<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Ingezonden commentaren op het openbare concept van het
achtergronddocument Thee
De volgende organisaties hebben commentaar ingestuurd:
  • Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie
  • Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
  • Unilever
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Van: Christine Grit
Verzonden: dinsdag 10 februari 2015 16:36
Aan: GR_RGV2O15
Onderwerp: Respons op eerste serie achtergronddocumenten Gezondheidsraad RGV
Geachte heer/mevrouw,
Bijgaand doe ik u toekomen een reactie namens de Federatie Nederlandse
Levensmiddelen Industrie (FNLI) op de eerste 8 achtergronddocumenten waarvoor een
publieke consultatieronde was ingesteld in het licht van de nieuwe Richtlijnen Goede
Voeding van de Gezondheidsraad. De opmerkingen over alle documenten zijn gebundeld
in één document dat bij deze e-mail is gevoegd.
Uiteraard kunt u bij eventuele vragen, bij mij terecht.
Met vriendelijke groet,
Christine Grit
Manager Voeding & Gezondheid
FN LI
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                    Consultatie respons eerste ronde achtergrond documenten Gezondheicisraad
                    EGV       15  004      A
                    Notitie
                    Consultatierespons op 8 achtergronddocumenten
                    Onderwerp           Achtergronddocumenten Aardappelen, Granen en Graanproducten,
                                        Koffie, Thee, Vetten en Oliën, Vitamine- en Mineralensupplementen,
                                        Voedingsvezel, Water.
                    Datum               10 februari 2015
                    Inleiding
                    Als eerste willen we de Commissie bedanken voor het kunnen inzien van de Werkwijze
                    en de achtergronddocumenten voor de Richtlijnen Goede Voeding (RGV) 2015. Als
                    tweede willen we ook graag de Commissie complimenteren met het vele werk dat hiertoe
                    moet zijn uitgevoerd. Er is sprake van stuk voor stuk zeer grondig uitgewerkte
                     documenten en dat is wat ons betreft zeker een compliment waard. Voor de goede orde
                    willen we daarbij ook vermelden dat juist de grondigheid het voor de lezers en
                    belanghebbenden relatief eenvoudig heeft gemaakt om er op- en aanmerkingen bij te
                     plaatsen. Een zeer transparante werkwijze die ons bijzonder aanspreekt.
                     Vervolgens willen we uiteraard wel graag van de gelegenheid gebruik maken om te
                     reageren op de verschillende achtergronddocumenten die hij deze eerste ronde zijn
                     verspreid voor consultatie. Alle 8 achtergrond documenten zijn in onze achterban
                     doorgenomen waarbij uiteraard de door de Commissie gestelde vragen zoveel mogelijk
                     centraal hebben gestaan. De reacties op de verschillende documenten volgen vanaf
                     pagina 4 van deze consultatierespons. De documenten worden in alfabetische volgorde
                     behandeld, te beginnen bij ‘aardappelen’ en eindigend bij ‘water’.
                      We willen wel graag een algemeen punt naar voren brengen naar aanleiding van de
                      gekozen thema’s voor de achtergronddocumenten. De gedachte dat er zowel naar
                      voedingsmiddelen en dranken als naar voedingsstoffen en voedingspatronen zal worden
                      gekeken, onderschrijven wij uiteraard van harte. Het is de laatste jaren duidelijk
                      geworden dat het uitsluitend evalueren van voedingsstoffen tekort schiet in het duiden
                      van alle mogelijke relaties tussen voeding en gezondheid. Uit de Werkwijze komt naar
                      voren dat er achtergrond documenten zijn opgesteld over verschillende
                      basisvoedingsmiddelen en dat één categorie uit de zogenaamde “extra” categorie of niet
                      basisvoedingsmiddelen zal worden uitgelicht. De motivering achter de keuze voor de
                      groepen voedingsmiddelen die zijn uitgekozen, is ons onduidelijk gebleven. De meeste
                      basisvoedingsmiddelen lijken te zijn meegenomen maar er lijkt niet gekeken te zijn naar
                      samengestelde voedingsmiddelen en de meeste niet-basisvoedingsmiddelen (die wel een
           F N II                                                            Respons consultatie eerste ronde achtergronddocumenten 1 1
FEDERATiE NEDERLANDSE
LEVENSMIDDELEN_INOUILJ
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                       Consultatie respons eerste ronde achtergrond documenten Gezondheidsraad
                       bijdrage aan de totaal voeding leveren) zijn evenmin opgenomen. De drankenkeuze roept
                       eveneens enkele vragen op. Zo vragen wij ons af of er niet naast dranken met toegevoegd
                       suiker er niet nog anderen zijn om te bespreken.
