<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>   Ons kenmerk                             Contactpersoon                         Plaats/Datum
   20190216-1195                           Drs. M. van Leeuwen                    Den Haag, 8 november 2019
   Uw kenmerk                              Doorkiesnummer                         Onderwerp
                                           070 - 31 00 00 0                       Briefadvies over uitbesteding van
                                                                                  bekostiging aan particulier onderwijs
Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media
De heer drs. A. Slob
Postbus 16375
2500 BJ Den Haag
Mijnheer de Minister,
Op 23 augustus jl. heeft u de Onderwijsraad gevraagd advies uit te brengen over uitbesteding van
bekostiging aan particulier onderwijs in relatie tot passend onderwijs. 1 In reactie op uw verzoek heeft
de raad aangegeven te bezien of het wettelijk mogelijk is met inzet van Rijksbekostiging op een
particuliere school onderwijs te volgen. De raad gaf ook aan te reflecteren op de mogelijke implicaties
van het wettelijk regelen van een dergelijke uitbesteding. 2 Hierbij biedt de raad u zijn advies aan.
De raad bevestigt dat huidige wetgeving niet toestaat dat een leerling met de inzet van
Rijksbekostiging onderwijs volgt op een particuliere school. De raad vindt dat binnen het publieke
stelsel voor iedere leerling een passend onderwijsaanbod gerealiseerd moet kunnen worden. De
raad adviseert daarom af te zien van het wettelijk regelen van de mogelijkheid met Rijksbekostiging
onderwijs te volgen op een particuliere school. De raad adviseert de eindevaluatie van passend
onderwijs te gebruiken om tekortkomingen in het publieke stelsel in beeld te brengen en scholen en
samenwerkingsverbanden aan te spreken op hun wettelijke taak om voor iedere leerling een passend
onderwijsaanbod te realiseren.
Uitbesteding van onderwijs aan particuliere scholen niet toegestaan; inkoop en inhuur van
hun kennis en expertise wel
Op basis van de sectorwetten, jurisprudentie, uitspraken van de Geschillencommissie passend
onderwijs en het Wob-verzoek inzake inzet publieke middelen voor particulier onderwijs, bevestigt
de Onderwijsraad dat een school 3 die de beschikking heeft over Rijksbekostiging voor (regulier of
speciaal) onderwijs, onderwijs op een particuliere school niet mag financieren vanuit de
Rijksbekostiging. Het is wettelijk niet toegestaan om met medeneming van publieke bekostiging het
onderwijs aan een leerling uit te besteden aan een niet-bekostigde (lees: particuliere) school. Wel
kunnen scholen expertise, materiaal en onderwijsprogramma’s inkopen bij particuliere aanbieders.
Onderwijs op particuliere scholen uitgesloten van Rijksbekostiging
Voor het verkrijgen van bekostiging moeten scholen voldoen aan de gestelde
bekostigingsvoorwaarden. Deze bekostigingsvoorwaarden zijn uitgewerkt in de sectorwetten van het
funderend onderwijs. Het niet voldoen aan de voorwaarden kan ertoe leiden dat bekostiging als
onverschuldigd kan worden teruggevorderd. 4 Ook kan de bekostiging worden ingehouden wanneer
het bevoegd gezag in strijd met de bepalingen uit de sectorwetten handelt. 5
1
  Brief van 23 augustus 2019, met referentienummer 14605093, betreffende Adviesvraag aan Onderwijsraad over uitbesteding
bekostiging aan particulier onderwijs.
2
  In zijn brief van 23 september 2019 met kenmerk 20190180-1195.
3
  Een binnen het publieke stelsel bekostigde school zoals bedoeld in artikel 1 onderdeel b, onder 1 Leerplichtwet 1969.
4
  Inspectie van het Onderwijs, documentnummer 285: Wob-verzoek inzake inzet publieke middelen voor particulier onderwijs,
28 juni 2019.
