<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Samenvatting advies ‘Langdurig in de tbs’
De RSJ is in dit advies nagegaan welke factoren de door- en uitstroom belemmeren van
tbs-gestelden die langdurig in de tbs verblijven maar die potentieel wel zouden kunnen
door- en uitstromen en op welke manier de tbs-sector, de politiek en het landelijke en
lokale bestuur kunnen bijdragen aan een oplossing.
Langdurig tbs-gestelden
Het doel van de tbs-maatregel is tweeledig: beveiliging van de maatschappij en – na
behandeling – veilige resocialisatie. Er bestaat een inherente spanning tussen het
beveiligen van de samenleving door tbs-gestelden voor lange tijd te behandelen binnen
een intramurale hoog beveiligde setting en het streven om de behandelduur te beperken.
Voor een deel van de tbs-gestelden zal uitstroom niet mogelijk zijn vanwege aanhoudend
ernstig delictgevaar. Voor een ander deel zien behandelverantwoordelijken wel
perspectief, maar door diverse factoren stagneert de door- en uitstroom, waardoor deze
tbs-gestelden langdurig in de klinieken blijven. Het feit dat TBS Nederland worstelt met
deze groep langdurig tbs-gestelden vormt de aanleiding voor dit advies van de RSJ.
Langdurig tbs-gestelden zijn gedefinieerd als tbs-gestelden met een behandelduur langer
dan acht jaar en die zich niet bevinden in de fase van transmuraal- of proefverlof. De
onrechtmatig in Nederland verblijvende vreemdelingen met de maatregel tbs zijn in dit
advies buiten beschouwing gelaten.
Belemmerende factoren
Op basis van een uitgebreide materiaalverzameling en gesprekken zijn factoren
achterhaald die de door- en uitstroom van langdurig tbs-gestelden belemmeren. Hoewel
de nadrukkelijke focus lag op de groep tbs-gestelden die langdurig in de tbs verblijven, is
een deel van deze factoren ook van toepassing op de tbs-behandeling in het algemeen. Er
kwamen vijf overkoepelende thema’s naar voren.
Thema 1 Langdurig ter beschikking gestelden
Er is weinig informatie beschikbaar over de groep langduig tbs-gestelden. Rapportage van
de tbs-behandelduur richt zich doorgaans op de mediaan van bijvoorbeeld een
instroomcohort: het moment waarop 50% van het cohort is uitgestroomd. Met
beleidsmaatregelen en afspraken binnen de tbs-sector is de mediane behandelduur thans
teruggebracht tot acht jaar. De mediaan geeft echter geen informatie over de
behandelduur en eigenschappen van de tbs-gestelden die zich langer dan acht jaar in de
tbs bevinden. Er zijn momenteel 690 tbs-gestelden die langer dan acht jaar in de tbs
verblijven. Een deel van deze groep heeft wel perspectief op uitstroom. Dit blijkt
bijvoorbeeld doordat zij zich in de fase van transmuraal- of proefverlof bevinden. Als deze
groep buiten beschouwing wordt gelaten, bevinden zich 277 patiënten in de
Postbus 30137
2500 GC Den Haag
www.rsj.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>behandelklinieken en 97 in de LFPZ. Dit aantal is exclusief tbs-gestelden die (langdurig) in
het kader van transmuraal verlof in de longcare verblijven.
De problematiek van de langverblijvers is divers. Er is vaak sprake van allerlei
combinaties van diagnoses en problemen. De meervoudige, complexe problematiek van
de langverblijvende tbs-gestelde vergt een individuele behandeling en maatwerk door
deskundigen en ervaren behandelaren. Maatwerk en het kunnen leren van een terugval in
de behandeling, zoals bij het gebruik van middelen, vormen sleutelbegrippen in een
adequate tbs-behandeling. Het restrictief veiligheidsdenken rondom de tbs-behandeling is
hierbij complicerend en stagnerend voor het behandelverloop en de duur hiervan.
Thema 2 Personele problemen en financiën in de fpc’s
De tbs-behandeling vraagt een stabiel, goed opgeleid en ervaren personeelsbestand. Nu
het aantal opleggingen weer toeneemt wordt krapte in capaciteit, personeel en structurele
financiering ervaren. Vacatures worden vaak opgevuld met minder ervaren personeel en
relatief dure ZZP-ers. Het personeel ervaart een hoge werkdruk en administratieve last en
een negatief imago van het werk in de forensische sector. Het tekort aan
gedragsdeskundigen in de fpc’s leidt tot onvoldoende continuïteit, wachttijden in de
aanvang van behandelmodules van tbs-gestelden en tot risico's voor personeel en
patiënten.
