<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Gezondheidsraad
Health Council of the Netherlands
Aan de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu
Onderwerp          : Briefadvies Risicocommunicatie op een nieuwe leest schoeien
Ons kenmerk        : U-8041/EvV/pm/789-Z                    Publicatienr. 2014/12
Bijlagen           :1
Datum              : 17 april 2014
Geachte staatssecretaris,
De Rijksoverheid is er de laatste decennia meer en meer toe overgegaan om verantwoordelijk-
heden over te dragen aan lagere overheden, aan burgers en aan het bedrijfsleven. Zo hebben op het
gebied van de leefomgeving gemeentes de bevoegdheid gekregen om – na samenspraak met
belanghebbenden – te beslissen over de afstand tussen scholen en drukke verkeerswegen en tussen
woningen en veehouderijen. Volgens de Gezondheidsraad heeft een andere verdeling van verant-
woordelijkheden bij gezondheids- en veiligheidsrisico’s consequenties voor de communicatie over
deze risico’s. Een andere aanpak is mede noodzakelijk door de ontwikkelingen die zich op het
gebied van nieuwe media voordoen. In deze brief zet ik uiteen waarom het nodig is dat de
overheid haar risicocommunicatie bijstelt.
      Onder risicocommunicatie wordt in deze brief verstaan de uitwisseling van informatie en
meningen over risico’s.1 Kenmerkend voor deze omschrijving is het tweerichtingskarakter. Er zijn
doorgaans meer dan twee partijen bij betrokken, bijvoorbeeld bestuurders, individuele burgers,
bedrijven en niet-gouvernementele organisaties. Dat maakt het een complex proces.
      Op het gebied van de leefomgeving dient risicocommunicatie een breed spectrum van
doeleinden, dat loopt van het scheppen van draagvlak voor beleidsvernieuwing tot crisiscommuni-
catie rond incidenten, waaronder ongevallen en rampen. Centraal in dit briefadvies staat de relatie
tussen overheid en burger. De brief verwoordt de visie van de Commissie Signalering gezondheid
en milieu. Hij is beoordeeld door de Beraadsgroep Gezondheid en omgeving, één van de vaste
colleges van deskundigen van de raad.
Nieuwe technologieën brengen nieuwe risico’s met zich mee
In onze samenleving komen met enige regelmaat nieuwe technologieën beschikbaar die grote
beloften inhouden, maar mogelijk ook nieuwe bedreigingen voor de gezondheid en veiligheid van
mensen met zich meebrengen. Voorbeelden zijn de winning van schaliegas, nieuwe technieken en
materialen voor isolatie van gebouwen, nieuwe toepassingen van nanotechnologie en nieuwe
Bezoekadres                                                           Postadres
Rijnstraat 50                                                         Postbus 16052
2515 XP Den Haag                                                      2500 BB Den Haag
E-mail: pw.van.vliet @gr.nl                                           www.gr.nl
Telefoon (070) 340 7327
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Gezondheidsraad
Health Council of the Netherlands
Onderwerp           : Briefadvies Risicocommunicatie op een nieuwe leest schoeien
Ons kenmerk         : U-8041/EvV/pm/789-Z                      Publicatienr. 2014/12
Pagina              :2
Datum               : 17 april 2014
technologie voor mobiele communicatie. Vaak is nog onduidelijk hoe ernstig en omvangrijk de
risico’s van dergelijke technologieën voor mens en milieu zijn. Dit is een van de redenen waarom
de toepassing ervan in veel gevallen voor- en tegenstanders kent. Daarbij komt dat de risico’s en
de voordelen meestal ongelijk verdeeld zijn over de samenleving. Voor het omgaan met risico’s is
een dialoog onontbeerlijk waarin zoveel mogelijk belanghebbende partijen worden betrokken. Het
creëren van begrip voor elkaars standpunten vormt een belangrijk onderdeel. Idealiter gaan
risicobeoordeling en risicobeheersing van meet af aan hand in hand met risicocommunicatie.
