<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>WBO: onderzoek naar de relatie
tussen sport en aderverkalking
Aan: de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Nr. 2018/22, Den Haag 3 december 2018
                                                               2 2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre> Inhoud                               WBO: onderzoek naar de relatie tussen sport en aderverkalking | pagina 2 van 14
 inhoud
      Samenvatting                    3      03 Wettelijke criteria                                                7
                                                  3.1  Wetenschappelijke deugdelijkheid                            7
  01 Inleiding                        4           3.2  Nut-risicoverhouding                                        8
      1.1  Opzet onderzoek           4           3.3  Overeenstemming wettelijke regels medisch handelen          9
      1.2  Getoetste WBO-criteria    5           3.4  Belang van de volksgezondheid                              11
  02 Achtergrond vergunning-aanvraag 6      04 Advies                                                            11
      2.2  Coronaire atherosclerose  6
      2.3  Preventie en behandeling  6           Literatuur                                                      11
      2.4  Sporters                   7
1       Gezondheidsraad | Nr. 2018/22                                              2                                3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre> Samenvatting                                                         WBO: onderzoek naar de relatie tussen sport en aderverkalking | pagina 3 van 14
 samenvatting                                                                                        formatie beoordeelt de commissie als niet
                                                                                                     neutraal genoeg en onvolledig.
 Het Universitair Medisch Centrum Utrecht en het  sporten meer coronaire atherosclerose hebben       Advies
 Radboud Universitair Medisch Centrum willen      dan minder actieve atleten. In vervolg op de       De commissie adviseert de staatssecretaris van
 een onderzoek doen naar de samenhang tussen      MARC-1 studie willen de onderzoekers               VWS de vergunning te verlenen onder de voor-
 sport en coronaire atherosclerose (kransslag-    CT-scans maken van mensen die bovengemid-          waarde dat de proefpersoneninformatie wordt
 aderverkalking). Voor dat onderzoek is op grond  deld veel sporten. Het betreft 316 mannen (alle    aangepast, zodat duidelijk onderscheid wordt
 van de Wet op het bevolkingsonderzoek (WBO)      deelnemers uit MARC-1) en 104 vrouwen. Aan         gemaakt tussen bevindingen waar het onder-
 een vergunning vereist. De Commissie Bevol-      de hand van scans wordt de mate van verkal-        zoek primair op is gericht en (bewezen klinisch
 kingsonderzoek van de Gezondheidsraad heeft      king in de kransslagaders berekend en de mate      relevante) nevenbevindingen, het recht op niet-
 de vergunningaanvraag getoetst aan de WBO        en samenstelling van de atherosclerotische         weten gewaarborgd is en bij het verwerken en
 en adviseert de staatssecretaris van Volksge-    plaques beoordeeld. Ook wordt aan alle deelne-     bewaren van de onderzoeksgegevens de
 zondheid, Welzijn en Sport (VWS) om de           mers gevraagd om vragenlijsten in te vullen en     privacy van de deelnemers verzekerd is.
 vergunning te verlenen onder de voorwaarde       vindt een bloedonderzoek, antropometrie (onder
 dat de informatie voor de deelnemers wordt       andere lengte en gewicht), ECG en bloeddruk-
 aangepast.                                       meting plaats om informatie te krijgen over de
                                                  factoren die een rol spelen bij het ontstaan van
 Vergunningaanvraag                               coronaire atherosclerose bij sporters.
 Regelmatig bewegen zorgt voor een sterke
 afname van het risico op hart- en vaatziekten en Toetsing aan eisen WBO
 bevordert de levensverwachting. Uit recent       De commissie is van oordeel dat het onderzoek
 onderzoek, waaronder de MARC-1 studie, blijkt    wetenschappelijk deugdelijk is en dat het nut
 echter dat actieve atleten die veel en intensief opweegt tegen de risico’s. De proefpersonenin-
2       Gezondheidsraad | Nr. 2018/22                                                                              2                                 4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre> Samenvatting                                                            WBO: onderzoek naar de relatie tussen sport en aderverkalking | pagina 4 van 14
 01 inleiding                                                                 1.1 Opzet onderzoek
                                                                              Het onderzoek is een observationeel cohortonderzoek dat deels een
 Het Universitair Medisch Centrum Utrecht en het Radboud Universitair         follow-up studie is van de MARC-1 studie (Measuring Athlete’s Risk of
 Medisch Centrum hebben een vergunning aangevraagd voor de MARC-2             Cardiovascular Events). Er wordt onderzocht wat de samenhang is tussen
 studie: een medisch wetenschappelijk onderzoek naar de samenhang             intensief sporten en coronaire atherosclerose (kransslagaderverkalking).
