<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Ingezonden commentaren op het openbare concept van het
achtergronddocument Water
De volgende organisaties hebben commentaar ingestuurd:
  • Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie
  • Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Van: Christine Grit
Verzonden: dinsdag 10 februari 2015 16:36
Aan: GR_RGV2O15
Onderwerp: Respons op eerste serie achtergronddocumenten Gezondheidsraad RGV
Geachte heer/mevrouw,
Bijgaand doe ik u toekomen een reactie namens de Federatie Nederlandse
Levensmiddelen Industrie (FNLI) op de eerste 8 achtergronddocumenten waarvoor een
publieke consultatieronde was ingesteld in het licht van de nieuwe Richtlijnen Goede
Voeding van de Gezondheidsraad. De opmerkingen over alle documenten zijn gebundeld
in één document dat bij deze e-mail is gevoegd.
Uiteraard kunt u bij eventuele vragen, bij mij terecht.
Met vriendelijke groet,
Christine Grit
Manager Voeding & Gezondheid
FN LI
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                    Consultatie respons eerste ronde achtergrond documenten Gezondheicisraad
                    EGV       15  004      A
                    Notitie
                    Consultatierespons op 8 achtergronddocumenten
                    Onderwerp           Achtergronddocumenten Aardappelen, Granen en Graanproducten,
                                        Koffie, Thee, Vetten en Oliën, Vitamine- en Mineralensupplementen,
                                        Voedingsvezel, Water.
                    Datum               10 februari 2015
                    Inleiding
                    Als eerste willen we de Commissie bedanken voor het kunnen inzien van de Werkwijze
                    en de achtergronddocumenten voor de Richtlijnen Goede Voeding (RGV) 2015. Als
                    tweede willen we ook graag de Commissie complimenteren met het vele werk dat hiertoe
                    moet zijn uitgevoerd. Er is sprake van stuk voor stuk zeer grondig uitgewerkte
                     documenten en dat is wat ons betreft zeker een compliment waard. Voor de goede orde
                    willen we daarbij ook vermelden dat juist de grondigheid het voor de lezers en
                    belanghebbenden relatief eenvoudig heeft gemaakt om er op- en aanmerkingen bij te
                     plaatsen. Een zeer transparante werkwijze die ons bijzonder aanspreekt.
                     Vervolgens willen we uiteraard wel graag van de gelegenheid gebruik maken om te
                     reageren op de verschillende achtergronddocumenten die hij deze eerste ronde zijn
                     verspreid voor consultatie. Alle 8 achtergrond documenten zijn in onze achterban
                     doorgenomen waarbij uiteraard de door de Commissie gestelde vragen zoveel mogelijk
                     centraal hebben gestaan. De reacties op de verschillende documenten volgen vanaf
                     pagina 4 van deze consultatierespons. De documenten worden in alfabetische volgorde
                     behandeld, te beginnen bij ‘aardappelen’ en eindigend bij ‘water’.
                      We willen wel graag een algemeen punt naar voren brengen naar aanleiding van de
                      gekozen thema’s voor de achtergronddocumenten. De gedachte dat er zowel naar
                      voedingsmiddelen en dranken als naar voedingsstoffen en voedingspatronen zal worden
                      gekeken, onderschrijven wij uiteraard van harte. Het is de laatste jaren duidelijk
                      geworden dat het uitsluitend evalueren van voedingsstoffen tekort schiet in het duiden
                      van alle mogelijke relaties tussen voeding en gezondheid. Uit de Werkwijze komt naar
                      voren dat er achtergrond documenten zijn opgesteld over verschillende
                      basisvoedingsmiddelen en dat één categorie uit de zogenaamde “extra” categorie of niet
                      basisvoedingsmiddelen zal worden uitgelicht. De motivering achter de keuze voor de
                      groepen voedingsmiddelen die zijn uitgekozen, is ons onduidelijk gebleven. De meeste
                      basisvoedingsmiddelen lijken te zijn meegenomen maar er lijkt niet gekeken te zijn naar
                      samengestelde voedingsmiddelen en de meeste niet-basisvoedingsmiddelen (die wel een
           F N II                                                            Respons consultatie eerste ronde achtergronddocumenten 1 1
FEDERATiE NEDERLANDSE
LEVENSMIDDELEN_INOUILJ
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                       Consultatie respons eerste ronde achtergrond documenten Gezondheidsraad
                       bijdrage aan de totaal voeding leveren) zijn evenmin opgenomen. De drankenkeuze roept
                       eveneens enkele vragen op. Zo vragen wij ons af of er niet naast dranken met toegevoegd
                       suiker er niet nog anderen zijn om te bespreken.