5
  Artikel 164 WPO, artikel 104 WVO, artikel 146 WEC.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>   Ons kenmerk
   20190216-1195
   Pagina
   2/5
Ook de bestedingsverplichtingen zijn in de sectorwetten van het funderend onderwijs vastgelegd. 6
Het bevoegd gezag (schoolbestuur) mag geen andere uitgaven doen dan om de kosten te dekken
die de wet opsomt. 7 Uit de betreffende wetten volgt dat het overhevelen van bekostiging alleen is
toegestaan binnen het door het Rijk bekostigde publieke stelsel 8: van en naar bekostigde scholen 9,
naar samenwerkingsverbanden 10 en naar een centrale dienst. 11 Een samenwerkingsverband heeft
ook de mogelijkheid een opdc (orthopedagogisch didactisch centrum) in te richten voor leerlingen die
het onderwijs niet (volledig) op een reguliere school kunnen volgen. 12 Particuliere scholen vallen niet
onder de reikwijdte van deze bestedingsmogelijkheden van scholen. 13 Het is dus niet toegestaan om
onderwijsbekostiging over te hevelen naar particuliere scholen. 14 Dit wordt ook bevestigd in de
rechtspraak 15 en in adviezen van onder andere de Geschillencommissie passend onderwijs. “Niet
valt in te zien dat van verweerder in deze situatie moet worden verlangd de bekostiging voor [de
leerling] over te hevelen naar de door verzoekster beoogde particuliere school. Nog daargelaten dat
de wet daarvoor nog geen grondslag biedt.” 16 En: “Voor de overheveling van bekostiging naar
particulier onderwijs bestaat gezien artikel 99 WVO geen wettelijke mogelijkheid. Dit blijkt ook uit de
brief van de Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media van 25 juni 2018 (Kamerstukken
II 2017/18, 31 497, 262).” 17
Inkoop en inhuur van kennis en expertise van particuliere instellingen wel mogelijk
De raad wil benadrukken dat scholen en samenwerkingsverbanden wel ondersteuning kunnen
‘inkopen’ vanuit het particulier onderwijs. Voorbeelden daarvan zijn de inhuur van een deskundige
die op school een plusklas opzet of het inkopen van lesmateriaal dat het mogelijk maakt dat een
leerling deels onderwijs thuis volgt. 18 Voorwaarde voor het ontvangen van bekostiging is en blijft dat
een leerling ingeschreven staat en onderwijs volgt op een bekostigde school. 19
6
  Artikel 148 WPO, artikel 99 WVO, artikel 143 WEC.
7
  Kamerstukken II 2007/08, 31400, 3, p.7.
8
  Artikel 148 lid 2 WPO onder a en b, artikel 99 lid 6 WVO onder a, b, en c, artikel 143 lid 2 onder a en b WEC.
9
  Artikel 1 onderdeel b, onder 1 Leerplichtwet 1969.
10
   Artikel 148 lid 5 WPO en artikel 99 lid 9 WVO. Een samenwerkingsverband mag de middelen uitsluitend besteden voor
“materiële instandhouding en personeelskosten van het samenwerkingsverband voor ondersteuningsvoorzieningen”.
11
   In de zin van artikel 68 WPO, artikel 53b WVO en artikel 69 WEC.
12
   Artikel 18a lid 10a WPO en artikel 17a lid 10a WVO.
13
   Daarnaast heeft de overheid ook op grond van de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte
(Wgbh/cz) geen verplichting particulier onderwijs te bekostigen. Ook uit het internationale recht vloeit hiertoe geen verplichting
voor de overheid voort (Inspectie van het Onderwijs, documentnummer 285: Wob-verzoek inzake inzet publieke middelen voor
particulier onderwijs, 28 juni 2019).