 tussen sporten en coronaire atherosclerose (kransslagaderverkalking).        De 316 deelnemers uit de MARC-1 studie - allemaal mannen - worden
 Voor dit onderzoek worden CT-scans gemaakt bij mensen van middelbare         opnieuw uitgenodigd. Daarnaast willen de onderzoekers 104 vrouwen
 leeftijd die bovengemiddeld veel sporten. In het kader van de Wet op het     uitnodigen die tenminste 55 jaar oud zijn, die tenminste tien jaar structu-
 bevolkingsonderzoek (WBO) vroeg de staatssecretaris van Volksgezond-         reel hebben gesport en geen bekende hart- en vaatziekten hebben. Deze
 heid, Welzijn en Sport (VWS) de Gezondheidsraad op 30 augustus 2018          vrouwen worden geworven via de persbureaus van het UMCU en het
 om advies over de vergunningaanvraag voor de MARC-2 studie. De               RadboudUMC, via de afdeling sportgeneeskunde, via facebook en sport-
 Commissie Bevolkingsonderzoek heeft de vergunningaanvraag beoor-             verenigingen.
 deeld en getoetst aan de WBO-criteria, waarbij de aanvrager schriftelijk is  Bij alle deelnemers aan de MARC-2 studie worden eenmalig CT-scans
 gehoord. De voorzitter van de Gezondheidsraad heeft het advies op 3          gemaakt die bestaan uit een scoutview (overzichtsfoto) van de gehele
 december 2018 aangeboden aan de staatssecretaris van VWS.                    borst en cardiale CT-scans met en zonder contrastvloeistof. Hiermee
                                                                              wordt de mate van verkalking in de kransslagaders berekend (coronaire
 De adviesaanvraag van de staatssecretaris en de aanbiedingsbrief aan         arterie calcificatie (CAC)) en de mate en samenstelling van de atheroscle-
 de staatsecretaris staan op www.gezondheidsraad.nl. De samenstelling         rotische plaques beoordeeld. Ook wordt aan alle deelnemers gevraagd
 van de commissie is te vinden achter in dit advies.                          om vragenlijsten in te vullen en vindt een bloedonderzoek, antropometrie
                                                                              (onder andere lengte en gewicht), ECG en bloeddrukmeting plaats om
                                                                              informatie te krijgen over de factoren die een rol kunnen spelen bij het
                                                                              ontstaan van coronaire atherosclerose bij sporters.
3         Gezondheidsraad | Nr. 2018/22                                                                                2                                  5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                                                       WBO: onderzoek naar de relatie tussen sport en aderverkalking | pagina 5 van 14
                                                                               Reikwijdte WBO
 1.2 Getoetste WBO-criteria
                                                                               De WBO definieert bevolkingsonderzoek als ‘geneeskundig onderzoek van personen dat
 Bij deze vergunningaanvraag is sprake van een bevolkingsonderzoek             wordt verricht ter uitvoering van een aan de gehele bevolking of aan een categorie daarvan
 zoals bedoeld in de WBO (zie kader Reikwijdte WBO):                           gedaan aanbod dat gericht is op het ten behoeve of mede ten behoeve van de te onderzoeken
                                                                               personen opsporen van ziekten van een bepaalde aard of van bepaalde risico-indicatoren.’
 • Er is sprake van een aanbod van onderzoek: deelnemers van de                (artikel 1, onder c WBO)
    MARC-1 studie worden uitgenodigd door de onderzoekers om een
                                                                               De WBO wijst de volgende bevolkingsonderzoeken als vergunningplichtig:
    onderzoek te ondergaan naar coronaire atherosclerose. Ook wordt            •    bevolkingsonderzoek waarbij gebruik wordt gemaakt van ioniserende straling
    vrouwen via de afdeling sportgeneeskunde, facebook en                           (röntgenstralen);
                                                                               •    bevolkingsonderzoek naar kanker;
    sportverenigingen gevraagd om deel te nemen aan het onderzoek.             •    bevolkingsonderzoek naar ernstige ziekten of afwijkingen waarvoor geen preventie of
 • Het aanbod is gericht aan een categorie van de gehele bevolking: 316             behandeling mogelijk is.
