<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>WBO: NIPT voor zwangere
adolescenten van 16 en 17 jaar
Aan: de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Nr. 2019/17, Den Haag, 26 augustus 2019
                                                               2 2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>                                                                     WBO: NIPT voor zwangere adolescenten van 16 en 17 jaar | pagina 2 van 11
inhoud
    Samenvatting                                                  3
 01 Inleiding                                                     4
    1.1  Achtergrond en opzet amendement                          4
    1.2  Getoetste WBO-criteria                                   5
 02 Wettelijke criteria                                           6
    2.1  Wetenschappelijke deugdelijkheid en nut-risicoverhouding 6
    2.2  Overeenstemming met regels medisch handelen              7
    2.3  Bijzondere omstandigheden                                8
    2.4  Belang van de volksgezondheid                            8
 03 Advies aan de staatssecretaris van VWS                        8
    Literatuur9
1     Gezondheidsraad | Nr. 2019/17                                                                      2                                  3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>                                                                            WBO: NIPT voor zwangere adolescenten van 16 en 17 jaar | pagina 3 van 11
 samenvatting
 Amsterdam UMC, locatie Vrije Universiteit        De commissie oordeelt positief over de weten-
 Medisch Centrum, heeft namens het NIPT           schappelijke deugdelijkheid van de aanvraag en
 consortium een vergunning aangevraagd voor       over de nut-risicoverhouding voor de deelne-
 het aanbieden van de niet-invasieve prenatale    mers aan het onderzoek. De commissie advi-
 test (NIPT) aan zwangere adolescenten van 16     seert de staatssecretaris van Volksgezondheid,
 en 17 jaar en aan vrouwen die zwanger zijn van   Welzijn en Sport om de vergunning te verlenen.
 een meerling. Het gaat om een aanvulling op      Ook beveelt zij het recent gewijzigde toestem-
 twee lopende studies naar de invoering van       mingsregime van de Wet medisch wetenschap-
 NIPT in de prenatale screening op de trisomieën  pelijk onderzoek met mensen toe te passen. Dit
 21, 13 en 18 (de syndromen van Down, Patau       houdt in dat de zwangere adolescenten van 16
 en Edwards). De Commissie Bevolkingsonder-       en 17 jaar zelf kunnen besluiten over deelname
 zoek van de Gezondheidsraad heeft de             aan de studies en hiervoor geen toestemming
 aanvraag getoetst aan de vereisten van de Wet    nodig hebben van hun (gezagdragende) ouders
 op het bevolkingsonderzoek (WBO). Dit advies     of voogd(en).
 gaat over NIPT bij 16- en 17-jarigen. Het advies
 over NIPT bij meerlingzwangerschappen
 verschijnt later.
2       Gezondheidsraad | Nr. 2019/17                                                                           2                                  4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>                                                                          WBO: NIPT voor zwangere adolescenten van 16 en 17 jaar | pagina 4 van 11
01 inleiding                                                              1.1 Achtergrond en opzet amendement
                                                                          Sinds 2014 kunnen vrouwen na een positieve combinatietest of met een
Amsterdam UMC, locatie Vrije Universiteit Medisch Centrum, heeft          verhoogd a priori risico op een kind met een trisomie, kiezen voor een
namens het NIPT consortium een vergunning aangevraagd voor het            NIPT als vervolgtest in plaats van direct een invasief vervolgonderzoek.
aanbieden van de niet-invasieve prenatale test (NIPT) aan zwangere        Hiervoor loopt de landelijke (wetenschappelijke) implementatiestudie
adolescenten van 16 en 17 jaar en aan vrouwen die zwanger zijn van een    TRIDENT 1.1 Het doel van deze studie is onderzoeken hoe in Nederland
dichoriale tweeling, een meerling of een vanishing twin. In het kader van het aanbod van prenatale screening op trisomie 21 (syndroom van Down),
de Wet op het bevolkingsonderzoek (WBO) vroeg de staatssecretaris van     13 (syndroom van Patau) en 18 (syndroom van Edwards) het beste inge-
Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) de Gezondheidsraad op 6 mei       richt kan worden. Op 1 april 2017 is vervolgens de (wetenschappelijke)
2019 om advies over de vergunningaanvraag. De aanvraag betreft amen-      implementatiestudie TRIDENT 2 van start gegaan.2 Dit is een proefbevol-
dementen op lopende onderzoeken: de Trial by Dutch laboratories for       kingsonderzoek waarbinnen zwangeren met een gemiddelde kans op een
Evaluation of Non-Invasive Prenatal Testing (TRIDENT) 1 en 2.1,2 Dit      kind met een trisomie, en die belangstelling hebben voor screening op
advies gaat over NIPT bij 16- en 17-jarigen. Het advies over NIPT bij     trisomie 21, 13 en 18, kunnen kiezen tussen de combinatietest (rond
meerlingzwangerschappen zal in het vierde kwartaal van 2019 worden        twaalf weken) of NIPT (vanaf 11 weken) als eerste screeningstest. Dit
gepubliceerd. De Commissie Bevolkingsonderzoek heeft de vergunning-       proefbevolkingsonderzoek beoogt de invoering van de NIPT als eerste
aanvraag voor NIPT bij 16- en 17-jarigen beoordeeld en getoetst aan de    screeningstest te onderzoeken.
