<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Ingezonden commentaren op het openbare concept van het
achtergronddocument Alfalinoleenzuur
De volgende organisaties hebben commentaar ingestuurd:
    • Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie
    • MVO – de ketenorganisatie voor oliën en vetten1
1
  Onderschreven door de Nederlandse tak van de International Margarine Association of the countries of
Europe: Imace-NL
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Van: Christine Grit
Verzonden: dinsdag 10 maart 2015 8:43
Aan: GR_RGV2O15
Onderwerp: Respons op tweede serie achtergronddocumenten Gezondheidsraad RGV
Geachte mevrouw/heer,
Graag doe ik u bij dezen, namens de Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie
(FNLI), de reactie toekomen op de tweede reeks achtergronddocumenten die u voor
consultatie hebt opengesteld. Net als bij de eerste ronde, is de respons in één document
gevoegd.
Uiteraard kunt u te allen tijde bij eventuele vragen bij mij terecht.
Met vriendelijke groet,
Christine Grit
Manager Voeding & Gezondheid
FNLI
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Consultatie respons tweede ronde achtergrond documenten Gezondheidsraad
EGV     15    06      A
Notitie
Consultatierespons op 7 achtergronddocumenten
Onderwerp               Achtergronddocumenten Alfalinoleenzuur, Dranken met toegevoegde
                        suiker, Eieren, Noten en zaden, Peulvruchten, Vlees,
                        Voedingscholesterol.
Datum            | 9 maart 2015
Inleiding
Als eerste willen we ook bij deze tweede reeks achtergrond documenten de Commissie
bedanken voor het kunnen inzien van de Werkwijze en de achtergronddocumenten voor
de Richtlijnen goede voeding (Rgv) 2015. Ook bij deze set documenten willen we graag
de Commissie complimenteren met het vele werk dat hiertoe moet zijn uitgevoerd.
Opnieuw is een reeks zeer grondig uitgewerkte documenten beschikbaar gesteld en dat is
wat ons betreft zeker een compliment waard.
We maken vervolgens graag van de gelegenheid gebruik om te reageren op de
verschillende achtergronddocumenten die bij deze tweede ronde zijn verspreid voor
consultatie. Alle 7 achtergronddocumenten zijn in onze achterban doorgenomen waarbij
uiteraard de door de Commissie gestelde vragen zoveel mogelijk centraal hebben
gestaan. De reacties op de verschillende documenten volgen vanaf pagina 2 van deze
consultatierespons. De documenten worden in alfabetische volgorde behandeld, te
beginnen bij ‘alfa-linoleenzuur’ en eindigend bij ‘voedingscholesterol’.
In onze eerste respons hebben we een algemeen punt naar voren gebracht en hebben we
ook enige kanttekeningen bij de gevolgde werkwijze geplaatst. We wensen niet in
herhalingen te vervallen, en willen daarom alleen melden dat het algemene punt en de
bewuste kanttekeningen nog steeds van toepassing zijn.
                                                      Respons consultatie tweede ronde achtergronddocumenten| 1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Consultatie respons tweede ronde achtergrond documenten Gezondheidsraad
Alfo-linoleenzuur
Opmerking
Eigenlijk is hier uitsluitend sprake van een vraag vooraf. Dit betreft:
        Wordt er, al dan niet in een separaat achtergronddocument, gekeken naar de
         effecten van verschillende verhoudingen van vetzuren in de voeding?
         Bijvoorbeeld de verhouding onverzadigd/verzadigd of de verhouding tussen
         omega 6 en omega 3 vetzuren?
We hebben geen gedetailleerd commentaar op dit achtergronddocument.
