze verschillen in stelsels en definities kan het toch echter niet anders zijn dan dat er
overal mensen zijn die, zoals de longstaygroep in Nederland, zowel psychisch gestoord als langdurig of
blijvend delictgevaarlijk zijn. Zowel het beleid als de praktijk in Nederland kunnen er baat bij hebben te
weten hoe men deze problematiek in andere landen aanpakt. Welke voorzieningen zijn er, hoe werken
ze samen, welke methoden en therapieën worden toegepast en hoe zijn maatschappelijke reïntegratie en
nazorg georganiseerd? Teneinde ervaringen uit andere landen over deze factoren door middel van
onderzoek op een gecoördineerde manier beschikbaar te krijgen en toegankelijk te maken zou het goed
zijn als de verantwoordelijkheid hiervoor op een centrale plaats wordt gelegd, bijvoorbeeld bij het
WODC of het Expertisecentrum Forensische Psychiatrie.
37
   Hoeve, Blaauw & Van Marle 2004.
                                                 Advies Longstay                                         44
                                               d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>3.8. Opsomming van aanbevelingen
In- en uitstroom, denkrichting 1
    Longstay als bijzondere wijze van tenuitvoerlegging regelen op het niveau van wetgeving; alleen de
     praktische uitwerking per ministeriële beleidsnota;
    handhaving van plaatsingsbeslissing door de minister heeft de voorkeur boven verplaatsen hiervan
     naar een ander orgaan;
    de plaatsingsbeslissing binnen de bestaande toetsingsgrondslag minder marginaal toetsen (ongeacht
     bij welk college de toetsing ligt);
    handhaven van de toetsing door de beroepscommissie van de RSJ vergt minder aanpassing van
     regelgeving dan overdragen aan de rechtbank/de penitentiaire kamer van het Hof Arnhem;
    de Raad adviseerde eerder al tot het introduceren van een afzonderlijke, bijvoorbeeld driejaarlijkse,
     toets op voortzetting van de longstayplaatsing. De minister onderschreef in zijn reactie dat een
     longstayindicatie periodiek dient te worden heroverwogen. Bij aanpassing van het
     Longstaybeleidskader dient hier aandacht voor te zijn;
    indien bovenstaande toets bij de rechter wordt gelegd, is deze te combineren met de beslissing
     aangaande voortzetting/beëindiging van de tbs-maatregel;
    teneinde bij deze toets over voldoende relevante informatie te beschikken, kan de patiënt
     gedurende enige tijd naar een behandelafdeling worden teruggeplaatst;
    deze tijdelijke terugplaatsing zou op eenvoudige wijze tot stand moeten komen. Ook het voor
     langere tijd terugplaatsen teneinde de behandeling weer op te pakken, zou procedureel kunnen
     worden vereenvoudigd.
In- en uitstroom, denkrichting 2
Longstayafdelingen aanmerken als interne in plaats van externe differentiatie. Het Longstaybeleidskader
afschaffen.
Voorzieningen voor blijvend delictgevaarlijke tbs-gestelden
    Deze pluriform samengestelde groep vraagt om een gedifferentieerd aanbod in uiteenlopende
     combinaties van beveiliging en zorg;
    de grootst mogelijke differentiatie is te bereiken door de langverblijvende tbs-gestelden over alle of
     zoveel mogelijk klinieken te spreiden.
Maatschappelijke reïntegratie
    Uitstroom van tbs naar ggz dient sterk te worden gestimuleerd. De kansen hiervoor zijn onder
     ‘denkrichting 2’ groter, aangezien veel minder tbs-gestelden het stempel van ‘longstayer’ krijgen
     opgedrukt;
    uitstroom naar de ggz kan mede worden vergemakkelijkt door de rechter die over de
     voortzetting/beëindiging van de tbs oordeelt tevens bevoegd te maken tot het verlenen van een
     machtiging krachtens de wet Bopz;
    bij het denken aan uitstroom uit ‘longstay’ nadrukkelijk de mogelijkheden van het gehele
     forensische veld (intra- en extramuraal) betrekken;
    een bepaalde groep kwetsbare mensen met een gecompliceerde problematiek is gebaat bij een
     minder bureaucratisch, beter gecoördineerd vooral ‘aantrekkelijker’ hulpaanbod. Bij ‘aantrekkelijk’ is
     vooral te denken aan zorg met bindende eigenschappen, waarbij de patiënt tot het ingaan op
                                                 Advies Longstay                                         45
                                               d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>     bemoeizorg wordt ‘verleid’ doordat deze gekoppeld is aan voorzieningen als huisvesting, financiële
     zekerheid en werk;
    bij handhaven van het Longstaybeleidskader: uitbreiden van de mogelijkheden tot verlof.
Financiering
De financieringsmethodiek van dagprijzen per soort afdeling of categorie patiënten vervangen door een
individueel systeem van DBBC’s.
Onderzoek
Kennis over de groep van langverblijvende tbs-gestelden vormt een onmisbare basis voor ontwikkeling
van behandeling, vergelijking van resultaten en het organiseren van doorstroom en maatschappelijke
reïntegratie. Ervaringen uit andere landen zijn hierbij van grote waarde. Het verdient aanbeveling het
verzamelen en beschikbaar maken van informatie op één centraal punt te leggen.
                                               Advies Longstay                                         46
                                             d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>Gebruikte bronnen
Beleidsstukken en brieven
Brief 16 april 2007 directeurenoverleg forensisch psychiatrische centra
Brief 16 april 2007 Onderling directeurenoverleg Forensisch psychiatrische centra aan de
Staatssecretaris van Justitie Beleid inzake longstay (RvB/JP/dvo/07.51)
Longstaybeleidskader, augustus 2005: Ministerie van Justitie (Bijlage bij Kamerstukken II, 2004-2005,
29452, nr.35)
Circulaire 25 januari 2002
Circulaire 25 januari 2002, Plaatsing van terbeschikking gestelden kenmerk 5126220/01/DJI (Instelling
Landelijke Adviescommissie Plaatsing)
Literatuur
Bleichrodt 2006
F.W. Bleichrodt, Een leven lang : de levenslange gevangenisstraf en de long stay in het kader van de
terbeschikkingstelling in onderlinge samenhang bezien (oratie Groningen), Deventer: Kluwer, 2006
Blijvend delictgevaarlijk 1995
Blijvend delictgevaarlijk?, verslagbundel studiedagen TBS 21-22 maart 1995
Buruma 2007
Y. Buruma, Risico-inschatting: het smalle pad tussen sciëntisme en kwakzalverij, Delikt en Delinkwent
2007-4, p. 350
Commissie Beleidsvisie Tbs 2001
Commissie beleidsvisie tbs, Veilig en wel: Een beleidsvisie op de tbs. Den Haag: Ministerie van Justitie,
2001.
Commissie ‘Zorg voor vóórtdurend delictgevaarlijke TBS-verpleegden’ 1998
Commissie ‘Zorg voor vóórtdurend delictgevaarlijke TBS-verpleegden’, Vóórt-durend delictgevaarlijke
tbs-verpleegden’, Den Haag: Ministerie van Justitie, 1998.
Dallinga & Van Marle 2002
R. Dallinga en H.J.C. van Marle, Longstay TBS in zijn juridische context: een toetsing aan de wetgeving,
Sancties 2002, p. 21-34
Doddema 2002
E. Doddema, Levenslang verpleegd? Ervaringen met de eerste longstay-afdeling in Nederland, Directieve
therapie 2002, nr. 1, p. 103-115
Drost 2006
Marijke Drost, Psychiatric assessment after every six years of the TBS order in the Netherlands,
International journal of law and psychiatry 29 (2006) p. 257-261
                                                 Advies Longstay                                        47
                                               d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>Van Emmerik 2001
J.L. van Emmerik, De terbeschikking in maat en getal: een beschrijving van de tbs-populatie in de
periode 1995-2000. Ministerie van Justitie, Dienst Justitiële Inrichtingen, 2001
Feldbrugge 2007
J. Feldbrugge, Wat iedere Nederlander zou moeten weten over de tbs: Geschiedenis, achtergronden en
werkwijze van een uniek systeem, Valkhof pers, 2007
Felsö & Theeuwes 2002
F.A. Felsö, F.A. en J.J.M. Theeuwes, De vraag naar tbs: Haalbaarheidsstudie naar een voorspelmodel voor
de vraag naar tbs. SEO-rapport, nr. 649. Den Haag: WODC 2002
Gonzales 2007
I.E.W. Gonzales, TBS: de noodzaak tot balans van de diverse belangen, Sancties 2007, afl. 4, p. 219 - 227
Goorden & Oei 2007
J.C. Goorden & T.I. Oei, Tbs en internering, actuele ontwikkelingen in België, Proces 2007/1, p. 17-25
Den Hartogh, De Kogel & Bogaerts 2006
V.E. den Hartogh, C.H. de Kogel & S. Bogaerts, Psychische en lichamelijke pathologie bij een steekproef
van ‘blijvend delictgevaarlijke’ forensisch psychiatrische patiënten (Cahier 2005-19), WODC, 2006.
Hoeve, Blaauw & Van Marle 2004
M. Hoeve, E. Blaauw en H. van Marle, De tbs vanuit internationaal perspectief : een vergelijking tussen
systemen van omgang met psychisch gestoorde delinquenten in verschillende Westerse landen. Proces
2004/1, p. 18-29
Van Hintum 2005
M. van Hintum, Wij zijn afgeschreven, De mannen van de tbs-kliniek – afdeling longstay, Vrij Nederland
23 april 2005
Hofstee 2003
E.J. Hofstee, TBS, 2e dr., Deventer: Kluwer, 2003.
Kelk 2002
C. Kelk, De terbeschikkingstelling: geen halve maatregel, Delikt en Delinkwent 2002, afl. 3, p. 209 e.v.
Kelk 2004
C. Kelk, De zwaarst veroordeelden en hun perspectieven: geen vrijheidsbeneming zonder einde in: M.
Boone e.a. (red.) Discretie in het strafrecht, Boom Juridische uitgeverij, 2004
Koenraadt & Dijs 2005
F. Koenraadt en D. Dijs. Maatregelen ter bewaring en behandeling : Oude wijn en nieuwe zakken,
Sancties 2005, afl. 6, p. 313 – 329
                                                 Advies Longstay                                         48
                                               d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>De Kogel 2006
K. de Kogel, Terbeschikkingstelling (TBS) en forensisch psychiatrische zorg (Fact sheet 2006-26).
WODC, 2006
De Kogel & Leeuw 2005
K. de Kogel & F. Leeuw, Het Monitor Informatiesysteem Terbeschikkinggestelden, in: J. Meyer, P.J.
Greeven, prof. dr. H.J.C. van Marle (red.) Het Helend huis: dr. Henri van der hoeven Kliniek 1995 –
2005. Expertisecentrum Forensische Psychiatrie, 2005
De Kogel & Verwers 2003
C.H. de Kogel & C. Verwers, De longstay afdeling van Veldzicht, een evaluatie. Boom Juridische
Uitgevers, WODC, 2003 (Onderzoek en beleid 207).