                       Werkwijze
                       De Werkwijze is niet ter consultatie aangeboden, doch ter inzage verstrekt. Hier hebben
                       wij uiteraard begrip voor. Voorop zij gesteld dat het ons verheugt dat er sprake is van
                       een systematische en uitgebreide werkwijze die bovendien heel inzichtelijk is gemaakt.
                       Desalniettemin roept dit document wel enige vragen en opmerkingen op. Deze vragen en
                       opmerkingen willen wij u hieronder graag voorleggen. We zijn ons ervan bewust dat u
                       deze niet mee behoeft te nemen in uw algemene reactie op de verschillende
                       consultatierondes. We hopen echter wel dat u er kennis van wilt nemen, en indien
                       mogelijk, er rekening mee wilt houden.
                       Werkwijze
                       1.       Het baart ons enige zorgen dat er nauwelijks recht wordt gedaan aan de
                       complexe functie en werking van voedsel en voeding maar uitsluitend naar de relatie
                       tussen voedselirmame, voeding en chronische ziekten wordt gekeken. Bovendien via een
                       tamelijk klinische benadering die naar onze mening slechts beperkt recht doet aan de
                       volledige betekenis van voeding en voedsel in de mens en de samenleving (indirecte
                       effecten die eveneens van betekenis zijn voor een goede gezondheid komen niet aan bod).
                       Hiermee wordt enerzijds mogelijkerwijs een negatieve associatie opgeroepen tussen
                       voedsel en voeding en anderzijds worden meer indirecte aspecten van voedsel, zoals met
                       plezier eten en sociaal eetgedrag buiten beschouwing gelaten. Onzes inziens zijn de
                       navolgende factoren eveneens van belang voor de gezondheid en deze zouden eigenlijk
                       ook moeten worden meegenomen.
                        • Timing van consumptie en de hoeveelheden ervan. In de Richtlijnen Goede Voeding
                            1986 en 2006 was er ook aandacht voor frequentie van consumptie van bepaalde
                            producten/voedingsstoffen. Wordt dit aspect ook meegenomen in de algehele
                            uiteindelijke analyse
                        •   Chronische effecten van voedsel of voeding kunnen niet gekoppeld worden aan de
                            eenmalige consumptie van één product maar ook niet aan kortdurende
                            voedselpatronen. Wordt de tijdsduur van het gebruikte voedingspatroon ook
                            meegenomen?
                          •  Wij zijn heel benieuwd naar de afweging tussen voedingsmiddelen en
                             voedingsstoffen en ook wellicht de interacties tussen voedingsmiddelen en
                             voedingsstoffen en de effecten daarvan op de gezondheid.
                        2.       Deze kanttekening vloeit eigenlijk voort uit de eerste. Naar ons idee zijn de
                        achtergronddocumenten wel erg op zichzelfstaand en is het lastig om inzicht te krijgen in
                        de context. Als bijvoorbeeld een effect wordt gevonden van een bepaald voedingsmiddel
                        op het voorkomen van een bepaalde aandoening, is het erg onduidelijk hoe dat dan
                        beoordeeld moet worden in het licht van de rest van de voeding, om welke hoeveelheden
                        het gaat in die bepaalde context, wordt er gekeken naar de wenseljke consumptie in een
                        voedingspatroon of de gebruikelijke consumptie, en zo verder. Wij hopen dat er nog wel
            F Ii II                                                             Respons consultatie eerste ronde achtergronddocunienten 2
FEDERATIE NEDERLANDSE
LEVE NSOIDDLSLE4 INOLISERIE
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                Consultatie respons eerste ronde achtergrond documenten Gezondheidsraad
                enig inzicht zal worden geboden in deze materie voordat de nieuwe Richtlijnen Goede
                Voeding verschijnen. Het is wat ons betreft ook onduidelijk wanneer er precies sprake is
                van een voedingspatroon en hoe deze wordt gedefinieerd.
                3.       Het buiten het bestek vallen van dit document van suppiementen met andere
                bioactieve stoffen lijkt eveneens een aandachtspunt. We concluderen hieruit dat noch
                 suppiernenten, noch levensmiddelen verrijkt met deze stoffen aan bod zullen komen in
                 de nieuwe RGV terwijl ze wel een onderdeel uit kunnen maken van de geconsumeerde
                 voeding. Hierdoor zou een vertekend beeld kunnen ontstaan. Wij hopen dat u op een of
                 andere wijze téch aan deze stoffen recht wilt doen.
                 4.       Bij ons wordt ook de vraag opgeroepen wat de consequentie is van het niet
                 opnemen van de verhoudingen tussen de verschillende cholesteroifracties in het bloed
                 maar uitsluitend naar LDL-cholesterol te kijken (alleen deze is als intermediair eindpunt
                 opgenomen). Dat dit voor de conclusies van het achtergronddocument over oliën en
                 vetten weinig uitmaakt, wil nog niet zeggen dat het voor andere documenten die de
                 relatie met hart- en vaatziekten in kaart brengen, ook het geval zal zijn. Wij hopen dat u
                 hier nog naar wilt kijken en indien enigszins mogelijk antwoord wilt/kunt geven.
