<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Afkapwaarde in
bevolkingsonderzoek
darmkanker
Aan: de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Nr. 2019/13, Den Haag, 16 juli 2019
                                                               2 2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre> Inhoud                                                               Afkapwaarde in bevolkingsonderzoek darmkanker | pagina 2 van 26
 inhoud
      Samenvatting3                                                   3.3  Resultaten bevolkingsonderzoek 2017                   14
                                                                       3.4  Verwachte en geobserveerde resultaten vergeleken      16
  01 Inleiding5                                                       3.5  Verlagen of verhogen van de afkapwaarde               17
      1.1  Aanleiding                                            6    3.6  Conclusie                                             17
      1.2  Adviesaanvraag                                        6
      1.3  Afbakening                                            7 04 Afkapwaarde in wetenschappelijk onderzoek                 18
      1.4  Leeswijzer                                            7    4.1  Wet op het bevolkingsonderzoek                        19
                                                                       4.2  Afwijkende afkapwaarde en de vergunningscriteria      20
  02 Opzet bevolkingsonderzoek                                   8    4.3  Conclusie                                             20
      2.1  Cijfers over voorkomen en sterfte darmkanker          9
      2.2  Verloop darmkanker, vroege opsporing en behandeling   9 05 Advies                                                    21
      2.3  Fasering bevolkingsonderzoek                          9
      2.4  Gebruikte test en afkapwaarde                        10    Literatuur                                                23
      2.5  Vervolgonderzoek                                     10
  03 Resultaten bevolkingsonderzoek                            12
      3.1  Parameters voor beoordeling nut-risicoverhouding     13
      3.2  Verwachte resultaten 2009                            13
1       Gezondheidsraad | Nr. 2019/13                                                                    2                          3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre> Samenvatting                                                                         Afkapwaarde in bevolkingsonderzoek darmkanker | pagina 3 van 26
 samenvatting                                                                                          darmkanker de Gezondheidsraad gevraagd om
                                                                                                       opnieuw naar de afkapwaarde en de nut-risico-
                                                                                                       verhouding te kijken. Daarnaast vraagt hij of in
 In 2009 adviseerde de Gezondheidsraad om        milliliter (ml) in testvloeistof opgeloste ontlasting wetenschappelijk onderzoek naar darmkanker
 een bevolkingsonderzoek naar darmkanker in te   gehanteerd. Al vrij snel na de invoering van het      gebruikgemaakt kan worden van een andere
 voeren voor mannen en vrouwen van 55 tot en     bevolkingsonderzoek werd de afkapwaarde               afkapwaarde dan in het bevolkingsonderzoek.
 met 75 jaar. Vanaf 2014 is het bevolkingsonder- verhoogd, omdat onverwacht veel deelnemers
 zoek gefaseerd ingevoerd door ieder jaar meer   werden doorverwezen voor een coloscopie. De           De Commissie Bevolkingsonderzoek heeft de
 leeftijdsgroepen binnen de totale doelgroep uit resultaten en de nut-risicoverhouding pakten          resultaten van het lopende bevolkingsonderzoek
 te nodigen. Eind 2019 zal de gehele doelgroep   minder gunstig uit dan die waarop de Gezond-          vergeleken met de verwachte resultaten uit het
 zijn uitgenodigd voor deelname. Het bevol-      heidsraad in 2009 het advies had gebaseerd.           advies van de Gezondheidsraad uit 2009. De
 kingsonderzoek bestaat uit een ontlastingtest   Met een afkapwaarde van 275 ng/ml leken de            resultaten komen voldoende overeen en zijn
 waarmee wordt gekeken of er bloed aanwezig is   resultaten wel overeen te komen met de                passend bij een positieve nut-risicoverhouding.
 in de ontlasting van de deelnemers. Is de       verwachte nut-risicoverhouding. Sindsdien wordt       De kans op complicaties door een coloscopie is
 concentratie hoger dan een vooraf bepaalde      die afkapwaarde gehanteerd in het bevol-              lastig te vergelijken omdat hierover in 2009
 drempelwaarde (afkapwaarde), dan wordt de       kingsonderzoek.                                       onvoldoende gegevens beschikbaar waren.
 deelnemer doorverwezen voor een kijkonder-                                                            Alles afwegende ziet de commissie op basis van
 zoek in de dikke darm (coloscopie) om te        Nu de gefaseerde invoer bijna is voltooid en          de beschikbare gegevens geen aanleiding tot
 kunnen bepalen of er sprake is van darmkanker.  bijna alle beoogde leeftijdsgroepen meedoen           zorgen over de nut-risicoverhouding van het
                                                 aan het bevolkingsonderzoek, zijn er meer             bevolkingsonderzoek. De ontlastingtest en de
 Bij de start van het bevolkingsonderzoek werd   gegevens beschikbaar dan in 2009 en 2014. De          huidige afkapwaarde blijken redelijk goed te
 voor de gebruikte ontlastingtest een afkap-     staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn         voorspellen of een deelnemer bij het vervolgon-
 waarde van 88 nanogram (ng) hemoglobine         en Sport heeft vooruitlopend op de geplande           derzoek (een voorstadium van) darmkanker
 (een eiwit dat voorkomt in menselijk bloed) per evaluatie van het bevolkingsonderzoek naar            heeft en het aantal complicaties door een
2        Gezondheidsraad | Nr. 2019/13                                                                                2                                 4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre> Samenvatting                                                                    Afkapwaarde in bevolkingsonderzoek darmkanker | pagina 4 van 26
 coloscopie aanvaardbaar is. De commissie      vergunning vereist zijn. Een vergunning kan
 adviseert daarom om de afkapwaarde voorlopig  worden verleend indien voldaan wordt aan de
 niet te wijzigen.                             wettelijke eisen. Zo moet het onderzoek weten-
                                               schappelijk deugdelijk zijn en een gunstige
 Wetenschappelijk onderzoek naar darmkanker    nut-risicoverhouding hebben. Of dat zo is bij
 waarbij deelnemers worden uitgenodigd om een  wetenschappelijke onderzoeken met een ontlas-
 ontlastingtest te doen valt veelal onder de   tingtest waarbij een afwijkende afkapwaarde
 reikwijdte van de Wet op het bevolkingsonder- wordt gebruikt dan in het reguliere bevol-
 zoek (WBO). Omdat het een onderzoek is naar   kingsonderzoek, zal per aanvraag moeten
 darmkanker, zal op basis van die wet een      worden beoordeeld.
