<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Gezondheidsraad
Health Council of the Netherlands
Aan de minister van Infrastructuur en Milieu
Onderwerp         : Briefadvies Rijgeschiktheid bij epilepsie
Uw kenmerk        : IENM/BSK-2011/176176
Ons kenmerk       : I-1152/12/CP/cn/861-E        Publicatie nr. 2012/08
Bijlagen          :4
Datum             : 22 mei 2012
Geachte minister,
Op 7 januari 2012 ontving ik van u het verzoek mijn visie te geven op de stand van wetenschap bij
het beroepsmatig gebruik van het rijbewijs door mensen met epilepsie. Bij u bestond de indruk dat
de huidige Regeling Eisen Geschiktheid 2000 (REG2000) strenger zou zijn dan de Europese
regelgeving vereist. U vroeg om een heroverweging van de eisen bij het beroepsmatig gebruik van
het rijbewijs groep 1 (bijlage A).
Ik heb daarom besloten om een speciale commissie van deskundigen in te stellen (bijlage B) ter
beantwoording van de adviesvraag. Bij de samenstelling heb ik speciaal gelet op expertise op het
gebied van de Europese regelgeving.
Deze commissie heeft zich over de materie gebogen en heeft onder andere een hoorzitting
gehouden met de Epilepsie Vereniging Nederland (bijlage C). De medisch adviseur van het CBR
nam als adviseur deel aan de beraadslagingen van de commissie. Uitgangspunt voor de commissie
was de bestaande literatuur over rijgeschiktheid bij epilepsie.
In 2010 verscheen het briefadvies van de Gezondheidsraad Rijgeschiktheid bij epilepsie.1 De
aanleiding voor dat advies was het besluit in 2009 van de Commissie van de Europese Gemeen-
schappen om Richtlijn 2006/126/EG van het Europees Parlement en de Raad te wijzigen op het
punt van de eisen voor het rijbewijs van mensen met onder andere epilepsie. Op basis van het
genoemde Gezondheidsraadadvies heeft u de REG2000 aangepast.
Bezoekadres                                                             Postadres
Parnassusplein 5                                                        Postbus 16052
2511 VX    Den Haag                                                     2500 BB   Den Haag
Telefoon (070) 340 72 73                                                Telefax (070) 340 75 23
E-mail: c.postema@gr.nl                                                 www.gr.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Gezondheidsraad
Health Council of the Netherlands
Onderwerp            : Briefadvies Rijgeschiktheid bij epilepsie
Ons kenmerk          : I-1152/12/CP/cn/861-E          Publicatie nr. 2012/08
Pagina               :2
Datum                : 22 mei 2012
De huidige regelgeving bij epilepsie
In bijlage D is de tekst van de huidige REG2000 met betrekking tot epilepsie opgenomen. In het
kader van de adviesvraag gaat het in het bijzonder om de passage:
Aan beroepsmatig gebruik van een rijbewijs van groep 1 door personen met epileptische aanvallen moeten
strenge eisen worden gesteld. Personen met epileptische aanvallen die voldoen aan de hieronder gestelde
eisen voor groep 1, maar niet tevens voldoen aan de hieronder geformuleerde eisen voor groep 2, kunnen in
beginsel alleen geschikt worden verklaard als de rijbevoegdheid wordt beperkt tot privé-gebruik.
Op speciaal verzoek kan -in individuele gevallen- een uitzondering worden gemaakt op de beperking tot
privé-gebruik. Voor een termijn van vijf jaar kunnen deze personen geschikt worden verklaard voor beperkt
beroepsmatig vervoer, niet zijnde vervoer van personen, of het onder toezicht doen besturen van derden,
voor maximaal vier uren per dag. Voorwaarden zijn een keuring door een neuroloog en een verklaring van de
werkgever volgens een door het CBR vastgesteld model.
Bij de aanpassing in 2010 is deze passage toegevoegd, rekening houdend met de algemene
systematiek van de REG2000 en de toen bestaande inzichten. Na de keuring door de neuroloog en
met de werkgeversverklaring komt er een zogenoemde ‘code 101’aantekening op het rijbewijs,
hetgeen betekent dat bovengenoemde beperking van kracht is. De algemene achterliggende
gedachte is dat door het beperken van de rijduur per dag (de ‘blootstelling’) het risico op
ongevallen vermindert.
Risico-inschattingen in het verkeer
De algemeen gehanteerde formule voor het berekenen van veiligheidsrisico’s is het product van
kans (a) maal effect (b) maal blootstelling(c).
a Kans. Bij risico-inschattingen in het verkeer wordt gebruik gemaakt van het begrip relatief
      risico. In de formule voor de berekening van het relatieve risico bestaat de ‘kans’ uit de mate
      waarin een groep mensen met een bepaalde eigenschap (bijvoorbeeld leeftijd, alcohol-
      promillage of ziekte) een hoger risico op een ongeval loopt dan een groep mensen zonder die
      eigenschap.
