<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>70
  Alfa en Gamma stralen
  Valorisatiebeleid voor de Alfa- en
  Gammawetenschappen
   maart 2007
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>  Colofon
  Vormgeving:        Junior beeldvorming - Zoetermeer
  Druk:              Quantes - Rijswijk
  Maart 2007
  ISBN 978 90 77005 38 5
  Verkoopprijs       € 12,50
  Auteursrecht
  Alle rechten voorbehouden. Mits de bronvermelding correct is, mogen deze uitgave of onderdelen van
  deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen of openbaar gemaakt zonder voorafgaande schriftelijke
  toestemming van de AWT. Een correcte bronvermelding bevat in ieder geval een duidelijke vermelding van
  organisatienaam en naam en jaartal van uitgave.
2 Alfa en gammastralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>  Inhoudsopgave
  Samenvatting                                                           5
  1         Een vraag uit de Tweede Kamer                                9
            1.2      De geschiedenis van de adviesvraag                  9
            1.3      Afbakening                                         11
            1.4      Valorisatie speelt in de hele kennisinfrastructuur 14
            1.5      Vraagstelling                                      15
  2         Wat is valorisatie?                                         17
            2.1      Valorisatie vindt direct plaats of via vertalingen 18
            2.2      Valorisatie smal èn breed bekijken                 20
            2.3      Valorisatie is een interactief proces              22
            2.4      Conclusie                                          23
  3         Wat is valorisatie binnen de alfa- en gammawetenschappen?   25
            3.1      Valoriseren op vier manieren                       25
            3.2      Verschilt valorisatie per discipline?              28
  4         Waarom valorisatiebeleid voor alfa- en gammaonderzoek?      33
  5         Valorisatiebeleid voor alfa- en gammawetenschappen          37
            5.1      Programmering en vraagsturing                      37
            5.2      Inrichting en organisatie                          38
            5.3      Zichtbaar maken en waarderen                       40
  6         Aanbevelingen
  Bijlage 1          Gesprekspartners en projectmedewerkers             47
  Bijlage 2          Literatuurlijst                                    49
  Serie uitgebrachte adviezen van de AWT                                53
3 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>4 Alfa en Gamma stralen</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>  Samenvatting
  Wetenschappers willen weten hoe dingen in elkaar zitten. Wat doet dit gen? Hoe
  leren wij spreken? Waarom geloven mensen? Wordt de aarde warmer? Met dit soort
  vragen zijn onderzoekers dagelijks in de weer. Specifiek voor de alfa- en gamma-
  wetenschappen zijn vragen voortgekomen uit het verlangen van de mens om zich-
  zelf, zijn gedrag en zijn cultuur te begrijpen. Maar met kennis en begrip alleen zijn
  wetenschappers vaak niet tevreden. Veel onderzoekers willen hun kennis ook
  beschikbaar stellen aan de samenleving. Daarom publiceren zij, houden zij lezingen,
  geven zij interviews, schrijven zij boeken, werken zij mee aan documentaires, advise-
  ren zij de overheid en starten zij bedrijven. Beleidsmakers noemen die activiteiten
  'valorisatie van onderzoek'.
  Dit advies gaat over de valorisatie van onderzoek. De AWT probeert te omschrijven
  hoe we dit proces eigenlijk moeten zien, hoe we het kunnen stimuleren en wat we
  daarvoor moeten doen. Hierbij richten we ons vooral op de alfa- en gammaweten-
  schappen. Dat spreekt niet vanzelf, want veel discussies van beleidsmakers over de
  valorisatie van onderzoek gaan juist over de technische, medische of natuurweten-
  schappen.
  Geschikt en beschikbaar maken
  De AWT ziet valorisatie als een proces dat ervoor zorgt dat wetenschappelijke
  kennis gebruikt kan worden in de praktijk. Valorisatie is het geschikt en beschikbaar
  maken van onderzoeksresultaten opdat de kans groter wordt dat derden deze
  kunnen gebruiken. Door te valoriseren voegen wetenschappers waarde toe aan hun
  onderzoek.