                       Werkwijze
                       De Werkwijze is niet ter consultatie aangeboden, doch ter inzage verstrekt. Hier hebben
                       wij uiteraard begrip voor. Voorop zij gesteld dat het ons verheugt dat er sprake is van
                       een systematische en uitgebreide werkwijze die bovendien heel inzichtelijk is gemaakt.
                       Desalniettemin roept dit document wel enige vragen en opmerkingen op. Deze vragen en
                       opmerkingen willen wij u hieronder graag voorleggen. We zijn ons ervan bewust dat u
                       deze niet mee behoeft te nemen in uw algemene reactie op de verschillende
                       consultatierondes. We hopen echter wel dat u er kennis van wilt nemen, en indien
                       mogelijk, er rekening mee wilt houden.
                       Werkwijze
                       1.       Het baart ons enige zorgen dat er nauwelijks recht wordt gedaan aan de
                       complexe functie en werking van voedsel en voeding maar uitsluitend naar de relatie
                       tussen voedselirmame, voeding en chronische ziekten wordt gekeken. Bovendien via een
                       tamelijk klinische benadering die naar onze mening slechts beperkt recht doet aan de
                       volledige betekenis van voeding en voedsel in de mens en de samenleving (indirecte
                       effecten die eveneens van betekenis zijn voor een goede gezondheid komen niet aan bod).
                       Hiermee wordt enerzijds mogelijkerwijs een negatieve associatie opgeroepen tussen
                       voedsel en voeding en anderzijds worden meer indirecte aspecten van voedsel, zoals met
                       plezier eten en sociaal eetgedrag buiten beschouwing gelaten. Onzes inziens zijn de
                       navolgende factoren eveneens van belang voor de gezondheid en deze zouden eigenlijk
                       ook moeten worden meegenomen.
                        • Timing van consumptie en de hoeveelheden ervan. In de Richtlijnen Goede Voeding
                            1986 en 2006 was er ook aandacht voor frequentie van consumptie van bepaalde
                            producten/voedingsstoffen. Wordt dit aspect ook meegenomen in de algehele
                            uiteindelijke analyse
                        •   Chronische effecten van voedsel of voeding kunnen niet gekoppeld worden aan de
                            eenmalige consumptie van één product maar ook niet aan kortdurende
                            voedselpatronen. Wordt de tijdsduur van het gebruikte voedingspatroon ook
                            meegenomen?
                          •  Wij zijn heel benieuwd naar de afweging tussen voedingsmiddelen en
                             voedingsstoffen en ook wellicht de interacties tussen voedingsmiddelen en
                             voedingsstoffen en de effecten daarvan op de gezondheid.
                        2.       Deze kanttekening vloeit eigenlijk voort uit de eerste. Naar ons idee zijn de
                        achtergronddocumenten wel erg op zichzelfstaand en is het lastig om inzicht te krijgen in
                        de context. Als bijvoorbeeld een effect wordt gevonden van een bepaald voedingsmiddel
                        op het voorkomen van een bepaalde aandoening, is het erg onduidelijk hoe dat dan
                        beoordeeld moet worden in het licht van de rest van de voeding, om welke hoeveelheden
                        het gaat in die bepaalde context, wordt er gekeken naar de wenseljke consumptie in een
                        voedingspatroon of de gebruikelijke consumptie, en zo verder. Wij hopen dat er nog wel
            F Ii II                                                             Respons consultatie eerste ronde achtergronddocunienten 2
FEDERATIE NEDERLANDSE
LEVE NSOIDDLSLE4 INOLISERIE
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                Consultatie respons eerste ronde achtergrond documenten Gezondheidsraad
                enig inzicht zal worden geboden in deze materie voordat de nieuwe Richtlijnen Goede
                Voeding verschijnen. Het is wat ons betreft ook onduidelijk wanneer er precies sprake is
                van een voedingspatroon en hoe deze wordt gedefinieerd.
                3.       Het buiten het bestek vallen van dit document van suppiementen met andere
                bioactieve stoffen lijkt eveneens een aandachtspunt. We concluderen hieruit dat noch
                 suppiernenten, noch levensmiddelen verrijkt met deze stoffen aan bod zullen komen in
                 de nieuwe RGV terwijl ze wel een onderdeel uit kunnen maken van de geconsumeerde
                 voeding. Hierdoor zou een vertekend beeld kunnen ontstaan. Wij hopen dat u op een of
                 andere wijze téch aan deze stoffen recht wilt doen.
                 4.       Bij ons wordt ook de vraag opgeroepen wat de consequentie is van het niet
                 opnemen van de verhoudingen tussen de verschillende cholesteroifracties in het bloed
                 maar uitsluitend naar LDL-cholesterol te kijken (alleen deze is als intermediair eindpunt
                 opgenomen). Dat dit voor de conclusies van het achtergronddocument over oliën en
                 vetten weinig uitmaakt, wil nog niet zeggen dat het voor andere documenten die de
                 relatie met hart- en vaatziekten in kaart brengen, ook het geval zal zijn. Wij hopen dat u
                 hier nog naar wilt kijken en indien enigszins mogelijk antwoord wilt/kunt geven.