De Kogel, Verwers & Den Hartogh 2005
C.H. de Kogel, C. Verwers en V.E. den Hartogh, ‘Blijvend delictgevaarlijk’ – empirische schattingen en
conceptuele verheldering. Boom Juridische Uitgevers, WODC, 2005 (Onderzoek en beleid 226).
De Kogel, Verwers & Bogaerts 2007
K. de Kogel, C. Verwers & S. Bogaerts, Differentiatie van longstay-voorzieningen: niet TBS alleen,
Sancties 2007, nr. 2, p. 91 – 97
Van Kordelaar 2006
W.F.J.M. van Kordelaar, Longstay-getoetsten in maat en getal. In : Longstay in perspectief, Forum
educatief, 2006
Van Kordelaar & Van Panhuis 2006
W.F. van Kordelaar & J.P.A. van Panhuis. Over de differentiatie van longstay-voorzieningen binnen de
TBS, Sancties 2006, afl. 6, p. 320-339
Van Kuijck 2003
Kuijck, Y.A.J.M, De longstayafdeling in de TBS kritisch gevolgd, Sancties 2003, afl. 6, p. 317-328
Van Kuijck 2007
Y.A.J.M. van Kuijck, De geestelijk gestoorde delinquent blijvend ontheemd?, Delict en Delinkwent 2007
afl. 8, p. 764-772
Van Lieshout 2006
M. van Lieshout, Beeld tbs-klinieken te veel bepaald door psychopaten, Psy 2006, afl. 3, p. 10
Long stay in perspectief 2006
Long stay in perspectief : studiedag TBS en rechterlijke macht (13 april 2006 Van der Hoevenkliniek).
Forum educatief, 2006.
Longstay in de Forensische Psychiatrie 2002
H.J.C. van Marle e.a. Longstay in de forensische psychiatrie : presentaties van de diverse sprekers tijdens
het congres Longstay in de Forensische Psychiatrie op 14 juli 2002
                                                Advies Longstay                                          49
                                              d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>Van Marle 2001
H.J.C. van Marle, Het concept onbehandelbaarheid in de terbeschikkingstelling, Justitiële verkenningen
2001/6, p. 77-95
Mevis 2006
P.A.M. Mevis, Gevangeniswezen, TBS en GGZ: goede aansluiting, regievoering en verdere ontzuiling
gewenst, Delikt en Delinkwent 2006, afl. 7, p. 719-733
Moolenaar & Choenni 2006
D.E.G. Moolenaar & R. Choenni, TBS-gestelden 1996-2010: de feiten en de ramingen (Memorandum
2006-3). WODC, 2006
Nieuwsbrief EFP 2005
Nieuwsbrief Expertisecentrum forensische psychiatrie 2005, nr. 4 (september), p. 2
Nijman 2005
H.L.I. Nijman, Kunnen we delinquenten niet beter behandelen? (oratie Nijmegen), Nijmegen: Radboud
Universiteit Nijmegen, 2005
NJCM-standpunt tbs 2006
Standpunt NJCM over tbs, persbericht 13 juni 2006
Peeters 2006
Bram Peeters, Als pingpongballetjes tussen tbs en gevang, Psy 2006, nr. 7, p. 27-28
Perik 2000
J.C.A. Perik, Achtergronden en praktijk van chroniciteit in de TBS, Proces 2000, afl. 6/7, p. 99-102
Philipse 2006
M. Philipse, Evidence based practice in de tbs: Maatschappelijke aspiraties versus empirische realiteit,
Pedagogiek 26(2006) 3, p. 274-290
Poll 2005
R. Poll, Longstay voor tbs niet goed gebruikt, NRC Handelsblad 29 augustus 2005
RMO 2007
RMO, Straf en zorg: een paar apart. Den Haag: RMO, 2007
Roede, Breetvelt & Nijssen 2002
E. Roede, I. Breetvelt & A. Nijssen, De asielbehoefte voor blijvend delictgevaarlijke en gestoorde
patiënten en delinquenten in Nederland : kerngegevens blijvend gevaarlijke psychisch gestoorde
delinquenten en patiënten, Amsterdam, SCO-Kohnstamm Instituut, 2002.
Van Rooyen 2006
M. van Rooyen, Donner wil TBS’ers sneller selecteren : Straks zit de longstay vol met lastige mensen,
Psy 2006 nr. 11, p. 30-32
                                                 Advies Longstay                                         50
                                               d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>De Ruiter 2007
C. de Ruiter, Ik heb niets beters te doen, rede uitgesproken bij de aanvaarding van het ambt van
bijzonder hoogleraar forensische psychologie aan de Universiteit van Maastricht op 28 september 2007
(http://www.trimbos.nl/Downloads/Actueel/Oratieboekje%20de%20Ruiter.pdf)
SEO-rapport De kosten van criminaliteit 2007
I. Groot e.a, De kosten van criminaliteit: een onderzoek naar de kosten van criminaliteit voor tien
verschillende delicttypen (SEO rapport 971), Amsterdam, SEO economisch onderzoek, 2007
De Terbeschikkingstelling in de middenpositie 2005
Flevo Future e.a. De terbeschikkingstelling in de middenpositie, 2005
Tervoort & Leuw 2007
M.G.A. Tervoort & Ed. Leuw, Criminaliteit, gestoordheid en forensisch psychiatrische interventies,
WODC, 2007
Van Tuinen 2006
K. van Tuinen, Preventie en nazorg en aanzien van high risk forensisch psychiatrische patiënten als
onontkoombare taak voor de GGZ, Sancties 2006, afl. 4, p. 236-240
Van Veldhuizen, Berkhout & Horsman 2006
J.R. van Veldhuizen, J.J. Berkhout & L.Th.Horsman, Forensisch psychiatrische patiënten en de
maatschappij: check, check, double check, Proces 2006, afl. 5, p. 170-179
Van Vliet 2006
Jaap A. van Vliet De Tbs in zijn maatschappelijke context : de relatie tussen forensische psychiatrie en
algemene geestelijke gezondheidszorg (Diss. Tilburg), Nijmegen, Wolf legal publishers, 2006
Van Vliet 2007
Jaap A. van Vliet, Van algemene hulpverlening en zorg naar justitie. Zijn tbs-opleggingen te
voorkomen?, Proces 2007 afl. 2, blz. 48-57
Van Vliet & Oei 2006
J. van Vliet & K. Oei, Van stoornis naar delict, Pedagogiek 2006, nr. 3, p. 301-316
Wartna, El Harchi & Essers 2006
B.S.J. Wartna, S. el Harchi & A.A.M. Essers, Strafrechtelijke recidive van ex-terbeschikkinggestelden: welk
percentage wordt na beëindiging van de maatregel opnieuw vervolgd voor een ernstig delict? (WODC-
recidivestudies fact sheet 2006-8). WODC, 2006
Werkgroep IBO I 1996
Werkgroep Interdepartementaal beleidsonderzoek financieringssysteem van Forensisch Psychiatrische
Hulpverlening, Doelmatig behandelen, Den Haag: Ministerie van Justitie, 1996
Werkgroep IBO II 1998
Werkgroep Interdepartementaal beleidsonderzoek Terbeschikkingstelling, ‘Over stromen, in-, door- en
uitstroom bij de TBS’, Den Haag: Ministerie van Justitie 1998.
                                                Advies Longstay                                          51
                                              d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>Werkgroep longstay 1995
Werkgroep longstay, Nota “Longstay”, Balkbrug: Rijksinrichting Veldzicht, oktober 1995
Van der Wolf 2006
M.J.F. van der Wolf, Onbehandelbaar! Onbillijk? : verkenningen omtrent behandelbaarheid als criterium
voor TBS. Den Haag, Boom juridische uitgevers, 2006.
Van der Wolf 2007
M.J.E. van der Wolf, Op het tweede gezicht: de tbs onder Donner en de parlementaire
onderzoekscommissie, Proces 2007 nr. 3, p. 98 – 105
Zomer 2004
M. Zomer, De gebrekkige rechtsbescherming van terbeschikkinggestelden tegen plaatsing in een long
stay afdeling, Trema 2004, nr. 9, p. 387-394
Van Zyl Smit 2006
D. van Zyl Smit, Life imprisonment : recent issues in national and international law, International
journal of law and psychiatry 29(2006), p. 405-421
Kamerstukken
Kamerstukken II 1980/1981, 11 932, nrs. 5-7, p. 4-5
Kamerstukken II 1991/1992, 22 329, nr. 2
Kamerstukken II 1993/1994, 23 445, nr. 3, p. 11
Kamerstukken II 1995/1996, 23 445 en 24 256, nr. 22
Kamerstukken II 1997/1998, 14 587, nr. 28
Kamerstukken II 1997/1998, 24 587, nr. 28
Kamerstukken II 1998/1999, 24 587, nr. 33
Kamerstukken II 1998/1999, 24 587, nr. 38
Kamerstukken II 1998/1999, 26 562, nr. 2
Kamerstukken II 1999/2000, 24 587 en 26 562, nr. 42
Kamerstukken II 2001/2002, 24 587, nr. 80, p. 4
Kamerstukken II 2004/2005, 29 452, nr. 35
Kamerstukken II 2004/2005, 29 452, nr. 35
Kamerstukken II 2005/2006, 30 250, nr. 5
Kamerstukken II 2005/2006, 30 250, nr. 6
Kamerstukken II 2005/2006, 30 250, nr. 9
Kamerstukken II 2006/2007, 29 452 en 30 250, nr. 48
Kamerstukken I 2006/2007, 28237, nr. C
Adviezen RSJ
Advies Nota “Longstay” Veldzicht, 28 maart 1996
Advies Adviesaanvraag d.d. 19 januari 1999, kenmerk 742139/98/PJS, over voorstellen van de Werkgroep
IBO tbs, 19 februari 1999.
                                               Advies Longstay                                      52
                                             d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>Advies Rapport „Veilig en wel“, 12 september 2001
Advies selectie longstay patiënten, 18 september 2002
Advies Rapport Plaatsingssystematiek en instelling van een Landelijke Adviescommissie Plaatsing, 15
april 2002.
Advies Capaciteit tbs sector en wachttijden passanten, 24 oktober 2003.
Advies Regeling Plaatsing en overplaatsing tbs , 27 oktober 2003.
Advies Longstay in de terbeschikkingstelling, 23 maart 2004
Advies tbs in het gevangeniswezen, 31 januari 2006
Advies Het tbs-stelsel na het parlementair onderzoek, 13 oktober 2006.
Advies Levenslang, perspectief op verandering, 30 november 2006.
Advies De zorg aan gedetineerden met een ernstige psychische stoornis of verslaving, 2 april 2007
                                               Advies Longstay                                      53
                                             d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>bijlage 1, Overzicht rechtspraak beroepscommissie RSJ inzake beslissingen tot een longstayplaatsing
Inleiding
Sinds de komst van de landelijke longstayafdeling van FPC Veldzicht in 1999 behandelt de
beroepscommissie beroepen tegen ministeriële beslissingen tot plaatsing op een landelijke
longstayafdeling. De longstayafdeling wordt beschouwd als een externe differentiatie, ook als deze deel
uitmaakt van een tbs-inrichting met reguliere behandelafdelingen (Pompestichting, De Rooyse Wissel en
Veldzicht).
