<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>> Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag
College van Gedeputeerde Staten van Fryslan                                       Raad voor de financiële
                                                                                  verhoudingen
Postbus 20120
8900 HM Leeuwarden                                                                Korte Voorhout 7
                                                                                  2511 CW Den Haag
                                                                                  Postbus 20011
                                                                                  2500 EA Den Haag
                                                                                  Nederland
                                                                                  www.rob-rfv.nl
                                                                                  Contactpersoon
                                                                                  Gerber van Nijendaal
                                                                                  T 06 -1179 4387
                                                                                  gerber.nijendaal@rob-rfv.nl
Datum           18 november 2013
                                                                                  Kenmerk
Betreft         Grenscorrectie Haskerdijken/Nieuwebrug                            2013-0000710953
                                                                                  Uw kenmerk
                                                                                  01084394
Geachte college,
Bij bovenvermelde brief vraagt de provincie Fryslân de Raad voor de financiële
verhoudingen een uitspraak te doen over de redelijkheid dat de gemeente
Skarsterlân als gevolg van de grenscorrectie door Heerenveen wordt
gecompenseerd voor de meer dan evenredige inkomstenderving van de OZB. Bij
deze voldoet de Raad aan dit verzoek.
De Raad heeft naast de hoofdvraag ook acht geslagen op de toevoegingen daarop
door de gemeente Heerenveen en de provincie Fryslân. Dit leidt niet tot een ander
oordeel, maar beoogt wel recht te doen aan de inzichten van alle betrokken
partijen in dit geschil.
De Raad heeft zijn oordeel mede gebaseerd op de feiten zoals die in het rapport
”Grenscorrectie Haskerdijken/Nieuwebrug”, door Ferry Knaack Advies BV is
opgesteld, en de uitspraak van de Rechtbank Zwolle in het geschil tussen de
gemeente Dinkelland en Gedeputeerde Staten van Overijssel over het te
verrekenen bedrag als gevolg van de gemeentelijke herindeling waarbij de
gemeente Dinkelland, Oldenzaal en Hengelo betrokken waren.1
1.
Inleiding
De gemeente Gaasterlân-Sleat, Lemsterland en Skarsterlân fuseren per 1 januari
2014 tot de nieuwe gemeente De Friese Meren. Onderdeel van de herindeling is de
grenscorrectie Haskerdijken/Nieuwebrug, waarbij vanuit de huidige gemeente
Skarsterlân een aantal bedrijventerreinen overgaan naar de (nieuwe) gemeente
Heerenveen. Over de financiële effecten van de grenswijziging is grotendeels
overeenstemming bereikt. Geen overeenstemming is bereikt over de compensatie
van het veronderstelde bovengemiddelde verlies aan OZB-opbrengsten van niet-
woningen ( op de overgaande bedrijventerreinen). De gederfde opbrengst van de
1
  Rechtbank Zwolle, 12 maart 2007, LJN: BAS5102.
                                                                                  Pagina 1 van 5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>OZB wordt geraamd op € 335.000, dat is c.a. 8% van de totale OZB-inkomsten         Datum
                                                                                   18 november 2013
van de gemeente Skarsterlân. Op basis van de Algemene Verdeelsleutel van circa
                                                                                   Kenmerk
3% zou de evenredige terugloop zo'n € 130.000 zijn. Er is dus een ’extra nadeel’
van € 200.000 in de OZB-opbrengst, overeenkomend met bijna 5% van de totale
OZB-opbrengst.
Aan de provincie is gevraagd in dit geschil te bemiddelen. Op basis van artikel 50
Wet Arhi in samenhang met artikel 44 stellen GS de hoogte van het bedrag en, zo
nodig, de wijze van betaling van de verrekening vast. . Uit het overleg met
betrokkenen is naar voren gekomen dat aan de Raad voor de financiële
verhoudingen wordt gevraagd hierover een advies uit te brengen dat aan de
betrokkenen zal worden voorgelegd en door de provincie als bindend wordt
beschouwd.
De provincie is met de betrokken gemeenten tot de volgende vraagstelling
gekomen:
“Is het redelijk en billijk dat, gelet op de overeengekomen benaderingsmethodiek
en de constatering dat “een meer dan evenredig deel van de WOZ-waarden van
niet-woningen in de gemeente Skarsterlân op het gebied van de grenscorrectie
ligt“ de vastgestelde meer dan evenredige inkomstenderving van de OZB door
Heerenveen wordt gecompenseerd”.