Bezoekadres                                                                   Postadres
Parnassusplein 5                                                              Postbus 16052
2511 VX     Den Haag                                                          2500 BB     Den Haag
Telefoon (070) 340 72 73                                                      Telefax (070) 340 75 23
E-mail: c.postema@gr.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Gezondheidsraad
Health Council of the Netherlands
Onderwerp           : Briefadvies Rijgeschiktheid bij epilepsie
Ons kenmerk         : I-1152/12/CP/cn/861-E          Publicatie nr. 2012/08
Pagina              :3
Datum               : 22 mei 2012
De andere variabelen die een rol spelen zijn:
b     effect: het aantal ongevallen dat de groep met die eigenschap extra veroorzaakt en de ernst
      van die ongevallen
c     blootstelling: de tijd die iemand achter het stuur doorbrengt.
Wat de ernst van de ongevallen betreft: diverse statistieken laten zien dat in het algemeen in iets
meer dan 60% van de ongevallen de bestuurder zelf het slachtoffer is. In ongeveer 25% van de
ongevallen is/zijn de passagier(s) slachtoffer. In de overige gevallen zijn het anderen die het
slachtoffer zijn. Van alle ongevallen met lichamelijk letsel heeft 3% een dodelijke afloop.
Voor tal van eigenschappen in het verkeer is bekend wat het relatief risico is. Zo is bekend dat bij
jonge mannen (16-19 jaar) de kans op een ongeval ten opzichte van mannen in de leeftijd 45-54
jaar een relatief risico oplevert van 5,35; met andere woorden: een duidelijk hoger risico.
Ook de werkgroep ‘Epilepsie en rijgeschiktheid’ van de Europese Unie heeft bij het opstellen van
de Europese regelgeving gebruikgemaakt van de formule voor berekening van het relatieve risico.
Onder de deelnemers bestond hierover consensus.2 Inherent aan het gebruik van relatieve risico’s
is, dat daarmee een zekere mate van risico geaccepteerd wordt. Het begrip relatief risico geeft
getalsmatig inzicht in de risico’s, maar houdt slechts in beperkte mate rekening met de subjectieve
maatschappelijke gevolgen. Zo maakt het subjectief verschil of iemand door eigen of door iemand
anders toedoen slachtoffer wordt van een ongeluk. Een relatief risico drukt de objectief verhoogde
kans op schade uit, maar sluit niet uit dat er onschuldige slachtoffers vallen.
Relatief risico en epilepsie
Bij de totstandkoming van de Europese regelgeving in 2006 is vastgesteld dat bij epilepsie in het
verkeer een relatief risico tot 3,0 acceptabel is.2,3 Wat betekent dit voor de beperkingen die moeten
gelden voor epilepsiepatiënten in Nederland?
De kans op een epileptische aanval is het eerste jaar na openbaring van de ziekte het grootst en
neemt af met de jaren. De kans op een nieuwe aanval is ook afhankelijk van het type epilepsie. Uit
Bezoekadres                                                                 Postadres
Parnassusplein 5                                                            Postbus 16052
2511 VX     Den Haag                                                        2500 BB   Den Haag
Telefoon (070) 340 72 73                                                    Telefax (070) 340 75 23
E-mail: c.postema@gr.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Gezondheidsraad
Health Council of the Netherlands
Onderwerp          : Briefadvies Rijgeschiktheid bij epilepsie
Ons kenmerk        : I-1152/12/CP/cn/861-E          Publicatie nr. 2012/08
Pagina             :4
Datum              : 22 mei 2012
verschillende internationale studies zijn hierover cijfers bekend. Deze gegevens kunnen als basis
dienen voor de berekening van het relatieve risico.
In de REG2000 wordt onderscheid gemaakt tussen twee vormen, namelijk de vorm waarbij alleen
sprake is van een ‘een eerste epileptische aanval’ en de vorm met meerdere doorgemaakte
epileptische aanvallen: ‘epilepsie’.
Na een eerste aanval is het relatieve risico bij een groep behandelde personen achttien maanden na
de aanval 2,7 bij vier uur gemiddelde rijtijd per dag. Bij vijf uur gemiddelde rijtijd per dag
bedraagt het relatieve risico voor deze groep 3,2.4-6 Omdat het risico op een nieuwe aanval daalt
met de tijd, zal het relatieve risico na twee jaar lager zijn dan na achttien maanden. Voor de
gemiddelde groep personen met epilepsie bedraagt het relatieve risico na twee jaar aanvalsvrijheid
2,2.4,6
Beschouwing
In de eerste plaats moet geconstateerd worden dat er altijd een relatie is tussen het risico op een
ongeval en de duur dat iemand als chauffeur aanwezig is op de weg.7 Dat principe wordt voor het
beroepsmatig gebruik van een groep 1 rijbewijs in diverse artikelen in de REG2000 gehanteerd en
is inherent aan de in ons land gehanteerde systematiek. Historisch is de duur voor het beperkt
beroepsmatig gebruik van het groep 1 rijbewijs op maximaal vier uur gesteld.