De overheid trekt zich terug
Op het gebied van de leefomgeving heeft de Nederlandse overheid in het verleden veel regel-
geving ingevoerd als reactie op nieuwe bedreigingen van de gezondheid of veiligheid, of na
ernstige incidenten.2 In veel gevallen is het verlangen uit de samenleving leidend geweest om het
risico tot nul terug te brengen. Dit is echter technisch niet mogelijk. De oplossing die in de meeste
gevallen is gekozen, vergaande reductie van het risico, heeft tot verhoudingsgewijs dure
beheersmaatregelen geleid. Een belangrijk nadeel van deze oplossing bleef onderbelicht: afzien
van een technologie vrijwaart de samenleving niet van risico’s – het levert andere risico’s op.
      Met haar Programma Risico’s en Verantwoordelijkheden beoogt de rijksoverheid nu om tot
voorstellen te komen voor een meer evenwichtige belangenafweging en omgang met risico’s en
incidenten.2 De overheid, in het bijzonder de rijksoverheid, trekt zich verder terug. Lagere
overheden, bedrijfsleven en burgers krijgen meer verantwoordelijkheid toebedeeld bij de
uitvoering van collectieve taken als zorg, veiligheid en de fysieke en sociale inrichting van de
leefomgeving. Op het gebied van de leefomgeving is wetgeving in de maak die aansluit bij
bovengenoemde ontwikkelingen.3 Met de nieuwe Omgevingswet krijgen lagere overheden meer
ruimte om bij lokale problemen op milieugebied per probleem een oplossing te zoeken die recht
doet aan de diverse belangen, zoals voor de afstand tussen een veehouderij en een woonwijk.
Daardoor wordt een groter beroep gedaan op hun besluitvormings- en risicocommunicatie-
vaardigheden.
Nieuwe communicatiemedia spelen een belangrijker rol
Naast deze veranderingen in het risicobeleid zijn er ontwikkelingen op het gebied van de
informatie- en communicatietechnologie die relevant zijn voor de risicocommunicatie op het
gebied van de leefomgeving. Bedoeld zijn de vernieuwingen die vaak worden aangeduid met de
Bezoekadres                                                               Postadres
Rijnstraat 50                                                             Postbus 16052
2515 XP Den Haag                                                          2500 BB Den Haag
E-mail: pw.van.vliet @gr.nl                                               www.gr.nl
Telefoon (070) 340 7327
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Gezondheidsraad
Health Council of the Netherlands
Onderwerp           : Briefadvies Risicocommunicatie op een nieuwe leest schoeien
Ons kenmerk         : U-8041/EvV/pm/789-Z                        Publicatienr. 2014/12
Pagina              :3
Datum               : 17 april 2014
term nieuwe media. Met deze term worden hier digitale technieken en apparaten voor
communicatie bedoeld, waaronder computers, internet, mobiele telefonie en sociale mediaa.
Wetenschappelijke gegevens zijn beter ontsloten
Dankzij de nieuwe media hebben burgers beter toegang gekregen tot wetenschappelijke gegevens
en andere informatie. Wetenschappelijke informatie is vrij beschikbaar, onder meer via open
access-tijdschriften, digitale bewaarplaatsen voor wetenschappelijke informatie (repositories) en
webpagina’s van instituten en auteurs. Daarnaast begeven mensen zich meer en meer op internet;
ze zoeken er informatie om hun mening te vormen en te staven, waardoor ze minder ‘leek’
worden. Ook ventileren ze hun mening via sociale media: blogs, fora en sociale netwerken als
Facebook, LinkedIn en Twitter. Deze informatie wordt vervolgens weer door anderen opgemerkt
en gebruikt. Dankzij sociale media worden informatie en meningen sneller en wijder verbreid dan
voorheen. Zowel ‘gewone burgers’ als deskundigen en belangengroepen dragen hier aan bij.
Ongerustheid verspreidt zich via nieuwe media sneller
Mensen gebruiken nieuwe, en in het bijzonder sociale media, steeds vaker om over risico’s te
communiceren. Dat kunnen ze op eigen initiatief doen, maar bijvoorbeeld ook in reactie op een
calamiteit, of op een voornemen van de overheid om een nieuwe technologie te introduceren. Dit
gebeurde onder meer bij de brand in Moerdijk en bij plannen voor winning van schaliegas. In het
eerste geval zorgde het voor problemen, omdat de overheid onder tijdsdruk moest handelen, maar
onvoldoende was voorbereid op de berichtenstroom en de daardoor gegroeide ongerustheid.4 In
het tweede geval ontstond ook ongerustheid, maar hoefde de overheid niet onder tijdsdruk te
handelen.