Thema 3 Beleidsmaatregelen of wetgeving met een belemmerend effect op de
behandelduur
Incidenten hebben geleid tot generieke beleidsmaatregelen of nieuwe wetgeving, vooral
gericht op het vergroten van de veiligheid. Dergelijke maatregelen staan veelal haaks op
het benodigde maatwerk en kunnen in individuele gevallen leiden tot stagnatie in de
behandeling. Voorbeelden daarvan zijn de aangifteplicht voor klinieken bij een verdenking
van een strafbaar feit en het niet verlenen van verlof binnen een jaar na een onttrekking.
Deze maatregelen hebben effect op de hele sector maar leiden met name tot stagnatie
van de behandeling van tbs-gestelden met complexe problematiek, die middels
behandeling inzicht moeten verwerven in de gevolgen van ongewenst gedrag. Ook de
steeds latere start van een behandeling (door het afschaffen van de Fokkensregeling en
door recente plannen tot wijziging van de VI-regeling) zal zeker bij een aanzienlijke
gevangenisstraf, de slagingskans van de behandeling verlagen en zodoende een negatief
effect hebben op het verloop en de duur van de behandeling.
Thema 4 Krachtenveld van politiek, media en samenleving
De druk op het tbs-stelsel door de politiek, bestuur, media en de samenleving is groot,
zeker vanwege de grote aandacht na incidenten. De indruk wordt gewekt dat incidenten
altijd te voorkomen zijn en het gevolg zijn van vermijdbare foutieve beslissingen. Ook
geringe incidenten, zonder ernstige gevolgen, leiden tot negatieve publiciteit. Het mijden
van elk mogelijk risico, ook van risico’s die weinig gevolgen hebben voor de veiligheid van
de maatschappij, leidt tot een spreekwoordelijke kramp bij de diverse verantwoordelijken
en belemmert de door- en uitstroom. Door de directe politieke verantwoordelijkheid moet
de Minister zich in de Tweede Kamer verantwoorden terwijl de klinieken zelf weinig ruimte
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>hebben om informatie over incidenten te geven. De ministeriële verantwoordelijkheid
voor individuele tbs-zaken vergroot het risico dat op basis van casuïstiek nieuwe
generieke maatregelen worden genomen. Dit kan nadelige gevolgen hebben voor het
stelsel als geheel inclusief de mogelijkheid om maatwerk te bieden.
Thema 5 Door- en uitstroomvoorzieningen
Uitbehandelde patiënten bij wie het recidiverisico nog bestaat, kunnen worden geplaatst
in de LFPZ voor langdurig verblijf met een zeer beperkt verlofregiem. De tbs-sector heeft
behoefte aan verruiming van de LFPZ als ‘pauze- of perspectief-voorziening’ met een lage
behandeldruk. Nu deze mogelijkheid ontbreekt, worden tbs-gestelden soms meerdere
malen overgeplaatst naar andere klinieken, hetgeen kan leiden tot gebrek aan
behandelcontinuïteit. Als alternatief voor de LFPZ ‘als eindstation’ heeft een aantal
klinieken inmiddels een longcare voorziening gecreëerd voor langdurige behandeling met
behoud van het risicomanagement.
Potentiële vervolgvoorzieningen als fpk’s, fvk’s, fpa’s en (forensische)-RIBW’s lijken
onvoldoende toegerust te zijn voor de complexe doelgroep die voortgezette behandeling
en risicomanagement vraagt van onder meer zedenproblematiek, ernstig autisme of een
verstandelijke beperking, vaak in combinatie met verslaving. Voor deze diagnoses zijn
uitstroomplaatsen ook schaars. Daarnaast vormen het negatieve imago van tbs, het
benodigde risicomanagement en de tarieven voor de behandeling een belemmering voor
de uitstroom uit de tbs.
DJI heeft de afgelopen jaren voor tbs-gestelden die 15 jaar of meer in de tbs verblijven,
‘15+ zorgconferenties’ georganiseerd om de kliniek te adviseren. Klinieken onderschrijven
de meerwaarde van zorgconferenties. Onlangs zijn er maatregelen genomen om de
conferenties ook na acht jaar in te kunnen zetten. Door zorgconferenties kan ook inzicht
worden verkregen in de specifieke benodigde door- en uitstroomvoorzieningen (en
bijbehorende financiering). Het is positief wanneer klinieken proactief zijn en nieuwe
mogelijkheden creëren door externe deskundigheid in te zetten.
Samenvattende conclusie
Dit advies heeft betrekking op tbs-gestelden die langdurig in de tbs verblijven, maar die
potentieel wel zouden kunnen door- en uitstromen. Verschillende van de belemmerende
factoren hebben echter betrekking op de gehele tbs-populatie. Vanwege de aard en
complexiteit van de problematiek van de langdurig tbs-gestelden zijn deze factoren extra
belemmerend voor deze specifieke groep. Het betreft relatief vaak tbs-gestelden die
vanwege hun problematiek moeite hebben zich aan regels te houden en de gevolgen van
beslissingen te overzien. De voor de behandeling van deze tbs-gestelden benodigde
ruimte voor maatwerk en het leren van terugval is beperkt en staat onder druk door
generieke maatregelen die een stagnerend effect hebben op de behandelduur.
