<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Gezondheidsrisico’s
door nachtwerk
Nr. 2017/17
Samenvatting
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Samenvatting                                                                                        Gezondheidsrisico’s door nachtwerk | pagina 2 van 5
Op verzoek van de minister van Sociale Zaken      aangestuurd door een interne biologische klok.       jaren nachtwerk verricht. Naar schatting loopt
en Werkgelegenheid brengt de hiertoe inge-        Deze klok zorgt ervoor dat het menselijk lichaam     het aantal gevallen van diabetes door het doen
stelde commissie van de Gezondheidsraad           iedere dag opnieuw ‘gelijk’ wordt gezet met de       van nachtwerk op tot 21 van de 100 gevallen
advies uit over de nieuwste wetenschappelijke     aardse licht-donkercyclus, door de aanwezig-         van diabetes mellitus onder nachtwerkers. Voor
inzichten op het gebied van de gezondheids-       heid van daglicht. Nachtwerk verstoort dit ritme     hart- en vaatziekten loopt het naar schatting op
risico’s door nachtwerk. Deze inzichten zijn      doordat men wakker en actief is (lichaamsbewe-       tot 23 van de 100 gevallen. Deze schattingen
relevant omdat in Nederland zo’n 15% van de       ging, eten, blootstelling aan licht) op het moment   gelden voor nachtwerkers die veertig jaar in
beroepsbevolking (bijna 1,3 miljoen werkenden)    dat het lichaam van nature geneigd is te slapen,     nachtdiensten hebben gewerkt, dus zo goed als
soms of regelmatig nachtwerk verricht en er in    en slaapt op het moment dat het lichaam wakker       het hele arbeidzame leven. Nachtwerk kan
de wetenschappelijke literatuur aanwijzingen      wil zijn. De biologische klok probeert zich aan te   leiden tot diabetes mellitus (type 2) of een hart-
zijn dat nachtwerk tot ziekten kan leiden. In dit passen aan de nieuwe situatie, maar dat kost         of vaatziekte doordat de glucose- en vethuis-
advies staat de vraag centraal of er een verband  tijd en lukt vaak niet volledig. Hierdoor kunnen     houding ’s nachts minder actief is dan overdag.
is tussen nachtwerk en het risico op nadelige     lichaamsprocessen ontregeld raken, wat zich uit      Als men dan ‘s nachts eet kan dit leiden tot
gezondheidseffecten. Verder gaat de commissie     in bijvoorbeeld een verstoorde slaap en een          hogere glucosespiegels in het bloed en hogere
in op het identificeren van hoogrisicogroepen en  verstoord herstelvermogen.                           opslag van vet in het lichaam dan overdag het
op de mogelijkheden voor preventie van de                                                              geval zou zijn. Hierdoor kan bijvoorbeeld over-
nadelige gezondheidseffecten die met name op      Bewezen gezondheidseffecten: diabetes                gewicht en prediabetes ontstaan. Dit zijn risico-
de lange termijn kunnen optreden.                 mellitus (type 2), hart- en vaatziekten en           factoren voor diabetes mellitus en hart- en vaat-
                                                  slaapproblemen                                       ziekten.
Hoe komt het dat nachtwerk de gezondheid          Nachtwerk verhoogt het risico op diabetes            De commissie heeft een sterk verband
schaadt?                                          mellitus (type 2), hart- en vaatziekten en slaap-    gevonden tussen nachtwerk en slaapproblemen.
Een groot aantal biologische lichaamsprocessen    problemen. Het risico neemt voor diabetes en         Slaapproblemen (verkorte slaapduur, verslech-
is onderhevig aan een dagelijks ritme dat wordt   hart- en vaatziekten toe naarmate men meer           terde slaapkwaliteit en vermoeidheid) komen
        Gezondheidsraad | Nr. 2017/17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Samenvatting                                                                                      Gezondheidsrisico’s door nachtwerk | pagina 3 van 5
naar schatting anderhalf tot ruim tweemaal        Niet eenduidige gezondheidseffecten:               klok de ontwikkeling van borsttumoren bevor-
vaker voor bij nachtwerkers dan bij dagwerkers.   borstkanker                                        dert, maar veel aspecten die hierbij een rol
Slaapproblemen zijn een onderdeel van slaap-      De commissie concludeert dat het onderzoek         spelen zijn nog niet opgehelderd.