      Ook deskundigen zijn volop nieuwe media gaan gebruiken. Zij doen dit op eigen initiatief, in
reactie op vragen van (traditionele of nieuwe) media, of als overheidswoordvoerder. Dankzij de
sociale media worden burgers nu sneller met meningen van anderen geconfronteerd, waaronder de
verschillende meningen van deskundigen. Verwarring en ongerustheid kunnen daardoor sneller
a
  Sociale media zijn online platformen waar de gebruikers zonder of met minimale tussenkomst van een
professionele redactie, de inhoud verzorgen. Hoofdkenmerken zijn interactie en dialoog tussen de
gebruikers.
Bezoekadres                                                                  Postadres
Rijnstraat 50                                                                Postbus 16052
2515 XP Den Haag                                                             2500 BB Den Haag
E-mail: pw.van.vliet @gr.nl                                                  www.gr.nl
Telefoon (070) 340 7327
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Gezondheidsraad
Health Council of the Netherlands
Onderwerp          : Briefadvies Risicocommunicatie op een nieuwe leest schoeien
Ons kenmerk        : U-8041/EvV/pm/789-Z                     Publicatienr. 2014/12
Pagina             :4
Datum              : 17 april 2014
ontstaan en mogelijk ook worden versterkt. Ook dit speelde een rol bij de reeds genoemde
voorbeelden van ‘Moerdijk’ en schaliegas.
Burgers scheppen zelf gegevens
De nieuwe media stellen burgers sinds kort ook op een andere wijze in de gelegenheid om
initiatieven te ontplooien. De nieuwe ICT biedt ze bijvoorbeeld de mogelijkheid om met hun
mobiele telefoon geluidhinder te meten. Ook kunnen ze met een smartphone plus opzetstuk
luchtverontreiniging meten (al dan niet na een brand). Dergelijke bepalingen kunnen ze uit eigen
beweging doen, of op verzoek van wetenschappers, om een wetenschappelijke vraag te helpen
beantwoorden. Dit kan nuttige inzichten opleveren.5 De betrouwbaarheid van de nieuwe meet-
methoden staat echter nog ter discussie. Niettemin kunnen mensen de gegevens gebruiken om
kritiek op de overheid te leveren. Wanneer hun metingen afwijken van de metingen en model-
berekeningen waarop de overheid haar communicatie over de risico’s van blootstelling aan
dergelijke milieufactoren baseert, kunnen zij het gevoerde beleid bekritiseren. Ook op dit front
kunnen burgers dus grotere onafhankelijkheid tentoonspreiden. Dit draagt bij aan de nieuwe
dynamiek van de risicocommunicatie.
Opgaven voor de overheid
Op het gebied van de risicocommunicatie houdt de overheid onder het nieuwe risicobeleid
belangrijke taken, die mede zijn gebaseerd op de ontwikkelingen rond nieuwe media. De
Gezondheidsraad onderscheidt er een aantal die ik graag onder uw aandacht breng. De eerste is
expliciet een opgave voor de rijksoverheid; de overige zijn opgaven voor de overheidslaag die
voor de besluitvorming verantwoordelijk is, wat van geval tot geval kan verschillen.
