<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>      raad voor dierenaangelegenheden
 Verslag van de tweede vaarkamplezing op 5 oktober 2015
‘Geef dieren een kort maar heerlijk leven’
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Doel en activiteiten                         Woord Vooraf
van de raad
De Raad voor Dierenaangelegenheden           De Raad voor Dierenaangelegenheden       bewindsvrouw. Aan dat verzoek zullen
(RDA) is een onafhankelijke raad van         en de Faculteit Diergeneeskunde van      wij met overtuiging voldoen.
deskundigen die de staatssecretaris van      de Universiteit Utrecht vonden het ook
Economische Zaken gevraagd en onge-          nu weer een eer om op verzoek van de     Deze uitgave van de Raad voor Dieren-
vraagd adviseert over multidisciplinaire     staatssecretaris van Economische Za-     aangelegenheden biedt een journalis-
vraagstukken op het gebied van dieren-       ken de organisatie op zich te nemen      tiek verslag van de tweede Vaarkample-
welzijn inclusief diergezondheid. De RDA     van de Vaarkamplezing, die is gehou-     zing. Wij hopen dat hij de aanwezigen
bestaat op dit moment uit circa veertig le-  den op 5 oktober 2015. Het was de        een goede herinnering biedt, en aan
den met zeer uiteenlopende achtergrond       tweede aflevering van een bijeenkomst    degenen die niet aanwezig waren een
en deskundigheid, die er op persoonlijke     ter nagedachtenis van de in 2011 over-   aansporing om er volgende keer bij te
titel en zonder last of ruggenspraak zitting leden RDA-voorzitter Henk Vaarkamp.      zijn. En we bedanken graag alle perso-
in hebben.                                                                            nen en instellingen die bij de organi-
                                             Na Anton Pijpers in februari 2014 was    satie van de tweede Vaarkamplezing
De Raad voor Dierenaangelegenheden be-       het nu de beurt aan raadsvoorzitter      waren betrokken voor hun aandeel in
handelt vraagstukken over de volle breedte   Frauke Ohl en filosoof Bas Haring. Niet  het tot stand brengen van deze vrucht-
van het dierbeleid: over gehouden en niet-   voor niets zou hun lezing de vorm krij-  bare bijeenkomst.
gehouden, dus ‘in het wild levende’ die-     gen van een tweespraak, ware het niet
ren, over hobbydieren, over gezelschaps-     dat Frauke Ohl door ziekte haar actieve
dieren, en over productie- en proefdieren.   aandeel daarin op 5 oktober niet kon le- Frauke Ohl
                                             veren. Dialoog en verbinding waren be-   Voorzitter Raad voor Dierenaan­
De raad legt het resultaat van zijn be-      langrijke waarden voor prof. Vaarkamp    gelegen­heden
raadslagingen neer in een zogenaamde         en spelen nog steeds een centrale rol
zienswijze. Die geeft een overzicht van      in het functioneren van de Raad van
wetenschappelijke en maatschappelijke        Dierenaangelegenheden. In haar ope-
achtergronden van een vraagstuk, en ad-      ningswoord bij de tweede Vaarkample-     Wouter Dhert
viseert over beleidsrichtingen en oplos-     zing wees de staatssecretaris ook op     Decaan faculteit Diergeneeskunde
singsrichtingen voor dilemma’s. Consen-      het grote belang van dialoog tussen
sus is niet noodzakelijk: een zienswijze     de maatschappelijke partijen die bij de
van de raad kan minderheidsstandpunten       veehouderij zijn betrokken. De RDA
bevatten.                                    en de Faculteit Diergeneeskunde le-
                                             veren daaraan hun specifieke bijdrage
                                             en hopelijk blijven ze dat doen, zei de
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre> raad voor dierenaangelegenheden
Verslag van de tweede vaarkamplezing op 5 oktober 2015
‘Geef dieren een kort maar heerlijk leven’
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Filosoof Bas Haring verzorgt eenmansdialoog op tweede Vaarkamplezing:
‘Geef dieren een kort maar heerlijk leven’
‘Straks moeten we het hebben van beesten die een kort     is deze tweede Vaarkamplezing niettemin goed tot zijn
maar heel fijn leven hebben en tijdens dat leven ook nog  recht gekomen. Haring heeft zich samen met Ohl goed
nuttige dingen doen voor ons, die ze zelf niet als onple- voorbereid en vertrouwde zijn publiek al aan het begin
zierig ervaren. Dat is helemaal niet ondenkbaar en het    van zijn optreden toe zich erdoorheen te zullen slaan:
zou voor iedereen goed zijn. Als we dat tot stand kunnen  ‘Voor een filosoof is het niet heel ongewoon om in zijn
brengen, hebben we het dilemma tussen productie-effici-   eentje een dialoog te voeren’. En inderdaad, de verschil-
ency en duurzaamheid aan de ene kant en dierenwelzijn     lende invalshoeken en bijbehorende overwegingen wis-
aan de andere kant opgelost.’                             selen elkaar in snel tempo af – is het niet door toedoen
                                                          van Haring zelf dan wel dankzij de inbreng vanuit de
Het is maandag 5 oktober en Bas Haring, filosoof en lid   zaal waartoe de spreker met nadruk heeft uitgenodigd.
