<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Gespoten PUR-
schuimisolatie en
gezondheid
Nr. 2020/24, Den Haag, 1 december 2020
Samenvatting
                                       2 2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre> Samenvatting                                                                              Gespoten PUR-schuimisolatie en gezondheid | pagina 2 van 6
 Gespoten PUR-schuim wordt veel toegepast         gekeken naar de gezondheidseffecten voor            bestaan er geen wettelijke grenswaarden, maar
 voor de isolatie van (vloeren van) woningen.     werknemers, omdat die relevant zijn bij de          er zijn voor sommige stoffen wel advieswaarden
 Naar schatting zijn in Nederland zo’n 250.000    inschatting van de plausibiliteit van de            ter bescherming van de gezondheid. Voor een
 woningen ermee geïsoleerd. Diverse bewoners      gezondheidseffecten bij bewoners.                   schatting van risico’s maakte de commissie
 meldden daarna gezondheidsklachten.                                                                  gebruik van grenswaarden uit het buitenland en
 Onderzoek van TNO wees in 2013 uit dat een       Juiste toepassing PUR-schuim belangrijk             advieswaarden van verschillende instanties.
 oorzakelijk verband tussen de isolatie met       Bij de isolatie met gespoten PUR-schuim
 PUR-schuim en de klachten onwaarschijnlijk       worden ter plaatse (meestal in de kruipruimte)      Omdat een deel van de grond- en hulpstoffen
 was, maar niet geheel uitgesloten kon worden.    twee componenten samengevoegd die door              van PUR-schuim gevaarlijke eigenschappen
 Sindsdien heeft de branche de richtlijnen verder chemische reactie uitharden tot een isolerende      bezit, zijn er regels om de veiligheid van
 aangescherpt en is er in 2016 een protocol voor  schuimlaag. De ene component bestaat uit            werknemers en bewoners te garanderen. Zo
 medische diagnostiek opgesteld. Omdat de         isocyanaten. Deze reageren met polyolen, het        moet er ventilatie worden toegepast tijdens de
 onrust bleef bestaan, heeft de minister van      hoofdbestanddeel van de tweede component.           werkzaamheden, mogen bewoners tot twee uur
 Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de     In deze laatste component zitten tevens hulp­       daarna niet thuis zijn en gebruiken werknemers
 Gezondheidsraad gevraagd advies uit te           stoffen; katalysatoren, blaasmiddelen en vlam­      persoonlijke beschermingsmiddelen. Voor
 brengen. De Commissie Gespoten PUR-schuim        vertragers. Van isocyanaten en katalysatoren is     gecertificeerde bedrijven (in 2019 meer dan
 van de raad heeft zich gebogen over de vraag     bekend dat deze gevaarlijk zijn voor de             90%) gelden bovendien allerlei aanvullende
 of er gezondheidsrisico’s kunnen ontstaan bij    gezondheid. Voor blootstelling van werknemers       eisen die ervoor moeten zorgen dat het proces
 bewoners door isolatie met gespoten              bestaan in sommige landen wettelijke                goed en veilig verloopt.
 PUR-schuim en in hoeverre er groepen zijn die    grenswaarden; voor deze stoffen zijn die in
 extra gevoelig zijn. De commissie heeft ook      Nederland nog niet van kracht. Voor bewoners
1       Gezondheidsraad | Nr. 2020/24                                                                                 2                              3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre> Samenvatting                                                                               Gespoten PUR-schuimisolatie en gezondheid | pagina 3 van 6
 Het is zeer belangrijk dat de chemische reactie  daarvan zijn maar beperkt onderzocht. Van            Meer melding van gezondheidsklachten bij
 bij de vorming van PUR-schuim goed verloopt      vlamvertragers zijn er vele andere bronnen in        bewoners dan bij werknemers
 en het schuim goed uithardt. Isocyanaten en      huis (zoals textiel, plastics, verf, meubels,        Van de gezondheidseffecten door blootstelling
 een deel van de katalysatoren kunnen dan niet    elektrische apparatuur en matrassen) en de           aan componenten van PUR-schuim is bekend dat
 meer vrijkomen. Verloopt de chemische reactie    bijdrage van PUR-schuim isolatie aan de totale       isocyanaten astma, andere longaandoeningen,
 niet goed, dan kunnen isocyanaten en             blootstelling van bewoners aan vlamvertragers        eczeem en netelroos kunnen veroorzaken. Het
 ongewenste reactieproducten (waarvan sommige     is onbekend.                                         aantal beroepsziektemeldingen dat verband
 een vislucht veroorzaken) wel vrijkomen.                                                              houdt met PUR-schuim is laag: tussen 2002 en
 De blaasmiddelen en vlamvertragers blijven in    Voor werknemers ligt dit anders. Onderzoek laat      2019 ging het om 3 meldingen. Dit aantal is
 het schuim aanwezig en komen, ook uit goed       zien dat tijdens het spuiten de concentraties        aanzienlijk lager dan op basis van de inter­
 uitgehard schuim, in de loop van de tijd         isocyanaten en katalysatoren in de kruipruimte       nationale literatuur te verwachten zou zijn. De
 langzaam en in lage concentraties vrij.          aanmerkelijk hoger zijn dan bestaande                commissie verwacht dat sprake is van onder­
                                                  buitenlandse grenswaarden. Ook worden hoge           rapportage en dat de cijfers onvolledig zijn.