WBO-criteria. De voorzitter van de Gezondheidsraad heeft het advies op
26 augustus aangeboden aan de staatssecretaris van VWS.
                                                                              Prenatale screening op trisomieën
                                                                              Met de combinatietest wordt aan de hand van de leeftijd van de zwangere vrouw, een
De adviesaanvraag van de staatssecretaris en de aanbiedingsbrief aan de
                                                                              echoscopisch onderzoek (tussen 11 en 14 weken zwangerschap) en enkele bloedwaarden
staatssecretaris staan op www.gezondheidsraad.nl. De samenstelling van        (bloedonderzoek: tussen 9 en 14 weken zwangerschap) berekend hoe hoog haar kans is op een
                                                                              kind met een trisomie.
de commissie is te vinden achter in dit advies.
                                                                              De NIPT is een test waarbij het bloed van de zwangere vrouw wordt gebruikt om in het
                                                                              laboratorium te testen of het ongeboren kind mogelijk trisomie 21, 13 of 18 heeft. Tijdens de
3      Gezondheidsraad | Nr. 2019/17                                                                                              2                                         5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>                                                                                                        WBO: NIPT voor zwangere adolescenten van 16 en 17 jaar | pagina 5 van 11
                                                                                                        Er is sprake van aanbod van geneeskundig onderzoek: zwangere adoles-
     ontwikkeling van het ongeboren kind in de baarmoeder komt er celmateriaal van de placenta in       centen van 16 en 17 jaar krijgen prenatale screening met NIPT aange-
     de bloedbaan van de vrouw. Dat materiaal bevat vrij circulerend (celvrij) DNA van het ongeboren
     kind. Bij NIPT wordt dit celvrij DNA in het bloed van de zwangere onderzocht op aanwijzingen       boden.
     voor de trisomieën 21, 13 en 18.                                                                   Het aanbod is gericht aan een categorie van de gehele bevolking: zwan-
     Als de combinatietest of de NIPT positief is, is dat aanleiding voor invasief vervolgonderzoek:    gere adolescenten van 16 en 17 jaar.
     een vlokkentest of vruchtwaterpunctie. Hierbij wordt een stukje weefsel van de placenta            Met het onderzoek worden risico-indicatoren voor trisomieën 21, 13 en 18
     (vlokkentest) of wat vruchtwater (vruchtwaterpunctie) verzameld. Een belangrijk nadeel van
     deze tests is dat er een klein risico is op een miskraam. Dit risico is 2 op 1.000 bij een ervaren opgespoord: voor deze afwijking is geen behandeling of preventie mogelijk.
     puncteur.3                                                                                         Het onderzoek gebeurt mede ten behoeve van de zwangere vrouwen:
                                                                                                        vrouwen (en hun partner) krijgen de onderzoeksresultaten en adviezen te
 TRIDENT 1 en 2 staan open voor vrouwen vanaf 18 jaar. Het amende-                                      horen en na een positieve test kan nader onderzoek volgen. Het onder-
 ment betreft deelname van zwangere adolescenten van 16 en 17 jaar aan                                  zoek biedt zwangere vrouwen en hun partner reproductieve keuzes.
 de TRIDENT-studies. Prenatale screening op trisomie 21, 13 en 18 vindt
 bij deze groep zwangere vrouwen op dit moment plaats met de standaard-
                                                                                                           Reikwijdte WBO
 testen: de combinatietest als eerste test en een vlokkentest of een vrucht-
                                                                                                           De WBO definieert bevolkingsonderzoek als ‘geneeskundig onderzoek van personen dat
 waterpunctie bij een (aangetoond of op voorhand) verhoogde kans op
                                                                                                           wordt verricht ter uitvoering van een aan de gehele bevolking of aan een categorie daarvan
 trisomieën. De onderzoekers willen met het amendement:                                                    gedaan aanbod dat gericht is op het ten behoeve of mede ten behoeve van de te onderzoeken
                                                                                                           personen opsporen van ziekten van een bepaalde aard of van bepaalde risico-indicatoren.’