  Valorisatie smal en breed bekijken
  In veel discussies wordt valorisatie louter gezien als de bijdrage van universiteiten
  aan economische bedrijvigheid door octrooi- en technologieoverdracht. Deze kijk op
  valorisatie past bij delen van de technische, medische en natuurwetenschappen.
  Maar het is goed om valorisatie ook breder te bekijken. In alle disciplines creëert
  onderzoek meer dan alleen economische waarde. Wetenschap draagt ook bij aan
  de instandhouding van onze sociale verbanden, cultuur en democratie. Dat is zeker
  zo bij de alfa- en gammawetenschappen. In hun geval moeten we valorisatie zeker
  breed bekijken.
  Valorisatie in de alfa- en gammadisciplines
  Kennis uit de alfa- en gammawetenschappen vindt gretig aftrek in bijvoorbeeld het
  recht, het onderwijs, de geestelijke gezondheidszorg, de politiek en het beleid. Ook
  het grote publiek toont veel interesse. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de verkoopcijfers
  van managementboeken en historische studies, of uit de bezoekersaantallen van
  musea of cultureel erfgoed. Alfa- en gammaonderzoek is ook onmisbaar voor
5 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>  beleidsontwikkeling. Vraagstukken rond cohesie en integratie, intergenerationele
  solidariteit, internationale betrekkingen, marktwerking, globalisering of onderwijs-
  hervormingen zijn niet te behandelen zonder alfa- en gammakennis. Zelfs techni-
  sche problemen, bijvoorbeeld rond mobiliteit, veiligheid of klimaatverandering,
  hebben de inbreng van deze vakken hard nodig. Deze problemen kunnen immers
  niet worden opgelost zonder dat burgers hun gedrag veranderen.
  Valorisatie als taak van de universiteiten
  De laatste tijd discussiëren beleidsmakers veel over de vraag of valorisatie een taak
  hoort te zijn van universiteiten. De AWT vindt van wel: behalve aan onderwijs en
  onderzoek horen universiteiten ook aan valorisatie te doen. Maar we moeten hen
  niet overvragen. De AWT ziet valorisatie als een opdracht voor het gehele onder-
  zoeksbestel. Alle onderzoeksinstellingen horen een steentje bij te dragen aan valori-
  satie. Van sommige instellingen wordt op dat vlak meer verwacht (TNO, GTI's), dan
  van andere (universiteiten, KNAW en NWO-instituten). Ook het overheidsbeleid zou
  gericht moeten zijn op het ondersteunen en bevorderen van valorisatie, met name
  van alfa- en gammaonderzoek.
  Aanbevelingen voor valorisatiebeleid
  Om valorisatie in de alfa- en gammawetenschappen te bevorderen, moet er een
  aantal zaken veranderen bij diverse partijen. Daarom doet de AWT aanbevelingen
  die aangrijpen op meerdere punten tegelijk, met als doel alfa en gamma te laten
  stralen.
  1. Programmeer maatschappelijk relevant onderzoek
      De AWT adviseert alfa- en gammaonderzoekers voldoende oog te houden voor
      maatschappelijk relevante thema's bij de programmering van onderzoek. Dat vereist
      intensieve interactie met partijen uit de praktijk. Het behoort tot de taak van onder-
      zoeksinstellingen om wetenschappers bij dit interactieproces te ondersteunen.
  2. Zorg voor een goede articulatie van kennisvragen
      De AWT adviseert potentiële gebruikers van kennis, de overheid voorop, om hun
      vragen op het gebied van de alfa- en gammawetenschappen goed te articuleren.
      Zij dienen zich zo te organiseren dat zij hun kennisvragen goed stellen en de
      antwoorden adequaat kunnen hanteren.