De commissie heeft uitgebreid stilgestaan bij de betekenis van het vieruurscriterium in relatie tot
de REG2000. De commissie meent in dat verband niet te moeten afwijken van de in Europa
gebruikte systematiek en constateert dat de in Nederland gebruikte maximum vier uur zich
daarmee redelijkerwijs verhoudt. Met andere woorden: er zijn geen gronden om de veronder-
stelling te handhaven dat Nederland strengere normen hanteert. In de uitwerking kunnen er tussen
lidstaten verschillen zijn (zoals bijvoorbeeld Zweden dat een meldingsplicht voor artsen kent),
maar grosso modo zijn de regels op uitkomstniveau vergelijkbaar.
Belangrijk verschil van de door de Europese werkgroep gebruikte methode ten opzichte van de
huidige Nederlandse regeling is dat er van een gemiddelde rijtijd per dag gerekend over zeven
dagen per week uitgegaan wordt en niet van een gemaximeerde rijtijd per dag.
Bezoekadres                                                                 Postadres
Parnassusplein 5                                                            Postbus 16052
2511 VX     Den Haag                                                        2500 BB   Den Haag
Telefoon (070) 340 72 73                                                    Telefax (070) 340 75 23
E-mail: c.postema@gr.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Gezondheidsraad
Health Council of the Netherlands
Onderwerp         : Briefadvies Rijgeschiktheid bij epilepsie
Ons kenmerk       : I-1152/12/CP/cn/861-E         Publicatie nr. 2012/08
Pagina            :5
Datum             : 22 mei 2012
Voorts is vanuit de uitvoeringspraktijk en uit de hoorzitting met de Epilepsie Vereniging
Nederland gebleken dat vooral het verkrijgen van de werkgeversverklaring problemen oplevert.
Het verkrijgen van de verklaring kan leiden tot conflicten tussen werkgever en werknemer en staat
op gespannen voet met de privacy.
Voorstel
Mede op basis van recente literatuur kan een oplossing voor de bestaande praktijk worden
gevonden door niet het maximum criterium te gebruiken, maar het gemiddelde criterium. De
commissie meent dat een dergelijke wijziging geen negatieve gevolgen heeft voor de algehele
verkeersveiligheid, rekening houdend met de systematiek van het relatieve risico. Wel wordt
daarmee de mogelijkheid voor het beroepsmatig gebruik vergroot. Voorwaarde is dat duidelijk in
de spreekkamer en in voorlichtingsmateriaal uitgelegd wordt dat het vieruursgemiddelde
betrekking heeft op het totaal van beroepsmatig en privégebruik en dat dit gemiddelde geldt over
zeven dagen per week.
Bij een dergelijke benadering dient een aantal aspecten nader beschouwd te worden. Een mogelijk
bezwaar tegen een dergelijk voorstel zou kunnen zijn dat er een relatie zou kunnen bestaan tussen
de duur van het verblijf achter het stuur en een vergrote kans op een epileptische aanval door
vermoeidheid. De commissie meent echter dat op grond van de bestaande wetenschappelijke
inzichten hier geen sprake van is. Daarmee vervalt dit bezwaar. De in de praktijk gangbare
adviezen zoals twee uur rijden, een kwartier rust blijven uiteraard ook voor bestuurders met
epilepsie onverkort gelden.
Als tweede bezwaar kan aangevoerd worden dat het toepassen van het gemiddelde criterium een
verminderde rechtspositie van een individuele werknemer zou kunnen betekenen. Dit geldt met
name wanneer zijn/haar werkgever opdrachten gaat geven in een verder weg gelegen gebied,
waardoor de combinatie van woon-werkverkeer en beroepsmatig verkeer boven het gemiddelde
van vier uur uitkomt.
In de hoorzitting met de Epilepsie Vereniging Nederland is gepolst hoe de EVN daar tegen
aankijkt. De EVN is van mening dat de opheffing van de code 101 te prefereren is en ziet geen
bezwaar in het hanteren van het gemiddelde principe. Op deze wijze geformuleerd betekent het dat
Bezoekadres                                                              Postadres
Parnassusplein 5                                                         Postbus 16052
2511 VX    Den Haag                                                      2500 BB   Den Haag
Telefoon (070) 340 72 73                                                 Telefax (070) 340 75 23
E-mail: c.postema@gr.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Gezondheidsraad
Health Council of the Netherlands
Onderwerp           : Briefadvies Rijgeschiktheid bij epilepsie
Ons kenmerk         : I-1152/12/CP/cn/861-E        Publicatie nr. 2012/08
Pagina              :6
Datum               : 22 mei 2012
er met het genoemde voorstel zowel tegemoet wordt gekomen aan de wens tot veiligheid, als aan
de wens om in de pas te lopen met de Europese regelgeving en aan de individuele verantwoorde-
lijkheid. Bijkomend voordeel is dat de uitvoering van de REG2000 eenvoudiger en goedkoper
wordt.