                                               -
                                                                           -
                  5.      De keuze om alleen PubMed publicaties over de relatie tussen voedsel en/of
                  voeding en chronische ziekten te onderzoeken, levert een incompleet beeld op. Uiteraard
                  begrijpen we dat er op een of andere manier een afbakening moet plaatsvinden omdat er
                  anders wel een hele grote reeks publicaties meegenomen moet worden, zelfs met het in
                  acht nemen van de gestelde criteria aan het onderzoeksdesign. Desalniettemin zouden er
                  belangrijke publicaties kunnen ontbreken. Daarom willen we u vriendelijk verzoeken dit
                  punt te heroverwegen.
           F I1 II                                                       Respons consultatie eerste ronde achtergronddocurnenten 1 3
ED[RaU[ NEDERLAND5E
L[V JS.1IOOttN
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                   Consultatie respons eerste ronde achtergrond documenten Gezondheidsraad
                   Thee
                   Opmerkingen vooraf
                   Geen
                   Regel 53
                   Caffeïne wordt in het Nederlands als Cafeïne gespeld, theophylline zou als theofylline
                   moeten worden opgeschreven.
                   Regel 54
                   Gefermenteerd of geoxideerd? Wij vermoeden het laatste.
                   Regels 59- 62
                    “Thee kon zowel heet als koud worden gedronken. Omdat ijsthee ongeveer evenveel suiker bevat
                    als fruitsappen en frisdrank, komt ijstliee aan de orde in liet document over suikerhoitdende
                    dranken.”
                    Het is beter om te spreken van thee “warm” drinken dan “heet”.
                    Er komen steeds meer varianten ijsthee op de markt met verlaagd suikergehalte, hierom
                    raden we aan in de tekst een onderscheid te maken tussen de reguliere frisdranken
                    (waaronder reguliere ijsthee) en laag calorische frisdranken. Hiervoor hebben we de
                    volgende suggestie:
                     “Thee kan zowel waim als koud worden gedronken. Omdat reguliere ijsthee ongeveer evenveel
                    suiker bevat als fruitsappen en suikerhoudende frisdrank, komt ijsthee aan de orde in het document
                     over suikerhoitdende dranken.”
                     Regel 62
                     Het is zorgvuldiger om te spreken van kruideninfusies dan van kruidentheeën. Dit,
                     omdat de meeste van deze producten géén thee bevatten.
                     Regel 63
                     Het is beter om eenvoudig van “Rooibos” te spreken dan van rooibosthee.
                     Regels 64 70 —
                     De commissie stelt in het document ‘Werkwijze van de commissie Richtlijnen goede
                     voeding 2015’ dat uitsluitend studies betreffende middels heet water getrokken thee
                     worden meegenomen en niet de studies met onderzoek naar thee-extracten. Wij
                      veronderstellen dat dit de reden is voor de commissie om de meta-analyses van Hartley
                      et al (2013)1, Greyling et al (2014)2, en Liu et al (2014)3 te excluderen aangezien deze
                                             8 die het gebruik van thee-extracten claimen.
                      documenten studies bevatten
                                             -
                                             5
                      We zijn het eens met de beslissing van de commissie om de extracten van theebladeren in
                      wateroplossing met alcohol (“wet extracts”) niet mee te nemen in de richtlijnen.
           F I1 II                                                                 Respons consultatie eerste ronde achtergronddocumenteri 1 11
FEDERATIE NEDERLAnDSE
LIVEN5MIDDEL[N INOUSTEIJ
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                   Consultatie respons eerste ronde achtergrond documenten Gezondheidsraad
                   Aangezien dit extractie proces resulteert in een eindproduct dat componenten bevat die
                   normaliter niet in een kopje getrokken thee voorkomen, zijn deze onderzoeksresultaten
                   minder relevant in context van de huidige richtlijnen.
                   Desalniettemin zijn wij van mening dat de commissie op de hoogte gesteld dient te
                   worden van het feit dat onderzoekers in de studies, waar boven naar wordt gerefereerd,
                   geen gebruik maakten van alcohol-water-extracten van zwarte thee. De
                   interventieproducten van deze studies waren zwarte thee poeders verkregen door het
                   eerst trekken van zwarte thee in kokend water. Als volgende stap werd de verkregen
                   thee ge-de-hydrateerd door middel van bevriezing- of spray droogmethoden om de
                   originele thee compositie te preserveren. Vlak voor consumptie werden deze
                   gestandaardiseerde poeders ge-re-hydrateerd in het oorspronkelijke volume door
                   toevoeging van heet water om zo de originele thee compositie gelijk aan die van normale
                   getrokken thee te verkrijgen.
