<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>GEDEELDE    ZORG
       feiten & cijfers
      forum welzijn
      gezelschapsdieren
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                       HET FORUM WELZIJN GEZELSCHAPSDIEREN IS INGESTELD
                                       DOOR DE RAAD VOOR DIERENAANGELEGENHEDEN OP
                                       VERZOEK VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW,
                                       NATUURBEHEER EN VOEDSELVEILIGHEID. HET FORUM
                                       GEEFT AAN MET WELKE MAATREGELEN BETROKKEN
                                       PARTIJEN EN OVERHEID WELZIJNSPROBLEMEN VAN
                                       GEZELSCHAPSDIEREN KUNNEN VERBETEREN EN
                                       WAARBORGEN.
forum welzijn gezelschapsdieren GEDEELDE
                                       feiten        ZORG   & cijfers
                                       MAART 2006
                                       ADVIES RDA 2006/02
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre> Prof. dr. C.J.G. Wensing   voorzitter
           A. Achterkamp    (Platform Verantwoord Huisdierenbezit)
          Ir. A. van Hoorn  (Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
             J.Th. de Jongh (Dibevo)
        Drs. T. de Ruijter  (Koninklijke Nederlandse Maatschappij voor Diergeneeskunde)
  Prof. dr. F.J. van Sluijs (Universiteit Utrecht, Faculteit der Diergeneeskunde)
     Drs. H.M. van Veen     (Dierenbescherming)
     Drs. W.A. de Leeuw     Secretaris
                            Het Forum Welzijn Gezelschapsdieren is ingesteld door de Raad voor Dierenaangelegenheden
Samenstelling van het Forum
              bezoekadres:  Laan van Nieuw Oost Indië 131-133
                            2593 BM Den Haag
                 postadres: Postbus 90428
                            2509 LK Den Haag
                            telefoon 070 3785266
                            fax 070 3786336
                            email info@rda.nl
                            www.raadvoordierenaangelegenheden.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>  VOORWOORD         ....................................................................................................................................................................................................................................9 6. Handel ..........................................................................................................................................................................................................................................25
                                                                                                                                                                                                                                                              6.1 Aantal bedrijven en handel in dieren(benodigdheden)
  SAMENVATTING          ..............................................................................................................................................................................................................................10      6.2 Dierenpensions en trimsalons
                                                                                                                                                                                                                                                              6.3 Aantal gezelschapsdieren bij de dierenarts
  1. Gezelschapsdieren................................................................................................................................................................................................................12                      6.4 Aantal dierenbeurzen en –tentoonstellingen
     1.1 Aantal gezelschapsdieren
     1.2 Aantal huishoudens en gezelschapsdieren                                                                                                                                                                                                          7. Economische kengetallen ..............................................................................................................................................................................................27
     1.3 Gemiddeld aantal gezelschapsdieren per huishouden                                                                                                                                                                                                    7.1 Omzet fokkers
     1.4 Herkomst gezelschapsdieren                                                                                                                                                                                                                           7.2 Omzet dieren(benodigdheden)
     1.5 Aantal (ras)honden, pups, (ras)katten en kittens in Nederland                                                                                                                                                                                        7.3 Kosten aanschaf gezelschapsdieren
                                                                                                                                                                                                                                                              7.4 Kosten verzorging per huishouden per jaar
                                                                                                                                                                                                                                                              7.5 Kosten dierenarts
Inhoud                                                                                                                                                                                                                                                        7.6 Kosten dierenopvang
                                                                                                                                                                                                                                                              7.7 Totale uitgaven voor gezelschapsdieren
                                                                                                                                                                                                                                                              7.8 Omvang productie diervoeding gezelschapsdieren
                                                                                                                                                                                                                                                              7.9 Omvang dierenimport en –export
  2. Fokkers..........................................................................................................................................................................................................................................18      7.10 Economische waarde van de gezelschapsdierensector
  3. Verenigingen, organisaties en stakeholders ....................................................................................................................................................19                                                    8. Ontbrekende gegevens ......................................................................................................................................................................................................31
     3.1 Verenigingen en organisaties van gezelschapsdieren
     3.2 Beroepsverenigingen en brancheorganisaties                                                                                                                                                                                                       Referenties ........................................................................................................................................................................................................................................32
     3.3 Kinderboerderijen
     3.4 Dierenartsen                                                                                                                                                                                                                                     Bijlagen
     3.5 Blindengeleide- en hulphonden                                                                                                                                                                                                                    1. Rasverenigingen en liefhebbersverenigingen per diersoort ..................................................................................................................34
                                                                                                                                                                                                                                                          2. Verenigingen en organisaties in de gezelschapsdiersector ..................................................................................................................37
  4. Hulporganisaties en dierenopvang..........................................................................................................................................................................21                                         3. Dierenbeschermingsorganisaties ................................................................................................................................................................................39
     4.1 Dierenbescherming                                                                                                                                                                                                                                4. Organisaties voor dierenopvang en –herplaatsing ......................................................................................................................................40
     4.2 Dierenopvang en –herplaatsing                                                                                                                                                                                                                    5. Dierenbeurzen, tentoonstellingen en wedstrijden ........................................................................................................................................43
     4.3 Dierenambulances4
     4.4 Aantal opgevangen en herplaatste dieren                                                                                                                                                                                                          Overzicht van publicaties ........................................................................................................................................................................................................45
  5. Opleidingen ..............................................................................................................................................................................................................................24
                                                                                                                                      6                                                                                                                                                                                                                                                        7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>  Veel mensen in Nederland hebben gezelschapsdieren. Het
  blijkt dat gezelschapsdieren een positieve invloed hebben
  op het welzijn en de gezondheid van mensen. Maar hoe is
  het gesteld met het welzijn van de dieren? Op 11 oktober
  2004 organiseerde het Ministerie van Landbouw, Natuur en
  Voedselkwaliteit de Werkconferentie Welzijn Gezelschaps-
  dieren. Het doel van deze conferentie was om welzijnspro-
  blemen van gezelschapsdieren globaal in kaart te brengen
  en te onderzoeken wat de overheid en de partijen uit de
  sector sámen kunnen doen om dit welzijn te waarborgen en
                                                                                    Voorwoord
  verbeteren. De primaire verantwoordelijkheid hiervoor ligt
  bij de sector.
  De minister van LNV heeft naar aanleiding van de uitkom-       Eén daarvan is de werkgroep Feiten en Cijfers. Deze heeft
  sten van de werkconferentie de Raad voor Dieren-               zoveel mogelijk al beschikbare, relevante en betrouwbare
  aangelegenheden (RDA) verzocht het Forum Welzijn               informatie uit de sector verzameld. Zo kan het Forum goed
  Gezelschapsdieren in te stellen. Op 25 januari 2005 heeft de   inzicht krijgen in de aard, de omvang en de economische
  minister het Forum officieel geïnstalleerd. Het Forum heeft    betekenis van de gezelschapsdierensector in Nederland in
  de resultaten van de werkconferentie verder uitgewerkt en      het algemeen en van bepaalde deelgebieden in het bijzonder.
  een actieplan opgesteld, waarin staat hoe houders, hande-      Dit rapport bevat de resultaten van de zoektocht. Er is géén
  laren en fokkers van gezelschapsdieren hun verantwoorde-       nieuw onderzoek gedaan. De RDA heeft zich voorgenomen
  lijkheid kunnen en moeten nemen voor het welzijn van de        om iedere twee jaar een geactualiseerde versie van dit
  dieren. Het Forum is hierbij ondersteund door enkele tech-     rapport uit te geven. Aanvullingen, op- en aanmerkingen zijn
  nische werkgroepen.                                            van harte welkom.
8                                                              9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                Gezelschapsdieren hebben een positieve invloed op de            aantal katten. Dit deel van de populatie wordt gefokt door          de diersoorten, met name honden en vogels, worden jaarlijks
                gezondheid van mensen. Honden kunnen een belangrijke rol        9.000 honden- en 11.000 kattenfokkers. Internet lijkt inmid-        meer dan 1.000 wedstrijden, kampioenschappen, beurzen en
                spelen bij de ontwikkeling van kinderen, het verminderen        dels een belangrijke plaats in te nemen bij de handel in die-       tentoonstellingen georganiseerd. De sector gezelschapsdieren
                van het ziekteverzuim en huisartsbezoek en de behandeling       ren. Exacte cijfers van de handel via internet zijn niet bekend.    (voeding, handel, veterinaire zorg, onderwijs en overige dien-
Samenvatting    van gedragsproblemen [9]. Gezelschapsdieren bevorderen de
                socialisatie van (vereenzamende) ouderen, vormen een doel
                in het leven, reduceren stress en zorgen ervoor dat de eige-
                                                                                Er zijn tien grotere dierenbeschermingsorganisaties actief in
                                                                                Nederland. Het merendeel hiervan richt zich op één diersoort
                                                                                                                                                    sten) verschaft werkgelegenheid aan ongeveer 9.000 FTE’s. Bij
                                                                                                                                                    de dierenarts worden per jaar ongeveer 2,2 miljoen gezel-
                                                                                                                                                    schapsdieren aangeboden voor een consult of ingreep.
                naar in beweging blijft. In Australië vonden onderzoekers,      of groepen diersoorten (bijvoorbeeld reptielen, papegaaien
                dat huisdierbezitters aanzienlijk minder gebruik maken van      of vissen). Een deel van deze organisaties is ook verant-           Een huishouden met gezelschapsdieren geeft aan aanschaf en
                de gezondheidszorg en daarmee zorgden voor een bespa-           woordelijk voor een vorm van dierenopvang. Daarnaast zijn           verzorging jaarlijks gemiddeld € 277 (totaal € 1.45 miljard)
                ring van honderden miljoenen euro’s [9].                        er vele tientallen andere, kleinere en grotere organisaties         uit. Samen met de productie van gezelschapsdierenvoeding
                                                                                betrokken bij de opvang van dieren. Meestal beperkt zich            en de handel (import en export) van dieren vertegenwoordigt
                In Nederland neemt het aantal gezelschapsdieren toe. Vooral     dat tot één of twee diersoorten. De herplaatsingpercentages         de sector op deze wijze een waarde van minimaal € 2,1 mil-
                het aantal honden (1,8 miljoen), katten (3,3 miljoen) en konij- in asielen liggen rond de 90-95% voor honden en 80-85%              jard. Ter vergelijking: de toegevoegde waarde van de grond-
                nen (1 miljoen) is gestegen. Alleen het aantal knaagdieren      voor katten. Ook hierbij speelt internet een grote rol.             gebonden veehouderij (rundvee, paarden schapen en geiten)
                (0,8 miljoen) en vissen (19 miljoen) laat een daling zien. Het                                                                      bedraagt € 6,7 miljard, waarvan circa € 1,2 miljard voor de
                percentage gezinnen met gezelschapsdieren is gestegen van       160 groothandels en 2.300 detailhandelsbedrijven verzorgen de       paardensector. De intensieve veehouderijsector vertegenwoor-
                50% in 1999 naar 55% in 2005. Ongeveer 300.000 huisdier-        handel in dieren en dierenbenodigdheden. De gemiddelde aan-         digt een waarde van € 5,2 miljard (ruwweg onder te verdelen
                eigenaren zijn lid van een ras- of liefhebbersvereniging. Het   schafkosten van gezelschapsdieren zijn niet bekend. Door com-       in varkens € 2,8 miljard, pluimvee € 1,1 miljard en kalveren
                aantal rashonden (met stamboom) bedraagt 47% van het            merciële bedrijven worden vissen het meest verkocht, gevolgd        € 1,3 miljard). De gezelschapsdierensector in Nederland is
                totaal aantal honden. Voor raskatten is dit 5% van het totaal   door vogels, reptielen en overige zoogdieren. Voor verschillen-     hiermee een economische factor van significante betekenis.