Voor het privégebruik van het rijbewijs betekent de benadering met de toepassing van het
gemiddelde criterium dat er ten opzichte van de huidige regeling theoretisch sprake is van een
inperking. Praktische consequenties lijken er echter naar oordeel van de commissie niet aan
verbonden te hoeven worden, omdat er immers sprake is van maximaal 28 uur per week
toegestane rijtijd.
Termijn
De commissie heeft zich verder beraden over de te hanteren termijn van de opgelegde beperking.
Op basis van de hierboven gepresenteerde gegevens over de relatieve risico’s bij epilepsie
concludeert zij dat het beperkende advies twee jaar na de laatste aanval opgeheven kan worden.
Dit is het geval indien er geen aanvallen meer zijn geweest en er geen andere relevante afwijk-
ingen worden gevonden bij keuring door een neuroloog. De termijn van twee jaar geldt zowel voor
mensen met een doorgemaakte eerste epileptische aanval als voor epilepsiepatiënten. Immers, voor
beide groepen geldt dat hun relatieve risico na twee jaar en een rijtijd van minder dan gemiddeld
vier uur per dag lager uitkomt dan het door de Europese regels geaccepteerde relatieve risico van
3,0.
Blijvende beperking voor personenvervoer en onder toezicht doen besturen
Met inachtneming van de bovengenoemde systematiek van het relatieve risico is het naar de
mening van de commissie noodzakelijk om de beperking van personenvervoer of het onder
toezicht doen besturen (zoals bij een rijschoolhouder bijvoorbeeld het geval is) te handhaven.
Opheffing van deze beperking betekent namelijk acceptatie van een hoge gevolgschade zoals
ernstig of dodelijk letsel van passagiers en/of medeweggebruikers. De uitvoering van dit advies
kan als consequentie hebben dat er een nieuwe code moet worden ingevoerd.
Bezoekadres                                                               Postadres
Parnassusplein 5                                                          Postbus 16052
2511 VX     Den Haag                                                      2500 BB   Den Haag
Telefoon (070) 340 72 73                                                  Telefax (070) 340 75 23
E-mail: c.postema@gr.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Gezondheidsraad
Health Council of the Netherlands
Onderwerp              : Briefadvies Rijgeschiktheid bij epilepsie
Ons kenmerk            : I-1152/12/CP/cn/861-E        Publicatie nr. 2012/08
Pagina                 :7
Datum                  : 22 mei 2012
Advies
Dit brengt de commissie ertoe om u in antwoord op uw adviesvraag te adviseren om in hoofdstuk
7.2 van de REG2000 de passage waarin de beperking van het beroepsmatig gebruik van het
rijbewijs wordt genoemd als volgt te formuleren:
Aan zowel het privé- als het beroepsmatig gebruik van een rijbewijs van groep 1 door mensen met
epileptische aanvallen moeten beperkingen worden verbonden. Deze bestuurders dienen het advies te
krijgen de rijtijd per dag gerekend over zeven dagen per week te beperken tot gemiddeld minder dan vier uur.
Bij aanvalsvrijheid kan dit beperkende advies twee jaar na de laatste aanval worden opgeheven. Het
beroepsmatig vervoer van personen, of het onder toezicht doen besturen blijft verboden.
Het advies is getoetst door de Beraadsgroep Geneeskunde van de Gezondheidsraad. Ik
onderschrijf de bevindingen in het advies van de commissie.
Met vriendelijke groet,
prof. dr. H. Obertop,
waarnemend voorzitter
Bezoekadres                                                                   Postadres
Parnassusplein 5                                                              Postbus 16052
2511 VX      Den Haag                                                         2500 BB   Den Haag
Telefoon (070) 340 72 73                                                      Telefax (070) 340 75 23
E-mail: c.postema@gr.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Gezondheidsraad
Health Council of the Netherlands
Onderwerp           : Briefadvies Rijgeschiktheid bij epilepsie
Ons kenmerk          : I-1152/12/CP/cn/861-E          Publicatie nr. 2012/08
Pagina              :8
Datum                : 22 mei 2012
Literatuur
1       Gezondheidsraad. Briefadvies Rijgeschiktheid bij epilepsie. Den Haag: Gezondheidsraad, 2010;
        publicatienr. 2010/12.
2       Schmedding E. Epilepsy and driving. European regulations. Second Working Group on Epilepsy and
        driving of the European Union, 2005.