                                                      Respons consultatie tweede ronde achtergronddocumenten| 2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>Van: Janneke van der Bijl
Verzonden: dinsdag 10 maart 2015 17:41
Aan: GR_RGV2O15
Onderwerp: MVO       - de ketenorganisatie voor olien en vetten_Commentaar op achtergronddocument
Richtlijnen goede voeding 2015 ‘Alfa-linoleenzuur
                                   T
Geachte leden van de Commissie Richtlijnen goede voeding van de Gezondheidsraad,
Als bijlage treft u de reactie van MVO de ketenorganisatie voor oliën en vetten op het
                                               -
concept achtergronddocument ‘Alfa-linoleenzuur’. MVO waardeert het zeer dat de
Commissie de gelegenheid heeft gegeven om inhoudelijk commentaar te leveren. Hiervoor
willen wij de Commissie hartelijk bedanken.
Als u nog vragen heeft dan kunt u uiteraard contact met ons opnemen. Mocht u het op prijs
stellen dan zijn wij uiteraard graag bereid om een en ander mondeling toe te lichten.
Wij wensen de Commissie veel succes bij het afronden van dit werk.
Voeding en Gezondheid
                                                    Louis Braillelaan 80
                                                    2719 EK Zoetermeer
www mvo ni
MVO  - de ketenorganisatie voor oliën en vetten
                                 MVO Netwerl<event -12 maart2015
                                 Hoe kunnen v.e de groeiende ereIdbevoIFing van
                                 voldoende voedsel voorzien en met vlke
                                 ontvikkeIingen in de markt voor oliën en veffen
                                 moeten ve rekening houden
                                 lUik hier vooraanmeldinci,
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>ÖVL.)
Woord vooraf
MVO de ketenorganisatie voor oliën en vetten wil op de eerste plaats de Commissie hartelijk
       —
bedanken voor de geboden mogelijkheid om een reactie te geven op de
achtergronddocumenten voor de Richtlijnen Goede Voeding 2015 en voor inzage in de
werkwijze. Wij waarderen het zeer dat de Commissie voor deze transparante aanpak heeft
gekozen.
Bij dezen maken wij graag gebruik van de gelegenheid tot het geven van commentaar op het
achtergronddocument over Alfa-linoleenzuur (ALA). We willen daarbij met name aandacht
vragen voor het feit dat de Commissie in het achtergronddocument meerdere malen aangeeft
dat er te weinig onderzoek is gedaan om een uitspraak te doen over het gebruik van ALA en
het optreden van chronische ziekten. Om te stimuleren dat er in de toekomst wel meer
onderzoek wordt gedaan naar de gezondheidseffecten van ALA hopen we dat de Commissie
hierop bij relevante instanties zal aandringen.
Onze visie op de werkwijze hebben we reeds als bijlage toegevoegd aan het commentaar op
het achtergronddocument ‘Oliën en vetten’.
Wij hebben vernomen dat dit het eerste achtergronddocument is waarin specifieke vetzuren
aan de orde komen en dat linolzuur en de ‘visvetzuren’ later nog worden behandeld. Graag
vernemen wij van de Commissie of ook oliezuur en de belangrijkste verzadigde vetzuren nog
in een achtergronddocument zullen worden belicht.
Ons commentaar op dit concept achtergronddocument over alfa-linoleenzuur wordt
onderschreven door Imace- NL. We kijken met belangstelling uit naar de volgende
achtergronddocumenten en wensen de Commissie veel succes bij het afronden van dit werk.
     MVO de ketenorganisatie voor oliën en vetten
fl         -
     Louis Braillelaan 80 T 079 363 43 50         www.mvo.nI
     2719 EK Zoeterrneer  info@mvo.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>ILWL.)
 Commentaar Achtergronddocument ‘Alfa-linoleenzuur’
 Algemeen:
 1. Het zou wellicht de transparantie ten goede komen als referenties werden gegeven van
     de studies die in de verschillende meta-analyses zijn opgenomen (geldt voor alle
     achtergronddocumenten).
 2. Het lijkt onmogelijk om op basis van het hier beschreven onderzoek een aanbeveling te
     doen voor de ALA inname. In 2001 werd deze aanbeveling vastgesteld op 1 en%, maar
     deze aanbeveling berustte niet op onderzoeksresultaten maar ‘werd berekend als de
     resultante van de voedingsnormen voor vetten, verzadigde vetzuren en trans-vetzuren’.