             10                                                                                                                                  11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                                                        Tabel 1. Aantal gezelschapsdieren in Nederland                                             Tabel 2. Aantal huishoudens met gezelschapsdieren                                         Grafiek 1. Bevolkinsomvang en aantal huishoudens in Nederland
                                                                                                                                                                                                                                                                        Grafiek 1. Bevolkingsomvang en aantal huishoudens in Nederland
                                                                                                                                                                            en lidmaatschap van een vereniging
                                                                                                                                         1
                                                                        Diersoort /-groep                     Aantal dieren Index               Jaar       Ref.                                                                                                         Index (1980)=100
                                                                                                                (miljoen)                                                                                                                                   300
                                                                                                                                                                   Diersoort /-groep                 Aantal huishoudens Lid van vereniging2
                                                                        Katten                                     3,3       1.05              2005        25                                            x 1000 (%)1
                                                                        Honden                                     1,8       1.04              2005        25
                                                                        Konijnen                                 0,98         1.15             2003         16     Katten                                 1769 (25.3%)                      1%
                                                                        Knaagdieren                              0,80        0.85              2003         16     Honden                                 1385 (19.8%)                      9%              200
                                                                        Zang- en siervogels                        3,4       1.00              2003         16     Konijnen                                  462 (7%)                       3%
                                                                        Postduiven                               1,152       1.00              2005          6     Overige knaagdieren                       462 (7%)                       2%
                                                                        Reptielen en amfibieën                   0,25        1.00              2005        133     Zang- en siervogels                        654 (9%)                      8%
                                                                        Aquariumvissen                             8,2       0.95              2003         16     Postduiven                                30 (0.4%)                     99%               100
                                                                        Vijvervissen                              10,8       0.94              2003         16     Reptielen en amfibieën                     81 (1.2%)                     2%
                                                                        Totaal                                   30,7                                              Aquariumvissen                            692 (10%)                      2%
                                                                                                                                                                   Vijvervissen                               649 (9%)                      2%
                                                                        1
                                                                            t.o.v. 2 jaar ervoor.                                                                                                                                                                     0
                                                                        2
                                                                            Gemiddeld aantal duiven: 1 miljoen ouderdieren in januari tot 2.3 miljoen in
                                                                            augustus met jongen.
                                                                                                                                                                   1
                                                                                                                                                                       als percentage van het totaal aantal huishoudens in Nederland: 6.995 miljoen.                   1980     1984     1988       1992      1996      2000    2004     2008
                                                                        3                                                                                          2
                                                                            Schatting Reptielenzoo Serpo, Delft [13].                                                  aandeel van het totale aantal houders van een diersoort.
                                                                                                                                                                                                                                                                              Aantal éénpersoons-          Aantal huishoudens
                                                                                                                                                                                                                                                                              huishoudens                  Omvang bevolking
Gezelschapsdieren                                                                                                                                                                                                                                                       Bron: CBS
                                                                                                                                                                                                                                                                     Huishoudens met huisdieren
 Definitie: gezelschapsdieren zoals bedoeld in dit rapport zijn        50% binnen tien jaar. Het aantal gehouden knaagdieren is                                   nog 74% [19]. Eind jaren zeventig waren er dus aanzienlijk                                Grafiek 2. Huishoudens met huisdieren
 gedefinieerd als dieren die in of bij het huis worden gehou-          aanzienlijk gedaald.                                                                       meer gezinnen met gezelschapsdieren. Het percentage                                                  70
                                                                                                                                                                                                                                                                       60
 den voor gezelschap, sport of liefhebberij met uitzondering                                                                                                      gezinnen met een gezelschapsdier nam in de tachtiger jaren
                                                                                                                                                                                                                                                                       50
                                                                                                                                                                                                                                                            Procent
 van paarden en hobbydieren.                                           1.2 Aantal huishoudens en gezelschapsdieren                                                sterk af en neemt nu weer duidelijk toe.
                                                                                                                                                                                                                                                                       40
                                                                       Het aantal huishoudens in Nederland neemt jaarlijks gestaag                                De kat is het meest favoriete huisdier, direct gevolgd door                                          30
 1.1 Aantal gezelschapsdieren                                          toe. Momenteel zijn er in Nederland 7 miljoen huishoudens.                                 de hond. In 77% van de huishoudens met kinderen zijn                                                 20
 In Nederland worden 30,7 miljoen gezelschapsdieren gehou-             Dit aantal bedroeg in 1980 5 miljoen en in 1990 6 miljoen                                  gezelschapsdieren aanwezig. Van de huishoudens zonder                                                10
 den. Het grootste gedeelte daarvan (bijna tweederde)                  (zie grafiek 1). Het aantal eenpersoonshuishoudens neemt                                   kinderen heeft 46% een huisdier [16]. Vooral de houders van                                           0
 bestaat uit vissen (Tabel 1). Daarop volgen het aantal vogels         verhoudingsgewijs sterk toe [22].                                                          postduiven, en in veel mindere mate die van honden en                                                          1999               2001              2003        2005
 en katten, dat ongeveer gelijk is. De groepen honden, kat-            Ongeveer vier miljoen huishoudens in Nederland (55%) heeft                                 vogels, zijn lid van een vereniging [19].                                                                                                Jaar
 ten en vooral konijnen laten een groei zien, waarbij de snel-         in de periode 2001-2005 één of meer gezelschapsdieren [16]                                 Van de huishoudens met een gezelschapsdier had 47% in
 le groei van de kattenpopulatie opvalt. In 1997 werden nog            Ten opzichte van 1999 (50%) stijgt het huisdierbezit met                                   2005 een kat. In 1979 was dat percentage nog maar 32%.                                                       wel huisdier           geen huisdier
 2,2 miljoen katten gerapporteerd [19]; een stijging dus van           10% (Grafiek 2) [16]. Eind jaren zeventig bedroeg dit aandeel                              Bij honden daalde het percentage juist van 50% in 1979
                                                                  12                                                                                                                                                                                   13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Tabel 3. Soort gezelschapsdieren in huishoudens met gezelschapsdieren                                                            dierenspeciaalzaken, tuincentra met een dierenafdeling, fok-       - Kromsnavels:                                       360.000
Soort huisdieren in
                                                                                                                                 kers en asielen (zie verder). Daarnaast vindt er handel in die-    - Kwartels en exotische duiven:                         9.000
huishouden met dieren             1979    1993    1995   1997    1999    2001    2003   2005                                     ren plaats op beurzen en tentoonstellingen (vooral terrarium-      - Hoenderachtigen:                                    176.000
                                     %       %       %      %       %       %       %     %
                                                                                                                                 dieren) en zijn dieren te koop via internet. Websites die daar-    - Siergevogelte en watervogels:                        44.000
                                                                                                                                 voor worden gebruikt zijn onder andere www.marktplaats.nl,         Ringplicht geldt alleen voor Europese vogels, vogels van de
Katten                              32      43       45    46      47      47      46     47                                     www.speurders.nl,       www.allerlei,    www.kleintjesmarkt.nl,    Cites A lijst en vogels die deelnemen aan tentoonstellingen.
Honden                              50      40       41    40      38      33      36     36                                     http://snuffelcorner.nl, www.spullenbank.nl, www.viavia.nl;        Het grootste deel van deze vogels gaat naar groothandelaren
Konijnen                             13     13       12     13     14       13      15    12                                     www.dierenmarkt.nu en www.kittenstekoop.nl). Er zijn ook           die ze grotendeels exporteren. De vermelde cijfers geven
Overige knaagdieren                  10       9      10     10     15       13      11    12                                     particulieren die een keer een nestje fokken en voor de            slechts een indicatie van de aantallen vogels en de verdeling.
Zang- en siervogels                 50      26       20     18     19       16      16    17                                     nakomelingen een goede bestemming zoeken. Hiervan zijn             Immers, vogelkwekers gebruiken lang niet alle ringen die zij
Aquariumvissen                       13     16       17     13     17      20       19    18                                     geen aantallen bekend.                                             jaarlijks afnemen. Daartegenover staat dat niet alle vogels
Vijvervissen                       n.b.    n.b.    n.b.      4      11      17      16   n.b                                                                                                        worden geringd. Aangezien er een jaartal op de ringen wordt
                                                                                                                                 Hond en kat                                                        vermeld, is gebruik ervan een jaar later niet mogelijk.
                                                                                                                                 Honden en katten worden nauwelijks verkocht via de dieren-
                                                                                                                                 speciaalzaak. Er zijn naar schatting maximaal tien dierenspeci-    Overige diersoorten
                                                                                                                                 aalzaken in Nederland die honden en katten verkopen [16].          Van de handel in kleine zoogdieren, reptielen, vogels en vis-
Tabel 4. Gemiddeld aantal gezelschapsdieren per soort in            naar 36% in 2005. Voor vogels nam het percentage af van      Houders kopen (ras)honden en katten vooral bij fokkers of via      sen via dierenspeciaalzaken wordt geen registratie bijgehou-
          huishoudens met gezelschapsdieren                         37% naar 16%. Het percentage huishoudens dat konijnen,       een nestje bij particulieren. Circa 44% van de honden is afkom-    den. Wel is in 1998 een enquête gehouden onder 128 die-
Diersoort/groep                          Gemiddeld aantal           overige knaagdieren of vissen bezit is de laatste 25 jaar    stig van een beroeps- of hobbyfokker en 56% komt van een           renspeciaalzaken die levende dieren verkochten [32]. Op
                                         gezelschapsdieren          ongeveer gelijk gebleven [19] (Tabel 3). Er zijn geen gege-  particulier of uit een asiel. Van de katten is 5% afkomstig van    basis van deze enquête is een schatting gemaakt van het
                                          per huishouden
                                                                    vens bekend over vijvervissen en postduiven.                 een fokker en 95% van particulieren of uit een asiel.              aantal verkochte dieren in dat jaar. Dat leverde de volgende
Katten                                           1,7                                                                             Onderzoek uit 1984 gaf aan dat 10% van de katten afkomstig         getallen op voor de meest populaire diersoorten:
Honden                                           1,3                1.3 Gemiddeld aantal gezelschapsdieren per huishouden        is uit een eigen nest en eveneens 10% uit het asiel [19].          - 20 miljoen vissen (koudwater: vooral de goudvis;
Konijnen                                         1,6                Vooral vissen, postduiven en vogels worden in grotere aan-                                                                         tropisch: vooral de guppy, kardinaaltetra en neontetra),
Knaagdieren                                      1,8                tallen tegelijk gehouden. (Tabel 4).                         Vogels                                                             - 1 miljoen vogels (grasparkiet, kanarie, zebravink,
Zang- en siervogels                              5,2                                                                             Om het aantal vogels te schatten is gekeken naar het aantal           agapornis en valkparkiet),
Aquariumvissen                                  10,6                1.4 Herkomst gezelschapsdieren                               ringen dat is uitgegeven. In totaal geeft de Conféderation         - 200.000 reptielen en amfibieën
Vijvervissen                                    16,7                Via welke kanalen kopen de Nederlandse huishoudens een       Ornithologique Mondial Nederland (COM) jaarlijks ruim 2 mil-          (reptiel: roodwangschildpad, amfibie: vuurbuiksalamander),
Reptielen en amfibieën                           7,0                gezelschapsdier? Daarover is niet veel betrouwbare kwantita- joen ringen uit [5]:                                               - 200.000 overige zoogdieren (bijvoorbeeld konijn, muis,
Postduiven                                      21,3                tieve informatie beschikbaar. Er zijn wel totaalgegevens     - Kanaries:                                            900.000        rat, cavia, goudhamster, Russische dwerghamster, gerbil,
                                                                    beschikbaar van de grote stroom dieren die afkomstig is van  - Exotische en Europese vogels:                        580.000        chinchilla, degoe en fret).
