<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>COMMISSIE VAN ADVIES

INZAKE

VOLKENRECHTELIJKE VRAAGSTUKKEN S-GRAVENHAGE 10 maart 1981.

No. 1336

tabi 0.68

3.

te Ministele van Hutterlandse Zeken Pletn 23

Rapport inzake gebruik van kernenergie in de ruimte

Bij brief van 31 december 1980, nr. DIO/CG-359109, verzocht
de Minister van Buitenlandse Zaken de Commissie van Advies
inzake Volkenrechtelijke Vraagstukken om advies inzake
mogelijke leemtes in het huidige ruimterecht met betrekking
tot het gebruik van nucleaire energiebronnen in de ruimte,
en m.n. mogelijke leemtes met betrekking tot de bestaande
regeling van de aansprakelijkheid.

De Commissie heeft zich , dankzij de haar door Drs. De Boer
van het Nederlandse Instituut voor Vliegtuigbouwkunde en
Ruimtevaart verstrekte toelichting, een beeld kunnen vormen
van de betekenis van het gebruik van kernenergie in de ruimte
en de daaraan verbonden risico's, alsmede van de strekking van
de op technisch niveau in VN-verband bereikte conclusies. Aan
het beraad in de Commissie is voorts deelgenomen door Profs Dr.
I.H.Ph. Diederiks-Verschoor.

Voorafgaand aan de voorlopige bevindingen waartoe de Commissie
is gekomen, mogen de volgende elementen worden genoemd die als
feitelijke uitgangspunten hebben gediend bij de discussie

binnen de Commissie.

Het gebruik van kernenergie als krachtbron is voor bepaalde
soorten van ruimte-onderzoek onontbeerlijk, waarbij m.n. zijn

te noemen de zgn. "deep space missions". De typen nucleaire
krachtbronnen zijn ruwweg in te delen in kernreaktoren en radio-
isotoop thermo-elektrische generatoren (RTG). Krachtbronnen van
dit laatste type kunnen zodanig worden geconstrueerd dat zij bij
terugkeer in de dampkring intact blijven en ais geheel geborgen
kunnen worden. Bij reaktoren is dat niet het geval; satellieten
met een krachtbron van dit type zullen in een omloopbaan moeten
worden gebracht met een zodanig lange levensduur, dat het stra-
lingsniveau voldoende is verminderd bij terugkeer in de damp-
kring. De voor beide typen te stellen veiligheidseisen zullen
derhalve verschillen. Adeguate maatregelen zijn voor beide typen
technisch uitvoerbaar.

De Commissie is van mening dat de door Canada in document

A/AC 105/C.2/L 126 globaal omschreven maatregelen met betrekking
tot satellieten met een nucleaire krachtbron, gezien de bij-
zondere gevaren, die het gebruik van deze krachtbron meebrengt,
een nuttige aanvulling zouden vormen op de bestaande regels.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Een dergelijke aanvulling zou o.m. neerkomen op het stellen

van een aantal technische eisen aan het gebruik van dergelijke
satellieten. Vooruitlopend op hetgeen onder punt 5 over de
aansprakelijkheidskwestie zal worden opgemerkt, zij er hier op
gewezen dat het niet voldoen aan deze te stellen eisen door de
lancerende Staat bij een ongeval als faktor bij de vaststel-
ling van de aansprakelijkheid zou kunnen dienen. De Commissie
acht een dergelijke benadering realistischer dan het opstellen
van bepalingen strekkende tot een verbod van m.n. het gebruik
van kernreaktoren voor bepaalde missies, t.w. die met een lage
baan, waarbij sprake is van een verhoogd risico van een onbe-
doelde terugkeer in de dampkring. Aangezien een dergelijk verbod
zich m.n. zou richten tegen Sovjet-satellieten met een mili-
taire toepassing, terwijl een alternatief daarvoor niet voor-
handen is, hoeft daarvan - als het, gezien de consensus-besluit-
vorming in de Ruimtecommissie, al tot stand zou kunnen komen —
niets te worden verwacht.

Ten aanzien van het vraagstuk van de aansprakelijkheid wil de
Commissie in dit stadium volstaan met het signaleren van de
volgende elementen, die gezien de specifieke met het gebruik
van kernenergie samenhangende risico's, mogelijk als lacunes

in de bestaande rechtsregels kunnen worden gekwalificeerd.

De definitie van het begrip scha e in artikel I van het Aan-
sprakelijkheidsverdrag van 1972 laat een aantal vragen open.
Zo is man. niet duidelijk of indirecte of uitgestelde schade
daaronder valt. Wellicht is het niet goed mogelijk om deze
vragen in een verdragstekst afdoende te beantwoorden. Niettemin
zijn juist dit soort vragen bij nucleaire schade van groot be-
lang. Het aansprakelijkheidsverdrag in 1972 is op dit punt voor
verbetering vatbaar. Enerzijds roept de bewoording van artikel
XII de gedachte op van "restitutio in integrum", anderzijds
sluit de definiëring van het begrip schade in artikel IT een -
dergelijke interpretatie uit. Zij beperkt de schade uitsluitend
tot de eigendom zelf. De aldus door het verdrag opgeroepen on-
zekerheid zou kunnen worden ondervangen door in de voorgestelde
aanvulling een paragraaf op te nemen, waarbij de schadevergoe-
ding zal betreffen “property, rights and interests". Duidelijk-
heid hieromtrent is in ieder geval gewenst daar de Oosteuropese
landen een beperkter opvatting hebben over de noodzaak van
veiligheid — zij zijn bereid om meer risico's te aanvaarden —,
welke vermoedelijk zal doorwerken in hun uitleg van het begrip
schade. De Commissie vindt hiervoor steun in de opstelling van
de USSR ten aanzien van de Canadese claim inzake schadevergoeding
wegens het neerstorten van een Sovjetrussische satelliet op en
rond 24 januari 1978. De USSR stelde in een van haar diplomatieke
nota's dat de USSR "will consider the question of such damage
in strict accordance with the provisions of that Convention"
{van 1972, International Legal Materiais (XVIII), 1979, p.923).

1}

Convention on International Liability for Damage Caused
by Space Objects, 1972.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Duidelijkheid omtrent de uitgangspunten voor de vaststelling
van de schadevergoeding komt de Commissie temeer gewenst voor
daar het aansprakelijkheidsverdrag allšõn voorziet in een bin-
dende uitspraak van de "Claims Commission", indien partijen

bij het verdrag zulks tevoren zijn overeengekomen (art. XIX).
Wanneer dit niet het geval is heeft de Claims Commission slechts
een adviserende functie.

Voorts rijst de vraag of de lancergnde Staat zich kan bercepen
op het Astronautenverdrag van 1968~° en m.n. de daarin vervatte
regeling betreffende bijstand door de lancerende Staat aan de
getroffen Staat m.b.t. reddingsoperaties en, indien deze bij-
stand wordt geweigerd of niet gevraagd, zich beroepen kan op de
algemene plicht van de getroffen Staat zijn schade te beperken
om zijn schadevergoedingsplicht te mitigeren.

Tenslotte zij erop gewezen dat het aansprakelijkheidsverdrag
veronderstelt dat de lancerende Staat tot schadevergoeding ver-
plicht is jegens een andere Staat. Voor schade, toegebracht

met betrekking tot gebieden die niet onder nationaie jurisdictie
vallen, bestaat een plicht tot vergoeding derhalve niet.

/ te:
4 f4

2) agreement on the Rescue of Astronauts, The Return of
Astronauts and the Return of Objects Launched into Outer
Space, 1968.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>