van de Raad voor Dierenaangelegenheden, heeft in zijn
betoog een punt bereikt waarop hij de zaal een onont-
koombare conclusie kan voorleggen. Het is dan een
klein uurtje geleden dat staatssecretaris Dijksma in het
Utrechtse Academiegebouw het officiële startschot heeft
gegeven voor de tweede Vaarklamplezing. De zaal is goed
gevuld met dierenartsen, studenten, onderzoekers, amb-
tenaren, veehouders, vertegenwoordigers van organisa-
ties en vele andere betrokkenen bij leven en welzijn van
dieren in Nederland. Er was een tweegesprek aangekon-
digd, op en neer ketsend tussen Haring en raadsvoorzit-
ter Frauke Ohl, en wervelend rond de thema’s welzijn,
economie en duurzaamheid: ‘Duurzame dierhouderij,
een dialoog’. In letterlijke zin komt het daar vandaag
niet van, want Ohl kan er door ziekte vandaag niet bij
zijn, laat dagvoorzitter Rens van Dobbenburgh in zijn
welkomstwoord weten. Wat ketsen en wervelen betreft
                                                          Dagvoorzitter Rens van Dobbenburgh
4 – ‘Geef dieren een kort maar heerlijk leven’ – raad voor dierenaangelegenheden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Dijksma: ‘Dialoog blijft belangrijk’
Staatssecretaris Sharon Dijksma van Economische Zaken
varieerde in haar openingstoespraak op het thema ‘dia-
loog’ in de titel van de lezing. Vroeger misschien niet,
maar ‘nu is het gelukkig heel gewoon om samen te wer-
ken, elkaar op te zoeken en met elkaar in dialoog te zijn,’
constateerde ze tevreden. Naamgever Henk Vaarkamp
van de lezing verpersoonlijkte die dialoog, zoals de Raad
voor Dierenaangelegenheden dat in institutionele zin
doet. De noodzaak om in gesprek te blijven blijft onver-
minderd bestaan, benadrukte Dijksma: tussen boer en
omgeving, binnen de keten, met de consument, tussen
wetenschap en praktijk en tussen landen in het kader van
de Europese Unie. Ook hier onderstreepte Dijksma het
belang van ‘samen optrekken’: voor de dieren, maar ook
voor het gelijke speelveld binnen Europa.
Nederland loopt voorop in Dierenwelzijn, constateerde de     Staatssecretaris Dijksma, op deze dag nog van Economische Zaken
staatssecretaris met een verwijzing naar Henk Vaarkamp,
die van Nederland ‘kampioen Dierenwelzijn’ wilde maken.      voor innovaties, voor transparantie in de keten, voor een
Ze noemde de Nederlandse voortrekkersrol in de Europese      dialoog met de consument en voor meer koeien in de
afspraken over castratie van varkens en het komende ver-     wei: ‘Over vijf jaar moet er weer 80% van de koeien in
bod van de legbatterij, en de nationale regels op het gebied de wei lopen in plaats van de huidige 70%.’ Daarbij nam
van staartcouperen bij varkens en pijnbestrijding bij het    ze een voorschotje op de discussie die zich in het vervolg
onthoornen van kalveren. Maar de bewindsvrouw, door          van de middag zou ontrollen, maar zonder zich inschik-
gastheer en organisator Rens van Dobbenburgh aange-          kelijk te tonen ten aanzien van de mogelijke uitkomst:
kondigd als ‘onze staatssecretaris van Landbouw’, riep       ’Als wij die volgende stap niet met elkaar zetten, zullen
haar gehoor op daar niet tevreden mee te zijn. Ze pleitte    we uiteindelijk door de werkelijkheid worden ingehaald.’