                                                               14                                                                                                                                15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                      1.5 Aantal (ras)honden, pups, (ras)katten en kittens                          Door extrapolatie van de trendlijn is in te schatten dat er                                          (Ras)katten
                          in Nederland                                                              ongeveer 180.000 pups in de leeftijd tot een jaar op de markt                                        Ook voor (ras)katten is een extrapolatie van de trendlijn van
                                                                                                    zijn. De totale populatie honden bedraagt 1,76 miljoen. De                                           de MarketResponse-cijfers toegepast (Grafiek 4). Er zijn naar
                      (Ras)honden                                                                   gemiddelde levensduur van de hond ligt in Nederland op 9,8                                           schatting 320.000 kittens in de leeftijd tot een jaar in de
                      Voor een indruk van de leeftijdsopbouw van de hondenpopu-                     jaar. Deze waarde komt goed overeen met de gemiddelde                                                markt aanwezig. In totaal zijn er 3,3 miljoen katten in
                      latie (Grafiek 3) is gekeken naar de resultaten van een markt-                levensduur van 10,0 jaar, die in 2003 in Denemarken voor ras-                                        Nederland. Deze hebben een gemiddelde levensduur van 10,3
                      onderzoek door MarketResponse in 2004 onder 15.000 huis-                      honden werd gerapporteerd [29]. De gemiddelde leeftijd van                                           jaar. De gemiddelde leeftijd van de populatie bedraagt 7 jaar.
                      houdens[25]. Opvallend zijn de lage aantallen in het 1e en 2e                 de hondenpopulatie bedraagt 6,6 jaar.
                      levensjaar. Dit kan betekenen dat de hondenpopulatie op ter-                                                                                                                       Voor dit rapport hebben alle stamboekhoudende kattenver-
                      mijn drastisch zal afnemen. Een andere plausibele verklaring                                                                                                                       enigingen voor het eerst (vertrouwelijk) het aantal inge-
                      kan zijn dat veel dieren de eerste twee levensmaanden aan-                     Van het totaal aantal honden                                                                        schreven kittens per jaar beschikbaar gesteld. Daardoor kan
                      wezig zijn bij fokkers en daardoor niet zijn meegenomen in                     in Nederland is 47% rashond [26, 30]: ..........................810.000                             voor het eerst een betrouwbaar beeld gegeven worden van
                      het onderzoek. Ook asielen, waar veel jonge dieren aanwezig                    62% hiervan heeft een stamboomcertificaat1: ..........502.000                                       het totaal aantal raskittens. Dit bedraagt 15.750 per jaar.
                      zijn, zijn niet in het onderzoek betrokken. Daarmee is het lage                Vervanging pups per jaar met stamboom: ....................50.000                                   Eind jaren negentig waren er circa 17.000 kittens van raskat-
                      aantal dieren in het tweede levensjaar nog niet verklaard. Bij                 Aantal nesten/jaar [26] ca.: ..........................................................10.000       ten [11]. Ten opzichte van dat jaar is een dalende trend waar-
                      navraag bleek dat een nieuwe meetmethode van Market-                                                                                                                               neembaar in de sector. Er zijn 41 kattenrassen geregistreerd.
                      response hiervoor medeverantwoordelijk is. Naar verwachting                    38% van de rashonden heeft geen stamboom:......308.000                                              Er zijn twee langharen (Pers en Exotic), 16 halflangharen en
                      zullen de cijfers voor de eerste levensjaren binnen enkele                     Vervanging pups per jaar zonder stamboom: ..............30.000                                      23 kortharen. Het populairst zijn de Brits Korthaar, Main
                      jaren betrouwbaarder zijn.                                                     - bij beroepsmatige, georganiseerde fokkers [21]: ......8.000                                       Coon, Noorse Boskat en de Ragdoll [3].
                                                                                                                                               2
                                                                                                     - bij gelegenheidsfokkers
                      Grafiek 3. Leeftijdsopbouw van de hondenpopulatie in Nederland [25]                (uitstoot fokkerij, import) ........................................................22.000       Van het totaal aantal katten in Nederland is
                      200000                                                                                                                                                                              ongeveer 5% raskat: ..............................................................165.000 [3]                               Grafiek 4. Leeftijdsopbouw van de kattenpopulatie in Nederland [25]
                      180000                                                                         Aantal pups rashond: ......................................................................80.000    Vervanging kittens/jaar met stamboom: ............................15.750
                      160000
                                                                                                         (gemiddelde levensduur 10 jaar)                                                                                                                                                                                                                    350000
Aantal honden in NL
                      140000
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            300000
                                                                                                     Aantal pups niet-rashond ..........................................................100.000           Aantal nesten per jaar ongeveer:..............................................5.500
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      Aantal dieren in NL
                      120000
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            250000
                      100000
                                                                                                         (gemiddelde levensduur 9,6 jaar)                                                                                                                                                                                                                   200000
                       80000
                       60000                                                                                                                                                                              Kittens raskat: ........................................................................................16.000                                    150000
                       40000                                                                         1                                                                                                       (gemiddelde levensduur 10,3 jaar)                                                                                                              100000
                                                                                                         Er zijn in Nederland ongeveer 330 rassen erkend. De top 3 van meest populaire rashonden
                       20000                                                                             bestaat al jaren uit : 1. Labrador retriever, 2. Duitse herder en 3. Golden retriever [26].                                                                                                                                                         50000
                                                                                                     2
                                                                                                         Het aantal rashondenpups uit de niet-georganiseerde fokkerij (22.000) is een schat-              Kittens niet-raskat:                 ........................................................................304.000
                           0                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     0
                                                                                                         ting op basis van een berekening.
                               1   2 3   4   5   6   7   8   9   10     11 12 13 14 15 16 17              Door het ontbreken van registratie is er op deze groep dieren geen goed zicht.                     (gemiddelde levensduur 10,3 jaar)                                                                                                                       1   2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19
                                                     Leeftijd in jaar                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   Leeftijd in jaar
                                                                                               16                                                                                                                                                                                                                                17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                                                                  -
                                                                  ken grote aantallen rashonden en kruisingen en verdienen
                                                                  vaak hun inkomen hiermee. Er wordt niet gewerkt met
                                                                                                                                                                                                     Verenigingen,
                                                                  stambomen [21].
Fokkers                                                           Kattenfokkers
                                                                  In Nederland zijn ongeveer 11.000 fokkers van raskatten
                                                                                                                                 organisaties en stakeholders
 Hondenfokkers                                                    actief [3]. Het Honden- en kattenbesluit 1999 definieert een   3.1 Verenigingen en organisaties van gezelschapsdieren          van honden (sport-, politie-, slede-, reddings- en blindege-
 Er zijn 9.000 actieve fokkers aangesloten bij de Raad van        bedrijfsmatige fokker als iemand die meer dan zes nestjes      In bijlage 1 is een overzicht opgenomen van de ras- en lief-    leidehonden). Daarnaast zijn er veel specifieke organisaties
 Beheer op Kynologisch Gebied. De Raad van Beheer verzorgt        of twintig kittens per jaar fokt. Naar schatting zijn er zo’n  hebbersverenigingen, uitgesplitst per diersoort. Waar           voor opvoedings- en gedragsproblemen (ruim 35).
 de stamboom registratie voor de pups die zij fokken. Zij fok-    125 bedrijfsmatige kattenfokkers in Nederland. Wanneer         bekend is het ledenaantal vermeld [1,30]. Naar schatting is
 ken voornamelijk voor hun hobby (niet-professioneel), dus        continuïteit in de bedrijfsvoering een vereiste is, dan is dit ongeveer 7% van het totaal aantal bezitters van gezel-          3.3 Kinderboerderijen
 hoeven hier niet hun inkomen uit te halen [26]. Het Honden-      aantal als nihil te beschouwen [3,10,12]. Nagenoeg alle        schapsdieren verbonden aan een vereniging of organisatie        Het precieze aantal gezelschapsdieren op kinderboerderijen is
 en kattenbesluit 1999 spreekt van bedrijfsmatige activitei-      fokkers (99%) zijn aangesloten bij een stamboekbeherende       voor gezelschapsdieren. In tabel 2 is dit uitgesplitst naar     onbekend. Naar schatting zijn er 2.300 cavia’s en konijnen
 ten, wanneer een fokker meer dan vier nestjes of twintig         kattenvereniging [3].                                          diersoort. Een overzicht van ras- en liefhebbersverenigingen    aanwezig (gemiddeld zes per boerderij). Er zijn in Nederland
 pups per jaar produceert. Ongeveer 1.600 fokkers voldoen                                                                        is opgenomen in bijlage 1 [1,16,18].                            ongeveer 380 ’echte’ kinderboerderijen. Daarnaast bestaan er
 hieraan. Zij zijn verantwoordelijk voor de helft van het aan-    Fokkers / kwekers van overige diersoorten                                                                                      100 dierenweiden en 100 kleine faciliteiten. In totaal telt
 tal gefokte honden [14].                                         Er is geen informatie bekend over het aantal fokkers (kwekers) 3.2 Beroepsverenigingen en brancheorganisaties                  Nederland dus ongeveer 600 kinderboerderijen. Hier werken
                                                                  van overige zoogdieren, vogels, reptielen en vissen. Een       In bijlage 2 staat een overzicht van (beroeps)verenigingen      ongeveer 1.000 betaalde werknemers (beheerder of assistent-
 Daarnaast zijn er 41 georganiseerde beroepsmatige fokkers        indicatie hiervan is te verkrijgen door te kijken naar de      en brancheorganisaties in de gezelschapsdierensector [1].       beheerder) en ongeveer 9.500 vrijwilligers (gemiddeld 25 per
 (Vereniging van Beroepsmatige Kennelhouders, VBK). Zij fok-      ledenaantallen van de diverse verenigingen (Bijlage 1).        Het betreft voor het merendeel organisaties voor houders        boerderij). Jaarlijks ontvangen zij 20 miljoen bezoekers[1].
                                                               18                                                                                                                             19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>3.4 Dierenartsen                                                  Nederland bestaat formeel sinds 1 januari 2001 en is het
In Nederland zijn 700 praktijken voor gezelschapsdieren           resultaat van een fusie tussen SAM, Eurodog en SOHO. Drie
(GD) en 400 voor landbouwhuisdieren (LBH). In totaal wer-         organisaties met dezelfde doelstelling zijn Stichting de hond
ken hier 2.684 dierenartsen. Daarvan werkt 67% zelfstandig;       kan de was doen, Martin Gaus Geleide- en hulphonden-
de overigen zijn in loondienst [17]. In de GD-praktijken werkt    school en Stichting Assistentiehond Nederland.
gemiddeld 1,5 dierenarts fulltime. In een LBH-praktijk is
gemiddeld een dierenarts verantwoordelijk voor gezel-
schapsdieren [23]. In totaal zijn er in Nederland circa 1.450
dierenartsen voor gezelschapsdieren werkzaam.
3.5 Blindengeleide- en hulphonden
In Nederland zijn momenteel vijf geleidehondenscholen actief:
1. Koninklijke Nederlandse Geleidehonden Fonds (KNGF);
                                                                                                                                                                          Hulporganisaties en
2. Geleidehondenschool Herman Jansen;
3. Desudo Blindengeleidehonden Opleidingsinstituut;
4. Geleidehondenschool Martin Gaus en
5. Geleidehondenschool Ans l'Abee.
                                                                                                                                                                                                      dierenopvang
Het KNGF is een stichting en lid van de VFI, de branchever-                                                                     4.1   Dierenbescherming                                          4.3 Dierenambulances
eniging van landelijk wervende goede doelen. De andere                                                                          Bijlage 3 geeft een overzicht van de dierenbeschermingsor-       In Nederland zijn meer dan 90 dierenambulances actief. Hier
scholen zijn commerciële aanbieders en hebben geen dona-                                                                        ganisaties die in Nederland het meest relevant zijn voor de      werken circa 4.000 vrijwilligers. In 2004 is hulp verleend aan
teurs. Het KNGF levert per jaar zo’n 110 geleidehonden af. De                                                                   gezelschapsdierensector [16,18,33].                              ongeveer 250.000 dieren in nood [www.fdn.nl/]. Dit zijn niet
andere scholen verzorgen er samen ongeveer 50. Per jaar                                                                                                                                          alleen gezelschapsdieren.
worden in totaal circa 160 nieuwe geleidehonden beschik-
baar gesteld aan visueel gehandicapten. Op dit moment                                                                           4.2 Dierenopvang en -herplaatsing                                4.4 Aantal opgevangen en herplaatste dieren
hebben zo’n 800 blinde of zeer slechtziende mensen in                                                                           In Nederland zijn ongeveer 150 opvangcentra actief. Het
Nederland een geleidehond.                                                                                                      merendeel is particulier initiatief [18]. Zes grotere opvang-    Honden en katten
                                                                                                                                centra zijn aangesloten bij de overkoepelende organisatie,       • De Dierenbescherming werkt nauw samen met ongeveer
Stichting Hulphond Nederland leidt speciale hulphonden op                                                                       de Vereniging van Opvangcentra van Niet-gedomesticeerde             100 asielen in Nederland. De laatste jaren heeft zij grote
en stelt deze kosteloos ter beschikking aan mensen met een                                                                      Dieren (VOND). Bijlage 4 geeft een overzicht van opvangcen-         aantallen honden en katten opgevangen (tabel 5), en
lichamelijke of auditieve beperking. Stichting Hulphond                                                                         tra in Nederland.                                                   deze voor een groot deel herplaatst[15]. Het gaat dan om
                                                               20                                                                                                                             21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Tabel 5. Overzicht opvang en herplaatsing honden en katten in        asiel moeilijk te plaatsen is, terwijl een ander die moge-  Overige zoogdieren                                                • Reptielenzoo Serpo in Delft vangt gemiddeld 125 reptielen
         asielen 2002-2004
                                                                     lijkheid wel heeft. Oorzaak van overlijden is gewoonlijk    • De Stichting Aap heeft in 2004 26 kleine zoogdieren opge-         per jaar op. In 2005 waren dit er tenminste 157.