Als zodanig is een beslissing tot plaatsing op een longstayafdeling een beslissing tot (over)plaatsing als
bedoeld in artikel 11 Bvt en staat daartegen op grond van artikel 69, eerste lid, aanhef en onder a, Bvt
rechtstreeks beroep open bij de beroepscommissie.
Verder kan op grond van artikel 69, vierde lid jo artikel 64, eerste lid, Bvt hangende de
beroepsprocedure een verzoek om schorsing van de (verdere) tenuitvoerlegging van de beslissing tot
een longstayplaatsing worden ingediend.
Ingegaan wordt op de inhoudelijke behandeling van longstayberoepen door de beroepscommissie. Waar
nodig wordt verwezen naar relevante uitspraken. De volledige uitspraken zijn wegens de omvang niet
bijgevoegd, maar te vinden op de website www.rsj.nl.
De procedure
Binnen de wettelijke beroepstermijn ingediende beroepen tegen een beslissing tot een longstayplaatsing
worden ter zitting behandeld, waar partijen in elkaars aanwezigheid worden gehoord.
Het hoofd van de afdeling Individuele Tbs-zaken (ITZ) bij de sectordirectie tbs van de Dienst Justitiële
Inrichtingen bij het ministerie van Justitie is met instemming van de beroepscommissie toestemming
verleend een behandelaar van een tbs-inrichting als getuige-deskundige mee te nemen naar de zitting
voor het inhoudelijke deel, zodat inhoudelijke vragen (van de beroepscommissie, klager of zijn advocaat)
direct ter zitting beantwoord kunnen worden. Behandelaars mogen in principe gedurende de
behandeling van een zaak ter zitting aanwezig zijn, tenzij er argumenten zijn om een behandelaar
slechts gedurende een deel daarvan aanwezig te laten zijn.
Criteria voor longstayplaatsing; ontvankelijkheid
De beroepscommissie toetst op grond van de wet (artikel 69, vijfde lid Bvt jo artikel 66, tweede lid,
Bvt) of de beslissing tot plaatsing in een longstayvoorziening in redelijkheid en billijkheid kon worden
genomen dan wel of die beslissing in strijd met de wet- en/of regelgeving of een geldend verdrag is
genomen. In dit verband toetst zij mede aan de in de reactie op een beroep door de
minister/staatssecretaris genoemde criteria die voor een longstayplaatsing zijn ontwikkeld. De
beroepscommissie heeft nimmer zelf criteria voor een dergelijke plaatsing gegeven.
De beroepscommissie acht ook een beroep tegen het niet beslissen tot een longstayplaatsing
ontvankelijk. Zie uitspraak 05/1278/TB van 7 april 2006, waarbij het beroep ook gegrond is verklaard:
ondanks de omstandigheid dat bijna drie jaar eerder tot een longstayplaatsing was geadviseerd, nam de
minister bewust geen plaatsingsbeslissing omdat een plaatsing wegens capaciteitstekort niet op korte
termijn gerealiseerd kon worden. De beroepscommissie heeft dit opgevat als een fictieve weigering,
waardoor klager – die niet meer werd behandeld – een rechtsmiddel tegen een zeer ingrijpende
beslissing is ontnomen.
De beroepscommissie acht verder ook beroepen tegen een afwijzing van een verzoek tot overplaatsing
                                                  Advies Longstay                                        54
                                                d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>van de ene naar een andere longstayafdeling ontvankelijk (zie 03/2306/TB van 18 januari 2004, die
hieronder in de periode 2003-mei 2006 inhoudelijk wordt besproken).
Ook ontvangt zij klagers in beroepen tegen een afwijzing van een verzoek tot overplaatsing van een
longstayafdeling naar een behandelinrichting (zie 06/0467/TB van 9 augustus 2006 en 06/2646/TB van
12 juni 2007, waarop hieronder bij periode mei 2006-oktober 2007 inhoudelijk wordt ingegaan).
Inhoudelijke lijn beroepscommissie
De inhoudelijke lijn van de beroepscommissie bij de beoordeling van de longstayberoepen is dat de
minister/staatssecretaris van Justitie alleen in geval van een uit de stukken en het verhandelde ter
zitting duidelijk blijkende longstayindicatie in redelijkheid tot plaatsing op een longstayafdeling of
afwijzing van een verzoek om overplaatsing kan beslissen. Het beroep wordt dan ongegrond verklaard.
Ook kan zij direct het oordeel uitspreken dat op grond van de voorliggende stukken en het verhandelde
ter zitting in redelijkheid niet tot een longstayplaatsing of voortzetting daarvan besloten had mogen
worden, bijvoorbeeld omdat blijkens de stukken nog/weer een behandeling mogelijk is. Het beroep
wordt dan gegrond verklaard. De beroepscommissie vernietigt in die gevallen de bestreden beslissing.
Tot medio 2007 is daarbij altijd opdracht gegeven tot het nemen van een nieuwe beslissing, met
inachtneming van de uitspraak. Afhankelijk van de inhoud van de beoordeling in de uitspraak kan die
opdracht zonder meer plaatsing in de longstay inhouden (zie bijvoorbeeld 05/2579/TB van 18 juni
2007) dan wel enige nieuwe beslissing op basis van onderzoek (bijvoorbeeld 05/2788/TB van 17 juli
2006). In de tweede helft van 2007 heeft de beroepscommissie besloten om bedoelde opdracht niet
meer te geven als zij van oordeel is dat alleen plaatsing uit de longstay aan de orde kan zijn (zie
bijvoorbeeld 05/3014/TB van 27 september 2007).
In geval van twijfel over de longstayindicatie draagt de beroepscommissie de minister/staatssecretaris op
de klager klinisch te laten onderzoeken of vraagt zij de minister/staatssecretaris om een nader
deskundigenadvies, in afwachting waarvan de behandeling van het beroep doorgaans wordt
aangehouden. Zie bijvoorbeeld uitspraak 99/0133/TB-I van 9 november 1999: de bestreden beslissing is
niet met redenen omkleed en onderbouwd; derhalve verzoek om klinisch onderzoek van de klager in of
onder auspiciën van het dr. F.S. Meijers Instituut (MI) terzake van de beoordeling van de – met
inachtneming van de vereiste criteria – meest aangewezen plaats voor voortgezet verblijf in een tbs-
inrichting, ook als dat een longstayafdeling zou zijn.
Sinds het MI als advieskliniek is weggevallen, vraagt de beroepscommissie in dit soort gevallen om
klinisch onderzoek van de klager in het Pieter Baan Centrum te Utrecht (PBC, thans onderdeel van het
Nederlands Instituut voor Forensische Psychiatrie en Psychologie, het NIFP). Zie bijvoorbeeld uitspraak
05/2859/TB en 07/210/TB-tussenbeslissing van 18 april 2007.
Ook kan de beroepscommissie opdragen nader onderzoek door de Landelijke Adviescommissie Plaatsing
(LAP) te laten verrichten: zie bijvoorbeeld uitspraak 05/2597/TB-tussenbeslissing van 3 mei 2006.
Marginale toets
De toetsing door de beroepscommissie dient marginaal te zijn. Zij is niet bevoegd inhoudelijk te treden
in de (wijze van) behandeling. Wel kan zij op grond van de stukken en het verhandelde ter zitting
beoordelen of er al dan niet eensluidend is gerapporteerd over diagnose, behandeling en
behandelresultaat en de delictgevaarlijkheid. Ook kan zij constateren of er wel of niet een
behandelpoging is ondernomen.
De beroepscommissie kan in individuele zaken oordelen dat de LAP (in dit specifieke geval) de
betrokken tbs-gestelde dient te horen, maar niet dat de LAP in alle gevallen de betrokken tbs-gestelden
zou moeten horen. In individuele zaken heeft zij verder geen instrumenten om aan te geven dat de in
                                                  Advies Longstay                                      55
                                                d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>penitentiaire inrichtingen gelegen longstayvoorzieningen van tbs-klinieken aan meer dan slechts de
minimale kwaliteitseisen dienen te voldoen en dat mogelijk verbeteringen wat betreft regime en
personeel wenselijk zijn: dergelijke kwesties dienen aan de beklagcommissie bij de betreffende tbs-
inrichting aan de orde te worden gesteld.
Zie bijvoorbeeld:
 uitspraak 05/2868/TB van 13 april 2006: volgens de minister is de betreffende longstayafdeling een
     volwaardige tbs-inrichting die aan de in regelingen vastgestelde standaarden voldoet, ook al zijn de
     kamers kleiner dan in andere tbs-klinieken; niet aannemelijk is gemaakt dat de afdeling niet voldoet
     aan de daaraan te stellen kwaliteitseisen;
 uitspraak 06/0540/TB van 22 januari 2007: stelling inzake onverantwoorde materiële
     omstandigheden op de longstayafdeling leent zich niet voor toetsing in het onderhavige beroep;
     verwezen wordt naar de in de Bvt opgenomen beklagprocedure waarin de beklagcommissie kan
     toetsen of een regime dan wel de materiële omstandigheden op een afdeling in strijd is met de
     wet- of regelgeving (uitspraak gevoegd in periode mei 2006 - oktober 2007).
Hieronder volgt een overzicht van de einduitspraken van de beroepscommissie in longstayberoepen
vanaf 1999 tot en met oktober 2007, waarbij onderscheid wordt gemaakt naar de geldende criteria voor
een longstayplaatsing, zoals die in individuele beroepszaken door de minister/staatssecretaris van Justitie
zijn aangegeven, respectievelijk in de perioden van 1999 - 2002, 2003 - april 2006 en mei 2006 -
oktober 2007.
Voor een goed overzicht worden deze drie perioden in aparte blokken beschreven.
Periode 1999 - 2002
Bij de behandeling van longstayberoepen heeft de minister in deze periode aangegeven dat de volgende
criteria voor een longstayplaatsing zijn ontwikkeld:
1) Vast staat dat een intramurale behandeling van ten minste zes jaar heeft plaatsgevonden,
2) betrokkene dient ten minste éénmaal ter herselectie te zijn aangeboden aan het (toenmalige) Dr.
    F.S. Meijers Instituut (MI), waarbij behandelingen in het kader van een eerder opgelegde tbs en
    voortgezet verblijf in het MI worden meegenomen,
3) aannemelijk moet zijn dat de gevolgde behandeltrajecten niet hebben geresulteerd in een
    substantiële vermindering van het delictgevaar en dat de stoornis, waaraan betrokkene leed ten tijde
    van het delict, nog steeds aanwezig is,
4) betrokkene komt niet in aanmerking voor doorplaatsing naar een (niet-justitiële) ggz-instelling
    gezien gevaar dat van hem uitgaat naar de samenleving.
In deze periode heeft de beroepscommissie zeven beroepen behandeld, waarbij in vijf daarvan bij
eerdere tussenbeslissing nader onderzoek was opgedragen. Al deze beroepen zijn ongegrond verklaard.
Hieronder volgt een selectie.
