<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>GEDEELDE ZORG actieplan
      forum welzijn
      gezelschapsdieren
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                       HET FORUM WELZIJN GEZELSCHAPSDIEREN IS INGESTELD
                                       DOOR DE RAAD VOOR DIERENAANGELEGENHEDEN OP
                                       VERZOEK VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW,
                                       NATUURBEHEER EN VOEDSELVEILIGHEID. HET FORUM
                                       GEEFT AAN MET WELKE MAATREGELEN BETROKKEN
                                       PARTIJEN EN OVERHEID WELZIJNSPROBLEMEN VAN
                                       GEZELSCHAPSDIEREN KUNNEN VERBETEREN EN
                                       WAARBORGEN.
forum welzijn gezelschapsdieren GEDEELDE ZORG             actieplan
                                       MAART 2006
                                       ADVIES RDA 2006/01
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre> Prof. dr. C.J.G. Wensing   voorzitter
           A. Achterkamp    (Platform Verantwoord Huisdierenbezit)
          Ir. A. van Hoorn  (Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
             J.Th. de Jongh (Dibevo)
        Drs. T. de Ruijter  (Koninklijke Nederlandse Maatschappij voor Diergeneeskunde)
  Prof. dr. F.J. van Sluijs (Universiteit Utrecht, Faculteit der Diergeneeskunde)
     Drs. H.M. van Veen     (Dierenbescherming)
     Drs. W.A. de Leeuw     Secretaris
                            Het Forum Welzijn Gezelschapsdieren is ingesteld door de Raad voor Dierenaangelegenheden
Samenstelling van het Forum
              bezoekadres:  Laan van Nieuw Oost Indië 131-133
                            2593 BM Den Haag
                 postadres: Postbus 90428
                            2509 LK Den Haag
                            telefoon 070 3785266
                            fax 070 3786336
                            email info@rda.nl
                            www.raadvoordierenaangelegenheden.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           3.   Handel en fokkerij in de gezelschapsdierensector______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________19
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           3.1  Handel en fokkerij: honden en katten
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           3.2 Fokkerij: overige diersoorten
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           3.3 Import en groothandel: overige diersoorten
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           3.4 Detailhandel: overige diersoorten
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           3.5 Incidentele verkoop (markten, beurzen, veilingen)
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           3.6 Handel via overige kanalen (internet, kranten, etc.)
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           3.7 Dierenarts
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           3.8 Afspraken en instrumenten
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           4.   Koper en eigenaar ____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________29
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           4.1  Probleembeschrijving
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           4.2 Waarvoor is de houder verantwoordelijk?
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           4.3 Oplossingsrichting
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           4.4 Afspraken en instrumenten
Inhoud                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     5.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           5.1
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                Dieren ongeshcikt om te houden ________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________35
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                Probleembeschrijving
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           5.2 Waarvoor is de houder verantwoordelijk?
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           5.3 Oplossingsrichting
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           5.4 Afspraken en instrumenten
  Samenvatting __________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________8
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           6.   Instrumenten __________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________39
  1.  Inleiding ________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________11 6.1  Certificatie
  1.1 De vraag                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             6.2 Identificatie en Registratie
  1.2 Voortraject                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          6.3 Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren
  1.3 Werkwijze                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            6.4 Dierenbijsluiter
  1.4 Leeswijzer                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           6.5 Onderwijs
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           6.6 Bemiddelingssite
  2.  Het gezelschapsdier in Nederland ______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________14                                                                                    6.7 Laagdrempelig klachtensysteem
  2.1 De plaats van het gezelschapsdier in maatschappij en wetgeving                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       6.8 Meldpunten voor honden en katten
  2.2 Regelgeving en dierenwelzijn
  2.3 De gezelschapsdierensector                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           Overzicht van publicaties ______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________52
                                                                                                                                                                                                                      6                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>               Hoe kan de verantwoordelijkheid voor de zorg van het gezel-   handel. Het gaat om dieren met een eigen waarde en eigen         Om de genoemde knelpunten op te lossen, stelt het Forum
               schapsdier daar komen waar die hoort en hoe kunnen de         belangen, die zij zelf niet kunnen verdedigen. Vanwege           onder meer de volgende maatregelen voor.
               overheid en de gezelschapsdierensector daar in samenwer-      economische belangen en onwetendheid bij houders van
               ken? De minister van LNV stelde deze vraag aan het Forum      dieren, worden deze kwetsbare belangen niet altijd geres-        Certificatie
               Welzijn Gezelschapsdieren, waarin vertegenwoordigers zitten   pecteerd. Daarom verdienen zij bijzondere bescherming.           Het Forum vindt certificatie een noodzakelijk instrument om
               van organisaties uit de sector en van LNV, en vroeg het                                                                        de kwaliteit van de bedrijfsmatig betrokkenen, de geleverde
               Forum om te komen met een actieplan. Goede zorg is volgens    Een voorwaarde voor succes is verdere samenwerking,              dieren en de geboden diensten te verhogen en daarmee het
               de minister niet af te dwingen met regels, maar moet uit de   professionalisering en transparantie van de sector. De           welzijn van de dieren te waarborgen. Het past ook bij de
               sector zelf komen.                                            Forumleden spreken zich in dit actieplan uit voor samenwer-      verdeling van verantwoordelijkheden tussen overheid en
                                                                             king aan activiteiten die het welzijn van het gezelschapsdier    gezelschapsdierensector, die de overheid voor ogen heeft.
               Het Forum is na analyse van de problemen tot dit actieplan    verbeteren. Het Forum wil daarbij ook andere, niet tot het
               gekomen. Hierin staan afspraken die het welzijn van gezel-    Forum behorende, partijen betrekken. Heel nadrukkelijk ziet      Partijen spreken af dat zij een certificatiesysteem zullen
               schapsdieren kunnen verbeteren. Het Forum heeft geen          het Forum een rol voor de overheid als ondersteuner en als       instellen voor de (detail)handel en fokkerij, waarin normen
               wetenschappelijk onderzoek gedaan. De knelpunten en           regelgever. De activiteiten die partijen ondernemen mogen        worden opgenomen voor:
Samenvatting   problemen die in dit actieplan zijn genoemd, zijn gebaseerd
               op de uitkomsten van een werkconferentie waaraan een
               groot aantal organisaties uit de sector deelnam. Daarnaast
                                                                             niet beperkt blijven tot de aanpak van calamiteiten en moe-
                                                                             ten worden ondersteund door een adequate regelgeving en
                                                                             handhaving.
                                                                                                                                              • fokbeleid en (detail)handel,
                                                                                                                                              • scholing en vakbekwaamheid,
                                                                                                                                              • huisvesting en verzorging van de dieren,
               is geput uit de kennis en ervaring van de leden van het                                                                        • een klachtensysteem.
               Forum en hun achterban, die dagelijks te maken hebben met     Net als de minister is het Forum van mening dat de primai-       Certificatie wordt gefaseerd ingevoerd, te beginnen met de
               de activiteiten binnen de sector. De vraag van de minister    re verantwoordelijkheid voor het welzijn van het dier ligt bij   spelers die nu onder het Honden- en Kattenbesluit vallen.
               was om voor de benoemde knelpunten op korte termijn met       de houder van het dier. Dit kan een particulier zijn, maar ook
               een aanpak te komen.                                          bijvoorbeeld een handelaar, fokker, detaillist, asielhouder of   Identificatie & Registratie van gezelschapsdieren
                                                                             pensionhouder.                                                   Het Forum, met uitzondering van LNV, is van mening dat er
               Het aantal gezelschapsdieren in Nederland is de laatste                                                                        een verplichte Identificatie en Registratie (I&R) van honden
               jaren toegenomen. De maatschappij vindt het welzijn van       In veel gevallen is het welzijn van gezelschapsdieren goed       en katten moet komen. Vooralsnog zou de verplichting
               deze dieren steeds belangrijker en mensen geven steeds        gewaarborgd. Daar waar dat niet zo is, wordt dit vooral ver-     alleen moeten gelden voor honden. I&R vormt een instru-
               meer geld uit aan de verzorging van het dier. Toch signaleert oorzaakt door een gebrek aan kennis bij en een verkeerde         ment om de dieren en hun houders zichtbaar te maken. Dat
               het Forum veel welzijnsproblemen. Dit kunnen gezondheids-     mentaliteit van houders. Bij degenen die bedrijfsmatig met       is van groot belang bij de bestrijding van zoönosen (ziekten
               of gedragsproblemen, stress of erfelijke gebreken zijn.       dieren omgaan, leiden economische motieven soms tot aan-         die van het dier op de mens kunnen overgaan) en bij het
               Concrete oorzaken zijn onder meer tekortkomingen in de        tasting van het welzijn van de dieren.                           aansturen van het fokbeleid. Doel is het verminderen van
               fokkerij, slechte verzorging en huisvesting en transport of                                                                    het aantal agressieve dieren, zwerfdieren en asieldieren, het
             8                                                                                                                              9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>voorkomen van erfelijke gebreken en het reguleren van de           • Aan handelaar en fokker                                      1.1    De vraag
handel en fokkerij. Het middel ondersteunt het toezicht.              De Forumpartijen spreken af dat zij nagaan hoe de voor-     De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
                                                                      lichting is te verbeteren aan fokkers, handelaren en ande-  (hierna: LNV), dr. C. Veerman, heeft de Raad voor Dieren-
Het ministerie van LNV ziet dat I&R een bruikbaar instru-             re spelers die bedrijfsmatig gezelschapsdieren houden en    aangelegenheden (verder: RDA) verzocht een Forum Welzijn
ment kan zijn, maar er zijn op dit moment geen overheids-             behandelen. Bovendien bekijken zij welke rol het LICG       Gezelschapsdieren in te stellen. Dit Forum is op 25 januari
doelstellingen die een wettelijke verplichting voor I&R als           hierbij kan spelen.                                         2005 geïnstalleerd door de minister. Doel van het Forum is
instrument rechtvaardigen. LNV vindt bovendien dat onvol-                                                                         te komen met een actieplan, waarin staat hoe houders,
doende duidelijk is gemaakt hoe I&R daadwerkelijk zal              Afspraken ter vermindering van                                 handelaren en fokkers van gezelschapsdieren hun verant-
bijdragen aan een efficiëntere bestrijding van zoönosen en         het aantal gevaarlijke gezelschapsdieren                       woordelijkheid kunnen nemen voor het welzijn van de
een betere aansturing van het fokbeleid en vraagt zich af          • De Forumpartijen spreken af welke informatie minimaal        dieren. Dit actieplan wordt aangeboden aan de minister van
welke spelers deze taken op zich zullen nemen.                        wordt verstrekt ter vermindering van het aantal gevaarlij-  LNV. Het ingezette traject is daarmee nadrukkelijk géén
                                                                      ke dieren, en via welke kanalen.                            adviestraject.
Voorlichting                                                       • Het Platform Verantwoord Huisdierenbezit (PVH) neemt
• Aan de Burger                                                       het initiatief tot een certificatiesysteem voor hondenscho- Het Forum bestaat uit de leden van de RDA die het meest bij
   De Forumpartijen stellen het Landelijke InformatieCentrum
   Gezelschapsdieren (LICG) in. Het centrum zorgt voor de
   informatieverstrekking en voorlichting aan de burger en
                                                                      len, instructeurs en therapeuten en betrekt andere rele-
                                                                      vante partijen hierbij.
                                                                      PVH stelt een lijst op van gecertificeerde hondenscholen,
                                                                                                                                  het onderwerp betrokken zijn. Leidraad voor het Forum zijn de
                                                                                                                                  resultaten van de Werkconferentie Welzijn Gezelschapsdieren
                                                                                                                                  die plaatsvond op 11 oktober 2004. De centrale vragen van
                                                                                                                                                                                                                              Inleiding
   zal hierbij gebruikmaken van verschillende communicatie-           instructeurs en therapeuten en zorgt ervoor dat deze        deze conferentie waren: wat zijn precies de problemen waar-
   middelen: een internetsite, televisieprogramma’s, onder-           lijst op gebruikersvriendelijke wijze beschikbaar is voor   mee gezelschapsdieren te maken hebben en hoe kunnen we,          2. het fokken volgens verkeerd geïnterpreteerde rasstan-
   wijsprogramma’s, publiekscampagnes en het onderhou-                kopers/houders van een hond.                                overheid én alle betrokken partijen samen, het welzijn van          daarden, wat niet goed is voor de gezondheid van dieren,
   den van perscontacten. Het centrum coördineert en                                                                              gezelschapsdieren verbeteren en waarborgen?                      3. gezondheids-, welzijns- en gedragsproblemen doordat
   ondersteunt landelijke activiteiten.                            Niet te houden dieren                                                                                                              houders onvoldoende deskundig zijn,
   Het Forum vindt het noodzakelijk dat een fokker of hande-       • Het Forum werkt voorstellen uit voor lijsten met dieren      1.2    Voortraject                                               4. sterfte onder uitheemse diersoorten,
   laar aan kopers van gezelschapsdieren een dierenbijsluiter         die je niet als huisdier mag houden (negatieflijsten), hoe- Het aantal gezelschapsdieren in Nederland en het aantal          5. ondeskundigheid en/of slechte mentaliteit bij fokkers.
   verstrekt. Hierin is informatie opgenomen over de verzor-          wel de Dierenbescherming een principieel voorstander is     gezinnen met een gezelschapsdier is de afgelopen decennia        De huidige minister van LNV heeft herhaaldelijk aangegeven
   ging, opvoeding, veiligheid en gezondheid van het gekoch-          van positieflijsten. Het Forum stelt een advies op over de  sterk toegenomen. Gezelschapsdieren nemen in de maat-            dat de houders primair verantwoordelijk zijn voor het welzijn
   te dier. De Forumpartijen maken nadere afspraken over de           aanpassing van de inhoud van de bestaande negatieflijsten   schappij en het gezin een steeds prominentere plaats in.         en de gezondheid van hun dieren en dus niet de overheid.
   wijze van verstrekken van bijsluiters, de vorm en de inhoud.       en zorgt voor breed draagvlak. Het Forum streeft er nadruk- Tegelijkertijd signaleren kenners in de sector een toenemend
   De bijsluiters zijn digitaal beschikbaar via het LICG.             kelijk naar dit advies vóór 1 juli 2006 gereed te hebben.   aantal welzijnsproblemen. Hierbij valt te denken aan de vol-     Goede zorg voor dieren is niet altijd af te dwingen met wet-
                                                                                                                                  gende problemen:                                                 ten en regels. Dat is één van de redenen voor het plan van
                                                                                                                                  1. het (bovenmatig) voorkomen van erfelijke gebreken,            de minister om het Honden- en Kattenbesluit 1999 (HKB ’99)
                                                                10                                                                                                                              11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>in te trekken1 en om de positief- en negatieflijsten voor wel     staat. Het Forum sluit verder zoveel mogelijk aan bij de       rapporten. Daarnaast zijn er afzonderlijke notities over           1
                                                                                                                                                                                                      Kamerstukken ||, 2003-2004, 28 286 nr. 4
en niet te houden dieren niet op te nemen in de                   opzet en resultaten van de eerder genoemde Werkcon-            Certificatie en Identificatie & Registratie opgesteld. De werk-    2
                                                                                                                                                                                                      Kamerstukken ||, 2003-2004, 28 286 nr. 5
Gezondheids- en Welzijnswet voor dieren (GWWD)2. Deze             ferentie Welzijn Gezelschapsdieren.                            groeprapporten vormen de basis voor de conclusies, aanbe-          3
                                                                                                                                                                                                      Onder erfelijk gebrek wordt verstaan: een overerfbaar defect dat aantoonbaar
lijsten zijn opgesteld door de RDA. De minister stelt dat                                                                        velingen en afspraken van het Forum in deze eindrapporta-            de gezondheid en/of het welzijn van het dier vermindert.
goede afspraken en onderling vertrouwen beter werken.             Voor de ondersteuning van het uitvoeren van de taakop-         ge. De werkgroeprapporten zijn in te zien via www.raadvoor-
Daarom wil hij sámen met partijen uit de sector afspraken         dracht heeft het Forum enkele technische werkgroepen inge-     dierenaangelegenheden.nl.
maken over het borgen van het welzijn van gezelschapsdie-         steld. Deze hebben zich voornamelijk gebogen over de vol-
ren. Hij noemt dit van ‘zorgen voor’ naar ‘zorgen dat’. Als       gende thema’s.                                                 Op onderdelen heeft de discussie binnen het Forum geleid tot
blijkt dat regelgeving nodig is om deze onderlinge afspraken                                                                     conclusies en aanbevelingen c.q. afspraken die afwijken van
te borgen, wil hij dat niet uit de weg gaan. Regelgeving ziet     1. Te laag kennisniveau bij handelaren, fokkers en houders.    die in de deelrapportages. Daar waar is afgeweken, is dit eind-
hij nadrukkelijk niet als startpunt, maar als sluitstuk. Deze     2. Een slechte mentaliteit bij handelaren, fokkers en houders. rapport leidend. Parallel aan de activiteiten van het Forum
filosofie én de genoemde knelpunten waren het uitgangs-              Zij richten zich niet altijd op het welzijn van de dieren.  heeft het ministerie van LNV een werkgroep Handhaving inge-
punt voor de Werkconferentie Welzijn Gezelschapsdieren, die       3. Onvoldoende bewustzijn bij de koper van aspecten die bij    steld. Deze werkgroep rapporteert afzonderlijk.