3       Schmedding E. Epilepsy and driving in Belgium: proposals and justification. Acta Neurol Belg 2004;
        104(2): 68-79.
4       Manford M, Hart YM, Sander JW, Shorvon SD. National General Practice Study of Epilepsy
        (NGPSE): partial seizure patterns in a general population. Neurology 1992; 42(10): 1911-1917.
5       van Donselaar CA, Habbema JD. Recurrence after first seizure. Lancet 1991; 337(8732): 46.
6       Kim LG, Johnson TL, Marson AG, Chadwick DW. Prediction of risk of seizure recurrence after a
        single seizure and early epilepsy: further results from the MESS trial. Lancet Neurol 2006; 5(4): 317-
        322.
7       Sorajja D, Shen WK. Driving guidelines and restrictions in patients with a history of cardiac
        arrhythmias, syncope,or implantable devices. Curr Treat Options Cardiovasc Med 2010; 12(5): 443-
        456.
Bezoekadres                                                                     Postadres
Parnassusplein 5                                                                Postbus 16052
2511 VX    Den Haag                                                             2500 BB    Den Haag
Telefoon (070) 340 72 73                                                        Telefax (070) 340 75 23
E-mail: c.postema@gr.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Bijlage A
        De adviesaanvraag
        Op 7 januari 2012 ontving de voorzitter van de Gezondheidsraad van de minister van
        Infrastructuur en Milieu de onderstaande adviesaanvraag in verband met de adviesaan-
        vraag rijbewijs bij epilepsie (brief nr. IENM/BSK-2011/176176).
        Geachte mevrouw Gunning,
        Graag zou ik uw visie vernemen ten aanzien van de huidige stand van de wetenschap over het beroepsmatig
        gebruik van het rijbewijs bij epilepsie. In 2010 is de Regeling Eisen Geschiktheid 2000 aangepast voor epi-
        lepsie. Ik heb de indruk dat deze aanpassing onbedoeld heeft geleid tot een aanscherping die geen grondslag
        vindt in een Europese richtlijn. Ik verzoek u daarom uw advies van het stellen van strenge eisen aan het
        beroepsmatig gebruik van rijbewijs groep I (code 100 en 101) te heroverwegen.
        Concreet zou ik eind februari 2012 uw advies vernemen over de in 2010 in de regeling opgenomen beper-
        king ten aanzien van beroepsmatig rijden bij epilepsie. Indien daar aanleiding toe is, ontvang ik ook graag
        van u een tekstvoorstel voor de regeling.
        Voor vragen met betrekking tot deze adviesvraag kunt u contact opnemen met mevr. S. Faber, tel: 070-
        4567124
        Met vriendelijke groet,
        de directeur Wegen en verkeersveiligheid
        drs. M.C.A.Blom
        De adviesaanvraag                                                                                           1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>2 Briefadvies Rijgeschiktheid bij epilepsie</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Bijlage B
        De commissie
        •   prof. dr. J.J. Heimans, voorzitter
            hoogleraar neurologie, VU Medisch Centrum, Amsterdam
        •   dr. J.A. Carpay
            neuroloog, Tergooiziekenhuizen, Blaricum en Leids Universitair Medisch Centrum,
            Leiden
        •   dr. C.A. van Donselaar
            neuroloog, Maasstadziekenhuis, Rotterdam
        •   dr. M.C.T.F.M. de Krom
            neuroloog, Maastrichts Universitair Medisch Centrum, Maastricht
        •   dr. E. Schmedding
            neuroloog, Universitair Ziekenhuis Brussel, Brussel
        •   drs. R.A. Bredewoud, arts, adviseur
            hoofd medische afdeling, Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen, Rijswijk
        •   dr. C.A. Postema, arts, secretaris
            Gezondheidsraad, Den Haag
        De Gezondheidsraad en belangen
        Leden van Gezondheidsraadcommissies worden benoemd op persoonlijke titel, wegens
        hun bijzondere expertise inzake de te behandelen adviesvraag. Zij kunnen echter, dik-
        wijls juist vanwege die expertise, ook belangen hebben. Dat behoeft op zich geen
        bezwaar te zijn voor het lidmaatschap van een Gezondheidsraadcommissie. Openheid
        De commissie                                                                          3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>  over mogelijke belangenconflicten is echter belangrijk, zowel naar de voorzitter en de
  overige leden van de commissie, als naar de voorzitter van de Gezondheidsraad. Bij de
  uitnodiging om tot de commissie toe te treden wordt daarom aan commissieleden
  gevraagd door middel van het invullen van een formulier inzicht te geven in de functies
  die zij bekleden, en andere materiële en niet-materiële belangen die relevant kunnen zijn
  voor het werk van de commissie. Het is aan de voorzitter van de raad te oordelen of
  gemelde belangen reden zijn iemand niet te benoemen. Soms zal een adviseurschap het
  dan mogelijk maken van de expertise van de betrokken deskundige gebruik te maken.