 1. De eventuele knelpunten bij de uitvoering van het
                                                                                                           (artikel 1, onder c WBO)
     proefbevolkingsonderzoek in deze leeftijdsgroep in kaart brengen;
                                                                                                           De WBO wijst de volgende bevolkingsonderzoeken aan als vergunningplichtig:
 2. Onderzoeken in hoeverre 16- en 17-jarigen kiezen voor NIPT.
                                                                                                           bevolkingsonderzoek waarbij gebruik wordt gemaakt van ioniserende straling (röntgenstralen);
                                                                                                           bevolkingsonderzoek naar kanker;
                                                                                                           bevolkingsonderzoek naar ernstige ziekten of afwijkingen waarvoor geen preventie of
 1.2 Getoetste WBO-criteria
                                                                                                           behandeling mogelijk is.
 Bij deze vergunningsaanvraag is sprake van een bevolkingsonderzoek                                        (artikel 2, eerste lid WBO)
 zoals bedoeld in de WBO (zie kader Reikwijdte WBO):
4          Gezondheidsraad | Nr. 2019/17                                                                                                                       2                                        6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>                                                                                                 WBO: NIPT voor zwangere adolescenten van 16 en 17 jaar | pagina 6 van 11
   Reikwijdte Besluit bevolkingsonderzoek                                                        oordeelt positief over de wetenschappelijke deugdelijkheid van het onder-
                                                                                                 zoek en beoordeelt de nut-risicoverhouding als gunstig. De commissie
   Het Besluit bevolkingsonderzoek stelt bij bevolkingsonderzoek dat tevens wetenschappelijk
   onderzoek is aanvullende eisen aan de informatieverstrekking (art. 3), aan het onderzoek met  adviseert de Wet medisch wetenschappelijk onderzoek met mensen
   minderjarigen en meerderjarigen die niet wilsbekwaam zijn (art. 2) en de vergunningaanvraag   analoog toe te passen, waardoor zwangere adolescenten van 16 en 17
   (artikel 4 en 5 Besluit bevolkingsonderzoek).
                                                                                                 jaar zelfstandig kunnen besluiten over deelname aan de studies.
   WBO-criteria vergunning                                                                       2.1 Wetenschappelijke deugdelijkheid en nut-risicoverhouding
                                                                                                 De eerste vereisten waaraan een bevolkingsonderzoek volgens de WBO
   Een vergunning wordt geweigerd indien:
   •    het bevolkingsonderzoek naar wetenschappelijke maatstaven ondeugdelijk is;               moet voldoen is dat het wetenschappelijk deugdelijk is en de nut-risicover-
   •    het bevolkingsonderzoek niet in overeenstemming is met wettelijke regels voor medisch    houding gunstig is. De commissie heeft geen aanwijzingen gevonden dat
        handelen;
   •    het te verwachten nut van het bevolkingsonderzoek niet opweegt tegen de risico’s daarvan de testkarakteristieken van NIPT in deze groep (substantieel) afwijken ten
        voor de gezondheid van de te onderzoeken personen.                                       opzichte van de groep zwangere vrouwen van 18 jaar en ouder.1,2 De
   (artikel 7, eerste lid WBO)
                                                                                                 nut-risicoverhouding zal dus niet wezenlijk verschillen ten opzichte van de
   Bij bevolkingsonderzoek dat tevens wetenschappelijk onderzoek is kan een vergunning worden    groep zwangeren boven de 18 jaar.
   geweigerd indien het belang van de volksgezondheid een dergelijk onderzoek niet vordert.