                   Door deze heet water getrokken thee studies niet mee te nemen in het achtergrond
                   document, worden (onbedoeld) de meest gestandaardiseerde getrokken-thee-studies
                   door de commissie niet meegenomen. Om deze reden adviseren we de commissie te
                   heroverwegen om de betreffende klinische studies en meta-analyses, die de effecten van
                   zwarte thee op bloeddruk beschrijven, te iricluderen, zodat de nieuwe Nederlandse
                   richtlijnen volledig gebaseerd zijn op de meest recente wetenschappelijke inzichten.
                   Referen ties:
                   Hartley L, Flowers N, Holmes J, Clarke A, Stranges S, Hooper L, Rees K. (2013) Green
                   and black tea for the prirnary prevention of cardiovascular disease. Cochrane Database
                   Syst Rev 18;6:CD009934.
                   Greyling A, Ras RT, Zock PL, Lorenz M, Hopman MI, Thijssen DH, Draijer R. (2014) The
                   effect of black tea on blood pressure: a systematic review with meta-analysis of
                   randomized controlled trials. PLoS One 31;9(7):e103247.
                    Liu G, Mi XN, Zheng XX, Xu YL, Lu J, Huang XH. (2014) Effects of tea iritake on blood
                    pressure: a meta-analysis of randomised controlled trials. Br J Nutr 14:112(7):1043-54.
                    Duffy SJ, Keaney JF Jr, Holbrook M, Gokce N, Swerdloff PL, et al. (2001) Short- and long-
                    term black tea consumption reverses endothelial dysfunction in patients with coronary
                    artery disease. Circulation 104: 151—156.
                    Grassi D, Draijer R, Desideri G, Mulder T, Ferri C (2012) Abstract P061: Effects of Black
                    Tea With and Without a Fat Load on Vascular Function in Mildly Hypertensive Subjects.
                    Circulation 125: APO61
                    Grassi D, Mulder TP, Draijer R, Desideri G, Molhuizen HO, et al. (2009) Black tea
                    consumption dose-dependently improves flow-mediated dilation in healthy males.               J
                    Hypertens 27: 774—781
                    Hodgson JM, Puddey IB, Woodman RJ, Mulder TP, Fuchs D, et al. (2012) Effects of black
                    tea on blood pressure: a randomized controlled trial 2. Arch Intern Med 172: 186—188.
          F N II                                                           Respons consultatie eerste ronde achtergronddocumenten 1 12
FWERAÏtr NDERLANDS
IFVENSMIDOtIEN NOUSTEIt
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                    Consultatie respons eerste ronde achtergrond documenten Gezondheidsrand
                    Mukamal KJ, MacDermott K, Vinson JA, Oyama N, Manriing WJ, et al. (2007) A 6-month
                    randomized pilot study of black tea and cardiovascular risk factors. Am Heart J 154: 724—
                    726
          F ÎJ II                                                           Respons consultatie eerste ronde achtergronddocumenten 1 13
FDERATIt NEDEPIANDSE
LEVJSMIDDEIEN INOLJSTDI[
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Van: Caroline van Rossum
Verzonden: maandag 9 februari 2015 22:35
Aan: Javanmardi, M. (Mitra)
CC: Spaaij, C.J.K. (Caroline); Weggemans, R.M. (Rianne)
Onderwerp: Re: Commentaarronde Richtlijnen goede voeding         .
Beste collegas van de GR,
Hierbij stuur ik jullie de reacties vanuit het RIVM op de documenten in de eerste commentaarronde
Succes met de wijzigingen.
Groetjes Caroline
Caroline van Rossum, PhD
Centre for Nutrition, Prevention and Health Services
National Institute for Public Health and the Environment
POBoxi
3720 BA Bilthoven
The Netherlands
See httn ://www.voedselconsurnrtiepeiling nl for information on the Dutch food consumption surveys
See http://wwwrivm.nl/nevo for information on the Dutch food composition database
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>Reactie RIVM op concept
achtergrondrapporten RGV
dd 2februari 2015
Aardappelen
Thee Verwijzen naar NEVO voor bron van nutriënten?
   -
-  -   BijDede consumptiecijfers
                andere onderwerpen betreft
                                    is het nietthee  inclusief
                                                 uitgewerkt      specifieke
                                                            waarvoor          theesoorten;
                                                                       het belangrijke  bron is.Het zou
       Dit stuk lijkt qua opbouw niet consistent met andere deelrapporten.
goed zijn
   -
             om hierover een voetnoot bij de tabel op te nemen.
   -   In dit stuk worden geen VCP-data over de consumptie weergegeven.