De eerste uitspraak die de beroepscommissie heeft gedaan is een ongegrondverklaring van het beroep:
uitspraak 99/0095/TB van 2 september 1999. Daarin is overwogen dat aannemelijk wordt geacht dat
voortzetting van behandeling in een behandelinrichting niet langer aan haar doel beantwoordde en dat
voor verdere, minder intensieve, behandeling de longstayafdeling als de meest aangewezen setting
moest worden aangemerkt. Dit oordeel is gebaseerd op het gegeven dat volgens de behandelinrichting
                                                Advies Longstay                                         56
                                              d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>behandelinterventies niet tot vermindering van recidivegevaar hebben geleid, dat klager als voortdurend
delictgevaarlijk wordt aangemerkt en dat de minister in redelijkheid op de zorgvuldig tot stand
gekomen toetsing en advisering van het MI heeft mogen afgaan. Daarbij is in aanmerking genomen dat
ook op een longstayafdeling individuele verplegings- en behandelingsplannen worden opgesteld die op
de problematiek van de betrokkene zijn afgesteld.
Bij uitspraak 00/200/TB van 20 oktober 2000 is een longstayberoep ongegrond verklaard, gelet op de
inhoud van de adviesrapportage van het MI, op klagers zeer langdurige behandelingstraject, op het
ontbreken van enige behandelmotivatie bij klager en het ontbreken van enig behandelperspectief naar
het oordeel van meerdere inrichtingen, alsmede gelet op het in het recente verleden tot tweemaal toe
voortijdig afbreken van het resocialisatietraject door zijn desertie.
Het beroep van een dove, 32-jarige als adolescent functionerende, niet zwakbegaafde man, is ongegrond
verklaard bij uitspraak 02/0868/TB van 23 oktober 2002. Overwogen is dat klager voldoet aan de
longstaycriteria, dat de inrichting ten aanzien van de voorwaarden voor een humane verpleging van
klager heeft toegezegd dat hem passende onderwijsvoorzieningen in het metaalvak zullen worden
geboden, dat op het terrein van de inrichting voor klager de juiste werkfaciliteiten voorhanden zijn en
dat naar verwachting de met zijn handicap samenhangende geïsoleerde positie zal verbeteren na het
volgen van een cursus gebarentaal door de socio-therapeutisch medewerkers. De beroepscommissie
heeft verder opgemerkt dat ook voor de verpleegde die verblijft op de longstayafdeling een verplegings-
en behandelingsplan moet worden opgesteld, waarin de behandeldoelen zijn omschreven en dat de
longstayafdeling niet mag worden beschouwd als een eindstation. Als zich in de toekomst een
ontwikkeling voordoet waaruit blijkt dat klager toch intensief behandeld zou kunnen worden, dient dit
moment daartoe te worden aangegrepen. Tenslotte heeft zij opgemerkt dat de mogelijkheid om klager
te gelegener tijd op een andere longstayafdeling te plaatsen niet uitgesloten is.
Periode 2003 - april 2006
In deze periode heeft de minister in individuele longstayberoepen aangegeven dat de volgende criteria
voor een longstayplaatsing zijn ontwikkeld:
1. Er dient sprake te zijn van een intramurale behandeling van meer dan zes jaren, waarbij de duur
    van behandeling in het kader van een eerder opgelegde tbs wordt meegenomen;
2. er dient, bij voorkeur, sprake te zijn van meerdere behandelpogingen;
3. het moet aannemelijk zijn geworden dat voornoemde behandeltrajecten niet hebben geresulteerd in
    een substantiële vermindering van het delictgevaar en dat de stoornis waaraan betrokkene leed ten
    tijde van het delict nog steeds aanwezig is;
4. de minister dient zich, alvorens een besluit tot plaatsing op een longstayafdeling te nemen, te laten
    adviseren middels een onafhankelijk onderzoek dat wordt uitgevoerd door de LAP die bestaat uit
    een multidisciplinair team van onafhankelijke deskundigen. De LAP onderzoekt of de behandelaar,
    gelet op diens verantwoording in de aanmelding van de longstaykandidaat, in alle redelijkheid (dat
    wil zeggen met inachtneming van eisen die aan de indicatiestelling in professionele zin gesteld
    moeten worden) tot de longstayindicatie heeft kunnen komen;
5. in de overwegingen tot plaatsing op een longstayafdeling wordt meegenomen dat de ter beschikking
    gestelde (tbs-gestelde) niet in aanmerking komt voor doorplaatsing naar een (niet justitiële) ggz-
    instelling gezien het gevaar dat van hem uitgaat naar de samenleving.
                                                 Advies Longstay                                       57
                                               d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>De beroepscommissie heeft in elke individuele zaak getoetst of aan de door de minister opgestelde
criteria wordt voldaan. Daarbij komt aan de orde of de minister in redelijkheid op de stukken,
waaronder het LAP-advies, heeft mogen afgaan.
Bij uitspraak 03/2306/TB van 8 januari 2004 is het beroep tegen de afwijzing van een verzoek van een
34-jarige, dove klager tot overplaatsing van een longstayafdeling naar een andere longstayafdeling
ongegrond verklaard. De minister heeft advies bij klagers behandelaar ingewonnen, waaruit blijkt dat hij
goed functioneert. Het personeel heeft een cursus gebarentaal gevolgd om (beter) met klager te kunnen
communiceren. Aan klagers veronderstelling dat het na overplaatsing beter met hem zal gaan, liggen
geen behandelinhoudelijke overwegingen ten grondslag.
In deze periode heeft de beroepscommissie verder 21 beroepen tegen een longstayplaatsing inhoudelijk
behandeld, waarvan er drie inhoudelijk gegrond zijn verklaard.
Hieronder volgen de gegrond verklaarde beroepen en een selectie van relevante uitspraken tot
ongegrondverklaring.
Gegrondverklaringen:
 03/2877/TB van 23 april 2004: er is sprake van door de inrichting naar klager gewekte
     verwachtingen en rapportage over behandelingsmogelijkheid, waarvan de LAP niet op de hoogte
     was (het vervolgberoep 05/0449/TB is ongegrond verklaard en wordt hieronder bij de
     ongegrondverklaringen verder besproken).
    03/1529/TB van 27 april 2004: na LAP-advies en bestreden beslissing is in de procedure tot
     verlenging van klagers tbs op verzoek van het hof Arnhem pro justitia rapportage uitgebracht over
     klagers delictgevaar en resocialisatiemogelijkheden; gelet op de inhoud daarvan en het oordeel van
     het hof is de grond aan de bestreden longstayplaatsing ontvallen.
    04/1905/TB van 11 februari 2005: waar het PBC nog resocialisatiemogelijkheden ziet, dient de
     minister uit zorgvuldigheid op grond van de in artikel 11 Bvt genoemde en met elkaar
     samenhangende belangen, met de door het PBC genoemde klinieken eerst daadwerkelijk de
     (on)mogelijkheid van plaatsing en behandeling te bezien in plaats van op voorhand uit te gaan van
     de onmogelijkheid daarvan en over te gaan tot een zo ingrijpende beslissing als een
     longstayplaatsing.
Ongegrondverklaringen:
    03/0044/TB van 26 mei 2003: blijkens de stukken wordt klager ondanks meerdere
     behandelpogingen als chronisch ernstig delictgevaarlijk beschouwd. De door de minister
     ingebrachte stukken ondersteunen klagers stelling dat er geen sprake is geweest van behandeling
     niet.
    03/2062/TB van 24 november 2003: klager voldoet aan longstaycriteria. Geen aanleiding voor nader
     onderzoek in het licht van het LAP-advies. Wel acht de beroepscommissie het van belang dat er
     een individueel verplegings- en behandelingsplan wordt opgesteld en dat er vrijheden zijn die
     verpleegden op andere gesloten afdelingen niet hebben. Klager kan dan laten zien hoe hij daarmee
     omgaat. Er wordt van uitgegaan dat periodiek zorgvuldig zal worden bezien in hoeverre klager
     alsnog in aanmerking zal kunnen komen voor plaatsing op een andere afdeling.
                                                Advies Longstay                                       58
                                              d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>   03/0767/TB van 4 december 2003: er is sprake van voortdurende delictgevaarlijkheid, ook na het
    stellen van een nieuwe diagnose is er sprake van een uiterst gering behandelperspectief en
    onvoldoende basis om op langere termijn toe te werken naar een transmurale setting. De stelling
    dat de minister niet van de nieuwe diagnose op de hoogte is gesteld is onjuist, nu de nieuwe
    diagnose en behandelingspoging blijken uit het advies tot verlenging van klagers tbs en uit de
    aanmelding voor een longstayplaatsing.
   03/0654/TB-II van 18 november 2004: het door de minister optellen van tbs-opleggingen van klager
    voor het berekenen van de intramurale behandelingsduur is aanvaardbaar; de beroepscommissie is
    met de minister van oordeel dat niet het delict, maar de aard van de stoornis ten tijde van de
    delicten daarvoor bepalend is. Op verzoek van de beroepscommissie heeft het PBC nader klinisch
    onderzoek verricht, waaruit blijkt dat ook volgens het PBC sprake is van onbehandelbaarheid en
    van onverminderd delictgevaar. Er is geen aanleiding aan verzoek van klager te voldoen tot in feite
    een tweede contra-expertise.
   04/3116/TB van 9 mei 2005: los van de eventuele uitkomsten van het ingestelde politieonderzoek
    waren er ten tijde van de beslissing tot klagers overplaatsing van het Kempehuis naar de
    longstayafdeling van Veldzicht voldoende ernstige aanwijzingen en bevindingen die noodzaakten tot
    die overplaatsing.
   05/0302/TB van 4 augustus 2005: hoewel klager in maar één kliniek langdurig is behandeld, kon hij
    voor een longstayplaatsing worden aangemeld gezien het ontbreken van behandelperspectief en de
    aanwezigheid van hoge delictgevaarlijkheid. Er is geen sprake van ‘afschrijving’ van klager: er wordt
    een verplegings- en behandelingsplan opgesteld en periodiek wordt bezien welke behandeling
    mogelijk is of voortgezet kan worden en in hoeverre klagers verblijf in de longstay voortgezet dient
    te worden.
   05/0449/TB van 28 november 2005: Het PBC heeft in nader onderzoek geconcludeerd dat een
    longstayplaatsing onvermijdelijk is.
   05/2799/TB van 3 maart 2006: klager voldoet aan de longstaycriteria. Aanbeveling aan behandelaar
    om voorzichtig om te gaan met algemene uitspraken over uitstroom uit de longstay om geen valse
    hoop daarover te geven.
   05/2466/TB van 7 april 2006: het is op zichzelf zorgvuldig als een oud LAP-advies wordt
    geactualiseerd, maar gelet op de stukken is er in dit geval geen aanleiding te veronderstellen dat de
    LAP in een meer actueel advies tot een andere conclusie inzake longstayindicatie zou komen.
   05/2467/TB van 7 april 2006: behandeling in drie klinieken is door klagers verzet niet tot stand
    gekomen en klager is blijvend delictgevaarlijk. Er is geen aanleiding voor nader klinisch onderzoek
    van klager in het PBC; voor de aannemelijkheid van klagers stelling dat hem na het aanslaan van
    medicatie onvoldoende verdere behandeling is aangeboden, wordt in de stukken geen grond
    gevonden.