3        Gezondheidsraad | Nr. 2019/13                                                                         2                               5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre> hoofdstuk 01 | Inleiding            Afkapwaarde in bevolkingsonderzoek darmkanker | pagina 5 van 26
 01
 inleiding
4      Gezondheidsraad | Nr. 2019/13                               2                               6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre> hoofdstuk 01 | Inleiding                                                          Afkapwaarde in bevolkingsonderzoek darmkanker | pagina 6 van 26
 1.1 Aanleiding                                                            voorgenomen evaluatie van het bevolkingsonderzoek darmkanker, de
 In 2009 heeft de Gezondheidsraad geadviseerd om mannen en vrouwen         nut-risicoverhouding van dit onderzoek te beoordelen en naar aanleiding
 van 55 tot en met 75 jaar elke twee jaar te screenen op darmkanker.1 In   daarvan te adviseren over de gebruikte afkapwaarde van de ontlastings-
 2014 is dit bevolkingsonderzoek van start gegaan. Bij deelnemers wordt    test. De staatssecretaris vraagt of de beschikbare resultaten van het
 gekeken of er bloed aanwezig is in een monster van de ontlasting.         huidige bevolkingsonderzoek naar darmkanker op dit moment aanleiding
 Wanneer de concentratie bloed in de monsteroplossing hoger is dan een     geven tot zorg. Daarnaast vraagt hij of er voor wetenschappelijk onder-
 bepaalde waarde, de zogenoemde afkapwaarde, dan wordt de deelnemer        zoek, dat ook bevolkingsonderzoek is, een afwijkende afkapwaarde kan
 doorverwezen voor vervolgonderzoek om te kunnen bepalen of er sprake      worden gebruikt en onder welke voorwaarden. De adviesaanvraag van de
 is van darmkanker of een voorstadium daarvan. Aanvankelijk werd voor      staatssecretaris staat op www.gezondheidsraad.nl.
 de ontlastingtest in het bevolkingsonderzoek een afkapwaarde van 88       De Commissie Bevolkingsonderzoek van de Gezondheidsraad heeft zich
 nanogram (ng) hemoglobine per milliliter (ml) monsteroplossing (88 ng/ml) over de vragen van de staatssecretaris gebogen. De commissie heeft
 gebruikt. Toen bleek dat meer deelnemers dan vooraf verwacht werden       gegevens van het bevolkingsonderzoek darmkanker beoordeeld. De
 doorverwezen voor vervolgonderzoek op basis van een positieve uitslag     commissie heeft hiervoor structureel enkele deskundigen betrokken bij
 op de ontlastingtest, werd besloten om de afkapwaarde te verhogen. Hoe    haar beraadslagingen om meer inzicht te krijgen in de uitvoering van het
 meer mensen worden doorverwezen voor een vervolgonderzoek, hoe            bevolkingsonderzoek in de praktijk.
 meer mensen worden blootgesteld aan de risico’s van een dergelijk
 onderzoek. Met een afkapwaarde van 275 ng/ml zou de nut-risicoverhou-     In dit advies heeft de commissie de beschikbare resultaten uit het nu
 ding van het bevolkingsonderzoek naar verwachting weer in overeenstem-    lopende bevolkingsonderzoek vergeleken met de verwachte resultaten uit
 ming zijn met het advies van de Gezondheidsraad. Sindsdien wordt die      het advies van 2009.1,2 Dit zijn de best beschikbare resultaten om het huidige
 afkapwaarde gehanteerd in het bevolkingsonderzoek.                        bevolkingsonderzoek mee te vergelijken, omdat hierop de verwachtingen
                                                                           van het bevolkingonderzoek zijn gebaseerd. Sommige parameters uit 2009
 1.2 Adviesaanvraag                                                        komen echter op verschillende aspecten niet overeen met die van het
 De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft de  lopende bevolkingsonderzoek, bijvoorbeeld voor wat betreft de registratie en
 Gezondheidsraad op 12 oktober 2018 gevraagd, om vooruitlopend op de       de categorisatie van de complicaties. Dat compliceert de vergelijking.
5       Gezondheidsraad | Nr. 2019/13                                                                                 2                                 7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre> hoofdstuk 01 | Inleiding                                                        Afkapwaarde in bevolkingsonderzoek darmkanker | pagina 7 van 26
 De samenstelling van de commissie en een overzicht van de structureel   en zijn er meer gegevens beschikbaar. Er kan dan ook worden gekeken
 geraadpleegde deskundigen staan achter in dit advies. De voorzitter van naar de opzet van het bevolkingsonderzoek en naar mogelijkheden om de
 de Gezondheidsraad heeft het advies op 16 juli 2019 aangeboden aan      nut-risicoverhouding van het bevolkingsonderzoek verder te verbeteren.
 de staatssecretaris van VWS. De aanbiedingsbrief aan de
 staatssecretaris staat op www.gezondheidsraad.nl.                       1.4 Leeswijzer
                                                                         Hoofdstuk 2 beschrijft de opzet van het huidige bevolkingsonderzoek
 1.3 Afbakening                                                          darmkanker. In hoofdstuk 3 bespreekt de commissie de resultaten van het
 De commissie werkt in dit advies geen scenario’s uit met betrekking tot bevolkingsonderzoek, de nut-risicoverhouding en de mogelijke gevolgen
 het verlagen en verhogen van de afkapwaarde en de gevolgen daarvan      voor de afkapwaarde. In hoofdstuk 4 richt de commissie zich op de afkap-
 voor de nut-risicoverhouding. Bij de voorgenomen evaluatie van het      waarde binnen wetenschappelijk onderzoek. In hoofdstuk 5 formuleert de
 (gehele) bevolkingsonderzoek zal opnieuw naar de afkapwaarde worden     commissie haar advies.