op 11 oktober 2004 door LNV in nauwe samenwerking met                de aanschaf en het houden van een gezelschapsdier een
de RDA werd georganiseerd. Deze werkconferentie kan wor-             rol spelen.                                                 1.4    Leeswijzer
den gezien als start van het proces dat heeft geleid tot dit                                                                     Hoofdstuk 2 geeft een beknopte schets van de plaats die
actieplan.                                                        Uit deze centrale thema’s zijn de volgende deelthema’s af te   het gezelschapsdier inneemt in maatschappij en wetgeving,
                                                                  leiden:                                                        de aard en omvang van de gezelschapsdierensector en de
                                                                  4. Tekortschieten van huisvesting en verzorging.               visie die het georganiseerde deel van de sector heeft op
1.3    Werkwijze                                                  5. Een onzorgvuldig fokbeleid resulterend in:                  enkele actuele ontwikkelingen en haar eigen inbreng daar-
Het Forum heeft een splitsing aangebracht tussen honden en           • erfelijke gebreken3,                                      bij. Hoofdstuk 3 gaat in op de handel en fokkerij, hoofdstuk
katten enerzijds en andere diersoorten anderzijds. Dit van-          • welzijnsproblemen die voortkomen uit eisen die men        4 belicht de burger en hoofdstuk 5 behandelt de niet te hou-
wege de verschillen in structuur van de afzonderlijke (deel)           stelt aan het uiterlijk van het dier.                     den dieren. Ieder van deze drie hoofdstukken geeft achter-
sectoren en daarmee samenhangend het verschil in de wijze         6. Gevaarlijke dieren door een verkeerd fokbeleid en/of        eenvolgens een korte probleemschets, mogelijke oplos-
van aanpak van de welzijnsproblematiek. Daarnaast laat het           verkeerde opvoeding.                                        singsrichtingen en afspraken en instrumenten, die bij kun-
Forum paarden vooralsnog buiten beschouwing. Ten eerste           7. De (te) gemakkelijke verkrijgbaarheid van bepaalde dier-    nen dragen aan de genoemde oplossingen. Tot slot geeft
omdat de status van het paard onduidelijk is (productiedier          soorten.                                                    hoofdstuk 6 een nadere uitwerking van de instrumenten.
of gezelschapsdier), maar ook omdat de Raad in 2003 al een        8. Mogelijk conditieverlies bij importdieren.
rapport en een brochure over het welzijn van paarden publi-
ceerde. Verder lopen er momenteel ook andere trajecten            De werkgroepen adviseerden het Forum. De resultaten van
waarin (het verbeteren van) het welzijn van het paard centraal    de werkgroepen zijn opgenomen in afzonderlijke werkgroep-
                                                               12                                                                                                                                13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                    Er is een toenemende maatschappelijke en politieke aandacht         Dierenwelzijn heeft lange tijd geen prioriteit gehad binnen
                                                                                                                                    voor het welzijn van gezelschapsdieren. Dit is af te leiden uit     het EU-beleid. In het Verdrag van de Europese Gemeenschap
                                                                                                                                    de toenemende media-aandacht, het gestegen aantal brieven           zijn dieren gerubriceerd als ‘landbouwproducten’. De
                                                                                                                                    aan de minister en het toegenomen aantal Kamervragen.               Europese regelgeving ging vooral over de goede werking van
                                                                                                                                                                                                        de export tussen lidstaten. Een economische belangenafwe-
                                                                                                                                    2.2    Regelgeving en dierenwelzijn                                 ging vormde de grondslag voor het al dan niet verbeteren
                                                                                                                                    Opvallend is dat de toegenomen aandacht van de burger               van het welzijn van dieren. Het Verdrag van Amsterdam
                                                                                                                                    niet gelijk oploopt met de wet- en regelgeving. Die laat in         (1997), met een Protocol over Dierenwelzijn, bracht een ken-
                                                                                                                                    de loop van de tijd veranderingen zien in de wettelijke sta-        tering. Hierin werd vastgelegd dat dieren "met gevoel begif-
                                                                                                                                    tus van het dier. De volgende bepalingen over het dier zijn         tigde wezens" zijn. Met dit gevoel moest rekening worden
Het gezelschapsdier                                                                                                                 terug te vinden in wet- en regelgeving.
                                                                                                                                    Het Burgerlijk Wetboek (BW) bepaalt dat dieren zaken zijn.
                                                                                                                                                                                                        gehouden als beleid werd geformuleerd op het gebied van
                                                                                                                                                                                                        landbouw, visserij, wetenschappelijk onderzoek en de interne
                                                                                                                                                                                                        markt. Dit protocol is de basis voor artikel III – 121 in het nu
                                                                                                                                    Als zodanig is een aantal bepalingen uit het BW (vooral             voorliggende voorstel voor een Europese Grondwet.
in Nederland                                                                                                                        Boek 3 en 5), die betrekking hebben op eigendom, inbezit-
                                                                                                                                    neming, verlies en consumentrecht (Boek 7), ook van toe-
                                                                                                                                    passing op dieren. Ook in het Wetboek van Strafrecht wordt
                                                                                                                                                                                                        Dit artikel bepaalt het volgende: “Bij de bepaling en de
                                                                                                                                                                                                        uitvoering van het beleid van de Unie op het gebied van
                                                                                                                                    een dier gelijkgesteld aan een zaak.                                landbouw, visserij, vervoer, de interne markt, onderzoek en
  2.1      De plaats van het gezelschapsdier in maatschappij        den als tijdverdrijf, jachthulp, bewaker, statussymbool, curio-                                                                     technologische ontwikkeling en de ruimte, houden de Unie en
           en wetgeving                                             siteit en observatieobject. De band met sommige soorten,        Daarnaast is er regelgeving die betrekking heeft op dieren-         de lidstaten ten volle rekening met de eisen inzake het welzijn
  Al ruim voor het begin van onze jaartelling hielden mensen        bijvoorbeeld honden en katten, is vaak hecht en steeds meer     welzijn: de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren                 van dieren als wezens met gevoel, onder eerbiediging van de
  gezelschapsdieren. Het aantal dieren, het aantal soorten die-     mensen beschouwen hun gezelschapsdier als een gezinslid.        (GWWD). De status van het dier zal voor betrokken burgers           wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen en de gebruiken
  ren dat als gezelschapsdier wordt gehouden en het aantal          In toenemende mate blijkt dat gezelschapsdieren een posi-       niet altijd duidelijk zijn. De ‘intrinsieke waarde’ van het dier    van de lidstaten, met name met betrekking tot godsdienstige
  huishoudens met gezelschapsdieren is de laatste decennia in       tieve invloed hebben op het welzijn van mensen. Zo wijst        is uitgangspunt van deze wet. Dit betekent, dat het dier een        riten, culturele tradities en regionaal erfgoed”.
  Nederland sterk toegenomen. Mensen geven steeds meer geld         onderzoek uit, dat honden een belangrijke rol kunnen spelen     ‘eigen waarde’ wordt toegekend. Dit uitgangspunt biedt
  uit aan de aanschaf en verzorging van hun huisdier4. Dit is       bij de ontwikkeling van kinderen, de behandeling van ge-        goede mogelijkheden om het dier optimaal te beschermen              Hoewel dit uitgangspunt betrekking heeft op alle diersoor-
  onder meer een gevolg van de toegenomen welvaart en vrije         dragsproblemen en het verminderen van het ziekteverzuim         tegen handelingen van de mens die zijn welzijn aantasten.           ten en categorieën van dieren, is het in de praktijk vrijwel
  tijd, de verstedelijking en de vervreemding van de natuur. Het    en huisartsbezoek. Gezelschapsdieren bevorderen de sociali-     De afweging van de belangen van het dier tegen die van de           uitsluitend betrokken op landbouwhuisdieren. De EU heeft
  gezelschapsdier wordt, behalve voor gezelschap, ook gehou-        satie van (vereenzamende) ouderen. Zij geven hen een            mens blijkt in de praktijk erg moeilijk. Het begrip intrinsieke     tot op heden géén regelgeving opgesteld ter bescherming
                                                                    levensdoel, reduceren stress en zorgen ervoor dat de eige-      waarde wordt niet altijd eenduidig ingevuld en consequent           van het welzijn van gezelschapsdieren. Het Forum vindt dat
  4
     Sectoranalyse gezelschapsdieren, Maathuis, 1998                naar in beweging blijft.                                        gehanteerd.                                                         op Europees niveau ook voor gezelschapsdieren (basale)
                                                                 14                                                                                                                                  15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>regelgeving moet worden opgesteld. Ook op Europees                gers. Dit maakt deze organisaties kwetsbaar ten aanzien van                                De sector in feiten en cijfers
niveau is het een sector die economische betekenis heeft.         continuïteit, aanspreekbaarheid en het nemen van verant-                                   Aantal gezelschapsdieren                                 1,8 miljoen honden
                                                                  woordelijkheid. Een deel van de handel en fokkerij wordt                                                                                            3,3 miljoen katten
In Duitsland is dierenwelzijn sinds 2002 in de grondwet (art.     uitgevoerd door particulieren. Deze activiteiten worden veel-                                                                                       1 miljoen konijnen
20a) opgenomen. Deze grondwet schrijft voor dat de dierlij-       al niet als hoofdberoep uitgeoefend, maar zijn wel bedrijfs-                                                                                        0,8 miljoen knaagdieren
ke waardigheid gerespecteerd dient te worden. Naar ver-           matig.                                                                                                                                              19 miljoen vissen
wachting zal dit vooral effect hebben op het gebruik van                                                                                                                                                              5 miljoen vogels
proefdieren en wellicht ook op de behandeling van land-           Er zijn tien grotere dierenbeschermingorganisaties actief in                                                                                        0,25 miljoen reptielen en amfibieën
bouwhuisdieren. Het Duitse Constitutionele Hof moet de            Nederland. Het merendeel richt zich op één diersoort of                                    % rasdieren                                              47% van de honden
belangen van dieren meewegen bij uitspraken over andere           groep diersoorten (reptielen, papegaaien, vissen, enzo-                                                                                             5% van de katten
grondrechten, zoals de vrijheid van onderzoek en de vrijheid      voort). Veel van deze organisaties zijn ook verantwoordelijk                               Fokkers rasdieren                                        9.000 hondenfokkers waarvan 1.600 bedrijfsmatig6.
van godsdienstuitoefening. In Zwitserland worden dieren           voor een vorm van dierenopvang. Daarnaast zijn er vele tien-                                                                                        11.000 kattenfokkers waarvan 125 bedrijfsmatig.
sinds 1992 erkend als ‘wezens’ in plaats van ‘zaken’. Er is       tallen andere, kleinere of grotere, organisaties betrokken bij                             Aantal gezinnen met gezelschapsdieren                    1999: 50 %
geen bepaling in Nederlandse en Europese regelgeving die          de opvang van dieren. Meestal beperken die zich tot één of                                                                                          2005: 55%
dieren rechten toekent.                                           twee diersoorten. Er zijn in Nederland naar schatting ruim                                 Organisatiegraad                                         300.000 eigenaren lid van een ras- of liefhebbersvereniging
                                                                  300 dierenopvangcentra (inclusief asielen). Internet lijkt                                 Werkgelegenheid                                          Circa 9.000 fte’s
2.3    De gezelschapsdierensector5                                inmiddels een belangrijke plaats in te nemen bij zowel de                                  (diervoeding, handel, dienstverlening, veterinaire zorg)
Zoals eerder aangegeven is in Nederland het aantal gezel-         handel in dieren als het herplaatsen van opgevangen dieren.                                Handel in dieren en dierbenodigdheden                    160 groothandels
schapsdieren de afgelopen decennia toegenomen. De gezel-                                                                                                                                                              2300 detailhandelbedrijven
                                                                  5
schapsdieren, de diensten en dieren die door afzonderlijke          Rapport De gezelschapsdierensector: Feiten en cijfers, Forum welzijn gezelschapsdieren,                                                           6100 supermarkten
                                                                    maart 2006
spelers worden aangeboden vertegenwoordigen een aanzien-                                                                                                                                                              tuincentra
                                                                  6
                                                                    Voor de controle op de naleving van het HBK wordt als richtsnoer gehanteerd dat sprake
lijke economische waarde. In de tabel vindt u gegevens over         is van bedrijfsmatigheid als per aaneengesloten periode van 12 maanden in totaal meer
                                                                                                                                                             Onderwijs (MBO, HBO en WO)                               10.000 studenten
de sector. De belangrijkste drijfveren voor het handelen zijn       dan 20 honden of katten worden verkocht, afgeleverd of in bewaring genomen. Er is sprake Dierenartsbezoek                                         Jaarlijks 2,2 miljoen gezelschapsdieren
                                                                    van bedrijfsmatig fokken van honden wanneer circa 4 nesten (circa 20 pups) binnen 12
echter veelal de liefde voor het (type) dier en de emotionele       maanden worden gefokt en voor katten wanneer in een aaneengesloten periode van           Bestedingen aanschaf en verzorging (jaarlijks)           Per gezin: gemiddeld € 277
                                                                    12 maanden meer dan 6 nesten (circa 20 kittens) worden gefokt.
binding die de houders met de dieren hebben.                                                                                                                                                                          Totaal: € 1,45 miljard
                                                                  7
                                                                    Ter vergelijking: de toegevoegde waarde van de grondgebonden veehouderij (rundvee,
                                                                    paarden schapen en geiten) bedraagt € 6.7 mrd., waarvan circa €1.2 mrd. voor de paar-
                                                                                                                                                             Totale waarde sector                                     minimaal € 2,1 miljard7.
De sector is divers en verdeeld. Divers in de soorten dieren,       densector. De intensieve veehouderijsector vertegenwoordigt een waarde van € 5.2 mrd.    Andere vormen van dienstverlening                        Pensions, trimsalons, dierenambulances, hondenscholen,
                                                                    (ruwweg onder te verdelen in varkens € 2,8 mrd, pluimvee € 1,1 mrd en kalveren € 1,3
spelers en diensten. Verdeeld, omdat er een groot aantal            mrd)                                                                                                                                              gedragstherapeuten en hondenuitlaatservices.
organisaties actief is en de organisatiegraad van de houders
en fokkers gering is. Het grootste deel van de verenigingen
en overige organisaties drijft op, vaak deskundige, vrijwilli-
                                                               16                                                                                                                                                     17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>De grootste (koepel)organisaties uit de sector zijn vertegen-     De sleutels tot verbetering zijn een verdere samenwerking,    3.1    Handel en fokkerij: honden en katten
woordigd in het Forum Welzijn Gezelschapsdieren. De betrok-       professionalisering en transparantie van de sector. Daarnaast
ken organisaties opereren ieder op eigen wijze, met verschil-     moet hard worden gewerkt aan het bewustmaken van de con-      3.1.1 De spelers
lende doelgroepen en achterbannen. De organisaties hebben         sument en het verbeteren van het kennisniveau bij zowel de    Het is nauwelijks mogelijk om een volledig sluitende indeling
wel een aantal uitgangspunten gemeen. Zij erkennen de             consument als de bedrijfsmatige spelers in de sector.         te maken van de partijen die betrokken zijn bij de handel en
intrinsieke waarde (= eigen waarde) van het dier en vinden                                                                      de fokkerij van honden en katten. Er blijven altijd spelers die
dat primair de houders van dieren een zorgplicht hebben. Ze       In de sector gaat het om levende dieren met een eigen         op sommige punten wel en op andere niet tot een bepaalde
streven naar een goede mens-dier relatie en een verantwoor-       waarde die niet voor zichzelf op kunnen komen en daarom       groep behoren. Dat neemt niet weg dat er duidelijke hoofd-
de wijze van houden, fokken en verhandelen van de dieren.         beschermwaardig zijn. Niet alle individuele spelers in de     groepen zijn, elk met een eigen specifieke problematiek.
Doel hiervan is het welzijn van de dieren te borgen. Hoewel       sector kunnen of willen echter hun verantwoordelijkheid       Aangezien dit leidend is voor de keuze van het instrumenta-
er dus gemeenschappelijke uitgangspunten zijn, kunnen er
verschillen in visie bestaan over de uitwerking hiervan.
                                                                  nemen met als logische consequentie, dat ook de overheid
                                                                  betrokken moet zijn. Adequate regelgeving en handhaving
                                                                  van deze regelgeving zijn daarom noodzakelijk en moeten niet
                                                                                                                                rium en de inzet daarvan, worden de volgende vijf hoofd-
                                                                                                                                groepen onderscheiden:
                                                                                                                                a. Exterieurfokkers: fokkers van rashonden en raskatten met
                                                                                                                                                                                                                                           Handel
De betrokken organisaties in de sector beseffen dat de groei      beperkt zijn tot het oplossen van calamiteiten.                  als belangrijkste fokdoel het (nog beter) voldoen aan de
van de sector het noodzakelijk maakt om bestaande of te
voorziene knelpunten rondom het dierenwelzijn, de volks-
gezondheid en het verantwoord houden van gezelschaps-
                                                                                                                                   rasstandaard. De overgrote meerderheid van de fokkers in
                                                                                                                                   deze groep zijn ‘hobbyfokkers’, mensen die vanuit liefde
                                                                                                                                   voor het ras (relatief ) kleinschalig fokken.
                                                                                                                                                                                                                          en fokkerij
dieren op te lossen. De georganiseerde spelers in de sector                                                                     b. Georganiseerde beroepsmatige fokkers/handelaren:
willen hiertoe bestaande initiatieven voortzetten en nieuwe                                                                        beroepsmatige fokkers en handelaren van honden. Zij heb-            categorieën vallen. Dit zijn bijvoorbeeld fokkers van inciden-
ontwikkelingen stimuleren en ook de daarbij behorende ver-                                                                         ben op de eerste plaats belang bij de continuïteit van hun          tele nesten van (soms) rasloze honden, stamboomloze (niet
antwoordelijkheden en taken op zich nemen. Hoe ze dat                                                                              bedrijven. Beroepsmatige kattenfokkers zijn in deze groep           gechipte) rashonden en raskatten, die deels heel bewust
willen, leest u verder in dit actieplan. Lopende initiatieven                                                                      niet bekend.                                                        worden gefokt en afgezet. Op deze groep is eigenlijk hele-
tonen dit ook aan. De partijen in het Forum willen zich geza-                                                                   c. Ongeorganiseerde beroepsmatige fokkers/handelaren:                  maal geen zicht, in termen van aantal honden en katten en
menlijk inzetten om deze doelstellingen te bereiken en wil-                                                                        deze fokkers zijn als groep niet aanspreekbaar, opereren            omzet in geld.
len andere partijen uit de sector daarbij betrekken.                                                                               weinig zichtbaar en zijn daardoor nauwelijks controleerbaar.     e. Handelaren/wederverkopers: deze groep koopt vooral
                                                                                                                                   Er is weinig duidelijkheid over hun marktaandeel. Een deel          dieren op bij fokkers in de voormalige Oostbloklanden. Het
De overheid zou daarbij moeten optreden als stimulator en                                                                          onderneemt voor continuïteit en een blijvende positieve             gaat vooral om handel in honden en men richt zich uitslui-
facilitator. Dit laatste onder meer door de dialoog tussen de                                                                      reputatie. Een ander deel gaat voor een hoge en snelle              tend op het ‘snel voldoen aan de actuele vraag in de markt’.
betrokken partijen gaande te houden en daar waar nodig                                                                             omzet door telkens in te spelen op het ‘gat in de markt’. Zij       Over de fokkerij-, handels- en transportomstandigheden is
(strategische) initiatieven uit de sector financieel te onder-                                                                     gaan vooral voor het commerciële succes op korte termijn.           nauwelijks objectieve informatie beschikbaar. Deze groep
steunen.                                                                                                                        d. Gelegenheidsfokkers: fokkers die buiten de eerste drie              lijkt in de recente periode haar positie versterkt te hebben.