     Wel werd toen op basis van literatuurgegevens gesteld: a-linoleenzuur beschermt
     waarschijnlijk tegen coronaire hartziekten’. In de Richtlijnen Goede Voeding 2006 is de ALA
     aanbeveling niet gewijzigd. In deze versie van de Richtlijnen wordt o.a. verwezen naar een
     systematisch review van Wang en medewerkers (Wang, C., et al. (2006). “n-3 Fatty acids
     from fish or fish-oil supplements, but not alpha-linolenic acid, benefit cardiovascular disease
     outcomes in primary- and secondary-prevention studies: a systematic review.” Am J Clin
     Nutr 84(1): 5-17), dat in het huidige achtergronddocument niet meer is opgenomen. De
     reden daarvoor wordt niet gegeven en wij willen de Commissie vragen deze reden alsnog
     toe te voegen. Ook wordt in de Richtlijnen van 2006 vermeld ‘dat verder onderzoek nodig
     is om een definitieve conclusie over het effect van alpha-linoleenzuur op het risico op hart
     en vaatziekten te kunnen trekken’. Het komt ons voor dat deze conclusie ook nu nog
     opportuun is en wij hopen dat de Gezondheidsraad bij relevante instanties erop zal
     aandringen in de toekomst meer onderzoek te doen naar de gezondheidseffecten van ALA.
 3. Wij constateren met spijt dat door de beperking die de Commissie zichzelf in het
     werkwijzedocument oplegt, het beschreven onderzoek slechts een deel van de beschikbare
     onderzoeksgegevens omvat. Zoals ook reeds vermeld in ons commentaar op de werkwijze
     dienen naar onze mening aanbevelingen te zijn gebaseerd op ‘all available evidence’ en
     hieraan wordt nu helaas niet voldaan.
 4. Dit lijkt ons met name van belang voor de mogelijke relatie tussen de ALA inname en het
     risico op prostaatkanker.
 Regel 47 t/m 49 (47/49): Onzes inziens is groene groente ook een belangrijke bron van ALA
 dus wellicht goed om hier te noemen. Verder stellen wij voor ‘canola’ te vervangen door ‘raap’.
 82/84: Geldt dit ook voor HDL-cholesterol? En zijn er gegevens bekend over de
 grootte/dichtheid van de verschillende LDL- en HDL deeltjes? Die zouden namelijk van belang
 zijn voor de mate waarin deze lipoproteïnen betrokken zijn bij coronaire hartziekten.
 112/114: Geconcludeerd kan worden dat de resultaten van het beschikbare onderzoek niet
 wijzen op een invloed van ALA op het risico voor coronaire hartziekten, maar dat meer
                                                                                                     2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>IfL’A’L.)
 onderzoek van goede kwaliteit noodzakelijk is om een betrouwbare uitspraak te kunnen doen
 (zie aanbevelingen 2006).
 131/134: Deze zinsconstructie klopt naar onze mening niet. In regel 133 moet ‘die van’ worden
 tussengevoegd: .verschilde niet significant van die van de placebogroep
                   ..                                                       ... etc.
 163/1 65: Het zou onze voorkeur hebben om de resultaten van deze studie te vermelden en
 daar aan toe te voegen dat dit éne resultaat te weinig is om een conclusie op te baseren en
 dat meer onderzoek nodig is.
 170: Zeer terecht dat de Commissie -ondanks de beperking die zij zichzelf in de werkwijze
 oplegt- toch de relatie met prostaatkanker onderzoekt.
 198: Zijn de cohorten in beide meta-analyses dezelfde of (ten dele) verschillend? Zouden in
 het laatste geval alle beschikbare cohorten gezamenlijk niet opnieuw geanalyseerd moeten
 worden?
 230/231: Referentienummer ontbreekt (zal wel 18 zijn).
 234/236: De conclusie zou kunnen worden aangevuld met ‘Er zijn echter geen aanwijzingen
 voor een verhoogd risico ten gevolge van de inname van alfa-linoleenzuur’.