                         raad voor dierenaangelegenheden – ‘Geef dieren een kort maar heerlijk leven’ – 5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Beesten maken                                                Wat is de Vaarkamplezing?
‘Kunnen we geen beesten maken die graag opgegeten            De Vaarkamplezing is een regelmatig terugkerende lezing
willen worden?’ vraagt hij aan het begin van zijn een-       over een onderwerp dat van belang is voor het welzijn en
mansdialoog - Haring kiest uitdrukkelijk voor een een-       de gezondheid van dieren in Nederland. De lezing is inge-
voudige en weinig verhullende terminologie. Inderdaad        steld op verzoek van de Tweede Kamer ter nagedachtenis
een belangrijke kwestie, want het doden van dieren voor      aan prof. Henk Vaarkamp, de in 2011 overleden voorma-
onze eigen menselijke doeleinden is een van de aspec-        lige voorzitter van de Raad voor Dierenaangelegenheden.
ten van de menselijke omgang met dieren die met regel-       Vaarkamp, een markante figuur in de veterinaire wereld,
maat ter discussie worden gesteld. Als die dieren dat nu     had naast zijn dierenartsenpraktijk en de leerstoel
niet erg vinden, dan is tenminste een onderdeel van het      Veterinaire Apotheek aan de faculteit Diergeneeskunde
grotere probleem uit de wereld, aldus Haring. Namens         vele andere functies. Zo was hij directeur van de dieren-
de zaal, en met een knipoog ook namens de afwezige           artsencoöperatie AUV en voorzitter van onder meer de
Frauke Ohl, zorgt de spreker zelf voor tegenwerpingen.       Groep Practici Grote Huisdieren van de KNMvD en de
‘Dat kan toch niet!’ is zo’n tegenwerping. Haring maakt      Beheeradviescommissie Oostvaardersplassen van het
er korte metten mee: we kunnen zoveel eigenschappen          ministerie van Economische Zaken. Uit naam van de
in dieren brengen met behulp van fokkerij of andere          staatssecretaris en met nauwe betrokkenheid van dat
technieken, daarop zal deze toch wel geen uitzondering       ministerie wordt de Vaarkamplezing georganiseerd
vormen? Laten we er in elk geval van uitgaan, nodigt hij     door de RDA en de faculteit Diergeneeskunde van de
zijn publiek met filosofische flair uit, dat het zeker niet  Universiteit Utrecht.
ondenkbaar is dat we zulke dieren kunnen maken. ‘Maar        De eerste Vaarkamplezing werd in februari 2014 verzorgd
dat is toch niet natuurlijk!’ laat de spreker dan een andere door prof. dr. Anton Pijpers.
tegenwerping volgen, en dat is dan weer het signaal voor
een beschouwing over de vraag wat er eigenlijk zo goed
is aan ’natuurlijk’. Haring concludeert dat daar eigenlijk
weinig grond voor is. Het varken is tenslotte ook niet spe-
ciaal voor ons gemaakt, oppert hij. En: ‘Als de kippen op
het voorbeeldbedrijf Het Rondeel mogen kiezen tussen
natuurlijk gras en kunstgras, kiezen ze massaal voor dat
laatste,’ weet hij. ‘Het natuurlijke en het goede zijn dus
niet per se in overeenstemming met elkaar.’ Met andere
woorden: we hoeven op grond van de tot nu toe genoemde
bezwaren geen afstand te nemen van de gedachte dat we
‘beesten’ zouden kunnen ‘maken’ die het prima vinden
om te worden opgegeten.
                                                             De familie Vaarkamp met RDA-secretaris Marc Schakenraad op de
                                                             voorste rij.