  3. Programmeer meer multidisciplinair onderzoek
      De AWT adviseert instellingen en onderzoeksfinanciers om de programmering
      van multi- en interdisciplinair onderzoek te stimuleren. Vraagstukken uit de
      maatschappelijke praktijk houden zich nu eenmaal niet aan disciplinaire grenzen.
      Om onderzoek valoriseerbaar te maken, moeten wetenschappers vaker discipli-
      nes combineren, waaronder alfa- en gammadisciplines.
6 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>  4. Maak valorisatie deel van de strategische plannen van onderzoeksinstellingen
      De AWT adviseert onderzoeksinstellingen om hun ambities op het gebied van de
      valorisatie van alfa- en gammaonderzoek duidelijk te maken in hun strategische
      plannen. Zij dienen hun organisatie hierop in te richten. Personeel dat onderzoek
      valoriseert, moet goed worden beloond en worden gewaardeerd.
  5. Stimuleer de valorisatie van alfa- en gammaonderzoek aan universiteiten
      De AWT adviseert onderzoeksfinanciers, NWO en SenterNovem voorop, om
      universiteiten optimaal te ondersteunen bij de valorisatie van alfa- en gamma-
      onderzoek. Op het gebied van de technische, medische en bètawetenschappen
      hebben zij al de nodige initiatieven ontplooid. Deze successen moeten worden
      uitgebouwd in de richting van de alfa- en gammawetenschappen.
  6. Benoem valorisatie als derde hoofdtaak van de universiteiten
      De AWT adviseert de minister van OCW om valorisatie ondubbelzinnig te benoe-
      men als derde hoofdtaak van de universiteiten. Deze taak moet worden gefinan-
      cierd uit een apart compartiment in de eerste geldstroom. De AWT adviseert de
      minister van OCW om voor de valorisatietaak van universiteiten extra middelen
      beschikbaar te stellen.
  7. Neem valorisatie mee in de beoordeling van het onderzoek
      De AWT adviseert publieke onderzoeksinstellingen om de valorisatie van onder-
      zoek op te nemen in de onderzoeksbeoordelingen. Dit vereist een aanpassing van
      het Standaard Evaluatie Protocol (SEP). Voor beoordelaars van onderzoek, zoals
      de KNAW en QANU, ligt hier een taak.
7 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>8 Alfa en Gamma stralen</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>                           1               Een vraag uit de Tweede Kamer
                              De laatste jaren is de discussie over valorisatie als aparte taak van de universiteiten
                              aangezwollen. In dit debat gaat de aandacht ook uit naar de specifieke positie van
                              de alfa- en gammadisciplines. Wat kan valorisatie in hun geval betekenen? Tegen
Adviesvraag: "Hoe valoriseren deze achtergrond ontving de AWT begin 2006 van de minister van OCW een
          alfa's en gamma's?" adviesvraag over de valorisatie van alfa- en gammaonderzoek.1 Deze vraag werd
                              gesteld op initiatief van de Tweede Kamer en luidde als volgt.
                                  “Kennisvalorisatie is één van de drie hoofdtaken van universiteiten, naast het
                                  geven van onderwijs en het uitvoeren van onderzoek. … Wat houdt valorisatie
                                  in de alfa en gammawetenschappen in? En hoe kunnen we valorisatie in die
                                  richtingen beleidsmatig beïnvloeden?”
                              Met dit advies geven wij een antwoord op deze vraag.