 Blootstelling van bewoners laag, van             concentraties blaasmiddelen en vlamvertragers
 werknemers hoog                                  aangetroffen, waarvoor in veel gevallen geen         Wel is er een flink aantal meldingen van
 Uit onderzoek blijkt dat de blootstelling van    grenswaarden bestaan. Uit buitenlands                gezondheidsklachten bij bewoners. Bij de GGD
 bewoners aan gevaarlijke stoffen bij een juiste  urineonderzoek komen aanwijzingen voor hoge          werden tussen 2011 en 2019 69 meldingen
 toepassing van PUR-schuim lager is dan de        inwendige blootstelling aan isocyanaten en           geregistreerd. Het is de bedoeling dat alle
 advieswaarden voor deze stoffen. Blaas­          vlamvertragers bij isoleerders. Onduidelijk is of    meldingen (via de patiënt zelf of de huisarts)
 middelen en vlamvertragers komen over een        dit ook in Nederland het geval is.                   doorgegeven worden aan de GGD. Die
 langere tijd geleidelijk vrij uit PUR-schuim. Er                                                      onderzoekt vervolgens of er een mogelijke
 zijn geen aanwijzingen dat lage concentraties                                                         relatie is met PUR-schuim en adviseert over de
 blaasmiddelen schadelijk zijn voor de                                                                 aanpak. In de praktijk krijgt de GGD niet alle
 gezondheid, maar de langetermijneffecten                                                              klachten door. Een door PUR-slachtoffers zelf in
2        Gezondheidsraad | Nr. 2020/24                                                                                2                                4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre> Samenvatting                                                                                   Gespoten PUR-schuimisolatie en gezondheid | pagina 4 van 6
 het leven geroepen meldpunt heeft tussen 2012        ECEMed als het Meldpunt PUR-slachtoffers             anders ligt. Mensen met een bekende
 en 2019 322 meldingen geregistreerd van              geven aan dat bewoners vaak thuis waren              isocyanaat­allergie zouden isolatie met gespoten
 uiteenlopende klachten. Er is geen goed              tijdens de isolatiewerkzaamheden en/of dat het       PUR-schuim moeten vermijden. De commissie
 overzicht van alle meldingen.                        schuim niet altijd goed was uitgehard.               is van mening dat voor andere mogelijke
                                                                                                           hoogrisicogroepen specifieke adviezen niet
 Ook een centrale registratie van medische            Gezondheidsrisico’s voor bewoners bij juiste         nodig zijn.
 diagnostiek ontbreekt. Bekend is dat bij het AMC     toepassing onwaarschijnlijk
 tot maart 2020 in totaal 22 bewoners met             Bij een juiste toepassing van gespoten               Veilige toepassing garanderen en registratie
 klachten het medisch protocol hebben                 PUR-schuim is de blootstelling aan gevaarlijke       verbeteren
 doorlopen. De klachten waren divers en er zijn       stoffen zeer laag en dan acht de commissie           De commissie vindt dat bewoners de garantie
 geen aandoeningen gediagnosticeerd waarvan           nadelige gezondheidseffecten voor bewoners           moeten krijgen dat isoleerders werken conform
 vaststaat dat ze verband houden met                  onwaarschijnlijk. Om verschillende redenen is        de richtlijnen voor gecertificeerde bedrijven.
 isocyanaten. ECEMed (een expertisecentrum            het echter niet mogelijk om dergelijke effecten      Op die manier is een juiste toepassing verzekerd
 van ziekenhuis Rijnstate in Arnhem dat tot 2017      uit te sluiten. Bij onjuiste toepassing nemen de     en blijft de blootstelling aan gevaarlijke stoffen
 actief was) heeft ongeveer 300 bewoners met          risico’s voor de gezondheid van bewoners toe.        binnen veilige grenzen. In de praktijk blijkt dat
 klachten gezien en 53 daarvan onderzocht.            Verder zijn van een aantal stoffen in PUR-schuim     niet altijd volgens de richtlijnen wordt gewerkt.