                                                                               (artikel 2, eerste lid WBO)
    mannen van de MARC-1 studie en 104 intensief sportende vrouwen.
 • Met het onderzoek wordt de mate van coronair atherosclerose bepaald.        Reikwijdte Besluit bevolkingsonderzoek
    Ook wordt het type atherosclerotische plaques vastgesteld.                 Het Besluit bevolkingsonderzoek stelt bij bevolkingsonderzoek dat tevens wetenschappelijk
 • Het onderzoek gebeurt mede ten behoeve van de deelnemers: de                onderzoek is aanvullende eisen aan de informatieverstrekking (art.3), aan het onderzoek met
                                                                               minderjarigen en meerderjarigen die niet wilsbekwaam zijn (art.2) en de vergunningaanvraag
    deelnemers krijgen de bevindingen teruggekoppeld.                          (artikel 4 en 5 Besluit bevolkingsonderzoek).
Voor dit onderzoek is een vergunning vereist op grond van de WBO
 (zie kader Reikwijdte WBO):
 • Voor het bepalen van mate van coronaire atherosclerose en het
    vaststellen van het type atherosclerotische plaques wordt gebruikt
    gemaakt van ioniserende straling (CT-scans).
4       Gezondheidsraad | Nr. 2018/22                                                                                             2                                        6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                                                                                                   WBO: onderzoek naar de relatie tussen sport en aderverkalking | pagina 6 van 14
     WBO-criteria vergunning
                                                                                                        lende onderzoeken laten zien dat de mate van coronaire atherosclerose
     Een vergunning wordt geweigerd indien:
     •    het bevolkingsonderzoek naar wetenschappelijke maatstaven ondeugdelijk is;
                                                                                                        een goede voorspeller is voor het risico op hart- en vaatziekten.1-3
     •    het bevolkingsonderzoek niet in overeenstemming is met wettelijke regels voor medisch
          handelen;
     •    het te verwachten nut van het bevolkingsonderzoek niet opweegt tegen de risico’s daarvan
                                                                                                        2.2 Coronaire atherosclerose
          voor de gezondheid van de te onderzoeken personen.                                            Bij coronaire atherosclerose vindt vetophoping plaats op de binnen-
     (artikel 7, eerste lid WBO)
                                                                                                        bekleding van (hart)slagaders. Eerst worden vetstrepen (fatty streaks)
     Bij bevolkingsonderzoek dat tevens wetenschappelijk onderzoek is kan een vergunning                gevormd, meestal op plaatsen waar een slagader zich vertakt. Deze
     worden geweigerd indien het belang van de volksgezondheid een dergelijk onderzoek niet
     vordert
                                                                                                        vetstrepen vormen een goed hechtingsvlak voor vetachtige stoffen in het
     (artikel 7, tweede lid WBO)                                                                        bloed. Een vetstreep kan uitgroeien tot een ophoping, een plaque, van
     Voor bevolkingsonderzoek naar ernstige ziekten of afwijkingen waarvoor geen behandeling of
                                                                                                        cholesterol en andere stoffen onder de dunne binnenbekleding van een
     preventie mogelijk is, wordt een vergunning slechts verleend indien bijzondere omstandig-          (krans)slagader. Vetstrepen zijn op zichzelf niet gevaarlijk, maar plaques
     heden daartoe aanleiding geven. (artikel 7, derde lid WBO)
                                                                                                        wel. Hierdoor kunnen de (krans)slagaders langzaam vernauwd raken wat
                                                                                                        de bloeddoorstroming hindert. Het risico bestaat dat een plaque open-
                                                                                                        scheurt of losraakt, wat leidt tot klonters in het bloed die een slagader
 02 achtergrond vergunning-                                                                             volledig af kunnen sluiten.