                              1.2          De geschiedenis van de adviesvraag
                              Het woord valorisatie is een betrekkelijk nieuw concept in de Nederlandse taal en in
                              het beleid. Van origine stamt het begrip uit de financiële wereld. Daar betekent
                              'valoriseren' het schatten of bepalen van de waarde van een voorraad. In de
                              beleidsdiscussies over wetenschap en innovatie lijkt men er, in navolging van vooral
                              Franse beleidsstukken, zoiets mee te bedoelen als het toekennen en toevoegen van
                              waarde aan resultaten van wetenschappelijk onderzoek, door deze overdraagbaar te
                              maken en commercialiseerbaar door andere partijen. In België werd de term valori-
                              satie al langer in deze zin gehanteerd. In Nederland is het woord vermoedelijk voor
                              het eerst gelanceerd in het advies van de tijdelijke commissie over de kennis-
                              infrastructuur voor Genomics.2
                              De belangstelling voor valorisatie hangt samen met de discussie over de zogeheten
    Aandacht voor valorisatie Europese paradox. In Europa, zo menen velen, wordt weliswaar veel onderzoek van
groeit door Europese paradox  hoge kwaliteit verricht, maar die kennis wordt onvoldoende vertaald in commerciële
                              successen. De trend van Open innovatie versterkt de aandacht voor valorisatie van
                              onderzoek. Bedrijven die open innoveren, verwachten immers veel van de samen-
                              werking met kennisinstellingen en de kennis die daaruit voortkomt.3
                              Sinds de term in het Wetenschapsbudget 2004 verscheen, is valorisatie een begrip
                              geworden voor één van de drie taken van de universiteit. Deze taak werd voorheen
                              1    Zie Werkprogramma AWT 2006 op www.awt.nl
                              2    Advies Tijdelijke Adviescommissie Infrastructuur Genomics, Den Haag (april 2001)
                              3    AWT, Opening van zaken, Beleid voor Open innovatie, Den Haag (juli 2006)
                            9 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>                        betiteld als 'maatschappelijke dienstverlening' of 'kennisoverdracht aan de maat-
                        schappij'.4 In het Wetenschapsbudget 2004 werd aangekondigd dat in de bekosti-
      Een taak voor de  ging van universiteiten een aparte component zou worden opgenomen voor valori-
        universiteiten? satie. Dat is tot op heden nog niet gebeurd, maar wel heeft Minister Van der
                        Hoeven haar valorisatiebeleid nader toegelicht in een brief aan de universiteiten.5
                        Deze brief kunnen we beschouwen als de start van de discussie over valorisatie.
                        In de kamerdiscussie over de brief van de minister stelt het CDA bij monde van
Doen alfa's en gamma's  mevrouw Joldersma te verwachten dat "de wijze waarop valorisatie wordt bereikt
            het anders? en vorm krijgt in de alfa- en gammawetenschappen, verschilt van die voor de bèta-
                        en technische wetenschappen… Bij valorisatie in de alfa- en gammawetenschappen
                        gaat het vooral om maatschappelijke organisaties of professionals die op basis van
                        nieuwe kennis hun manier van werken en dienstverlening aanpassen. Daarbij
                        komen andersoortige 'bruggenbouwers' en 'verbinders' in beeld… Wanneer reke-
                        ning wordt gehouden met het eigen karakter van de alfa- en gammawetenschap-
                        pen dan vindt er veel meer valorisatie plaats dan we op dit moment herkennen." Zij
                        concludeert: "…een beter inzicht in valorisatie in de alfa- en gammawetenschappen
                        is gewenst."6
                        Sinds het verschijnen van de valorisatiebrief van de minister hebben andere partijen
                        niet stil gezeten. De VSNU heeft een overzicht gemaakt van de lopende activiteiten
                        aan de universiteiten om valorisatie te bevorderen.7 Tevens is er een convenant
                        opgesteld, de Innovation Charter, waarin het belang voor innovatie van een goed
                        samenspel tussen kennisinstellingen en maatschappelijke partijen wordt beleden.8
                        Ook NWO maakt in zijn huidige strategienota uitgebreid gewag van het belang van
                        kennisbenutting en doelt daarmee op valorisatie.9 En de sociaal-wetenschappelijke
                        raad van de KNAW doet voorstellen voor onderzoeksspeerpunten met een verhoog-
                        de maatschappelijke impact.10 Tot slot heeft de VSNU, samen met veldpartijen (HBO-
                        raad, KNAW, NWO, COS & QANU), de Contextgroep gevormd. Die stelt zich ten
                        doel om de beoordeling van de maatschappelijke impact van wetenschappelijk
                        onderzoek te ontwikkelen en bij te dragen aan de discussie over kennisvalorisatie.