 Dit centrum hanteerde een eigen werkwijze die        de gezondheidseffecten onvoldoende bekend.           De commissie beveelt aan om de huidige
 afweek van (inter)nationale richtlijnen. Bij vrijwel Daarnaast worden de klachten en aandoeningen         werkpraktijk te evalueren om vervolgens een
 alle bewoners die een onderzoek bij ECEMed           van bewoners niet systematisch onderzocht en         inschatting te maken of beleidsmaatregelen
 hebben ondergaan (49 van de 53 bewoners)             geregistreerd. Daardoor is er geen duidelijk         zinvol zijn, en zo ja welke.
 werd een relatie met PUR-schuim gelegd,              beeld van de aard en omvang van de
 waarbij de meest gestelde diagnose                   problematiek onder bewoners en blijft vaak           Verder adviseert de commissie te zorgen voor
 sensibilisatie van de slijmvliezen en/of huid voor   onduidelijk of de klachten verband houden met        centrale registratie van klachten en
 componenten van PUR-schuim was. Zowel                de PUR-schuimisolatie of dat de oorzaak ergens       gediagnosticeerde aandoeningen (volgens
3        Gezondheidsraad | Nr. 2020/24                                                                                     2                                  5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre> Samenvatting                                                                                Gespoten PUR-schuimisolatie en gezondheid | pagina 5 van 6
 medisch protocol) van bewoners. Op die manier     Verder signaleert de commissie dat de
 ontstaat ook inzicht in het verloop over de tijd, blootstelling aan gevaarlijke stoffen bij
 bijvoorbeeld door inspanningen van de sector.     PUR-schuimisoleerders mogelijk hoog is.
 Ook adviseert zij het medisch protocol op         Zij adviseert de blootstelling en mogelijke
 onderdelen verder uit te werken en een            gezondheidseffecten bij werknemers nader te
 blootstellingsonderzoek of een chemisch           onderzoeken. Tevens is extra aandacht op zijn
 onderzoek van het PUR-schuim in de woning         plaats voor de naleving van wettelijke
 hiervan deel te laten uitmaken.                   verplichtingen voor werkgevers in het kader van
                                                   de Arbowet en voor opleiding van isoleerders.
 De commissie heeft geen concrete aanwijzingen     Als werknemers bewust omgaan met de risico’s,
 voor gezondheidseffecten door blaasmiddelen bij   kan dat niet alleen hun eigen risico verkleinen,
 bewoners na isolatie met gespoten PUR-schuim.     maar ook dat van bewoners. De commissie
 Toch vindt zij nader experimenteel onderzoek      meent dat een juiste en veilige toepassing niet
 naar de risico’s van langdurige blootstelling aan te garanderen valt, als particulieren op basis van
 deze stoffen gewenst omdat informatie hierover    losse componenten isolatiewerkzaamheden gaan
 grotendeels ontbreekt. Ook adviseert de           verrichten met gespoten PUR-schuim. Ze beveelt
 commissie om te verkennen in hoeverre er          derhalve aan te onderzoeken of daarop gerichte
 sprake is van blootstelling aan stoffen uit       producten, die in Nederland worden aangeboden,
 PUR-schuim via drinkwater uit kunststof           van de markt kunnen worden geweerd.
 waterleidingen die zich in of nabij de
 PUR-schuimisolatielaag bevinden.
4       Gezondheidsraad | Nr. 2020/24                                                                               2                                 6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre> De Gezondheidsraad, ingesteld in 1902, is een adviesorgaan met als taak de regering en het parlement ‘voor te lichten over de stand der wetenschap
 ten aanzien van vraagstukken op het gebied van de volksgezondheid en het gezondheids(zorg)onderzoek’ (art. 22 Gezondheidswet).
 De Gezondheidsraad ontvangt de meeste adviesvragen van de bewindslieden van Volksgezondheid, Welzijn en Sport; Infrastructuur en Waterstaat;
 Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. De raad kan ook op eigen initiatief adviezen uitbrengen,
 en ontwikkelingen of trends signaleren die van belang zijn voor het overheidsbeleid.
 De adviezen van de Gezondheidsraad zijn openbaar en worden als regel opgesteld door multidisciplinaire commissies van – op persoonlijke titel
 benoemde – Nederlandse en soms buitenlandse deskundigen.
 U kunt dit document downloaden van www.gezondheidsraad.nl.
 Deze publicatie kan als volgt worden aangehaald:
 Gezondheidsraad. Gespoten PUR-schuimisolatie en gezondheid.
 Den Haag: Gezondheidsraad, 2020; publicatienr. 2020/24.
 Auteursrecht voorbehouden
5        Gezondheidsraad | Nr. 2020/24                                                                              2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>