                                                               18                                                                                                                                19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>3.1.2 Probleembeschrijving                                                  hun kennisniveau is weinig bekend. Feit is dat degenen      vitaliteitverlies. Deze zijn het directe gevolg van ver doorge-    De sector is transparant
                                                                            die onvoldoende (gezondheids- en welzijns-) kwaliteit       voerde exterieurselectie, ofwel overdreven aandacht voor           Er is voldoende zicht op de dieren, de gezondheids- en wel-
Gebrek aan zicht op omvang en aard                                          leveren, zich uiteindelijk uit de markt prijzen.            uiterlijke kenmerken. Het uiterlijk is het bepalende fokdoel       zijnsproblemen, de actoren binnen de handel en fokkerij en
Ten eerste is er onvoldoende zicht op:                                   c. Ongeorganiseerde beroepsmatige fokkers/handelaren:          en de gezondheids- en welzijnsaspecten zijn daaraan onder-         andere bedrijfsmatige actoren zoals dierenasielen en pensi-
- de dieren: precieze aantallen, verkoopstromen, de herkomst                over het kennisniveau binnen deze groep is geen uitspraak   geschikt. Hieraan ten grondslag liggen onvoldoende kennis          ons. Deze transparantie is een noodzakelijke basis voor stu-
   van dieren en de mate waarin gezondheids- en welzijns-                   te doen. De mentaliteit past niet bij de opvattingen en     van het fokken, overdreven conformeren aan het beleid van          ring en (zelf )regulering met als doel het welzijn van de
   problemen voorkomen;                                                     normen binnen de maatschappij. De fokkers zijn niet aan-    rasverenigingen of stamboekvoerende organisaties en een            betrokken dieren te verbeteren.
- de betrokken personen: precieze aantallen, activiteiten,                  spreekbaar voor de kopers en leveren geen nazorg.           strakke interpretatie van de rasstandaarden. Ook in de fok-
   kennis en bekwaamheid.                                                d. Gelegenheidsfokkers: deze groep is als geheel moeilijk te   kerij van de look-alikes’8 vinden we vergelijkbare niveaus         Betrokkenen voelen zich verantwoordelijk /
Het ontbreken van deze informatie komt doordat de organisa-                 classificeren naar kennis en mentaliteit. Het kennisniveau  van erfelijke afwijkingen. Bij een deel van de fokkers zijn        beschikken over de juiste mentaliteit
tiegraad beperkt is. Ook spelen veel activiteiten zich af in de             van deze fokkers is vergelijkbaar met dat van de exteri-    economische motieven (mede) bepalend voor het gevoerde             De fokkers, handelaren/wederverkopers, asiel- en pension-
(semi-) particuliere sfeer en is een naar schatting groot deel              eurfokkers. Een deel van deze fokkers schiet ten aanzien    fok- en selectiebeleid.                                            houders zijn zich ervan bewust dat zij primair verantwoorde-
van de bedrijfsmatige spelers niet als zodanig geregistreerd.               van het criterium mentaliteit tekort. Zij besteden onvol-                                                                      lijk zijn voor het welzijn van de dieren die zij onder hun
Er is geen dekkende identificatie en registratie en structureel             doende aandacht aan het welzijn van de dieren en laten      Tekortschietende huisvesting en verzorging                         hoede hebben, houden, produceren en verhandelen. Het
toezicht op de spelers ontbreekt. Mogelijk zal de tweejaarlijk-             hun eigen financieel belang prevaleren boven het            Incidentele waarnemingen tonen aan dat bij elk van de              belang van de dieren is niet per definitie ondergeschikt aan
se actualisatie van de rapportage De gezelschapsdierensector:               belang/welzijn van de dieren. De fokkers zetten ongeïden-   genoemde groepen situaties voorkomen waarbij de huisves-           hun belang. Dit betekent ook dat zij rekening houden met
feiten en cijfers, die de RDA zal verzorgen, enkele van deze                ti-ficeerde nesten af, waardoor ze beperkende regels,       ting en verzorging onaanvaardbaar tekortschieten. De mate          gezondheids- en welzijnsrisico’s als gevolg van fok- en selec-
lacunes opvullen.                                                           zoals het coupeerverbod en het maximale aantal nesten       waarin dit gebeurt is onbekend. Zowel een tekort aan ken-          tiebeleid. Verder houden ze bij het ‘in de markt zetten’ van
                                                                            per teef (per jaar en in totaal) kunnen omzeilen. Een deel  nis als een verkeerde mentaliteit zijn een oorzaak daarvan.        (agressieve) dieren rekening met mogelijk maatschappelijk
Kennis en mentaliteit                                                       van deze groep geeft dit openlijk toe.                      Vooral de ongeorganiseerde en vaak ook niet-geregistreerde         onaanvaardbare consequenties.
De criteria ‘kennis’ en ‘mentaliteit’ zijn niet altijd los van elkaar    e. Handelaren/wederverkopers: de tussenhandel overbrugt        (semi)beroepsmatige fokkers en handelaren/wederverkopers
te zien. De mate waarin kopers zich kritisch opstellen ten                  het gat tussen anonieme aanbieders en anonieme kopers.      lijken vatbaar voor tekortkomingen op dit gebied.                  Fokkers en handelaren staan open voor klachten van kopers
opzichte van de mentaliteit van de fokkers, handelaren en                   Over het kennisniveau van deze groep aanbieders is geen                                                                        en afnemers van diensten. Zij zien dit als een mogelijkheid
wederverkopers en de eigen normen die zij hanteren, bepalen                 informatie beschikbaar. De bedrijfstak en vooral de menta-  3.1.3 Oplossingsrichting                                           om de kwaliteit van hun koopwaar en daarmee het welzijn
de mate van aansluiting bij de maatschappelijke norm.                       liteit daarvan worden vanuit de maat-schappij bekritiseerd. Er zijn onvoldoende objectieve gegevens over de aard van           van de dieren te verbeteren. Een afgeleide verantwoordelijk-
                                                                                                                                        de knelpunten en de mate waarin deze voorkomen. Ook de             heid ligt bij actoren zoals keurmeesters, Raad van Beheer op
a. Exterieurfokkers: bij een deel van de exterieurfokkers ont-           Tekortschietend fok- en selectiebeleid                         perceptie van de diverse spelers verschilt op dit punt.            Kynologisch Gebied, kattenverenigingen, Dibevo, dierenart-
   breekt de elementaire biologische en foktechnische kennis.            In de exterieurfokkerij komt een hogere inteeltgraad voor      Daarom kiest het Forum ervoor zich eerder te richten op de         sen en consumenten.
   Kennis en mentaliteit nemen ze over van ‘ervaren’ fokkers:            dan nodig is om rassen in stand te houden. Dit leidt tot een   gewenste situatie (‘waar willen we naar toe?’) dan op de hui-
   de fokkers die de toon zetten voor een bepaald ras.                   relatief hoog percentage erfelijke gezondheids- en welzijns-   dige situatie. Het Forum heeft zichzelf en de achterban de         8
                                                                                                                                                                                                              “look-alikes”: stamboomloze dieren die uit de stamboompopulatie afkomstig zijn en de
b. Georganiseerde beroepsmatige fokkers/handelaren: over                 problemen, vanwege erfelijke gebreken, typeoverdrijving en     volgende doelen gesteld.                                              dieren die hieruit in volgende generaties werden gefokt
                                                                      20                                                                                                                                21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Betrokkenen beschikken over voldoende kennis                       3.2     Fokkerij: overige diersoorten                             nadat zij de welzijnscriteria hebben meegewogen. Zo wordt             en paarden afgehandeld. De overige diertransporten gaan via
Handelaren en fokkers van honden en katten hebben voldoen-                                                                           fokken met rassen die met welzijnsproblemen worden geas-              luchthavens in omringende landen, voornamelijk Brussel,
de kennis om een verantwoord fok- en selectiebeleid te voeren      3.2.1 Probleembeschrijving                                        socieerd ontmoedigd.                                                  Parijs en Frankfurt. De transporteurs werken volgens de voor-
en om dieren verantwoord te huisvesten en te verzorgen.            Bij bepaalde kleine zoogdiersoorten en siervogels komen erfe-     De consument wordt geïnformeerd over erfelijke gebreken bij           schriften van de International Air Transport Association (IATA).
Georganiseerde partijen in de sector zorgen samen met het in       lijke gebreken voor die een ernstige aantasting van het wel-      bepaalde rassen en varianten en de consequenties daarvan              Doordat het niet meer mogelijk is om via Schiphol te transpor-
te stellen Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren dat er    zijn, de gezondheid en de integriteit met zich meebrengen.        voor de gezondheid en het welzijn. Doel hiervan is de vraag te        teren, moeten de dieren een langere en langduriger weg afleg-
een kennisinfrastructuur komt en onderhouden deze.                 Voor kleine zoogdiersoorten speelt dit vooral bij die diersoor-   verminderen en daarmee het fokbeleid te beïnvloeden. Dit              gen. Een ander gevolg hiervan is dat er geen goed inzicht is in
                                                                   ten met fysieke en/of kleurmutaties (konijnen, cavia’s, chinchil- vraagt structurele voorlichting, te verzorgen door het in te stel-    de hoeveelheden dieren die worden geïmporteerd.
Verantwoord populatiebeheer                                        la’s, ratten en muizen). In het RDA-advies 2002/029 staan voor-   len Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren (zie 6.3).
Er wordt een fok- en selectiebeleid gevoerd, waarbij het           beelden van rasgebonden afwijkingen. Bij een aantal rassen is                                                                           3.3.2 Oplossingsrichting
instandhouden van een gezonde populatie voorrang krijgt            het aspect welzijn niet of nauwelijks meegewogen bij het          3.3    Import en groothandel: overige diersoorten                     De importeur is primair verantwoordelijk voor een goede
boven het aanscherpen van raskenmerken of het verhogen             bepalen van de standaard en zijn er geen marges bepaald voor                                                                            opvang en verzorging van de te verhandelen dieren. Hiertoe
van de productie. Dit vergt een structurele terugkoppeling         afwijkingen (bijvoorbeeld van de oorspronkelijke vorm).           3.3.1 Probleembeschrijving                                            behoren onder andere standaardcontroles op ‘eenvoudige’
van nakomelinggegevens. Hiervoor is het noodzakelijk dat           Fokkers, handelaren en potentiële kopers zijn zich niet altijd    Van een aantal uitheemse zoogdiersoorten, reptielen, amfi-            ziekten zoals parasieten en (preventieve) behandelingen.
de dieren geïdentificeerd en geregistreerd zijn.                   bewust van de problemen door deze afwijkingen. De aandacht        bieën, siervogels en siervissen wordt structureel ook wildvang        Goede huisvesting, voeding en verzorging moeten worden
                                                                   is vooral gericht op de gewenste kenmerken.                       geïmporteerd. De vangmethoden, de transporthuisvesting, tij-          gewaarborgd in het traject van import tot en met verkoop. De
Huisvesting en verzorging                                                                                                            delijke opslagruimten en voeding zijn niet altijd afgestemd op        importeur moet zich ervan vergewissen dat er voldoende ken-
De huisvesting en verzorging van de dieren, zeker de dieren        3.2.2 Oplossingsrichting                                          de specifieke behoeften van het dier. Dat zorgt voor stress bij       nis en een goede infrastructuur aanwezig zijn om de dieren op
die in een bedrijfsmatige context worden gehouden en               De fokker is primair verantwoordelijk voor het welzijn en de      de dieren in het soms lange transporttraject. Dit kan leiden          verantwoorde wijze te transporteren (zoveel mogelijk direct
behandeld, voldoen aan actuele en door deskundigen geac-           gezondheid van de dieren die hij fokt en de nakomelingen          tot beschadiging, aantasting van de gezondheid en/of het wel-         naar Nederland en vervolgens naar de detailhandel) en op te
cepteerde normen en inzichten.                                     daarvan. Hij fokt dus niet met dieren waarvan bekend is dat       zijn of sterfte. Dit geldt overigens ook voor gekweekte dieren        vangen. Een op te stellen certificatiesysteem geeft hiervoor
                                                                   ze erfelijke gebreken overdragen.                                 die over langere afstanden worden getransporteerd.                    normen. De organisaties uit het Forum en de overheid kunnen
Optimale gezondheid van de dieren                                  Voor bepaalde rassen moet de rasstandaard worden aange-           Ook de quarantainebehandeling van dieren door importeurs              voor de kortere termijn via overleg proberen het dierentrans-
De gezondheid van de dieren wordt gewaarborgd door een             past. Fokken met dieren die bekende schadelijke erfelijke ken-    is niet altijd optimaal. Vooral bij vissen kunnen zich proble-        port weer zoveel mogelijk via Schiphol te laten verlopen. Voor
goed fok- en selectiebeleid, gebaseerd op een structurele          merken overerven wordt ontmoedigd door deze rassen niet           men voordoen wanneer transshippers (importeurs die geen               de langere termijn moet een ontmoedigingsbeleid voor het
terugkoppeling van gezondheidsgegevens. De fokker/hande-           meer te importeren, te verkopen of toe te laten op beurzen        eigen opvang hebben, maar rechtstreeks aan detaillisten               importeren van wildvang worden gevoerd. Dit kan door het sti-
laar zorgt ervoor dat dieren de noodzakelijke entingen en          en shows. Normstelling wordt onderdeel van certificatie voor      doorverkopen) de vissen in gesloten dozen doorverkopen                muleren van nakweek10, ook in de exporterende landen zelf.
antiparasitaire behandelingen hebben ontvangen voordat ze          de handel en de fokkerij en reglementen voor bijvoorbeeld         aan detaillisten, die onvoldoende kennis in huis hebben               Het gevolg hiervan zal zijn dat de wildvang terugloopt.
worden afgeleverd. Dit is controleerbaar met behulp van            shows. Bestaande rassen moeten blijvend kritisch worden           voor een goede opvang.
Identificatie en Registratie, I&R. Ook geven zij de koper rele-    getoetst. Nederlandse ras- en liefhebberijverenigingen gaan       Na de media-aandacht bij een incident met eekhoorns, worden           9
                                                                                                                                                                                                              Fokken met recreatiedieren (2), Advies RDA 2002/02
                                                                                                                                                                                                           10
vante informatie voor een gezonde opvoeding.                       pas over tot erkenning van nieuwe (inter)nationale rassen         via Schiphol alleen transporten van siervissen, eendagskuikens           Kweek van dieren in een beschermde, gehouden, situatie.
                                                                22                                                                                                                                      23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>3.4    Detailhandel: overige diersoorten                           ten te houden en verzorgen past hierbij. Zijn rol kan ook      ten opzichte van verkoop in een winkel waar dieren in een           koop van gezelschapsdieren via internet. Het gaat zowel om
                                                                   bestaan uit het doorverwijzen naar bijvoorbeeld een dieren-    semi-permanent verblijf worden gehouden.                            uitheemse diersoorten als om honden en katten. Via internet
3.4.1 Probleembeschrijving                                         arts, ervaren houders of specialistische winkels. Verkoop van  De problemen bij handel op markten zijn vergelijkbaar of ern-       kun je in enkele minuten een dier kopen, zonder dat de her-
In een aantal gevallen ontbreekt de juiste huisvesting, verzor-    dieren aan kinderen jonger dan 16 jaar zonder begeleiding      stiger in vergelijking met beurzen. De laatste hebben een inci-     komst en de staat van zijn gezondheid of welzijn duidelijk zijn.
ging en voeding bij de detailhandel. Een dierenspeciaalzaak        van een volwassene is verboden. Er moet een certificatiesys-   denteel karakter, maar markten vinden regelmatiger plaats,
heeft een sterke voorbeeldfunctie en moet dus laten zien hoe       teem komen, met normen hiervoor.                               met alle gevolgen van dien voor bijvoorbeeld transportstress.       3.6.1 Probleembeschrijving
mensen dieren op een juiste en voorbeeldige manier kunnen                                                                         Als voorbeeld kan de wekelijkse kleindiermarkt in Barneveld         Het aanbod van dieren via kranten en internet is moeilijk te
huisvesten, verzorgen en voeden. Niet alle diersoorten zijn        3.5    Incidentele verkoop (markten, beurzen, veilingen)       worden genoemd, waar vooral bij vogels en kleine zoogdieren         controleren. Ook is het moeilijk zicht te krijgen op de omvang
geschikt om in de dierenspeciaalzaak te houden voor verkoop                                                                       regelmatig onvolkomenheden worden gesignaleerd op het               van de verkopen via deze kanalen. Het risico en de indruk
of tentoonstelling, dan wel om te worden gehouden door een         3.5.1 Probleembeschrijving                                     gebied van huisvesting, transport, verzorging.                      bestaan, dat handelaren en bedrijfsmatige fokkers, die zich
leek.                                                              De handel in reptielen en amfibieën verloopt grotendeels via                                                                       willen onttrekken aan certificatie of andere soorten van toe-
Het personeel of de eigenaar van een deel van de (niet gespe-      beurzen, waarvan er in Nederland en de omringende landen       3.5.2 Oplossingsrichting                                            zicht, zich in de betrekkelijke anonimiteit van annonces in
cialiseerde) dierenspeciaalzaken heeft niet altijd voldoende       vele tientallen per jaar zijn. In sommige gevallen gebeurt dit De verkoper is verantwoordelijk voor een juiste huisvesting,        kranten en op internet begeven. Tussen de vele particulieren
kennis om de dieren, met name amfibieën, reptielen, siervis-       door commerciële organisaties zonder binding met de gezel-     voeding en verzorging van een te koop aangeboden dier. De           valt dit in de meeste gevallen niet op. Het Forum constateert
sen, specifieke siervogels en kleine zoogdieren op de juiste       schapsdierenbranche. Op deze beurzen zijn de groothandel,      nadruk ligt daarbij met name op het transport en de huisves-        dat het onmogelijk is de handel via internet te reguleren.