             aanvraag                                                                                   2.3 Preventie en behandeling
                                                                                                        Door het beperken van de risicofactoren en een gezonde levensstijl wordt
 2.1 Achtergrond                                                                                        het risico op coronaire atherosclerose kleiner. Wanneer de coronaire
 Hart- en vaatziekten behoren tot de meest voorkomende ziektes wereld-                                  atherosclerose in een vroeg stadium wordt vastgesteld kunnen genees-
 wijd. In 2016 overleden 18.130 mannen en 20.483 vrouwen in Nederland                                   middelen zoals nitraten, bètablokkers, calciumantagonisten, aspirine of
 aan deze ziektes. Hiermee zijn het samen met dementie en kanker de                                     cholesterolverlagende medicijnen (statines), worden voorgeschreven om
 belangrijkste doodsoorzaken. Coronaire atherosclerose (kransslagader-                                  het ziekteproces te vertragen of de symptomen te verlichten. Als de medi-
 verkalking) is de belangrijkste oorzaak van hart- en vaatziekten. Verschil-
5          Gezondheidsraad | Nr. 2018/22                                                                                                            2                              7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                                                           WBO: onderzoek naar de relatie tussen sport en aderverkalking | pagina 7 van 14
 camenteuze behandeling niet (of niet voldoende) aanslaat kan dotteren of       03 wettelijke criteria
 een bypassoperatie nodig zijn om een dreigend hartinfarct te voorkomen.
                                                                                De commissie heeft de aanvraag getoetst aan de eisen die de WBO aan
 2.4 Sporters                                                                   alle vergunningplichtige bevolkingsonderzoeken stelt. De commissie
 Regelmatig bewegen zorgt voor een sterke afname van het risico op hart-        oordeelt positief over de wetenschappelijke deugdelijkheid van het onder-
 en vaatziekten en bevordert de levensverwachting. Uit recent onderzoek,        zoek en beoordeelt de nut-risicoverhouding als gunstig. Zij is wel van
 waaronder de MARC-1 studie, blijkt echter dat actieve mannelijke atleten       oordeel dat de proefpersoneninformatie onvolledig is. Hierdoor worden de
 die bovengemiddeld veel en intensief sporten meer coronaire atheroscle-        deelnemers onvoldoende in staat gesteld om een geïnformeerde keuze te
 rose hebben dan minder actieve atleten.4-6                                     maken over wel of niet deelnemen aan het onderzoek.
 Wat betreft vrouwelijke atleten en coronaire atherosclerose zijn er weinig
 data beschikbaar.                                                              3.1 Wetenschappelijke deugdelijkheid
 Het type atherosclerotische plaques lijkt bij intensieve mannelijke sporters   Een eerste vereiste waaraan een bevolkingsonderzoek volgens de WBO
 van een meer gunstige variant te zijn.5 Waarschijnlijk speelt de mate van      moet voldoen is dat het wetenschappelijk deugdelijk is. Hierbij gaat het
 inspanning een rol bij het risico op toekomstige cardiovasculaire events.7     om de vraag of de doelstellingen van het onderzoek gerealiseerd kunnen
Het natuurlijk beloop en het risico van coronaire atherosclerose bij spor-      worden met de voorgestelde onderzoeksopzet. Dat is het geval volgens
ters is op dit moment onduidelijk. Hierdoor is onbekend welke adviezen zij      de commissie.
moeten krijgen en welke behandeling hen eventueel kan helpen.
                                                                                De onderzoekers willen het volgende onderzoeken:
                                                                                1. De veranderingen in de coronaire atherosclerose bij deelnemers van
                                                                                   de MARC-1 studie;
                                                                                2. De associatie tussen sport en coronaire atherosclerose bij vrouwen;
6       Gezondheidsraad | Nr. 2018/22                                                                                  2                                  8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                                                                                                                WBO: onderzoek naar de relatie tussen sport en aderverkalking | pagina 8 van 14
 3. Welke factoren een rol spelen bij de versnelde coronaire                                                         markers voor ontsteking (bepaald in bloed). Voor deelonderzoek 4 worden
    atherosclerose;                                                                                                  gegevens gebruikt over het optreden van hart- en vaatziekten tussen de
 4. De relatie tussen coronaire atherosclerose en het optreden van hart- en                                          MARC-1 en de MARC-2 studie (ongeveer vijf jaar) van de mannen die
    vaatziekten.                                                                                                     aan beide studies deelnemen. Het cohort wordt samengevoegd met een
                                                                                                                     cohort sporters uit het Verenigd Koninkrijk (244 deelnemers). Het risico op
Om mate en verandering van coronaire atherosclerose te meten worden                                                  hart- en vaatziekten van dit samengestelde cohort wordt vergeleken met
CT-scans gemaakt. Een radioloog zal de scans beoordelen op mate van                                                  een controlegroep uit de Verenigde Staten die bestaat uit ruim 6.000
vernauwing en karakteristieken van de plaques. Met behulp van software                                               personen uit de algemene bevolking.