 241: Hier dient naar onze mening onderscheid gemaakt te worden tussen ischemische en
 hemorragische beroerte.
 250: Er is slechts sprake van 1 meta-analyse. Moet in deze regel ‘meta-analyses’ wellicht
 vervangen worden door ‘cohorten’?
 263: In referentie 19 zijn ook resultaten voor de ALA status beschikbaar (ALA concentratie in
 plasma). Bij het onderzoek naar prostaatkanker was dat een reden om twee studies (12 en
 30) niet mee te nemen (367/369). Wij willen de Commissie vragen aan te geven waarom studie
 19 wél in haar overwegingen wordt betrokken.
 271: Gezien de naam van de studie gaat het hier toch om een secundaire uitkomst? Zo ja, dan
 zou dat eigenlijk vermeld moeten worden (zoals in regel 126).
 286: Zijn de cohorten in de meta-analyses dezelfde of (ten dele) verschillend? Zouden in het
 laatste geval alle beschikbare cohorten gezamenlijk niet opnieuw geanalyseerd moeten
 worden?
                                                                                               3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>290/292: Referentie 23 gaat, volgens de titel alleen over ‘marine n-3 polyunsaturated fatty
acids’. Dit zou dus ALA uitsluiten. Het lijkt ons daarom verstandig in de tekst te vermelden dat
ook de ALA inname deel uitmaakte van deze studie.
343/354: De tekst is niet geheel duidelijk. Zo is er sprake van één meta-analyse (27), maar
wordt vervolgens een andere meta-analyse (29) als ‘de meta-analyse’ besproken. Waar het
woordje ‘samen’ (348) op slaat is daarom niet duidelijk, te meer daar de in de tekst vermelde
RR waarde [1,00 (95% bti: 0,91-1,11)1 volgens tabel 10 bij referentie 27 lijkt te behoren.
356: K  = kwartiel?
361: Zijn de cohorten in de meta-analyses dezelfde of (ten dele) verschillend? Zouden in het
laatste geval alle beschikbare cohorten gezamenlijk niet opnieuw geanalyseerd moeten
worden?
367/369: Het is onduidelijk waarom dit een reden zou zijn om deze meta-analyses buiten
beschouwing te laten, aangezien ALA bloedwaarden rechtstreeks verband houden met ALA
inname. Beide meta-analyses wijzen op een (mogelijk) positief verband tussen ALA inname
en/of status en prostaatkanker. Samen met de resultaten van referenties 32 en 37 zijn deze
aanwijzingen onzes inziens te sterk om verder onbesproken te blijven. Zie overigens ook onze
opmerking bij regel 263.
387/88: Het is niet helemaal duidelijk of dit referentie 34 betreft.
404/405: We begrijpen de verwijzing naar referentie 38 niet (publicatie uit 1999 van een
Nederlandse studie, géén meta-analyse), want de gevonden associatie was (volgens het
abstract tenminste) niet significant.
436/445: Aan de conclusie dient onzes inziens te worden toegevoegd dat het mogelijke
verband tussen ALA inname en prostaatkanker nader moet worden onderzocht.
                                                                                                 4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Alfa-linoleenzuur (ALA)
GEZONDHEIDSRAAD                                                   Reactie op commentaren
Reactie van de commissie Richtlijnen goede voeding 2015
op het achtergronddocument over alfa-linoleenzuur
De commissie heeft op het achtergronddocument over alfa-linoleenzuur (ALA) reacties
ontvangen van het MVO – de ketenorganisatie voor oliën en vetten, en de Federatie
Nederlandse Levensmiddelen Industrie (FNLI). De commissie heeft de inhoudelijke
reacties betrokken bij het opstellen van het definitieve achtergronddocument en over
het algemeen de tekstuele suggesties overgenomen.
Geen van de commentaren heeft geresulteerd in wijzigingen van conclusies.