                        Het debat over valorisatie wordt nog zelden specifiek toegespitst op de alfa- en
                        gammavakken. Toch zijn daarover recentelijk wel enkele geluiden te horen geweest,
                        vooral naar aanleiding van de eerste ronde van de Smart Mix in de zomer van 2006.
                        In de stukken voor de Smart Mix wordt bijvoorbeeld voor het eerst het begrip
                        4    OCW, Wetenschapsbudget 2004, Focus op excellentie en meer waarde, Den Haag (november 2003)
                        5    Minister van OCW, Brief over valorisatie van onderzoek als taak van de universiteiten, Den Haag (27 januari 2005)
                        6    Kamerstuk 29 338 Valorisatie van onderzoek als taak van de universiteiten, Verslag van een schriftelijk overleg (maart
                             2005)
                        7    VSNU, Onderzoek van waarde _ activiteiten van universiteiten gericht op kennisvalorisatie. Den Haag (november 2005)
                        8    VNO/NCW, NFU, KNAW & VSNU, Beschermde kennis is bruikbare kennis _ Innovation Charter, Den Haag (november
                             2004)
                        9    NWO, Wetenschap gewaardeerd, NWO-strategie 2007-2010, Den Haag (mei 2006)
                        10   KNAW/SWR, Naar een effectieve kennissamenleving _ De rol van gedrags- en maatschappijwetenschappen in de opmaat
                             naar morgen, Amsterdam (2006)
                     10 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>                               'Culturele valorisatie' gelanceerd, als een vorm van valoriseren voor de alfavakken,
                               die naast economische en maatschappelijke valorisatie ook financierbaar is.11
 Overeenstemming over het      Opvallend aan het debat is verder, dat in het veld overeenstemming ontbreekt over
begrip 'valorisatie' ontbreekt een definitie van valorisatie. Dat zorgt voor veel verwarring en ook ongenoegen. Dit
                               advies beoogt daarom conceptuele verheldering te verschaffen over valorisatie van
                               wetenschappelijke kennis, in het bijzonder in de alfa- en gammawetenschappen.
                               1.3           Afbakening
                               In dit advies proberen we helderheid te scheppen over de vraag wat kennisvalorisa-
                               tie betekent in de alfa- en gammadisciplines. Dat roept twee vragen op: wat is ken-
                               nisvalorisatie en welke disciplines rekenen wij tot de alfa- en gammadisciplines?
                               Valorisatie
                               Het begrip valorisatie past tussen concepten als kennisexploitatie, opdrachtonder-
                               zoek, maatschappelijke dienstverlening, wetenschapscommunicatie en verantwoor-
   Valorisatie heeft als doel  ding over onderzoek. In het volgende hoofdstuk gaan we het echt definiëren. Hier
      benutting van kennis…    stellen we voorlopig dat valorisatie te maken heeft met kennisverspreiding door
                               onderzoekers en kennisbenutting door derden. Zo beschouwd zouden ook de
                               onderwijs- en de onderzoekstaak van universiteiten onder de valorisatietaak kunnen
                               vallen. In het onderwijs wordt immers kennis overgedragen op studenten, en in het
                               onderzoek is het verspreiden en publiceren van nieuwe inzichten een wezenlijk ele-
                               ment.