 gekeken. Op dat moment is het bevolkingsonderzoek volledig ingevoerd
6       Gezondheidsraad | Nr. 2019/13                                                                            2                               8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre> hoofdstuk 02 | Opzet bevolkingsonderzoek Afkapwaarde in bevolkingsonderzoek darmkanker | pagina 8 van 26
 02
 opzet
 bevolkingsonderzoek
7      Gezondheidsraad | Nr. 2019/13                                    2                               9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre> hoofdstuk 02 | Opzet bevolkingsonderzoek                                             Afkapwaarde in bevolkingsonderzoek darmkanker | pagina 9 van 26
 In het bevolkingsonderzoek darmkanker wordt darmkanker, of een voor-          2.2 Verloop darmkanker, vroege opsporing en behandeling
 stadium daarvan, opgespoord bij mannen en vrouwen van 55 tot en met           Het ontstaan van darmkanker duurt vele jaren en begint meestal met de
 75 jaar. Zij krijgen elke twee jaar een ontlastingtest aangeboden waarmee     ontwikkeling van een goedaardige tumor. Dergelijke tumoren worden
 gekeken wordt of er bloed in hun ontlasting zit. Als er meer bloed in de      adenomen genoemd en komen vrij vaak voor. Ongeveer 30% van de
 ontlasting zit dan een vooraf bepaalde grens (afkapwaarde), volgt een         personen boven 60 jaar heeft één of meerdere adenomen.4 In de meeste
 verwijzing voor een coloscopie waarna door de patholoog onder de micro-       gevallen zal een adenoom geen progressie vertonen. Gebeurt dat wel,
 scoop vastgesteld kan worden of er sprake is van (een voorstadium van)        dan ontstaat een voortgeschreden adenoom (advanced adenoma). Hieruit
 darmkanker.                                                                   kan uiteindelijk darmkanker ontstaan. In Nederland gebeurt dat bij 7,4%
                                                                               van de mannen en 6,0% van de vrouwen.3
 2.1 Cijfers over voorkomen en sterfte darmkanker                              Omdat het ontstaan van darmkanker vaak traag verloopt en darmkanker
 Darmkanker kan in de dunne darm, de dikke darm en de endeldarm                een duidelijk voorstadium heeft in de vorm van adenomen, kan darm-
 ontstaan. Kanker van de dikke darm en de endeldarm wordt ook wel colo-        kanker vroegtijdig worden opgespoord en behandeld. Wanneer (voortge-
 rectale kanker genoemd. Wanneer in dit advies gesproken wordt over            schreden) adenomen worden ontdekt, zullen deze verwijderd worden
 darmkanker, wordt colorectale kanker bedoeld.                                 zodat hieruit geen darmkanker meer kan ontstaan.
 In 2017 is bij ongeveer 14.000 personen darmkanker vastgesteld en zijn        De behandeling van darmkanker bestaat uit het chirurgisch verwijderen
 ongeveer 5.000 patiënten aan darmkanker overleden.3 Gemiddeld is 65%          van de kanker, waarbij vrijwel altijd ook een (groot) deel van de darm
 van de patiënten vijf jaar na de diagnose nog in leven (vijfjaarsoverleving). wordt verwijderd, soms in combinatie met chemotherapie of radiotherapie
 Dit percentage is veel hoger wanneer de diagnose wordt gesteld in een         (bestraling).
 vroeg stadium (meer dan 90% bij stadium I). Wanneer de diagnose later
 wordt gesteld en er al sprake is van uitzaaiingen is de vijfjaarsoverleving   2.3 Fasering bevolkingsonderzoek
 veel lager (ongeveer 10%). De ziekte komt voornamelijk voor bij mensen        In 2014 is het bevolkingsonderzoek darmkanker van start gegaan.
 ouder dan 55 jaar en vaker bij mannen dan bij vrouwen. Darmkanker is          Mannen en vrouwen van 55 tot en met 75 jaar ontvangen elke twee jaar
 zowel bij mannen als bij vrouwen de op twee na meest voorkomende              een uitnodiging om zich te laten screenen op darmkanker. Het bevol-
 vorm van kanker.                                                              kingsonderzoek is gefaseerd ingevoerd, omdat het vanwege de grote
8       Gezondheidsraad | Nr. 2019/13                                                                                    2                             10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre> hoofdstuk 02 | Opzet bevolkingsonderzoek                                            Afkapwaarde in bevolkingsonderzoek darmkanker | pagina 10 van 26
 aantallen personen die voor het bevolkingsonderzoek in aanmerking             wordt de afkapwaarde genoemd. De afkapwaarde in ng per ml monster-
 komen niet mogelijk was om alle leeftijdsgroepen in één keer te laten         oplossing is testspecifiek, omdat de monstergrootte van de ontlasting en
 beginnen. Over een periode van vijf jaar werden elk jaar nieuwe leeftijds-    de hoeveelheid bufferoplossing per ontlastingtest verschillend is. Daarom
 groepen aan het bevolkingsonderzoek toegevoegd, zodat eind 2019 alle          kan de afkapwaarde in ng/ml niet zonder meer tussen tests worden verge-
 mensen van 55 tot en met 75 jaar een uitnodiging voor het bevolkingson-       leken en wordt het internationaal steeds gebruikelijker om de afkapwaarde
 derzoek zullen hebben ontvangen.                                              gestandaardiseerd weer te geven.6 Eerst in microgram (µg) hemoglobine
                                                                               per eenheid in massa (g) feces (ontlasting), maar sinds 2015 in µg
 2.4 Gebruikte test en afkapwaarde                                             hemoglobine per volume-eenheid (ml) feces omdat een ontlastingmonster
 Het bevolkingsonderzoek naar darmkanker bestaat uit een ontlastingtest        een volume-eenheid is.6,7 Een waarde van 275 ng/ml bij de momenteel
 waarmee gezocht wordt naar bloed in de ontlasting. Omdat adenomen of          gebruikte FIT-test komt overeen met 47 µg hemoglobine per ml feces.
 darmkanker kunnen leiden tot bloedverlies, is de aanwezigheid van bloed
 in de ontlasting (feces) een aanwijzing voor de aanwezigheid van              2.5 Vervolgonderzoek
 adenomen of darmkanker. In het bevolkingsonderzoek wordt gebruikge-           Als de ontlastingtest een positieve testuitslag geeft, wordt de deelnemer
 maakt van een feces immunochemische test (FIT).5 Deelnemers                   doorverwezen voor een coloscopie. Een coloscopie is een kijkonderzoek
 ontvangen per post een testbuisje waarin ze een klein beetje ontlasting       in de gehele dikke darm. Wanneer er geen adenomen of darmkanker
 (een monster) kunnen opsturen. In een laboratorium wordt vervolgens           wordt ontdekt, hoeft de deelnemer de komende tien jaar niet aan het
 bepaald of er hemoglobine, een eiwit dat voorkomt in menselijk bloed,         bevolkingsonderzoek deel te nemen. Wanneer er één of meer adenomen
 aanwezig is in de monsteroplossing. Dit gebeurt aan de hand van een           worden ontdekt, zullen deze in de meeste gevallen meteen verwijderd
 testvloeistof. In de testvloeistof zitten antistoffen die binden aan hemoglo- worden. Na een aantal jaar volgt opnieuw een coloscopie om te kijken of
 bine, waardoor de vloeistof troebel wordt. Hoe troebeler de vloeistof, hoe    er nieuwe adenomen zijn ontstaan. Sommige grote adenomen en de
 meer bloed er aanwezig is. Er wordt binnen het bevolkingsonderzoek            meeste tumoren kunnen niet direct verwijderd worden. Daarvan wordt een
 gesproken over een ‘positieve’ testuitslag (een ongunstige uitslag)           biopt genomen en onderzocht. Afhankelijk van de uitkomst volgt vervolg-
 wanneer de concentratie bloed hoger is dan 275 ng hemoglobine per ml          onderzoek (bijvoorbeeld een CT-scan) of wordt er een behandelplan
 oplossing van het ontlastingsmonster en de testvloeistof. Deze waarde         gemaakt.