Hond                       2002            2003           2004       ouderdom of een medische reden. Euthanasie gebeurt            vangen en acht hiervan herplaatst.                                Aangeboden worden voornamelijk (giftige) slangen,
Opvang                  28.050           25.750         23.900       veelal op medische indicatie of vanwege een karakterfout.                                                                       schildpadden en af en toe een krokodil. Het aantal
Herplaatst               14.550          12.935          11.620      Elektronische identificatie speelt een belangrijke rol bij  • Uit de informatie op de diverse websites kon worden               aangeboden dieren is vele tientallen malen hoger, maar
Terug eigenaar            11.130         10.965           9.600      het terugvinden van de eigenaar van vermiste gezel-           berekend, dat 23 opvangcentra 3.228 cavia’s hebben opge-          niet alle dieren die worden aangeboden kunnen worden
Uitwisseling*                570             495            405      schapsdieren. Inmiddels zijn bij de Stichting Nederlandse     vangen in 2004. Hiervan zijn er 2.835 (95%) herplaatst [7].       opgenomen.
% herplaatst                94%             95%            90%       Databank voor Gezelschapsdieren (NDG) in Houten,
Overleden                    265             118            234      740.000 dieren ingeschreven. De NDG is verantwoordelijk     • Twee opvangcentra voor fretten hebben gegevens verstrekt
Euthanasie                  1120             963            881      voor circa 75% van de registraties in Nederland. ,Bij de      over het aantal opgevangen dieren. Het betrof hier 150
                                                                     stichting zijn 467.000 honden, 245.000 katten en 24.000       dieren in 2004.
Kat                        2002            2003           2004       overige diersoorten ingeschreven [24].
Opvang                  46.955           44.970         46.050                                                                   • Uit informatie op diverse websites is te concluderen dat
Herplaatst               31.770          33.270          32.160    • Stichting dierenasiels en internet [www.dierenasiels.com]     16 opvangcentra (Bijlage 4) 2.086 konijnen hebben opge-
Terug eigenaar            3.825           4.020           4.100      herplaatst honden en katten die in asielen verblijven via     vangen in 2004. Hiervan zijn er 2.013 (97%) herplaatst . [8]
Uitwisseling               1.560           1.120            655      internet. Dit is een heel succesvol initiatief gebleken.
% herplaatst                79%             85%            80%       Sinds augustus 2000 zijn op deze wijze 40.000 katten en     Vogels
Overleden                  1.635          1.305           1.945      35.000 honden herplaatst. Naar schatting wordt in           • De Stichting Papegaaienhulp in Nieuw Weerdinge (Dr.)
Euthanasie                4.755           3.830           3.520      Nederland 20 tot 50% van de dieren uit een asiel              vangt per jaar ongeveer 15 papegaaien op [27].
                                                                     geplaatst door vermelding op het internet.
                                                                                                                                 • De Stichting Nederlandse Opvang Papegaaien geeft aan
 zwerfdieren, afstandsdieren en in beslag genomen dieren.          • Stichting Amivedi registreert jaarlijks 30.000 vermiste       wereldwijd de grootste te zijn op dit gebied. Er zijn 3.500
 Een positieve ontwikkeling is dat het aantal honden dat             gezelschapsdieren, voornamelijk honden en katten. Heel        vogels gehuisvest. Aantallen herplaatste dieren zijn niet
 de afgelopen drie jaar is opgevangen is afgenomen. Het              vaak melden houders niet meer dat een dier is terugge-        bekend.
 aantal opgevangen katten blijft daarentegen onveranderd             vonden (bijvoorbeeld via het asiel terug naar de eigenaar).
 hoog. Rond de 90-95% van het aantal honden wordt her-               Daarom zijn hier geen betrouwbare gegevens van bekend.      Reptielen
 plaatst en naar de eigenaar teruggebracht. Voor katten                                                                          • In 2004 heeft de Stichting Schildpaddencentrum Nederland
 ligt dit op circa 80-85%.                                         • Het aantal overige dieren (vooral overige zoogdieren en       27 land- en 128 moeras(water)schildpadden opgevangen.
 Soms vindt uitwisseling van dieren plaats tussen asielen.           vogels) dat wordt opgevangen in asielen bedraagt onge-        Hiervan zijn er 37 overleden of door euthanasie om het
 Dat kan gebeuren als een asiel vol zit, terwijl een ander           veer 28% van het totaal aantal honden en katten [37] en       leven gekomen. Er zijn geen schildpadden teruggegaan
 wel plaats heeft. Of het kan gebeuren dat een dier in een           zou in 2004 dan 19.500 dieren zijn.                           naar een eigenaar [4].
                                                                22                                                                                                                              23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                                                                                                                6.1 Aantal bedrijven en handel in dieren(benodigdheden)
                                                                      Verdeling naar opleiding:                                 Groothandel
                                                                      + Diergeneeskunde/paraveterinair:                   35%   Er zijn circa 160 bedrijven met groothandelsactiviteiten op
                                                                      + Kynologie:                                        24%   het gebied van dieren. Daarvan richten 20 bedrijven zich op
                                                                      + Dierfysiotherapie:                                 11%  verkoop, import en export en 140 bedrijven verkopen dieren-
                                                                      + Kinderboerderij:                                  10%   benodigdheden en -voeders [16]. Voor reptielen en amfi-
                                                                      + Dierenspeciaalzaak:                                 8%  bieën zijn momenteel twee grote en enkele kleinere impor-
                                                                      + Paardenhouderij:                                    7%  teurs en/of exporteurs actief [28]. Er zijn ongeveer twintig
                                                                      + Proefdieren:                                        5%  importeurs/exporteurs voor siervissen werkzaam. Twee
                                                                    - Ook het aantal MBO-studenten is gestegen: het aantal      groothandelaren richten zich op koudwatersiervissen, en
                                                                      studenten bedroeg in cursusjaar 2001-2002 4.227. In       hebben hiermee driekwart van de markt in handen[19,28].
                                                                      cursusjaar 2004-2005 is dit gegroeid naar 5.931. [35]
                                                                    - Bij de MBO-opleidingen zijn in totaal 600 FTE’s werkzaam  Detailhandel
Opleidingen                                                           die zich richten op dierhouderijvakken.
                                                                    - Jaarlijks volgen circa 25 studenten een opleiding op HBO-
                                                                      niveau voor de gezelschapsdierensector (Van Hall
                                                                                                                                Er zijn 1.822 dierenspeciaalzaken, 250 Welkoop/Boeren-
                                                                                                                                bondwinkels en 176 tuincentra die dieren(benodigdheden)
                                                                                                                                verkopen. Ook zijn er 54 ambulante ondernemers actief. Het
                                                                                                                                                                                                                                    Handel
 Er is in Nederland een gevarieerd en groeiend aanbod aan cur-        Instituut Leeuwarden). Ook de Stoas in Dronten, de HAS    totaal aantal verkooppunten bedraagt daarmee ruim 2.300.
 sussen en opleidingen op het gebied van gezelschapsdieren.           Den Bosch en Hogeschool Delft hebben studenten voor       Het aantal winkels is sinds 2000 stabiel. Ongeveer 37% van
 - Cursus Kynologie, aangeboden door regionale Kynologie-             gezelschapsdieren.                                        het aantal verkooppunten maakt deel uit van een commer-
    verenigingen: gemiddeld 400 deelnemers per jaar [26]            - Aan de Faculteit Diergeneeskunde (WO-niveau) beginnen     cieel samenwerkingsverband, zoals Discus of Pet’s Place. Er     - zoogdieren, vogels, reptielen, amfibieën en vissen:      9%
 - Huisdier Kennis Instituut, Bunnik                                  jaarlijks 225 studenten. In 2004 waren er in totaal 1.587 werken ruim 4.200 personen in deze sector, een stijging van     - alléén vogels:                                           3%
    (www.huisdierkennis.nl):                                          studenten ingeschreven voor deze studie.                  11% sinds 2000. In 2003 hadden dierenspeciaalzaken 54%          - alléén reptielen en amfibieën:                           1%
    500 cursisten in 2004 [1]                                       - Wageningen UR, afdeling diermanagement (hond, kat,        marktaandeel op de gezelschapsdierenvoedingsmarkt. De           - alléén vissen:                                           6%
 - Leidse Onderwijsinstellingen                                       paard) telt in totaal 60 studenten in Bachelor- en 115 in supermarkt had een marktaandeel van 41%, agrarische win-        - overige combinaties:                                   20%
    (LOI, www.loi.nl)                                                 de Master-fase, waarvan ongeveer 40% de richting voor     kels 8% en tuincentra 9% [16].
 - Cursuscentrum Dierverzorging, Barneveld                            gezelschapsdieren kiest. Er zijn twee postdocs.                                                                           Supermarkten
    (www.cursuscentrum.nl/)                                                                                                     Het gemiddelde aanbod aan dieren in de dierenspeciaalzaak       Voor gezelschapsdieren verkopen de ongeveer 6.100 super-
    Het aantal studenten is in tien jaar tijd sterk gegroeid. In    Aan onderzoek op het gebied van gezelschapsdieren           is als volgt samengesteld [32]:                                 markten in Nederland vooral voeding. De verkoop van acces-
    het cursusjaar 1994-1995 bedroeg dit 274 en in het cur-         besteedt de Faculteit Diergeneeskunde in Utrecht minimaal   - vissen en vogels:                                    37%      soires voor gezelschapsdieren is beperkt tot kauwstaafjes, kat-
    susjaar 2003-2004 was dit gegroeid naar 1950 [1].               € 3 miljoen per jaar [31].                                  - zoogdieren, vogels en vissen:                        24%      tenbakkorrels, vlooienbestrijdingsmiddelen en borstels [16].
                                                                 24                                                                                                                          25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>6.2 Dierenpensions en trimsalons                                  6.4 Aantal dierenbeurzen en -tentoonstellingen             7.1 Omzet fokkers
In Nederland zijn ongeveer 460 dierenpensions en 700              Bijlage 5 geeft een overzicht van de twee- tot drieduizend Onderzoek in 1996 gaf aan dat bijna 20.000 fokkers een
trimsalons [16].                                                  dierenbeurzen en -tentoonstellingen, die in Nederland wor- omzet bereikten van € 27 miljoen [19] 1.100 van hen fokken
                                                                  den georganiseerd [1,26].                                  of handelen bedrijfsmatig. Op basis van het aantal pups en
6.3 Aantal gezelschapsdieren bij de dierenarts                                                                               de huidige gehanteerde verkoopprijzen hiervan, kan worden
Eerstelijnspraktijk                                                                                                          geschat dat dit bedrag momenteel € 34 miljoen bedraagt [14].