Periode mei 2006 - oktober 2007
                                               Advies Longstay                                         59
                                             d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>De minister heeft de criteria voor longstayplaatsing in gewijzigde vorm neergelegd in het
Longstaybeleidskader van augustus 2005:
1)  Betrokkene heeft conform ‘state of the art’ alle behandelingsmogelijkheden ondergaan, bij voorkeur
    in twee behandelsettingen, zonder dat dit heeft geleid tot een substantiële vermindering van het
    delictgevaar (bij bepaalde individuen die zeer gevoelig zijn voor decompensatie kan een
    multidisciplinair onderzoek op indicatie door de LAP de tweede behandelpoging vervangen);
2) er is geen mogelijkheid tot plaatsing in de ggz vanwege het vereiste beveiligingsniveau.
In één zaak is het beroep niet gericht tegen de beslissing tot de longstayplaatsing zelf, maar tegen de
plaats van de longstayvoorziening, omdat klager geplaatst wil worden in een andere longstayvoorziening
waarin zijn echtgenoot verblijft:
    05/3025/TB van 30 mei 2006: er is geen wettelijk afdwingbaar recht van gehuwde ter beschikking
     gestelden op plaatsing in eenzelfde longstayvoorziening en overnachtingen bij elkaar. Er is sprake
     van een gerechtvaardigde inbreuk op het in artikel 8 EVRM neergelegde recht op respect voor het
     familie- en gezinsleven. Van belang is hierbij dat de inrichting gezamenlijke overnachtingen
     onwenselijk acht vanwege een met bezoeken samenhangende toename van delictgerelateerd gedrag
     en dat het effect van gezamenlijke overnachtingen op medepatiënten binnen een relatief klein
     leefmilieu van een longstayvoorziening aanzienlijk zal zijn.
     Wel kan de beroepscommissie zich voorstellen dat beide longstayvoorzieningen zoeken naar een
     gepaste bezoekregeling, waarbij voorwaarden gesteld kunnen worden.
In een andere zaak is het beroep gericht tegen de weigering te beslissen op het verzoek van de klager
tot overplaatsing van de ene naar een andere longstayvoorziening:
    06/1391/TB van 28 september 2006: de beroepscommissie heeft klager in dit beroep ontvangen en
     het beroep gegrond verklaard: de weigering is zeer onzorgvuldig nu door de huidige
     longstayafdeling eerder is getracht klager te ruilen en thans wordt onderzocht of klager voor
     overplaatsing in aanmerking kan komen.
In twee zaken was een afwijzing van een verzoek tot overplaatsing uit de longstay aan de orde; beide
beroepen zijn ongegrond verklaard:
    06/0467/TB van 9 augustus 2006: blijkens info van het Kempehuis is er geen reden om een
     verzoek tot opheffing longstaystatus in te dienen vanwege nog immer aanwezig delictgevaar en
     gebrek aan behandelmogelijkheden en perspectieven; klager veronderstelt slechts dat het hem in
     behandelkliniek beter zal afgaan; geen aanleiding voor nader onderzoek.
    06/2646/TB van 12 juni 2007: blijkens de stukken is er sprake van onveranderde psychopathologie,
     onverminderde delictgevaarlijkheid en onverminderd hoog recidivegevaar; klager is niet
     gemotiveerd voor behandeling; momenteel is er geen aanleiding voor nader onderzoek.
De beroepscommissie heeft daarnaast 56 beroepen tegen een longstayplaatsing inhoudelijk afgehandeld,
waarvan er 24 gegrond zijn verklaard.
Van die 24 zaken zijn er 15 gegrond verklaard omdat de minister ondanks rappel in die zaken geen
                                                Advies Longstay                                         60
                                              d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>reactie en stukken had toegezonden en de beroepscommissie daarmee niet in de gelegenheid heeft
gesteld die beroepen naar behoren te kunnen beoordelen (in de overige zaken zijn wel stukken en een
reactie op de beroepen verstrekt). In 11 van deze 15 zaken heeft de minister een nieuwe
longstaybeslissing genomen, waartegen beroep is ingediend. Drie daarvan zijn gegrond verklaard (zie
hieronder 06/1654, 06/1671 en 06/1743), vijf ongegrond (waarvan vier hieronder opgenomen: 06/1716,
06/1723, 06/1754 en 06/2118). In drie van de elf zaken is de behandeling aangehouden en bij het
opstellen van dit overzicht nog niet afgerond.
Van dezelfde 24 zaken zijn er negen om inhoudelijke redenen gegrond verklaard. Hieronder volgt een
opsomming van deze gegrondverklaringen met een korte weergave van de relevantie van de uitspraak.
Gegrondverklaringen:
   05/2788/TB van 17 juli 2006: op grond van de stukken en het behandelde ter zitting wordt
    overwogen dat een geïndiceerde tweede behandelpoging om onduidelijke redenen niet volwaardig is
    ingezet in de tweede behandelkliniek, die al snel concludeerde tot onbehandelbaarheid van klager,
    terwijl er nog resocialisatiemogelijkheden aanwezig lijken te zijn. De zorgvuldigheid vereist dat de
    minister die mogelijkheden vanuit een FPK of FPA onderzoekt.
   06/0217/TB van 3 augustus 2006: op zich is er sprake van een longstayindicatie, maar een eerder
    nog kansrijk geachte plaatsing in Hoeve Boschoord is gestrand op door die kliniek gestelde
    voorwaarden. Er dient nader onderzoek naar plaatsingsmogelijkheid in Hoeve Boschoord en
    daarmee het mogelijk vervallen van de longstayindicatie te worden gedaan.
   06/0484/TB van 10 augustus 2006: gelet op de uitgebrachte rapportages en adviezen is niet komen
    vast te staan dat klager daadwerkelijk een ‘state of the art’ behandeling heeft ondergaan. Het is met
    name de vraag of in de behandeling voldoende rekening is gehouden met klagers autistische
    stoornis. Bovendien heeft de LAP geadviseerd om klager de mogelijkheid te bieden door te stromen
    naar een ggz-voorziening gericht op autismespectrumstoornissen, mogelijk met gebruik van een
    langlopende proefverlofsituatie.
   06/1654/TB van 24 november 2006: gelet op de uitgebrachte rapportages en adviezen is niet
    komen vast te staan dat klager daadwerkelijk een ‘state of the art’ behandeling heeft ondergaan. Al
    na acht weken verblijf in tweede behandelkliniek is klager geconfronteerd met een
    longstayprognose, wat haaks staat op de uitgebrachte pro justitia rapportage waarin is aangegeven
    dat
              o een longstayplaatsing prematuur is;
              o aan de longstayindicatie kan worden getwijfeld omdat er nog geen serieuze
                   resocialisatiepoging is ondernomen
              o een eventuele resocialisatie alleen kan plaatsvinden in een zeer langzaam tempo en
                   waarschijnlijk met gebruik van libidoremmende medicatie.
   06/1173/TB van 12 januari 2007: klager is behandeld in één kliniek, die vrij lang het perspectief van
    resocialisatie richting een beschermde woonvorm voor ogen had. De beroepscommissie acht het
    onbegrijpelijk dat de kliniek zes maanden nadat in het verlengingsadvies was aangegeven dat de
    prognose gunstig was, concludeert tot een longstayplaatsing wegens stagnatie van de behandeling
    als gevolg van klagers ernstige verslaving. Het ligt in een dergelijke situatie op de weg van de
    minister over te gaan tot een overplaatsing naar een andere behandelinrichting om te onderzoeken
                                                 Advies Longstay                                         61
                                               d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>    of een nieuwe behandelpoging daar beter aanslaat. Klagers frequente terugval in middelengebruik
    heeft in de kliniek lange tijd niet aan resocialisatie weg gestaan. De minister heeft niet aannemelijk
    gemaakt dat een overplaatsing als bedoeld geen toegevoegde waarde heeft.
   06/1671/TB van 15 mei 2007: na opheffing van een eerdere longstayindicatie is klager vanuit de
    longstay in een begeleid wonen project nabij de longstayafdeling geplaatst onder voorwaarde van
    onthouding van alcohol- en drugsgebruik en dagelijks gebruik van Refusal. Na vondst van 15 lege
    bierblikken op zijn kamer en klagers weigering om openheid van zaken te geven, is klagers
    transmurale verlof opgeschort en is klager weer aangemeld voor een longstayplaatsing. De
    beroepscommissie overweegt dat het aantreffen van die bierblikken voor meerderlei uitleg vatbaar
    is en dat de inrichting onvoldoende onderzoek heeft gedaan naar de herkomst van die blikken,
    mede gelet op de stelselmatige ontkenning van klager dat die blikken van hem waren en de
    onweersproken door klager gestelde uitslagen van blaastesten. Gelet op de zeer verstrekkende
    gevolgen voor klager had een deugdelijk vaststellen van de feiten door de inrichting in de rede
    gelegen. Verder is de beroepscommissie van oordeel dat er ook andere mogelijkheden zijn, zoals
    het onder toezicht verstrekken van Refusal.
   05/3124/TB van 7 juni 2007: de beroepscommissie constateert een wezenlijk verschil van mening
    tussen kliniek en PBC over de diagnose met betrekking tot verslavingsproblematiek van klager en
    de behandelingsprognose. In de visie van het PBC ziet de beroepscommissie voldoende
    aanknopingspunten voor een hernieuwde resocialisatiepoging in een andere kliniek. Het feit dat de
    behandeling sinds enige jaren is gestagneerd had gegeven de omstandigheden moeten leiden tot
    een overplaatsing van klager naar een andere kliniek om te trachten de behandeling vlot te trekken.
   05/2579/TB van 18 juni 2007: klager is langdurig behandeld in één kliniek die verschillende
    diagnoses heeft gesteld, maar destijds waren er gezien de rapportages voldoende
    aanknopingspunten voor een longstayplaatsing. Na de longstayplaatsing heeft de LAP de bezwaren
    van de inrichting daartegen grotendeels bevestigd, maar op grond van de onverminderde
    delictgevaarlijkheid van klager toch geadviseerd tot handhaving van klagers longstaystatus zolang er
    geen duidelijkheid is over de bereidheid van de inrichting een tweede behandelpoging vorm te
    geven. De beslissing van de minister tot voortzetting van klagers verblijf in de longstay komt er in
    wezen op neer dat de delictgevaarlijkheid daarvoor voldoende grondslag biedt, terwijl eventuele
    behandelmogelijkheden meer terzake doen. De minister miskent daarmee de mening van zowel de
    inrichting als de LAP ten aanzien van eventuele behandelmogelijkheden.
   06/1743/TB van 3 juli 2007: bij wijze van uitzondering heeft de beroepscommissie het beroep tegen
    de beslissing tot een longstayplaatsing uitsluitend schriftelijk behandeld, nu klagers
    longstayindicatie is opgeheven omdat er blijkens nadere rapportage voldoende basis voor een
    nieuwe resocialisatiepoging aanwezig wordt geacht. Vanwege de opgelopen behandelachterstand is
    een tegemoetkoming toegekend.