zal de mate van verkalking (CAC-score), plaquevolume en plaquesamen-
stelling worden berekend. Voor deelonderzoek 1 zullen de resultaten van                                              De commissie oordeelt positief over de wetenschappelijke deugdelijkheid
de CT-scans uit de MARC-1 studie vergeleken worden met die van de                                                    van dit exploratieve wetenschappelijke onderzoek. De onderzoeksvragen
MARC-2 studie, bij de mannen die aan beide studies deelnemen. Deelon-                                                zijn relevant, omdat coronaire atherosclerose vaak voorkomt. Met
derzoek 2 is een exploratieve studie, waarin de samenhang tussen sport                                               CT-scans kan betrouwbaar de mate van coronaire atherosclerose worden
en coronaire atherosclerose bij vrouwen wordt onderzocht. De onderzoe-                                               vastgesteld. Ook acht de commissie de vragenlijst geschikt om het sport-
kers verwachten in een groep van 104 vrouwen klinisch relevante                                                      volume te meten. De bevindingen uit MARC-1 suggereren dat ook voor dit
verschillen in coronaire atherosclerose aan te kunnen tonen tussen de                                                exploratieve onderzoek de onderzoekspopulatie toereikend is.
vrouwen met een verschillend sportvolume (<1000 MET-min/week, 1000-
2000 MET-min/week, >2000 MET-min/week)a. Sportvolume wordt                                                           3.2 Nut-risicoverhouding
 gemeten met een vragenlijst. Voor deelonderzoek 3 wordt bij de mannen                                               Een tweede vereiste waaraan het bevolkingsonderzoek volgens de WBO
 en vrouwen uit de MARC-2 studie gekeken welke factoren samenhangen                                                  moet voldoen is dat het te verwachten nut moet opwegen tegen mogelijke
 met coronaire atherosclerose. Deze factoren zijn dieet en stress (gemeten                                           risico’s voor de deelnemers. Het onderzoek levert kennis op over coro-
 met vragenlijsten) en markers voor het calciumfosfaat metabolisme en                                                naire artherosclerose bij sporters (wetenschappelijk nut) en de risico’s zijn
                                                                                                                     gering. De nut-risicoverhouding van dit onderzoek is volgens de
                                                                                                                     commissie daarom gunstig.
 a
   Metabool equivalent (MET) is een meeteenheid om de intensiteit van lichamelijke activiteit te classificeren.
7         Gezondheidsraad | Nr. 2018/22                                                                                                                      2                                    9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                                                        WBO: onderzoek naar de relatie tussen sport en aderverkalking | pagina 9 van 14
 Nut                                                                         door de onderzoekers gevraagd naar eerdere allergische reacties en
 Het onderzoek is primair gericht op de vooruitgang van de wetenschap en     worden alleen sporters geïncludeerd waarvan de nierfunctie vooraf is
 niet op de verbetering van de gezondheid van de deelnemers. Het voegt       gecontroleerd en niet afwijkend blijkt te zijn.
 kennis toe aan de al bestaande kennis over (preventie van) hart- en vaat-   Tijdens het onderzoek kunnen metoprolol (betablokker) of 2 nitroglycerine
 ziekten, in het bijzonder over coronaire atherosclerose bij intensief       pufjes worden gegeven om de hartslag te verlagen. De kwaliteit van de
 sporten. Het individuele nut voor de deelnemers is gering. De deelnemers    CT-scan is namelijk afhankelijk van de hoogte van de hartslag. Het
 kunnen mogelijk wel voordeel hebben van het beeldvormend onderzoek          toedienen van deze medicatie kan een tijdelijke bloeddrukdaling tot gevolg
 en de metingen, omdat zij bij het constateren van coronaire atheroscle-     hebben. Gezien de eenmalige toediening en de lage dosering is de kans
 rose hun leefstijl zo nodig kunnen aanpassen of kunnen worden behan-        op schade gering.