14
   Zie het genoemde Wob-verzoek voor voorbeelden. De zoektocht bij de Inspectie van het Onderwijs in het kader van dit Wob-
verzoek heeft geen documenten opgeleverd waaruit blijkt dat het wel mogelijk is publieke middelen aan te wenden voor de
financiering van privaat onderwijs.
15
   Rechtbank Noord-Nederland, zaak nr. C18/165005/KG ZA 16-38 (ECLI:NL:RBNNE:2016:1656), 8 april 2016.
16
   Geschillencommissie passend onderwijs, advies nr. 108504, 22 januari 2019.
17
   Geschillencommissie passend onderwijs, advies nr. 108544, 22 maart 2019.
18
   Zie bijvoorbeeld de factsheets Alle leerlingen een plek: mogelijkheden voor maatwerk uit september 2016, voor zowel primair
onderwijs als voortgezet onderwijs, en de Kamerbrief van 26 oktober 2016 betreffende Passend onderwijs: financiering
doveninternaat Haren en uitvoering motie Rog/Ypma (Kamerstukken II 2016/17, 31497, 220).
19
   Zie artikel 10 Bekostigingsbesluit WPO, artikel 7 Bekostigingsbesluit WVO, artikel 9 Besluit bekostiging WEC. Zie de
Leerplichtwet 1969 voor bepalingen m.b.t. geregeld schoolbezoek. Bij samenwerking tussen bekostigde (reguliere en speciale)
scholen op het gebied van (maatwerk)arrangementen, symbiose en voorzieningen, kunnen leerlingen deels onderwijs volgen op
een andere bekostigde school.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>   Ons kenmerk
   20190216-1195
   Pagina
   3/5
Behoud het principe om voor iedere leerling binnen het publieke stelsel een passend
onderwijsaanbod te realiseren
In beginsel moet er voor iedere leerling plek zijn in het publieke stelsel. De raad adviseert de minister
vast te houden aan dit principe en er zorg voor te dragen dat de wetgeving hierover nageleefd wordt.
De samenwerkingsverbanden hebben met de invoering van passend onderwijs de
verantwoordelijkheid gekregen om te zorgen voor een dekkend aanbod van voorzieningen, zodat er
voor alle leerlingen een passende plek is. 20
De raad vindt het zorgwekkend dat scholen en samenwerkingsverbanden – ondanks de wettelijke
opdracht daartoe – leerlingen met complexe lichamelijke of psychische problematiek geen passende
plek kunnen bieden binnen het publieke stelsel. Die zorg wordt nog vergroot vanwege het feit dat het
vaak gaat om langdurige, niet-incidentele problematiek. 21 De raad adviseert de eindevaluatie van
passend onderwijs in het voorjaar van 2020 te gebruiken om tekortkomingen in het publieke stelsel
in beeld te brengen. Het is aan de minister om daar waar een dekkend aanbod ontbreekt, scholen
en samenwerkingsverbanden aan te spreken op hun zorgplicht. 22
Zie af van het wettelijk regelen van uitbesteding van onderwijs aan particuliere scholen
De raad adviseert de minister af te zien van het wettelijk regelen van uitbesteding van onderwijs aan
particulier onderwijs. Huidige wetgeving biedt volgens de raad al voldoende mogelijkheden tot het
bieden van maatwerk binnen het publieke stelsel. Een dergelijke wettelijke regeling zet volgens de
raad de deuren open om buiten het publieke stelsel aanbod te zoeken, met een uitholling van het
aanbod in het publieke stelsel tot gevolg.
Benut de mogelijkheden tot maatwerk in bestaande wetgeving
De raad adviseert scholen en samenwerkingsverbanden beter gebruik te maken van de al bestaande
wettelijke mogelijkheden tot het bieden van maatwerk binnen het publieke stelsel. De ruimte die de
wet biedt wordt onvoldoende benut en daardoor blijven kansen liggen om maatwerk te bieden aan
leerlingen die dat nodig hebben. 23
Met de komst van passend onderwijs in 2014 is de ruimte voor maatwerk in het onderwijs
toegenomen. Daarnaast zijn er sinds de internetconsultatie op het conceptwetsvoorstel Onderwijs op
een andere locatie 24 aanvullende maatregelen genomen die meer ruimte voor maatwerk bieden.