Wachttijden voor specifieke behandelingen, wisseling van personeel en gebrek aan hoog
gekwalificeerd en ervaren personeel is extra problematisch voor deze groep. Ook de grote
aandacht vanuit de media en politiek voor relatief geringe incidenten en de nadruk op
vermijding van alle mogelijke risico’s, inclusief risico’s op minder ernstige misstappen,
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>maakt door- en uitstroom lastig. Daarnaast is gebleken dat er onvoldoende passende
door- en uitstroom voorzieningen zijn voor deze tbs-gestelden. Forensische en reguliere
instellingen kunnen en durven het financiële risico van innovatie niet te nemen.
Voorgenoemde factoren kunnen (in combinatie) leiden tot een (soms oneigenlijke)
verlenging van de tbs-maatregel.
Aanbevelingen
Onderzocht is op welke manier de tbs-sector zelf, de politiek en het landelijke en lokale
bestuur kunnen bijdragen aan het oplossen van genoemde knelpunten. De RSJ komt, in
volgorde van dit rapport, tot de volgende negen aanbevelingen:
1. Rapporteer niet alleen de mediane behandelduur van de tbs, maar monitor ook de
   behandelduur van tbs-gestelden die langer dan acht jaar behandeld worden in het
   kader van de tbs-maatregel. Onderzoek de eigenschappen en specifieke problematiek
   van deze groep.
2. Investeer, samen met de sector, in de personele capaciteit (formatie, scholing en
   arbeidsomstandigheden, verminderen bureaucratie) en draag zorg voor structureel
   budget voor voldoende en ervaren medewerkers, voor voldoende plaatsen en voor
   innovatie. Bezie opnieuw de financiële situatie en de tarieven en handhaaf een
   beperkte buffer in de capaciteit waardoor fluctuaties kunnen worden opgevangen.
3. Heroverweeg de genoemde generieke beleidsmaatregelen en wetgeving die inbreuk
   maken op het vereiste maatwerk in de individuele behandeling en op de
   professionaliteit van de behandelaren. Schaf in dit kader de regel één jaar geen verlof
   bij onttrekkingen en het begaan van een strafbaar feit en de aangifteplicht af. Geef
   vertrouwen aan professionals in de keten en monitor de kwaliteit van de beslissingen
   achteraf.
4. Regel voor tbs-gestelden dat na de invoering van de gewijzigde VI-regeling,
   structureel eerder kan worden gestart met de behandeling, waardoor het
   behandelperspectief wordt vergroot met een gunstig effect op de behandelduur.
   Overweeg de herinvoering van de Fokkensregeling met een begin van de behandeling
   na een derde deel van de straf.
5. Heroverweeg de directe verantwoordelijkheid van de Minister bij individuele verlof- en
   voortgangsbeslissingen, en geef het AVT en de LAP eigenstandige
   beslissingsbevoegdheid. Hierdoor wordt de Minister systeemverantwoordelijk en neemt
   de politieke druk af.
6. Zorg voor continue investering, door alle stakeholders (klinieken, Minister,
   burgemeesters), in een positieve relatie met politiek en media. Bevorder het creëren
   van een reëel beeld van het tbs-stelsel in de samenleving. Zorg voor goede
   voorlichting over tbs, waarbij het reële verhaal (het belangrijke werk, de goede
   resultaten, weinig recidive maar niet risicoloos) uitgedragen wordt en wees
   transparant bij incidenten.
7. Herdefinieer de LFPZ (evt. deels) zodanig dat een “perspectiefafdeling” ontstaat
   (zonder behandeldruk en met passende verlofmogelijkheden) voor tbs-gestelden
   waarvan de behandeling zich in een impasse bevindt, opdat zij daar ter bezinning en
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>   motivering (tijdelijk) kunnen verblijven. Hiertoe dient het verlofkader en de procedure
   tot plaatsing te worden aangepast.
8. Faciliteer en organiseer bij stagnerende behandelingen in een relatief vroeg stadium
   een zorgconferentie (al dan niet in afgeslankte vorm) ter doorbreking van een impasse
   en zorg daarbij dat het budget geen belemmering vormt om een oplossing te
   realiseren. Maak bij stagnatie (eerder) gebruik van een driegesprek met een advocaat
   en deskundigheid van buiten.
9. Gebruik de zorgconferenties mede om de behoefte aan ontbrekende door- en
   uitstroomplaatsen te inventariseren. Zorg via het inkoopbeleid dat forensische en
   reguliere instellingen het risico van innovatie verantwoord kunnen en willen nemen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>