<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>5G en gezondheid
Nr. 2020/16, Den Haag, 2 september 2020
Samenvatting
                                        2 2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre> Samenvatting                                                                                                    5G en gezondheid | pagina 2 van 5
 De nieuwste standaard voor mobiele tele­        frequentiebanden. Er is nog maar net een begin   gezondheidsschade kan optreden bij mensen.
 communicatie, 5G, is sneller en betrouwbaarder  gemaakt met de uitrol van 5G-netwerken. Er       Dat vergt een uitgebreidere analyse van de
 en kan meer gegevens tegelijkertijd verwerken.  bestaan dan ook nog geen onderzoeken naar        wetenschappelijke gegevens dan de commissie
 5G is ontwikkeld om de toenemende vraag naar    de invloed op de gezondheid van (langdurige)     heeft kunnen uitvoeren. De Wereldgezondheids­
 mobiele telecommunicatie aan te kunnen en om    blootstelling aan elektromagnetische velden met  organisatie (WHO) voert momenteel een
 nieuwe toepassingen mogelijk te maken, zoals    de frequenties die voor 5G zijn gereserveerd.    dergelijke analyse uit, die naar verwachting in
 zelfrijdende auto’s en ziekenhuisoperaties op   Wel zijn toepassingen onderzocht die frequenties 2022 wordt afgerond. Ten tweede is het nodig
 afstand. De komst van 5G-netwerken leidt in de  gebruiken die in de buurt liggen van de nieuwe   om te weten wat de feitelijke blootsteling aan
 samenleving echter ook tot zorgen over de       5G-frequenties. Het gaat dan bijvoorbeeld om     radiofrequente elektromagnetische velden is na
 mogelijke invloed van 5G op de gezondheid.      2G, 3G en 4G, wifi en radar.                     de invoering van 5G. Dat is nog niet bekend,
 Daarom heeft de Tweede Kamer de                                                                  omdat 5G zoals gezegd nog maar deels in
 Gezondheidsraad gevraagd om te analyseren       Daadwerkelijke gezondheidsrisico’s               gebruik is genomen.
 wat hierover wetenschappelijk bekend is. De     niet bekend
 vaste Commissie Elektromagnetische velden       Dit advies vormt een eerste stap in de analyse   Samenhang tussen 5G-frequenties en
 van de raad heeft zich over deze vraag gebogen. van mogelijke gezondheidsrisico’s van            gezondheidsschade niet aangetoond, maar
                                                 5G-frequenties. De commissie kan nog geen        voor een aantal ziekten niet uit te sluiten
 Invloed 5G-frequenties op gezondheid            antwoord geven op de vraag of blootstelling aan  De commissie is daarom nagegaan of er
 deels nog niet onderzocht                       5G-frequenties daadwerkelijk gezondheids­        aanwijzingen zijn dat elektromagnetische velden
 5G gebruikt deels dezelfde frequenties als      risico’s oplevert. Dat heeft twee redenen. Ten   met de frequenties van 5G de potentie hebben
 eerdere generaties mobiele telecommunicatie,    eerste is het voor zo’n uitspraak nodig om te    om de gezondheid te schaden. Zij heeft
 zoals 3G en 4G, en daarnaast ook nieuwe         weten bij welk niveau van blootstelling er       geïnventariseerd of er een samenhang bekend
1        Gezondheidsraad | Nr. 2020/16                                                                          2                                 3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre> Samenvatting                                                                                                           5G en gezondheid | pagina 3 van 5
 is tussen enerzijds blootstelling aan radio­      ook niet waarschijnlijk dat veranderingen              gezondheidsrisico’s beter ingeschat worden.
 frequente elektromagnetische velden en            hierin samenhangen met blootstelling aan               Ook de analyse van de WHO kan bij de
 anderzijds het optreden van ziekten en            radiofrequente elektromagnetische velden,              risico-inschatting gebruikt worden.