20
   Inspectie van het Onderwijs, documentnummer 285: Wob-verzoek inzake inzet publieke middelen voor particulier onderwijs,
28 juni 2019.
21
   Dit blijkt uit gesprekken die de raad heeft gevoerd, maar ook uit uitspraken van de geschillencommissie passend onderwijs,
reacties op de internetconsultatie van het conceptwetsvoorstel, en diverse casussen die terug te vinden zijn in het genoemde
Wob-verzoek.
22
   Artikel 40 lid 4 WPO, artikel 27 lid 2c WVO, artikel 40 lid 5 WEC.
23
   Kamerstukken II 2018/19, 31497, 262 (25 juni 2018); Kamerstukken II 2018/19, 31497, 282 (23 november 2018);
Kamerstukken II 2018/19, 26695, 123 (25 februari 2019); en Kamerbrief over voortgang onderwijs en zorg (1602734-197618-J)
van 30 oktober 2019. Zie voor voorbeelden van wat kan de factsheets Alle leerlingen een plek: mogelijkheden voor maatwerk
uit september 2016, voor zowel primair onderwijs als voortgezet onderwijs, en Andersson Elffers Felix (2019), Op weg naar een
optimale ontwikkeling voor ieder kind.
24
   Conceptwetsvoorstel Onderwijs op een andere locatie dan de school van december 2016. Te raadplegen via
www.internetconsultatie.nl/onderwijsopeenanderelocatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>   Ons kenmerk
   20190216-1195
   Pagina
   4/5
Zo biedt de Variawet sinds 1 augustus 2018 mogelijkheden voor reguliere scholen om de
onderwijsurennorm te onderschrijden voor leerlingen die niet voltijds aan onderwijs kunnen
deelnemen. 25 Ook worden onderwijs-zorgarrangementen versterkt en uitgebreid. 26 En begin 2019 is
een subsidieregeling van start gegaan die specifiek voor hoogbegaafde leerlingen oplossingen
mogelijk maakt. 27
De raad adviseert het gebruik van deze wettelijke mogelijkheden te evalueren en – in aanvulling op
de evaluatie van passend onderwijs – te gebruiken om tekortkomingen in het publieke stelsel te
signaleren en waar nodig de verantwoordelijke actoren hierop aan te spreken.
Risico op uitholling van het publieke stelsel
Door het mogelijk maken van uitbesteding van onderwijs aan particuliere scholen ontstaat volgens
de raad een vluchtroute, zowel voor ouders als voor scholen en samenwerkingsverbanden. Dit
ondermijnt het principe om binnen het publieke stelsel een passend aanbod voor iedere leerling te
realiseren en zal volgens de raad resulteren in een uitholling van het aanbod in het publieke stelsel.
De raad vindt het zorgwekkend dat ouders zich in sommige gevallen nu genoodzaakt voelen hun
kind in het particulier onderwijs in te schrijven, 28 met de nodige bijkomende kosten. In andere gevallen
zien publiek bekostigde instellingen zelf aanleiding om voor een of meerdere leerlingen een oplossing
te zoeken in het particulier onderwijs. 29
Deze ouders geven aan dat het aanbod op een particuliere school beter past, omdat het onderwijs
daar kleinschaliger is en er meer individuele aandacht voor de leerling is. De mogelijkheid om naar
particulier onderwijs uit te wijken biedt een vluchtroute om het gesprek met de school te vermijden
en de raad acht het aannemelijk dat dit ertoe zal leiden dat meer ouders de weg naar particulier
onderwijs zullen bewandelen. Uitbesteding van onderwijs aan particuliere scholen geeft scholen en
samenwerkingsverbanden een mogelijke vrijbrief om voor complexe problematiek geen aanbod te
organiseren, terwijl dit wel tot hun wettelijke zorgplicht behoort. Daarmee ontstaat het risico dat er
expertise uit het publieke stelsel verdwijnt.