9       Gezondheidsraad | Nr. 2019/13                                                                                   2                                11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre> hoofdstuk 02 | Opzet bevolkingsonderzoek                                  Afkapwaarde in bevolkingsonderzoek darmkanker | pagina 11 van 26
 Zoals aan elke medische ingreep zijn ook aan coloscopie nadelen en
 risico’s verbonden. Het ondergaan van een coloscopie geeft een zekere
 belasting, omdat in de dagen voorafgaand aan het onderzoek de darm
 geleegd moet worden met sterk laxeermiddel en er enige tijd niet gegeten
 mag worden. Het onderzoek zelf wordt vaak als vervelend en pijnlijk
 ervaren. Daarnaast is er een (heel) kleine kans op complicaties en in een
 zeldzaam geval kan een coloscopie fataal aflopen.3,5
10       Gezondheidsraad | Nr. 2019/13                                                                    2                              12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre> hoofdstuk 03 | Resultaten bevolkingsonderzoek Afkapwaarde in bevolkingsonderzoek darmkanker | pagina 12 van 26
 03
 resultaten
 bevolkingsonderzoek
11     Gezondheidsraad | Nr. 2019/13                                          2                              13
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre> hoofdstuk 03 | Resultaten bevolkingsonderzoek                                      Afkapwaarde in bevolkingsonderzoek darmkanker | pagina 13 van 26
 De resultaten van het bevolkingsonderzoek darmkanker geven met de          uitslagen wegen de nadelen en risico’s van een coloscopie niet op tegen
 huidige afkapwaarde (47 µg/ml feces) geen reden tot zorg over de           het nut (het opsporen van darmkanker) voor andere deelnemers.
 nut-risicoverhouding. De ontlastingtest heeft een goede positief voor-
                                                                                Parameters van het bevolkingsonderzoek darmkanker in dit advies
 spellende waarde en het risico op complicaties als gevolg van een
 coloscopie is aanvaardbaar. De commissie oordeelt daarom dat de                Verwijspercentage: percentage deelnemers dat een positieve (ongunstige) testuitslag heeft
                                                                                en wordt doorverwezen voor vervolgonderzoek.
 nut-risicoverhouding van het bevolkingsonderzoek gunstig is. Zij ziet          Verrichtingspercentage: percentage doorverwezen deelnemers dat de coloscopie
 geen reden om de afkapwaarde op dit moment te wijzigen.                        daadwerkelijk ondergaat.
                                                                                Positief voorspellende waarde: percentage deelnemers waarbij darmkanker gevonden
                                                                                wordt ten opzichte van het totaal aantal deelnemers met een ongunstige testuitslag die een
 3.1 Parameters voor beoordeling nut-risicoverhouding                           coloscopie ondergaan. De PVW wordt apart berekend voor darmkanker en voor darmkanker
                                                                                en voortgeschreden adenomen samen.
 Om advies te kunnen geven over de nut-risicoverhouding en de bijbeho-          Detectiecijfer: het aantal deelnemers met darmkanker per 1.000 deelnemers. Het
 rende afkapwaarde binnen het huidige bevolkingsonderzoek darmkanker,           detectiecijfer wordt bepaald voor darmkanker en voor darmkanker en voortgeschreden
                                                                                adenomen samen.
 heeft de commissie de resultaten van het bevolkingsonderzoek uit 2017          Number needed to screen: het aantal deelnemers dat aan het bevolkingsonderzoek mee
 beoordeeld. Dat zijn de meest actuele resultaten die beschikbaar zijn.         moet doen om één geval van darmkanker op te sporen. Deze parameter wordt apart berekend
                                                                                voor darmkanker en voor darmkanker en voortgeschreden adenomen samen.
 De commissie heeft naar verschillende parameters gekeken, zoals het            Complicatiekans: de kans op een complicatie als gevolg van coloscopie. Het Rijksinstituut
 verwijspercentage en het aantal mensen dat mee moet doen aan het               voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) onderscheidt in de registratie milde complicaties
                                                                                (ziekenhuisopname <4 dagen), matige complicaties (opname 4-10 dagen) en ernstige
 bevolkingsonderzoek om één geval van darmkanker te ontdekken                   complicaties (opname >10 dagen). Complicaties binnen 30 dagen na de coloscopie worden
 (number needed to screen). In het kader verderop staan alle gebruikte          nog meegeteld. Deze indeling is niet gestandaardiseerd en als zodanig niet in de literatuur en
                                                                                in het advies uit 2009 terug te vinden.
 parameters toegelicht.
 Voor een gunstige nut-risicoverhouding is het van belang dat de verschil-
 lende parameters in het bevolkingsonderzoek voldoende hoog of juist        3.2 Verwachte resultaten 2009
 voldoende laag zijn. Een hoog verwijspercentage is ongewenst als           Voorafgaand aan de introductie van het bevolkingsonderzoek darmkanker
 achteraf blijkt dat veel deelnemers een coloscopie ondergaan, terwijl dat  in 2014 heeft de Gezondheidsraad in 2009 advies uitgebracht.1 Het advies
 niet nodig was. Als er dan geen (voorstadium) van kanker wordt ontdekt     beschreef welke resultaten de raad verwachtte op basis van enkele proef-
 heet de testuitslag foutpositief. Bij te veel deelnemers met foutpositieve bevolkingsonderzoeken en de andere wetenschappelijke literatuur. Bij die
12       Gezondheidsraad | Nr. 2019/13                                                                                            2                                            14
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre> hoofdstuk 03 | Resultaten bevolkingsonderzoek                                     Afkapwaarde in bevolkingsonderzoek darmkanker | pagina 14 van 26
 resultaten zou volgens de raad de nut-risicoverhouding van het bevol-      Met de huidige afkapwaarde kregen 38.036 deelnemers een positieve
 kingsonderzoek gunstig zijn.                                               testuitslag op de ontlastingtest en een verwijzing voor een coloscopie. Het
 Voor het voorliggende advies heeft de commissie de gegevens uit het        verwijspercentage was daarmee 5,7%. Bij mannen (7,0%) lag dat hoger
 advies uit 2009 vergeleken (verwachte resultaten) met de resultaten uit    dan bij vrouwen (4,5%).