 deld om ergere schade te voorkomen. Wanneer uit het onderzoek met de
 CT-scan blijkt dat deelnemers een aanzienlijke CAC-score en significante    3.3 Overeenstemming wettelijke regels medisch handelen
 coronaire stenose (vernauwing, >50%) hebben dan consulteren de onder-       Een derde vereiste waaraan een bevolkingsonderzoek volgens de WBO
 zoekers de cardioloog. Die beslist vervolgens op basis van de scans of      moet voldoen is dat het in overeenstemming moet zijn met de wettelijke
 aanvullende diagnostiek of behandeling noodzakelijk is.                     regels voor medisch handelen, zoals het Besluit bevolkingsonderzoek, de
                                                                             Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO) en rele-
 Risico                                                                      vante privacywetgeving, zoals Algemene Verordening Gegevensbescher-
 Er worden tijdens het onderzoek CT-scans gemaakt. Hierbij wordt gebruik     ming (AVG). De commissie is van oordeel dat de informatie voor de proef-
 gemaakt van röntgenstraling. De totale straling is afhankelijk van het      personen niet voldoende neutraal is en op onderdelen onvolledig.
 gewicht en de lengte van de deelnemer (ongeveer 3-5 mSv) en valt
 binnen de toegestane normen.                                                Wanneer geïnteresseerde sporters contact opnemen met de onderzoe-
 Bij het maken van de CT-scans wordt contrastvloeistof gebruikt. Over het    kers over het onderzoek krijgen zij een brief met proefpersoneninformatie.
 algemeen wordt dit goed verdragen, maar er bestaat een kans (1 op           Hierna hebben zij één week de tijd om te besluiten of ze willen deelnemen
 2500) op een ernstige allergische reactie. Ook bestaat er een mogelijk      aan het onderzoek.
 risico op nierschade. Om deze risico’s zo klein mogelijk te houden wordt
8        Gezondheidsraad | Nr. 2018/22                                                                                 2                              10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                                                                       WBO: onderzoek naar de relatie tussen sport en aderverkalking | pagina 10 van 14
 Bevindingen                                                                 die mogelijkheid er wel moet zijn voor deelnemers, en dat zij hierop
 In de proefpersoneninformatie (PIF) staat vermeld hoe er binnen het         moeten worden gewezen door de onderzoekers. Daarbij dient het uitgan-
 onderzoek wordt omgegaan met bevindingen en dat er kans bestaat dat er      punts te zijn dat de onderzoeker de keuze van de deelnemer respecteert,
 tijdens het onderzoek nevenbevindingen worden gevonden. De commissie        tenzij de onderzoeker van oordeel is dat het mogelijke gezondheidsbelang
 is van oordeel dat er in de PIF een duidelijker onderscheid moet worden     van de deelnemer bij niet-weten van de uitslagen niet opweegt tegen het
 gemaakt tussen bevindingen waar het onderzoek primair op is gericht en      nadeel daarvan voor hem- of haarzelf.
 nevenbevindingen, in de PIF aangeduid met toevalsbevindingen.
 De onderzoekers kwalificeren ernstige kransslagaderverkalking en krans-     Kosten
 slagadervernauwing (stenose) als toevalsbevindingen. Deze afwijkingen       De mogelijke vervolgonderzoeken naar klinisch relevante (neven)bevin-
 zijn volgens de commissie bevindingen waar het onderzoek primair op         dingen komen ten laste van (het eigen risico van) de zorgverzekering. Dit
 gericht is. Het onderzoek richt zich immers op de mate en het type coro-    moet worden vermeld in de PIF.
 naire atherosclerose. Daaronder vallen ook ernstige kransslagaderverkal-
 king en vernauwing. Andere niet (coronaire) afwijkingen die met de          Gegevensverwerking
 CT-scans kunnen worden gevonden, zoals tumoren, dienen naar het             Op 25 mei 2018 is de AVG in werking getreden. De commissie wijst erop
 oordeel van de commissie gekwalificeerd te worden als nevenbevindingen.     dat de proefpersoneninformatie en het toestemmingsformulier moeten
                                                                             voldoen aan de eisen van de AVG. De Centrale Commissie Mensge-
 Recht op niet-weten                                                         bonden Onderzoek (CCMO) heeft de standaardtekst voor proefpersonen-
 Voor de deelnemers zijn de primaire uitkomstmaten van het onderzoek         informatie (model-PIF) recent aangepast. Die tekst kunnen de onderzoe-
 (mate van verkalking en de mate en samenstelling van de atherosclerose)     kers gebruiken als voorbeeld.