manier te huisvesten en te verzorgen en de consument goed          detaillisten en professionele en hobbykwekers uit binnen-      ting en een correcte omgang met de dieren. De standhouder
en volledig voor te lichten. Bij gespecialiseerde zaken is het     en buitenland actief. In de praktijk is de belangstelling voor moet de koper voldoende voorlichten (in het bijzonder via de        3.6.2 Oplossingsrichting
met de voorlichting over en de verzorging van de dieren door-      de beurzen groot. Ook de handel in kleine zoogdieren, sier-    dierenbijsluiter) over de voeding, huisvesting en verzorging        De verkoper (particuliere houder, detaillist of handelaar) is
gaans beter gesteld.                                               vogels en siervissen gebeurt wel via beurzen. Beurzen en       van de dieren en bij hem het lidmaatschap van een liefheb-          verantwoordelijk voor een juiste huisvesting, voeding en
                                                                   veilingen kenmerken zich door tijdelijke en ambulante ver-     bersvereniging bevorderen. Via certificatie willen we bereiken      verzorging van de aangeboden dieren. Daarnaast moet hij
3.4.2 Oplossingsrichting                                           koopsituaties, waarbij de aanbieder en koper een zekere        dat beursorganisaties regels stellen aan standhouders over de       de koper voldoende informatie verstrekken om een dier
De detaillist is, als eerste schakel naar de koper, het juiste     anonimiteit genieten.                                          rechten van de koper en de huisvesting, verzorging, transport       goed te kunnen houden. Gecertificeerde handelaren kunnen
kanaal om oplossingen aan te bieden bij problemen. Hij moet        Te veel dieren worden gehouden in tijdelijke verpakkingen      en klimatologische omstandigheden van de dieren. Als de             hun certificaatnummer vermelden in een advertentie, zodat
daarom voldoende kennis in huis hebben en is verantwoorde-         of huisvestingssystemen, waar ze inclusief transport naar en   standhouder hiervoor tekent, kan de beursorganisator hem            zij zich onderscheiden van particulieren en het ‘grijze circuit’.
lijk voor een goede huisvesting en verzorging van de dieren        van de beurs soms hele dagen in verblijven. Dit doet afbreuk   daarop aanspreken, zodat controle en sancties mogelijk zijn.        Dibevo stelt momenteel een gedragscode op.
die hij houdt en verkoopt. Daarnaast moet hij de koper vol-        aan het welzijn van de dieren. Niet verkochte dieren onder-
doende informeren, vaardigheden aanleren en stimuleren lid         gaan onnodig transport. De verwachting is dat dit zich in      3.6    Handel via overige kanalen                                   3.7    Dierenarts
te worden van een liefhebbersvereniging. Dit alles met het         sommige gevallen vele malen herhaalt. Ook worden de die-              (bijvoorbeeld internet of kranten)
doel dat de koper de dieren op een verantwoorde manier kan         ren vaak op hardhandige wijze gevangen om in carriers van      Veel gezelschapsdieren worden te koop aangeboden via de             3.7.1 Probleembeschrijving
houden en verzorgen. Hierbij kan een dierenbijsluiter helpen       de klant te komen. Verkoop op een beurs levert om deze         krant of internet. Hoewel harde cijfers ontbreken, is er naar de    Dierenartsen hebben in het algemeen een brede basiskennis
(zie 6.4). De verkoop van de juiste producten om die diersoor-     redenen meer risico op voor aantasting van dierenwelzijn       mening van vele betrokkenen vooral een toename van de ver-          van huisvesting, voeding, verzorging en teelt van de reguliere
                                                                24                                                                                                                                 25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>gezelschapsdieren (hond, kat, konijn) en landbouwhuisdieren      nis heeft, moet doorverwijzen naar een dierenarts die deze   hogen en daarmee het welzijn van de dieren te waarborgen.          Voorlichting aan fokkers en handelaren van
(runderen, varkens, schapen, geiten en pluimvee) en uiter-       specifieke kennis wel heeft. Zowel liefhebberijverenigingen  Het past ook bij de verantwoordelijkheidsverdeling die de          gezelschapsdieren
aard van de ziekten bij deze diersoorten. Op het gebied van      als   de    Koninklijke    Nederlandse  Maatschappij   voor  overheid wenst tussen overheid en sector.                          Platform Verantwoord Huisdierenbezit (PVH), Dibevo,
vogels en bijzondere diersoorten ontbreekt het hen vaak aan      Diergeneeskunde (KNMvD) stellen overzichtslijsten beschik-   Partijen spreken af dat een certificatiesysteem (zie 6.1) wordt    Dierenbescherming en KNMvD spreken af, dat zij:
specifieke kennis. De algemene kennis en kunde voldoen wel       baar van deze dierenartsen. Daarnaast is doorverwijzing      ingesteld voor de (detail)handel en fokkerij, waarin normen        - in kaart brengen welke voorlichtingsactiviteiten aansluiten
om een deel van de informatievraag te beantwoorden en het        mogelijk naar goede, betrouwbare en door deskundigen         worden opgenomen voor:                                                bij de informatiebehoefte van de betreffende spelers in de
probleem op te lossen. Slechts een beperkte groep dierenart-     getoetste informatiebronnen (zoals boeken, websites, fly-    • een verantwoord fokbeleid en een verantwoorde en                    sector;
sen heeft zich toegelegd op bijzondere diersoorten en heeft      ers/bijsluiters, folders). De KNMvD is volop bezig met de        transparante (detail)handel;                                   - nagaan hoe de voorlichting is te verbeteren aan fokkers,
voldoende kennis van bijvoorbeeld vogels en bijzondere           ontwikkeling en sturing van een nieuw kwaliteitsbeleid voor  • scholing en vakbekwaamheid;                                         handelaren en andere spelers die bedrijfsmatig gezel-
gezelschapsdieren. Dat wil zeggen, dat ze kennis hebben van      dierenartsen. Dit beleid moet mede leiden tot een verbete-   • huisvesting en verzorging van de dieren;                            schapsdieren houden en behandelen en welke rol het
huisvesting, verzorging en teelt van deze diersoorten en van     ring van de diergeneeskundige zorg op het gebied van bij-    • een laagdrempelig en onafhankelijk klachtensysteem                  Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren (zie 6.3)
de gangbare ziekten, zodat zij gedegen kunnen adviseren of       zondere dieren (erkenningsregeling).                             (zie 6.7).                                                        hierbij kan spelen.
adequaat kunnen ingrijpen bij problemen. Voor vogels             Door in de certificatienormen voor verkooppunten van gezel-
bestaat er een formeel erkend specialisme.                       schapsdieren op te nemen om regelmatig een dierenarts te     Het Forum is van mening dat certificatie zonder enige wette-       Identificatie en Registratie (I&R) voor honden en katten
Er is veel vraag naar specifieke diergeneeskundige kennis en     laten controleren, neemt de aandacht van dierenartsen voor   lijke ondersteuning in deze sector niet zal werken. Er moet        Het Forum, met uitzondering van LNV, vindt dat er een ver-
vaardigheid en namen en adressen van gespecialiseerde die-       deze sector vanzelf ook toe.                                 een relatie komen met wettelijke (doel)voorschriften. Er is        plichte I&R voor honden en katten moet komen (zie 6.2).
renartsen zijn betrekkelijk eenvoudig te krijgen. De ervaring                                                                 gekozen voor de toezichtondersteunende variant, waaraan            Vooralsnog zou de verplichting uit praktische overweging
leert echter dat veel eigenaren, vooral van goedkope dieren      3.8    Afspraken en instrumenten                             de volgende afspraken zijn gekoppeld:                              alleen moeten gelden voor honden. Dit middel is geen doel
met een relatief korte levensduur, liever een nieuw dier         Rekening houdend met de beschreven probleemstelling en       • De sector zorgt voor de instelling en het onderhoud van          op zich, maar een instrument om de spelers en dieren zicht-
kopen. Dat is veelal goedkoper en vergt minder inspanning.       met het doel om de genoemde oplossingsrichtingen te rea-         een certificatiesysteem met normstelsel.                       baar te maken. Dat is van groot belang bij de bestrijding van
De verwachting is dat, met uitzondering van konijnen, weinig     liseren, hebben de partijen in het Forum de volgende instru- • De overheid zorgt voor adequate regelgeving met heldere          zoönosen en bij het aansturen van het fokbeleid. Doel is het
bijzondere dieren voor een consult of behandeling worden         menten benoemd. Waar mogelijk zijn ook de daaraan gekop-         (doel)voorschriften.                                           verminderen van het aantal agressieve dieren, zwerfdieren
aangeboden.                                                      pelde afspraken weergegeven. Wanneer geen overeenstem-       • De overheid concentreert zich bij de handhaving op de            en asieldieren, het voorkomen van erfelijke gebreken en het
                                                                 ming kon worden bereikt in het Forum is dit eveneens weer-       niet-deelnemende bedrijven en past de benodigde capa-          reguleren van de handel en fokkerij. Het middel ondersteunt
3.7.2 Oplossingsrichting                                         gegeven. Een nadere uitwerking van de instrumenten is            citeit hierop aan.                                             het toezicht.
De dierenarts is verantwoordelijk voor een goede diagnose        opgenomen in hoofdstuk 6.
en aansluitend een juiste en verantwoorde behandeling, ook                                                                    Certificatie wordt gefaseerd ingevoerd, te beginnen met de         Het ministerie van LNV ziet de bruikbaarheid van het instru-
van bijzondere dieren. Hiervoor dient hij/zij de kennis op       Certificatie                                                 spelers die nu onder het Honden- en Kattenbesluit vallen.          ment I&R, maar vindt dat er op dit moment geen overheids-
peil te houden. Naast de diergeneeskundige kennis is een         Het Forum vindt een certificatiesysteem een noodzakelijk     Daarnaast moet er een systeem komen voor de detailhan-             doelstellingen zijn die een wettelijke verplichting voor I&R
gedegen basiskennis over huisvesting, voeding en verzor-         instrument om de kwaliteit van de betrokken bedrijfsmatige   del, import van en groothandel in overige diersoorten.             als instrument rechtvaardigen. LNV vindt bovendien dat
ging ook een vereiste. Een dierenarts die onvoldoende ken-       spelers, de geleverde dieren en de geboden diensten te ver-                                                                     onvoldoende duidelijk is gemaakt hoe I&R daadwerkelijk zal
                                                              26                                                                                                                              27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>bijdragen aan een efficiëntere bestrijding van zoönosen en          Afspraken ter vermindering van schadelijke erfelijke         In de meeste gevallen dat een particulier een gezelschaps-
aansturing van het fokbeleid en welke spelers de hierbij            kenmerken bij overige diersoorten                            dier houdt, is het welzijn van de dieren voldoende gewaar-
noodzakelijke taken op zich nemen.                                  Het PVH zal met de aangesloten liefhebbersverenigingen van   borgd. Wanneer dat niet zo is, heeft de eigenaar vaak onvol-
                                                                    de overige diersoorten afspraken maken om:                   doende kennis of bewustzijn van wat het houden van een
Het verschil in visie tussen LNV en de overige partijen is niet     • welzijnscriteria vast te stellen en deze op te nemen in de dier betekent. Daarom geeft het Forum dit thema de hoog-
tot een oplossing gebracht. Partijen willen echter voorkomen           soortbeschrijvingen en mee te wegen bij de erkenning      ste prioriteit. Ook constateert het dat bewustwording, ken-
dat er daardoor niets gebeurt op dit terrein. Daarom is het            van rassen;                                               nisniveau en mentaliteit niet los van elkaar kunnen worden
volgende afgesproken.                                               • te bevorderen dat er geen dieren met schadelijke erfelij-  gezien. Daarom is besloten om bij de uitwerking deze drie
a. Het Forum werkt nog nader uit:                                      ke kenmerken meer worden gefokt en worden toegelaten      onderwerpen samen te voegen.
   - op welke wijze verplichte I&R bij kan dragen aan een              op shows, tentoonstellingen en beurzen.
     efficiëntere bestrijding van zoönosen bij gezelschapsdie-
     ren en voor welke (typen) zoönosen dit aan de orde is;
   - hoe algehele I&R kan bijdragen aan een dwingende stu-
                                                                                                                                 4.1   Probleembeschrijving
                                                                                                                                 A) Bewustzijn bij de koper en de eigenaar
                                                                                                                                 Het Forum constateert dat veel mensen de aanschaf van een
                                                                                                                                                                                                                                            Koper
     ring van het fokbeleid, zonder dat hiervoor gedetailleer-                                                                   gezelschapsdier weloverwogen doen en dat houders op een
     de regelgeving noodzakelijk is.
b. De identificatie- en registratieactiviteiten die de sector nu
   al uitvoert (zie 6.2) worden voortgezet en een toename
                                                                                                                                 verantwoorde manier met hun dier omgaan. Wel merkt het
                                                                                                                                 Forum op dat kopers onvoldoende stilstaan bij de kernvra-
                                                                                                                                 gen die mensen zich voor de aanschaf van een gezelschaps-
                                                                                                                                                                                                               en eigenaar
   van het aantal geïdentificeerde en geregistreerde dieren                                                                      dier moeten stellen.
   wordt bevorderd. LNV zal dit mede ondersteunen.                                                                               - “WWaarom wil ik een dier aanschaffen?”
c. De betrokken partijen hervatten de uitwerking van de al                                                                          De aankoop of overname van een gezelschapsdier is vaak         beeld het welzijn, de gezondheid en het gedrag van de
   bestaande plannen voor het instellen van een Veterinair                                                                          het gevolg van een impuls, waarbij men niet bewust             dieren (bij aankoop, maar ook op langere termijn), de
   Meldpunt Erfelijke Gebreken en eventuele andere meld-                                                                            nadenkt over de eigenlijke motieven voor de aanschaf.          mate van begeleiding of de beschikbaarheid van een aan-
   punten (zie 6.8). Zij maken afspraken over de gegevens                                                                        - “WWat voor dier of ras wil ik aanschaffen en waarom?”           koopgarantie.
   die via dit meldpunt en eventuele andere meldpunten                                                                              Een deel van de kopers vraagt zich bij aanschaf van een         Welke consequenties brengt het houden van een dier met
                                                                                                                                                                                                 - “W
   worden ingevoerd, de daaraan verbonden voorwaarden,                                                                              dier onvoldoende af waarom men juist voor een bepaal-          zich mee?”
   de wijze van analyse en gebruik van de verzamelde gege-                                                                          de diersoort of een bepaald ras kiest en of dat past bij       Een deel van de kopers is zich onvoldoende bewust van
   vens op populatieniveau en de manier waarop corrigeren-                                                                          de eigenaar, het doel van de aanschaf of de omstandig-         de consequenties van het houden van een gezelschaps-
   de vervolgacties worden ingezet. De KNMvD zal trekker                                                                            heden waaronder het dier wordt gehouden.                       dier. Het gaat dan onder meer om kosten, benodigde ruim-
   zijn van deze activiteit. Het betreft een ontwikkeltraject,                                                                   - “WWaar koop ik het dier?”                                       te, de tijd die nodig is voor verzorging, ook bij afwezigheid
   dat een forse investering in tijd en geld zal vergen. LNV                                                                        Een deel van de kopers is zich onvoldoende bewust, dat         van de eigenaar, rekening houden met de behoeften van
   wordt verzocht dit mede financieel te ondersteunen.                                                                              de aankoopprijs ook zeer bepalend kan zijn voor bijvoor-       het dier (bijvoorbeeld ruimte, beweging, gezelschap) en
                                                                 28                                                                                                                           29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>    het nakomen van sociaal-maatschappelijke verplichtingen.         problemen veroorzaken in het gezin of de omgeving. Hierdoor     - is de informatie niet altijd eenvoudig te vinden;             Communicatie moet ook worden ingezet om overheidsbeleid
- “W Welke consequenties hebben de populariteit van een ras,         kunnen de eigenaar en het gezin teleurgesteld worden en voor    - komt de kennis niet altijd terecht bij mensen die het         voor het welzijn van gezelschapsdieren naar buiten te bren-
    het gevoerde fokbeleid of het streng selecteren op uiterlijke    hogere kosten komen te staan dan verwacht. Niet zelden leidt       nodig hebben;                                                gen, te verklaren en de andere instrumenten (regels en wet-
    kenmerken voor de gezondheid en het welzijn van de               dit er toe, dat zij de dieren vroegtijdig wegdoen, waardoor het - komt de informatie van verschillende bronnen niet altijd      ten) te ondersteunen of naleving ervan te bevorderen. In
    betrokken dieren?                                                zwerfdierenprobleem en het aantal asieldieren toeneemt.            overeen of spreekt die elkaar soms zelfs tegen;              sommige gevallen is communicatie het enige instrument.