  Tijdens de installatievergadering vindt een bespreking plaats van de verklaringen die
  zijn verstrekt, opdat alle commissieleden van elkaars eventuele belangen op de hoogte
  zijn.
4 Briefadvies Rijgeschiktheid bij epilepsie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Bijlage C
        Verslag van de hoorzitting
        met de Epilepsie Vereniging Nederland gehouden op 13 maart 2012 bij de
        Gezondheidsraad te Den Haag.
        Aanwezig:
        •    dr. C.A. van Donselaar, neuroloog, lid Commissie Rijgeschiktheid bij epilepsie
        •    drs. A.W. Tempels, Directeur EVN
        •    dr. C.A. Postema, arts, secretaris Gezondheidsraad (verslag)
        Postema zet het doel van de bijeenkomst uiteen. De minister van Infrastructuur en
        Milieu heeft de Gezondheidsraad gevraagd te adviseren over de Regeling Eisen
        Geschiktheid 2000 (REG2000) in relatie tot epilepsie. De minister heeft de indruk dat de
        aanpassing uit 2010 geleid heeft tot een aanscherping die geen grondslag zou vinden in
        de Europese regelgeving.
        Tempels geeft aan dat de huidige REG2000 niet naar tevredenheid functioneert. Sinds de
        invoering van de code 101 in 2010 zijn er diverse signalen binnengekomen van leden
        van de EVN die niet uit de voeten kunnen met de regeling. Er zijn zelfs ontslagen
        bekend en er worden diverse rechtszaken gevoerd.
        Van Donselaar en Postema geven de achtergrond en de redelijkheid weer van het 4 uurs
        criterium. Nederland loopt niet uit de pas. Andere landen gebruiken bijvoorbeeld in
        tegenstelling tot Nederland een meldingsplicht. Wellicht is er een mogelijke oplossing te
        vinden door in plaats van het maximum te gaan werken met een gemiddelde. De toepas-
        sing van code 100/101 kan dan komen te vervallen mits er deugdelijke voorlichting
        plaatsvindt.
        Verslag van de hoorzitting                                                                5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>  Tempels verwacht dat de EVN wel een dergelijke oplossing accepteert. Als code 100/
  101 verdwijnt lijkt de angel uit het probleem. De EVN is in principe voorstander van
  verantwoord gebruik van het rijbewijs en dat houdt in dat er adequate regelgeving dient
  te zijn.
  Van Donselaar en Postema noemen wel als mogelijk bezwaar dat een individuele werk-
  nemer bij verandering van werkgebied mogelijk boven 4 uur rijtijd gemiddeld uit zou
  kunnen komen. Het gemiddelde 4 uurs criterium is evenwel in overeenstemming met de
  Europese visie en recente wetenschappelijke literatuur. Binnen de commissie is er nog
  discussie over de te hanteren termijnen: 2 jaar of 5 jaar.
  Alle deelnemers onderschrijven het belang van een goede voorlichting aan de doelgroep.
6 Briefadvies Rijgeschiktheid bij epilepsie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Bijlage D
        Regeling Eisen Geschiktheid 2000
        Hoofdstuk 7. Neurologische aandoeningen
        7.1. Inleiding
        In dit hoofdstuk worden de eisen aan de geschiktheid voor het onderwerp ’neurologie’ geformuleerd, waar-
        onder die voor epilepsie.
        7.2. Epileptische aanvallen en epilepsie
        Voor de beoordeling van de geschiktheid van personen met epileptische aanvallen (in de voorgeschiedenis)
        is een specialistisch rapport vereist, opgesteld door een neuroloog. Voor arterioveneuze malformaties, intra-
        cerebrale bloedingen, herseninfarcten en hersentumoren met risico op epileptische aanvallen gelden tevens
        de normen uit paragraaf 7.5 en 7.6.
        Rijbewijsbezitters die epilepsie krijgen zijn ongeschikt voor een onbeperkt rijbewijs.
        Aan beroepsmatig gebruik van een rijbewijs van groep 1 door personen met epileptische aanvallen moeten
        strenge eisen worden gesteld. Personen met epileptische aanvallen die voldoen aan de hieronder gestelde
        eisen voor groep 1, maar niet tevens voldoen aan de hieronder geformuleerde eisen voor groep 2, kunnen in
        beginsel alleen geschikt worden verklaard als de rijbevoegdheid wordt beperkt tot privé-gebruik.
        Regeling Eisen Geschiktheid 2000                                                                              7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>  Op speciaal verzoek kan -in individuele gevallen- een uitzondering worden gemaakt op de beperking tot
  privé-gebruik. Voor een termijn van vijf jaar kunnen deze personen geschikt worden verklaard voor beperkt
  beroepsmatig vervoer, niet zijnde vervoer van personen, of het onder toezicht doen besturen van derden,
  voor maximaal vier uren per dag. Voorwaarden zijn een keuring door een neuroloog en een verklaring van
  de werkgever volgens een door het CBR vastgesteld model.