Dan volgt nu een selectie van relevante uitspraken waarin het beroep ongegrond is verklaard op de
grond dat de beslissing tot een longstayplaatsing in redelijkheid kon worden genomen in het licht van
de stukken en het verhandelde ter zitting.
Ongegrondverklaringen:
                                                 Advies Longstay                                         62
                                               d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre> 05/2883/TB van 2 mei 2006: blijkens de stukken is de klager aangeboden behandeling niet
  aangeslagen; klager geeft aan zich bereidwillig op te stellen, maar uit de stukken blijkt het
  tegendeel. De stukken bevatten verder geen aanknopingspunten voor een nader onderzoek naar
  eventuele nieuwe behandelperspectieven.
 05/2581/TB van 30 mei 2006: er heeft in één kliniek een langdurige behandeling plaatsgevonden
  van een vreemdeling met verblijfstitel; proefverlof is binnen drie maanden misgegaan met ernstige
  recidive; klager wordt als voortdurend delictgevaarlijk en niet behandelbaar aangemerkt; kan niet in
  geestelijke gezondheidszorg worden geplaatst en ook niet naar het geboorteland worden uitgezet.
 05/2875/TB d.d. 30 mei 2006: klager wordt vanwege zijn organische en functionele beperkingen en
  handicaps niet behandelbaar en voortdurend delictgevaarlijk geacht. Er is sprake van onverminderd
  hoog recidiverisico. Gezien de stukken bestaat er geen aanleiding voor nader extern klinisch
  onderzoek in bijvoorbeeld het PBC. Hoewel het op zich zorgvuldig voorkomt dat een advies van de
  LAP met het oog op het drie jaar later nemen van een longstaybeslissing wordt geactualiseerd, is er
  in het licht van de stukken en met name de herbevestiging van de longstaystatus door de
  behandelinrichting geen aanleiding te veronderstellen dat de LAP in een tweede, recent advies tot
  een andere conclusie zou zijn gekomen dan verwoord in het eerste advies.
 05/2955/TB van 8 augustus 2006: volgens het Longstaybeleidskader dient er bij voorkeur sprake te
  zijn van meer dan één behandelpoging, maar dit betekent niet dat bij één poging en het mislukken
  daarvan de minister niet tot een longstayplaatsing kan besluiten. In klagers geval kan de minister
  na één mislukte behandelpoging daartoe beslissen vanwege het blijkens de stukken ontbreken van
  een reëel behandelperspectief en klagers hoge delictgevaarlijkheid. De stukken bevatten verder geen
  aanknopingspunten voor nader onderzoek naar eventuele resocialisatiemogelijkheden.
 06/0170/TB van 8 augustus 2006: de kernproblematiek is nauwelijks behandelbaar en klager is
  voortdurend delictgevaarlijk wat betreft pedoseksuele delicten. Dat blijkt uit alle stukken op de
  door hem overgelegde contra-expertise na. Gezien de onderbouwing van de contra-expertise heeft
  de minister meer waarde mogen hechten aan de andere stukken. Er si geen aanleiding voor nader
  onderzoek. Ten overvloede wordt overwogen dat het longstayregime op zich niet uitsluit dat
  medicatie wordt gegeven en dat op basis daarvan wordt overwogen of verlof en op termijn
  eventuele overplaatsing naar een behandelkliniek tot de mogelijkheden behoren.
 06/0547/TB van 15 augustus 2006: klager is vanwege een persoonlijkheidsstoornis en geringe
  begaafdheid niet behandelbaar en voortdurend delictgevaarlijk; voor aannemelijkheid van klagers
  stelling dat thans nog een behandelmogelijkheid richting plaatsing in een beschermde
  woonvoorziening mogelijk moet worden geacht nu hij zich niet meer tegen het behandelingsplan
  verzet, wordt in de stukken noch in hetgeen de behandelaar ter zitting naar voren heeft gebracht
  grond gevonden. Op grond daarvan kan immers ten zeerste worden betwijfeld in hoeverre klager
  een nieuwe behandelpoging aan zal kunnen, alsmede in hoeverre een derde behandelpoging een
  reële kans van slagen kan hebben, juist gezien klagers persoonlijkheidsproblematiek en hoge
  delictgevaarlijkheid. Ook op een longstayafdeling wordt een behandelingsplan opgesteld en worden
  eventuele mogelijkheden van (medicamenteuze) behandeling en uitplaatsing naar een andere
  inrichting bezien.
                                             Advies Longstay                                         63
                                           d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre> 06/0606/TB van 19 september 2006: klager is niet behandelbaar vanwege gebrekkige intellectuele
  vermogens in combinatie met ernstige persoonlijkheidsproblematiek; hij is ondanks
  medicatiegebruik voortdurend delictgevaarlijk. Pogingen tot doorplaatsing naar de ggz zijn afgestuit
  op het niet kunnen bieden van voor klager benodigde beveiliging. Gezien stukken en verhandelde
  ter zitting niet aannemelijk dat klager onvoldoende behandeling is geboden.
 06/1754/TB van 15 november 2006: de zorgvuldigheid vereist dat de LAP bij beoordeling van een
  longstayindicatie de door het PBC aanwezig geachte resocialisatiemogelijkheid – waarnaar in de
  procedure van verlenging van de tbs door de rechter en het hof is verwezen – meeneemt, wat
  achteraf alsnog is gebeurd. De LAP is van oordeel dat longstayplaatsing is geïndiceerd en dat vanuit
  longstay in alle rust kan worden bezien of een zorgvuldig opgebouwd resocialisatietraject in de tijd
  tot de mogelijkheden behoort. Klager ondergaat zijn tweede tbs, is lange tijd van zijn leven
  geïnstitutionaliseerd en er zijn behandelpogingen in drie klinieken ondernomen. De door het PBC
  genoemde positieve behandeleffecten zijn volgens de laatste behandelkliniek eerder toe te schrijven
  aan de gecontroleerde setting dan aan de behandeling. De mogelijkheid van verblijf buiten de
  laatste kliniek is onderzocht, maar klager heeft geen zicht op totstandkoming en voortbestaan van
  delictrisico’s; hij reageert niet op noodzakelijk geachte behandeling. Hij wil wel resocialiseren, maar
  is vanwege zijn problematiek niet in staat om zelfs aan zeer lage eisen van behandeling te voldoen
  en tot een zodanige behandelrelatie en -resultaat te komen dat het starten van een
  resocialisatietraject, gezien klagers delictgevaarlijkheid, verantwoord kan worden geacht. Ook vanuit
  de longstay zal worden bezien in hoeverre op termijn alsnog een op resocialisatie gerichte
  behandeling aan de orde zal kunnen zijn.
 06/1086/TB van 21 november 2006: tevergeefs is getracht klager in een meer dan twaalf jaar
  durende behandeling te resocialiseren. De LAP twijfelde aanvankelijk aan de longstayindicatie voor
  zover nog medicatieaanpassing mogelijk zou zijn, maar onderschrijft de longstayindicatie toch, na
  inlichtingen van de behandelinrichting, inhoudende dat medicatieaanpassing geen optie is in
  verband met de combinatie van ernstige pathologie, gebrekkige leerbaarheid, vluchtgevaarlijkheid,
  en de mogelijk averechtse bijwerking van de door de LAP voorgestelde medicatie. Daarbij heeft de
  LAP benadrukt een plaatsing in een medium care/medium securitysetting voor de SGLVG-categorie
  geïndiceerd te achten. De beroepscommissie merkt op het wat dat betreft zeer wenselijk te achten
  dat in het kader van het ontwikkelen van differentiaties van longstayvoorzieningen ook aandacht
  wordt besteed aan de door de LAP bedoelde differentiatiemogelijkheid.
 06/1355/TB van 24 november 2006: er is sprake van meerdere mislukte resocialisatiepogingen,
  waarbij klager is ontvlucht en is teruggevallen in alcoholmisbruik. Plaatsing op een FPA is niet
  mogelijk: klager heeft geen psychiatrische stoornis in engere zin, is zwakbegaafd en moeilijk te
  hanteren en te begrenzen. De LAP achtte aanvankelijk voortzetting van de op verandering gerichte
  behandeling niet langer zinvol, maar een longstayplaatsing te zwaar en adviseerde tot nader
  onderzoek door de behandelinrichting. Op grond van nadere inlichtingen van die inrichting
  onderschrijft de LAP de longstayindicatie alsnog, maar adviseert zij tevens opnieuw de weg te
  bewandelen van zeer geleidelijke verruiming van vrijheden in het kader van een langdurig
  resocialisatietraject. De beroepscommissie merkt op het wat dat betreft zeer wenselijk te achten dat
  bij het ontwikkelen van differentiatie in longstayvoorzieningen ook aandacht wordt besteed aan de
  door de LAP bedoelde differentiatiemogelijkheid.
 06/1716/TB van 24 november 2006: zeer moeizaam verloop van langdurige behandeling die niet is
  aangeslagen wegens weerstand en gebrek aan openheid van klager, die geen inzicht wil geven in
                                                Advies Longstay                                        64
                                              d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>  zijn seksuele belevingswereld terwijl dit van wezenlijk belang is voor de behandeling. Er is sprake
  van ernstige persoonlijkheidspathologie en alcoholafhankelijkheid. Delictgerelateerde incidenten.
  Delictgevaar is onverminderd aanwezig. Behandeling in twee behandelsettingen heeft volgens het
  beleidskader wel de voorkeur, maar is niet vereist om als ‘state of the art’ te kunnen worden
  aangemerkt. Ook in de longstay wordt een verplegings- en behandelingsplan opgesteld en wordt
  getoetst of eventuele vooruitgang alsnog zou kunnen leiden tot overplaatsing naar een
  behandelinrichting.
 06/0540/TB van 22 januari 2007: klager is vanwege handicap en persoonlijkheidsstoornis niet
  behandelbaar gebleken en wordt als voortdurend delictgevaarlijk aangemerkt. Het PBC gaat in zijn
  advies in op een longstayplaatsing van klager en vraagt zich daarbij af of vrijheden met
  medicamenteuze behandeling en langdurig toezicht, eventueel onder elektronisch toezicht, klagers
  delictgevaar zouden kunnen beteugelen. De beroepscommissie oordeelt dat dit PBC-advies niet
  inhoudt dat het genoemde resocialisatietraject ook eerst gevolgd zou moeten worden, wat wordt
  bevestigd door de vertegenwoordiger van het PBC ter zitting. Een dergelijk traject is pas aan de
  orde als eerst een vertrouwens- en behandelrelatie tussen klager en de behandelinrichting is
  opgebouwd. Klager weigert medewerking en wil alleen libidoremmende medicatie innemen onder
  voorwaarde van resocialisatie. Volgens de laatste behandelinrichting kan medicamenteuze
  behandeling het libido wel doen afnemen, maar bij klager lijken ook andere elementen – waarop de
  medicatie geen effect heeft – mee te spelen in het seksueel misbruik. De beroepscommissie
  overweegt ook in deze zaak dat op een longstayafdeling wordt bekeken of het delictrisico is
  verminderd en of er zich behandelmogelijkheden voordoen.