    Een deel van de kopers is zich onvoldoende bewust dat                                                                            - is de kwaliteit van de beschikbare informatie sterk wisse-    Naast informeren moet ook het lidmaatschap van een lief-
    sommige fokkers de grote populariteit van een ras aan-           Bij uitheemse diersoorten zijn er veel gepassioneerde lief-        lend.                                                        hebbers- of rasvereniging worden bevorderd.
    grijpen om in korte tijd veel geld te verdienen. Ook kan         hebbers, die vaak lid zijn van een liefhebbersvereniging en
    daardoor het percentage erfelijke afwijkingen binnen het         veel kennis hebben van de diersoort die ze houden en/of         4.2   Waarvoor is de houder verantwoordelijk?                   Het korte termijn doel is verbetering van de communicatie
    ras toenemen. Daarnaast kan het overmatig selecteren op          fokken. Er zijn echter ook eigenaren, die onvoldoende ken-      De leden van het Forum zijn van mening dat de houder            naar de potentiële kopers en houders van gezelschapsdie-
    biologisch niet-relevante (soms zelfs schadelijke) uiterlij-     nis hebben van de juiste voeding, verzorging en huisvesting.    primair verantwoordelijk is voor een goede zorg voor zijn       ren. Er moet daarom informatie zijn die:
    ke kenmerken leiden tot directe gezondheids- en welzijns-        Daardoor treden vaak ziekten en aandoeningen op die het         dieren. Dit betekent, dat hij er zich van bewust moet zijn,     - gericht is op verschillende doelgroepen;
    problemen of verminderde vitaliteit bij de dieren.               welzijn ernstig schaden.                                        dat hij er tijd en geld aan moet besteden. Ook moet hij zich    - makkelijk beschikbaar is;
- “W Wat zijn de rechten die ik heb als koper van een gezel-                                                                         de basale kennis eigen maken die nodig is voor een verant-      - van goede kwaliteit en voor de consument zichtbaar
    schapsdier?”                                                     Daarnaast constateert het Forum dat het wellicht te gemak-      woorde aanschaf en verzorging. Wanneer nodig moet hij              betrouwbaar is;
    Een deel van de kopers is zich er onvoldoende van                kelijk is om een gezelschapsdier aan te schaffen. Er gelden     iemand met voldoende kennis raadplegen. De eigenaar is          - eenduidig is.
    bewust dat de aanschaf van een dier een koopovereen-             geen leeftijd- of deskundigheidcriteria voor kopers. Voor       ervoor verantwoordelijk dat hij geen dieren koopt met scha-     Het lange termijn doel is verbetering van het bewustzijns- en
    komst is waaruit rechten en plichten voortvloeien. In veel       diverse aankoopkanalen is de drempel laag en kan eenvou-        delijke erfelijke kenmerken (vaak extreme uiterlijke kenmer-    kennisniveau van potentiële kopers en houders van gezel-
    gevallen is het consumentenrecht11 van toepassing, omdat         dig aan een impuls worden toegegeven. Via internet is het       ken) die het welzijn aantasten. Wanneer deze dieren niet        schapsdieren en waar nodig verandering van het gedrag en
    de verkoper/fokker geacht wordt deskundiger te zijn dan          bijvoorbeeld mogelijk om binnen vijf minuten een hond of        meer worden gekocht, worden ze ook niet meer gefokt.            de mentaliteit. Vooral dit laatste vergt een lange adem en
    de koper. Bij een koopovereenkomst moet het geleverde            kat aan te schaffen. Een bijkomend probleem is dat men                                                                          een goed doordachte en consequent uitgevoerde strategie.
    dier de eigenschappen hebben, die de koper voor een              vaak niet weet waar de juiste informatie is te krijgen en       4.3   Oplossingsrichting
    normaal gebruik mag verwachten (conformiteiteis).                welke informatie betrouwbaar is.                                De meeste welzijnsproblemen bij gezelschapsdieren komen         Mensen in hun directe omgeving moeten houders van gezel-
                                                                                                                                     voort uit onvoldoende bewustzijn bij de (toekomstige)           schapsdieren aanspreken op normafwijkend gedrag. Vaak is
Onvoldoende bewustzijn van één of meer van de genoemde               B) Informatie                                                   eigenaar van de aard van het betrokken dier en de conse-        dit geen moedwillig afwijkend gedrag, maar komt het voort
punten kan ertoe leiden, dat mensen dieren aanschaffen, die          Veel kopers en eigenaren van gezelschapsdieren hebben een       quenties daarvan voor de verzorging. Daarnaast worden           uit onwetendheid of onbewustheid. De burger moet worden
na enige tijd erfelijke gebreken of andersoortige gezondheids-       grote behoefte aan informatie. Hoewel er een groot aantal       deze veroorzaakt door onvoldoende kennis voor adequaat          gewezen op het belang van sociale controle en maatschap-
problemen hebben, afwijkend gedrag vertonen, niet de juiste          aanbieders is van informatie:                                   en verantwoord aanschaffen, houden en/of verzorgen.             pelijke correctie in situaties waar het welzijn van (gezel-
zorg krijgen, niet voldoen aan de verwachtingen en mogelijk          - wordt de informatie versnipperd aangeboden;                   Communicatie moet worden ingezet om kennis en bewust-           schaps)dieren in het geding is. De slogan “de maatschappij,
                                                                     - is het voor de consument niet altijd duidelijk of de infor-   wording bij koper en houder te bevorderen, zodat deze hun       dat ben jij” is ook hier van toepassing. Dit moet een apart
11
   Burgerlijk Wetboek, hoofdstuk 7                                      matie betrouwbaar is;                                        verantwoordelijkheid beter kunnen invullen.                     aandachtspunt zijn in het communicatiebeleid.
                                                                  30                                                                                                                              31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Bij welzijnsproblemen als gevolg van mishandeling of               ten kan invloed uitoefenen op het fokbeleid en/of de han-        Gerelateerd aan het LICG zijn de volgende afspraken                overwogen keuzes maken over de programmavorm(en)
(opzettelijke) verwaarlozing, zijn de oorzaken vaak sociaal-       delspraktijken van de verkoper. In veel gevallen bewijst een     gemaakt en instrumenten benoemd:                                   die ze willen benutten, de onderwerpen, betrokkenheid
psychologisch van aard. Communicatie schiet in zulke               koopcontract goede diensten. Een koopcontract vermeldt de        • De Week van het huisdier is een manier om een publieks-          bij de productie en de koppeling aan andere communica-
gevallen tekort. Voor deze gevallen is veeleer persoonlijke        rechten en plichten van koper én verkoper en wijst daarmee         campagne te voeren die aanslaat, veel communicatieve             tiemiddelen. Het LICG coördineert.
communicatie met bemiddeling (hulpverlening, opvang                beide partijen op de verantwoordelijkheid die zij hebben bij       mogelijkheden biedt en kan rekenen op een grote betrok-        • Het onderwijs moet worden benut als communicatie-
dieren) nodig.                                                     de aankoop van een dier.                                           kenheid uit de sector. Uitbouw van deze Week moet leiden         kanaal naar de jeugd. Hiervoor zijn al enkele particuliere
                                                                   Het Forum is van mening, dat kritische en goed voorgelichte        tot het verstrekken van voorlichting en het bereiken van         initiatieven ingezet en het wachten is op de effecten daar-
Er moet goede, heldere en continue voorlichting komen aan          kopers invloed kunnen uitoefenen op het aanbod en daarmee          een breder publiek. De initiatiefnemers van de Week              van (zie 6.5). Wanneer nodig bieden partijen van het
kopers over de mogelijke financiële en praktische conse-           op het fokbeleid, doordat ze een meer weloverwogen keus zul-       (KNMvD, Dibevo, Dierenbescherming, PVH, Raad van                 Forum ondersteuning. Het LICG biedt zich aan om de actu-
quenties van erfelijke afwijkingen, die het gevolg zijn van        len maken. Ook in het rapport Naar een effectieve borging van      Beheer     op    Kynologisch    Gebied     in  Nederland,        aliteit en kwaliteit van de lespakketten voor het onderwijs
verkeerd fokbeleid. Kopers moeten weten ‘wat normaal en            dierenwelzijn wordt gesteld dat ‘empowerment van kopers en         Hondenbescherming, Nederlandse Databank Gezelschaps-             te bewaken. Ook bekijkt het samen met de initiatiefne-
acceptabel is’. Goed voorgelichte en bewuste kopers zullen         houders door verbetering van hun informatiepositie’ een sturen-    dieren) onderzoeken de mogelijkheid om het evenement             mers van de activiteiten of er op termijn meer nodig is
mondiger en kritischer zijn en ook andere dan emotionele           de invloed kan hebben op het fokkerijbeleid en op de handel.       onder te brengen bij het LICG. Daarmee is het evenement          voor het onderwijs.
argumenten betrekken in het afwegingsproces bij de aan-                                                                               nog beter te koppelen aan andere communicatiemiddelen.         • Het LICG bedenkt een pakkende slogan die mensen
koop van een gezelschapsdier. Het gaat om informatie over:         4.4   Afspraken en instrumenten                                  • Het LICG zorgt voor een optimale communicatie over het           stimuleert tot sociale controle op houders van gezel-
- de aard en achtergrond van afwijkingen die bij bepaalde          Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren                      bestaan van bemiddelingssites. Daarnaast bekijkt zij             schapsdieren en ontwikkelt een eenvoudige bijpassende
   rassen kunnen voorkomen;                                        De partijen in het Forum besluiten in principe tot het instellen   samen met de exploitanten hoe en voor welke onderwer-            structurele communicatiestrategie voor dit onderwerp.
- de mate waarin deze afwijkingen momenteel voorkomen;             van het Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren (LICG,       pen deze sites zijn te benutten voor voorlichting aan          • Dierenbescherming, PVH, KNMvD, overheid, Dibevo,
- de mogelijke welzijns- en gezondheidsproblemen gekop-            zie 6.3). Dit is een onafhankelijk centrum, dat inhoudelijk        kopers en houders van honden en katten (zie 6.6).                Faculteit Diergeneeskunde maken afspraken over:
   peld aan bepaalde exterieurkenmerken van het dier;              wordt aangestuurd door een bestuur dat bestaat uit de            • Een bekende en betrouwbare internetsite is noodzakelijk          - de aard van de informatie die ingezet wordt om de con-
- de mogelijke praktische consequenties en financiële risico’s;    Forumpartijen en een onafhankelijke voorzitter. Er zal een         als (centraal) onderdeel van de structurele voorlichting           sument optimaal voor te lichten over de risico’s verbon-
- de manier om de kans dat je een dier met erfelijke gebre-        beheersmatige relatie zijn met het Platform Verantwoord            aan een brede doelgroep en als etalage en loket van het            den aan de populariteit van een bepaald ras, het
   ken / welzijnsproblemen koopt, te verkleinen (vergelijk-        Huisdierenbezit (PVH). Taakstelling en randvoorwaarden wor-        LICG (zie 6.3 en 6.6). De partijen die participeren in het         gevoerde fokbeleid, of het streng selecteren op uiterlij-
   baar met de kopersinformatie over auto’s die de ANWB            den op korte termijn nader uitgewerkt door het Forum. Daarna       LICG richten met voorrang een internetsite in. In de jaren         ke kenmerken, de mate waarin bepaalde afwijkingen
   verstrekt);                                                     volgt een definitief besluit over de instelling van het centrum.   daarna zijn er nader te specificeren acties om de site vol-        voorkomen en de financiële en praktische consequen-
- de rechten van de koper, gebaseerd op het Burgerlijk             De overheid wordt verzocht een startsubsidie te verlenen voor      doende bekendheid en autoriteit te geven en ervoor te              ties van die afwijkingen;
   Wetboek.                                                        de eerste drie jaar. In deze periode wordt niet alleen het LICG    zorgen dat gebruikers deze als betrouwbaar ervaren. Het          - voorlichting aan de koper over de rechten die hij heeft
Een koper die zijn rechten kent, zal eerder reclameren als de      volledig operationeel gemaakt. Ook worden de noodzakelijke         LICG coördineert.                                                  en het belang van een koopcontract;
aangeschafte hond of kat of een ander gezelschapsdier niet         afspraken gemaakt, die structurele financiering in de periode    • De partijen in het Forum moeten samen televisie als medi-        - de wijze waarop zij deze informatie communiceren naar
voldoet aan de conformiteiteis, dus wanneer er iets mis            daarna garanderen. Alle betrokken partijen zullen in ieder         um benutten (zie 6.4). Het is een duur medium en daarom            de consument.
blijkt te zijn. Een koper die opkomt voor zijn wettelijke rech-    geval structureel bijdragen aan de financiering.                   is het van groot belang dat partijen in samenspraak wel-
                                                                32                                                                                                                                33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Dierenbijsluiter
Het Forum vindt het noodzakelijk, dat een fokker of hande-
laar aan kopers van een gezelschapsdier een dierenbijsluiter
verstrekt (zie 6.4). PVH, Dierenbescherming, Dibevo en
KNMvD maken afspraken over:
a. de wijze waarop het verstrekken van bijsluiters wordt
   gestimuleerd binnen de sector, bij voorkeur als onderdeel
   van certificatie;
b. de vorm en inhoud waaraan een bijsluiter moet voldoen.
   De bijsluiters zijn digitaal beschikbaar via het LICG, dat
   ook de coördinatie verzorgt.
                                                                                                                     Dieren ongeschikt
                                                                                                                                          om te houden
                                                                 5.1   Probleembeschrijving                                         pelijk onaanvaardbaar zijn, zoals bijvoorbeeld hondenge-
                                                                 (Potentieel) gevaarlijke dieren zijn dieren, die (ernstig)         vechten of stroperijen. Anderen fokt men voor ‘geaccepteer-
                                                                 onheil kunnen toebrengen aan de houder, andere personen            de’ toepassing van agressie. Een deel daarvan blijkt echter
                                                                 of dieren (RDA advies 2005/04)12. Het gaat om dieren die           niet te voldoen aan het aanvankelijk beoogde gebruiksdoel.
                                                                 vanwege agressiviteit, giftigheid of andere eigenschappen          Deze honden worden veelal afgezet op de consumenten-
                                                                 gevaarlijk kunnen zijn.                                            markt en kunnen dan, zeker in handen van onbekwame hou-
                                                                                                                                    ders of houders met een verkeerde mentaliteit, maatschap-
                                                                 A) Gevaarlijke honden en katten als gevolg van onverantwoor-       pelijk onaanvaardbare situaties veroorzaken.
                                                                    de handel en fokkerij of door verkeerde opvoeding               Er zijn ook honden die door verkeerd fokbeleid gedragspro-
                                                                 Er worden honden gefokt en getraind (raszuiver en als krui-        blemen vertonen en gaan bijten. Naast een maatschappelijk
                                                                 sing) met een ‘stevig’ of ronduit agressief karakter. Een klein
                                                                                                                                    12
                                                                 deel hiervan fokt men voor gebruiksdoelen die maatschap-              Het houden van potentieel gevaarlijke diersoorten, advies RDA 2005/04, mei 2005
                                                              34                                                                 35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>probleem, gaat het ook om een welzijnsprobleem. Een                de zich geen raad meer weten met de dieren. Ze plaatsen ze in      Bovendien moeten zij worden gestimuleerd om een honden-          tenzij” principe van de GWWD en daarmee aan het opnemen
oplossing kan zijn om het genoemde tekortschietende                een verblijf, zonder ze de noodzakelijke zorg te geven of soms     training of hondenopvoedcursus te volgen en informatie           van positieflijsten in regelgeving. Zonder dit uitgangspunt
fok- en selectiebeleid wezenlijk te verbeteren.                    zitten ze weken na aanschaf nog in de 'verpakking'. Ook deze       ontvangen waar deskundigen welke trainingen geven.               los te laten, is de Dierenbescherming onder voorwaarden
Ook is er een groep honden met gedragsproblemen van-               dieren belanden regelmatig in asielen en opvangcentra.             Kopers en houders van gezelschapsdieren moeten zich ervan        bereid mee te werken aan wettelijke negatieflijsten. Als de
wege onvoldoende socialisatie in de eerste levensweken. Dit                                                                           bewust worden dat zij als houder van een gezelschapsdier         lijsten volgens de Dierenbescherming in de praktijk voldoen-
kan zowel het gevolg zijn van onvoldoende kennis als van           5.2    Waarvoor is de houder verantwoordelijk?                     verantwoordelijk zijn als het dier schade aanricht.              de positief effect zullen hebben op het welzijn van de dieren,
de bedrijfsvoering, waarbij om economische redenen onvol-          De eigenaar is er primair verantwoordelijk voor, dat zijn huis-                                                                     zal de Dierenbescherming instemmen met de lijsten.
doende tijd en stimulansen worden ingebouwd voor een               dier geen gevaar vormt voor de omgeving en geen kans heeft         B) Uitheemse diersoorten
verantwoorde socialisatie van de pups.                             om vrij rond te lopen of te ontsnappen. De eigenaar is straf-      De RDA heeft positief- en negatieflijsten gepubliceerd (RDA      Op basis van het RDA advies 2005/04 moet een lijst ‘te hou-
                                                                                                                                                      13           14
                                                                   baar op basis van artikel 425 van het Wetboek van strafrecht       advies 2003/07 en 2004/03 ) en in een later advies aange-        den dieren’ (witte lijst) en een lijst ‘te houden dieren onder
In de kattenfokkerij in met name omringende landen worden          als hij zijn dier ophitst of niet voorkomt dat het aanvalt, of als geven welke diersoorten van de positieflijsten als potentieel    voorwaarden’ (grijze lijst) worden vastgesteld. Criteria hier-
gedomesticeerde katten soms gekruist met wilde katachti-           hij er onvoldoende voor zorgt dat hij het dier onschadelijk        gevaarlijk zijn aan te merken (RDA advies 2005/04). Het          voor zijn de kennis en ervaring die nodig zijn om het dier
gen. De mate waarin dat in Nederland gebeurt, is niet              houdt. Soms verbiedt een Algemene Plaatselijke Verordening         bleek onmogelijk om integrale verkorte positieflijsten op te     op verantwoorde wijze te houden en de mate waarin de
bekend. De kruisingsproducten en ook de individuen uit de          het houden van bepaalde diersoorten of verbindt voorwaar-          stellen, die voldoende genuanceerd en evenwichtig zijn en        diersoort potentieel gevaarlijk is. Deze lijsten krijgen geen
tweede generatie zijn vaak onhandelbare dieren, die niet zijn      den aan het houden ervan. Daarnaast is de eigenaar verant-         voldoende maatschappelijk draagvlak hebben. De discussie         wettelijke status. Voor de dieren die onder voorwaarden zijn
te houden in een gewone huiselijke situatie. Dit is een onge-      woordelijk voor een goede verzorging van het dier.                 rondom de lijsten verkeert hierdoor in een impasse. De           te houden worden specifieke normen opgenomen in het
wenste ontwikkeling.                                                                                                                  leden    van   het   Forum,     met  uitzondering   van    de    certificatiesysteem voor de handel. Dit zijn normen voor de
                                                                   5.3    Oplossingsrichting                                          Dierenbescherming, vinden dat deze impasse alleen kan            vakbekwaamheid van de handelaar, de huisvesting en
B) Uitheemse diersoorten                                           A) Gevaarlijke honden en katten als gevolg van onverantwoor-       worden doorbroken door relatief beperkte negatieflijsten op      verzorging van de dieren en voor een zorgvuldige en verant-
Vooral uitheemse diersoorten kunnen als ze ontsnappen                  de handel en fokkerij of door verkeerde opvoeding              te stellen met een wettelijke status en zonder mogelijkheid      woorde verkoop. Met een zorgvuldige en verantwoorde ver-
voor grote maatschappelijke onrust zorgen. Ernstige inciden-       Verantwoord fok- en selectiebeleid leidt ertoe dat fokkers         van ontheffing. Dat betekent dat de Raad de bestaande            koop wordt bedoeld dat verkopers ‘onder voorwaarden te
ten treden hierbij eigenlijk niet op en komen in ieder geval       geen dieren leveren, die gedragsproblemen vertonen.                negatieflijsten op korte termijn herbeziet. Daarbij beziet ze    houden dieren’ alleen mogen leveren aan houders die aan-
veel minder vaak voor dan de (ernstige) verwondingen ver-          Dieren met gedragsproblemen en/of met tekortkomingen in            ook of bepaalde (zeer) moeilijk te houden diersoorten die        tonen dat zij lid zijn van een erkende liefhebbersvereniging.
oorzaakt door honden en paarden.                                   het gedrag die niet voldoen aan het gebruiksdoel, worden           nu op de positieflijsten staan, alsnog op de negatieflijsten     Bovendien moeten verkopers goede informatie verstrekken.