De gemeente Heerenveen heeft hieraan toegevoegd ”of inherent is aan de
grenscorrectie.” Zowel de provincie Fryslân als de gemeente Heerenveen stellen
daarnaast de vraag of het hier gaat om een afzonderlijk c.q. buitengewoon
verschil of dat dit past binnen de bandbreedte van de negatieve maatstaf d.w.z.
het verschil tussen de werkelijke opbrengst en het voor alle gemeenten gelijke
rekentarief. De gemeente Skarsterlân vindt deze vraagstelling niet relevant.
2.
Omvang van het geschil
Door de overgang van woningen, bedrijfspanden en gronden verliest de gemeente
Skarsterlân de mogelijkheid om van deze objecten belastingen te heffen.
     -   OZB-woningen                        €   46.000, -
     -   OZB- niet-woningen eigenaren        €  171.000,-
     -   OZB niet woningen gebruikers        €  118.000,-
                                                           € 335.000,-
     -   Afvalstoffen/reiniging              €    59.000,-
     -   Rioolrecht (incl. grootverbruik)    €    84.000,-
                                                           €   133.000,-
     -   Compensatie lagere kosten           €   133.000,-
Budgettair effect                                           €    0
Forensenbelasting           €      2.000,-
Totaal budgettair effect                                   € 337.000,-
                                                                                   Pagina 2 van 5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                                                     Datum
                                                                                     18 november 2013
De lagere OZB-opbrengsten van € 335.000 worden tot een bedrag van € 222.000
                                                                                     Kenmerk
gecompenseerd door een lagere aftrekpost eigen inkomsten in de algemene
uitkering. Tegenover de wegvallende afvalstoffenheffing en rioolrechten staat, op
basis van de 100% kostendekking van deze heffingen, een gelijk bedrag aan
lagere kosten.
Tegenover de lagere belastinginkomsten van € 337.000 staan lagere lasten in de
exploitatie. Het effect van de gederfde belastingopbrengsten is groter dan de 3%
die op grond van de Algemene Verdeelsleutel zou mogen worden verwacht. De
oorzaak hiervan is vooral dat een meer dan evenredig deel van de OZB-waarden
van niet-woningen in de gemeente Skarsterlân op het gebeid van de
grenscorrectie ligt. Het verschil bedraagt circa € 200.000 ofwel 5% van de totale
OZB-opbrengst in Skarsterlân.
3.
Algemene overwegingen
De Raad stelt vast dat de mogelijke financiële consequenties vooraf geen punt van
afweging zijn geweest bij het vaststellen van de grenzen van het over te dragen
bedrijventerrein.
Het uitgangspunt bij grenscorrecties is dat grondgebonden bezittingen overgaan.
Voor rechten en verplichtingen die betrekking hebben op het overgaand gebied
geldt, dat deze volledig overgaan naar de gemeente waaraan dat gebied wordt
toegevoegd (artikel 44 lid 2 Wet Arhi). De bevoegdheid tot het heffen en invorde-
ren van gemeentelijke belastingen gaat daarmee ook over naar de verkrijgende
gemeente, in casu de gemeente Heerenveen.
Er is een Algemene Verdeelsleutel vastgesteld, gebaseerd op de percentages
inwoners, woningen en oppervlakte van het overgaand gebied. Van deze
percentages is het ongewogen gemiddelde berekend. De Algemene Verdeelsleutel
bedraagt 3%, dat betekent dat niet bij specifiek toe te delen elementen 3%
hiervan wordt toegedeeld aan Heerenveen.
De bron van de OZB-inkomsten is, zoals de naam aangeeft, gebaseerd op met
grond verbonden objecten. Dat betekent niet dat de inkomsten bedoeld zijn ter
dekking van de kosten van het betreffende grondgebied. Het zijn algemene dek-
kingsmiddelen. Met het afstaan van het bedrijventerrein mist de gemeente Skar-
sterlân objectief gezien de mogelijkheid inkomsten te genereren. Tegenover het
verlies aan de mogelijkheid inkomsten te genereren staan lagere exploitatielasten.
Dat wil overigens niet zeggen dat het inkomstenverlies in enig jaar gelijk staat aan
de lagere kosten voor het betreffende gebied.