                               Onderwijs speelt volgens de AWT inderdaad een grote rol in de benutting van nieu-
                               we wetenschappelijke kennis door bedrijven, non profit- en overheidsorganisaties.12
                               Dit gegeven vormt echter geen onderdeel van dit advies. Evenmin scharen we het
                               wetenschappelijk onderzoek als zodanig onder de term valorisatie, ook al is onder-
 …onderwijs de vorming van     zoek vaak een onmisbare schakel in het proces van kennisbenutting. Bij valorisatie
                  studenten…   gaat het om een meer directe toepassing van onderzoeksresultaten in (de vernieuw-
                               ing van) producten en diensten door partijen buiten de onderzoeksinstellingen. In
                               dit advies bakenen we valorisatie dan ook af als een aparte taak, naast onderwijs en
                               onderzoek. In de praktijk vinden deze activiteiten natuurlijk vaak sterk geïntegreerd
                               plaats. Onderwijs, onderzoek en valorisatie zijn drie te onderscheiden taken, maar
                               dat betekent niet dat zij de facto sterk gescheiden van elkaar worden uitgevoerd.
                               Onze afbakening wordt inzichtelijker door de taken te onderscheiden naar doel-
                               groep en naar intentie waarmee zij worden voltrokken. In het onderwijs bestaat de
                               11   Zie NWO-Smart Mix, Toelichting op de Smartmix regeling, Den Haag (2006)
                               12   Zie bijvoorbeeld: AWT, Netwerken met kennis, Den Haag, november 2003 Volgens velen is onderwijs dan ook bij uitstek
                                    de manier om onderzoek te valoriseren. Dat vinden onder andere de auteurs in: F. Keisinger et al, Wozu
                                    Geisteswissenschaften? Kontroverse Argumente für eine überfällige Debatte, Campus Verlag (2003)
                            11 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>                              primaire doelgroep uit studenten, aspirant onderzoekers, en in sommige gevallen
                              professionals. Hun vorming tot academicus, onderzoeker of bijvoorbeeld specialist is
                              het belangrijkste doel van onderwijsactiviteiten. Onderzoek wordt vooral gedaan
…en het doel van onderzoek is voor, en in samenspraak met, andere onderzoekers. Wetenschappelijke publicaties
        kennisvermeerdering   worden voor peers geschreven en het doel ervan is het vermeerderen en vernieu-
                              wen van kennis. De belangrijkste drijfveer van wetenschap is het willen weten en
                              begrijpen van verschijnselen. Bij valorisatie is de intentie het vergroten van het
                              daadwerkelijke gebruik van de nieuwe kennis door anderen. Door partijen buiten de
                              academische gemeenschap dus, ook al start het proces van valorisatie vaak daar-
                              binnen. De intentie van de onderzoekers daarbij heeft vaak te maken met willen
                              participeren in bedrijfsactiviteiten of bijdragen aan de civil society.
                              Schematisch ziet het onderscheid tussen onderwijs, onderzoek en valorisatie er als
                              volgt uit.
                              Taken universiteit           Doelgroep                       Doelstelling                      Activiteiten
                              Onderwijs en                 Studenten, promovendi           Kennisoverdracht,                 Colleges, practica, werk-
                              opleiding                    en professionals direct,        vorming, competentiever- groepen
                                                           maatschappelijke partijen meerdering
                                                           indirect
                              Onderzoek                    Peers; andere weten-            Kennisvermeerdering,              Data vergaren, analyse-
                                                           schappers, binnen of bui- vernieuwing van kennis,                 ren, publiceren
                                                           ten de academie                 willen weten
                              Valorisatie                  Partijen met een behoefte Kennisbenutting, toepas-                Kennis geschikt maken
                                                           aan wetenschappelijke           sing, gebruik, aanwen-            voor gebruik
                                                           kennis                          ding
                              Alfa- en gamma- en de andere wetenschappen
                              Lang wordt al geprobeerd het rijk der wetenschappen strak in te delen, wat soms
                              aanleiding geeft tot heftige grondslagendebatten. Zonder op die debatten in te
                              willen gaan, lijkt het ons mogelijk een werkbare indeling te maken tussen alfa-,
                              gamma- en bètadisciplines. In dit advies volgen wij de indeling van NWO, die ver-
                              schillende (sub-)disciplines ingedeeld heeft in Geesteswetenschappen (alfa) en
                              Maatschappij- en Gedragswetenschappen (gamma).13
                              Geesteswetenschappen                                           Maatschappij- en Gedragswetenschappen
                              Geschiedenis                                                   Psychologie
                              Kunstgeschiedenis                                              Sociologie
                              Archeologie                                                    Antropologie
                              Taalwetenschap                                                 Pedagogie
                              Literatuurwetenschap                                           Economie
                              Theologie                                                      Rechten
                              Filosofie                                                      Bestuurs- en bedrijfskunde
                              Film-, muziek- en theaterwetenschappen                         Politicologie
                              Mediastudies                                                   Communicatiewetenschappen