6 – ‘Geef dieren een kort maar heerlijk leven’ – raad voor dierenaangelegenheden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>raad voor dierenaangelegenheden – ‘Geef dieren een kort maar heerlijk leven’ – 7</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Alternatief voor koeien in de wei                          binnen omdat daar minder predatoren te verwachten zijn.
En zo komt het begrip ‘welbevinden’ de discussie bin-      Haring twijfelt. Hij meent dat er toch ook wel signalen
nen – ook een belangrijke in het kader van de actuele      zijn dat de koe het buiten prettig vindt, maar ook daarin
vraagstukken rond dierenwelzijn. Juist in niet-natuurlijke ziet hij geen onoverkomelijk obstakel: ‘Misschien heb-
omstandigheden is welbevinden een belangrijk criterium,    ben we straks koeien die het leuk vinden in de stal. Dan
brengt een discussiant naar voren. ‘In de natuur gaat      is dat een alternatief voor koeien in de wei.’
het niet in de eerste plaats om welbevinden maar om        Maar mag je dan zonder bezwaar het denken van koeien
overleven.’ Nee, antwoordt Haring onverstoorbaar, het      zo beïnvloeden dat ze iets leuk gaan vinden dat niet leuk
is omgekeerd: het gevoel van welbevinden van een dier      is, luidt de volgende tegenwerping. Een fundamentele.
staat in dienst van het overleven. Voelt het zich ergens   Haring is er niet door uit het veld geslagen: ‘Iets IS niet
veilig, dan zal dat bijdragen aan zijn gevoel van welbe-   leuk of niet leuk,’ redeneert hij. ‘Dat hangt helemaal af
vinden. Ware dat immers niet zo geweest, dan zou die       van degene die het beleeft. Als ik nou een koe maak die
diersoort waarschijnlijk niet meer bestaan.                het leuk vindt in de stal, wie doe ik er dan kwaad mee?’
Dit is ook het moment voor de koe-in-de wei om de arena
te betreden. Die koe heeft stress als ze buiten is, brengt Intrinsieke waarde van het dier
een deelnemer naar voren, maar ze moet wel. Als ze de      Nu is het de beurt aan het sleutelbegrip ‘intrinsieke waarde’.
kans krijgt gaat ze echter zo snel mogelijk weer naar      Als je uitgaat van de intrinsieke waarde van het dier, vraagt
                                                           een medewerkster van die Dierenbescherming, moet je
                                                           dan niet gewoon zeggen ‘Nee, dat moeten we niet doen?’
                                                           Haring snapt niet waarom. ‘Als je de intrinsieke waarde
                                                           van het dier als uitgangspunt neemt, dan zeg je eigen-
                                                           lijk: alles wat er nu is dat moet zo blijven.’ In feite leent
                                                           het begrip ‘intrinsieke waarde van het dier’ zich slecht
                                                           als uitgangspunt voor ons handelen rond dieren, werkt
                                                           Haring uit. ‘Een dier zal altijd verkiezen om er te zijn,
                                                           boven de mogelijkheid om er niet meer te zijn. Dat hoort
                                                           dus bij dat dier. Neem je die keuze hoog op als onderdeel
                                                           van de intrinsieke waarde van het dier, dan moet je dus
                                                           stoppen met de meeste vormen van veehouderij want dan
                                                           mag je een dier niet doodmaken. Maar dat geldt dan ook
                                                           als het onder ellendige omstandigheden leeft, want ook
                                                           dan zal het kiezen om te blijven bestaan. Dus dan ook
                                                           niet zeuren over die omstandigheden, zou ik zeggen!’
                                                           En zo komen we langzamerhand nader tot de conclusie
                                                           waarmee filosoof Haring ons straks naar huis zal sturen.