Granen
   -   Regel 426; Er worden veel aannames gemaakt in de kwantificering van de sterkte van het
       effect;
       Dit is een algemene opmerking als er kwantitatieve relaties worden beschreven op basis van
       cohortonderzoek dat met voedselfrequentievragenlijsten gebeurt. Deze vragenlijsten zijn
       niet goed in staat om het absolute niveau van inname goed te schatten.
Koffie
   -   De toelichting over wat wel/niet gefilterde koffie is, kan beter.
   -   Het zou goed zijn om explicieter aan te geven hoe de term koffie wordt bedoeld als daar niet
       bij staat of deze wel/niet gefilterd is. Bijvoorbeeld bij de conclusie duidelijk maken welke
       koffie bedoeld is.
Thee
    -  De consumptiecijfers betreft thee inclusief specifieke theesoorten; Het zou goed zijn om
       hierover een voetnoot bij de tabel op te nemen.
Vetten en oliën
    -   Klopt het dat er geen bewijs is voor het margarine versus olie?
    -   Dat boter en margarines een belangrijke bron zijn voor vitamine A en D komt niet aan bod.
    -   Bij consumptiecijfers vermelden dat het gemiddelde van 2 dagen is.
    -   In regel 629 2e “concludeert” kan weg.
Voedingssu pplernen ten
     -  Zijn dit de relevante eindpunten? De reden dat mensen supplementen slikken zijn vaak
        anders dan de hier geselecteerde eindpunten.
     -  Voor wat betreft vitamine D en colonkanker. De conclusie is consequent volgens GR
        systematiek; Een aantal RIVM-ers hebben hierover een andere mening. Dit komt door de
        gevolgde systematiek.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Van: Elk, Kathelijn-van
Verzonden: maandag 9 februari 2015 18:28
Aan: GR_Webmaster; Javanmardi, M. (Mitra)
Onderwerp: Commentaar Unilever achtergronddocumenten Richtlijnen goede voeding 2015
Beste commissie van de Gezondheidsraad, beste Mitra,
Wij danken de commissie voor de inzage in de werkwijze en achtergronddocumenten voor de
Richtlijnen Goede Voeding 2015. Bij dezen maken wij graag gebruik van de gelegenheid tot het geven
van commentaar op verschillende achtergronddocumenten.
In de bijlage vindt u het Unilever commentaar op de volgende achtergronddocumenten:
     -    ‘Granen en graanproducten’, gecombineerd met ‘Voedingsvezel’
     -    ‘Thee’
     -    ‘Vetten en oliën’
Daarnaast hebben we nog een vraag gerelateerd aan het achtergronddocument over supplementen.
Regel 80-81:
Suppiementen met andere bioactieve stoffen zoals flavonoiden, fytosterolen, terpenen en probiotica,
vallen buiten het bestek van dit document.
Graag zouden we van de commissie vernemen in welk achtergrond document supplementen of
voedingsmiddelen verrijkt met deze genoemde bioactieve stoffen, wel zullen worden behandeld.
Wij wensen de commissie veel succes met de komende fases van dit belangrijke werk, en kijken met
belangstelling uit naar de volgende achtergronddocumenten.
 Mocht u van de genoemde referenties de abstract of de volledige publicatie ontvangen, dan verneem
 ik dat graag, ook indien er overige vragen zijn.
 Met vriendelijke groet,
 Kathelijn van Elk
         ..-
  UQwe
  ’
  4     -
  Kathelijn van Elk Nutrition and Health Manager
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                 February 9, 2015    COMMENTAAR ACHTERGRONDDOCUMENT THEE
INTRODUCTIE:
Wij danken de commissie voor de inzage in de werkwijze en achtergronddocumenten voor de Richtlijnen
Goede Voeding 2015. Bij dezen maken wij graag gebruik van de gelegenheid tot het geven van commentaar op
het achtergronddocument Thee.
We complimenteren de commissie met de systematische en uitgebreide werkwijze voor de nieuwe richtlijnen.
Wij verwelkomen de afstemming van de conclusies met internationale richtlijnen. Het is in onze ogen erg
belangrijk dat voedingsadviezen breed worden gedragen. Internationale eenduidigheid in adviezen voor de
bevolking verschaft ook de voedingsmiddelenindustrie duidelijke richtingen voor het verbeteren van
producten.
Wij waarderen de grondige evaluatie en weging van verschenen literatuur tot juli 2014. In ons gedetailleerd
commentaar verwijzen we echter ook naar twee later verschenen publicaties, enkel zodat de commissie zich
bewust is van het bestaan van deze publicaties en de nieuwe Nederlandse voedingsrichtlijnen gebaseerd zullen
zijn op de meest recente wetenschappelijke inzichten.