   (artikel 7, tweede lid WBO)                                                                   Omdat de NIPT-testkarakteristieken beter zijn dan die van de combinatie-
                                                                                                 test, zullen zwangere adolescenten van 16 en 17 jaar:
   Voor bevolkingsonderzoek naar ernstige ziekten of afwijkingen waarvoor geen behandeling of
   preventie mogelijk is, wordt een vergunning slechts verleend indien bijzondere omstandigheden • vaker sneller zekerheid krijgen over de afwezigheid van een trisomie bij
   daartoe aanleiding geven.                                                                        de foetus;
   (artikel 7, derde lid WBO)
                                                                                                 • minder vaak een vruchtwaterpunctie of een vlokkentest hoeven te
                                                                                                    ondergaan waarbij een (klein) risico bestaat op een miskraam;
02 wettelijke criteria                                                                           • minder vaak (onterecht) ongerust worden gemaakt.
De commissie heeft de aanvraag getoetst aan de eisen die de WBO aan
alle vergunningplichtige bevolkingsonderzoeken stelt. De commissie
5         Gezondheidsraad | Nr. 2019/17                                                                                                   2                                  7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>                                                                            WBO: NIPT voor zwangere adolescenten van 16 en 17 jaar | pagina 7 van 11
 2.2 Overeenstemming met regels medisch handelen                            van het Besluit bevolkingsonderzoek in voorbereiding was.5 a De wetgever
 Een derde vereiste van de WBO is dat een bevolkingsonderzoek in over-      wilde dat voor proefbevolkingsonderzoeken dezelfde zorgvuldigheidseisen
 eenstemming moet zijn met de wettelijke regels voor medisch handelen,      zouden (gaan) gelden als voor wetenschappelijk onderzoek met mensen.
 zoals het Besluit bevolkingsonderzoek, de Wet op de geneeskundige          De beoordeling van de vergunning moe(s)t volgens de wetgever in het
 behandelingsovereenkomst (WGBO) en relevante privacywetgeving,             licht van die zorgvuldigheidseisen gebeuren.5
 zoals Algemene verordening gegevensbescherming (AVG).
                                                                            Op 1 maart 2017 is de WMOM herzien en is de leeftijdsgrens voor het
 Het doel van prenatale screening op trisomieën is zwangere vrouwen die     zelfstandig geven van toestemming voor deelname aan wetenschappelijk
 dat wensen tijdig te informeren over de aan- of afwezigheid van een        onderzoek verlaagd van 18 naar 16 jaar.6-8 In de WMOM is nu hetzelfde
 trisomie bij de foetus. Daarmee worden zij in staat gesteld bij een afwij- toestemmingsregime opgenomen als in de WGBO voor geneeskundige
 kende uitslag zich voor te bereiden op de geboorte van een kind met een    behandelingen. Voor kinderen onder de 12 jaar is voor een medische
 trisomie of de zwangerschap af te breken.2,4                               behandeling en deelname aan wetenschappelijk onderzoek toestemming
                                                                            vereist van (beide) gezagdragende ouders. Voor kinderen tussen de 12
 De onderzoekers willen zwangere adolescenten van 16 en 17 jaar niet        en 16 jaar is voor een medische behandeling en deelname aan weten-
 langer meer als exclusiecriterium hanteren in de TRIDENT-studies. Voor     schappelijk onderzoek in principe de toestemming vereist van de minder-
 deelname aan de TRIDENT-studies vragen de onderzoekers dubbele             jarige en (beide) gezagdragende ouders. De wetgever gaat ervan uit dat
 toestemming. Dit wil zeggen dat voor deelname aan de studie zowel de       adolescenten vanaf 16 jaar in staat zijn tot een redelijke waardering van
 zwangere van 16 of 17 jaar als haar (gezagdragende) ouders of              hun belangen ten aanzien van hun medische behandeling en deelname
 voogd(en) toestemming moeten geven. Bij het ontbreken van toestem-         aan wetenschappelijk onderzoek, oftewel tot het maken van een geïnfor-
 ming van (één van) de ouders kan de zwangere niet deelnemen aan de         meerde keuze.6,9 Vanaf die leeftijd is voor een medische behandeling en
 studie. De onderzoekers volgen hiermee de toestemmingsprocedure            deelname aan wetenschappelijk onderzoek alleen toestemming nodig van
 zoals artikel 2, eerste lid Besluit bevolkingsonderzoek voorschrijft. Deze de adolescent.
 procedure is echter grotendeels ontleend aan de Wet medisch weten-
 schappelijk onderzoek met mensen (WMOM), die bij het inwerkingtreding
                                                                            a
                                                                               Toen nog Wet inzake medische experimenten genoemd.