Lagere overheden ondersteunen
Door de verantwoordelijkheid voor het omgaan met allerlei risico’s in de leefomgeving aan lagere
overheden over te dragen, wordt een groter beroep op hen gedaan voor besluitvorming en risico-
communicatie, en dus op hun bedrevenheid daarin. Bovendien nemen verschillende gemeentes
beslissingen over hetzelfde type probleem, bijvoorbeeld over de afstand tussen een school en een
verkeersweg, of een woonwijk en een veehouderij. Daarom doet de rijksoverheid er goed aan om
de overdracht van verantwoordelijkheden naar lagere overheden, zoals die in het kader van de
Bezoekadres                                                            Postadres
Rijnstraat 50                                                          Postbus 16052
2515 XP Den Haag                                                       2500 BB Den Haag
E-mail: pw.van.vliet @gr.nl                                            www.gr.nl
Telefoon (070) 340 7327
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Gezondheidsraad
Health Council of the Netherlands
Onderwerp         : Briefadvies Risicocommunicatie op een nieuwe leest schoeien
Ons kenmerk       : U-8041/EvV/pm/789-Z                      Publicatienr. 2014/12
Pagina            :5
Datum             : 17 april 2014
Omgevingswet, vergezeld te doen gaan van hulpmiddelen voor de besluitvorming en risico-
communicatie, zoals richtlijnen en handreikingen.
Duidelijkheid scheppen over wie verantwoordelijk is
Als gevolg van de veranderingen in de beleidsverantwoordelijkheid die zijn, of worden door-
gevoerd, zouden misverstanden kunnen ontstaan wie in een bepaald geval verantwoordelijk is voor
de risicocommunicatie. Het is aan de overheid hier duidelijkheid over te verschaffen en dergelijke
misverstanden zoveel mogelijk te voorkomen, of anders weg te nemen.
Handelingsperspectief bieden
Een overheid die haar taak serieus neemt, informeert burgers zo dat zij hun eigen verantwoorde-
lijkheid kunnen nemen. Zij zorgt er bijvoorbeeld voor dat burgers (kunnen) weten dat ze groente
uit een moestuin langs een landbouwperceel waarop recent chemische gewasbeschermings-
middelen zijn gespoten, goed moeten wassen voordat ze deze bereiden en eten.
      Bij sommige milieufactoren zijn er aanwijzingen voor een nadelige invloed op de
gezondheid, maar zijn de wetenschappelijke gegevens niet voldoende om met een redelijke mate
van betrouwbaarheid te kunnen bepalen welke omvang die invloed heeft en laat dat inzicht
mogelijk ook nog één of twee decennia op zich wachten. Vraagstukken met deze kenmerken
leveren vaak veel ongerustheid in de bevolking op. In dergelijke gevallen kan de overheid wijzen
op maatregelen die mensen zelf kunnen nemen en die geen of weinig nadelen hebben. Iemand die
zich ongerust maakt over zijn blootstelling aan elektromagnetische velden via zijn mobiele
telefoon bijvoorbeeld, kan deze blootstelling onder meer verlagen door een zogeheten oortje te
gebruiken.6
Risicocommunicatie afstemmen op de mogelijkheden voor gewenst gedrag
Daarnaast dient de overheid te zorgen dat haar risicocommunicatie aansluit bij de mogelijkheden
die burgers hebben om hun verantwoordelijkheid vorm te geven. Minder autogebruik bijvoorbeeld
heeft een gunstig effect op de luchtkwaliteit en daarmee op de volksgezondheid. Ook is het
energiezuinig en klimaatvriendelijk. Communicatie over het gewenste gedrag, bijvoorbeeld
gebruikmaken van het openbaar vervoer, is effectiever naarmate de omstandigheden het
eenvoudiger maken. De kans dat mensen hun auto daadwerkelijk laten staan en het openbaar
Bezoekadres                                                            Postadres
Rijnstraat 50                                                          Postbus 16052
2515 XP Den Haag                                                       2500 BB Den Haag
E-mail: pw.van.vliet @gr.nl                                            www.gr.nl
Telefoon (070) 340 7327
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>Gezondheidsraad
Health Council of the Netherlands
Onderwerp           : Briefadvies Risicocommunicatie op een nieuwe leest schoeien
Ons kenmerk         : U-8041/EvV/pm/789-Z                     Publicatienr. 2014/12
Pagina              :6
Datum               : 17 april 2014
vervoer nemen, is groter wanneer er bijvoorbeeld een bushalte om de hoek is. Indirect is meer
gebruikmaken van het openbaar vervoer ook goed voor de volksgezondheid, want opwarming van