Op de volgende pagina’s beschrijft de commissie in een tabel alle inhoudelijke
commentaren en wat zij daarmee heeft gedaan.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Alfa-linoleenzuur (ALA)
GEZONDHEIDSRAAD                                                                                                                         Reactie op commentaren
Tabel Overzicht ontvangen inhoudelijke commentaren op achtergronddocument over alfa-linoleenzuur (ALA) en reactie van de commissie
 Commentatoren       Commentaar                                                    Reactie commissie
 FNLI                Wordt er, al dan niet in een separaat achtergronddocument,    Niet verwerkt.
                     gekeken naar de effecten van verschillende verhoudingen van   Er zijn separate achtergronddocumenten opgesteld naar verzadigde, enkelvoudig
                     vetzuren its de voeding? Bijvoorbeeld de verhouding           en meervoudig onverzadigde (n-6) vetzuren, en naar de n-3 vetzuren ALA, EPA
                     onverzadigd/ verzadigd of de verhouding tussen omega 6 en     en DHA. Het is een bewuste keuze van de commissie geweest om geen ratio’s te
                     omega 3 vetzuren?                                             bespreken omdat de interpretatie van uitkomsten over ratio’s niet duidelijk is.
 MVO                 Het zou wellicht de transparantie ten goede komen als         Niet verwerkt.
                     referenties werden gegeven van de studies die in de           Meta-analyses combineren al het beschikbare, en voldoende vergelijkbare,
                     verschillende meta-analyses zijn opgenomen (geldt voor alle   onderzoek. De commissie heeft in de samenvattende tabellen aangegeven op
                     achtergronddocumenten).                                       welke populaties het onderzoek (de meta-analyses) waren gebaseerd. In de
                                                                                   teksten staan, waar mogelijk, gegevens over de ranges van inname vermeld.
                                                                                   Specifiekere informatie over de ingesloten onderzoeken is terug te vinden in de
                                                                                   desbetreffende meta-analyses.
 MVO                 Het lijkt onmogelijk om op basis van het hier beschreven      Niet verwerkt.
                     onderzoek een aanbeveling te doen voor de ALA inname. In      Het systematische review van Wang e.a. (2006)1 is alweer bijna 10 jaar oud en
                     2001 werd deze aanbeveling vastgesteld op 1 en%, maar         sindsdien zijn er diverse cohortonderzoeken en meta-analyses verschenen,
                     deze aanbeveling berustte niet op onderzoeksresultaten maar   waardoor het review van Wang nu gedateerd is. De commissie verkiest meta-
                     werd berekend als de resultante van de voedings-normen        analyses boven systematische reviews als deze even recent zijn. De publicaties
                     voor vetten, verzadigde vetzuren en trans-vetzuren’. Wel werd die door Wang e.a. zijn vermeld, zijn geborgd in de recentere meta-analyses of ze
                     toen op basis van literatuurgegevens gesteld: ‘α-linoleenzuur worden afzonderlijk door de commissie aangehaald (bijv. Natvig e.a., 19682).
                     beschermt waarschijnlijk tegen coronaire hartziekten’. In de
                     Richtlijnen Goede Voeding 2006 is de ALA aanbeveling niet
                     gewijzigd. In deze versie van de Richtlijnen wordt o.a.
                     verwezen naar een systematisch review van Wang en
                     medewerkers (Wang, C., e.a. (2006)1, dat in het huidige
                     achtergronddocument niet meer is opgenomen. De reden
                     daarvoor wordt niet gegeven en wij willen de Commissie
                     vragen deze reden alsnog toe te voegen.
Pagina 2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>Alfa-linoleenzuur (ALA)
GEZONDHEIDSRAAD                                                                                                             Reactie op commentaren
 Commentatoren    Commentaar                                               Reactie commissie
 MVO              Ook wordt in de Richtlijnen van 2006 vermeld ‘dat verder Niet verwerkt.
                  onderzoek nodig is om een definitieve conclusie over het Op basis van de gevolgde werkwijze van de Richtlijnen goede voeding 2015
                  effect van alpha-linoleenzuur op het risico op hart en   concludeert de commissie op grond van prospectief cohortonderzoek dat een
                  vaatziekten te kunnen trekken’. Het komt ons voor dat    verband van de inname van ALA met coronaire hartziekten niet eenduidig is.
                  deze conclusie ook nu nog opportuun is en wij hopen dat
                  de Gezondheidsraad bij relevante instanties erop zal
                  aandringen in de toekomst meer onderzoek te doen naar
                  de gezondheidseffecten van ALA.