 2017: de meest actuele resultaten van het nu lopende bevolkingsonderzoek   Iets meer dan 83% van de doorverwezen personen heeft een coloscopie
 (geobserveerde resultaten).2 Er zijn twee complicerende factoren bij het   ondergaan (verrichtingspercentage). Dat komt neer op een totaal aantal
 vergelijken van de resultaten. Om te beginnen waren in 2009 alleen de      van 31.729 coloscopieën. Dat sommige doorverwezen deelnemers toch
 gegevens van een eerste screeningsronde binnen een onderzoekspopu-         geen coloscopie ondergaan, is meestal omdat zij recent nog een
 latie beschikbaar. De resultaten van opeenvolgende rondes verschillende    coloscopie hadden gehad of al gediagnosticeerd waren met een (darm)
 aanzienlijk. Om die reden worden in dit advies de resultaten van de eerste aandoening en een coloscopie daarom (op dat moment) niet nodig werd
 ronde uit 2017 vergeleken met de verwachte resultaten. Ten tweede waren    geacht.
 in 2009 over het optreden van complicaties bij een coloscopie alleen
 beperkte gegevens beschikbaar uit de internationale literatuur.            Bij 2.526 deelnemers werd darmkanker gevonden en bij 13.572 personen
                                                                            voortgeschreden adenomen. Het detectiecijfer voor darmkanker komt
 3.3 Resultaten bevolkingsonderzoek 2017                                    daarmee op 3,8 per 1.000 deelnemers. Het detectiecijfer voor darmkanker
 De meest actuele resultaten van het lopende bevolkingsonderzoek darm-      en voortgeschreden adenomen samen was 24 per 1.000 deelnemers.
 kanker gaan over 2017. In dat jaar deed ruim 70% van de uitgenodigde       Figuur 1 vat de resultaten van het bevolkingsonderzoek naar darm-
 personen mee:1,4 miljoen deelnemers. Daarvan waren er 668.336 die          kanker in 2017 samen. Uit de resultaten is af te leiden dat de positief
 voor de eerste keer deelnamen en ruim 740.000 hadden in 2015 ook al        voorspellende waarde van de ontlastingtest voor darmkanker 8,0% was
 meegedaan. Door de gefaseerde invoer van het bevolkingsonderzoek           (100%*2.526/31.729). Voor darmkanker en voortgeschreden adenomen
 wordt elk jaar een leeftijdsgroep van de hele doelpopulatie (55 tot en met samen was de positief voorspellende waarde 50,7%. Het number
 75 jaar) aan het bevolkingsonderzoek toegevoegd. De gemiddelde leeftijd    needed to screen om 1 geval van darmkanker op te sporen was 265
 van de deelnemers in 2017 was 65 jaar. De hierna beschreven resultaten     (668.336/2.526). Voor darmkanker en voortgeschreden adenomen samen
 hebben betrekking op de eerste ronde van de deelnemers in 2017.            was dat 42.
13       Gezondheidsraad | Nr. 2019/13                                                                               2                               15
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre> hoofdstuk 03 | Resultaten bevolkingsonderzoek                                          Afkapwaarde in bevolkingsonderzoek darmkanker | pagina 15 van 26
                            282.281
                            doen niet mee
     950.617                668.336
                            deelnemers
     uitgenodigd
                                                                     38.036
                                                                     positieve
                                                                     ontlastingtest
                                               668.336               630.300
                                                                     negatieve                     6.307
                                                                     ontlastingtest                geen coloscopie
                                                                                     38.036
                                                                                                   31.729
                                                                                                   coloscopie                       2.526
                                                                                                                                    darmkanker
                                                                                                                                    13.572
                                                                                                                                    voortgeschreden
                                                                                                                                    adenomen
                                                                                                                    31.729
                                                                                                                                    15.631
                                                                                                                                    geen (voorstadium van)
                                                                                                                                    darmkanker
 Figuur 1. Resultaten van de eerste ronde in het bevolkingsonderzoek darmkanker 2017
14        Gezondheidsraad | Nr. 2019/13                                                                                2                                   16
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre> hoofdstuk 03 | Resultaten bevolkingsonderzoek                                       Afkapwaarde in bevolkingsonderzoek darmkanker | pagina 16 van 26
 Voor het aantal complicaties zijn alleen gecombineerde cijfers beschik-     Tabel 1. Uitkomstparameters uit het Gezondheidsraadadvies uit 2009 en uit de
                                                                             monitor van het landelijke bevolkingsonderzoek naar darmkanker in 2017
 baar van de eerste en de tweede ronde. In 2017 werden in totaal 59.321
 coloscopieën gedaan. Daarbij traden in totaal 429 complicaties op (0,7%)     Parameter          Resultaten:       advies 2009    2017 eerste ronde 2017 totaal
                                                                                                                   (95%BI)        (95%BI)
 binnen 30 dagen na coloscopie. Daarvan waren er 218 mild (0,4%), 171         Uitgenodigd (aantal)                 15.329         950.617           1.941.121
                                                                              Deelgenomen                          60%            70,3%             72,7%
 matig (0,3%), 39 ernstig (0,07%) en 1 fataal (<0,01%). Bij 188 deelnemers                                         (58,8%-60,4%)  (70,2%-70,4%)
 (0,32%) was er sprake van matig tot ernstige bloedingen of perforaties       Ontlastingtest afwijkend             6,4%           5,7%              5,1%
                                                                                                                   (5,9%-6,9%)    (5,6%-5,7%)
 van de darm.                                                                 Coloscopie verricht                  85,7%          83%               82,8%
                                                                                                                   (82,9%-88,6%)  (83%-83,8%)
                                                                              PVW Darmkanker                       8,2%           8,0%              7,1%
 3.4 Verwachte en geobserveerde resultaten vergeleken                                                              (5,8%-10,6%)   (7,7%-8,3%)
                                                                              PVW Darmkanker en voortgeschreden 51,6%             50,7%             46,2%
 De commissie concludeert dat de resultaten van 2017 van het lopende          adenomen                             (47,2%-56%)    (50,2%-51,3%)
                                                                              Detectie Darmkanker                  0,4%           0,4%              0,30%
 bevolkingsonderzoek over het algemeen voldoende overeenkomen met
                                                                                                                   (0,34%-0,55%)  (0,37%-0,39%)
 de verwachte resultaten in het advies van de Gezondheidsraad uit 2009        Detectie Darmkanker en               2,8%           2,4%              1,9%
                                                                              voortgeschreden adenomen             (2,47%-3,15%)  (2,37%-2,45%)
 (zie tabel 1).1,2                                                            Alle matig tot ernstige complicaties Onbekend       0,35%             0,35%
 In 2009 kon het risico op complicaties alleen worden geschat op basis van                                                        (0,31%-0,40%)
                                                                              Matig tot ernstige bloedingen en     0,24%          0,32%             0,32%
 de literatuur. De Gezondheidsraad rapporteerde op grond daarvan de           perforaties                          (onbekend)     (0,27%-0,36%)
 percentages perforaties en bloedingen waarvoor een ziekenhuisopname
 nodig was, omdat die in de literatuur waren te vinden.1 In de huidige cate- 1. In de studies uit de in 2009 bestudeerde literatuur werden complicaties
 gorisering van het RIVM zou het verwachte percentage (0,24%) waar-              niet of onvolledig centraal geregistreerd. In de huidige situatie houdt
 schijnlijk (grotendeels) vallen onder de matige en ernstige geobserveerde       het RIVM een centrale gestandaardiseerde registratie bij.