de aarde wordt geassocieerd met onder meer een toename van infectieziekten en een groter aantal
sterfgevallen tijdens hittegolven.7,8 Wanneer mensen de fiets nemen, is dat zowel goed voor het
milieu als voor hun gezondheid. De grootste gunstige effecten zijn te bereiken wanneer niet alleen
deze boodschap wordt uitgedragen, maar tegelijkertijd voor een infrastructuur met fietspaden en
fietsenstallingen is gezorgd. Dit is weliswaar geen nieuw voorbeeld, maar het illustreert goed de
invloed van randvoorwaarden op het gewenste gedrag van burgers. Bij nieuwe technologie is het
scheppen van randvoorwaarden lastiger, maar het principe is hetzelfde. Voor een uitvoerige
analyse van gedragsbeïnvloedingsmogelijkheden verwijs ik naar een onlangs verschenen rapport
van de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur.9
Rekening houden met verschillen in autonomie
Verder dient de overheid er op bedacht te zijn dat er mensen zijn die de technologische
ontwikkelingen niet kunnen bijbenen en daardoor buitengesloten raken. Met het concept van de
participatiemaatschappij gaat de overheid uit van een bevolking die bestaat uit autonome mensen
die bereid en in staat zijn om zelf verantwoordelijkheid te nemen. Niet alle burgers voldoen echter
aan dit profiel. Er zijn mensen die de ontwikkelingen in de samenleving, op het gebied van de
informatie- en communicatietechnologie, nanotechnologie of synthetische biologie bijvoorbeeld,
niet kunnen volgen. Daarom zijn zij er bang voor en verzet een deel zich ertegen. Ook zijn ze vaak
niet, of niet goed in staat om de adviezen voor het omgaan met de bijbehorende risico’s op te
volgen (bijvoorbeeld kiezen tussen een product met en een product zonder nanodeeltjes). Hier kan
laaggeletterdheid een rol bij spelen.
      Ook het andere uiterste van de autonomierange in de bevolking verdient aandacht, namelijk
burgers die juist vanuit een grote autonomie tegen een nieuwe ontwikkeling in verzet komen
omdat zij beducht zijn voor aantasting van hun gezondheid of andere ongewenste gevolgen.
Inspelen op het bestaan van nieuwe communicatiemedia
De overheid kan voor haar risicocommunicatie bewust van nieuwe media gebruikmaken, bij het
plannen en vormgeven van maatschappelijke activiteiten en om te reageren op calamiteiten.10
Daarbij moet zij omgaan met het gegeven dat andere partijen, waaronder individuele burgers,
Bezoekadres                                                             Postadres
Rijnstraat 50                                                           Postbus 16052
2515 XP Den Haag                                                        2500 BB Den Haag
E-mail: pw.van.vliet @gr.nl                                             www.gr.nl
Telefoon (070) 340 7327
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Gezondheidsraad
Health Council of the Netherlands
Onderwerp           : Briefadvies Risicocommunicatie op een nieuwe leest schoeien
Ons kenmerk         : U-8041/EvV/pm/789-Z                       Publicatienr. 2014/12
Pagina              :7
Datum               : 17 april 2014
steeds vaker zelf verantwoordelijkheid nemen en daarbij nieuwe, en in het bijzonder sociale media
gebruiken. Dankzij de nieuwe media krijgt de maatschappelijke dialoog een andere dynamiek.
      Nieuwe media maken het mogelijk om informatie snel onder veel mensen te verspreiden en
deze informatie ook regelmatig aan te passen.11 Bovendien maakt de diversiteit van de
informatiebronnen het makkelijker om burgers met uiteenlopende wereldbeelden te bereiken en
aan te sluiten bij hun belevingswereld.12-16 Voor de risicocommunicatie, in het bijzonder bij
incidenten, heeft de Nederlandse overheid veelal strategieën, protocollen en draaiboeken. Daarin
wordt over het algemeen nog onvoldoende rekening gehouden met het gebruik van sociale media
door individuele burgers, niet-gouvernementele organisaties, bedrijven en deskundigen. Eerste
aanzetten in deze richting zijn er wel, bij de politie bijvoorbeeld.17
      Een punt van aandacht is het niveau van kennis in de bevolking. Veel mensen zijn
onvoldoende in staat om de vele berichten op waarde te schatten, dus bijvoorbeeld ook niet om de
wetenschappelijke kwaliteit van een publicatie te beoordelen. Dit kan in gunstige richting worden
beïnvloed door te zorgen dat burgers beter begrijpen hoe wetenschappers te werk gaan, welke
onderzoeksmethoden zij gebruiken en wat de sterke en zwakke punten van die methoden zijn.