 MVO              Wij constateren met spijt dat door de beperking die de   Niet verwerkt.
                  Commissie zichzelf in het werkwijzedocument oplegt, het  De commissie beschrijft relatie tussen de inname van ALA en
                  beschreven onderzoek slechts een deel van de             prostaatkanker.
                  beschikbare onderzoeksgegevens omvat. Zoals ook reeds
                  vermeld in ons commentaar op de werkwijze dienen naar
                  onze mening aanbevelingen te zijn gebaseerd op ‘all
                  available evidence’ en hieraan wordt nu helaas niet
                  voldaan. Dit lijkt ons met name van belang voor de
                  mogelijke relatie tussen de ALA inname en het risico op
                  prostaatkanker.
                  (verderop)
                  Zeer terecht dat de Commissie -ondanks de beperking die
                  zij zichzelf in de werkwijze oplegt- toch de relatie met
                  prostaatkanker onderzoekt
 MVO              Onzes inziens is groene groente ook een belangrijke bron Verwerkt.
                  van ALA dus wellicht goed om hier te noemen. Verder      Groene bladgroenten zijn toegevoegd als bron van ALA.
                  stellen wij voor ‘canola’ te vervangen door ‘raap’.      Verwerkt.
                                                                           Canola is vervangen door ‘raap’.
Pagina 3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>Alfa-linoleenzuur (ALA)
GEZONDHEIDSRAAD                                                                                                                 Reactie op commentaren
 Commentatoren    Commentaar                                                  Reactie commissie
 MVO              82/84: Geldt dit ook voor HDL-cholesterol? En zijn er       Niet verwerkt.
                  gegevens bekend over de                                     HDL en dichtheid van LDL en HDL deeltjes zijn geen onderdeel van de
                  grootte/dichtheid van de verschillende LDL- en HDL          gevolgde werkwijze.
                  deeltjes? Die zouden namelijk van belang zijn voor de
                  mate waarin deze lipoproteïnen betrokken zijn bij coronaire
                  hartziekten.
 MVO              163/1 65: Het zou onze voorkeur hebben om de resultaten     Niet verwerkt.
                  van deze studie te vermelden en daar aan toe te voegen      Volgens de gekozen werkwijze beschrijft de commissie verbanden van
                  dat dit éne resultaat te weinig is om een conclusie op te   voeding met ziekte alleen bij tenminste 2 beschikbare (prospectieve)
                  baseren en dat meer onderzoek nodig is.                     cohortstudies. Als er slechts 1 studie beschikbaar is, dan wordt
                                                                              volledigheidshalve wel de referentie vermeld.
 MVO              198: Zijn de cohorten in beide meta-analyses dezelfde of    Niet verwerkt.
                  (ten dele) verschillend? Zouden in het laatste geval alle   In de tekst staat aangegeven hoe de twee meta-analyses ten opzichte van
                                                                                                                  3                          4
                  beschikbare cohorten gezamenlijk niet opnieuw               elkaar verschillen. Chowdhury e.a. was recenter dan Pan e.a. , en bevatte 2
                  geanalyseerd moeten worden?                                 extra cohorten. Echter ook de resultaten uit de gepoolde analyse van
                                                                                        5
                                                                              Vedtofte zijn in de conclusie van de commissie meegenomen. Deze
                                                                              gepoolde analyse overlapt niet volledig met de meta-analyses van
                                                                              gepubliceerde data omdat bij de gepoolde analyse ook cohorten zijn
                                                                              meegenomen die niet afzonderlijk over ALA hebben gepubliceerd. Dergelijke
                                                                              niet-gepubliceerde data zijn (meestal) niet beschikbaar voor meta-analyses.