 perforaties en bloedingen (0,32%).2 Dat percentage lijkt zo anderhalf keer  2. In de studies werden vaak alleen complicaties gerapporteerd als die
 zo hoog als het verwachte percentage. Er zijn echter een aantal belang-         duidelijk in verband stonden met de coloscopie. Het RIVM rapporteert
 rijke verschillen tussen de wetenschappelijke literatuur die in 2009 is         een breder palet aan complicaties.
 bestudeerd en de gegevens uit 2017 over complicaties:                       3. In de studies werden vaak alleen complicaties gerapporteerd tijdens of
                                                                                 binnen enkele dagen na de coloscopie. Het RIVM rapporteert alle
15       Gezondheidsraad | Nr. 2019/13                                                                                          2                               17
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre> hoofdstuk 03 | Resultaten bevolkingsonderzoek                                     Afkapwaarde in bevolkingsonderzoek darmkanker | pagina 17 van 26
    meldingen tot 30 dagen na de coloscopie.                                 aantal complicaties toenemen, voornamelijk bij het verwijderen van
 4. In de studies werden complicaties die tijdens de coloscopie optraden,    poliepen en het nemen van biopten.
    zoals (een gestelpte) bloeding, vaak niet of onvolledig geregistreerd.   Bij het verhogen van de afkapwaarde zullen de resultaten in tegenoverge-
                                                                             stelde richting veranderen. Het verwijspercentage wordt lager, waardoor
 Dit maakt het waarschijnlijk dat het percentage matige en ernstige compli-  er minder coloscopieën uitgevoerd zullen worden. Er worden minder
 caties in 2009 (aanzienlijk) is onderschat.                                 darmkanker en voortgeschreden adenomen ontdekt, maar de positief
                                                                             voorspellende waarde neemt toe en er zullen in totaal minder complicaties
 3.5 Verlagen of verhogen van de afkapwaarde                                 als gevolg van coloscopie optreden.
 In 2009 beschreef de Gezondheidsraad bij welke resultaten de nut-risico-
 verhouding gunstig zou zijn. De huidige beschikbare resultaten van het      3.6 Conclusie
 lopende bevolkingsonderzoek darmkanker geven geen aanleiding tot zorg       De commissie stelt vast dat de resultaten van het bevolkingsonderzoek
 over de nut-risicoverhouding. De commissie ziet geen aanleiding om de       darmkanker geen reden geven tot zorg over de nut-risicoverhouding. De
 huidige afkapwaarde aan te passen.                                          verwachte resultaten komen voldoende overeen met de geobserveerde
 Het verlagen van de afkapwaarde zal leiden tot een hoger verwijspercen-     resultaten. Het risico op complicaties lijkt wat hoger dan verwacht, maar is
 tage. Met als gevolg dat meer deelnemers een coloscopie zullen onder-       in 2009 waarschijnlijk onderschat omdat de beschikbare gegevens van
 gaan. Er zullen dan meer voortgeschreden adenomen en meer gevallen          onvoldoende kwaliteit waren. De commissie is van oordeel dat de kans op
 van darmkanker worden ontdekt, waardoor het detectiecijfer omhoog zal       (matig tot ernstige) complicaties aanvaardbaar is. De commissie stelt vast
 gaan. Tegelijkertijd zal vaker blijken dat er bij een positieve testuitslag dat met de huidige afkapwaarde de nut-risicoverhouding van het bevol-
 geen sprake is van adenomen of darmkanker, dus een toename van het          kingsonderzoek gunstig is. Zij ziet daarom geen reden om de afkap-
 aantal foutpositieve testuitslagen. De positief voorspellende waarde van    waarde op dit moment te wijzigen.
 de ontlastingtest zal afnemen, omdat het aantal foutpositieve uitslagen
 naar verhouding meer zal toenemen dan het aantal terecht positieve
 uitslagen. Ook zal door de toename van het aantal coloscopieën het
16       Gezondheidsraad | Nr. 2019/13                                                                                  2                              18
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre> hoofdstuk 04 | Afkapwaarde in wetenschappelijk onderzoek Afkapwaarde in bevolkingsonderzoek darmkanker | pagina 18 van 26
 04
 afkapwaarde in
 wetenschappelijk
 onderzoek
17     Gezondheidsraad | Nr. 2019/13                                                     2                              19
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre> hoofdstuk 04 | Afkapwaarde in wetenschappelijk onderzoek                         Afkapwaarde in bevolkingsonderzoek darmkanker | pagina 19 van 26
 Bij wetenschappelijk onderzoek naar darmkanker met een ontlastingtest     Omdat het een onderzoek naar kanker of een voorstadium daarvan
 zal in veel gevallen sprake zijn van een bevolkingsonderzoek, zoals gede- betreft, zal het vergunningplichtig zijn. De WBO stelt verschillende eisen
 finieerd in de WBO. Omdat het een onderzoek is naar darmkanker, zal het   aan bevolkingsonderzoek met een vergunningplicht. Zo moet het bijvoor-
 dan onder de vergunningplicht vallen: een vergunning kan worden           beeld wetenschappelijk deugdelijk zijn en de nut-risicoverhouding moet
 verleend indien voldaan wordt aan de eisen die de WBO stelt. Of dat het   gunstig zijn (zie kader WBO-criteria vergunning). Een vergunning wordt
 geval is bij onderzoeken met een andere afkapwaarde dan de afkap-         geweigerd indien niet aan de eisen wordt voldaan. Voor een bevol-
 waarde die wordt gebruikt in het reguliere bevolkingsonderzoek, zal per   kingsonderzoek dat tevens wetenschappelijk onderzoek is, geldt dat een
 aanvraag moeten worden beoordeeld.                                        vergunning ook kan worden geweigerd ‘indien het belang van de volksge-
                                                                           zondheid een dergelijk onderzoek niet vordert’.