Conclusie
De grotere verantwoordelijkheid die andere partijen in de samenleving krijgen toebedeeld bij het
omgaan met risico’s stelt de overheid evengoed voor een aantal met de risicocommunicatie
verbonden opgaven. Zij verschaft duidelijkheid over wie waarvoor verantwoordelijk is. Daarnaast
bevordert zij de gewenste omgang met risico’s door handelingsopties te bieden en door te zorgen
dat er gunstige omstandigheden zijn geschapen. Deze elementen zijn essentieel, wil het nieuwe
risicobeleid slagen. Zwaarder dan voorheen komt een accent te liggen bij het omgaan met burgers
met verschillende niveaus van autonomie. Aandacht hiervoor is mede noodzakelijk vanwege de
snel groeiende maatschappelijke rol van nieuwe media en het hoge tempo van de ICT-ontwikke-
lingen. Voor de rijksoverheid ligt er een speciale taak in het ondersteunen van lagere overheden bij
hun grotere verantwoordelijkheden, met hulpmiddelen als richtlijnen en handreikingen.
      Dankzij het wijd verbreide gebruik van nieuwe media in de samenleving beschikken meer
mensen sneller over allerlei soorten informatie en kunnen ze daar zelf een selectie uit maken. Ze
beschikken bovendien over de mogelijkheid om zelf nieuwe gegevens te genereren, wat hun
onafhankelijkheid verder vergroot. Dit zijn uiteraard positieve ontwikkelingen, maar zij vragen
van de overheid bezinning op haar werkwijze. Alleen door die aan te passen kan het vertrouwen
Bezoekadres                                                               Postadres
Rijnstraat 50                                                             Postbus 16052
2515 XP Den Haag                                                          2500 BB Den Haag
E-mail: pw.van.vliet @gr.nl                                               www.gr.nl
Telefoon (070) 340 7327
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Gezondheidsraad
Health Council of the Netherlands
Onderwerp          : Briefadvies Risicocommunicatie op een nieuwe leest schoeien
Ons kenmerk        : U-8041/EvV/pm/789-Z                       Publicatienr. 2014/12
Pagina             :8
Datum              : 17 april 2014
van Nederlandse burgers in de overheid, dat van oudsher groot is, onder de nieuwe omstandig-
heden op peil worden gehouden. De hierboven genoemde elementen horen in die aanpak thuis.
      In mijn betoog heb ik de burger centraal gesteld. De overheid legt echter ook meer
verantwoordelijkheid bij andere maatschappelijke actoren als het bedrijfsleven. Kortheidshalve
volsta ik ermee te stellen dat dit vraagt om een hierop afgestemde vertaling in het nieuwe
risicobeleid. Deze brief is bedoeld om steun aan dat beleid te geven, in aanvulling op het
afwegingskader dat op uw verzoek door de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid
wordt ontwikkeld.
      Mocht u daar behoefte aan hebben, dan is de Gezondheidsraad gaarne bereid om nader advies
uit te brengen over het onderwerp risicocommunicatie als onderdeel van het nieuwe risicobeleid.
De raad zou zich bijvoorbeeld kunnen buigen over de vraag wat beproefde communicatie-
methoden zijn om rekening te houden met de beleving van en ongerustheid over risico’s in de
samenleving.
Deze brief is wellicht niet alleen relevant voor het beleidsterrein van de leefomgeving, maar ook
voor andere terreinen waar risico’s voor de gezondheid en de veiligheid van burgers kunnen
ontstaan, in hun vrije tijd en op hun werk. Daarom heb ik een afschrift van deze brief gestuurd aan
de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid.
