<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Vervolgadvies
gewasbescherming
en omwonenden
Nr. 2020/10, Den Haag, 29 juni 2020
Samenvatting
                                    2 2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre> Samenvatting                                                                         Vervolgadvies gewasbescherming en omwonenden | pagina 2 van 6
 In vervolg op het Gezondheidsraadadvies uit       relevante vakgebieden heeft zich over deze          middelen en de ziekte van Parkinson en ont­­
 2014 over gezondheidsrisico’s van gewas­          vragen gebogen.                                     wikkelingsstoornissen bij kinderen plausibel zijn.
 beschermingsmiddelen voor omwonenden van
 landbouwpercelen zijn een groot blootstellings­   Onderzoek wijst op gezondheidsrisico’s              Nederlands onderzoek van de laatste jaren
 onderzoek (OBO) en een gezondheidsverken­         door gewasbeschermingsmiddelen                      geeft geen duidelijke aanwijzingen voor gezond­
 ning uitgevoerd. Op verzoek van de minister       Uit de internationale epidemiologische literatuur   heidseffecten, maar neemt de ongerustheid ook
 voor Medische Zorg en Sport, de minister van      komen aanwijzingen dat gewasbescherming             niet weg. Het epidemiologische onderzoek van
 Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en de        met chemische middelen gepaard kan gaan met         eigen bodem is beperkt van omvang en de
 staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat gezondheidsschade bij mensen. Zo zijn er            zwakke aanwijzingen voor effecten die uit
 brengt de Gezondheidsraad nu opnieuw advies       verbanden met de ziekte van Parkinson               sommige van deze onderzoeken wel naar
 uit over de actuele stand van kennis over de      gevonden. Ook is er een verband gevonden            voren komen, sluiten aan bij de buitenlandse
 gezondheidsrisico’s van blootstelling aan gewas­  tussen prenatale blootstelling aan gewas­           bevindingen. De commissie vindt de conclusie
 beschermingsmiddelen. Specifiek vroegen de        beschermingsmiddelen en ontwikkelings­              gerechtvaardigd dat blootstelling aan chemische
bewindspersonen of er aanvullend onderzoek         stoornissen bij kinderen. In het onderzoek is       gewasbeschermingsmiddelen een risico voor de
nodig is om een uitspraak te kunnen doen over      de bepaling van de blootstelling echter vaak        gezondheid vormt, al is niet duidelijk hoe groot
gezondheidsrisico’s, in hoeverre de toelatings­    onnauwkeurig. Daardoor is niet duidelijk hoe        het risico in de huidige Nederlandse landbouw­
procedure voor gewasbeschermingsmiddelen           groot het risico precies is en welke gewas­         praktijk is. Duidelijk is dat omwonenden en
aanpassing behoeft en of er een relatie is         beschermingsmiddelen verantwoordelijk zijn.         vooral telers en hun gezinnen gemiddeld hoger
tussen gebruik van gewasbeschermings­              Proefdieronderzoek en onderzoek naar                zijn blootgesteld dan mensen die niet in de land­
middelen en de ziekte van Parkinson. Een           werkingsmechanismen laten zien dat verbanden        bouw werken en die verder weg wonen van
nieuwe commissie met deskundigen uit               tussen blootstelling aan gewasbeschermings­         landbouwpercelen. In hoeverre dit in ons land
1       Gezondheidsraad | Nr. 2020/10                                                                                  2                                3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre> Samenvatting                                                                         Vervolgadvies gewasbescherming en omwonenden | pagina 3 van 6
 in een hoger gezondheidsrisico voor deze          Het is binnen de huidige procedures ook niet        Advies
 bevolkingsgroepen resulteert, blijft onzeker.     goed mogelijk om de risico’s van blootstelling      Voorzorg toepassen: verduurzaming intensiveren
                                                   aan een stof vanuit verschillende bronnen of        De commissie verwacht niet dat meer epidemio­
 Toelatingsprocedure kan risico’s nooit            blootstelling aan verschillende stoffen tegelijk    logisch gezondheidsonderzoek op korte termijn