stoornissen. Er zijn gevallen beschreven van      onder nachtwerkers die langdurig nachtwerk
een aan nachtwerk gekoppelde slaapstoornis,       hebben verricht niet eenduidig is als het gaat om  Geen bewijs voor verband: andere ziekten
het shift work disorder. Maar door de gehan-      het risico op borstkanker. In 2006 concludeerde    Over de relatie tussen nachtwerk en andere
teerde definitie van deze slaapstoornis in combi- de Gezondheidraad dat er wel een verband was       ziekten kan op dit moment nog geen uitspraak
natie met een gebrek aan gegevens kan de          tussen nachtwerk en borstkanker. Maar op basis     worden gedaan; op die terreinen is nog te
commissie niet goed beoordelen of nachtwer-       van nieuwe gegevens uit langlopende onder-         weinig onderzoek verricht en is niet altijd duide-
kers vaker een slaapstoornis hebben dan           zoeken en nieuwe onderzoeken houdt deze            lijk of in de beschikbare onderzoeken het expli-
dagwerkers.                                       conclusie echter geen stand meer. Uit indivi-      ciet nachtwerk betrof of bijvoorbeeld werk dat
                                                  duele onderzoeken komen wel enige aanwij-          buiten de gebruikelijke uren is verricht, zoals in
Zwak bewijs voor een verband met het              zingen dat langdurig nachtwerk op jonge leeftijd   de avonduren.
metaboolsyndroom                                  of tijdens of vlak na een periode van nachtwerk,
De commissie heeft ook beoordeeld of er een       tot een hoger risico op borstkanker kan leiden.    Langere duur van nachtwerk: hoger risico
verband is tussen nachtwerk en het metabool-      Echter, de meeste van deze onderzoeken laten       op ziekte
syndroom. Aan deze aandoening liggen dezelfde     alleen een verhoogd risico zien in de groep        Onder de nachtwerkers heeft de commissie een
risicofactoren ten grondslag als aan diabetes     nachtwerkers met het hoogste aantal jaren          hoogrisicogroep geïdentificeerd, namelijk de
mellitus (type 2) en hart- en vaatziekten. Gezien nachtwerk; daarnaast zijn de risico’s gebaseerd    nachtwerkers die langdurig nachtwerk
het relatief geringe aantal beschikbare onder-    op een klein aantal gevallen van borstkanker.      verrichten. Zij lopen duidelijk een hoger risico op
zoeken en de grote verschillen tussen deze        Experimenteel onderzoek met onder meer gene-       diabetes mellitus (type 2) en hart- en vaat-
onderzoeken vindt de commissie de bewijskracht    tisch gemodificeerde proefdieren lijkt erop te     ziekten dan nachtwerkers die minder jaren
voor een verband met deze aandoening zwak.        wijzen dat verstoring van de interne biologische   nachtdiensten hebben verricht. Er is nog te
        Gezondheidsraad | Nr. 2017/17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Samenvatting                                                                                      Gezondheidsrisico’s door nachtwerk | pagina 4 van 5
weinig onderzoek gedaan om op grond van           preventie van nadelige gezondheidseffecten die
ongunstige persoons-, leefstijl- of omgevingsge-  op de lange termijn kunnen optreden doet de
bonden kenmerken (anders dan nachtwerk)           commissie geen voorstellen. Er is op dat gebied
groepen nachtwerkers te kunnen aanwijzen          nog weinig onderzoek verricht naar de effectivi-
waarvan zeker is dat zij door het werken in       teit van mogelijke maatregelen om diabetes
nachtdiensten een verhoogd risico lopen op        mellitus (type 2) en hart- en vaatziekten bij
ziekte (of verergering van een ziekte) dan nacht- nachtwerkers tegen te gaan.
werkers die niet zo’n ongunstig kenmerk
hebben.
Preventie van effecten op de lange termijn
Preventieve maatregelen zouden gericht
moeten zijn op het voorkomen of verminderen
van het uit fase raken van de ritmen van de
lichaamsprocessen met het ritme van de interne
biologische klok. Dit betekent dat het het beste
is om werk in de nachtelijke uren daar waar
mogelijk te beperken. Wanneer toch ’s nachts
gewerkt moet worden verwijst de commissie
naar de aanbevelingen uit het eerdere advies
van de Gezondheidsraad over preventie van
nadelige gezondheidseffecten die op de korte
termijn optreden, zoals slaapproblemen. Over
       Gezondheidsraad | Nr. 2017/17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>De Gezondheidsraad, ingesteld in 1902, is een adviesorgaan met als taak de regering en het parlement ‘voor te lichten over de stand der
wetenschap ten aanzien van vraagstukken op het gebied van de volksgezondheid en het gezondheids(zorg)onderzoek’ (art. 22 Gezondheidswet).
De Gezondheidsraad ontvangt de meeste adviesvragen van de bewindslieden van Volksgezondheid, Welzijn en Sport; Infrastructuur en Milieu;
Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Economische Zaken. De raad kan ook op eigen initiatief adviezen uitbrengen, en ontwikkelingen of trends
­signaleren die van belang zijn voor het overheidsbeleid.
 De adviezen van de Gezondheidsraad zijn openbaar en worden als regel opgesteld door multidisciplinaire commissies van – op persoonlijke titel
 benoemde – Nederlandse en soms buitenlandse deskundigen.
 U kunt dit document downloaden van www.gezondheidsraad.nl.
 Deze publicatie kan als volgt worden aangehaald:
 Gezondheidsraad. Gezondheidsrisico’s door nachtwerk. Den Haag: Gezondheidsraad, 2017;
 publicatienr. 2017/17.
 Auteursrecht voorbehouden
          Gezondheidsraad | Nr. 2017/17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>