                                                                   niet op de consumentenmarkt gebracht, of alleen onder              moeten komen. Naast begrippen als welzijn en gezondheid,         Toeleveranciers zijn dus gecertificeerd en verantwoordelijk
Welzijnsproblemen bij uitheemse dieren                             voorwaarden. Fokkers zijn verantwoordelijk voor een verant-        worden ook wildvang en (potentieel) gevaarlijk zijn - voor       voor controle of houders voldoende kennis hebben.
Welzijnsproblemen bij uitheemse (potentieel) gevaarlijke dieren    woorde socialisatie van de dieren. Kruisingen van gedomes-         zover passend in Europese wet- en regelgeving - op enigerlei
treden op door onkunde en gebrek aan kennis bij de houder          ticeerde katten en wilde katachtigen worden niet op                wijze meegenomen bij het selecteren van diersoorten voor
                                                                                                                                                                                                       13
                                                                                                                                                                                                          Negatief- en positieflijst voor zoogdieren en vogels ter invulling van artikel 33 van de
over hoe verantwoord om te gaan met de dieren. Daardoor krij-      tentoonstellingen geaccepteerd.                                    de lijsten.                                                         Gezondheids- en welzijnswet voor dieren, advies RDA 2003/07
gen zij te weinig diergeneeskundige zorg. Uit bevindingen van      Kopers en eigenaren van honden moeten worden geïnfor-                                                                               14
                                                                                                                                                                                                          Negatief- en positieflijst voor vissen, reptielen en amfibieën ter invulling van artikel 33
opvangcentra blijkt dat eigenaren soms uit angst en/of onkun-      meerd over het belang van een goede opvoeding.                     De Dierenbescherming houdt principieel vast aan het “nee,           van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren, advies RDA 2003/07
                                                                36                                                                                                                                  37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>‘Erkend’ betekent, dat de vereniging lid is van het PVH, dat          (inclusief socialisatie) en het leveren van dieren die      In dit hoofdstuk geeft het Forum een nadere uitwerking van
regels vaststelt en toezicht houdt. Dit zal de houder stimu-          gedragsproblemen (kunnen gaan) vertonen (zie 6.1).          de instrumenten die in dit actieplan zijn voorgesteld.
leren om kennis en ervaring op te doen bij een vereniging           • PVH zorgt ervoor dat kattenverenigingen in hun tentoon-
die toeziet of de dieren juist worden gehouden en verzorgd.           stellingsreglementen opnemen dat kruisingen van gedo-       6.1    Certificatie15
Er zijn twee soorten lidmaatschappen: een aspirant-lidmaat-           mesticeerde katten en wilde katachtigen niet worden         Het Forum vindt dat certificatie als instrument bruikbaar kan
schap zonder toestemming om moeilijke dieren te houden                geaccepteerd op tentoonstellingen.                          zijn om de kwaliteit van bedrijfsmatige spelers, geleverde
en een gewoon lidmaatschap dat hiertoe wel recht geeft. Het         • Er komen negatieflijsten in regelgeving. Het Forum stelt    dieren, geboden diensten en daarmee het welzijn van de
PVH en de daarbij aangesloten verenigingen, scholen en uni-           een advies op over de aanpassing van de inhoud van de       dieren te waarborgen. Bij certificatie stelt een onafhankelijke,
versiteiten uit de groene sector of erkende opleidingcentra           bestaande negatieflijsten, dat op breed draagvlak kan       deskundige en betrouwbare instelling (certificerende instel-
kunnen eventueel cursussen voor individuele houders of                rekenen. Het Forum streeft er nadrukkelijk naar dit advies  ling of CI) vast dat er een gerechtvaardigd vertrouwen
verenigingen organiseren.                                             vóór 1 juli 2006 gereed te hebben.                          bestaat dat een product, proces, systeem of persoon
                                                                    • Het PVH stelt samen met de liefhebbersverenigingen          (vakbekwaamheid) voldoet aan vooraf gestelde eisen. De
Via voorlichting, in het bijzonder door de dierenbijsluiter (zie      regels op voor de erkenning van liefhebbersverenigingen     instelling maakt dit schriftelijk kenbaar. Volgens het Forum
6.4), moet de verkoper informatie geven over huisvesting              en de maatregelen die zij gaan nemen voor houders van       wordt daarmee grotendeels voldaan aan de algemene voor-
(inclusief ontsnappingspreventie), verzorging en behande-
ling van de betreffende diersoorten.
                                                                      moeilijk te houden dieren.
                                                                    • Aansluitend op het opstellen van de negatieflijsten,
                                                                      beoordeelt het Forum de resterende positieflijsten en ver-
                                                                                                                                  waarden die het kabinet stelt voor certificatie16.
                                                                                                                                  Hoewel de organisatiegraad in sommige delen van de sector
                                                                                                                                  nog beperkt is, is er een voorzichtige tendens tot verdere
                                                                                                                                                                                                                  Instrumenten
5.4 Afspraken en instrumenten                                         deelt deze in een groep ‘te houden dieren’ en een groep     organisatie te bespeuren. Partijen lijken meer dan voorheen
• PVH, Dierenbescherming (asielen) en Dibevo spreken af               ‘te houden dieren onder voorwaarden’.                       bereid met elkaar te praten en afspraken te maken over              door deskundigen. Het stelsel moet aansluiten bij de prak-
   welke informatie over potentieel gevaarlijke dieren mini-        • Er moet een certificatiesysteem komen voor de (detail)      mogelijke oplossingen voor bestaande knelpunten. Het                tijk, flexibel zijn en individuele bedrijven niet meer belasten
   maal wordt verstrekt en via welke kanalen.                         handel en fokkerij, met normen voor het leveren van ‘dieren proces dat in gang is gezet met de Werkconferentie Welzijn          dan nodig voor het dierenwelzijn. Daardoor kan het rekenen
• PVH neemt het initiatief tot een certificatiesysteem voor           te houden onder voorwaarden’, waaronder potentieel          Gezelschapsdieren lijkt hieraan bij te dragen. Deze ontwikke-       op draagvlak bij de spelers in het veld. Het Forum vindt
   hondenscholen, instructeurs en therapeuten. Het PVH                gevaarlijke dieren (zie 6.1).                               ling bevordert de haalbaarheid van certificatie in de sector.       betrokkenheid van de overheid en een adequate wettelijke
   betrekt andere relevante partijen hierbij.                                                                                                                                                         ondersteuning onontbeerlijk, omdat het gaat om de bescher-
• PVH stelt een lijst op van gecertificeerde hondenscholen,                                                                       Betrokkenheid sector én overheid                                    ming van kwetsbare belangen van levende dieren en omdat
   instructeurs en therapeuten en zorgt ervoor dat deze lijst                                                                     Huidige initiatieven tonen aan dat diverse partijen in de sec-
   op gebruikersvriendelijke wijze beschikbaar is voor                                                                            tor zich bewust zijn van hun verantwoordelijkheid en daar           15
                                                                                                                                                                                                         Een uitvoerige beschrijvingen van de bestaande certificatievarianten, de activiteiten die
   kopers/houders van een hond. Het PVH betrekt andere                                                                            ook gevolg aan willen geven. Normstelling en kwaliteits-               nu reeds door partijen in de sector wordne verricht en de gedachtevorming op dit punt
                                                                                                                                                                                                         is te vinden in de notitie ‘Certificatie’, die beschikbaar is op
   relevante partijen hierbij.                                                                                                    beheer via een certificatiesysteem impliceren een grote                www.raadvoordierenaangelegenheden.nl.
• Er moet een certificatiesysteem komen voor de (detail)han-                                                                      betrokkenheid van de sectorpartijen. Het georganiseerde deel        16
                                                                                                                                                                                                         Certificatie en accreditatie in het kader van het overheidsbeleid,
   del en fokkerij. Hierin staan normen voor de fokkerij                                                                          van de sector wil komen tot een normenstelsel, opgesteld               Kamerstukken II, 29 304,1
                                                                 38                                                                                                                                39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>niet alle spelers in de sector hun verantwoordelijkheid kun-      Aantasting van het welzijn van dieren in de huiselijke situa- meeropbrengsten en leidt het onderscheidend vermogen                     ming behoeft is één van de uitgangspunten van de
nen of willen nemen. De betrokkenheid van de overheid mag         tie is vaak een gevolg van onwetendheid en gebrek aan         van certificatie niet tot meer klanten. Vrijwillige certificatie         Gezondheids- en Welzijnswet voor Dieren (GWWD).
niet beperkt blijven tot het oplossen van calamiteiten.           bewustzijn. Het Forum vindt het disproportioneel om voor      gecombineerd met het eventueel intrekken van het HKB leidt           - Het georganiseerde deel van de sector bepleit deze variant.
                                                                  deze groep eigenaren normen te stellen voor scholing en       vermoedelijk tot een verslechtering van de huidige situatie.             De ervaring met enkele vrijwillige initiatieven speelt hier-
Gefaseerde invoering                                              vakbekwaamheid. Het denkt dat continue en afwisselende        Aanzienlijk minder bedrijven zouden dan onder enig regulier              bij een rol.
Het Forum vindt dat certificatie gefaseerd moet worden inge-      communicatie om houders van dieren bewust te maken en         toezicht vallen en gehouden zijn aan specifieke normen voor          - Deze subvariant geeft de minste handhavingslasten voor
voerd. Dat begint met een certificatiesysteem voor fokkers        kennis te verstrekken beter zal werken. Bij bedrijfsmatig     huisvesting, verzorging en scholing.                                     de overheid.
en handelaren van honden en katten, pensions en asielen,          handelen is dat anders, omdat daar ook andere dan affec-
ofwel de bedrijven die onder het HKB vallen. Daarnaast            tieve motieven een rol spelen. De economische belangen        Alle leden van het Forum, behalve LNV, zien de toelatingsva-         LNV heeft een aantal bezwaren tegen deze certificatievari-
moet er een systeem komen voor de detailhandel, import en         zijn vaak groot en doorslaggevend.                            riant als de meest effectieve certificatievorm voor de sector.       ant. De variant strookt niet met het huidige kabinetsbeleid
groothandel voor overige diersoorten. Deze bedrijven zijn,                                                                      Men heeft hierbij een voorkeur voor de onvoorwaardelijke –           en ontneemt ondernemers de mogelijkheid zich te onder-
evenals de pensions, vrijwel allemaal lid van de branche-         Er zal dus een onderscheidend criterium moeten worden         verplichte subvariant. Hierbij is een certificaat vereist om die-    scheiden op de markt, omdat ze uitgaat van marktordening.
organisatie Dibevo. Een aantal van deze organisaties doet al      gevonden. De definitie van het begrip ‘bedrijfsmatigheid’,    ren en/of diensten te mogen leveren. De overheid controleert         De minister stelt de CI’s in via een wettelijke regeling. Het
mee aan het erkenningenstelsel van de Stichting Dierbaar,         die momenteel in relatie tot het HKB wordt gebruikt, wordt    slechts het bezit van een certificaat en accepteert het als          zijn bestuursorganen in de zin van de Algemene wet
vooruitlopend op de invoering van certificatie.                   vaak als problematisch ervaren17. Het Forum adviseert te      bewijs dat aan de wettelijke eisen wordt voldaan. Een                bestuursrecht (Awb), omdat aan het verplichte bezit van het
                                                                  onderzoeken of een alternatieve en beter werkbare definitie   Certificerende Instelling (CI) houdt toezicht op de naleving         certificaat rechtsgevolgen zijn verbonden. LNV is bovendien
Bedrijfsmatigheid                                                 kan worden opgesteld, niet alleen voor honden en katten,      van de certificatienormen. Alle leden van het Forum, behalve         bang dat toepassing van de toelatingsvariant gedetailleerde
Het Forum is het eens met de minister dat de houder primair       maar ook voor overige diersoorten.                            LNV, zijn van mening dat deze variant de beste mogelijkhe-           regelgeving met zich meebrengt.
verantwoordelijk is voor het welzijn van zijn dieren. Vanuit                                                                    den biedt om ervoor te zorgen dat het overgrote deel van de
het oogpunt van welzijn vindt het Forum dat er geen reden         Het certificatiesysteem                                       spelers vakbekwaam is en verantwoord omgaat met de die-              Rekening houdend met de bezwaren van de zijde van LNV,
is om een onderscheid te maken tussen ‘bedrijfsmatige’ spe-       De leden van het Forum vinden dat vrijwillige certificatie in ren. De spelers die hier niet aan voldoen zullen steeds ver-         kunnen de overige leden van het Forum zich vinden in het
lers en andere spelers, bijvoorbeeld particulieren. Allen heb-    de gezelschapsdierensector niet leidt tot verbetering. In     der gemarginaliseerd en geïsoleerd worden. Er zijn bovendien         inrichten van een certificatiesysteem volgens de toezichton-
ben een zorgplicht en moeten streven naar een optimaal            de afgelopen jaren hebben verschillende partijen op vrijwil-  enkele bijzondere argumenten die deze keuze ondersteunen.            dersteunende variant. Dit is een vrijwillige certificatievariant,
welzijn van de dieren. Het Forum constateert tegelijk, dat het    lige basis ‘certificatiesystemen’, erkenningsregelingen of    - Het gaat om handel in en handelingen met levende dieren,           waarbij er wél een relatie is met een wettelijk doelvoorschrift
praktisch gezien niet mogelijk is om alle spelers over één        gedragscodes opgezet. Deze certificatie gold onder meer          met een eigen waarde en dus eigen belangen, die zij zelf          of een algemene wettelijke norm. Het Forum benadrukt hier-
kam te scheren. Vergaande regulering is voor particulier          voor detaillisten (Stichting Dierbaar), asielen (Erkennings-     niet kunnen verdedigen. In de handelsketen, waar econo-           bij echter dat deze variant alléén zal werken als wordt vol-
bezit van een gezelschapsdier beperkt effectief en het toe-       regeling asielen van de Dierenbescherming), dierenartsen en      mische belangen en onwetendheid een rol spelen, worden
zicht op de naleving is lastig. Bovendien zullen particulieren    opvangcentra voor niet-gedomesticeerde dieren (gedrags-          deze kwetsbare belangen niet altijd gerespecteerd en ze           17
                                                                                                                                                                                                        Voor de controle op de naleving van het HBK wordt als richtsnoer gehanteerd dat sprake
                                                                                                                                                                                                        is van bedrijfsmatigheid als per aaneengesloten periode van 12 maanden in totaal meer
niet vaak hun dieren verkopen. Het voordeel van onder-            code VOND). In alle gevallen blijkt, dat slechts weinigen        verdienen daarom bijzondere bescherming.                             dan 20 honden of katten worden verkocht, afgeleverd of in bewaring genomen. Er is spra-
scheiding, dat sommige certificatievarianten wellicht kunnen      deelnemen en dat het hen geen voordelen biedt in de markt.    - De erkenning van de intrinsieke waarde van het dier en                ke van bedrijfsmatig fokken van honden wanneer circa 4 nesten (circa 20 pups) binnen
                                                                                                                                                                                                        12 maanden worden gefokt en voor katten wanneer in een aaneengesloten periode van
bieden, is hier dus niet aan de orde.                             Zo worden de deelnamekosten niet gecompenseerd door              daaraan gekoppeld de notie dat het bijzondere bescher-               12 maanden meer dan 6 nesten (circa 20 kittens) worden gefokt.
                                                               40                                                                                                                                 41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>daan aan de volgende voorwaarden:                                promotie van het certificatiesysteem, zowel binnen de sector   - Aanpak erfelijke ziekten en afwijkingen                            de mate aan zijn wettelijke zorgplicht heeft voldaan (zoals
- er is een koppeling met een adequate wettelijke regeling;      als naar de consument.                                           Gediagnosticeerde gezondheids- en gedragsafwijkingen               vereist in artikel 425, lid 2 van het Wetboek van Strafrecht).
- de overheid concentreert zich bij het toezicht op het                                                                           worden via het Veterinair Meldpunt Erfelijke Gebreken en       - Handhaving van regelgeving
                                                                                                    18
   niet-deelnemende deel van de sector.                          6.2    Identificatie en Registratie                              meldpunten voor bijvoorbeeld gedragstherapeuten,                   Controle op verplichtingen uit het huidige Honden- en
Het Forum is van mening dat bij de keuze voor de toezicht-       De partijen in het Forum zijn het er over eens, dat              gekoppeld aan de overige registratiegegevens van hon-              Kattenbesluit (HKB) is moeilijk, doordat nu een deel van
ondersteunende variant niet kan worden volstaan met de           Identificatie en Registratie (I&R) geen doel op zich is, maar    den. Deze gegevens zorgen ervoor dat vanuit de kenmer-             de fokkers en handelaren hun dieren (deels) niet identifi-
huidige algemene welzijnsartikelen (art. 36 en 37) in de         een hulpmiddel.                                                  kenregistratie ‘groepsspecifieke’ overzichten worden gege-         ceert en registreert. Dit blijft het geval als er een alterna-
Gezondheids- en welzijnswet voor dieren (GWWD). In plaats                                                                         nereerd en specifieke knelpunten worden blootgelegd.               tieve gezelschapsdierenregeling komt in de plaats van het
van het huidige HKB moet een nieuwe Amvb komen met               Doelen om I&R in te zetten                                       Een panel van deskundigen kan de noodzakelijke analyse             HKB en er geen algehele I&R wordt ingevoerd.