                                               -
                                                                           -
                  5.      De keuze om alleen PubMed publicaties over de relatie tussen voedsel en/of
                  voeding en chronische ziekten te onderzoeken, levert een incompleet beeld op. Uiteraard
                  begrijpen we dat er op een of andere manier een afbakening moet plaatsvinden omdat er
                  anders wel een hele grote reeks publicaties meegenomen moet worden, zelfs met het in
                  acht nemen van de gestelde criteria aan het onderzoeksdesign. Desalniettemin zouden er
                  belangrijke publicaties kunnen ontbreken. Daarom willen we u vriendelijk verzoeken dit
                  punt te heroverwegen.
           F I1 II                                                       Respons consultatie eerste ronde achtergronddocurnenten 1 3
ED[RaU[ NEDERLAND5E
L[V JS.1IOOttN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                      Consultatie respons eerste ronde achtergrond documenten Gezondlzeidsraad
                      Water
                      Opmerking vooraf.
                      De analyse is bekeken van de negatieve kant. De EFSA heeft twee gezondheids claims
                      voor water goedgekeurd en deze relaties komen überhaupt niet aan bod in het
                      achtergronddocument. Het betreft de navolgende relaties.
                      Water draagt bij tot de instandhouding van de normale fysieke en cognitieve functies.
                      Water draagt bij tot de instandhouding van de normale regeling van de
                      lichaamstemperatuur.
                      Referentie:
                      Verordening (EU) Nr. 432/2012 van de Commissie.
                      Regel 31
                      Wij vragen ons af waarom mineraalwater niet lijkt te zijn meegenomen in de analyse. Op
                      regel 86 is deze omissie ook aanwezig. Mirieraalwater en bronwater zijn voor de wet
                      echter verschillende producten.
                      Regel 85
                      De Commissie concludeert dat er te weinig cohortonderzoek is om een uitspraak te doen
                      over het verband tussen het drinken van leiding-, [mineraal-,] en bronwater en het risico
                      op gewichtstoename, coronaire hartziekten en darmkanker. Het bevreemdt ons dat deze
                      conclusie voor het risico op gewichtstoename wordt getrokken. Waarom wordt er dan in
                      het kader van preventieprogramrna’s (met name Jongeren op Gezond Gewicht) zoveel
                      nadruk gelegd op het drinken van voldoende water?
             F F4 II                                                          Respons consultatie eerste ronde achtergronddocumenten 1 20
FEDERATIE NEDERLANDSE
LE’1EN5MIITD[LEN INDUSTRIE
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>Van: Caroline van Rossum
Verzonden: maandag 9 februari 2015 22:35
Aan: Javanmardi, M. (Mitra)
CC: Spaaij, C.J.K. (Caroline); Weggemans, R.M. (Rianne)
Onderwerp: Re: Commentaarronde Richtlijnen goede voeding         .
Beste collegas van de GR,
Hierbij stuur ik jullie de reacties vanuit het RIVM op de documenten in de eerste commentaarronde
Succes met de wijzigingen.
Groetjes Caroline
Caroline van Rossum, PhD
Centre for Nutrition, Prevention and Health Services
National Institute for Public Health and the Environment
POBoxi
3720 BA Bilthoven
The Netherlands
See httn ://www.voedselconsurnrtiepeiling nl for information on the Dutch food consumption surveys
See http://wwwrivm.nl/nevo for information on the Dutch food composition database
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>Reactie RIVM op concept
achtergrondrapporten RGV
dd 2februari 2015
Aardappelen
    -   Verwijzen naar NEVO voor bron van nutriënten?
Water Bij de andere onderwerpen is het niet uitgewerkt waarvoor het belangrijke bron is.
    -
- TabelDit1.stuk
    -
              Watlijktis qua
                         de definitie  van
                             opbouw niet    water? met
                                         consistent  Door    de tekst
                                                         andere         boven de beschrijving wordt
                                                                 deelrapporten.
gesuggereerd dat het water niet koffie, thee en andere dranken bevat. Echter in deze
    -   In  dit stuk  worden   geen VCP-data  over de consumptie   weergegeven.
definitie zit wordt het water van een aantal koffie. Thee en andere draken wel meegenomen.
Bijvoorbeeld koffiepoeder met water, hierbij is het water gecodeerd als water; op te lossen
Granen
door een
    -   Regelvoetnoot      op te veel
                 426; Er worden   nemen?