  Voor de normen in paragraaf 7.2 gelden de volgende uitgangspunten:
  •    Epilepsie: van epilepsie is sprake als een persoon in een periode van minder dan vijf jaar twee of meer
       niet-geprovoceerde epileptische aanvallen heeft gehad.
  •    Geprovoceerde epileptische aanval (of een acuut symptomatische aanval): een epileptische aanval die
       zich voordoet binnen 14 dagen na schedel-hersenletsel, een koortsende ziekte, een metabole ontrege-
       ling, dan wel een andere identificeerbare causale en vermijdbare factor zoals slaapdeprivatie.
  •    Sporadische epileptische aanval: een epileptische aanval waarbij zich in de voorgeschiedenis één of
       meerdere epileptische aanvallen hebben voorgedaan met een interval tussen deze en de voorlaatste aan-
       val van meer dan twee jaar.
  Meerdere aanvallen binnen 24 uur worden beschouwd als een eenmalige aanval.
  7.2.1. Eerste epileptische aanval
  a    groep 1: Personen met een eerste epileptische aanval zijn ongeschikt voor rijbewijzen van groep 1 tot
       zes maanden na de aanval.
       Uitzonderingen:
       •   een eerste niet-geprovoceerde epileptische aanval zonder ‘epileptiforme afwijkingen’ op het stan-
           daard EEG (gemaakt na de aanval) en zonder voor epilepsie relevante afwijkingen op de MRI-scan
           van de hersenen: ongeschikt tot drie maanden na de aanval;
       •   een eerste geprovoceerde epileptische aanval: in ieder geval ongeschikt tot drie maanden na de aan-
           val, mede afhankelijk van de oorzaak van de aanval;
       •   een eerste epileptische aanval bij een progressief neurologische aandoening: individueel door de
           neuroloog te beoordelen, maar ongeschikt tot tenminste zes maanden na de aanval.
           Na afloop van de aanvalsvrije periode kunnen deze personen op basis van een specialistisch rap-
           port, opgesteld door een neuroloog, geschikt worden geacht voor een termijn van één jaar. Bij blij-
           vende aanvalsvrijheid is de maximale geschiktheidstermijn vervolgens drie jaar, dan vijf jaar en dan
           onbeperkt.
           Rijbewijsbezitters die bij een eerste beoordeling door het CBR al drie jaar of langer aanvalsvrij zijn
           mogen direct geschikt worden verklaard voor een termijn van drie jaar, zij die vijf jaar of langer
           aanvalsvrij zijn voor een termijn van vijf jaar.
8 Briefadvies Rijgeschiktheid bij epilepsie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>b    groep 2: Personen met een eerste, al dan niet geprovoceerde, epileptische aanval zijn permanent onge-
     schikt voor rijbewijzen van groep 2.
     Een uitzondering kan – vanwege de erkend gunstige prognose – worden gemaakt voor personen die
     twee jaar lang aanvalsvrij zijn gebleven en gedurende die periode niet zijn behandeld met anti-epilepti-
     sche medicatie. Zij kunnen geschikt worden verklaard als er geen voor epilepsie relevante afwijkingen
     op de MRI-scan van de hersenen, op een recent standaard EEG en op een recent EEG na partiële of
     gehele slaaponthouding zijn gevonden.
     Na afloop van de aanvalsvrije periode kunnen deze personen op basis van een specialistisch rapport,
     opgesteld door een neuroloog, geschikt worden geacht voor een termijn van één jaar. Bij blijvende aan-
     valsvrijheid is de maximale geschiktheidstermijn vervolgens drie jaar, dan telkens vijf jaar.
     Rijbewijsbezitters die bij een eerste beoordeling door het CBR al vijf jaar of langer aanvalsvrij zijn
     mogen direct geschikt worden verklaard voor de maximale termijn van vijf jaar.
7.2.2. Meer dan één epileptische aanval in de voorgeschiedenis (epilepsie)
a     groep 1: Personen met meer dan één epileptische aanval in de voorgeschiedenis zijn ongeschikt voor
     rijbewijzen van groep 1 tot een jaar na de laatste aanval.