(doel)voorschriften die voldoende helder zijn. Deze Amvb         Alle leden van het Forum, behalve LNV, zijn van mening dat       van de gegevens uitvoeren. Dit panel stelt zo nodig een        - Kwijtgeraakte dieren en zwerfdieren
moet van toepassing zijn op alle gezelschapsdieren.              verplichte I&R een noodzakelijk instrument is om de handel       plan van aanpak op met maatregelen die moeten leiden               Invoering van een algehele I&R zorgt dat eigenaren van
Daarnaast zal er, anders dan nu, structureel en programma-       in honden en katten transparant te maken en illegale han-        tot het terugdringen van de afwijkingen tot een aanvaard-          kwijtgeraakte dieren sneller op te sporen zijn. Daardoor
tisch gehandhaafd moeten worden. Daarvoor moet passen-           del tegen te gaan. Daarnaast vinden zij verplichte I&R nood-     baar niveau. Basis hiervoor zijn de onderzoeksresultaten.          gaan minder dieren naar asielen en het aantal opvangda-
de capaciteit worden ingezet voor toezicht en opsporing.         zakelijk voor het realiseren van de volgende doelen:             Een maatregel voor rashonden kan zijn het opnemen van              gen per dier zal gemiddeld minder groot zijn. Een groter
Alleen zo kan met de toezichtondersteunende variant wor-         - Bestrijding van zoönosen                                       dwingende eisen in de fokreglementen. Voor alle honden             deel van de opvangkosten kan worden verhaald op de
den bereikt, dat over de hele linie de kwaliteit verbetert en       Honden en katten kunnen een gevaar voor de volksge-           kunnen maatregelen worden vertaald in normen en opge-              eigenaar. Dit alles kan een aanzienlijke lastenverlichting
het dierenwelzijn op een aanvaardbaar niveau wordt                  zondheid vormen door de verspreiding van zoönosen. Bij        nomen in het certificatiesysteem voor fokkers.                     voor gemeenten betekenen.
geborgd. LNV heeft aangegeven, dat zij invulling wil geven          de uitbraak of import van een zoönose waarbij de bevol-       De informatie kan ook worden gebruikt om de consument
aan deze voorwaarden.                                               king ernstig gevaar loopt kan een I&R-plicht een zeer         voor te lichten over de risico’s verbonden aan bepaalde        Resultante van de discussie op dit onderwerp
                                                                    belangrijke bijdrage leveren aan een bestrijdingsplan,        rassen of landen van herkomst. Het gaat dan om de mate         Het ministerie van LNV is geen voorstander van een verplichte
Het georganiseerde deel van de sector zorgt voor de instel-         zowel voor de tracering als voor het verschaffen van          waarin afwijkingen voorkomen, de effecten van de afwij-        I&R voor honden en katten. Het kabinet streeft naar lasten-
ling en instandhouding van een certificatiesysteem. De sec-         inzicht in de beschermingsstatus van dieren. Zoönosen         kingen op het welzijn en de gezondheid van de dieren en        verlichting en deregulering. Afwijking van dit streven is
tor draagt met de overheid bij aan de financiering hiervan.         waarbij de bevolking ernstig gevaar loopt zijn bijvoor-       de bijkomende kosten. Indirect kunnen zo, door bewust-         alleen mogelijk als een dringende reden regelgeving
Via het (Centrale) College van Deskundigen, of (C)CvD, zorgt        beeld rabiës, SARS, vossenlintworm of andere emerging         wording bij de consument, het fokbeleid en de internatio-      rechtvaardigt en het doel niet op een andere manier is te
de sector ervoor dat er normen komen die worden gedragen            diseases. Het ontbreken van een I&R-plicht leidt bij snel     nale handel worden beïnvloed. De gegevens kunnen ook           realiseren. LNV ziet op dit moment geen overheidsdoelstel-
door de spelers in de sector. Daarnaast zal de sector de            verspreidende dreiging voor de volksgezondheid niet           gediagnosticeerde afwijkingen herleiden naar ouderdieren       lingen die een wettelijke verplichting voor I&R als instrument
overheid bij de handhaving ondersteunen, bijvoorbeeld door          alleen tot problemen bij de bestrijding, maar ook tot poli-   en fokkers. Dat maakt het mogelijk om fokkers en hande-
informatie te verstrekken over risicogroepen en (niet-deelne-       tieke commotie. Het is denkbaar dat bestrijdingsscenario’s    laren aan te spreken op hun verantwoordelijkheden.
mende) spelers die dierenwelzijn ondergeschikt maken aan            voorschrijven dat ongeïdentificeerde en ongeregistreerde    - Agressie bij honden                                            18
                                                                                                                                                                                                    Voor een uitvoerige beschrijving van I&R, de huidige activiteiten op dit gebied, de doelen
andere belangen of wettelijke voorschriften overtreden.             dieren kunnen worden gedood, als de beschermings-             Bij bijtincidenten kan door een I&R-plicht worden achter-         die het ondersteunt, de uitvoeringsvarianten en de gedachtewisseling in het Forum wordt
                                                                                                                                                                                                    u verwezen naar de notitie ‘Identificatie en registratie’ op
Overheid en sector moeten samen structureel bijdragen aan           status niet bekend is.                                        haald wie de eigenaar van de hond is en of deze in voldoen-       www.raadvoordierenaangelegenheden.nl
                                                              42                                                                                                                              43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>rechtvaardigen. LNV vindt, dat onvoldoende duidelijk is            Om het I&R werkbaar te laten zijn voor de genoemde doe-        Toezicht                                                            bevindingen en aanpassen/opstellen van fokbeleid en certi-
gemaakt hoe I&R daadwerkelijk kan en zal bijdragen aan             len, moet volgens het Forum de registratie bestaan uit een     De last van het toezicht kan beperkt blijven door controle uit      ficatienormen voor de fokkerij. De overheid is dan verant-
sturing van het fokbeleid en vermindering van erfelijke            basisregistratie, met de volgende gegevens:                    te voeren in specifieke situaties, zoals ongeoorloofd loslopen,     woordelijk voor het erkennen van registrerende instanties,
gebreken. Bovendien is onduidelijk wie de noodzakelijke            - Chipnummer (+ indien van toepassing stamboeknummer);         de hondenbelasting, klachten over agressie/bijtincidenten,          het opstellen van het wettelijk kader en voor het toezicht.
taken op zich neemt. Tevens vindt het ministerie dat onvol-        - Gegevens van het dier (ras, geslacht, geboortedatum);        verwaarlozing/mishandeling of overlast. Daarnaast kunnen            Wanneer de overheid wil overgaan tot verplichting, moet
doende is aangetoond hoe I&R bijdraagt aan een efficiëntere        - NAW gegevens + UBN van eigenaar bij eerste inschrijving      ook Algemene Inspectiedienst (AID) van LNV en de Landelijke         conform de Wet bescherming persoonsgegevens worden
bestrijding van zoönosen. Het ministerie vindt dat dwingende          (fokker/handelaar/importeur/asiel);                         Inspectiedienst (LID) van de Dierenbescherming bij hun regu-        aangetoond, dat de verplichting noodzakelijk is voor de
sturing van het fokbeleid via I&R alleen mogelijk is door een      - NAW-gegevens van elke volgende eigenaar en de datum          liere toezicht controleren of voldaan is aan de I&R-verplichtin-    goede invulling van de publieke taak of van een gerecht-
koppeling aan gedetailleerde regelgeving. De overheid wil             van overdracht;                                             gen en kan het meegenomen worden bij het toezicht op de             vaardigd belang. De registrerende instanties moeten zich
geen symboolwetgeving, dus brengt een verplichte I&R met           - Ingeval van import: land van herkomst.                       naleving van de Europese verordening inzake veterinair-rech-        houden aan de Wet bescherming persoonsgegevens.
zich mee dat een aanzienlijke handhavingcapaciteit beschik-        Daarnaast moet er een afstammingsregistratie (= chipnum-       telijke voorschriften voor het niet-commerciële verkeer van
baar moet zijn. Dit betekent hoge overheidskosten voor een         mers van beide ouders) en een kenmerkenregistratie komen.      gezelschapsdieren20. Als een certificatiesysteem voorschrijft       6.3      Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren
systeem waarvan de overheid geen rechtstreekse meerwaar-           Deze laatste bevat gecodeerde informatie over gediagnosti-     dat handelaren en fokkers geen dieren mogen verkopen die            De leden van het Forum vinden dat er verschillende (paral-
de ziet voor een verbetering van het dierenwelzijn.                ceerde gebreken en gedragsafwijkingen en de vaccinatiesta-     niet geïdentificeerd en geregistreerd zijn en dat asielen en        lelle) activiteiten nodig zijn om de communicatie met en de
                                                                   tus. Een deel van deze gegevens valt onder de reikwijdte       pensions dergelijke dieren niet mogen opnemen, kan een deel         voorlichting aan de koper en houder van gezelschapsdieren
Wat gebeurt er nu al?                                              van de Wet bescherming persoonsgegevens. Hiermee moet          van de controletaak naar de sectoren en hoeft de overheid           te verbeteren. Veel organisaties die informatie beschikbaar
Op dit moment worden honden met een stamboom geregi-               rekening wordt gehouden bij de uitwerking van het systeem.     alleen toezicht op de controle te houden.                           hebben en verstrekken zijn te klein en/of hebben te weinig
streerd en geïdentificeerd door de Raad van Beheer op                                                                                                                                                 geld om de informatieverstrekking te verbreden of te verbe-
Kynologisch Gebied. Ook is er registratie en identificatie van     Reikwijdte                                                     Kosten                                                              teren en nieuwe wegen te zoeken. Het Forum spreekt af dat
honden die worden afgezet door leden van de Vereniging             Hoewel het Forum vindt dat de verplichte I&R idealiter van     Uitgaande van de huidige kosten voor chip, chippen en regi-         er een Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren (LICG)
van beroepsmatige kennelhouders (VBK). Ook zijn er parti-          toepassing is op honden én katten, kiest het Forum er voor     stratie en een gemiddeld aantal mutaties van 3 tot 5 per            wordt ingesteld. Dit sluit aan bij de aanbeveling over infor-
culieren die hun dier vrijwillig bij de dierenarts van een chip    deze vooralsnog alleen voor honden in te voeren. Verplichte    dier, bedragen de kosten voor de eigenaar naar schatting            matieverschaffing en voorlichting in het RDA advies 2005/04,
laten voorzien en vervolgens laten registreren. Doel hiervan       I&R voor katten is aanzienlijk moeilijker te realiseren, omdat € 25,- tot € 35,- per dier. Uit eerder onderzoek bleek dat          “Het houden van potentieel gevaarlijke dieren als gezel-
is een snelle hereniging met de eigenaar na zoekraken              veel katten geen eigenaar hebben en fokkers en handelaren      een grote meerderheid van de hondenbezitters voorstander            schapsdier”.
mogelijk te maken. In Nederland kennen we een aantal van           een veel kleinere rol spelen. Ook in andere landen met een     is van een wettelijk verplichte I&R en bereid is de bijbeho-
deze    databanken,    zoals     de   Nederlandse     Databank     I&R-plicht, zoals Denemarken, Zweden, Frankrijk, België,       rende kosten te betalen21.
Gezelschapsdieren, Stichting CHIP, Petlook en Daisyweb. Op         Italië en Zwitserland, geldt die alleen voor honden. Het
                                         19                                                                                                                                                           19
grond van een Europese verordening moeten honden en                Forum beveelt aan nader te onderzoeken wat de doelen van       Verantwoordelijkheidsverdeling                                         COM (2000)529-C5-0477/2000-2000/0221(COD)
katten bij grensoverschrijdend verkeer geïdentificeerd zijn.       I&R in deze landen zijn, wat de bruikbaarheid is en hoe de     De partijen in de sector hebben aangegeven, dat zij zich ver-       20
                                                                                                                                                                                                         COM (2000) 529-C5-0477/2000/0221(COD)
Vanaf 2008 is de chip hiervoor de enige aanvaarde identifi-        I&R-plicht wordt gehandhaafd.                                  antwoordelijk voelen voor de uitvoering van de identificatie        21
                                                                                                                                                                                                         Verplichte identificatie en registratie van honden en katten: draagvlak en kosten,
catiemethode.                                                                                                                     & registratie, analyse van de gegevens, terugkoppeling van             Research voor Beleid BV, 1997
                                                                44                                                                                                                                 45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>Het LICG:                                                       De geschetste constructie vereist de volgende randvoor-        en voor structurele voorlichting aan een brede doelgroep.        uit de sector22 en wordt mede ondersteund door een grote
- coördineert de informatieverstrekking aan de kopers en        waarden:                                                       Met voorrang moet dan ook een site worden ingericht die          (en groeiende) groep organisaties. De initiatiefnemers onder-
   houders;                                                     • het LICG wordt inhoudelijk aangestuurd door een bestuur      voldoende bekendheid en autoriteit krijgt en die gebruikers      zoeken of het mogelijk is de Week onder te brengen bij het
- zorgt ervoor dat alle relevante informatie eenvoudig             met daarin een onafhankelijk voorzitter en vertegenwoor-    als betrouwbaar ervaren. Optimale afstemming met al              LICG. Dit om de potentie van deze activiteit te verhogen.
   beschikbaar is voor de diverse doelgroepen;                     digers van de Forumpartijen;                                bestaande informatieve sites is van wezenlijk belang.
- toetst en draagt bij aan de kwaliteit van de aangeboden       • organisaties die niet behoren tot het Forum kunnen via                                                                        Geschreven media
   informatie en maakt zichtbaar voor de consument welke           het bestuur input leveren;                                  TV-programma’s                                                   Geschreven media zijn er in verschillende vormen: opiniëren-
   informatie betrouwbaar is.                                   • er moet voldoende draagvlak en commitment zijn bij de        TV is een effectief medium om een brede doelgroep te berei-      de artikelen, algemeen informerende artikelen, columns,
De individuele organisaties zijn vrij zich op eigen wijze te       betrokken organisaties;                                     ken. Er zijn diverse mogelijkheden, van soap tot informatief     vraag en antwoord rubriek en een vaste rubriek. Gezien de
profileren en een eigen strategie aan te houden. Het is         • de betrokken organisaties dragen, evenals de overheid,       programma. Hoewel het een duur middel is, zijn consumen-         grote diversiteit is het mogelijk via deze weg iedere denk-
wenselijk, dat zij daarbij rekening houden met het algemeen        bij aan de financiering van het LICG;                       ten, producenten en partijen uit de gezelschapsdierensector      bare doelgroep te bereiken. Het LICG kan voor landelijke
belang van een eenduidige en goed doordachte communica-         • er is een transparante beheersrelatie tussen PVH en het      geïnteresseerd in deze communicatievorm. Producenten en          publicaties een coördinerende rol spelen. Bij publicaties in
tie naar de consument. Afstemming hierover kan via het             LICG;                                                       sectorpartijen zijn, onder voorwaarden, bereid hierin te         locale of regionale kranten die door locale actoren worden
LICG. De betrokken partijen hebben de uitdaging om in           • het PVH is een professionele organisatie met een gezonde     investeren. Partijen uit de sector willen voldoende invloed      verzorgd kan het LICG ondersteunen door bijvoorbeeld spe-
onderling overleg tot werkbare afspraken te komen en een           financiële basis;                                           kunnen hebben op bijvoorbeeld de onderwerpkeuze, te              cifieke informatie of een basisverhaal te verstrekken.
juiste balans te vinden.                                        • er is een netwerk van deskundigen beschikbaar voor het       verstrekken informatie en keuze van de casus.
                                                                   samenstellen en toetsen van informatie en het opstellen                                                                      Andersoortige informatie(over)dragers
Positionering en randvoorwaarden                                   van objectieve kwaliteitscriteria waaraan de informatie     Publiekscampagne                                                 Meer dan nu het geval is zou gebruik moeten worden
Het LICG moet een zelfstandige instelling zijn met een             moet voldoen. Wellicht kunnen de open PVH-werkgroepen       Een publiekscampagne bestaat meestal uit een mix van             gemaakt van andere dan de gebruikelijke wegen om de
onafhankelijke status. De inhoudelijke aansturing van en           (eventueel aangevuld met specifieke deskundigen) hier-      middelen die elkaar aanvullen en versterken (bijvoorbeeld        beoogde doelgroepen te bereiken.
verantwoordelijkheid voor het centrum ligt bij een orgaan,         voor worden ingezet.                                        TV- of radiospot, advertenties, posters, internet waarop         Enkele voorbeelden hiervan zijn:
waarin de meest betrokken organisaties zijn vertegenwoor-       Het Forum werkt de taakstelling en randvoorwaarden op          achtergrondinfo, eventueel schriftelijk informatiemateriaal).    - In samenwerking met voederfabrikanten op aansprekende
digd. Beheersmatig is het LICG gekoppeld aan het Platform       korte termijn nader uit.                                       Voorbeelden hiervan zijn de Postbus 51- en de SIRE-campag-           wijze (eventueel gecombineerd met prijsvraag) een kern-
Verantwoord Huisdierenbezit (PVH). Een groot aantal partij-     De communicatie met de koper en eigenaar verloopt via          nes. SIRE heeft in 2002 een campagne (inclusief herhalings-          achtige boodschap op het pak/blik diervoeder. Op deze
en is hierbij al betrokken via de website www.huisdieren.nu.    diverse communicatiemiddelen, zoals de hierna genoemde.        moment) gevoerd over verantwoord huisdierbezit/-aankoop.             wijze kan bijvoorbeeld ook het www-adres van de centrale
Daardoor verstrekken zij al veel informatie aan kopers en                                                                      Een ander voorbeeld van een campagne is de Week van het              internetsite worden gecommuniceerd;
houders van gezelschapsdieren. Op deze wijze kan gebruik        Internetsite                                                   huisdier. Sinds 2002 keert deze jaarlijks terug. Doel is het
worden gemaakt van al aanwezige samenwerkingsverban-            Internet is tegenwoordig hét medium voor informatie.           promoten van verantwoord huisdierbezit. Tijdens iedere editie
                                                                                                                                                                                                22
                                                                                                                                                                                                   De initiatiefnemers voor de Week van het huisdier zijn: de Koninklijke Nederlandse
den, bijbehorende (kennis)infrastructuren en communicatie-      De informatie op internet is vaak richtinggevend voor ver-     van de Week van het huisdier staat een thema centraal dat           Maatschappij voor Diergeneeskunde, Vereniging Landelijke Organisatie Dibevo,
kanalen.                                                        dere stappen. Een aansprekende en gebruikersvriendelijke       dient als kapstok voor de diverse activiteiten en communi-          Nederlandse Databank Gezelschapsdieren, Platform Verantwoord Huisdierenbezit,
                                                                                                                                                                                                   Raad van Beheer op Kynologisch Gebeid in Nederland, De Dierenbescherming,
                                                                internetsite is noodzakelijk als etalage en loket van het LICG catievormen. De Week is het initiatief van zeven organisaties       Bond tot Bescherming van Honden.
