<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Leden Adviesraad Internationale Vraagstukken
Voorzitter     Mr. F. Korthals Altes
Vicevoorzitter Prof.dr. W.J.M. van Genugten
Leden          Mw. prof.dr. J. Gupta
               Mw. dr. P.C. Plooij-van Gorsel
               Prof.dr. A. de Ruijter
               Mw. drs. M. Sie Dhian Ho
               Prof.dr. A. van Staden
               Lt-gen. b.d. M.L.M. Urlings
               Mw. mr. H.M. Verrijn Stuart
               Prof.dr.ir. J.J.C. Voorhoeve
Secretaris     Drs. T.D.J. Oostenbrink
               Postbus 20061
               2500 EB DEN HAAG
               telefoon 070 - 348 5108/6060
               fax 070 - 348 6256
               e-mail aiv@minbuza.nl
               www.AIV-Advies.nl
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Woord vooraf
De AIV heeft tot taak de regering en de Staten-Generaal van advies te dienen over
het buitenlands beleid, met inbegrip van het veiligheids- en defensiebeleid. De
AIV maakt zich grote zorgen over eventuele nieuwe bezuinigingen op Defensie.
Daarom richt de AIV zich met dit briefadvies ten tijde van de kabinetsformatie tot
de Staten-Generaal. Aan hen die te zijner tijd worden belast met de voorbereiding
en formatie van een toekomstig kabinet, zal kopie van dit briefadvies worden
toegezonden.
De AIV heeft dit briefadvies vastgesteld tijdens zijn vergadering op 7 september 2012.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>Aan de leden van de Staten-Generaal
Datum         13 september 2012                           Kenmerk      AIV-147/12
Onderwerp Briefadvies Kabinetsformatie 2012: krijgsmacht in de knel
De AIV heeft tot taak de regering en de Staten-Generaal van advies te dienen over
het buitenlands beleid, met inbegrip van het veiligheids- en defensiebeleid. Sinds het
einde van de Koude Oorlog staan het veiligheids- en defensiebeleid in belangrijke mate
in het teken van de bevordering van de internationale rechtsorde en wereldwijde inzet
van de krijgsmacht bij vredesbewarende en vredesafdwingende operaties. Omvorming
van de strijdkrachten naar een kleinere, volledig expeditionaire krijgsmacht maakt
deel uit van dat beleid, met als belangrijke ijkpunten de Prioriteitennota 1993, de
Defensienota 2000, de Prinsjesdagbrief 2003, de beleidsbrief Wereldwijd dienstbaar
2007 en de beleidsbrief Defensie na de kredietcrisis 2011. Elk van deze ijkpunten heeft
geresulteerd in verdere verkleining van de omvang en middelen van de krijgsmacht.
De omvang die resulteert na de besluitvorming van 2011 roept vragen op over de
inzetbaarheid en het ambitieniveau van de krijgsmacht.
Tegelijkertijd wordt de toekomst gekenmerkt door grote onzekerheid over de ontwikkeling
van de internationale en nationale veiligheidssituatie en een groeiend potentieel voor
conflicten. De AIV maakt zich dan ook grote zorgen over eventuele nieuwe bezuinigingen
op Defensie. Deze zouden ernstig afbreuk doen aan een effectief buitenlands- en
veiligheidsbeleid. Tijdens de lijsttrekkersdebatten in de aanloop naar de verkiezingen
van 12 september jongstleden is het veiligheids- en defensiebeleid niet ter sprake
geweest; deze debatten hebben uitsluitend in het teken gestaan van de economische
en sociale effecten van andere beleidsvoornemens van de politieke partijen. De AIV richt
zich daarom met dit briefadvies ten tijde van de kabinetsformatie tot de Staten-Generaal
en het toekomstige kabinet, temeer daar nieuwe bezuinigingen op Defensie in strijd zijn
met de grondwettelijke taken van de krijgsmacht en verdragsrechtelijke verplichtingen
van Nederland.
De ernst van deze situatie heeft de AIV doen besluiten zich in deze op de
kabinetsformatie gerichte brief te beperken tot het onderwerp defensie-uitgaven.
Buitenlands beleid
Bepalende elementen voor het buitenlands beleid van Nederland zijn het opkomen
voor nationale belangen en het dragen van internationale verantwoordelijkheden.
