<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                       Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
                                                                                    VOLKSGEZONDHEID
                                                                                     WELZIJN EW SPORT
                                                                                      -5 DEC, 2017
> Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag                                             SCANPLAZA
Gezondheidsraad                                                                        Bestuurskern
                                                                                       Dir.Veiligheid en Risico's
T.a.v. prof. dr. W.A. van Gooi                                                         Cluster E
postbus 16052                                                                          Den Haag
2500 BB Den Haag                                                                       Postbus 20901
                                                                                       2500 EX Den Haag
                                                                                       Contactpersoon
                                                                                       L.F. Voest
                                                                                       Beleidsmedewerker
                                                                                       M +31(0)6-11376685
                                                                                       liesbeth. voest@minienm. nl
                                                                                       Ons kenmerk
                                                                                       IENM/BSK-2017/249002
Datum           1 december 2017
                                                                                       Bijlage(n)
Betreft         Uw advies "Mobile phones and cancer. Part 3.
                                                                                       1
Geachte heer Van Gooi,
Met belangstelling heb ik kennisgenomen van het advies "Mobile phones and
cancer. Part 3. Update and overall conclusions from epidemiological and animal
studies". In het advies komt de Commissie Elektromagnetische Velden tot de
conclusie dat niet kan worden gesteld dat er een bewezen verband is tussen
langdurig en frequent gebruik van de mobiele telefoon en een verhoogd risico op
tumoren in de hersenen of in het hoofd-hals gebied. Een verband kan echter ook
niet worden uitgesloten.
Uw advies geeft geen aanleiding tot wijzigen van het beleid. Ik heb het advies,
samen met mijn reactie, aangeboden aan de Tweede Kamer. In de bijlage treft u
een afschrift hiervan aan.
In uw advies wijst u op het belang van het voortzetten van het lopende
cohortonderzoek, waarin de gezondheidseffecten van het gebruik van mobiele
telefoons worden onderzocht. Ik deel uw zienswijze en heb daarom besloten tot de
financiering van het voortzetten van het Nederlandse deel van het COSMOS-
cohortonderzoek in de periode 2018-2022.
Tot slot breng ik u, mede namens de staatssecretaris van Economische Zaken en
Klimaat, mijn dank over voor uw advies en uw voortdurende inzet om
wetenschappelijk kennis over de gevolgen van elektromagnetische velden te
duiden en uit te dragen.
Hoogachtend,
DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT,
                                                                                       Pagina 1 van 1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                                         Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
> Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag
De voorzitter van de Tweede Kamer                                                      Ministerie van
der Staten-Generaal                                                                    infrastructuur en
_.          , ,                                                                        Waterstaat
Binnenhof 4
2 5 1 3 AA DEN HAAG                                                                    " " o e n Haag
                                                                                       Postbus 20901
                                                                                       2500 EX Den Haag
                                                                                       T 070-456 0000
                                                                                       F 070-456 l l l l
                                                                                       Ons kenmerk
                                                                                       IENM/BSK-2017/209048
                                                                                       Bijlage(n)
Datum           1 december 2017                                                         i
Betreft         Advies Gezondheidsraad mobiele telefonie
Geachte voorzitter,
De Gezondheidsraad heeft zijn derde advies en eindconclusies uitgebracht in de
serie adviezen over de lange termijn gezondheidseffecten van het gebruik van
mobiele telefoons. Met deze brief wil ik u informeren over de essentie van dit
advies en u daar, mede namens de staatssecretaris van Economische Zaken en
Klimaat, mijn reactie op geven. De eerste twee adviezen hadden betrekking op
respectievelijk epidemiologische en dierexperimentele gegevens en zijn op 19
augustus 2013 , respectievelijk 16 oktober 2014 aan uw Kamer aangeboden. Het
                   1                               2
derde advies bevat een actualisatie van de eerste twee adviezen en de
eindconclusies op basis van alle beschreven onderzoeken.
Advies Gezondheidsraad
De Gezondheidsraad heeft een systematische analyse uitgevoerd van de
epidemiologische en dierexperimentele gegevens waarbij nadrukkelijk de kwaliteit
van de verschillende onderzoeken in aanmerking is genomen. De
Gezondheidsraad komt tot de volgende eindconclusie: "Er is geen bewezen
verband tussen langdurig en frequent gebruik van een mobiele telefoon en een
verhoogd risico op tumoren in de hersenen of het hoofd-halsgebied. Een verband
kan echter ook niet worden uitgesloten, maar is naar het oordeel van de raad
onwaarschijnlijk."
Hoewel de raad geen aanleiding ziet voor maatregelen om de blootstelling te
verminderen, adviseert de raad wel om de blootstelling zo laag te houden als
redelijkerwijs mogelijk is. Het is bijvoorbeeld onnodig dat apparatuur met een
groter vermogen of gedurende een langere tijdsperiode uitzendt dan noodzakelijk
is om een goede verbinding te hebben. Het zoveel mogelijk voorkomen van
onnodige blootstelling past in de aanbevelingen van de raad uit het advies
"Voorzorg met rede".