                                                             46                                                                                                                              47
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>- Informatie voor kinderen verpakt in een videogame;                handel en fokkerij en de asielen het verstrekken van dieren-       der protocol voor eerste hulp) en maatregelen en middelen          Mede op kosten van de KNMvD wordt de bruikbaarheid hier-
- Informatie verpakt in gezelschapsspel;                            bijsluiters door hun leden stimuleren. Dat kan bijvoorbeeld        bij oppakken en transport van de dieren. Denkbaar is dat           van momenteel getest in Engeland. Bij gebleken geschikt-
- Reclameborden met kernachtige boodschap bij evene-                door leden met regelmaat te wijzen op het belang van een           voor honden en katten het bestaande dierenpaspoort en de           heid zal het programma ook in Nederland worden geïntrodu-
    menten (sportwedstrijden, shows);                               dierenbijsluiter en door het beschikbaar stellen van stan-         dierenbijsluiter worden verenigd tot één instrument. De kosten     ceerd en zal de Federatie van dierenartsen in Europa zich
- Campagne in samenwerking met grote winkelketen(s) en              daardteksten. Kopers moeten de boodschap krijgen alleen            van een dierenbijsluiter kunnen beperkt zijn en worden ver-        inzetten voor verdere verspreiding in Europa.
    daarbij gebruik maken van hun eigen communicatiekanalen.        dieren te kopen bij adressen waar een dierenbijsluiter wordt       disconteerd in de aankoop-/leveringskosten.                        In Nederland zijn lesprogramma’s in voorbereiding voor het
Deze vormen van communicatie kosten vaak veel coördinatie,          geleverd bij aankoop van een dier.                                                                                                    basisonderwijs. Deze programma’s zijn onderdeel van de nieu-
tijd en dus geld.                                                                                                                      6.5    Onderwijs                                                   we leermodule Natuniek (Natuur en techniek), uitgebracht
                                                                    De informatie in een dierenbijsluiter moet deugdelijk en actu-     Het Forum vindt het belangrijk dat, aanvullend op genoem-          door Thieme Meulenhoff. Het gaat onder meer om informatie
6.4    Dierenbijsluiter                                             eel zijn. Het is daarom wenselijk deskundigen te betrekken bij     de vormen van voorlichting, binnen het (primair) onderwijs         die voorheen tot het vak Biologie behoorde. Het project wordt
Kopers hebben een grote behoefte aan informatie. Een die-           het opstellen ervan. Het LICG kan hierin een coördinerende rol     aandacht wordt besteed aan de omgang met gezelschaps-              ondersteund door onder meer de Dierenbescherming, Dibevo
renbijsluiter voorziet in deze behoefte, zodat de koper niet        vervullen. Daarnaast kan het ervoor zorgen dat de verzameling      dieren. Kinderen zijn toekomstige dierhouders en daarnaast         en Stichting met Dieren meer mens.
zelf op zoek hoeft. Met een dierenbijsluiter heeft de koper         dierenbijsluiters compleet is, dat de informatie actueel blijft en belangrijke meebeslissers bij de aanschaf van een huisdier.
de basisinformatie eenvoudig beschikbaar en kan deze op             dat de kwaliteit gegarandeerd is. Het Forum vindt dat de bij-      Door hier al in het basisonderwijs aandacht aan te besteden,       6.6      Bemiddelingssite
ieder moment raadplegen. Een dierenbijsluiter kan de koper          sluiters digitaal via het LICG beschikbaar moeten zijn.            worden kinderen zich op jonge leeftijd bewust van de eigen-        Een bemiddelingssite is een laagdrempelig instrument dat
vanaf de aanschaf van het dier direct op het goede spoor                                                                               schappen van reguliere gezelschapsdieren en de consequen-          mensen die zoeken naar een hond of een kat snel op de
zetten van verzorging, opvoeding, veiligheid en gezondheid          Er zijn verschillende vormen van een dierenbijsluiter denk-        ties van de aanschaf ervan. Daarnaast kunnen de veilig-            hoogte kan brengen van het actuele aanbod in de eigen
(denk aan vaccinaties en ontworming). Het Forum vindt het           baar: een algemene ‘gebruiksaanwijzing’ voor de diersoort          heidsaspecten aan de orde komen. Een groot deel van de             regio of elders. Het gaat om asielen of particulieren in België
daarom noodzakelijk, dat een fokker of (detail)handelaar            of eventueel het ras óf een bijsluiter die is toegespitst op       bijtincidenten heeft betrekking op kinderen. Het onderwerp         en Nederland, die dieren aanbieden. Een dergelijke site
aan kopers van een dier een dierenbijsluiter verschaft. Ook         het individu. Deze laatste verstrekt naast algemene informa-       past ook binnen het vak ‘verzorging’, dat sinds enige jaren        draagt er aan bij dat meer honden en katten worden her-
tijdens de Werkconferentie Welzijn Gezelschapsdieren, in het        tie ook informatie over bijvoorbeeld individuele eigenschap-       op middelbare scholen wordt gegeven.                               plaatst, dat ze korter in een asiel zitten en dat minder die-
RDA-advies (2005/04) Het houden van potentieel gevaarlijke          pen en behoeften van het dier en de eventuele ziektege-            Informatieoverdracht in een onderwijssituatie is indringend,       ren hoeven te worden gedood. Er bestaan op dit gebied al
dieren als gezelschapsdier en in het rapport Naar een effectie-     schiedenis. Het Forum heeft, indien relevant en mogelijk,          minder vrijblijvend dan via een tijdschrift en biedt veel vari-    enkele initiatieven, overwegend voor honden en katten.
ve borging van dierenwelzijn23 is voorgesteld het instrument        een voorkeur voor een dierenbijsluiter met zowel individuge-       atiemogelijkheden. Daarnaast is het mogelijk de activiteiten       Sommigen bieden ook de mogelijkheid om te zoeken naar
van de dierenbijsluiter te gebruiken in de voorlichting aan         bonden informatie als algemene informatie over het verant-         te koppelen aan een bezoek van een dierenarts of asielme-          andere diersoorten.
de koper. In verschillende andere Europese landen (bijvoor-         woord houden van een dier.                                         dewerker, een bezoek aan een dierenartsenpraktijk of een
beeld Duitsland, Verenigd Koninkrijk, Zweden en Frankrijk)          Voor potentieel gevaarlijke dieren moet de bijsluiter gege-        asiel, themaweken of spreekbeurten. Een feit is echter dat
wordt structureel gebruik gemaakt van dit middel. Het Forum         vens bevatten over de mate van gevaar en de maatregelen            de curricula al overvol zijn en dat het moeilijk is nieuwe
vindt dat het verstrekken van een dierenbijsluiter onderdeel        ter beheersing van de risico’s. Voor reptielen en geleedpoti-      onderwerpen in het onderwijs te krijgen.                           22
                                                                                                                                                                                                              “Naar een effectieve borging van dierenwelzijn”, rapportage van de Interdepartementale
zou moeten zijn van certificatie van fokkers, (detail)handelaren    gen is daarbij te denken aan beveiliging van de huisvesting                                                                              werkgroep Welzijn gezelschapsdieren in het kader van het programma Bruikbare
en asielen. Vooruitlopend hierop moeten de georganiseerde           tegen ontsnappen, maatregelen bij beten of steken (waaron-         In België is een goed lespakket (‘Blue Dog’) ontwikkeld.              Rechtsorde, juni 2005
                                                                 48                                                                                                                                    49
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>Miljoenen mensen bezoeken jaarlijks de site www.dierena-           klachten over geleverde dieren of diensten neerleggen bij      Gezelschapsdieren Carnet, een afzonderlijk deel in de ken-       een vroeg stadium kunnen worden onderkend en bestreden.
siels.com, geëxploiteerd door de Stichting Dierenasiels en         een onafhankelijke geschillencommissie, die door de            merkenregistratie (zie 6.2), zijn de gegevens te combineren      Het is noodzakelijk dat de betrokken partijen afspraken
Internet. Via deze weg worden wekelijks 400-500 dieren             branche is ingesteld. De aangesloten bedrijven zijn gebon-     met de gegevens uit de basisregistratie.                         maken over de te registreren gegevens. Dan gaat het om
geplaatst. Deze cijfers tonen aan dat internet een belangrij-      den aan de uitspraak van de geschillencommissie. Uiteraard     Het instellen, onderhouden en functioneren van een veteri-       aard en validiteit, de beschikbaarheid, het uitwisselen, het
ke functie heeft. Een deel van de asielen maakt actief             kan de koper of bezitter bij problemen ook zijn recht zoeken   nair meldpunt zoals beoogd, vergt een forse investering in       beheer en het gebruik ervan alsmede de wijze waarop de
gebruik van deze mogelijkheid. Anderen doen dat niet, maar         via het Consumentenrecht, zoals bepaald in het Burgerlijk      tijd en geld. Onderzoek onder dierenartsen leert, dat zij        bevindingen worden omgezet in (bindend) fokbeleid. Hierbij
worden wel vermeld op de bemiddelingssites.                        Wetboek.                                                       bereid zijn om de geconstateerde afwijkingen via het meld-       moet ook rekening worden gehouden met de Wet bescher-
                                                                                                                                  punt in te voeren. Voorwaarde hierbij is dat invoer van de       ming persoonsgegevens.
Het Forum is van mening, dat het nu niet nodig is in aanvul-       6.8 Meldpunten voor honden en katten                           gegevens gestandaardiseerd en zeer eenvoudig is, dat de
ling hierop nieuwe activiteiten te adviseren. Bij het uitwerken    Betrouwbare gegevens en objectief verkregen inzichten vor-     gegevens juist zijn en dat het inpasbaar is in de praktijkad-
van het communicatiebeleid verdienen de onderwerpen                men primair de basis voor een effectief fokbeleid, dat gericht ministratie. Ook de analyse van de data en de benodigde
bemiddeling en herplaatsing wel nadrukkelijk aandacht.             is op vermindering van het aantal erfelijke gebreken en        adviserende en correctieve vervolgacties kunnen volledig
Kopers en houders van gezelschapsdieren zullen via diverse         gedragsafwijkingen en niet-erfelijke ziektegevallen. Een       door de sectorpartijen worden uitgevoerd (zie hiervoor de
kanalen moeten worden gewezen op het bestaan van deze              Veterinair Meldpunt Erfelijke Gebreken voor de gezelschaps-    uitgebreide rapportage over I&R). Van de overheid is hier-
sites en de mogelijkheden die ze bieden. Daarnaast kunnen          dierensector is een goede basis voor het verzamelen van de     voor een structurele ondersteuning nodig.
de sites ook aanverwante informatie verstrekken. Dit moet          benodigde gegevens, naast meldpunten die zijn opgezet en       Ook meldpunten voor fokkers, gedragstherapeuten, honden-
worden benut bij het verstrekken van voorlichting aan              beheerd door bijvoorbeeld rasverenigingen en gedragsther-      scholen en eigenaren kunnen een belangrijke rol spelen bij
kopers en houders van honden en katten. Het is daarom aan          apeuten. Algehele I&R en de koppeling van de gegevens aan      het in kaart brengen van problemen van honden en katten.
te bevelen ook exploitanten van deze sites te betrekken bij        overige registratiegegevens zijn basisvoorwaarden voor het     Zie bijvoorbeeld het Hondenmeldpunt (www.hondenmeld-
het uitwerken van een algemeen communicatiebeleid.                 opstarten van een Veterinair Meldpunt en andere meldpunten.    punt.nl). Het is van belang deze spelers te betrekken.
                                                                   Dieren-artsen opereren in de frontlinie. Daarom is het onder-  Vertegenwoordigers van fokkers verzorgen de terugkoppe-
6.7 Laagdrempelig klachtensysteem                                  zoekstechnisch een goede optie deze relatief kleine en een-    ling van de gegevens naar de fokker, zoals de Vereniging
Fokkers en (detail)handelaren moeten bij klachten samen            duidig opgeleide beroepsgroep te betrekken bij het in kaart    van Beroepsmatige Kennelhouders (VBK) dit nu al doet naar
met de koper tot een oplossing komen. In een koopcontract          brengen van gedragsproblemen en ziektegevallen bij             haar leden.
moet helder zijn aangegeven in welke gevallen en hoe               honden (en katten). Het Veterinair Meldpunt Erfelijke
klachten in behandeling worden genomen. Ieder klacht moet          Gebreken behelst een permanente, wetenschappelijk opere-       Door de via deze meldpunten ingevoerde gegevens in de
worden gezien als een kans ‘het product’ en de dienst te           rende meetkamer aangestuurd door de deelnemende orga-          kenmerkenregistratie is het mogelijk ‘groepsspecifieke’ over-
verbeteren Als de verkoper en koper er niet uit komen, moet        nisaties. De meldingen komen van dierenartsen via een          zichten te maken en specifieke knelpunten bloot te leggen.
er een laagdrempelig en onafhankelijk klachtensysteem zijn,        volledig geautomatiseerd systeem, ingericht op een uniforme    Een panel van deskundigen voert de noodzakelijke analyse
dat is gekoppeld aan een erkenningsregeling. Kopers en             identificatie en classificatie van gezondheids- en gedrags-    van de gegevens uit. De gegevens zorgen ervoor dat (erfe-
bezitters van honden, katten en andere dieren kunnen               afwijkingen van individuele honden (en katten). Via het        lijke) problemen van bepaalde rassen en populaties al in
                                                                50                                                                                                                              51
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                 RDA 2005/08      Advies over de wintersterfte 2004-2005 van grote grazers in de Oostvaardersplassen
                                                                                                                                 RDA 2005/09      Inventarisatie van de stand van zaken met betrekking tot ingrepen bij pluimvee
                                                                                                                                 Jaarverslag 2004
                                                                                                                                 PUBLICATIES IN 2004:
                                                                                                                                 RDA 2004/01      Dierziektebeleid met draagvlak – Advies over de bestrijding van zeer besmettelijke dierziekten;
                                                                                                                                                  deel 2 – Onderbouwing van het advies
                                                                                                                                 RDA 2004/02      Herinrichting van het distributie- en kanalisatiesysteem van diergeneesmiddelen in Nederland
                                                                                                                                 RDA 2004/03      Negatief- en positieflijst voor vissen, reptielen en amfibieën ter invulling van artikel 33 van de Gezondheids- -
                                                                                                                                                  en welzijnswet voor dieren
                                                                                                                                 RDA 2004/04      Bestialiteit
                                                                                                                                 RDA 2004/05      Strategieën om te komen tot een efficiëntere opsporing van besmettelijke, aangifteplichtige dierziekten
                                                                                                                                 RDA 2004/06      Verkenning van de toekomstperspectieven voor agroproductieparken in Nederland
Overzicht van publicaties                                                                                                        Jaarverslag 2003
                                                                                                                                 PUBLICATIES IN 2003:
 Onderstaand overzicht betreft de publicaties van de Raad vanaf 2003. Een overzicht van eerdere door de Raad uitgebrachte        RDA 2003/01      Advies omtrent dierziekten en zoönosen, waarvoor hobbymatig gehouden dieren vatbaar zijn en als drager
 adviezen kan worden opgevraagd bij het secretariaat van de Raad of is te vinden op www.raadvoordierenaangelegenheden.nl.                         kunnen fungeren, die een bedreiging kunnen vormen voor de gezondheid van mensen en bedrijfsmatig
                                                                                                                                                  gehouden dieren en die in het kader van grote bestrijdingscampagnes relevant zijn
 PUBLICATIES IN 2005:                                                                                                            RDA 2003/02      Wet- en regelgeving omtrent hobbydieren
 RDA 2005/01     De rol van wild bij de insleep en verspreiding van klassieke varkenspest en mond- en klauwzeer in Nederland     RDA 2003/03      Mogelijke dierenwelzijnproblemen in de paardenhouderij
 RDA 2005/02     Immunosterilisatie als een alternatief voor de huidige wijze van castratie in de varkenshouderij                RDA 2003/04      Zorgen voor je paard
 RDA 2005/03     Maintaining or improving farm animal welfare in the light of increasing trade liberalisation and globalisation: RDA 2003/05      Criteria voor dodingsmethoden voor paling en meerval
                 a contradiction in terms?                                                                                       RDA 2003/06      Het doden van drachtige grote landbouwhuisdieren
 RDA 2005/04     Het houden van potentieel gevaarlijke diersoorten als gezelschapsdier                                           RDA 2003/07      Negatief- en positieflijst voor zoogdieren en vogels ter invulling van artikel 33 van de Gezondheids-
 RDA 2005/05     Implicaties van de door EFSA geformuleerde opinie over het bedwelmen en doden van de belangrijkste                               en welzijnswet voor dieren
                 productiedieren voor richtlijn 93/119/EG en het Nederlandse standpunt ten aanzien van deze richtlijn.           RDA 2003/08      Dierziektebeleid met draagvlak – Advies over de bestrijding van zeer besmettelijke dierziekten;
 RDA 2005/06     I&R hobbydieren/definitie gezelschapsdieren                                                                                      deel 1 – Advies
 RDA 2005/07     De erkende dierenarts                                                                                           Jaarverslag 2002
                                                              52                                                                                                                                  53
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>                                                             forum welzijn gezelschapsdieren
TEKST: Forum Welzijn Gezelschapsdieren REDACTIE: Publicis
Consultants I Van Sluijs, Forum Welzijn Gezelschapsdieren
GRAFISCHE VORMGEVING: Liko grafisch bedrijf bv, Zeist
                                                          54            55
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>56</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>