De bevordering van de internationale rechtsorde is in de Grondwet verankerd. Beide
doelstellingen – nationaal belang en internationale rechtsorde – zijn complementair.
Nederland verdient een groot deel van zijn nationaal inkomen door internationale handel
en buitenlandse investeringen en behoort tot de tien grootste exportlanden van de
wereld. Een stabiele internationale omgeving is voor Nederland als handelsnatie van
                                              5
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>groot belang. Mede daarom neemt Nederland deel aan vredesoperaties, is ons land
actief in ontwikkelingssamenwerking en spant het zich met diplomatieke middelen in
voor naleving van mensenrechten wereldwijd. Deze instrumenten van buitenlands beleid
zijn sterk verweven in het kader van een geïntegreerd veiligheidsbeleid. Dit doet ons
land niet alleen op grond van altruïstische motieven – een gevoel van solidariteit met
anderen – maar ook op grond van een welbegrepen eigenbelang: onze eigen veiligheid
en welvaart zijn ermee gediend.
Staat van de krijgsmacht
Een vergelijking van de Nederlandse defensie-inspanning met die van een representatieve
groep benchmark-landen, uitgevoerd in het kader van de ‘Verkenningen – Houvast voor de
krijgsmacht van de toekomst’, toont aan dat Nederland zijn krijgsmacht sinds 1990 meer
verkleind heeft dan de meeste benchmark-landen. Afgezet tegen het inwonertal beschikt
Nederland na Polen over de kleinste krijgsmacht van de Europese benchmark-landen,
dat terwijl Nederland een van de rijkste landen ter wereld is, uitgedrukt in inkomen per
hoofd van de bevolking. De AIV constateert dat de defensie-uitgaven sinds het einde van
de Koude Oorlog als percentage van het nationaal inkomen aanzienlijk zijn gekrompen.
Thans geeft Nederland nog maar € 7,87 miljard of 1,3 procent van het Bruto Nationaal
Product uit aan Defensie, in 1990 was dit nog 2,7 procent. In 2015 zullen de defensie-
uitgaven bij ongewijzigd beleid verder zijn gedaald naar ongeveer één procent.
De NAVO-norm voor de nationale defensie-uitgaven is twee procent van het BNP. Deze
cijfers geven echter nog een te rooskleurig beeld. Ten eerste is in het defensiebudget
ook € 1,3 miljard opgenomen voor pensioenen, uitkeringen en wachtgelden. Ten tweede
komt € 372 miljoen van het budget de Koninklijke marechaussee ten goede, wier taken
grotendeels buiten de krijgsmacht liggen. Een ‘geschoond’ defensiebudget plaatst de
Nederlandse defensie-inspanning in een zorgwekkend licht.
Onder meer naar aanleiding van het eindrapport ‘Verkenningen – Houvast voor de
krijgsmacht van de toekomst’ oordeelde de AIV in juni 2010 ‘dat zeer zorgvuldig zal
moeten worden bezien of het, in deze onzekere wereld, met zijn weerbarstige uitdagingen,
en zijn vele crises in de maak, verantwoord is om op Defensie te bezuinigen’.1 De AIV
merkt op dat de in het Regeerakkoord 2010 overeengekomen bezuinigingen op Defensie
– oplopend tot om en nabij één miljard euro structureel – ingrijpende gevolgen hebben
voor de samenstelling en inzetbaarheid van de krijgsmacht. Zo is het besluit genomen om
een compleet wapensysteem, de gevechtstank, geheel uit te faseren. Zoals de minister
van Defensie in de beleidsbrief ‘Defensie na de kredietcrisis: een kleinere krijgsmacht
in een onrustige wereld’ erkent, kan door deze bezuinigingen de doelstelling van een
veelzijdig inzetbare krijgsmacht niet volledig worden waargemaakt. Door defensietaken
op gelijke voet te behandelen met andere overheidstaken, wordt voorbijgegaan aan het
beginsel dat staten over het geweldsmonopolie moeten beschikken en dat het, anders
dan bij andere overheidstaken (zoals zorg), derhalve niet mogelijk is ter aanvulling van het
defensiebudget een beroep te doen op maatschappelijke of particuliere bijdragen.