                                                                              Idealiter zijn meta-analyses en gepoolde analyses zo volledig mogelijk. Als
                                                                              bepaalde meta-analyses of gepoolde analyses duidelijk beter zijn dan
                                                                              andere, dan maakt de commissie een keuze.
 MVO              234/236: De conclusie zou kunnen worden aangevuld met       Niet verwerkt.
                  ‘Er zijn echter geen aanwijzingen voor een verhoogd risico  Als er sprake zou zijn van een hoger risico, dan zou dit vermeld worden.
                  ten gevolge van de inname van ALA’.
Pagina 4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Alfa-linoleenzuur (ALA)
GEZONDHEIDSRAAD                                                                                                                     Reactie op commentaren
 Commentatoren    Commentaar                                                   Reactie commissie
 MVO              241: Hier dient naar onze mening onderscheid gemaakt te      Niet verwerkt.
                  worden tussen ischemische en hemorragische beroerte.         De commissie beoordeelt de beschikbare literatuur i.r.t. totale beroerte. Als
                                                                               er aanleiding is, bijv. op basis van statistische heterogeniteit die verklaard
                                                                               kan worden door het type beroerte, dan kan eventueel van deze werkwijze
                                                                               worden afgeweken, indien er voldoende onderzoek beschikbaar is. In dit
                                                                               geval waren er slechts 3 cohorten beschikbaar.
 MVO              263: In referentie 19 zijn ook resultaten voor de ALA status Niet verwerkt.
                  beschikbaar (ALA concentratie in plasma). Bij het            Meta-analyses die ALA uit de voeding hebben gecombineerd met ALA status
                  onderzoek naar prostaatkanker was dat een reden om           (bloed) heeft de commissie niet meegenomen (paragraaf 3.8). Er worden
                  twee studies (12 en 30) niet mee te nemen (367/369). Wij     drie cohortonderzoeken genoemd die de inname van ALA hebben
                  willen de Commissie vragen aan te geven waarom studie        gerelateerd aan het optreden van hartfalen.
                  19 wél in haar overwegingen wordt betrokken.
 MVO              271: Gezien de naam van de studie gaat het hier toch om      Niet verwerkt.
                  een secundaire uitkomst? Zo ja, dan zou dat eigenlijk        In de tekst staat het cohortonderzoek van Wilk e.a. vermeld dat de inname
                  vermeld moeten worden (zoals in regel 126).                  van ALA heeft gerelateerd aan het optreden van hartfalen. Er is hier geen
                                                                               sprake van een primaire of secundaire uitkomstmaat zoals in RCT’s.
 MVO              286: Zijn de cohorten in de meta-analyses dezelfde of (ten   Niet verwerkt.
                  dele) verschillend? Zouden in het laatste geval alle         In de tekst staat vermeld dat de cohorten in de verschillende meta-analyses
                  beschikbare cohorten gezamenlijk niet opnieuw                grotendeels overlappen.
                  geanalyseerd moeten worden?
 MVO              290/292: Referentie 23 gaat, volgens de titel alleen over    Niet verwerkt.
                                                                                                                                      6
                  ‘marine n-3 polyunsaturated fatty acids’. Dit zou dus ALA    De commissie heeft deze meta-analyse (Zheng e.a. ) gebruikt, omdat hij
                  uitsluiten. Het lijkt ons daarom verstandig in de tekst te   gegevens bevat over ALA. Het is dus onnodig om dit nogmaals te
                  vermelden dat ook de ALA inname deel uitmaakte van           vermelden.
                  deze studie.
Pagina 5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Alfa-linoleenzuur (ALA)
GEZONDHEIDSRAAD                                                                                                                   Reactie op commentaren
 Commentatoren    Commentaar                                                 Reactie commissie
 MVO              361: Zijn de cohorten in de meta-analyses dezelfde of (ten Niet verwerkt.
                  dele) verschillend? Zouden in het laatste geval alle       In de tekst staat vermeld (389-390) dat het om dezelfde cohorten gaat.
                  beschikbare cohorten gezamenlijk niet opnieuw
                  geanalyseerd moeten worden?