Met vriendelijke groet,
prof. dr. J.L. Severens,
vicevoorzitter
Bezoekadres                                                              Postadres
Rijnstraat 50                                                            Postbus 16052
2515 XP Den Haag                                                         2500 BB Den Haag
E-mail: pw.van.vliet @gr.nl                                              www.gr.nl
Telefoon (070) 340 7327
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>   Gezondheidsraad
   Health Council of the Netherlands
   Onderwerp             : Briefadvies Risicocommunicatie op een nieuwe leest schoeien
   Ons kenmerk           : U-8041/EvV/pm/789-Z                          Publicatienr. 2014/12
   Pagina                :9
   Datum                 : 17 april 2014
   Literatuur
1  Gezondheidsraad. Ongerustheid over lokale milieufactoren. Den Haag: Gezondheidsraad; 2001: publicatienr.
   2001/10.
2  Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Directie Organisatie- en personeelsbeleid rijk.
   Programma Risico’s en verantwoordelijkheden. Plan van aanpak. Den Haag: Ministerie van Binnenlandse
   Zaken en Koninkrijksrelaties; 2011.
3  Folkert R, Diederen H, Beugelink G, van Veen M, Sorel N. Milieueffectentoets wetsvoorstel Omgevingswet.
   Kansen en risico's voor milieu- en natuurbescherming. Den Haag: Planbureau voor de Leefomgeving (PBL);
   2013.
4  Onderzoekraad voor Veiligheid. Brand bij Chemie-Pak te Moerdijk. Den Haag: Onderzoekraad voor
   Veiligheid; 2012.
5  ISPEX. Meet fijnstof met je smartphone. Internet. http://ispex.nl/.
6  Kennisplatform ElektroMagnetische Velden. Anders omgaan met mobiele telefoons. Praktische tips om
   blootstelling te verlagen. Internet. http://www.kennisplatform.nl/Onderwerpen/
   Mobieletelefoonsenzendmasten/omgaan-met-mobiele-telefoon.aspx.
7  Gezondheidsraad. Mondiale milieu-invloed op onze gezondheid. Den Haag: Gezondheidsraad; 2009:
   publicatienr. 2009/15.
8  Huynen MMTE, de Hollander AEM, Martens P, Mackenbach JP. Mondiale milieuveranderingen en
   volksgezondheid: stand van de kennis. Bilthoven: RIVM; 2008.
9  Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (RLI). Doen en laten. Effectiever milieubeleid door
   mensenkennis. Den Haag: Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (RLI); 2014.
10 Gezondheidsraad. Plan de campagne: Bevordering van gezond gedrag door massamediale voorlichting. Den
   Haag: Gezondheidsraad; 2006: publicatienr. 2006/16.
11 Veil SR, Buehner T, Palenchar MJ. A work-in-process literature review: Incorporating social media in risk and
   crisis communication. Journal of Contingencies and Crisis Management 2011; 19: 110-122.
12 Kahan D. Fixing the communications failure. Nature 2010; 463(7279): 296-297.
13 Kahan DM, Jenkins-Smith H, Braman D. Cultural cognition of scientific consensus. Journal of Risk Research
   2011; 14(2): 147-174.
   Bezoekadres                                                                    Postadres
   Rijnstraat 50                                                                  Postbus 16052
   2515 XP Den Haag                                                               2500 BB Den Haag
   E-mail: pw.van.vliet @gr.nl                                                    www.gr.nl
   Telefoon (070) 340 7327
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>   Gezondheidsraad
   Health Council of the Netherlands
   Onderwerp           : Briefadvies Risicocommunicatie op een nieuwe leest schoeien
   Ons kenmerk         : U-8041/EvV/pm/789-Z                          Publicatienr. 2014/12
   Pagina              : 10
   Datum               : 17 april 2014
14 Boer J de, Wardekker JA, van der Sluijs JP. Frame-based guide to situated decision-making on climate
   change. Global Environ Change 2013; 20(3): 502-510.
15 Maibach EW, Nisbet M, Baldwin P, Akerlof K, Diao G. Reframing climate change as a public health issue: an
   exploratory study of public relations. BMC Public Health 2010; 10: 299.
16 Nisbet MC. Communicating climate change: Why frames matter for public engagement. Environment 2009;
   51(2): 12-23.