Het draagvlak voor de instandhouding van een veelzijdig inzetbare krijgsmacht neemt
niet alleen af bij onze gekozen vertegenwoordigers, maar ook in de samenleving. Dit
ondanks de positieve beeldvorming over (het personeel van) de krijgsmacht. Draagvlak in
de samenleving is belangrijk, vooral bij deelname aan risicovolle missies. Het zou echter
onjuist zijn als bezuinigingen bij de krijgsmacht primair of zelfs uitsluitend vanuit het
1   AIV-briefadvies nummer 17, Kabinetsformatie 2010, Den Haag, juni 2010.
                                                    6
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>perspectief van het maatschappelijk draagvlak worden gelegitimeerd. Het gaat immers
om onze veiligheid die een kerntaak van de overheid vormt. De AIV meent dat de politiek
hier een zware verantwoordelijkheid heeft.
De afgelopen jaren hebben de operaties in Afghanistan en Libië laten zien dat aan
Europese kant ernstige militaire tekortkomingen bestaan die slechts konden worden
opgevangen doordat de Amerikanen bereid waren bij te springen. Het betrof onder meer
uitzendbare grondtroepen, helikopters, air-to-air refuelling van vliegtuigen, transport
vliegtuigen en doelopsporingsmiddelen. Daarnaast stelt de AIV vast, dat de strategische
prioriteiten van de VS aan het verschuiven zijn: het Amerikaanse buitenlandse en
veiligheidsbeleid zal zich meer en meer richten op Azië en de Pacific. Europa zal vaker
een zelfstandige koers moeten varen en meer op eigen militaire benen moeten staan in
crisissituaties op of nabij het Europese continent die niet onder artikel 5 van het
Noord-Atlantisch Verdrag vallen.
In een recent advies over Europese defensiesamenwerking wijst de AIV erop dat kosten-
besparingen door verdergaande militaire samenwerking pas op termijn kunnen worden
bereikt.2 De AIV beklemtoont dat hier de kost voor de baat gaat, zoals ook blijkt uit de
Belgisch-Nederlandse marinesamenwerking en het Duits-Nederlandse legerkorpshoofd-
kwartier. Toekomstige besparingen als gevolg van Europese defensiesamenwerking zullen
hard nodig zijn om eerdergenoemde militaire tekortkomingen op te heffen. Nieuwe
bezuinigingen zullen bovendien de betrouwbaarheid van Nederland als samenwerkings-
partner ondermijnen. Voor de instandhouding van een moderne krijgsmacht is een
adequaat niveau van investeringen vereist.
Onzekere toekomst
Studies zoals het eindrapport Verkenningen wijzen op de grote onzekerheid over de
ontwikkeling van de internationale en nationale veiligheidssituatie en op een groeiend
potentieel voor conflicten. Een onzekerheid die groter dan ooit is sinds het einde van
de Koude Oorlog. In de Clingendael Strategische Monitor 2012, met de ondertitel
‘Continuïteit en Onzekerheid in een Veranderende Wereld’, wordt geconcludeerd dat het
risico van onveiligheid de afgelopen jaren is toegenomen. Door de snel verschuivende
machtsverhoudingen in de wereld komt de naoorlogse, door het Westen gedomineerde,
internationale orde onder druk te staan. Opkomende machten, zoals Brazilië, China, India
en Turkije, eisen meer ruimte op het wereldtoneel op. De historische ervaring leert ons dat
de kans op internationale spanningen significant toeneemt als gevolg van verschuivende
machtsverhoudingen. De financieel-economische crisis in de Verenigde Staten en
Europa heeft die gewijzigde machtsverhoudingen pijnlijk duidelijk gemaakt. Risico’s
van onveiligheid doen zich ook voor bij andere grote uitdagingen van deze tijd, zoals de
proliferatie van massavernietigingswapens, falende staten, massale migratie, schaarste
van grondstoffen, water en voedsel, klimaatverandering, internationaal terrorisme,
humanitaire rampen, post-conflict instabiliteit, genocide, regime change en digitale
veiligheid. Uitdagingen, die geen enkel land alleen het hoofd kan bieden en die collectieve
actie noodzakelijk maken. Deze ontwikkelingen vragen om een sterkere rol voor Europa in
de wereld en een evenredige bijdrage van Nederland. Daarbij moet worden geïnvesteerd
in soft power, waaronder ontwikkelingssamenwerking en diplomatie, en in hard power, die
alleen door de krijgsmacht kan worden geleverd. Politieke machtsuitoefening is immers
2   AIV-advies nummer 78, Europese defensiesamenwerking: soevereiniteit en handelingsvermogen, Den Haag,
    januari 2012.