 veelal niet bewezen (klinisch) relevant. De (onzekere) uitkomsten van de
 onderzoeken kunnen echter wel voor onrust zorgen bij de deelnemers.         Op de vragenlijsten staan persoonsgegevens vermeld. De commissie is
 Binnen de huidige opzet van het onderzoek hebben de deelnemers niet         van oordeel dat persoonsgegevens en onderzoeksdata van elkaar moeten
 de mogelijkheid om niet geïnformeerd te worden over de uitkomsten van       worden gescheiden. In het kader van de privacy dient het registreren van
 de CT-scans en de andere onderzoeken. De commissie is van oordeel dat
9        Gezondheidsraad | Nr. 2018/22                                                                               2                                11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                                                                        WBO: onderzoek naar de relatie tussen sport en aderverkalking | pagina 11 van 14
 onderzoeksgegevens anoniem of gecodeerd plaats te vinden, zodat bij            bevindingen waar het onderzoek primair op is gericht en (bewezen
 het verzamelen ervan niet steeds de persoonsgegevens worden vermeld.           klinisch relevante) nevenbevindingen
                                                                              • Het recht op niet-weten van de deelnemers wordt gewaarborgd. De
 3.4 Belang van de volksgezondheid                                              deelnemers krijgen de mogelijkheid om aan te geven dat zij in beginsel
 Voor een bevolkingsonderzoek dat ook een wetenschappelijk onderzoek            niet willen worden geïnformeerd over de uitkomsten van de CT-scans
 is geldt dat een vergunning kan worden geweigerd als het belang van de         en de andere onderzoeken die hebben plaats gevonden binnen de
 volksgezondheid een dergelijk bevolkingsonderzoek niet vordert. De             MARC-2 studie. Dit wordt gerespecteerd door de onderzoeker, tenzij de
 commissie is van oordeel dat er geen aanwijzingen zijn dat de uitvoering       onderzoeker van oordeel is dat het mogelijke gezondheidsbelang van
 van dit deelonderzoek het belang van de volksgezondheid schaadt of zou         de deelnemer bij niet-weten niet opweegt tegen het nadeel daarvan
 kunnen schaden.                                                                voor hem- of haarzelf.
                                                                              • Op de vragenlijsten geen persoonsgegevens worden vermeld.
 04 advies
                                                                                      literatuur
 In dit advies heeft de commissie in het kader van de WBO een vergunnin-
 gaanvraag van het Universitair Medisch Centrum Utrecht en het Radboud        1
                                                                                Hou ZH, Lu B, Gao Y, Jiang SL, Wang Y, Li W, e.a. Prognostic value of
 Universitair Medisch Centrum beoordeeld voor een onderzoek naar coro-          coronary CT angiography and calcium score for major adverse cardiac
 naire atherosclerose bij sporters. De commissie is van oordeel dat het         events in outpatients. JACC Cardiovasc Imaging 2012; 5(10): 990-9.
 onderzoek wetenschappelijk deugdelijk is en dat de nut-risicoverhouding      2
                                                                                Mitchell JD, Paisley R, Moon P, Novak E, Villines TC. Coronary Artery
 gunstig is. De commissie adviseert de staatssecretaris van VWS daarom          Calcium and Long-Term Risk of Death, Myocardial Infarction, and
 om de vergunning te verlenen, onder de voorwaarde dat de deelnemers            Stroke: The Walter Reed Cohort Study. JACC Cardiovasc Imaging
 adequaat en neutraal worden geïnformeerd over het onderzoek en de              2017.
 voor- en nadelen van deelname. Dit betekent dat:                             3
                                                                                Sangiorgi G, Rumberger JA, Severson A, Edwards WD, Gregoire J,
 • In de PIF een duidelijker onderscheid wordt gemaakt tussen                   Fitzpatrick LA, e.a. Arterial calcification and not lumen stenosis is highly
10       Gezondheidsraad | Nr. 2018/22                                                                                   2                                12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                                                                       WBO: onderzoek naar de relatie tussen sport en aderverkalking | pagina 12 van 14
   correlated with atherosclerotic plaque burden in humans: a histologic
   study of 723 coronary artery segments using nondecalcifying
   methodology. J Am Coll Cardiol 1998; 31(1): 126-33.
 4
   Mohlenkamp S, Lehmann N, Breuckmann F, Brocker-Preuss M,
   Nassenstein K, Halle M, e.a. Running: the risk of coronary events :
   Prevalence and prognostic relevance of coronary atherosclerosis in
   marathon runners. Eur Heart J 2008; 29(15): 1903-10.
 5
   Aengevaeren VL, Mosterd A, Braber TL, Prakken NHJ, Doevendans
   PA, Grobbee DE, e.a. Relationship Between Lifelong Exercise Volume
   and Coronary Atherosclerosis in Athletes. Circulation 2017; 136(2):
   138-48.