Gemiddeld heeft een (FTE) dierenarts zo’n 1.000 cliënten per                                                                 Voor raskatten wordt het bedrag op € 5 miljoen geschat [3].
jaar. Deze cliënten bezitten gemiddeld 1,5 huisdier. In 95%
van de gevallen gaat het om honden en katten.                                                                                7.2 Omzet dieren(benodigdheden)
Het aantal financiële transacties per klant bedraagt 3,90,                                                                   In 2003 is er ruim € 1.1 miljard besteed aan dieren (knaag-
waarvan ongeveer 25% balieverkoop (geen consult). Dat
betekent dat 3,0 transacties een consult betreffen. Het aan-
tal consulten per dierenarts per klant per jaar bedraagt daar-
                                                                                                                             dieren, vogels, vissen en reptielen) en dierenbenodigdheden
                                                                                                                             (voeding, accessoires, diergeneesmiddelen en onderhouds-
                                                                                                                             producten zoals kattenbakvulling). Het grootste deel hiervan
                                                                                                                                                                                                        Economische
mee 3,0 x 1000 = 3.000. Met 1.450 GD-practici komt dit                                                                       wordt besteed bij dierenspeciaalzaken, tuincentra met een
overeen met 2,2 miljoen gezelschapsdieren (1,45 miljoen
cliënten x 1,5 huisdier) die drie keer per jaar de dierenarts
bezoeken. Dat betekent dat ongeveer 44% van het totaal
                                                                                                                             dierenafdeling en Boerenbond/Welkoop. Verder vindt ook ver-
                                                                                                                             koop plaats via supermarkten, niet-detailhandel, postorder,
                                                                                                                             ambulante handel en overige winkels [16, 25]. De totale werk-
                                                                                                                                                                                                              kengetallen
aantal honden en katten jaarlijks bij de dierenarts komt                                                                     gelegenheid in de sector dierenbenodigdheden wordt geschat
[23,34]. Uit ander onderzoek (2005) blijkt, dat 60% van de                                                                   op 5.000 FTE’s [16].
huisdierbezitters jaarlijks de dierenarts bezoekt, veelal voor                                                                                                                                  is dat de voeding relatief goedkoper is geworden of er wordt
vaccinatie [16].                                                                                                             Aan voeding wordt 49% van de totale kosten voor dieren             veel meer geld besteed aan dieren en overige dierenbeno-
                                                                                                                             besteed. Dit percentage lag in 1996 nog op 70%. De conclusie       digdheden. Een combinatie van beide is ook mogelijk.
Op verwijzing
Het aantal dieren dat naar specialistische tweedelijnsklinie-                                                                  Bestedingen 2003 (in € miljoen)                  Totaal (in € miljoen.)                Per huishouden met huisdieren (in €)
ken wordt verwezen is onbekend.                                                                                                Diervoeding totaal                                   €    540                                       €   133
In de derde lijn, Hoofdafdeling Geneeskunde voor Gezel-                                                                        - Hond (84% droog): € 220
schapsdieren in Utrecht, worden jaarlijks 15.000 consulten                                                                     - Kat (39% droog): € 233
verricht (waarvan 8.000 nieuwe dieren) en worden 3.300                                                                         - Overige dieren € 87
operaties uitgevoerd. Honden vormen de grootste groep                                                                          Dieren & Dierenbenodigdheden                         €    596                                       €   146
(75%), gevolgd door katten (15%). De overige 10% bestaat                                                                       Totaal                                               € 1.142                                        €   281
uit vogels en bijzondere dieren [31].
                                                               26                                                                                                                           27
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>7.3 Kosten aanschaf gezelschapsdieren                                                                             • Door een huishouden met konijnen wordt                                                                      Er zijn inmiddels ruim 50.000 honden en 17.000 katten in                                                       7.9 Omvang van dierenimport en -export
De volgende bedragen geven een indicatie voor de bedra-                                                             per jaar gemiddeld € 63 besteed ..................€ 38 miljoen                                              Nederland verzekerd tegen ziektekosten.                                                                        Tijdens een onderzoek naar de handel in vogels, vissen,
gen die jaarlijks worden uitgegeven voor de aanschaf van                                                          • Door een huishouden met knaagdieren                                                                                                                                                                                        reptielen en overige zoogdieren in Nederland [28] is een
gezelschapsdieren [19,26].                                                                                          wordt per jaar gemiddeld € 45 besteed ..€ 20 miljoen                                                        7.6 Kosten dierenopvang                                                                                        schatting gemaakt van het aantal vissen, vogels en reptie-
• Rashond met stamboom (50.000):                                                                                  • Voor een huishouden met vogels wordt                                                                        De gemiddelde kosten van de opvang, vervoer en destruc-                                                        len, dat is bestemd voor import en export (tabel 6). Het
  gem. € 680 ......................................................................€ 34 miljoen                     per jaar gemiddeld € 122 besteed ................€ 79 miljoen                                               tie van honden, katten en overige dieren zonder eigenaar                                                       blijkt dat hierover nauwelijks betrouwbare informatie
• Rashond zonder stamboom (30.000):                                                                               Totaal: ........................................................................................€ 137 miljoen (gezond, gewond en/of preventieve ingrepen en vaccina-                                                         bekend is. De cijfers die zijn verzameld door het Centraal
  gem. € 300 ......................................................................€                 9 miljoen                                                                                                                  ties) zijn in 2002 berekend voor de gemeente Den Haag                                                          Bureau voor de Statistiek (CBS) blijken, na vertrouwelijke
• Overige kruisingen (100.000):                                                                                   Daarmee geeft een huishouden met gezelschapsdieren per                                                        [37]. Deze kosten bedroegen € 262 voor een hond, € 147                                                         vergelijking met de gegevens van de grootste importeurs
  gem. € 50 ..........................................................................€              5 miljoen    jaar gemiddeld € 277 uit ..........................................€ 1124 miljoen                             voor een kat en € 50 voor overige diersoorten. Gemiddeld                                                       en exporteurs, een sterk onderbelicht beeld weer te
• Raskat met stamboom(16.000):                                                                                    Dit bedrag ligt € 33 miljoen hoger dan het bedrag, dat is                                                     20% van deze kosten worden gemaakt voor vervoer en                                                             geven. Dit wordt onder andere veroorzaakt door de grens
  gem. € 450 ......................................................................€                 7 miljoen    verkregen uit een steekproef van ruim 2.000 huishoudens                                                       destructie en 5% voor preventie. Uitgaande van de gege-                                                        van € 225.000 die het CBS stelt voor het aanleveren van
• Overige katten (284.000):                                                                                       in 2003 (€ 1.091 miljoen) [16]. Het kan zijn dat de uitga-                                                    vens uit Den Haag en rekening houdend met een inflatie                                                         omzetgegevens en het grote aantal transporten over de
  gem. € 10 ..........................................................................€              3 miljoen    ven aan overige diersoorten sterk zijn verminderd de laat-                                                    van 2% per jaar is berekend                                          dat de kosten voor de                     weg die vaak buiten elke registratie vallen. Het grote aan-
• Overige zoogdieren:                                                                                             ste jaren of dat deze kosten niet betrouwbaar zijn meege-                                                     opvang van dieren in Nederland in 2004 ca. € 15 miljoen                                                        tal transporten over de weg komt ook doordat de KLM
  € 5 - € 7.50 (geschat: 100.000)                                           ....................€  0.5 miljoen    nomen in het Dibevo-onderzoek, waar de nadruk lag op                                                                                                                                                                         geen vogels, kleine zoogdieren en reptielen meer vervoert.
• Vogels, reptielen, vissen:                              ......................................€    3 miljoen    hond en kat. Het bedrag is daarentegen € 18 miljoen lager                                                     7.7 Totale uitgaven voor gezelschapsdieren                                                                     Grote aantallen van deze diersoorten worden daarom via
Totaal: ........................................................................................€   62 miljoen    dan de omzetcijfers van de dierenbranche weergeven                                                            Veel kosten voor huisdieren zijn nog onbekend. Het is bij-                                                     luchthavens in België, Frankrijk en Duitsland Nederland
                                                                                                                  (€ 1.142 miljoen; zie hierboven), maar in deze cijfers zijn                                                   voorbeeld nog onduidelijk hoe hoog de totale uitgaven                                                          binnengebracht.
7.4 Kosten verzorging per huishouden per jaar                                                                     ook omzetten opgenomen die buiten de gezelschaps-                                                             zijn voor hondenuitlaatservices, training, gedragstherapie,                                                    In 1998 werd voor 50.000 reptielen een vergunning voor
• Door een huishouden met honden werd                                                                             dierensector vallen, zoals bijvoorbeeld de hengelsport.                                                       fysiotherapie en alternatieve behandelingen. De kosten                                                         import of export aangevraagd [19]. Voor de import, export
  in 2003 gemiddeld € 320 besteed [16]                                                      ....€ 461 miljoen                                                                                                                   voor de aanschaf en (medische) verzorging van gezel-                                                           of doorvoer van vergunninghoudende dier- en planten-
• Door een huishouden met katten werd                                                                             7.5 Kosten dierenarts                                                                                         schapsdieren in Nederland die wel bekend zijn bedragen                                                         soorten werden in 1998 15.000 vergunningen aangevraagd
  in 2003 gemiddeld € 285 besteed [16]                                                      ....€ 526 miljoen     Gemiddeld besteedt een huishouden met gezelschaps-                                                            in totaal: ..................................................................................€ 1,45 miljard    voor ongeveer 300.000 dieren [32].
                                                                                                                  dieren jaarlijks € 60 bij de dierenarts ............€ 245 miljoen                                                                                                                                                            De detailhandel heeft het marktaandeel wildvang versus
In het rapport Sectoranalyse Gezelschapsdieren [19] staan                                                         - Hondenbezitters geven jaarlijks gemiddeld € 94 uit bij                                                      7.8 Omvang productie diervoeding gezelschapsdieren                                                             nakweekdieren in de groothandel en tussenhandel
ook voor de overige diersoorten de gemiddelde jaarlijkse                                                            de dierenarts.                                                                                              De totale productie van diervoeding voor gezelschaps-                                                          geschat (1998). Dit staat ook vermeld in tabel 6 [32].
kosten in 1998 vermeld. Wanneer dezelfde inflatiecorrectie                                                        - Kattenbezitters geven jaarlijks gemiddeld € 56 uit bij                                                      dieren in Nederland bedraagt € 1,2 miljard. [16]. Dit is
wordt aangehouden als die voor hond en kat kunnen de                                                                de dierenarts.                                                                                              inclusief de productie voor de Nederlandse markt (€ 540
volgende bedragen voor 2003 worden geschat.                                                                       Dat betekent dat voor de overige diersoorten slechts                                                          miljoen). Er wordt dus voor circa € 650 miljoen diervoe-
                                                                                                                  € 7 miljoen wordt uitgegeven [16].                                                                            ding geproduceerd voor de export.
                                                                                                               28                                                                                                                                                                                                                           29
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Tabel 6.   Een schatting van de import en export van vissen, vogels en reptielen in Nederland [28] en het marktaandeel
           wildvang versus nakweek in Nederland [32]
Diersoort                                         Import                       Export                     Wildvang        Nakweek
Vissen                                       12 – 20 miljoen                                          12 – 20 miljoen
                                                   dieren                                                  dieren
zoetwatersiervis incl. KOI                    € 6.8 miljoen                  € 3.7 milj                      5%               95%
karper                                           € 50.000
zoutwatersiervis                                € 309.000                     € 67.000                      95%                5%
Koudwatervis
Vogels                                       240.000 dieren            15.000 dieren (CITES)
                                                                                                             0%
                                                                                                            33%
                                                                                                                             100%
                                                                                                                              66%
                                                                                                                                                                                                                Ontbrekende
Reptielen
(21.000 dieren)
(6.300 dieren)
                                                 € 62.000
                                                 € 80.000
                                                    15%                         85%
                                                                                                                                                                                                                                gegevens
7.10 Economische waarde van de gezelschapsdierensector                   ligt nog hoger dan deze € 2,1 miljard. Dit bedrag is immers Uit de hiervoor weergegeven informatie blijkt dat verschillen-    Enkele voorbeelden van gegevens waarvoor meer nauwkeu-
In totaal wordt er jaarlijks tenminste € 1,45 miljard besteed            alleen gebaseerd op de totale uitgaven.                     de data niet of niet volledig betrouwbaar konden worden           righeid gewenst is:
aan de aanschaf en verzorging van gezelschapsdieren.                                                                                 verkregen. In een zo belangrijke (groei)markt als die van de      - aantallen raskonijnen, -knaagdieren en -vogels;
Daarnaast wordt er voor € 650 miljoen aan diervoeding                    Ter vergelijking: de grondgebonden veehouderij (rundvee,    gezelschapsdieren is het van belang dat meer gegevens op          - aantallen bedrijfsmatige fokkers en kwekers;
voor de export geproduceerd. Er zijn geen betrouwbare                    paarden schapen en geiten) vertegenwoordigt een economi-    betrouwbare wijze beschikbaar zijn. Hierin kunnen organisa-       - aantallen dieren die via internet/kranten worden verhandeld;
gegevens bekend van de handel (import en export) in die-                 sche waarde van € 6,7 miljard, waarvan circa € 1,2 miljard  ties als het CBS, maar ook de organisaties uit de sector zelf     - de herkomst van de diverse gezelschapsdieren;
ren. De sector gezelschapsdieren (voeding, handel, veteri-               voor de paardenhouderijsector [36]). De economische waarde  een rol spelen.                                                   - dieren die via buitenlandse vliegvelden worden geïmpor-
naire zorg en onderwijs) verschaft werkgelegenheid aan                   van de intensieve veehouderijsector bedraagt € 5,2 miljard                                                                       teerd, maar over de weg Nederland binnenkomen;
ongeveer 9.000 FTE’s [16, 17] en vertegenwoordigt een                    (op basis van bruto productiewaarde ruwweg onder te                                                                           - kosten voor hondenuitlaten, training, gedragstherapie,
waarde van tenminste € 2,1 miljard.                                      verdelen in varkens € 2,8 miljard, pluimvee € 1,1 miljard ,                                                                      fysiotherapie en alternatieve behandelingen;
De toegevoegde waarde van de sector, een maatstaf voor                   kalveren € 1,3 miljard) [2].                                                                                                  - een betrouwbare economische waarde van de sector
wat er verdiend wordt door de inzet van productiemiddelen,                                                                                                                                                (invloed dierenimporten, onderwijs, werkgelegenheid).