Voor de leerlingen voor wie geen passend aanbod in het publieke stelsel lijkt te zijn, is het volgens
de raad noodzakelijk een structurele oplossing binnen het publieke stelsel te organiseren.
Uitbesteding aan particuliere scholen, al dan niet tijdelijk, is geen passende oplossing. Zoals gezegd
doet uitbesteding, zowel tijdelijk als structureel, afbreuk aan de wettelijke verplichting voor scholen
en samenwerkingsverbanden om passend onderwijs te bieden. 30 Daarnaast is de aard van de
problematiek van de meeste van deze leerlingen niet incidenteel, waardoor tijdelijke plaatsing op een
particuliere school geen oplossing biedt.
25
   Stcrt. 2018-42600. Maatwerk op het gebied van onderwijstijd was ook al eerder mogelijk voor scholen voor voortgezet of
(voortgezet) speciaal onderwijs. Sinds 1 augustus 2018 is die mogelijkheid er ook voor scholen voor primair onderwijs.
26
   Kamerstukken II 2018/19, 31497, 282 (23 november 2018) en de Kamerbrief over voortgang onderwijs en zorg (1602734-
197618-J) van 30 oktober 2019.
27
   Stcrt. 2018-68911.
28
   Zie bijvoorbeeld de casussen van de hoogbegaafde Wen Long (mei 2019) en de zieke Anna (juni 2018)
(https://eenvandaag.avrotros.nl/).
29
   Zie bijvoorbeeld het Wob-verzoek inzake de stichtingen Bloemfleur en Acato (24 juli 2019) en het Wob-verzoek inzake inzet
publieke middelen voor particulier onderwijs (28 juni 2019).
30
   Conceptwetsvoorstel Onderwijs op een andere locatie dan de school van december 2016. Te raadplegen via
www.internetconsultatie.nl/onderwijsopeenanderelocatie.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre> Ons kenmerk
 20190216-1195
 Pagina
 5/5
Tot slot
De Onderwijsraad heeft zich gebogen over de wettelijke mogelijkheid van het uitbesteden van
onderwijs aan particuliere scholen, met medeneming van Rijksbekostiging, en over mogelijke
consequenties van een dergelijke uitbesteding voor het stelsel van publiek en privaat onderwijs.
De raad bevestigt dat het wettelijk niet is toegestaan om onderwijs uit te besteden aan een particuliere
school, maar constateert tegelijkertijd dat er – zowel door ouders als scholen en
samenwerkingsverbanden – in de zoektocht naar een passend onderwijsaanbod geregeld naar
particuliere scholen wordt uitgeweken. Het baart de raad zorgen dat oplossingen gezocht worden
buiten het publieke stelsel. Huidige wetgeving biedt volgens de raad namelijk voldoende
mogelijkheden om maatwerk voor individuele leerlingen te realiseren. Daarbij hoort ook de
mogelijkheid voor scholen en samenwerkingsverbanden om kennis en expertise uit het particuliere
onderwijs te benutten, door het in te kopen.
Het uitgangspunt blijft dat het de verantwoordelijkheid van samenwerkingsverbanden is om in de
regio een dekkend aanbod van voorzieningen te realiseren. De raad adviseert vast te houden aan
het principe dat binnen het publieke stelsel een passende plek voor iedere leerling moet zijn en
adviseert af te zien van het wettelijk regelen van uitbesteding van bekostiging aan particulier
onderwijs.
Met beleefde groet,
Prof. dr. E.H. Hooge                           Drs. M. van Leeuwen
voorzitter                                     secretaris-directeur
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>