GEDETAILEERD COMMENTAAR:
         Regel 59 62-
          “Thee kan zowel heet als koud worden gedronken. Omdat ijsthee ongeveer evenveel suiker bevat als
         fruitsappen en frisdrank, komt ijsthee aan de orde in het document over suikerhoudende dranken.”
          Er komen steeds meer varianten ijsthee op de markt met verlaagd suikergehalte, hierom raden we aan
          in de tekst een onderscheid te maken tussen de reguliere frisdranken (waaronder reguliere ijsthee) en
          laag calorische frisdranken. Hiervoor hebben we de volgende suggestie:
          “Thee kan zowel heet als koud worden gedronken. Omdat reguliere ijsthee ongeveer evenveel suiker
          bevat als fruitsappen en suikerhoudende frisdrank, komt ijsthee aan de orde in het document over
         suikerhoudende dranken.”
     •    Regel64—70
          De commissie stelt in het document ‘Werkwijze van de commissie Richtlijnen goede voeding 2015’ dat
          uitsluitend studies betreffende middels heet water getrokken thee worden meegenomen en niet de
          studies met onderzoek naar thee-extracten. Wij veronderstellen dat dit de reden is voor de commissie
          om de meta-analyses van Hartley et al (2013)1, Greyling et al (2014)2, en Liu et al (2014) te excluderen
                                                58 die het gebruik van thee-extracten claimen.
           aangezien deze documenten studies bevatten
           We zijn het eens met de beslissing van de commissie om de extracten van theebladeren in
           wateroplossing met alcohol (“wet extracts”) niet mee te nemen in de richtlijnen, Aangezien dit
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>         February 9, 2015     COMMENTAAR ACHTERGRONDDOCUMENT THEE
extractie proces resulteert in een eindproduct dat componenten bevat die normaliter niet in een kopje
getrokken thee voorkomen, zijn deze onderzoeksresultaten minder relevant in context van de huidige
richtlijnen.
Desalniettemin, zijn wij van mening dat de commissie op de hoogte gesteld dient te worden van het
feit dat onderzoekers in de studies, waar boven naar wordt gerefereerd, geen gebruik maakten van
alcohol-water-extracten van zwarte thee. De interventieproducten van deze studies waren zwarte thee
poeders verkregen door het eerst trekken van zwarte thee in kokend water. Als volgende stap werd de
verkregen thee ge-de-hydrateerd door middel van bevriezing- of spray droogmethoden om de originele
thee compositie te preserveren. Vlak voor consumptie werden deze gestandaardiseerde poeders ge-re
hydrateerd in het oorspronkelijke volume door toevoeging van heet water om zo de originele thee
compositie gelijk aan die van normale getrokken thee te verkrijgen.
Door deze heet water getrokken thee studies niet mee te nemen in het achtergrond document,
worden (onbedoeld) de meest gestandaardiseerde getrokken-thee-studies genegeerd door de
commissie. Om deze reden adviseren we de commissie te heroverwegen om de betreffende klinische
studies en meta-analyses, die de effecten van zwarte thee op bloeddruk beschrijven, te includeren,
zodat de nieuwe Nederlandse richtlijnen volledig gebaseerd zijn op de meest recente
wetenschappelijke inzichten.
Referenties:
     1. Hartley L, Flowers N, Holmes J, Clarke A, Stranges S, Hooper L, Rees K. (2013) Green and black
          tea for the primary prevention of cardiovascular disease. Cochrane Database Syst Rev
          18;6:CD009934.
     2. Greyling A, Ras RT, Zock PL, Lorenz M, Hopman MT, Thijssen DH, Draijer R. (2014) The effect of
          black tea on blood pressure: a systematic review with meta-analysis of randomized controlled
          trials. PLoS One 31;9(7):e103247.
     3. Liu G, Mi XN, Zheng XX, Xu YL, Lu i, Huang XH. (2014) Effects of tea intake on blood pressure: a
          meta-analysis of randomised controlled trials. BrJ Nutr 14:112(7):1043-54.
     4. Duffy Si, Keaney JE Jr, Holbrook M, Gokce N, Swerdloff PL, et al. (2001) Short- and long-term
          black tea consumption reverses endothelial dysfunction in patients with coronary artery
          disease. Circulation 104: 151—156.
     5. Grassi D, Draijer R, Desideri G, Mulder T, Ferri C (2012) Abstract P061: Effects of Black Tea With
          and Without a Fat Load on Vascular Function in Mildly Hypertensive Subjects. Circulation 125:
          APO61
     6. Grassi D, Mulder TP, Draijer R, Desideri G, Molhuizen HO, et al. (2009) Black tea consumption
          dose-dependently improves flow-mediated dilation in healthy males. i Hypertens 27: 774—781
     7. Hodgson JM, Puddey IB, Woodman RJ, Mulder TP, Fuchs D, et al. (2012) Effects of black tea on
          blood pressure: a randomized controlled trial 2. Arch Intern Med 172: 186—188.