 helemaal uitsluiten                               mee te nemen.                                       tot duidelijkheid zal leiden over gezondheids­
 Voordat gewasbeschermingsmiddelen gebruikt                                                            effecten van gewasbeschermingsmiddelen,
 mogen worden, moeten ze een uitgebreide,          Verduurzaming gaat traag en veilig werken           zeker niet als het gaat om chronische gezond­
 op Europese wetgeving gebaseerde toelatings­      krijgt te weinig aandacht                           heidseffecten die zich pas op latere leeftijd
 procedure doorlopen, waarin ook de gezond­        In diverse wetten en regels staan voorschriften     manifesteren. Verbetering van de toelatings­
 heidsrisico’s bekeken worden. Daarbij wordt       voor een veilige toepassing van gewasbescher­       procedure is nodig, maar dat is complex en kost
 uitgegaan van een conservatieve blootstellings­   mingsmiddelen in de praktijk. Ook wordt er voor­    veel tijd. Daarom pleit de commissie voor
 schatting en gezondheidskundige grenswaarden      lichting gegeven en voeren diverse overheids­       toepassing van het voorzorgsbeginsel en
 die zijn afgeleid uit proefdieronderzoek. Sinds   instanties inspecties uit. De overheid streeft      adviseert ze om vooral de aanpak van verduur­
 2014 maakt ook een aparte beoordeling van de      naar een vermindering van de afhankelijkheid        zaming van de gewasbescherming voort te
 risico’s voor niet-beroepsmatige omstanders en    van chemische middelen en naar vervanging           zetten en te intensiveren. Streven naar een zo
 omwonenden van agrarische percelen deel uit       van middelen met een hoge acute toxiciteit door     laag mogelijke blootstelling aan chemische
 van de procedure. Een toelatingsprocedure kan     minder giftige. Een recente beleidsevaluatie        gewasbeschermingsmiddelen is het uitgangs­
 echter nooit absolute zekerheid bieden dat er     heeft aangetoond dat dit streven naar meer          punt. Waar gebruik van deze middelen onver­
 geen gezondheidsschade kan optreden. Een          duurzaamheid nog niet erg succesvol is.             mijdelijk is, zou gekozen moeten worden voor
 erkend probleem in de procedure is dat de risi­   Bovendien is gebleken dat telers te weinig          de minst schadelijke variant. Strikte naleving
 co’s voor ongeboren en jonge kinderen er onvol­   prioriteit geven aan veilig werken. Dat heeft niet  van de voorschriften is vereist. Voorlichting en
 doende door worden afgedekt. Hetzelfde geldt      alleen consequenties voor de veiligheid van         handhaving blijven nodig. Het verdient
 voor neurologische aandoeningen die op latere     henzelf, hun werknemers en hun gezinsleden,         aanbeveling beide verder te versterken.
 leeftijd optreden, zoals de ziekte van Parkinson. maar verhoogt ook de risico’s voor omwonenden.
2         Gezondheidsraad | Nr. 2020/10                                                                                2                                4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre> Samenvatting                                                                            Vervolgadvies gewasbescherming en omwonenden | pagina 4 van 6
 Gezondheidsonderzoek                                    gewasbeschermingsmiddelen door telers               Het verdient aanbeveling om te verifiëren in
 Op langere termijn kan nieuw epidemiologisch            op perceelsniveau.                                  hoeverre de bevindingen ook representatief
 gezondheidsonderzoek wel waardevolle                  • Verder raadt de commissie aan om een                zijn voor andere teelten, in het bijzonder
 inzichten opleveren, verwacht de commissie.             programma voor biomonitoring op te zetten           de fruitteelt, waarin zij- en opwaarts wordt
 Voorwaarde is dat de blootstelling aan chemi­           om zo de blootstelling van mensen periodiek         gespoten. Onderzoek naar de effectiviteit
 sche gewasbeschermingsmiddelen goed kan                 te meten aan de hand van afbraakproducten           van emissie- en blootstellingsbeperkende
 worden bepaald. De commissie ziet bijvoorbeeld          in bijvoorbeeld urine. Dit maakt zichtbaar wat      maatregelen is eveneens nuttig.