 6
   Merghani A, Maestrini V, Rosmini S, Cox AT, Dhutia H, Bastiaenan R,
   e.a. Prevalence of Subclinical Coronary Artery Disease in Masters
   Endurance Athletes With a Low Atherosclerotic Risk Profile. Circulation
   2017; 136(2): 126-37.
 7
   Arnson Y, Rozanski A, Gransar H, Hayes SW, Friedman JD, Thomson
   LEJ, e.a. Impact of Exercise on the Relationship Between CAC Scores
   and All-Cause Mortality. JACC Cardiovasc Imaging 2017; 10(12):
   1461-8.
11      Gezondheidsraad | Nr. 2018/22                                                                               2                                 13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                                                                                               WBO: onderzoek naar de relatie tussen sport en aderverkalking | pagina 13 van 14
              commissie                                                                              Waarnemers:
                                                                                                     •  mr. M.G. Kleefkens, VWS, Den Haag
 Samenstelling Commissie Bevolkingsonderzoek (BVO) tbv advies WBO: onderzoek naar                    •  R. van Tol, VWS, Den Haag
 de relatie tussen sport en aderverkalking
 •   prof. dr. J Gussekloo, hoogleraar huisartsgeneeskunde, LUMC, Leiden, voorzitter                 Secretarissen:
 •   prof. dr. G.J. van der Wilt, hoogleraar Health Technology Assessment, Radboudumc,               •  dr. J.D. van der Berg, Gezondheidsraad, Den Haag
     Nijmegen, vicevoorzitter                                                                        •  mr. dr. R.E. van Hellemondt, Gezondheidsraad, Den Haag
 •   dr. E.M.M. Adang, hoofddocent gezondheidseconomie, Radboudumc, Nijmegen
 •   prof. dr. M.C. Cornel, hoogleraar community genetics en public health genomics, Amsterdam UMC,
     locatie VUmc
 •   prof. dr. O.M. Dekkers, hoogleraar klinisch epidemiologie en internist, LUMC, Leiden
 •   dr. W.J. Dondorp, ethicus, Maastricht University
 •   dr. mr. Y. Drewes, arts, gezondheidsjurist, LUMC, Leiden
 •   dr. P.J.M. Elders, hoofddocent afdeling huisartsgeneeskunde en ouderenzorg, VUmc, Amsterdam
 •   prof. dr. C.H. van Gils, hoogleraar klinische epidemiologie van kanker, UMC Utrecht
 •   prof. dr. I.M. van Langen, hoogleraar klinische genetica, UMCG, Groningen
 •   prof. dr. B.J.C. Middelkoop, hoogleraar public health, LUMC, Leiden
 •   mr. dr. M.C. Ploem, gezondheidsjurist, Amsterdam UMC, locatie AMC
 •   dr. J.J. van Tol-Geerdink, onderzoeker gezamenlijke besluitvorming in oncologische zorg,
     Radboudumc, Nijmegen
12          Gezondheidsraad | Nr. 2018/22                                                                                                                2                    14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre> De Gezondheidsraad, ingesteld in 1902, is een adviesorgaan met als taak de regering en het parlement ‘voor te lichten over de stand der wetenschap
 ten aanzien van vraagstukken op het gebied van de volksgezondheid en het gezondheids(zorg)onderzoek’ (art. 22 Gezondheidswet).
 De Gezondheidsraad ontvangt de meeste adviesvragen van de bewindslieden van Volksgezondheid, Welzijn en Sport; Infrastructuur en Waterstaat;
 Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. De raad kan ook op eigen initiatief adviezen uitbrengen, en ontwikke-
 lingen of trends ­signaleren die van belang zijn voor het overheidsbeleid.
 De adviezen van de Gezondheidsraad zijn openbaar en worden als regel opgesteld door multidisciplinaire commissies van – op persoonlijke titel
 benoemde – Nederlandse en soms buitenlandse deskundigen.
 U kunt dit document downloaden van www.gezondheidsraad.nl.
 Deze publicatie kan als volgt worden aangehaald:
 Gezondheidsraad. WBO: onderzoek naar de relatie tussen sport en aderverkalking.
 Den Haag: Gezondheidsraad, 2018; publicatienr. 2018/22.
 Auteursrecht voorbehouden
13       Gezondheidsraad | Nr. 2018/22                                                                              2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>