     8. Mukamal KJ, MacDermott 1<, Vinson JA, Oyama N, Manning WJ, et al. (2007) A 6-month
           randomized pilot study of black tea and cardiovascular risk factors. Am Heart J 154: 724—726
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Thee
GEZONDHEIDSRAAD                                                    Reactie op commentaren
Reactie van de commissie Richtlijnen goede voeding 2015
op het achtergronddocument over thee
De commissie heeft op het achtergronddocument over thee reacties ontvangen van
de Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie (FNLI), het Rijksinstituut voor
Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en Unilever. De commissie heeft de inhoudelijke
reacties betrokken bij het opstellen van het definitieve achtergronddocument en over
het algemeen de tekstuele suggesties overgenomen.
De commissie geeft eerst haar reactie op inhoudelijke commentaren die hebben
geresulteerd in wijzigingen in conclusies met een grote bewijskracht. Hieronder
vallen ook conclusies over verbanden en effecten die onwaarschijnlijk zijn. In de
onderstaande tabel gaat de commissie vervolgens in meer detail in op deze en de
overige inhoudelijke commentaren.
Zwarte thee, groene thee en de systolische bloeddruk
Het commentaar gaf aan dat gerehydrateerde thee-extracten dezelfde samenstelling
hebben als verse thee. Hierdoor zijn meta-analyses buiten beschouwing gebleven, die
in wezen voldeden aan de inclusiecriteria van de commissie.
     De commissie kan zich vinden in het commentaar en heeft meta-analyses waarin
onderzoeken naar gerehydrateerde thee-extracten zijn beschreven opgenomen in het
achtergronddocument over thee.
     Dit heeft geresulteerd in wijzigingen in drie conclusies. Oorspronkelijk luidden de
conclusies dat een effect van zwarte thee op de systolische bloeddruk onwaarschijnlijk
is, dat er te weinig onderzoek is om een uitspraak te doen over het effect van groene
thee op de systolische bloeddruk en dat er geringe bewijskracht is voor een LDL-
cholesterolverlagend effect van groene thee.
     De nieuwe conclusies luiden dat er een grote bewijskracht is dat vijf koppen
zwarte thee of drie koppen groene thee per dag de systolische bloeddruk verlagen
met 2 mmHg en dat drie koppen groene thee per dag het LDL-cholesterol verlaagt met
0,05 mmol/l.
Op de volgende pagina’s beschrijft de commissie in een tabel alle inhoudelijke
commentaren en wat zij daarmee heeft gedaan.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Thee
GEZONDHEIDSRAAD                                                                                                                     Reactie op commentaren
Tabel Overzicht ontvangen inhoudelijke commentaren op achtergronddocument over thee en de reactie van de commissie.
 Commentatoren       Commentaar                                             Reactie commissie
 FNLI, Unilever      Onderzoekers in de studies naar thee-extracten         Verwerkt.
                     maakten geen gebruik van alcohol-water-extracten.      In het commentaar van de FNLI en Unilever wordt verwezen naar drie meta-
                     De interventieproducten van deze studies waren         analyses en vijf RCT’s naar het effect van thee op de systolische bloeddruk. De
                     zwarte thee poeders verkregen door het eerst trekken   drie meta-analyses1-3 komen nu aan de orde in het achtergronddocument over
                     van zwarte thee in kokend water. Als volgende stap     thee, in combinatie met vier andere meta-analyses.4-7. Omdat de afzonderlijke
                     werd de verkregen thee gedehydrateerd door middel      RCT’s8-11 waar in het commentaar naar wordt verwezen onderdeel zijn van de
                     van bevriezing- of spray droogmethoden om de           meta-analyses naar systolische bloeddruk, komen deze RCT’s niet afzonderlijk
                     originele theecompositie te preserveren. Vlak voor     aan de orde in het achtergronddocument. Een van de referenties betreft een
                     consumptie werden deze gestandaardiseerde              abstract en valt daarmee buiten de werkwijze van de commissie.12
                     poeders gerehydrateerd in het oorspronkelijke
                     volume door toevoeging van heet water om zo de         Op basis van de meta-analyses van Greyling2 naar het effect van zwarte thee en
                     originele theecompositie gelijk aan die van normale    van Khalesi7 en Onakpoya6 naar groene thee komt de commissie tot de conclusie
                     getrokken thee te verkrijgen.                          dat vijf koppen zwarte thee of drie koppen groene thee per dag de systolische
                     Door deze heet water getrokken thee studies niet       bloeddruk verlagen met 2 mmHg. De bewijskracht hiervoor is groot.