 aandoeningen. Het is volgens de commissie         al is dit ook niet uit te sluiten. Alleen voor      2. De commissie adviseert meer onderzoek
 niet uit te sluiten dat het optreden van kanker,  veranderingen in het afweersysteem en                  te doen:
 verminderde mannelijke vruchtbaarheid,            hormoonspiegels is geen samenhang gevonden.            • epidemiologisch onderzoek naar de
 slechtere zwangerschapsuitkomsten en              Onderzoek naar effecten van blootstelling aan              relatie tussen blootstelling aan gebruikte
 geboorteafwijkingen samenhangen met               frequenties rond 26 GHz ontbreekt vrijwel.                 5G-frequenties en het optreden van
 blootstelling aan radiofrequente elektro­                                                                    kanker, verminderde mannelijke
 magnetische velden. Echter, voor geen van         Adviezen van de commissie                                  vruchtbaarheid, zwangerschapsuitkomsten
 deze en de andere onderzochte ziekten en          De commissie heeft vier adviezen voor de                   en geboorteafwijkingen. Een lopend
 aandoeningen acht de commissie de                 Tweede Kamer:                                              internationaal onderzoek naar mobiele-
 samenhang tussen blootstelling en de ziekte       1. Omdat de lagere frequentiebanden voor 5G                telefoongebruik waaraan Nederland
 of aandoening aangetoond of waarschijnlijk.           (tot 3,5 GHz) al jaren in gebruik zijn voor            deelneemt, kan daarbij een rol spelen.
                                                       telecomtoepassingen en wifi zonder dat dit         • experimenteel onderzoek naar
 Ook heeft de commissie gekeken naar de                heeft geleid tot bewezen gezondheidsschade,            gezondheids­effecten van blootstelling
 mogelijke samenhang tussen radiofrequente             ziet de commissie geen reden om gebruik                aan elektromagnetische velden in de
 elektromagnetische velden en veranderingen            van deze frequentiebanden te stoppen of te             26 GHz-frequentieband.
 in biologische processen. Het is waarschijnlijk       beperken. Wel adviseert zij de blootstelling te    • scenariostudies om de blootstelling van
 dat veranderingen in elektrische activiteit in de     monitoren voor, tijdens en na uitrol van de            individuen als gevolg van draadloze
 hersenen samenhangen met blootstelling;               5G-systemen. Daarmee wordt duidelijk in                communicatiesystemen (3G, 4G en 5G)
 onbekend is of dat gunstig of ongunstig is voor       hoeverre blootstelling aan radiofrequente              zichtbaar te maken.
 de gezondheid. Voor de meeste overige                 elektromagnetische velden verandert door        3. De commissie adviseert de frequentieband
 biologische processen is niet aangetoond en           invoering van 5G en kunnen op termijn de           van 26 GHz niet voor 5G in gebruik te nemen,
2        Gezondheidsraad | Nr. 2020/16                                                                                  2                                4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre> Samenvatting                                      5G en gezondheid | pagina 4 van 5
    zolang mogelijke gezondheidsrisico’s niet zijn
    onderzocht.
 4. Tot slot adviseert de commissie om de
    nieuwste richtlijnen van de International
    Commission on Non-ionizing Radiation
    Protection (ICNIRP) in Nederland te
    gebruiken als basis voor het blootstellings­
    beleid. Omdat niet uitgesloten kan worden
    dat ook blootstelling onder de nieuwste
    ICNIRP-normen de potentie heeft de
    gezondheid te schaden, adviseert de
    commissie om voorzorg toe te passen en
    blootstellingen zo laag als redelijkerwijs
    mogelijk te houden.
3       Gezondheidsraad | Nr. 2020/16              2                               5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre> De Gezondheidsraad, ingesteld in 1902, is een adviesorgaan met als taak de regering en het parlement ‘voor te lichten over de stand der wetenschap
 ten aanzien van vraagstukken op het gebied van de volksgezondheid en het gezondheids(zorg)onderzoek’ (art. 22 Gezondheidswet).
 De Gezondheidsraad ontvangt de meeste adviesvragen van de bewindslieden van Volksgezondheid, Welzijn en Sport; Infrastructuur en Waterstaat;
 Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. De raad kan ook op eigen initiatief adviezen uitbrengen,
 en ontwikkelingen of trends signaleren die van belang zijn voor het overheidsbeleid.
 De adviezen van de Gezondheidsraad zijn openbaar en worden als regel opgesteld door multidisciplinaire commissies van – op persoonlijke titel
 benoemde – Nederlandse en soms buitenlandse deskundigen.
 U kunt dit document downloaden van www.gezondheidsraad.nl.
 Deze publicatie kan als volgt worden aangehaald:
 Gezondheidsraad - Gezondheidsraad. 5G en gezondheid.
 Den Haag: Gezondheidsraad, 2020; publicatienr. 2020/16.
 Auteursrecht voorbehouden
4        Gezondheidsraad | Nr. 2020/16                                                                              2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>