                                                                    30                                                                                                                              31
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                                                             9. Endenburg N. Faculteit Diergeneeskunde, Universiteit       19. Maathuis EJR. Sectoranalyse gezelschapsdieren,               29. Proschowsky HF, Rugbjerg H, Ersboll AK. Mortality of
                                                                Utrecht. Schriftelijke mededeling, 2005                        Expertisecentrum LNV, oktober 1998                               purebred and mixed-breed dogs in Denmark. Prev Vet
                                                            10. Gerrits PO, Moolenaar AMW, Knol BW. Bedrijfsmatige         20. Meer J. van der. Dierenshows en evenementen.                     Med 2003; 58: 63-74
                                                                raskattenfokkerij in Nederland. Stichting Overleg              Schriftelijke mededeling, 2005                               30. Schothorst A. Toxopeus A. Trendanalyse honden- en kat-
Referenties                                                     Platform Nederlandse Cat Fancy, Kattenwereld, 1999
                                                            11. Gerrits PO. Karakteristieken van de Nederlandse raskatten-
                                                                fokkerij: rassen, populatiegrootte en nestomvang.
                                                                                                                           21. Mennings W. Vereniging Beroepsmatige Kennelhouders.
                                                                                                                               Schriftelijke mededeling, 2005
                                                                                                                           22. Milieu en Natuur Planbureau. Milieu en Natuur in cijfers.
                                                                                                                                                                                                tensector in Nederland van de jaren 2000-2004.
                                                                                                                                                                                                Afstudeerscriptie Van Hall Instituut Leeuwarden, 2004
                                                                                                                                                                                            31. Sluijs FJ. van. Hoofdafdeling Geneeskunde van
 1.  Achterkamp A. Platform Verantwoord Huisdierenbezit,        Tijdschr Diergeneesk 1999; 124: 145-8                          In: Milieucompendium 2005                                        Gezelschapsdieren, Faculteit Diergeneeskunde,
     Barneveld, schriftelijke mededeling, 2005              12. Gerrits PO. Organisatie van de Nederlandse Cat fancy.      23. Moorman G. Dierenkliniek Brouwhuis, Helmond.                     Universiteit Utrecht. Schriftelijke mededeling, 2005
  2. Berkhout P, Bruchem C van. Landbouw-Economisch             Tijdschr Diergeneesk 1998; 123: 633-6                          Schriftelijke mededeling, 2005                               32. Vinke CM en Spruit BM. Onderzoek naar de welzijnsom-
     Bericht 2005. LEI 2005, rapport PR.05.02               13. Getreuer W. Reptielenzoo SERPO 2005. Schriftelijke         24. Nederlandse Databank Gezelschapsdieren, Houten.                  standigheden van exotische dieren in de dierenhandel.
  3. Boer S de, Verhoef C. Federatie Nederlandse Katten-        mededeling, 2005                                               Schriftelijke mededeling 2005                                    Rapport Centrum Welzijn Dieren, Universiteit Utrecht,1998
     verenigingen. Schriftelijke mededeling, 2005           14. Gubbels E. Genetic Counselling Services. Schriftelijke     25. NVG. Nederlandse Voedingsindustrie Gezelschapsdieren-        33. Virginia E. Dierenbescherming. Schriftelijke mededeling,
  4. Bosch K. van den. Stichting Schildpaddencentrum            mededeling, 2005                                               MarketResponse. Honden- en kattenpopulatie groeit,           34. Wessels H. AUV Dierenartsencoöperatie. Schriftelijke
     Nederland. Schriftelijke mededeling, 2005              15. Jolij J. Dierenbescherming. Schriftelijke mededeling, 2005     marktgegevens 2004. Persbericht, mei 2005                        mededeling, 2005
  5. Conféderation Ornithologique Mondial Nederland.        16. Jongh J de. Dibevo. Schriftelijke mededeling, 2005         26. Peeters P. Raad van Beheer op Kynologisch Gebied in          35. Westerhof R. AOC-Raad. Schriftelijke mededeling, 2005
     Schriftelijke mededeling 2005                          17. KNMvD Koninklijke Nederlandse Maatschappij voor                Nederland. Schriftelijke mededeling, 2005                    36. Boersma R. Informatie Nederlandse Paardenhouderij.
  6. Ebbens T. Nederlandse Postduiven Organisatie.              Diergeneeskunde. Jaarboek 2005                             27. Plas MHG. van der. Stichting Papegaaienhulp.                     2003: 1-2
     Schriftelijke mededeling, 2005                         18. Maaskant J, Klink EGM van, Brandwijk A, Kerkhof ThPE           Schriftelijke mededeling, 2005                               37. Andersson Elffers Felix. Ieder dier een plek. Organisaties
  7. Elzer B. Caviaopvang. Van Hall Instituut, 2005             van, Idema FE. Omgevingsanalyse gezelschapsdieren.         28. Ploeg A. De handel in uitheemse dieren in Nederland.             en financiering dierenwelzijnsorganisaties Den Haag.
  8. Elzer B. Konijnenopvang. Van Hall Instituut, 2005          Expertisecentrum LNV, januari 2005                             Dibevo rapport 2005                                              Rapport 2002
                                                         32                                                                                                                              33
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>Bijlage 1. Rasverenigingen en liefhebbersverenigingen per diersoort                                                                            NAAM ORGANISATIE                                          VERDERE GEGEVENS
                                                                                                                                  Overige zoogdieren                            Leden                                 Internetadres
              NAAM ORGANISATIE                                                          VERDERE GEGEVENS                          Ned. Chinchilla Ver. voor Liefhebbers                                               www.ncvl.nl
Honden                                                        Leden                                  Internetadres                Nederlandse Caviafokkersclub                                                        http://members.chello.nl/
                                                                                                                                                                                                                      f.koornneef/Caviaclub.htm
Kon. Ned. Kennelclub KNK Cynophilia                           37 verenigingen/hondenscholen          www.cynophilia.nl
Raad van Beheer op Kynologisch Gebied                         136.000 leden; 160 rasver.;            www.kennelclub.nl            Nederlandse Konijnen-, Cavia’s en             400 verenigingen van konijnen
In Nederland (RvB)                                            70 regionale hondenver.;                                            Knagersliefhebbers (NKB)                      en andere knaagdieren                 www.nkb.nu
                                                              13 windhondenver.; 10 overige ver.
                                                                                                                                  Stichting de Fret                                                                   www.fret.nl
Katten                                                        Leden                                  Internetadres                Stichting de Nederlandse Frettenclub                                                http://www.frettenclub.nl
1. Federatie Ned. Kattenverenigingen                          “Onafhankelijke verenigingen”          www.f-n-k.nl/                Stichting Nederlandse Frettenclub                                                   www.stichtingnederlandse
                                                                                                                                                                                                                      frettenclub.com
      - European Cat Fanciers (ECF)                                                                  www.ecf-nl.nl/
      - Limbra cat club                                                                              www.limbracat.nl/            Ver. liefhebbers Exotische Zoogdieren (VEZ)                                         www.vez.nl
      - Ned. Katten Unie / Sphynx and Rex Ass.                                                       www.nku-sara.nl
      - Ned. Kattenfokkers Vereniging (NKFV)                                                         www.nkfv.nl/                 Vogels                                        Leden                                 Internetadres
      - Ned. Langhaarkatten Vereniging (NLKV)                                                        www.nlkv.nl/                 Aviornis: park- en sierwatervogels            2500                                  www.aviornis.nl
      - Ned. Raskatten Vereniging (NRKV)                                                             www.nrkv.info                Archaeopteryx (diergeneeskunde)               200                                   www.vet.uu.nl/site/viavet
      - Ned. Ver. van Kattenvrienden (NVvK)                                                          www.nvvk.net                 Conféderation Ornithologique Mondial Ned.     4 verenigingen; 60.000 leden          bart.braam@tiscali.nl
      - Nederlandse Perzen Vereniging (NPV)                                                          www.npv.org/                 - Alg. Ned. Bond van Vogelhouders ANBvV                                             www.anbvv.nl
      - Saint Pro Cat, Ned. Ver. van Kattenliefhebbers                                               www.saintprocat.nl           - Belangenbehartiging Europese Cultuurvogel                                         http://home.hetnet.nl/~bec-info
      - Sociëteit Kattenliefhebbers Neocat                                                           www.neocat.demon.nl          - Ned. Bond van Hoender-, Dwerghoender, Sier-
2.    Bij FIFé aangesloten                                    Féderation International Féline                                       en Watervogelhouders (NHDB)                 6000                                  www.nhdb.nl
      - Felikat                                                                                      www.felikat.org              - Ned. Bond van Vogelliefhebbers (NBvV)                                             www.nbvv.nl
      - Mundikat                                                                                     www.mundikat.nl/start        Ned. Bond van Sierduivenliefhebbers (NBS)     2000                                  www.sierduif.nl
                                                                                                                                  Nederlandse Forpussen Club (NFC)                                                    www.forpussenclub.nl
Overige zoogdieren                                            Leden                                  Internetadres                Nederlandse Postduivenorganisatie (NPO)       30.000                                www.npo.nl
Federatie voor Kleindierteelt                                 17.000 leden                           Korteweegje 53,              Overzicht vogelverenigingen per provincie                                           www.nbvv.nl/content.asp?page=11
                                                                                                     3247 BH Dirksland
                                                                                                                                  Pakara (Papegaaien, Kaketoes, Ara’s)                                                www.pakara.nl
Frettenstichting                                                                                     www.frettenstichting.nl      Parkietensociëteit
                                                                                                                                  (Alg. Bond Parkieten en Papegaaiachtigen)                                           www.parkietensocieteit.nl
Frettig gestoord                                                                                     www.frettiggestoord.nl
Internationale Ratten Fokkers/Fanclub                                                                www.irf-rattenclub.demon.nl  Vereniging Euro-PARROT                        1600                                  www.euro-parrot.com
Land. Ver. van Kleine Knaagdieren Liefhebbers                 Ned. Muizen Club NMC                   www.kleineknaagdierenclub.nl
                                                                    34                                                                                                               35
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>             NAAM ORGANISATIE                                         VERDERE GEGEVENS                              Bijlage 2. Verenigingen en organisaties in de gezelschapsdierensector
Reptielen en amfibieën                       Leden                                 Internetadres
Samenwerkende Aquarium- en Terrarium          7-8 verenigingen met samen           wwilhelm@freeler.nl             Algemeen                                                        Leden                    Internetadres
Organisaties (SATO) 6500 leden
                                                                                                                   Agilityclub BAND                                                                         www.agilityclub.nl
Archaeopteryx (diergeneeskunde)              200                                   www.vet.uu.nl/site/viavet       Animal Behaviour Clinic                                                                  www.abclinic.nl
Dendrobatidae Nederland (gifkikkers)         600                                   www.gifkikkerportaal.nl         BNSS Bond van Ned. Sledehonden-Sportorg.