 06/1723/TB van 5 februari 2007: de LAP geeft aan dat in de afgelopen tien jaar vele pogingen zijn
  gedaan de ernstige en vroege persoonlijkheids- en seksuele problematiek te beïnvloeden zonder dat
  dit heeft geleid tot vergroting van ziekteinzicht en probleembesef bij klager, bij wie de compliance
  met zijn behandeling dan ook immer volstrekt onvoldoende is gebleven. Door zijn opstelling
  blokkeert klager zijn vooruitzichten op een terugkeer in de maatschappij. Klager acht zichzelf niet
  delictgevaarlijk, terwijl alle bij zijn behandeling betrokken deskundigen en externe rapporteurs het
  recidiverisico hoog achten. Van belang is verder dat de minister en de longstayafdeling hebben
  afgesproken dat, indien volgens die afdeling zich behandelmogelijkheden voordoen en klager toe is
  aan een nieuw traject, in dat geval een andere tbs-kliniek advies zal uitbrengen over klagers
  behandel- en resocialisatiemogelijkheden.
  De beroepscommissie gaat in deze uitspraak verder in op het door klagers advocaat naar voren
  gebrachte feit dat het LAP-advies door twee leden van de LAP is ondertekend: blijkens het
  Reglement van de LAP bestaat de LAP uit vijf leden, waaronder drie behandeldirecteuren van tbs-
  inrichtingen en is niet voorgeschreven dat alle adviezen steeds door alle leden worden opgesteld en
  ondertekend. Dit zou ook wat betreft de objectiviteit al op bezwaren stuiten indien de klager
  afkomstig is uit een tbs-inrichting waarvan één van die directeuren lid van de LAP is. Wezenlijk is
  dat advisering vanuit multidisciplinair kader en onafhankelijk plaatsvindt. Niet gebleken is dat dit in
  de onderhavige zaak niet het geval is geweest.
 06/2118/TB van 12 maart 2007: ter zitting hebben de vertegenwoordiger van klagers
  longstayafdeling aangevoerd dat op afzienbare termijn een hernieuwde risicotaxatie afgerond zal
  worden en dat aan de hand daarvan zal worden nagegaan of alternatieven voor de
  longstayplaatsing van klager voorhanden zijn. De beroepscommissie onderschrijft de wenselijkheid
  daarvan. Dit betekent echter niet dat de plaatsingsbeslissing onredelijk of onbillijk zou zijn. Het is
  wenselijk dat de voortzetting van de longstayplaatsing aan de orde komt bij de evaluatie van die
                                                Advies Longstay                                         65
                                              d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>  plaatsing.
 06/1803/TB van 23 mei 2007: klager is door ontbrekende behandelmotivatie en geringe cognitieve
  vaardigheden slecht bereikbaar voor behandeling; er is sprake van een ernstige meervoudige
  chronische psychiatrische aandoening in combinatie met voortdurende verslavingsproblematiek. Het
  delictgevaar is onverminderd hoog. Uit de omstandigheid dat klager in één kliniek is behandeld kan
  niet tot onvoldoende behandeling worden geconcludeerd. Het thans geldende beleidskader spreekt
  wel een voorkeur uit voor behandeling in minimaal twee behandelsettingen, maar dit is geen hard
  vereiste waaraan een behandeling moet voldoen om als ‘state of the art’ aangemerkt te kunnen
  worden.
 06/0641/TB van 7 juni 2007: de minister heeft op grond van de overgelegde stukken in redelijkheid
  kunnen beslissen tot een longstayplaatsing. Ter zitting blijkt dat de longstayafdeling een positieve
  ontwikkeling bij klager ziet, wat vragen oproept omtrent de eerder gestelde diagnose, alsmede dat
  thans diagnostisch onderzoek wordt gedaan waar enige tijd mee gemoeid zal zijn. Bij de
  beoordeling van het beroep kunnen ook de ontwikkelingen die zich na het nemen van de
  longstaybeslissing hebben voorgedaan worden meegewogen, zoals in dit geval. Uit de genoemde
  positieve ontwikkeling is echter (nog) niet voldoende komen vast te staan dat de behandelprognose
  zich in gunstige zin heeft gewijzigd: dat zal voormeld onderzoek moeten uitwijzen. Gunstige
  behandelprognoses moeten betrokken worden bij de tussentijdse evaluaties.
 06/0028/TB van 13 juni 2007: klagers langdurige behandeling heeft geen daadwerkelijke
  vooruitgang opgeleverd; er is sprake van een schijnaanpassing en nog immer hoog tot zeer hoog
  recidiverisico. Voldoende vast staat dat klager in twee klinieken een volwaardige tbs-behandeling is
  geboden, niettegenstaande het feit dat klagers eerste behandelaar een van klagers slachtoffers
  kende. Deze behandelaar heeft aangegeven dat er geen sprake was van een vriendschappelijke
  relatie, maar enkel van een werkrelatie. Het is niet aannemelijk dat deze behandelaar, die overigens
  slechts korte tijd als zodanig is opgetreden, niet integer zou hebben gehandeld. Daarom is niet
  aannemelijk dat de langdurige behandeling niet als overeenkomstig ‘state of the art’ zou kunnen
  worden aangemerkt. Verder wordt ook op een longstayafdeling een verplegings- en
  behandelingsplan opgesteld en wordt getoetst of eventuele vooruitgang alsnog zou kunnen leiden
  tot overplaatsing naar een behandelinrichting.
 05/3014/TB van 27 september 2007: de 66-jarige klager is niet behandelbaar gebleken en wordt als
  chronisch delictgevaarlijk aangemerkt; op verzoek van de beroepscommissie heeft nader onderzoek
  plaatsgevonden naar de vraag of medicamenteuze behandeling tot een wezenlijk andere prognose
  zou kunnen leiden. De desbetreffende psychiater geeft in zijn rapportage aan dat klager de
  longstaystatus zal moeten behouden, alsmede dat plaatsing op een psychiatrische ouderenafdeling
  op een ggz-terrein buiten de bebouwde kom, maandelijks reclasseringstoezicht, eventuele beperking
  in de bewegingsvrijheid en toediening van intramusculaire libidoremmende medicatie voldoende
  afscherming en toezicht bieden om pedoseksuele recidive te voorkomen. Ook na het kennis nemen
  van deze rapportage adviseert de LAP tot een longstayplaatsing van klager; zij geeft aan dat –
  gezien de ernst en aard van klagers problematiek in relatie tot zijn tbs-delicten – goede forensisch-
  psychiatrische expertise en voldoende controlemogelijkheden in materiële en regelgevende zin
  wezenlijk zijn om toekomstig recidiverisico tijdig te kunnen waarnemen, en dat dit betekent dat
  een ggz-instelling niet voldoende veiligheidsborging zal kunnen bieden. De LAP wijst in dit verband
  op “het te mogen vooronderstellen gebrek aan forensisch psychiatrische expertise en de aard van
  de setting”. Verder is de LAP van mening dat overplaatsing naar een ggz-instelling impliceert dat
                                              Advies Longstay                                         66
                                            d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>de longstaystatus opgeheven zou moeten worden, wat niet opportuun is.
De beroepscommissie is van mening dat de minister in redelijkheid op deze stukken heeft mogen
afgaan. De door de psychiater genoemde alternatieve plaatsingsmogelijkheid lijkt thans onvoldoende
beveiliging te kunnen bieden. Blijkens het meest recente verlengingsadvies komt klager op de HCR-
20 en de SVR-20 tot een hoge score wat betreft het risico tot terugval in delictgedrag. De
beoordeling van de verschillende schalen van de beoordelingsinstrumenten laten nauwelijks enige
verandering zien in vergelijking met eerdere evaluaties in voorgaande behandelperioden. Klagers
problematiek blijkt in de tijd stabiel en therapieresistent, welk beeld door de genoemde
risicotaxatie-instrumenten wordt bevestigd.
                                            Advies Longstay                                     67
                                          d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>bijlage 2, interviews met functiegroepen
Ten behoeve van dit advies interviewde de Raad in zeven sessies tussen 23 oktober en 8 november
2007 de volgende personen, werkzaam in rechtspraak, tbs-praktijk en wetenschap:
Naam                                                   Functie
Anker, mr. W.                                          strafrechtadvocaat
Bakker, mr. drs.F.A.M.                                 lid beroepscommissie RSJ
Bartelds, mr. J.I.M.W.                                 lid van de Penitentiaire Kamer/Hof Arnhem
Donker, mr. S.L.                                       lid beroepscommissie RSJ
Drost, dr. M.                                          behandeldirecteur Pompekliniek
Heidanus, mr. N.                                       strafrechtadvocaat
Heijs, mr. H.                                          lid beroepscommissie RSJ
Huitema, F.                                            behandeldirecteur Veldzicht
Kordelaar, dr. W.F. van                                gedragskundige, oud-lid LAP
Kuijck, mr. Y.A.J.M. van                               (verlengings)rechter
Lely-van Goch, mr. T.                                  (verlengings)rechter
Schudel, Prof. dr. W.J.                                gedragskundige van de Penitentiaire Kamer/Hof
                                                       Arnhem
Stikkelbroeck, mr. H.                                  voorzitter van de Penitentiaire Kamer/Hof
                                                       Arnhem
Vaart, mr. M. van der                                  (verlengings)rechter
Verwaayen, S.                                          behandeldirecteur Rooyse Wissel
Woensel, mr. S. van                                    lid beroepscommissie RSJ
                                             Advies Longstay                                         68
                                           d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>  Advies Longstay    69
d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>bijlage 3, statistieken gemiddelde behandelduur
                          De gemiddelde verblijfsduur in jaren van tbs-populatie
                                       op peilmoment 31 december
                                                     2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006
 Soort kliniek
 Justitiële tbs kliniek Rijks                          4,53 4,54         4,80     4,77     5,1 5,7 5,6
 Justitiële tbs kliniek Particulier                    3,50 3,71         3,85      4,21   4,7  5,0 4,9
 Niet Justitiële kliniek                                4,18 4,79        4,97     4,93    4,8  5,2 5,2
 Totaal                                                 4,01 4,19        4,36      4,51   4,8  5,3 5,2
           De gemiddelde verblijfsduur in jaren van patiënten met een
                   longstayindicatie op peilmoment 31 december
                                                                  2004 2005 2006
 Soort kliniek
 Justitiële tbs-kliniek rijks                                      12,9    12,8     14,9
 Justitiële tbs-kliniek particulier                                 11,8    11,0    10,9
 Niet-justitiële kliniek                                           13,7     9,5     10,5
 Totaal                                                            12,3     11,7     12,1
         De gemiddelde verblijfsduur in jaren van patiënten zonder een
                   longstayindicatie op peilmoment 31 december
                                                           2004 2005            2006
 Soort kliniek
 Justitiële tbs-kliniek rijks                                4,3       4,6           4,8
 Justitiële tbs-kliniek particulier                           4,1      4,3            4,1
 Niet-justitiële kliniek                                     4,5       4,8           5,0
 Totaal                                                      4,2       4,5           4,5
Bron: DJI 2007
                                                 Advies Longstay                                       70
                                               d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>  Advies Longstay    71
d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>bijlage 4, jeugdige longstayers
(bron: Van Kordelaar) Enkele gegevens betreffende 8 geïndiceerden jonger dan 30 jaar. Van hen werden er 5 ‘doorgelaten’ door de LAP. Hieronder enige kenmerken,
waarbij opvalt dat slechts een van hen bij het laatste cohort hoorde. De meest opvallende casus is nr. 5. Hij is bij de toetsing pas 28 jaar oud, verblijft korter dan 6 jaar in
zijn eerste tbs waarin hij slechts bemoeienis had met één kliniek. Hij werd al begin 2003 geplaatst in het Kempehuis.