De raad vindt het verder belangrijk dat de lopende cohortonderzoeken, waarin de
gezondheidseffecten van het gebruik van mobiele telefoons op de lange termijn
worden onderzocht, door blijven gaan. Hierdoor zullen meer gegevens worden
1
   Kamerstuk 27 561, nr. 41
2
   Kamerstuk 27 561, nr. 42
                                                                                        Pagina 1 van 3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>  verzameld, waardoor met meer zekerheid conclusies getrokken kunnen worden.          Ministerie van
  Het is daarbij van belang dat in lopende en toekomstige onderzoeken de              Infrastructuur en
  blootstelling van de bevolking aan radiofrequente velden nauwkeuriger en            Waterstaat
  objectiever wordt bepaald. Dit is des te meer van belang omdat de blootstelling
  aan radiofrequente velden voortdurend verandert door veranderingen in het           Ons kenmerk
  gebruik en de ontwikkeling van nieuwe telecommunicatiemiddelen.                     IENM/BSK-2017/209048
  De Gezondheidsraad zal de wetenschappelijke ontwikkelingen blijven volgen en
  daar zo nodig over rapporteren. Het volledige advies is te vinden op de site van de
 Gezondheidsraad .  3
 Reactie op het advies
 Ik heb met belangstelling kennisgenomen van dit advies van de Gezondheidsraad.
  Het huidige Rijksbeleid bevat geen maatregelen om het gebruik van mobiele
 telefoons te beperken, en ook niet om de bevolking te waarschuwen voor
 mogelijke gezondheidseffecten van het gebruik daarvan. Het Rijksbeleid met
 betrekking tot de gezondheidseffecten van elektromagnetische velden gaat uit van
  het hanteren van de internationaal aanbevolen limieten voor de blootstelling aan
 elektromagnetische velden. Daarnaast wordt een onderzoeksprogramma via
 ZonMW uitgevoerd en richt het beleid zich op het bevorderen van onafhankelijke
            4
  informatievoorziening over dit onderwerp.
 In vervolg op de reactie op het eerste advies van de Gezondheidsraad in deze
 reeks heeft de staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat met de
 telecomsector de mogelijkheden besproken om op vrijwillige basis de blootstelling
 aan radiofrequente elektromagnetische velden zo laag als redelijkerwijs mogelijk
 te houden. Dwingende overheidsmaatregelen in die richting liggen niet voor de
  hand, omdat de waarde van maatregelen om de blootstelling aan radiofrequente
 elektromagnetische velden te verminderen onduidelijk is. De telecomsector heeft
  ingebracht dat de bestaande doelstelling van de sector voor het realiseren van
 goed bereik tegen lage kosten reeds een bijdrage levert aan het realiseren van
 een zo laag mogelijk energieverbruik van mobiele telecommunicatie. Een laag
 energieverbruik van apparatuur voor mobiele telecommunicatie hangt samen met
 een lage blootstelling aan elektromagnetische velden. De Rijksoverheid
 onderschrijft uit het oogpunt van energiebeleid de doelstelling om onnodig zwaar
 zendvermogen zoveel mogelijk te vermijden. De Rijksoverheid ziet daarnaast
 onvoldoende reden om het gebruik van mobiele telefoons te beperken of om
 daarvoor te waarschuwen uit het oogpunt van gezondheid, omdat een verband
 tussen gezondheid en het gebruik van mobiele telefoons onwaarschijnlijk is. Dat
 laat onverlet dat het iedereen vrij staat om onnodige blootstelling aan
elektromagnetische velden te verminderen. De Rijksoverheid hecht eraan dat er
 onafhankelijke en deskundige informatie beschikbaar is over de mogelijkheden om
 invulling te geven aan wensen van burgers om de blootstelling te beperken. Het
 Kennisplatform Elektromagnetische Velden biedt op haar website informatie aan
over mogelijkheden om de persoonlijke blootstelling te beperken bij het gebruik
van een mobiele telefoon.
 De Rijksoverheid heeft in 2006 via ZonMW éénmalig een financiële bjjdrage
 beschikbaar gesteld van € 16 min voor een onderzoeksprogramma naar mogelijke
gezondheidseffecten van het gebruik van elektromagnetische velden. De
 Rijksoverheid beoogde daarmee onderzoek mogelijk te maken naar onzekerheden
3
    http://www.gezondheidsraad.nl/nl/nieuws/geen-hersentumoren-bij-veel-mobiel-bellen
4
   ZonMw stimuleert gezondheidsonderzoek en zorginnovatie.
                                                                                      Pagina 2 van 3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre> over de gezondheidseffecten van elektromagnetische velden. Het                  Ministerie van
 onderzoeksprogramma loopt tot 2019. De resultaten van de tussenevaluatie zijn   Infrastructuur en
 in 2015 met uw Kamer gedeeld en bieden vooralsnog geen gewijzigde inzichten
                                  5                                              Waterstaat
 in de gezondheidseffecten van elektromagnetische velden. Binnen het
                                                                                 Ons kenmerk
 onderzoeksprogramma is onder meer een database opgezet die het mogelijk
 maakt om toekomstig onderzoek naar gezondheidseffecten van het gebruik van      IENM/BSK-2017/209048
 mobiele telefoons te baseren op reeds beschikbare objectieve gegevens over het
 gebruik. De Rijksoverheid erkent dat registratie van de blootstelling aan
 radiofrequente elektromagnetische velden een bijdrage kan leveren aan onderzoek
 naar mogelijke gezondheidseffecten van het gebruik van mobiele telefoons in de
 toekomst. Daarom zal ik, samen met de staatssecretaris van Economische Zaken
 en Klimaat, de registratie van deze gegevens ook na 2018 laten voortzetten.
 Daarnaast blijft de Rijksoverheid de internationale wetenschappelijke
 ontwikkelingen op dit terrein volgen.
 Hoogachtend,
 DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT,
5
   Kamerstuk 27 561, nr. 44
                                                                                 Pagina 3 van 3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>             PostNL
             Port betaald
             Port Payé
             Pays-Bas
-5 DEC. 2017
  SCANPLAZA
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>   Ministerie van Infrastructuur
   en Waterstaat
Postbus 209011 2500 EX Den Haag
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>