Europese Slangenvereniging                   700                                   www.snakesociety.nl             BREIN Bur. REgistratie Identificatiecodes Ned.                                           www.brein.net/Informatie.htm
Kameleonvereniging Nederland                 100                                   www.kameleonvereniging          Chipnummers                                                     Databanken I&R           www.chipnummer.nl
                                                                                   nederland.com
                                                                                                                   Desudo Blindengeleidehonden Opleidingsinst.                                              www.desudo.nl
Nederlandse Schildpaddenvereniging           650                                   www.trionyx.nl                  Stichting European Studbook Foundation                          Reptielen en amfibieën   www.studbooks.org
NVHT Lacerta (Ned. Ver. voor Herpetologie en 1400                                  www.lacerta.nl                  Federatie Hondensport Nederland (FHN)                           112 hondenscholen/ ver.  www.fhn.nl
Terrariumkunde)
                                                                                                                   GCS Genetic Counselling Services                                                         www.gencouns.nl
Salamandervereniging                                                               http://home.hetnet.nl/~dresens/ Geleidehondenopleiding Ans Lábee                                                         www.geleidehondenopleiding.nl
                                                                                   salamandervereniging/html/
                                                                                                                   (Geleide)hondenschool Herman Jansen                                                      www.hondentrainer.nl
                                                                                   sal_algemeen.html
                                                                                                                   KNGF Kon. Ned. Geleidehonden Fonds                              18.500 donateurs         www.geleidehond.nl
Stichting Groene Leguaan                     150 donateurs                         www.groeneleguanen.nl           KNPV Koninklijke Ned. Politiehonden Ver.                        11 afd. 458 verenigingen www.knpv.nl
Tilburgse Terrarium Vereniging                                                     www.repweb.nl                   Kynologisch adviesbureau DogVision                                                       www.dogvision.nl
                                                                                                                   Kynotrain Nederland                                                                      www.kynotrain.nl
Vissen                                       Leden                                 Internetadres                   LSOH Landelijke St. Ouderen en Gezelschapsdieren                                         www.lsoh.nl
Discusclub Holland 215                                                             www.discusclub.nl               Martin Gaus Gedragscentrum Nederland                                                     www.martingaus.nl
KOI2000 (Koi karper)3000                                                           www.koi2000.nl                  Martin Gaus Geleide- & hulphondenschool                                                  www.martingausgeleidehonden.nl
Ned. Ver. van Cichlidenliefhebbers (NVC)     1200                                  www.nvcweb.nl                   Ned. Bond Gebruikshondensportverenigingen                       NBG 114 leden            www.nbg-hondensport.nl
Nederlands Belgische Bond voor                                                     www.nbbz.nl                     Ned. Instructeurs Opvoeding en -Opleiding                                                www.hondenopvoeding.nl
Zeewateraquariumverenigingen
                                                                                                                   NRHB Ned. Reddingshonden Bond                                                            http://www.nrhb.nl
Nederlandse Bond Aqua Terra (NBAT)           120 verenigingen                      www.nbat.nl                     NVFD; Ned. Ver. voor Fysiotherapie bij Dieren                   77 leden                 www.nvfd.nl/
Nishikigoi Vereniging Nederland (Koi )       4000                                  www.nvn-koi.nl                  NVG Ned. Ver. van Geleidehondgebruikers                         180 leden                info@geleidehondgebruiker.nl
Ornamenthal Fish International Nederland                                           www.ornamental-fish-int.org     Quiebus Kynologisch Centrum                                                              www.quiebus.nl
Poecilia (levendbarende tandkarpers)         65                                    http://www.Poecilia.nl          PVH Platform Verantwoord Huisdierbezit                                                   www.gezelschapsdieren.nu
Vereniging Killifish Nederland (KFN)                                               www.kfn.killi.net               Reddingshondenorganisaties                                      8 leden                  www.reddingshonden.nl
                                                                                                                   Sledehonden Sport Club Nederland                                                         www.ssc-nl.info
                                                                                                                   Stichting Assistentiehond Nederland                                                      www.assistentiehondnederland.nl
                                                  36                                                                                                                                    37
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>Algemeen                                             Leden                                  Internetadres                  Bijlage 3. Dierenbeschermingsorganisaties
St. Stimulering Verantwoord Hondenbezit                                                     www.svhb.nl
Stichting Breitensport Nederland                     13 hondenscholen / ver.                www.breitensport.nl            Naam organisatie                                 Adres                        Internetadres              Opmerkingen
Stichting De hond kan de was doen                                                           www.de-hond-kan-de-was-doen.nl Bond tot Bescherming van Honden                  Statenlaan 108,              www.hondenbescherming.nl   5000 leden
                                                                                                                           (Hondenbescherming)2582 GV Den Haag
Stichting Dierbaar 32 erkende pensions,              53 dierenspeciaalzaken en 2 trimsalons www.dierbaar.nl
Stichting FelCan                                                                            www.Felcan.nl                  IFAW Internationaal Dierenfonds                  Bezuidenhoutseweg 225,       www.ifaw.org
                                                                                                                                                                            2594 AL Den Haag
Stichting Felissana                                                                         www.felissana.nl
Stichting Hulphond Nederland (SHN; voorheen Eurodog, 3000 donateurs                         www.hulphond.nl                Konijnenbescherming                              www.konijnenbescherming.nl
SAM en SOHO)
                                                                                                                           Nederlandse Vereniging tot Bescherming           Floris Grijpstraat 2,        www.dierenbescherming.nl   180.000 leden,
                                                                                                                           van Dieren (DB))                                 Postbus 85980,                                          jeugdafd.
Tinley Kynologisch Adviesbureau                                                             www.tinley.nl
                                                                                                                                                                            2508 CR Den Haag,                                       35.000 leden
Alg. Belangenvereniging Hondentoilletteerbedrijf
(als organisatie lid van Dibevo)                     ABHB 1033 leden                        www.abhb.nl                    Sophiavereeniging (tot bescherming van dieren)   Nieuwezijds Voorburgwal 153, www.sophiavereniging.nl    1400 leden
                                                                                                                                                                            1012 RK Amsterdam
Dibevo (Diervoeder)fabrikanten en groothandel)       1258 detailhandel-verkooppunten;       www.dibevo.nl
                                                     133 dierverzorgende bedrijven
                                                                                                                           Stichting Hulp en Herplaatsing Gezelschapsdieren Geraniumstraat 57,           www.shhh.nl                Proefdieren,
                                                     (o.a. pensions), 158 fabrikanten en
                                                                                                                                                                            8922 GZ Leeuwarden                                      gezelschapsdieren
                                                     groothandels (waarvan 27 in dieren)
Vereniging Hondenuitlaatservices Nederland                                                  www.hus-nederland.nl           Stichting KonijnenBelangen                       Dedemsvaartseweg Zuid 113, www.konijnenbelangen.nl
                                                                                                                                                                            7775 AE Lutten
Federatie Nederlandse Dierenambulances               94 leden                               www.fdn.nl
FIDIN; Vereniging van Fabrikanten en Importeurs van                                         www.fidin.nl                   Stichting Papegaaienhulp                         Weerdingerkanaal NZ 33,      www.papegaaienhulp.nl/
Diergeneesmiddelen in Nederland                                                                                                                                             7831 HC Nieuw Weerdinge
KNMvD: Koninklijke Nederlandse Maatschappij voor     4200 leden                             www.knmvd.nl                   Stichting Papegaaien en Parkieten Welzijn        Onderduikersweg 4,           www.sppw.nl/
Diergeneeskunde                                                                                                                                                             8346 KP De Bult
KVN Kynologen Vakbond Nederland                                                             www.kynologenvakbond.nl        Vissenbescherming                                Postbus 26,                   www.vissenbescherming.nl/
                                                                                                                                                                            2100 AA Heemstede
Ned. Onafh. Kattenkeurmeestersgilde (NOK)                                                   www.nokk.nl
Nederlandse Vereniging voor Gedragstherapeuten       96 leden                               www.honden-gedragstherapie.nl  World Parrot trust                               Jacques Gardien,             www.worldparrottrust.org
voor honden Alpha                                                                                                                                                           Laan van Tolkien 51,
                                                                                                                                                                            5663 RW Geldrop
Nederlandse Vereniging voor Instructeurs in                                                 www.hondenopvoeding.nl
Hondenopvoeding en –opleiding
                                                                                                                           World Society for the Protection of Animals      Postbus 1546,                www.wspa.nl
                                                                                                                           (WSPA)                                           3500 BM Utrecht
Nederlandse Voedingsindustrie Gezelschapsdieren NVG  15 fabrikanten lid                     www.nvg-diervoeding.nl/nvg.htm
Ver. Keurmeesters Kynologisch Gebied in Ned.         261 leden                              www.keurmeesters.nl
Vereniging van Beroepsmatige Kennelhouders                                                  www.kennelhouders.nl
Vereniging van Dierenartsassistenten Vedias          1900 leden                             www.vedias.nl
VvBK Ver. van Beroepsmatige Kennelhouders            41 leden
                                                           38                                                                                                                               39
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>Bijlage 4. Organisaties voor dierenopvang en –herplaatsing                                                                           Bijlage 4a. Frettenopvang in Nederland
Diersoort / organisatie                                    Opmerkingen                                                               Naam Frettenopvang                     Locatie                                   Internetadres
Cavia’s                                                    23 opvangcentra. Zie Bijlage 4a.                                          “Frettig gestoord” (80)                Amsterdam, Den Haag, Utrecht en Steenwijk www.frettiggestoord.nl
De Apenhof                                                 Barneveld St. land. Opvangcentr. uitheemse diersoorten www.apenhof.nl     Frettenopvang                          Loppersum                                 www.home.wanadoo.nl/
                                                                                                                                                                                                                      g.ruighaver-schilthuis/
Dierenasielen                                              96 dierenasielen in Nederland; alle adressen zijn te vinden op:
                                                           http://users.skynet.be/allesoverhonden/blz_dierenasielen in_nederland.htm
                                                                                                                                     Frettenopvang                          Tiel                                      www.members.lycos.nl/
                                                                                                                                                                                                                      frettenfretten/newpage3
Fretten                                                    7 opvangcentra Zie Bijlage 4b.