                                                 7
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>geloofwaardig noch effectief als deze niet wordt geruggensteund door militaire macht.
Gezien het groeiend potentieel voor conflicten is het opmerkelijk dat het draagvlak voor
de instandhouding van een veelzijdig inzetbare krijgsmacht afneemt. De drie hoofdtaken
van de krijgsmacht zijn nog onverkort van belang: bescherming van het eigen en
bondgenootschappelijk grondgebied, bevordering van de internationale rechtsorde en
stabiliteit, en ondersteuning van civiele autoriteiten. De krijgsmacht is in de afgelopen
twintig jaar omgevormd tot een kleinere, professionele, expeditionaire krijgsmacht,
die de Nederlandse belangen op hoog niveau heeft verdedigd in vaak risicovolle
omstandigheden. Ons land heeft bij de omvorming naar een expeditionaire krijgsmacht
in internationaal verband lange tijd voorop gelopen. Nederland zal ook in de toekomst
een evenredige militaire bijdrage moeten leveren aan internationale verplichtingen in
het kader van de VN, de NAVO en de EU, wil ons land geen free rider worden. Vooral de
bereidheid om grondtroepen in risicovolle omstandigheden in te zetten is van belang
voor de risicodeling tussen landen.
De Nederlandse krijgsmacht heeft succes geboekt met de geïntegreerde benadering van
defensie, ontwikkelingssamenwerking en diplomatie binnen crisisbeheersingsoperaties.
Een belangrijke les van de afgelopen decennia is dat een veilige omgeving een
voorwaarde is voor duurzame ontwikkeling en respect voor de mensenrechten. Crisis-
beheersingsoperaties, waarbij soft power en hard power in samenhang worden ingezet,
blijven personeelsintensief en het streven naar een technologisch hoogwaardige
krijgsmacht mag dan ook niet leiden tot steeds minder boots on the ground. Nieuwe
operationele capaciteiten, zoals cyberwapens, vervangen geen militairen en conventionele
wapens, maar horen wel thuis in de toolbox van een moderne krijgsmacht.
De krijgsmacht levert in het kader van civiel-militaire samenwerking dagelijks steun aan
civiele autoriteiten en functioneert in noodsituaties als een onmisbaar vangnet. Het
voortzettingsvermogen van civiele diensten, zoals de politie, is immers zeer beperkt.
Calamiteiten of (terreur)dreigingen kunnen leiden tot maatschappelijke ontwrichting met
als gevolg een groot beroep op nationale inzet van de krijgsmacht.
De krijgsmacht is thans verwikkeld in een complex en omvangrijk reorganisatieproces.
Nieuwe bezuinigingen op Defensie zouden niet alleen schade toebrengen aan de
reputatie en betrouwbaarheid van Nederland als partner bij internationale samenwerking,
maar onherroepelijk consequenties hebben voor de huidige reorganisatie en voor de
militaire inzetbaarheid. Bij de inzet van militair vermogen, nu en in de toekomst, is de
mens altijd doorslaggevend. De AIV maakt zich dan ook grote zorgen over de gevolgen
van verdere bezuinigingen voor de motivatie van het defensiepersoneel, de reputatie van
Defensie als werkgever, de werfkracht van de krijgsmacht voor veelbelovende jongeren
alsmede het behoud van juist de beste defensiemedewerkers. Verdere bezuinigingen
zouden voorts roofbouw plegen op de loyaliteit van het defensiepersoneel. Dit heeft een
te hoge prijs.
Tot besluit
De AIV acht verdere bezuinigingen op Defensie onverantwoord gelet op de nationale
en internationale veiligheidsrisico’s waaraan ons land kan worden blootgesteld. De
krijgsmacht is te beschouwen als een verzekering voor onzekere tijden. Geen verstandig
mens zal de brandverzekering van zijn huis opzeggen bij financiële krapte. Ook moet
worden beseft dat het weer opbouwen van afgestoten militaire capaciteit vele jaren of
                                               8
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>zelfs decennia vergt. De krijgsmacht is thans beperkt inzetbaar. Verdere bezuinigingen
zullen desastreus uitpakken voor de defensieorganisatie en zijn tevens in strijd met
de grondwettelijke taak van de krijgsmacht en de in internationaal verband aangegane
verplichtingen.