17 Johannink RH, Gorissen I, van As NK. Sociale media: factor van invloed op onrustsituaties? Politie en
   wetenschap, Apeldoorn, en VDMMP, Houten; 2013.
   Bezoekadres                                                                  Postadres
   Rijnstraat 50                                                                Postbus 16052
   2515 XP Den Haag                                                             2500 BB Den Haag
   E-mail: pw.van.vliet @gr.nl                                                  www.gr.nl
   Telefoon (070) 340 7327
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Bijlage A
        De commissie
        De Commissie Signalering gezondheid en milieu heeft als taak om belangrijke onder-
        werpen op het terrein van gezondheid en milieu onder de aandacht te brengen van rege-
        ring en parlement, en kansen en bedreigingen in kaart te brengen. Het kan om nieuwe
        kwesties gaan, maar even goed om oude thema’s die opnieuw aandacht verdienen.
        Samenstelling van de commissie:
        • dr. F. Woudenberg, voorzitter
            psycholoog en hoofd cluster medische milieukunde, GGD Amsterdam
        • prof. dr. M. van den Berg
            hoogleraar toxicologie, Institute for Risk Assessment Sciences, Universiteit Utrecht
        • prof. dr. ir. J.W. Erisman
            bijzonder hoogleraar integrale stikstofproblematiek, Vrije Universiteit, Amsterdam;
            directeur Louis Bolk Instituut, Driebergen
        • dr. P.J. van den Hazel
            medisch-milieukundige, Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden,
            Arnhem
        • prof. dr. ir. E. Lebret
            hoogleraar environmental health impact assessment, Institute for Risk Assessment
            Sciences, Universiteit Utrecht; Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu,
            Bilthoven
        • prof. dr. R. Leemans
            hoogleraar milieusysteemanalyse, Wageningen University and Research Centre
        De commissie                                                                             11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>   •    dr. J.P. van der Sluijs
        senior onderzoeker nieuwe risico’s, Copernicus Instituut voor Duurzame
        Ontwikkeling, Universiteit Utrecht
   •    ing. A.J.H.M. Dobbelsteen, waarnemer
        ministerie van Infrastructuur en Milieu, Den Haag
   •    dr. ir. P.W. van Vliet, secretaris
        Gezondheidsraad, Den Haag
   •    dr. J.A. Wardekker, secretaris tot 1 januari 2014
        Gezondheidsraad, Den Haag
   De commissie heeft de volgende deskundigen met specifieke expertise geraadpleegd:
   • dr. R.M.M. Crutzen
        psycholoog en senior onderzoeker gezondheidsbevordering, Maastricht University
   • dr. R.M. Meertens
        psycholoog en senior onderzoeker risicocommunicatie en gezondheidsbevordering,
        Maastricht University
   De Gezondheidsraad en belangen
   Leden van Gezondheidsraadcommissies worden benoemd op persoonlijke titel, wegens
   hun bijzondere expertise inzake de te behandelen adviesvraag. Zij kunnen echter, dik-
   wijls juist vanwege die expertise, ook belangen hebben. Dat behoeft op zich geen
   bezwaar te zijn voor het lidmaatschap van een Gezondheidsraadcommissie. Openheid
   over mogelijke belangenconflicten is echter belangrijk, zowel naar de voorzitter en de
   overige leden van de commissie, als naar de voorzitter van de Gezondheidsraad. Bij de
   uitnodiging om tot de commissie toe te treden wordt daarom aan commissieleden
   gevraagd door middel van het invullen van een formulier inzicht te geven in de functies
   die zij bekleden, en andere materiële en niet-materiële belangen die relevant kunnen zijn
   voor het werk van de commissie. Het is aan de voorzitter van de raad te oordelen of
   gemelde belangen reden zijn iemand niet te benoemen. Soms zal een adviseurschap het
   dan mogelijk maken van de expertise van de betrokken deskundige gebruik te maken.
   Tijdens de installatievergadering vindt een bespreking plaats van de verklaringen die
   zijn verstrekt, opdat alle commissieleden van elkaars eventuele belangen op de hoogte
   zijn.
12 Briefadvies Risicocommunicatie op een nieuwe leest schoeien
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>