 4.1 Wet op het bevolkingsonderzoek
                                                                              Reikwijdte WBO
 Op 1 juli 1996 trad de WBO in werking.8 Daarin is vastgelegd dat
 bepaalde vormen van bevolkingsonderzoek niet zonder toestemming van          De WBO definieert bevolkingsonderzoek als ‘geneeskundig onderzoek van personen dat
                                                                              wordt verricht ter uitvoering van een aan de gehele bevolking of aan een categorie daarvan
 de overheid uitgevoerd mogen worden. Daarmee wordt beoogd mensen             gedaan aanbod dat gericht is op het ten behoeve of mede ten behoeve van de te onderzoeken
 te beschermen tegen bevolkingsonderzoek dat in uitvoering of uitkomst        personen opsporen van ziekten van een bepaalde aard of van bepaalde risico-indicatoren.’
                                                                              (artikel 1, onder c WBO)
 schadelijk kan zijn voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid van       De WBO wijst de volgende bevolkingsonderzoeken als vergunningplichtig:
 deelnemers.                                                                  •    bevolkingsonderzoek waarbij gebruik wordt gemaakt van ioniserende straling
                                                                                   (röntgenstralen);
 Bij wetenschappelijk onderzoek naar darmkanker met een ontlastingtest,       •    bevolkingsonderzoek naar kanker;
 al dan niet met een afwijkende afkapwaarde, zal in de meeste gevallen        •    bevolkingsonderzoek naar ernstige ziekten of afwijkingen waarvoor geen preventie of
                                                                                   behandeling mogelijk is.
 sprake zijn van een bevolkingsonderzoek zoals gedefinieerd in de WBO.        (artikel 2, eerste lid WBO)
 Het betreft immers een geneeskundig onderzoek met als doel om (mede)
                                                                              Reikwijdte Besluit bevolkingsonderzoek
 ten behoeve van deelnemers een bepaalde ziekte of risico’s daarop op te
 sporen. Als het aanbod van het onderzoek dan ook nog gericht is aan de       Het Besluit bevolkingsonderzoek stelt bij bevolkingsonderzoek dat tevens wetenschappelijk
                                                                              onderzoek is aanvullende eisen aan de informatieverstrekking (art.3), onderzoek met
 gehele bevolking of een categorie daarvan, valt het onder de WBO (zie        wilsonbekwamen (art. 2), en de vergunningaanvraag (artikel 4 en 5 Besluit
 kader Reikwijdte WBO).                                                       bevolkingsonderzoek).
18       Gezondheidsraad | Nr. 2019/13                                                                                           2                                       20
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre> hoofdstuk 04 | Afkapwaarde in wetenschappelijk onderzoek                          Afkapwaarde in bevolkingsonderzoek darmkanker | pagina 20 van 26
                                                                               WBO-criteria vergunning
 Met andere woorden: een bevolkingsonderzoek naar darmkanker met een
                                                                                Een vergunning wordt geweigerd indien:
 afwijkende afkapwaarde is in het kader van wetenschappelijk onderzoek
                                                                               •    het bevolkingsonderzoek naar wetenschappelijke maatstaven ondeugdelijk is;
 mogelijk, mits het onderzoek voldoet aan de eisen die de WBO eraan stelt
                                                                               •    het bevolkingsonderzoek niet in overeenstemming is met wettelijke regels voor
 en er een vergunning voor wordt verleend.                                          medisch handelen;
                                                                               •    het te verwachten nut van het bevolkingsonderzoek niet opweegt tegen de risico’s
                                                                                    daarvan voor de gezondheid van de te onderzoeken personen.
 4.2 Afwijkende afkapwaarde en de vergunningscriteria                          (artikel 7, eerste lid WBO)
 Het gebruik van een andere afkapwaarde dan in het reguliere bevol-
                                                                               Bij bevolkingsonderzoek dat tevens wetenschappelijk onderzoek is kan een vergunning
 kingsonderzoek kan in het kader van wetenschappelijk onderzoek weten-         worden geweigerd indien het belang van de volksgezondheid een dergelijk onderzoek
                                                                               niet vordert.
 schappelijk deugdelijk zijn en een gunstige nut-risicoverhouding hebben.
                                                                               (artikel 7, tweede lid WBO)
 Onderzoek dat bijvoorbeeld is gericht op het verbeteren van het reguliere
                                                                               Voor bevolkingsonderzoek naar ernstige ziekten of afwijkingen waarvoor geen
 bevolkingsonderzoek, zou met een lage(re) afkapwaarde een gunstige
                                                                               behandeling of preventie mogelijk is, wordt een vergunning slechts verleend indien
 nut-risicoverhouding kunnen hebben. Dit is het geval als het nut van het      bijzondere omstandigheden daartoe aanleiding geven.
                                                                               (artikel 7, derde lid WBO)
 wetenschappelijk onderzoek (het wetenschappelijke belang) proportioneel
 is aan de mogelijke belasting en risico’s voor de deelnemers. Bij weten-
 schappelijk onderzoek gaat het immers om de balans tussen het
 verwachte wetenschappelijke nut van het onderzoek en de mogelijke         4.3 Conclusie
 nadelen en risico’s voor de deelnemers.                                   Wetenschappelijk onderzoek naar darmkanker met een ontlastingtest,
                                                                           al dan niet met een andere afkapwaarde dan in het reguliere bevol-
                                                                           kingsonderzoek, zal in veel gevallen onder de reikwijdte van de WBO
                                                                           vallen. Omdat het een onderzoek is naar darmkanker, zal het dan onder
                                                                           de vergunningplicht vallen: een vergunning kan worden verleend indien
                                                                           voldaan wordt aan de eisen die de WBO stelt.
19       Gezondheidsraad | Nr. 2019/13                                                                                            2                                  21
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre> hoofdstuk 05 | Advies               Afkapwaarde in bevolkingsonderzoek darmkanker | pagina 21 van 26
 05
 advies
20     Gezondheidsraad | Nr. 2019/13                                2                              22
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre> hoofdstuk 05 | Advies                                                   Afkapwaarde in bevolkingsonderzoek darmkanker | pagina 22 van 26
 De commissie adviseert om de afkapwaarde in het reguliere bevol-
 kingsonderzoek darmkanker voorlopig niet te wijzigen. Met de huidige
 afkapwaarde geven de resultaten van het bevolkingsonderzoek darm-
 kanker geen reden tot zorg over de nut-risicoverhouding.
 Wetenschappelijk onderzoek naar darmkanker met een ontlastingtest zal
 in veel gevallen bevolkingsonderzoek zijn, zoals gedefinieerd in de WBO
 en daarom onder de vergunningplicht vallen. Dat geldt ook voor weten-
 schappelijk onderzoek met een andere afkapwaarde dan in het reguliere
 bevolkingsonderzoek. Voor dergelijk onderzoek kan een vergunning
 worden verleend indien voldaan wordt aan de eisen die de WBO stelt.