                                                           Zelf heeft hij thuis twee varkentjes, vertelt hij. ‘Als je ze
8 – ‘Geef dieren een kort maar heerlijk leven’ – raad voor dierenaangelegenheden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>foto Wiebe Kiestra
                     Bas Haring met zijn eigen varkens
                     de kans geeft eten die zoveel ze kunnen, maar dan gaan        Toekomstverwachting of niet?
                     ze vroeg dood. Nou vraag ik: wat is beter? Dat ze fijn maar   En dat brengt Haring op het voorstel waarmee volgens
                     kort leven, of dat ze lang leven maar steeds niet kunnen      hem alle belangen en doeleinden verenigd kunnen wor-
                     eten wat ze willen? Kies je voor de intrinsieke waarde        den: we moeten naar dieren die voor ons nut of plezier
                     van het dier, dan kies je voor een lang en ellendig leven.    leven en dat korte leven zelf ervaren als heel fijn. ‘Dat
                     Kies je voor welbevinden, dan houdt dat de keus in voor       is niet fundamenteel met elkaar in tegenspraak,’ dringt
                     een kort maar fijn leven.’                                    hij aan. Maar het zal niet hetzelfde zijn als nu, zelfs niet
                                                                                   voor zijn eigen varkentjes. ‘Ik geef ze niet zoveel eten als
                                                raad voor dierenaangelegenheden – ‘Geef dieren een kort maar heerlijk leven’ – 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>ze willen. Maar dat doe ik voor mezelf – niet voor de var- er een hartstochtelijk pleidooi voor te voeren. De hoofd-
kens. Want ìk wil van die beestjes genieten. Ik heb wèl    keuze van de middag leek te gaan om twee mogelijkheden:
een toekomstverwachting.’ De zaal stemt grotendeels in.    dieren in de veehouderij (maar ook, zij het in mindere
‘Wij vinden het leuk dat dieren het leuk hebben,’ zegt     mate, in de tuin van Bas Haring) hebben een lang maar
iemand, ‘dus dierenwelzijn is er eigenlijk ook voor ons.’  niet leuk leven of ze hebben een heerlijk maar kort leven.
Het woord toekomstverwachting was al eerder in de          Daarnaast bestaat natuurlijk de mogelijkheid om gewoon
discussie opgedoken – ook een sleutelbegrip. Het leuke     helemaal geen dieren te houden, in elk geval niet op eco-
leven van de dieren die kort maar heel fijn leven, veron-  nomische basis. ‘Helemaal géén varkentjes’. Dat verdient
derstelt dat ze geen toekomstverwachting hebben, was       serieuze overweging, aldus de filosoof, ‘want het is geen
de conclusie die niemand bestreed. Anders zou immers       gegeven dat dierlijke eiwitten het beste voor ons zijn.’ Die
dat leuke geen kans krijgen omdat dieren nu eenmaal        overweging vindt echter niet heel herkenbaar plaats in
niet uit zichzelf dood willen. Hoe wéten we eigenlijk dat  het vervolg van deze eenmansdialoog, in de discussie met
dieren geen toekomstverwachting hebben, vraagt een         de zaal of in de geanimeerde borrel na afloop van de lezing.
discussiant. Haring is er snel klaar mee: ‘Als we dat niet Daarvoor is de betrokkenheid van de meeste aanwezigen
zeker weten dan máken we toch gewoon dieren die geen       bij het houden van dieren waarschijnlijk toch te groot.
toekomstverwachting hebben?’ Maar daarmee roept hij
ook de minst makkelijk te ontwijken tegenstroming over     Nuttig en inspirerend
zich af, van degenen die blijven twijfelen over het recht  Dat de gedachtenexercities onder leiding van Haring
dat we zouden hebben om dieren maar naar onze eigen        ‘nuttig en inspirerend’ zijn, in de woorden van een aan-
wens en behoefte aan te passen. Een studente in de zaal    wezige lerares en veehoudster, daarover lijkt na afloop
keert het om. Ze vraagt: ‘Wat denkt u ervan om mensen      brede overeenstemming te bestaan. ‘Heel goed om er op
zo te veranderen dat ze anders gaan denken over hun        deze manier eens over na te denken,’ zegt een dierenarts
ellendige omstandigheden? Bijvoorbeeld mensen die in       in dienst van een farmaceutisch bedrijf, wijzend op de
Bangla Desh in de kledingindustrie werken?’ Asymmetrie     levenscyclus van bijvoorbeeld lammetjes of de zogeheten
is dan het beslissende begrip in het antwoord van Haring:  plofkip: in het ene geval een kort maar voor zover we
mensen zijn nu eenmaal niet gelijk aan dieren. ‘Tussen     kunnen weten leuk leven – in het andere een kort maar
mensen en dieren zijn de verhoudingen asymmetrisch,        voor onze begrippen wellicht minder leuk leven. En dat
maar tussen mensen onderling bestaat gelijkheid. Dus       laatste is juist een lijn waarlangs een andere bezoeker
als wij de mensen in Bangladesh mogen veranderen, dan      graag doordenkt, die eveneens lof heeft voor de manier
moeten zij datzelfde ook met ons kunnen doen.’ Dat wil-    van kijken die Haring heeft bepleit. ‘Wat dieren fijn vin-
len we niet, dus die weg is onbegaanbaar, is de impliciete den, dat bepalen wij in Nederland voor een groot deel
afsluiting van die redenering.                             zelf,’ zegt deze verzekeringsman in de huisdierenbran-
                                                           che. Hij gelooft dat dat vooral het werk is van ‘marketing-
Helemaal geen varkentjes                                   mensen’. Kijk maar eens hoe er in Zuid-Europa over
Eén mogelijkheid wil Haring ook nog wel genoemd heb-       wordt gedacht, adviseert hij. ‘Daar lachen ze om honden
ben, zij het meer om hem te kunnen afstrepen dan om        met dekjes of pacemakers, zoals wij dat hier kennen.’