6       Gezondheidsraad | Nr. 2019/17                                                                                             2                   8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>                                                                               WBO: NIPT voor zwangere adolescenten van 16 en 17 jaar | pagina 8 van 11
 De TRIDENT-studies zijn implementatieonderzoeken naar het opnemen             jaar een invasieve test hoeven te ondergaan. Bovendien gaat het hier om
 van NIPT in het landelijke prenatale screeningsprogramma. Bij een derge-      een (wetenschappelijk) implementatieonderzoek waarbij de invoering van
 lijk onderzoek is het van belang dat de opzet en de uitvoering zo veel        NIPT als vervolgscreening en eerste test wordt onderzocht. Hierbij is het
 mogelijk overeenkomen met het beoogde screeningsprogramma. De                 van belang dat de gehele doelpopulatie van een beoogd bevolkingsonder-
 commissie adviseert om die reden de WMOM analoog toe te passen en             zoek wordt onderzocht.
 voor deelname aan de TRIDENT-studies alleen toestemming te vragen
 aan de zwangere en niet ook aan haar ouders. Binnen het landelijke            2.4 Belang van de volksgezondheid
 prenatale screeningsprogramma beslissen zwangere adolescenten van             Voor een bevolkingsonderzoek dat ook een wetenschappelijk onderzoek
 16 en 17 jaar immers ook zelfstandig of zij gebruik willen maken van het      is geldt dat een vergunning kan worden geweigerd als het belang van de
 screeningsaanbod. De wetsgeschiedenis biedt daartoe de ruimte.                volksgezondheid een dergelijk bevolkingsonderzoek niet vordert. De
                                                                               commissie is van oordeel dat er geen aanwijzingen zijn dat de uitvoering
 2.3 Bijzondere omstandigheden                                                 van dit amendement het belang van de volksgezondheid schaadt of zou
 Voor bevolkingsonderzoek naar ernstige ziekten waarvoor geen behande-         kunnen schaden.
 ling of preventie mogelijk is, wordt vergunning slechts verleend als ‘bijzon-
 dere omstandigheden’ daartoe aanleiding geven. Volgens de commissie
 zijn er voldoende bijzondere omstandigheden die het rechtvaardigen om         03 advies aan de staatssecretaris
 NIPT ook aan te bieden aan 16- en 17-jarigen. De NIPT is goed in staat te
 voorspellen of een foetus een trisomie 21, 13 of 18 heeft. De voorspel-                van VWS
 lende waarde van NIPT is hoog, waardoor minder zwangere vrouwen een
 vlokkentest of vruchtwaterpunctie hoeven te ondergaan. Hierdoor worden        De commissie adviseert om de vergunning te verlenen voor de aanvraag
 zwangere adolescenten van 16 en 17 jaar minder vaak onterecht ongerust        om 16- en 17-jarige zwangeren te mogen includeren in de TRIDENT-stu-
 gemaakt en krijgen meer zwangere adolescenten sneller zekerheid over          dies. Ook beveelt zij aan het recent gewijzigde toestemmingsregime van
 de afwezigheid van een trisomie bij de foetus. Ook zal het aantal             de WMOM toe te passen, zodat zwangeren van 16 en 17 jaar zelf kunnen
 miskramen afnemen omdat minder zwangere adolescenten van 16 en 17
7        Gezondheidsraad | Nr. 2019/17                                                                                 2                                 9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                                                                            WBO: NIPT voor zwangere adolescenten van 16 en 17 jaar | pagina 9 van 11
 besluiten over deelname aan de studies en hiervoor geen toestemming
 nodig hebben van hun (gezagdragende) ouders of voogd(en).
         literatuur
 1
   Gezondheidsraad. Wet op het bevolkingsonderzoek: niet-invasieve
   prenatale test bij verhoogd risico op trisomie. Gezondheidsraad, Den
   Haag, 2013; publicatienr. 2013/38.
 2
   Gezondheidsraad. Wet op het bevolkingsonderzoek: NIPT als eerste
   test voor de syndromen van Down, Patau en Edwards.
   Gezondheidsraad, Den Haag, 2016; publicatienr. 2016/10.
 3
   Akolekar R, Beta J, Picciarelli G, Ogilvie C, D’Antonio F. Procedure-
   related risk of miscarriage following amniocentesis and chorionic villus
   sampling: a systematic review and meta-analysis. Ultrasound Obstet
   Gynecol 2015; 45(1): 16-26.
 4
   Gezondheidsraad. Prenatale screening. Gezondheidsraad, Den Haag,
   2016; publicatienr. 2016/19.