     Uitzonderingen:
     •   een sporadische epileptische aanval: ongeschikt gedurende zes maanden na de sporadische aanval;
     •   epileptische aanvallen bij een progressief neurologische aandoening: individueel door de neuroloog
         te beoordelen, maar ongeschikt tot ten minste een jaar na de laatste aanval;
     •   slaapaanvallen: als is gebleken dat gedurende een jaar na de eerste aanval tijdens de slaap uitslui-
         tend aanvallen in de slaap zijn opgetreden bestaat er geschiktheid;
     •   myoclonieën en eenvoudig partiële aanvallen: als is gebleken dat gedurende drie maanden na de
         eerste myoclonie of eenvoudig partiële aanval alleen myoclonieën of eenvoudige partiële aanvallen
         zijn opgetreden die geen invloed hebben op de geschiktheid tot het besturen van motorrijtuigen,
         bestaat er geschiktheid.
         Personen die aan bovenstaande voorwaarden voldoen kunnen op basis van een specialistisch rap-
         port, opgesteld door een neuroloog, geschikt worden geacht voor een termijn van één jaar. Bij
         gelijkblijvende situatie is de maximale geschiktheidstermijn vervolgens drie jaar, dan vijf jaar en
         dan onbeperkt.
         Rijbewijsbezitters die bij een eerste beoordeling door het CBR al drie jaar of langer aanvalsvrij zijn,
         mogen direct geschikt worden verklaard voor een termijn van drie jaar, zij die vijf jaar of langer
         aanvalsvrij zijn voor een termijn van vijf jaar.
Regeling Eisen Geschiktheid 2000                                                                                 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>   b     groep 2: Personen met meer dan één epileptische aanval in de voorgeschiedenis zijn permanent onge-
         schikt voor rijbewijzen van groep 2.
         Een uitzondering kan – vanwege de erkend gunstige prognose – worden gemaakt voor personen die
         vijf jaar lang aanvalsvrij zijn gebleven en gedurende die periode niet zijn behandeld met anti-epilepti-
         sche medicatie. Zij kunnen geschikt worden verklaard als er geen voor epilepsie relevante afwijkingen
         op de MRI-scan van de hersenen, op een recent standaard EEG en op een recent EEG na partiële of
         gehele slaaponthouding zijn gevonden.
         Na afloop van de aanvalsvrije periode kunnen zij op basis van een specialistisch rapport, opgesteld
         door een neuroloog, geschikt worden geacht voor een termijn van één jaar. Bij blijvende aanvalsvrij-
         heid is de maximale geschiktheidstermijn vervolgens drie jaar, dan telkens vijf jaar.
         Rijbewijsbezitters die bij een eerste beoordeling door het CBR al vijf jaar of langer aanvalsvrij zijn,
         mogen direct geschikt worden verklaard voor de maximale termijn van vijf jaar.
   7.2.3. Wijziging of afbouw van anti-epileptische medicatie
   Bij wijziging of afbouw van de anti-epileptische medicatie in overleg met of op advies van de behandelaar
   geldt het volgende:
   •     bij afbouwen van de anti-epileptische medicatie na een aanvalsvrije periode van minder dan twee jaar,
         bestaat er ongeschiktheid voor rijbewijzen van groep 1 gedurende de periode van afbouwen en drie
         maanden na het stoppen;
   •     bij afbouwen van de anti-epileptische medicatie na een aanvalsvrije periode van twee jaar of langer
         bestaat er geen ongeschiktheid voor rijbewijzen van groep 1, ook niet tijdens de afbouw;
   •     als zich tijdens wijziging of afbouw van de anti-epileptische medicatie een epileptische aanval voor-
         doet bestaat er een ongeschiktheid voor de rijbewijzen van groep 1 van slechts drie maanden, mits de
         medicatie meteen is aangepast, anders gelden de reguliere aanvalsvrije perioden van paragraaf 7.2.1 en
         7.2.2.
   7.3. Bewustzijnsstoornissen (anders dan epilepsie)
   Personen met bewustzijnsstoornissen zijn, met uitzondering van de bewustzijnsstoornissen genoemd in
   paragrafen 7.3.1 en 7.3.2, voor alle rijbewijzen ongeschikt (zie ook paragrafen 6.9 en 8.5). Bij bewustzijns-
   stoornissen in de niet recente voorgeschiedenis en wanneer tevens uit de aantekening van de keurend arts
   blijkt dat nader specialistisch onderzoek niets heeft uitgewezen, is geen specialistisch onderzoek nodig. In
   alle andere gevallen is voor de geschiktheidsbeoordeling een specialistisch rapport vereist.
10 Briefadvies Rijgeschiktheid bij epilepsie
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>De betrokkene kan geschikt worden verklaard voor rijbewijzen van groep 1 als deze minstens één jaar vrij is
van de bedoelde stoornissen. De geschiktheidstermijn is dan vijf tot tien jaar, afhankelijk van de ernst van
het beeld. Deze personen zijn ongeschikt voor rijbewijzen van groep 2, behalve wanneer de bewustzijns-
stoornissen de laatste vijf jaar zijn uitgebleven; in dat geval geldt een geschiktheidstermijn van vijf jaar.
Regeling Eisen Geschiktheid 2000                                                                              11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>