10 – ‘Geef dieren een kort maar heerlijk leven’ – raad voor dierenaangelegenheden
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Een medewerker van een expertisecentrum over dier-
proeven heeft juist de gedachten over de mogelijkheid
om mensen anders te laten denken uit de discussie ont-
houden. ‘Ik zou daar wel over willen doordenken,’ zegt
ze achteraf. En een vertegenwoordiger van een van de
boerenorganisaties vraagt, net als in de discussie, aan-
dacht voor het feit dat mensen ook niet bepaald onder
ideale omstandigheden wonen en leven. Bas Haring vond
zijn visie interessant maar buiten de orde van deze bij-
eenkomst, maar de veehouder blijft toch van mening dat
mensen te makkelijk omstandigheden voor dieren beplei-
ten die ze in hun eigen samenleving, waar ‘intensieve
menshouderij’ de norm is, niet gerealiseerd kunnen
krijgen. En dat het niet meevalt om zeker te weten wàt
nu eigenlijk een dier als leuk of fijn ervaart.
Dat Haring met zijn beschouwingen ruim stof heeft
gegeven om nog lang over na te denken en te discussië-
ren, daarover lijken vrijwel alle aanwezigen het eens.
Dagvoorzitter Rens van Dobbenburgh vond dat genoeg
om aan het eind van de bijeenkomst naamgever Henk
Vaarkamp te citeren. ‘Als hij hier vandaag was geweest,
zou hij hebben gezegd: wij hebben de wereld vandaag
weer een klein beetje verbeterd. En ik zou hem niet tegen-
spreken.’
Martijn de Groot
                                                           Discussie onder leiding van dagvoorzitter Rens van Dobbenburgh
                        raad voor dierenaangelegenheden – ‘Geef dieren een kort maar heerlijk leven’ – 11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre> 2015, Raad voor Dierenaangelegenheden, Den Haag
 © Sommige rechten zijn voorbehouden / Some rights
 reserved
 Voor deze uitgave zijn gebruiksrechten van toepassing
 zoals vastgelegd in de Creative Commons licentie
 Naamsvermelding 3.0 Nederland. Voor de volledige tekst van
 deze licentie zie http://www.creativecommons.org/licenses/
 by/3.0/nl/
 Ontwerp:
 Ellen Bouma, www.ellenbouma.nl
 Productie en eindredactie:
 Martijn de Groot, www.martijndegroot.com
 Opmaak en drukwerk:
 Xerox/OBT, Den Haag
 Foto omslag:
 ANP Foto
 Foto’s binnenwerk:
 Joop Fama, copyright foto p. 9 vermeld naast de foto
 www.rda.nl
 Raad voor Dierenaangelegenheden
 p/a Ministerie van Economische Zaken
 Bezuidenhoutseweg 73
 2594 AC Den Haag
Bij de productie van deze samenvatting is gebruik gemaakt
van papier dat het keurmerk Forest Stewardship Council®
(FSC®) draagt. Bij dit papier is het zeker dat de productie
niet tot bosvernietiging heeft geleid. Ook is het papier 100%
chloorvrij gebleekt en 100% gerecylced.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>