Hoogachtend,
Mr. F. Korthals Altes
Voorzitter AIV
                                            9
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Door de Adviesraad Internationale Vraagstukken uitgebrachte adviezen*
 1 EUROPA INCLUSIEF, oktober 1997
 2 CONVENTIONELE WAPENBEHEERSING: dringende noodzaak, beperkte mogelijkheden, april 1998
 3 DE DOODSTRAF EN DE RECHTEN VAN DE MENS: recente ontwikkelingen, april 1998
 4 UNIVERSALITEIT VAN DE RECHTEN VAN DE MENS EN CULTURELE VERSCHEIDENHEID, juni 1998
 5 EUROPA INCLUSIEF II, november 1998
 6 HUMANITAIRE HULP: naar een nieuwe begrenzing, november 1998
 7 COMMENTAAR OP DE CRITERIA VOOR STRUCTURELE BILATERALE HULP, november 1998
 8 ASIELINFORMATIE EN DE EUROPESE UNIE, juli 1999
 9 NAAR RUSTIGER VAARWATER: een advies over betrekkingen tussen Turkije en de Europese Unie, juli 1999
10 DE ONTWIKKELINGEN IN DE INTERNATIONALE VEILIGHEIDSSITUATIE IN DE JAREN NEGENTIG:
   van onveilige zekerheid naar onzekere veiligheid, september 1999
11 HET FUNCTIONEREN VAN DE VN-COMMISSIE VOOR DE RECHTEN VAN DE MENS, september 1999
12 DE IGC 2000 EN DAARNA: op weg naar een Europese Unie van dertig lidstaten, januari 2000
13 HUMANITAIRE INTERVENTIE, april 2000**
14 ENKELE LESSEN UIT DE FINANCIËLE CRISES VAN 1997 EN 1998, mei 2000
15 EEN EUROPEES HANDVEST VOOR GRONDRECHTEN?, mei 2000
16 DEFENSIE-ONDERZOEK EN PARLEMENTAIRE CONTROLE, december 2000
17 DE WORSTELING VAN AFRIKA: veiligheid, stabiliteit en ontwikkeling, januari 2001
18 GEWELD TEGEN VROUWEN: enkele rechtsontwikkelingen, februari 2001
19 EEN GELAAGD EUROPA: de verhouding tussen de Europese Unie en subnationale overheden, april 2001
20 EUROPESE MILITAIR-INDUSTRIËLE SAMENWERKING, mei 2001
21 REGISTRATIE VAN GEMEENSCHAPPEN OP HET GEBIED VAN GODSDIENST OF OVERTUIGING, juni 2001
22 DE WERELDCONFERENTIE TEGEN RACISME EN DE PROBLEMATIEK VAN RECHTSHERSTEL, juni 2001
23 COMMENTAAR OP DE NOTITIE MENSENRECHTEN 2001, september 2001
24 EEN CONVENTIE OF EEN CONVENTIONELE VOORBEREIDING: de Europese Unie en de IGC 2004,
   november 2001
25 INTEGRATIE VAN GENDERGELIJKHEID: een zaak van verantwoordelijkheid, inzet en kwaliteit, januari 2002
26 NEDERLAND EN DE ORGANISATIE VOOR VEILIGHEID EN SAMENWERKING IN EUROPA IN 2003:
   rol en richting, mei 2002
27 EEN BRUG TUSSEN BURGERS EN BRUSSEL: naar meer legitimiteit en slagvaardigheid voor
   de Europese Unie, mei 2002
28 DE AMERIKAANSE PLANNEN VOOR RAKETVERDEDIGING NADER BEKEKEN: voors en tegens van
   bouwen aan onkwetsbaarheid, augustus 2002
29 PRO–POOR GROWTH IN DE BILATERALE PARTNERLANDEN IN SUB–SAHARA AFRIKA: een analyse van
   strategieën tegen armoede, januari 2003
30 EEN MENSENRECHTENBENADERING VAN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING, april 2003
31 MILITAIRE SAMENWERKING IN EUROPA: mogelijkheden en beperkingen, april 2003
32 Vervolgadvies EEN BRUG TUSSEN BURGERS EN BRUSSEL: naar meer legitimiteit en
   slagvaardigheid voor de Europese Unie, april 2003
33 DE RAAD VAN EUROPA: minder en (nog) beter, oktober 2003
34 NEDERLAND EN CRISISBEHEERSING: drie actuele aspecten, maart 2004