 MVO              367/369: Het is onduidelijk waarom dit een reden zou zijn  Niet verwerkt.
                  om deze meta-analyses buiten beschouwing te laten,         De commissie baseert zich bij de beoordeling van de beschikbare
                  aangezien ALA bloedwaarden rechtstreeks verband            wetenschappelijke literatuur op inname van voeding en niet op
                  houden met ALA inname. Beide meta-analyses wijzen op       statusonderzoek. Daarom zijn meta-analyses (in dit geval van
                  een (mogelijk) positief verband tussen ALA inname en/of    cohortonderzoek naar prostaatkanker) die zowel inname van ALA als
                  status en prostaatkanker. Samen met de resultaten van      bloedwaarden van ALA gecombineerd hebben, buiten beschouwing gelaten.
                  referenties 32 en 37 zijn deze aanwijzingen onzes inziens
                  te sterk om verder onbesproken te blijven. Zie overigens
                  ook onze opmerking bij regel 263.
 MVO              404/405: We begrijpen de verwijzing naar referentie 38     Verwerkt.
                  niet (publicatie uit 1999 van een Nederlandse studie, géén Volledigheidshalve zijn naast referentie 38 nu ook de andere referenties
                  meta-analyse), want de gevonden associatie was (volgens    opgenomen in de betreffende alinea. Het verband in referentie 38 was
                  het abstract tenminste) niet significant.                  invers, maar niet significant. De tekst in de alinea is hierop aangepast.
 MVO              436/445: Aan de conclusie dient onzes inziens te worden    Niet verwerkt.
                  toegevoegd dat het mogelijke verband tussen ALA inname     De commissie presenteert op deze plek conclusies op basis van de
                  en prostaatkanker nader moet worden onderzocht.            beschikbare wetenschappelijke literatuur met een grote of een geringe
                                                                             bewijskracht en conclusies m.b.t. een onwaarschijnlijk effect of verband. Of
                                                                             er behoefte is aan nader onderzoek is hier niet aan de orde.
Pagina 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Alfa-linoleenzuur (ALA)
GEZONDHEIDSRAAD                                                                  Reactie op commentaren
Literatuur
1      Wang C, Harris WS, Chung M, Lichtenstein AH, Balk EM, Kupelnick B e.a. n-3 Fatty acids from fish
       or fish-oil supplements, but not alpha-linolenic acid, benefit cardiovascular disease outcomes in
       primary- and secondary-prevention studies: a systematic review. Am J Clin Nutr 2006; 84(1): 5-17.
2      Natvig H, Borchgrevink CF, Dedichen J, Owren PA, Schiotz EH, Westlund K. A controlled trial of
       the effect of linolenic acid on incidence of coronary heart disease. The Norwegian vegetable oil
       experiment of 1965-66. Scand J Clin Lab Invest Suppl 1968; 105: 1-20.
3      Chowdhury R, Warnakula S, Kunutsor S, Crowe F, Ward HA, Johnson L e.a. Association of dietary,
       circulating, and supplement fatty acids with coronary risk: a systematic review and meta-analysis.
       Ann Intern Med 2014; 160(6): 398-406.
4      Pan A, Chen M, Chowdhury R, Wu JH, Sun Q, Campos H e.a. alpha-Linolenic acid and risk of
       cardiovascular disease: a systematic review and meta-analysis. Am J Clin Nutr 2012; 96(6):
       1262-1273.
5      Vedtofte MS, Jakobsen MU, Lauritzen L, O’Reilly EJ, Virtamo J, Knekt P e.a. Association between
       the intake of alpha-linolenic acid and the risk of CHD. Br J Nutr 2014; 112(5): 735-743.
6      Zheng JS, Huang T, Yang J, Fu YQ, Li D. Marine N-3 polyunsaturated fatty acids are inversely
       associated with risk of type 2 diabetes in Asians: a systematic review and meta-analysis. PLoS One
       2012; 7(9): e44525.
Pagina 7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>