Konijnen                                                   16 opvangcentra. Zie Bijlage 4c.                                          Frettenopvang (70)                     Delfzijl                                  www.members.lycos.nl/
                                                                                                                                                                                                                      adrijana291972/
Reptielenzoo Iguana                                        Bellamypark 31-35, 4381 CH Vlissingen; www.iguana.nl
Stichting Amivedi                                          120 hulpposten; 170 vrijwilligers; tel. 0900-2648334; www.amivedi.nl      Frettenopvang De frettenbende          Hoogvliet en Cuijk                        www.opvanghoogvliet.tripod.com/
Stichting dierenasiels en internet                         www.dierenasiels.com                                                      Natascha’s Frettenopvang               Bilthoven                                 www.home.planet.nl/~brou2758/
St. hulp en herplaatsing gezelschapsdieren                 Leeuwarden; http://dierhulp.nb.nuµ                                        St. Frettenopvang West-Friesland       Hoogkarspel                               www.stichtingfrettenopvangwf.nl/
Stichting Kittenopvang Nederland                           Ede; www.kittenopvang.nl                                                  Stichting de Nederlandse Frettenclub                                             www.frettenclub.nl/
Stichting Melief                                           Rockanje; www.stichtingmelief.nl
Stichting Pantera (reptielen)                              Grindweg 22, 8422 DN Nijeberkoop; www.pantera.nl
Stichting Schildpaddencentrum Ned.                         J Keplerweg 26, 2408 AC Alphen a/d Rijn; www.schildpaddencentrum.nl       Bijlage 4b. Caviaopvang in Nederland
Reptielenzoo “Serpo”                                       Stationsplein 8, 2611 BV Delft; www.serpo.nl
Schildpaddenverzorging SOPTOM                              Weegbree 16, 9302 AS Roden www.schildpaddenverzorging.nl                  Naam Caviaopvang                       Locatie                                   Internetadres
St. Ned. Opvang Papegaaien                                 Wintelresedijk 51, 5507 PP Veldhoven; www.papegaai.org                    Carlo asiel voor konijnen en cavia’s   Eibergen                                  www.caviaopvang.dootall.com/
Stichting Aap                                              Opvang voor uitheemse dieren, Almere (http://www.aap.nl)                  Cavia opvang knabbeltje                Ezinge (Gr)                               www.members.lycos.nl/caviaopvang/
Stichting Eekhoornopvang Ned.                              Iepenlaan 8, 1406 PV Bussum, www.eekhoornopvang.nl                        Caviaopvang ‘t kuufke                  Limbricht                                 www.kuufke.com/
Vogel Revalidatie Centrum Zundert                          Luitertweg 36A, 4882 TD Zundert; www.vrczundert.nl                        Caviaopvang Betuwe                     Tiel                                      http://62.166.154.197/~sentinel/cavia/
VOND Vereniging van Opvangcentra                           www.vond.org                                                              Caviaopvang Boeffie                    Rotterdam                                 www.caviaopvangboeffie.nl/
van Niet-gedomesticeerde Dieren
                                                                                                                                     Caviaopvang Cavic’s familie                                                      www.cavicsfamilie.nl/
                                                                                                                                     Caviaopvang OSS                        Oss                                       www.home.hetnet.nl/~keijzema/
                                                                                                                                     Caviaopvangcentrum Beertje             Woldendorp (Gr)                           www.caviaopvang.com/
                                                                                                                                     Caviarusthuis Knoevel                  Stein                                     www.knoevel.nl/
                                                                                                                                     Diereninformatie                       Dordrecht                                 www.diereninformatie.nl/
                                                                                                                                     Dierenopvang Maxi Paxi                 Den Bosch                                 www.maxipaxi.com/
                                                                                                                                     Dierenpaleis                           Groningen                                 www.dierenpaleis.com/
                                                                40                                                                                                                             41
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>Bijlage 4b (vervolg). Caviaopvang in Nederland                                                        Konijnenopvang Jamie’s                            Hilversum                                       www.www.konijnenopvangjamies.tk/
                                                                                                      Opvang Snoopy                                     Hilversum                                       www.opvangsnoopy.tk/
Naam Caviaopvang                               Locatie             Internetadres                      St. Landelijke Herplaatsing Gezelschapsdieren     Aalsmeer                                        www.slhh.nl/
Goofy konijnen en caviaopvang                  Oldenzaal           www.asielgoofy.nl/                 Stichting BunnyBin                                Ermelo                                          www.bunnybin.nl/
Gezelschapsdierenopv. ’t Saens dierenrijck     Zaandam             www.huisdieropvang.nl/             St. Konijnenopvang “De Hoge Hoed”                 Rotterdam                                       www.hetkonijn.nl/
Knaagdierencentrum                             Castricum/Heiloo    www.knaagdierencentrum.nl/
                                                                   main.htm
Knabbeltje                                     Almere-Buiten       www.knabbeltje.nl/                 Bijlage 5. Dierenbeurzen, tentoonstellingen en wedstrijden
Konijenopvang Franky                           Eindhoven           www.opvangfranky.nl/index.php
St. Landelijke Herplaatsing Gezelschapsdieren  Aalsmeer            www.slhh.nl/                                        Organisatie                                                          Verdere gegevens
Stichting Cavia Angerlo                        Angerlo             www.stichtingcaviaangerlo.tk/                                                                                           www.vhm-events.com
Stichting Cavia Bovensmilde                    Bovensmilde         www.home.hetnet.nl/~ricmar/
Stichting Cavia en caviadorp                   Westervelde         www.stichtingcavia.com/            Honden                                                      Aard                                    Aantal dieren / evenementen
Stichting Cavia Nootdorp                       Nootdorp            www.geocities.com/                 Raad van Beheer op Kynologisch. Gebied in Nederland         tentoonstellingen                       18 / jr.; 34.000 honden
                                                                   rolf_hulsbergen/index.htm
                                                                                                                                                                  kampioen club matches                   100 / jr.; 12.000 honden
Stichting Cavia opvang Haarlem                 Haarlem             www.cavia.webbieworld.nl                                                                       clubmatches                             80 / jr.; 8500 honden
                                                                                                                                                                  Gedrag- en gehoorzaamheid               17 wedstrijden per jaar
                                                                                                                                                                  Agility (behendigheid)                  60 wedstrijden per jaar
Bijlage 4c. Konijnenopvang in Nederland                                                                                                                           Windhonden
                                                                                                                                                                  nationale baanrennen                    29 / jr.
Naam Konijnenopvang                            Locatie             Internet adres                                                                                 internationale baanrennen               18 / jr.; 2770 honden totaal
Carlo asiel voor konijnen en cavia’s           Eibergen            caviaopvang.dootall.com/                                                                       coursings                               450 honden
Dierenopvang Maxi Paxi                         Den Bosch           www.maxipaxi.com/                  Federatie Hondensport Nederland                                                                     121 aangesloten instellingen
Dierenpaleis                                   Groningen           www.dierenpaleis.com/                                                                          gedrags- en gehoorzaamheidswedstrijden  9x per jaar
Dierinformatie                                 H.I. Ambacht        www.diereninformatie.nl/                                                                       agility wedstrijden                     14x per jaar
Goofy konijnen en caviaopvang                  Oldenzaal           www.asielgoofy.nl/                                                                             flyball toernooien                      8x per jaar
Gezelschapsdieren opvang ’t Saens dierenrijck  Zaandam             www.huisdieropvang.nl/                                                                         apporteersport-werkproeven              10x per jaar
Knaagdierencentrum                             Castricum/Heiloo    www.knaagdierencentrum.nl/main.htm
KnaagdierenopvangDen Haag                                          www.knaagdierenopvang.nl/          Katten                                                      Aard                                    Aantal dieren / evenementen
Knabbeltje                                     Almere-Buiten       www.knabbeltje.nl/                 Diverse organisaties                                        internationale shows                    25 / jr.; 200-1100 dieren per show
Konijenopvang Franky                           Eindhoven           www.opvangfranky.nl/index.php
                                                                42                                                                                                      43
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>Overige zoogdieren                  Aard                                      Aantal dieren / evenementen
Federatie Kleindierteelt            tentoonstellingen voor konijnen, cavia’s, 300 – 400 / jr.
                                    kleine knaagdieren (kippen, ganzen,
                                    eenden, fazanten, kwartels)
Diverse organisaties [20]           kleindiershows                            10x per jaar
Vogels                              Aard                                      Aantal dieren / evenementen
Ned. Bond van Vogelliefhebbers      regionale tentoonstellingen,              650x per jaar
                                    districtstentoonstellingen                12x per jaar
                                    bondstentoonstelling                      1x per jaar
Europarrot & Parkieten Soc.         enkele grote shows van parkieten
                                    en papegaaien
Aviornis (park- en sierwatervogels) (ruil)beurzen;                            5 – 10 per jaar
                                    soms met Ned. Kleindierbond
Diverse verenigingen
Diverse organisaties [20]
                                    vogelmarkten
                                    Vogelshows, vogelmarkten
                                                                              Jaarlijks 1000 kleine en
                                                                              100 grotere markten
                                                                              5x per jaar
                                                                                                                           Overzicht van publicaties
                                                                                                          Onderstaand overzicht betreft de publicaties van de Raad vanaf 2003. Een overzicht van eerdere door de Raad uitgebrachte
Reptielen                           Aard                                      Aantal dieren / evenementen adviezen kan worden opgevraagd bij het secretariaat van de Raad of is te vinden op www.raadvoordierenaangelegenheden.nl.
Diverse organisaties [13,20]        beurzen                                   Minimaal 17 per jaar
                                                                              www.zoo-logics.com/beurzen
                                                                                                          PUBLICATIES IN 2006:
                                                                              www.ter.nl
                                                                                                          RDA 2006/01       Gedeelde Zorg. Actieplan van het Forum Welzijn Gezelschapsdieren.
Vissen                              Aard                                      Aantal dieren / evenementen
Diverse organisaties                beurzen                                   Ongeveer 15 per jaar        PUBLICATIES IN 2005:
                                                                                                          RDA 2005/01     De rol van wild bij de insleep en verspreiding van klassieke varkenspest en mond- en klauwzeer in Nederland
                                                                                                          RDA 2005/02     Immunosterilisatie als een alternatief voor de huidige wijze van castratie in de varkenshouderij
                                                                                                          RDA 2005/03     Maintaining or improving farm animal welfare in the light of increasing trade liberalisation and globalisation:
                                                                                                                          a contradiction in terms?
                                                                                                          RDA 2005/04     Het houden van potentieel gevaarlijke diersoorten als gezelschapsdier
                                                                                                          RDA 2005/05     Implicaties van de door EFSA geformuleerde opinie over het bedwelmen en doden van de belangrijkste
                                                                                                                          productiedieren voor richtlijn 93/119/EG en het Nederlandse standpunt ten aanzien van deze richtlijn.
                                          44                                                                                                                           45
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>RDA 2005/06      I&R hobbydieren/definitie gezelschapsdieren                                                                       DE WERKGROEP ‘FEITEN EN CIJFERS’ BESTOND UIT:
RDA 2005/07      De erkende dierenarts                                                                                             Ing. Tj.R. Huisman
RDA 2005/08      Advies over de wintersterfte 2004-2005 van grote grazers in de Oostvaardersplassen                                Dr. E.G.M. van Klink,
RDA 2005/09      Inventarisatie van de stand van zaken met betrekking tot ingrepen bij pluimvee                                    Dr.ing. P.A.M. Overgaauw (voorzitter),
Jaarverslag 2004                                                                                                                   Dr. A. Ploeg
PUBLICATIES IN 2004:
RDA 2004/01      Dierziektebeleid met draagvlak – Advies over de bestrijding van zeer besmettelijke dierziekten;                   TEKST: Forum Welzijn Gezelschapsdieren REDACTIE: Publicis
                 deel 2 – Onderbouwing van het advies                                                                              Consultants I Van Sluijs, Forum Welzijn Gezelschapsdieren
RDA 2004/02      Herinrichting van het distributie- en kanalisatiesysteem van diergeneesmiddelen in Nederland                      GRAFISCHE VORMGEVING: Liko grafisch bedrijf bv, Zeist
RDA 2004/03      Negatief- en positieflijst voor vissen, reptielen en amfibieën ter invulling van artikel 33 van de Gezondheids- - FOTO OMSLAG: Willlem Jan Ritman, Zeist
                 en welzijnswet voor dieren
RDA 2004/04      Bestialiteit
RDA 2004/05      Strategieën om te komen tot een efficiëntere opsporing van besmettelijke, aangifteplichtige dierziekten
RDA 2004/06
Jaarverslag 2003
                 Verkenning van de toekomstperspectieven voor agroproductieparken in Nederland
                                                                                                                                                                     Inhoud
PUBLICATIES IN 2003:
RDA 2003/01      Advies omtrent dierziekten en zoönosen, waarvoor hobbymatig gehouden dieren vatbaar zijn en als drager
                 kunnen fungeren, die een bedreiging kunnen vormen voor de gezondheid van mensen en bedrijfsmatig
                 gehouden dieren en die in het kader van grote bestrijdingscampagnes relevant zijn
RDA 2003/02      Wet- en regelgeving omtrent hobbydieren
RDA 2003/03      Mogelijke dierenwelzijnproblemen in de paardenhouderij
RDA 2003/04      Zorgen voor je paard
RDA 2003/05      Criteria voor dodingsmethoden voor paling en meerval
RDA 2003/06      Het doden van drachtige grote landbouwhuisdieren
RDA 2003/07      Negatief- en positieflijst voor zoogdieren en vogels ter invulling van artikel 33 van de Gezondheids-
                 en welzijnswet voor dieren
RDA 2003/08      Dierziektebeleid met draagvlak – Advies over de bestrijding van zeer besmettelijke dierziekten; deel 1 – Advies
Jaarverslag 2002
                                                                                                                                   forum welzijn gezelschapsdieren
                                                                 46
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>