                                       aannames gemaakt in de kwantificering van de sterkte van het
- Regeleffect;
          36. inconsistentie tussen getal in de tekst en in de tabel: 420 in tekst, 422 in de tabel.
                                           als er kwantitatieve relaties worden beschreven op basis van
- Het woord
        Dit  is een“geadjusteerd”     vervangen
                     algemene opmerking             door een ander woord.
        cohortonderzoek dat met voedselfrequentievragenlijsten gebeurt. Deze vragenlijsten zijn
- In regel    60  het   woord    de verwijderen.
        niet goed in staat om het absolute niveau van inname goed te schatten.
Koffie
    -   De toelichting over wat wel/niet gefilterde koffie is, kan beter.
    -   Het zou goed zijn om explicieter aan te geven hoe de term koffie wordt bedoeld als daar niet
        bij staat of deze wel/niet gefilterd is. Bijvoorbeeld bij de conclusie duidelijk maken welke
        koffie bedoeld is.
Thee
     -  De consumptiecijfers betreft thee inclusief specifieke theesoorten; Het zou goed zijn om
        hierover een voetnoot bij de tabel op te nemen.
Vetten en oliën
     -   Klopt het dat er geen bewijs is voor het margarine versus olie?
     -   Dat boter en margarines een belangrijke bron zijn voor vitamine A en D komt niet aan bod.
     -   Bij consumptiecijfers vermelden dat het gemiddelde van 2 dagen is.
     -   In regel 629 2e “concludeert” kan weg.
Voedingssu pplernen ten
      -  Zijn dit de relevante eindpunten? De reden dat mensen supplementen slikken zijn vaak
         anders dan de hier geselecteerde eindpunten.
      -  Voor wat betreft vitamine D en colonkanker. De conclusie is consequent volgens GR
         systematiek; Een aantal RIVM-ers hebben hierover een andere mening. Dit komt door de
         gevolgde systematiek.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Water
GEZONDHEIDSRAAD                                                    Reactie op commentaren
Reactie van de commissie Richtlijnen goede voeding 2015
op het achtergronddocument over water
De commissie heeft op het achtergronddocument over water reacties ontvangen van
de Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie (FNLI) en het Rijksinstituut voor
Volksgezondheid en Milieu (RIVM). De commissie heeft de inhoudelijke reacties
betrokken bij het opstellen van het definitieve achtergronddocument en over het
algemeen de tekstuele suggesties overgenomen.
Geen van de commentaren heeft geresulteerd in wijzigingen van conclusies.
Op de volgende pagina’s beschrijft de commissie in een tabel alle inhoudelijke
commentaren en wat zij daarmee heeft gedaan.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Water
GEZONDHEIDSRAAD                                                                                                                      Reactie op commentaren
Tabel Overzicht ontvangen inhoudelijke commentaren op achtergronddocument over water en de reactie van de commissie.
 Commentatoren        Commentaar                                 Reactie commissie
 FNLI                 Twee gezondheidsclaims goedgekeurd door    Niet verwerkt.
                      EFSA komen niet aan bod in het document:   Deze eindpunten vallen buiten de werkwijze van de commissie, zoals beschreven in het
                      Water draagt bij tot de instandhouding van werkwijze document.
                      de normale fysieke en cognitieve functies.
                      Water draagt bij tot de instandhouding van
                      de normale regeling van de
                      lichaamstemperatuur.
 FNLI                 Waarom is mineraalwater niet meegenomen.   Verwerkt.
                      Voor de wet is mineraalwater een ander     In de tekst staat nu zowel bron- als mineraalwater genoemd.
                      product dan bronwater.
 FNLI                 Waarom wordt er in preventieprogramma’s    Niet verwerkt.
                      zoveel nadruk op water gelegd als de       Er was onvoldoende cohortonderzoek om een uitspraak te doen over het verband tussen
                      conclusie in het achtergronddocument luidt water en gewichtstoename. In interventieonderzoek is het effect van het drinken van
                      dat er te weinig cohortonderzoek is om een water op gewicht vooral vergeleken met suikerhoudende dranken. Daarom komt dit
                      uitspraak te doen over het verband tussen  (indirect) aan de orde in het achtergronddocument over suikerhoudende dranken.
                      het drinken van water en het risico op
                      gewichtstoename.
 RIVM                 Wat is de definitie van water? In de       Verwerkt.
                      consumptiegegevens is water voor een       Voetnoot b bij de tabel luidt als volgt: Water gebruikt voor het bereiden van bepaalde
                      aantal soorten koffie, thee en andere      soorten koffie (bijvoorbeeld oploskoffie), thee en andere dranken valt hier onder.
                      dranken wel meegenomen. Dit zou in een
                      voetnoot kunnen worden verwerkt.
Pagina 2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>