 5
   Stb. 1995, 399.
 6
   Kamerstukken II 2014-2015, 33508, nr. 13.
 7
   Stb. 2016, 424.
 8
   Stb. 2016, 485.
 9
   Kamerstukken II 1989-1990, 21561, nr. 3.
8       Gezondheidsraad | Nr. 2019/17                                                                           2                                  10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                                                                                                         WBO: NIPT voor zwangere adolescenten van 16 en 17 jaar | pagina 10 van 11
 Commissie en geraadpleegde deskundigen                                                                   Waarnemers:
                                                                                                          •   mr. M.G. Kleefkens, VWS, Den Haag
 Samenstelling Commissie Bevolkingsonderzoek voor advies WBO: NIPT voor zwangere adoles-                  •   R. van Tol, VWS, Den Haag
 centen van 16 en 17 jaar:
 •  prof. dr. J. Gussekloo, hoogleraar huisartsgeneeskunde, LUMC, Leiden, voorzitter                      Secretarissen:
 •  prof. dr. O.M. Dekkers, hoogleraar klinisch epidemiologie en internist, LUMC, Leiden, vicevoorzitter  •   dr. M.J. Emaus, Gezondheidsraad, Den Haag
 •  dr. E.M.M. Adang, hoofddocent gezondheidseconomie, Radboudumc, Nijmegen                               •   mr. dr. R.E. van Hellemondt, Gezondheidsraad, Den Haag
 •  prof. dr. W.J. Dondorp, hoogleraar humanisme & ethiek van reproductieve genetica, Maastricht
    University, Maastricht                                                                                Incidenteel geraadpleegde deskundigen:
 •  dr. mr. Y. Drewes, arts, gezondheidsjurist, LUMC, Leiden                                              •   dr. S. Galjaard, gynaecoloog, Erasmus MC, Rotterdam
 •  dr. P.J.M. Elders, hoofddocent afdeling huisartsgeneeskunde en ouderenzorg, Amsterdam UMC,            •   prof. dr. M.C. Cornel, hoogleraar community genetics and public health genomics, Amsterdam UMC,
    locatie VUmc, Amsterdam                                                                                   locatie VUmc, Amsterdam
 •  prof. dr. C.H. van Gils, hoogleraar klinische epidemiologie van kanker, UMC Utrecht, Utrecht          •   prof. dr. I.M. van Langen, hoogleraar klinische genetica, UMCG, Groningen
 •  prof. dr. B.J.C. Middelkoop, hoogleraar public health, LUMC, Leiden
 •  mr. dr. M.C. Ploem, gezondheidsjurist, Amsterdam UMC, locatie AMC, Amsterdam
 •  dr. J.J. van Tol-Geerdink, onderzoeker gezamenlijke besluitvorming in oncologische zorg,
    Radboudumc, Nijmegen
 •  prof. dr. J.W.R. Twisk, hoogleraar toegepaste biostatistiek, Amsterdam UMC, locatie VUmc,
    Amsterdam
9          Gezondheidsraad | Nr. 2019/17                                                                                                                           2                                       11
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre> De Gezondheidsraad, ingesteld in 1902, is een adviesorgaan met als taak de regering en het parlement ‘voor te lichten over de stand der wetenschap
 ten aanzien van vraagstukken op het gebied van de volksgezondheid en het gezondheids(zorg)onderzoek’ (art. 22 Gezondheidswet).
 De Gezondheidsraad ontvangt de meeste adviesvragen van de bewindslieden van Volksgezondheid, Welzijn en Sport; Infrastructuur en Waterstaat;
 Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. De raad kan ook op eigen initiatief adviezen uitbrengen, en ontwikke-
 lingen of trends ­signaleren die van belang zijn voor het overheidsbeleid.
 De adviezen van de Gezondheidsraad zijn openbaar en worden als regel opgesteld door multidisciplinaire commissies van – op persoonlijke titel
 benoemde – Nederlandse en soms buitenlandse deskundigen.
 U kunt dit document downloaden van www.gezondheidsraad.nl.
 Deze publicatie kan als volgt worden aangehaald:
 Gezondheidsraad. WBO: NIPT voor zwangere adolescenten van 16 en 17 jaar. Den Haag:
 Gezondheidsraad, 2019; publicatienr. 2019/17.
 Auteursrecht voorbehouden
10        Gezondheidsraad | Nr. 2019/17                                                                              2                              12
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>