                                                                                                                                                                          klinieken/
                                                                                                                                                                         beschreven               duur van de
          leeftijd bij                   delict                  As1                    As 2                                                             indicerende    behandelpogin   Aantal       tbs ttv    oordeel
            toetsing      cohort       categorie               categorie             categorie            middelen             co-morbiditeit              kliniek            gen       tbs-en      toetsing     LAP
1                    27      2006           zeden    major mental illness                 cluster B                   ja      as 1 en as 2 en middelen      Kijvelanden              2          1          <= 6 niet akkoord
2                    27      2002            leven   geen as 1                            cluster B                   ja              as 2 en middelen          Mesdag                1         1      7 t/m 9  niet akkoord
3                    27      2002          geweld    geen as 1                            cluster B                   ja              as 2 en middelen          Mesdag               2          1          <= 6      akkoord
4                    27      2004          geweld    overig as 1                          cluster B                   ja      as 1 en as 2 en middelen    Pompekliniek               2          1      7 t/m 9       akkoord
5                    28      2002           zeden    parafilie/pedofilie                 cluster C        niet genoemd                      as 1 en as 2  Pompekliniek                1         1          <= 6      akkoord
6                    28      2002           zeden    overig as 1                          cluster B                   ja      as 1 en as 2 en middelen    Pompekliniek               2          1      7 t/m 9  niet akkoord
7                    28      2004          geweld    major mental illness             pers.st. NAO                    ja      as 1 en as 2 en middelen        Veldzicht              2          1     10 t/m 12      akkoord
8                    29      2002            leven   major mental illness             pers.st. NAO                    ja      as 1 en as 2 en middelen    Pompekliniek               2          1     10 t/m 12      akkoord
N                      8         8               8                           8                    8                    8                               8              8              8         8              8            8
Tabel 1: geïndiceerden ten tijde van de toetsing jonger dan 8 jaar (bestand toetsingen tot februari 2006)
                                                                                                           Advies Longstay                                                                                      72
                                                                                                         d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>  Advies Longstay    73
d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>bijlage 5: indicatiestellingsformulier longstay
Betreft:
naam         :                           geboren            :            leeftijd:  kliniek :
Beschikbaarheid gegevens:
     voldoende
     onvoldoende               gemist wordt                 :
Delict en duur tenuitvoerlegging maatregel:
delict                           :
duur                             :
LS-criterium                     :
over/onderschrijdig :
chronologie klinieken/resocialisatietrajecten/behandelpogingen
Diagnostische gegevens
descr. diagnose:
As-I                   As-II                           As-III                 As-IV         As-V
co-morbiditeit         :
diff.diagn :
zekerheid :
Persoonsbeeld
Behandelingsbeeld:
primair milieu:
beveiligen/ controleren/ beheersen ………………………………………………………………………………….
structureren/ stabiliseren…………………………………………………………………………………………………..
steunen/ prothese bieden/ ontwrichting voorkomen………………………………………………………..
confronteren/ontwikkelen/oefenen/toetsen………………………………………………………………………..
gerichte interventies:
medicatie……………………………………………………………………………………………………………………………..
                                                      Advies Longstay                            74
                                                    d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>therapieën/trainingen.…………………………………………………………………………………………………………
delictbehandelingen…………………………………………………………………………………………………………….
delictbeheersing……………………………………………………………………………………………………………………
resocialisatie
poging(en)……………………………………………………………………………………………………………………………
beloop…………………………………………………………………………………………………………………………………..
condities……………………………………………………………………………………………………………………………….
prognose
blijvendheid risico……………………………………………………………………………………………………………….
verwachte kenmerken verblijf……………………………………………………………………………………………
beïnvloedbaarheid prognose………………………………………………………………………………………………
Resultaat toetsing
            indicatie
            geen indicatie want:
                      gegevens :……………………………………………………………………………………………………….
                      duur             :……………………………………………………………………………………………………….
                      diagnostiek      :……………………………………………………………………………………………………….
                      beloop           :………………………………………………………………………………………………………..
                      prognose :………………………………………………………………………………………………………..
                                                Advies Longstay                   75
                                              d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>             bijlage 6: format LAP-advies
             Geachte heer
                          Ministerie van Justitie
                          DJI
                          Sectordirectie tbs
                          Postbus 30132
                          2500 GC DEN HAAG
Contactpersoon
        Datum
  Ons kenmerk
   Onderwerp              aanmelding longstay
                          Naam:
                          Geboortedatum:
             Op xx xxxxxxx 200x hebben de ondergetekenden xxxxxxxxxxxxxxxx en xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx ter
             toetsing voorgelegd gekregen een aanmeldingsbrief vergezeld van een dossier over opgemelde tbs-
             gestelde. Dit dossier is door hen getoetst ter beantwoording van de vraag:
             of de eindverantwoordelijke behandelaar naar geldend psychiatrisch inzicht in alle redelijkheid tot de
             vaststelling heeft kunnen komen dat een voortzetting van op verandering gerichte behandeling thans
             niet langer zinvol is en dat moet worden overgegaan tot op stabiliteit en op kwaliteit van leven gerichte
             zorg in het kader van de terbeschikkingstelling met last tot verpleging.
             Hiertoe is nagegaan met welke intensiteit en over wat voor tijdsbestek de in het kader van de lopende
             tbs voorgenomen behandelingspogingen zijn ondernomen. Ook of er sprake is van meerdere
             terbeschikkingstellingen. Bovendien is op basis van het aangeboden dossier nagegaan of aannemelijk is
             gemaakt dat er in de afzienbare toekomst geen bekende behandelmogelijkheden zijn, waarvan relevant
             resultaat te verwachten is.
             1.    Ondergetekenden hadden de beschikking over
                   -     aanmelding long-stay dd. xx xxxxxxxxxxxxxx 200x van xxxxxxxxxxxxxx
                   -     behandelingsplan, xxxxxxx 200x
                   -     verlengingsadvies d.d. xx xxxxxxx 200x
                   -     risicotaxatie HKT-30/HCR-20, xxxxxxxx 200x
                   -     xxx
                   -     xxx
                   -     xxx
             Conclusie:
             ondergetekenden achten zich met de beschikbare stukken voldoende/onvoldoende voorgelicht.
                                                           Advies Longstay                                          76
                                                         d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>2.   Met betrekking tot oplegging en verloop van de maatregel blijkt
     1.    dat de maatregel van de terbeschikkingstelling op xx xxxxxx xxxx door de
           Arrondissementsrechtbank/het Gerechtshof te xxxxxxxx werd opgelegd wegens xxxxxxxxxxxx;
     2. dat de tenuitvoerlegging van de terbeschikkingstelling een aanvang nam op xx xxxxxxx xxxx;
     3. dat betrokkene gedurende de tenuitvoerlegging van de maatregel ter behandeling was
           opgenomen in:
           3.1. xxxxxxxxx van xx xxxxx xxxx tot xx xxxxxxx xxxx (x jaar en xx maanden)
           3.2. xxxxxxxxx van xx xxxxx xxxx tot xx xxxxxx xxxx (x jaar en xx maanden)
           3.3. xxxxxxxxx van xx xxxxx xxxx tot xx xxxxxx xxxx (x jaar en xx maanden)
     4. dat de ten uitvoerlegging van de maatregel tot heden derhalve xx jaar en xx maanden duurt.
Conclusie:
uit de stukken blijkt dat de intramurale fase van de tenuitvoerlegging van de maatregel zich uitstrekt
over een periode van xx jaar.
3.   Met betrekking tot de diagnostiek blijkt
     Een uitvoerige descriptieve diagnose gaat vergezeld van de onderstaande classificatie volgens DSM-
     IV:
     As I          xxxxx
                   xxxxx
     As II         xxxxx
                   xxxxx
     As III        xxxxx
     As IV         xxxxx
     As V          GAF xxxxx
Conclusie:
uit de beoordeling van de stukken blijkt dat onzekerheid/twijfel/zekerheid bestaat over de diagnostiek.
Hierbij dient opgemerkt te worden dat ……….
4.   Met betrekking tot het verloop van de behandeling blijkt
     -     dat de begeleiding in het primaire leefmilieu ……………………………….
     -     dat de op verandering gerichte behandelingsactiviteiten, waaronder ………………..
           wel/gedeeltelijk/niet zijn aangeslagen wegens …………………;
     -     dat een x pogingen om betrokkene te resocialiseren naar xxxxxxxx zijn afgebroken/mislukt;
Conclusie:
uit de beoordeling van de stukken blijkt dat de behandeling is gekenmerkt door ……………………………….. en
tot heden onvoldoende/gedeeltelijk/niet is aangeslagen.
5.   Met betrekking tot de behandelingsprognose blijkt
     -     dat betrokkene beschouwd wordt als blijvend delictgevaarlijk;
     -     dat het verblijf in hoge mate gekenmerkt wordt door ……………..
     -     dat thans geen behandelingsmethodieken voorhanden zijn om deze prognose in gunstige zin
           bij te stellen.
          andere casusspecifieke overwegingen
     1. …………………..
     2. …………………..
Conclusie:
uit de beoordeling van de stukken blijkt dat de op verandering gerichte behandelingsprognose
…………………………. is.
                                               Advies Longstay                                          77
                                             d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>Resultaat van de toetsing:
Op grond van het bovenstaande zijn ondergetekenden van oordeel dat de eindverantwoordelijke
behandelaar naar geldend psychiatrisch inzicht in alle redelijkheid tot de vaststelling heeft kunnen
komen dat een voortzetting van op verandering gerichte behandeling thans niet langer zinvol is en dat
moet worden overgegaan tot op stabiliteit en op kwaliteit van leven gerichte zorg in het kader van de
terbeschikkingstelling met last tot verpleging.
De ondergetekenden overwegen daarbij hetgeen onder de punten x en x vermeld staat.
Op grond van het bovenstaande zijn ondergetekenden van oordeel dat de eindverantwoordelijke
behandelaar naar geldend psychiatrisch inzicht in alle redelijkheid niet tot de vaststelling heeft kunnen
komen dat een voortzetting van op verandering gerichte behandeling thans niet langer zinvol is en dat
moet worden overgegaan tot op stabiliteit en op kwaliteit van leven gerichte zorg in het kader van de
terbeschikkingstelling met last tot verpleging.
De redenen voor deze vaststelling zijn de volgende
beschikbare stukken……………………..
duur en behandelpogingen……………………..
-    diagnostiek…………………….
-    behandelinhoudelijk………………
-    condities resocialisatietraject
conclusie prognose……………………
xxxxxxxx, xx xxxxxxxx 2xx, xx xxxxxxxx 200x
                                             Advies Longstay                                            78
                                           d.d. 1 februari 2008
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>