35 FALENDE STATEN: een wereldwijde verantwoordelijkheid, mei 2004**
36 PREËMPTIEF OPTREDEN, juli 2004**
37 TURKIJE: de weg naar het lidmaatschap van de Europese Unie, juli 2004
38 DE VERENIGDE NATIES EN DE RECHTEN VAN DE MENS, september 2004
39 DIENSTENLIBERALISERING EN ONTWIKKELINGSLANDEN: leidt openstelling tot achterstelling?,
   september 2004
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>40 DE PARLEMENTAIRE ASSEMBLEE VAN DE RAAD VAN EUROPA, februari 2005
41 DE HERVORMINGEN VAN DE VERENIGDE NATIES: het rapport Annan nader beschouwd, mei 2005
42 DE INVLOED VAN CULTUUR EN RELIGIE OP ONTWIKKELING: stimulans of stagnatie?, juni 2005
43 MIGRATIE EN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING: de samenhang tussen twee beleidsterreinen, juni 2005
44 DE NIEUWE OOSTELIJKE BUURLANDEN VAN DE EUROPESE UNIE, juli 2005
45 NEDERLAND IN DE VERANDERENDE EU, NAVO EN VN, juli 2005
46 ENERGIEK BUITENLANDS BELEID: energievoorzieningszekerheid als nieuwe hoofddoelstelling,
   december 2005***
47 HET NUCLEAIRE NON-PROLIFERATIEREGIME: het belang van een geïntegreerde en multilaterale
   aanpak, januari 2006
48 MAATSCHAPPIJ EN KRIJGSMACHT, april 2006
49 TERRORISMEBESTRIJDING IN MONDIAAL EN EUROPEES PERSPECTIEF, september 2006
50 PRIVATE SECTOR ONTWIKKELING EN ARMOEDEBESTRIJDING, oktober 2006
51 DE ROL VAN NGO’S EN BEDRIJVEN IN INTERNATIONALE ORGANISATIES, oktober 2006
52 EUROPA EEN PRIORITEIT!, november 2006
53 BENELUX, NUT EN NOODZAAK VAN NAUWERE SAMENWERKING, februari 2007
54 DE OESO VAN DE TOEKOMST, maart 2007
55 MET HET OOG OP CHINA: op weg naar een volwassen relatie, april 2007
56 INZET VAN DE KRIJGSMACHT: wisselwerking tussen nationale en internationale besluitvorming, mei 2007
57 HET VN-VERDRAGSSYSTEEM VOOR DE RECHTEN VAN DE MENS: stapsgewijze versterking in een
   politiek geladen context, juli 2007
58 DE FINANCIËN VAN DE EUROPESE UNIE, december 2007
59 DE INHUUR VAN PRIVATE MILITAIRE BEDRIJVEN: een kwestie van verantwoordelijkheid, december 2007
60 NEDERLAND EN DE EUROPESE ONTWIKKELINGSSAMENWERKING, mei 2008
61 DE SAMENWERKING TUSSEN DE EUROPESE UNIE EN RUSLAND: een zaak van wederzijds
   belang, juli 2008
62 KLIMAAT, ENERGIE EN ARMOEDEBESTRIJDING, november 2008
63 UNIVERSALITEIT VAN DE RECHTEN VAN DE MENS: principes, praktijk en perspectieven, november 2008
64 CRISISBEHEERSINGSOPERATIES IN FRAGIELE STATEN: de noodzaak van een samenhangende aanpak,
   maart 2009
65 TRANSITIONAL JUSTICE: gerechtigheid en vrede in overgangssituaties, april 2009**
66 DEMOGRAFISCHE VERANDERINGEN EN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING, juli 2009
67 HET NIEUWE STRATEGISCH CONCEPT VAN DE NAVO, januari 2010
68 DE EU EN DE CRISIS: lessen en leringen, januari 2010
69 SAMENHANG IN INTERNATIONALE SAMENWERKING: reactie op WRR-rapport ‘Minder pretentie,
   meer ambitie’, mei 2010
70 NEDERLAND EN DE ‘RESPONSIBILITY TO PROTECT’: de verantwoordelijkheid om mensen te
   beschermen tegen massale wreedheden, juni 2010
71 HET VERMOGEN VAN DE EU TOT VERDERE UITBREIDING, juli 2010