De Memorie van Toelichting bij de Wet tot wijziging van de Wet Arhi geeft aan dat
                                                                                     Pagina 3 van 5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>er slechts sprake kan zijn van verrekening indien de billijkheid dat vereist.2 Bij het Datum
                                                                                       18 november 2013
beoordelen van de vraag of er aanleiding is om tot verrekening over te gaan, ligt
                                                                                       Kenmerk
het in de rede te kijken naar de totale – positieve en negatieve – financiële
gevolgen voor de gemeenten die bij de wijziging van de gemeentelijke indeling of
een grenscorrectie zijn betrokken. Het gaat om de samenhang. Het isoleren van
één onderdeel kan een vertekend beeld geven.
In dit verband kan worden vastgesteld dat tussen gemeenten geen verschil van
inzicht bestaat over boekwaarden en onderhoudstoestand van het areaal dat
wordt overgedragen. Ook de grondexploitatie gaat tegen boekwaarde met alle
toekomstige lasten en baten over naar de gemeente Heerenveen. Daarmee is
duidelijk dat een tegemoetkoming in de gederfde OZB-inkomsten niet bedoeld kan
zijn als een (tijdelijke) tegemoetkoming in kosten die bij de gemeente Skarsterlân
blijven na de herindeling. Er blijven door de grenscorrectie dan ook geen
(exploitatie) lasten bij de gemeente Skarsterlân achter waarvoor compensatie
moet worden geboden.
4.
Financiële overwegingen
Het geschil gaat dus louter om € 335.000 aan gederfde OZB-inkomsten, zijnde 8%
van de totale OZB-opbrengst voor de gemeente Skarsterlân, terwijl het op basis
van de gehanteerde Algemene Verdeelsleutel om ongeveer 3% van het
ongewogen gemiddelde van de inwoners, woningen en oppervlakte gaat. Dit leidt
tot een "extra nadeel" van € 200.000 in de OZB-opbrengst, overeenkomend met
bijna 5% van de totale OZB-opbrengst.
De oorzaak hiervan is vooral gelegen in het feit dat een meer dan evenredig deel
van de WOZ-waarden van niet-woningen in de gemeente Skarsterlân op het
gebied van de grenscorrectie ligt.
De Raad merkt op dat dit inkomenseffect tot een bedrag van € 222.000 wordt
gecompenseerd door een lagere aftrekpost eigen inkomsten in de algemene
uitkering. Los van alle andere overwegingen, is de Raad van oordeel dat dit nadeel
voor de gemeente Skarsterlân niet als onoverkomelijk moet worden beoordeeld.
Het valt ook binnen de marge van maximaal €15 per inwoner die door de
beheerders van het gemeentefonds wordt gehanteerd bij herverdeeloperaties.
De Raad stelt voorts vast dat de inkomstenderving voor Skarsterlân groter is
vanwege het hogere, door de gemeente Skarsterlân gehanteerde OZB-tarief dan
het voor alle gemeenten gelijke rekentarief zoals dat bij de algemene uitkering
wordt gehanteerd. Dit verschil vindt zijn oorzaak in de vrijheid van elke gemeente
om belastingtarieven vast te stellen. Verschillen in tarieven zijn daardoor
onlosmakelijk verbonden met grenswijzigingen. Het zou dan ook niet redelijk zijn
2
  TK, 1993-1994, 23 602, nr. 3.
                                                                                       Pagina 4 van 5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>de financiële gevolgen daarvan af te wentelen op de verkrijgende gemeente.        Datum
                                                                                  18 november 2013
Volgens de Raad is het dan ook niet redelijk en billijk dat als gevolg hiervan de
                                                                                  Kenmerk
gemeente Heerenveen de gemeente Skarsterlân zou moeten compenseren.
5.
Conclusie
De Raad is van oordeel dat er geen bijzondere omstandigheden zijn die,
redelijkheid en billijkheid in aanmerking nemend, een rechtvaardiging vormen om
de gemeente Skarsterlân door de gemeente Heerenveen te compenseren voor de
gederfde OZB-inkomsten. De geconstateerde inkomstenderving is inherent aan de
grenswijziging. Ook acht de Raad, alles in overweging nemende, dat de
inkomstenderving niet onoverkomelijk is.
De Raad voor de financiële verhoudingen,
Mr. M.A.P. van Haersma Buma, voorzitter
Dr. C.J.M. Breed, secretaris
                                                                                  Pagina 5 van 5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>