 mogelijkheden om een prospectief cohortonder­           de totale blootstelling is aan bepaalde
 zoek op te zetten naar ontwikkelingseffecten bij        chemische stoffen uit verschillende bronnen en   Verbetering toelatingsprocedure
 kinderen, waarbij een groep kinderen langere            langs diverse routes. Ook kan bio­monitoring     De commissie adviseert om in internationaal
 tijd gevolgd wordt.                                     telers bewuster maken van de risico’s.           verband verder te werken aan de verbetering
                                                         Zeker als biomonitoring in verschillende         van de toelatingsprocedure, in het bijzonder aan
 Monitoring van gebruik en blootstelling                 Europese landen tegelijk wordt ingezet,          de beoordeling van mogelijke effecten op de
 De commissie adviseert gebruik en blootstelling         ontstaat uiteindelijk een betrouwbaar beeld      hersenontwikkeling van ongeboren en jonge
 beter te monitoren. Op die manier ontstaat              van de blootstelling en de ruimtelijke en        kinderen en het risico op neurodegeneratieve
 inzicht in de effectiviteit van het beleid gericht op   temporele variatie daarin. Al deze informatie    aandoeningen, zoals de ziekte van Parkinson.
 terugdringen van het gebruik van chemische              kan op termijn ook worden gebruikt voor          Risico’s die voortvloeien uit blootstelling vanuit
 gewasbeschermingsmiddelen. Ook kunnen de                beter epidemiologisch onderzoek en een           verschillende bronnen of aan combinaties van
 gegevens op langere termijn beter gezondheids­          betere inschatting van gezondheidsrisico’s       stoffen, laten zich moeilijk betrekken bij een
 onderzoek mogelijk maken.                               in de Nederlandse situatie.                      toelatingssysteem voor individuele producten.
 • De commissie adviseert de gewas­                    • Het blootstellingsonderzoek in de bollenteelt    Een pragmatische oplossing is volgens de
     beschermings­­monitor uit te bouwen tot             heeft het inzicht vergroot in het relatieve      commissie de invoering van een extra veilig­
     een betrouwbare, uniforme en landelijke             belang van de verschillende routes waarlangs     heidsfactor (‘allocatiefactor’) van nader te
     registratie van het gebruik van chemische           omwonenden worden blootgesteld.                  bepalen grootte, die de kans verkleint dat
3        Gezondheidsraad | Nr. 2020/10                                                                                    2                                  5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre> Samenvatting                                      Vervolgadvies gewasbescherming en omwonenden | pagina 5 van 6
 de gezamenlijke blootstelling vanuit verschil­
 lende bronnen en routes (werk, omgeving,
 voeding, particulier gebruik) en aan combinaties
 van gewasbeschermingsmiddelen gezondheids­
 schade veroorzaakt. De commissie beveelt aan
 dat Nederland zich binnen de EU actief inspant
 voor de invoering van een dergelijke factor in de
 toelatingsprocedure.
 Samenwerking stimuleren
 Tot slot adviseert de commissie om de uitwisse­
 ling van kennis en visies en de samenwerking
 tussen belanghebbende partijen te stimuleren.
 Onder voorwaarden kan de instelling van een
 kennisplatform daaraan dienstig zijn. Binnen
 zo’n platform kunnen de partijen bijvoorbeeld
 samen met experts invulling geven aan een
 biomonitoringsprogramma.
4        Gezondheidsraad | Nr. 2020/10                                          2                              6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre> De Gezondheidsraad, ingesteld in 1902, is een adviesorgaan met als taak de regering en het parlement ‘voor te lichten over de stand der wetenschap
 ten aanzien van vraagstukken op het gebied van de volksgezondheid en het gezondheids(zorg)onderzoek’ (art. 22 Gezondheidswet).
 De Gezondheidsraad ontvangt de meeste adviesvragen van de bewindslieden van Volksgezondheid, Welzijn en Sport; Infrastructuur en Waterstaat;
 Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. De raad kan ook op eigen initiatief adviezen uitbrengen, en
 ontwikkelingenof trends signaleren die van belang zijn voor het overheidsbeleid.
 De adviezen van de Gezondheidsraad zijn openbaar en worden als regel opgesteld door multidisciplinaire commissies van – op persoonlijke titel
 benoemde – Nederlandse en soms buitenlandse deskundigen.
 U kunt dit document downloaden van www.gezondheidsraad.nl.
 Deze publicatie kan als volgt worden aangehaald:
 Gezondheidsraad. Vervolgadvies gewasbescherming en omwonenden.
 Den Haag: Gezondheidsraad, 2020; publicatienr. 2020/10.
 Auteursrecht voorbehouden
5        Gezondheidsraad | Nr. 2020/10                                                                              2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>