72 PIRATERIJBESTRIJDING OP ZEE: een herijking van publieke en private verantwoordelijkheden, december 2010
73 HET MENSENRECHTENBELEID VAN DE NEDERLANDSE REGERING: zoeken naar constanten in een
   veranderende omgeving, februari 2011
74 ONTWIKKELINGSAGENDA NA 2015: millennium ontwikkelingsdoelen in perspectief, april 2011
75 HERVORMINGEN IN DE ARABISCHE REGIO: kansen voor democratie en rechtsstaat?, mei 2011
76 HET MENSENRECHTENBELEID VAN DE EUROPESE UNIE: tussen ambitie en ambivalentie, juli 2011
77 DIGITALE OORLOGVOERING, december 2011**
78 EUROPESE DEFENSIESAMENWERKING: soevereiniteit en handelingsvermogen, januari 2012
79 DE ARABISCHE REGIO, EEN ONZEKERE TOEKOMST, mei 2012
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>Door de Adviesraad Internationale Vraagstukken uitgebrachte briefadviezen
  1 Briefadvies UITBREIDING EUROPESE UNIE, december 1997
  2 Briefadvies VN-COMITÉ TEGEN FOLTERING, juli 1999
  3 Briefadvies HANDVEST GRONDRECHTEN, november 2000
  4 Briefadvies OVER DE TOEKOMST VAN DE EUROPESE UNIE, november 2001
  5 Briefadvies NEDERLANDS VOORZITTERSCHAP EU 2004, mei 2003****
  6 Briefadvies RESULTAAT CONVENTIE, augustus 2003
  7 Briefadvies VAN BINNENGRENZEN NAAR BUITENGRENZEN - ook voor een volwaardig
    Europees asiel- en migratiebeleid in 2009, maart 2004
  8 Briefadvies DE ONTWERP-DECLARATIE INZAKE DE RECHTEN VAN INHEEMSE VOLKEN.
    Van impasse naar doorbraak?, september 2004
  9 Briefadvies REACTIE OP HET SACHS-RAPPORT: Hoe halen wij de Millennium Doelen, april 2005
10 Briefadvies DE EU EN DE BAND MET DE NEDERLANDSE BURGER, december 2005
11 Briefadvies TERRORISMEBESTRIJDING IN EUROPEES EN INTERNATIONAAL PERSPECTIEF,
    interim-advies over het folterverbod, december 2005
12 Briefadvies REACTIE OP DE MENSENRECHTENSTRATEGIE 2007, november 2007
13 Briefadvies EEN OMBUDSMAN VOOR ONTWIKKELINGSSAMENWERKING, december 2007
14 Briefadvies KLIMAATVERANDERING EN VEILIGHEID, januari 2009
15 Briefadvies OOSTELIJK PARTNERSCHAP, februari 2009
16 Briefadvies ONTWIKKELINGSSAMENWERKING: Nut en noodzaak van draagvlak, mei 2009
17 Briefadvies KABINETSFORMATIE 2010, juni 2010
18 Briefadvies HET EUROPESE HOF VOOR DE RECHTEN VAN DE MENS: beschermer van burgerlijke
    rechten en vrijheden, november 2011
19 Briefadvies NAAR EEN VERSTERKT FINANCIEEL-ECONOMISCH BESTUUR IN DE EU, februari 2012
20 Briefadvies NUCLEAIR PROGRAMMA VAN IRAN: naar de-escalatie van een nucleaire crisis, april 2012
21 Briefadvies DE RECEPTORBENADERING: een kwestie van maatvoering, april 2012
*     Alle adviezen zijn ook beschikbaar in het Engels. Sommige adviezen ook in andere talen.
**    Gezamenlijk advies van de Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) en de Commissie van Advies inzake
      Volkenrechtelijke Vraagstukken (CAVV).
***   Gezamenlijk advies van de Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) en de Algemene Energieraad (AER).
**** Gezamenlijk briefadvies van de Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) en de Adviescommissie
      voor Vreemdelingenzaken (ACVZ).
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>