                     mee te nemen in het achtergrond document, worden
                     (onbedoeld) de meest gestandaardiseerde                Op grond van het commentaar is ook de conclusie over het effect van groene thee
                     getrokken-thee-studies genegeerd door de               op LDL-cholesterol herzien. De commissie komt op basis van twee meta-
                     commissie. Om deze reden adviseren we de               analyses13,14 tot de conclusie dat het gebruik drie koppen groene thee per dag het
                     commissie te heroverwegen om de betreffende            LDL-cholesterol verlaagt met 0,05 mmol/l. De bewijskracht hiervoor is groot.
                     klinische studies en meta-analyses, die de effecten
                     van zwarte thee op bloeddruk beschrijven, te
                     includeren, zodat de nieuwe Nederlandse richtlijnen
                     volledig gebaseerd zijn op de meest recente
                     wetenschappelijke inzichten.
 RIVM                De consumptiecijfers van thee betreft thee inclusief   Niet verwerkt.
                     specifieke theesoorten. Dit kan in een voetnoot bij de
                     tabel worden beschreven.
Pagina 2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Thee
GEZONDHEIDSRAAD                                                                Reactie op commentaren
Literatuur
1   Hartley L, Flowers N, Holmes J, Clarke A, Stranges S, Hooper L e.a. Green and black tea for the
    primary prevention of cardiovascular disease. Cochrane Database Syst Rev 2013; 6: CD009934.
2   Greyling A, Ras RT, Zock PL, Lorenz M, Hopman MT, Thijssen DH e.a. The effect of black tea on
    blood pressure: a systematic review with meta-analysis of randomized controlled trials. PLoS One
    2014; 9(7): e103247.
3   Liu G, Mi XN, Zheng XX, Xu YL, Lu J, Huang XH. Effects of tea intake on blood pressure: a meta-
    analysis of randomised controlled trials. Br J Nutr 2014; 112(7): 1043-1054.
4   Taubert D, Roesen R, Schomig E. Effect of cocoa and tea intake on blood pressure: a meta-analysis.
    Arch Intern Med 2007; 167(7): 626-634.
5   Hooper L, Kroon PA, Rimm EB, Cohn JS, Harvey I, Le Cornu KA e.a. Flavonoids, flavonoid-rich
    foods, and cardiovascular risk: a meta-analysis of randomized controlled trials. Am J Clin Nutr 2008;
    88(1): 38-50.
6   Onakpoya I, Spencer E, Heneghan C, Thompson M. The effect of green tea on blood pressure and
    lipid profile: a systematic review and meta-analysis of randomized clinical trials. Nutr Metab
    Cardiovasc Dis 2014; 24(8): 823-836.
7   Khalesi S, Sun J, Buys N, Jamshidi A, Nikbakht-Nasrabadi E, Khosravi-Boroujeni H. Green tea
    catechins and blood pressure: a systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials.
    Eur J Nutr 2014; 53(6): 1299-1311.
8   Duffy SJ, Keaney JF, Jr., Holbrook M, Gokce N, Swerdloff PL, Frei B e.a. Short- and long-term black
    tea consumption reverses endothelial dysfunction in patients with coronary artery disease. Circulation
    2001; 104(2): 151-156.
9   Grassi D, Mulder TP, Draijer R, Desideri G, Molhuizen HO, Ferri C. Black tea consumption dose-
    dependently improves flow-mediated dilation in healthy males. J Hypertens 2009; 27(4): 774-781.
10  Hodgson JM, Puddey IB, Woodman RJ, Mulder TP, Fuchs D, Scott K e.a. Effects of black tea on
    blood pressure: a randomized controlled trial. Arch Intern Med 2012; 172(2): 186-188.
11  Mukamal KJ, MacDermott K, Vinson JA, Oyama N, Manning WJ, Mittleman MA. A 6-month
    randomized pilot study of black tea and cardiovascular risk factors. Am Heart J 2007; 154(4):
    724-726.
Pagina 3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>Thee
GEZONDHEIDSRAAD                  Reactie op commentarenReactie op commentaren Thee 2015.doc
12  Grassi D, Draijer R, Desideri G, Mulder T, Ferri C. Abstract P061: Effectst of black tea with and
    without a fat load on vacular function in mildly hypertensive subjects. Circulation 2012; 125: AP061.
13  Kim A, Chiu A, Barone MK, Avino D, Wang F, Coleman CI e.a. Green tea catechins decrease total
    and low-density lipoprotein cholesterol: a systematic review and meta-analysis. J Am Diet Assoc
    2011; 111(11): 1720-1729.
14  Zheng XX, Xu YL, Li SH, Liu XX, Hui R, Huang XH. Green tea intake lowers fasting serum total and
    LDL cholesterol in adults: a meta-analysis of 14 randomized controlled trials. Am J Clin Nutr 2011;
    94(2): 601-610.
Pagina 4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>