21       Gezondheidsraad | Nr. 2019/13                                                                  2                              23
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre> Literatuur                           Afkapwaarde in bevolkingsonderzoek darmkanker | pagina 23 van 26
 literatuur
22      Gezondheidsraad | Nr. 2019/13                                2                              24
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre> Literatuur                                                                    Afkapwaarde in bevolkingsonderzoek darmkanker | pagina 24 van 26
 1
    Gezondheidsraad. Bevolkingsonderzoek naar darmkanker. Den Haag:       6
                                                                            Fraser CG, Allison JE, Halloran SP, Young GP, on behalf of the Expert
    Gezondheidsraad, 2009; publicatienr. 2009/13.                           Working Group on Fecal Immunochemical Tests for Hemoglobin CCSC,
 2
    Erasmus MC - NKI / AvL. Landelijke Monitoring Bevolkingsonderzoek       World Endoscopy Organization. A Proposal to Standardize Reporting
    Darmkanker: Monitor 2017. https://www.rijksoverheid.nl/documenten/      Units for Fecal Immunochemical Tests for Hemoglobin. JNCI: Journal of
    rapporten/2018/10/01/monitor-bevolkingsonderzoek-darmkanker-2017.       the National Cancer Institute 2012; 104(11): 810-4.
    Geraadpleegd: juli 2019.                                              7
                                                                            Fraser CG, Rapi S, Rubeca T. RE: A Proposal to Standardize Reporting
 3
    Integraal Kankerinstituut Nederland (IKNL). Cijfers over kanker. www.   Units for Fecal Immunochemical Tests for Hemoglobin. JNCI: Journal of
    cijfersoverkanker.nl. Geraadpleegd: juli 2019.                          the National Cancer Institute 2015; 108(1): djv312.
 4
    Heitman SJ, Ronksley PE, Hilsden RJ, Manns BJ, Rostom A,              8
                                                                            Gezondheidsraad. WBO: essentiële begrippen belicht. Den
    Hemmelgarn BR. Prevalence of adenomas and colorectal cancer in          Haag: Gezondheidsraad, 2017; publicatienr. 2017/03.
    average risk individuals: a systematic review and meta-analysis. Clin
    Gastroenterol Hepatol 2009; 7(12): 1272-8.
 5
    RIVM. De ontlastingtest. https://www.rivm.nl/bevolkingsonderzoek-
    darmkanker-voor-professionals/achtergrond-en-ontwikkelingen/feiten-
    en-cijfers/ontlastingstest. Geraadpleegd: juli 2019.
23       Gezondheidsraad | Nr. 2019/13                                                                           2                                25
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>                                                                                                                  Afkapwaarde in bevolkingsonderzoek darmkanker | pagina 25 van 26
 Commissie en geraadpleegde deskundigen                                                                   Waarnemers:
                                                                                                          •  mr. M.G. Kleefkens, VWS, Den Haag
 Samenstelling Commissie Bevolkingsonderzoek voor advies Afkapwaarde bevolkingsonderzoek                  •  R. van Tol, VWS, Den Haag
 darmkanker:                                                                                              •  drs. A. Lock, RIVM, Bilthoven
 •  prof. dr. J Gussekloo, hoogleraar huisartsgeneeskunde, LUMC, Leiden, voorzitter
 •  prof. dr. O.M. Dekkers, hoogleraar klinische epidemiologie en internist, LUMC, Leiden, vicevoorzitter Secretarissen:
 •  dr. E.M.M. Adang, hoofddocent gezondheidseconomie, Radboudumc, Nijmegen                               •  dr. J.D. van der Berg, Gezondheidsraad, Den Haag
 •  prof. dr. M.C. Cornel, hoogleraar community genetics en public health genomics, VUmc, Amsterdam       •  mr. dr. R.E. van Hellemondt, Gezondheidsraad, Den Haag
 •  dr. W.J. Dondorp, ethicus, Maastricht University                                                      •  dr. L.G.M. van Rossum, Gezondheidsraad, Den Haag
 •  dr. mr. Y. Drewes, arts, gezondheidsjurist, LUMC, Leiden
 •  dr. P.J.M. Elders, hoofddocent afdeling huisartsgeneeskunde en ouderenzorg, VUmc, Amsterdam           De commissie heeft de onderstaande deskundigen geraadpleegd:
 •  prof. dr. C.H. van Gils, hoogleraar klinische epidemiologie van kanker, UMC Utrecht                   •  dr. D.J. Bac, MDL-arts, Ziekenhuis Gelderse Vallei, Ede
 •  prof. dr. I.M. van Langen, hoogleraar klinische genetica, UMCG, Groningen                             •  dr. M.A.M. Frasa, klinisch chemicus-endocrinoloog, LangeLand Ziekenhuis, Zoetermeer
 •  prof. dr. B.J.C. Middelkoop, hoogleraar public health, LUMC, Leiden
 •  mr. dr. M.C. Ploem, gezondheidsjurist, AMC, Amsterdam
 •  dr. J.J. van Tol-Geerdink, onderzoeker gezamenlijke besluitvorming in oncologische zorg,
    Radboudumc, Nijmegen
24         Gezondheidsraad | Nr. 2019/13                                                                                                                         2                               26
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre> De Gezondheidsraad, ingesteld in 1902, is een adviesorgaan met als taak de regering en het parlement ‘voor te lichten over de stand der wetenschap
 ten aanzien van vraagstukken op het gebied van de volksgezondheid en het gezondheids(zorg)onderzoek’ (art. 22 Gezondheidswet).
 De Gezondheidsraad ontvangt de meeste adviesvragen van de bewindslieden van Volksgezondheid, Welzijn en Sport; Infrastructuur en Waterstaat;
 Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. De raad kan ook op eigen initiatief adviezen uitbrengen, en ontwikke-
 lingen of trends ­signaleren die van belang zijn voor het overheidsbeleid.
 De adviezen van de Gezondheidsraad zijn openbaar en worden als regel opgesteld door multidisciplinaire commissies van – op persoonlijke titel
 benoemde – Nederlandse en soms buitenlandse deskundigen.
 U kunt dit document downloaden van www.gezondheidsraad.nl.
 Deze publicatie kan als volgt worden aangehaald:
 Gezondheidsraad. Afkapwaarde in bevolkingsonderzoek darmkanker.
 Den Haag: Gezondheidsraad, 2019; publicatienr. 2019/13.
 Auteursrecht voorbehouden
25       Gezondheidsraad | Nr. 2019/13                                                                              2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>