                              13    Zie www.nwo.nl, de NWO-organisatie, voor deze indeling in wetenschappelijke disciplines.
                          12  Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>                       Over deze indeling is wel degelijk discussie mogelijk. Zo worden rechten en commu-
                       nicatiewetenschappen in andere landen en in sommige Nederlandse universiteiten
Alfa- en gammavakken   tot de geesteswetenschappen gerekend. Evenmin is op voorhand duidelijk waarbij
 bestuderen cultuur en geschiedenis of mediastudies horen. De AWT wil echter niet in deze discussies tre-
   gedrag van de mens  den. Voor dit advies is het echter wel van belang om de alfa- en gammaweten-
                       schappen enigszins te karakteriseren en te onderscheiden van de andere weten-
                       schappen. De adviesvraag is immers of valorisatie in deze vakken verschilt van valo-
                       risatie in de andere disciplines. In het onderstaande kader doen we een poging
                       daartoe.
                       Kenmerken van alfa- en gammawetenschappen
                       Alfa- en gammadisciplines worden vooral gekenmerkt door hun object van studie.
                       Zij bestuderen en duiden het menselijk handelen en diens culturele voortbrengselen
                       .
                       (het recht, de markt, de kunst). Verder onderscheiden zij zich onder meer door:
                           Wetenschappelijke methoden (analyserend, interpreterend, hermeneutisch en sta-
                       .
                           tistisch);
                           De rol die onderzoeksobjecten spelen (die discussiëren vaak mee, trachten onder-
                           zoekers te beïnvloeden en gedragen zich mogelijk anders tijdens het onderzoek
                       .
                           dan daarbuiten);
                           Typen wetenschappelijke uitspraken (die gaan over interpretaties en correlaties
                           en niet over natuurwetten. Dit hangt samen met kenmerken van het studieob-
                           ject, bijvoorbeeld de eenmaligheid van historische gebeurtenissen of culturele
                       .
                           uitingen);
                           Wetenschappelijke cultuur (er wordt doorgaans individueel gewerkt in plaats
                           van in georganiseerd groepswerk, de gemiddelde onderzoeksgroepsgrootte is
                       .
                           klein);
                           Publicatiegedrag en -gewoonten (alfa's en gamma's schrijven vaker mono-
                           grafieën, bezorgen tekstedities, rapporten, vertalingen en annotaties en hanteren
                           minder vaste formats voor hun artikelen in internationale wetenschappelijke
                       .
                           tijdschriften);
                           De manier waarop de geproduceerde kennis kan worden vervat (in woorden,
                       .
                           teksten en beelden en minder in dingen, vindingen of octrooien);
                           De sectoren of leefsferen waarin de ontwikkelde kennis kan worden toegepast
                           (de primaire 'doelgroepen' zijn voor de alfa's en gamma's de diensten, publieke
                           sectoren, de culturele en creatieve industrie en het toerisme).
                       Verschillen tussen alfa en gamma onderling
                       In het bovenstaande gaat wellicht verloren dat de alfa- en gammadisciplines op
                       enkele punten ook nog van elkaar verschillen. Waar de alfawetenschappen zich
                       vooral op de geschiedenis, ideeën, cultuur en religie richten, zijn de gammawe-
                       tenschappen meer gericht op gedrag en maatschappelijke processen als politiek
                       en beleid, het juridische systeem, de economische orde of het onderwijs. Ook de
                    13 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>                                  methoden die de alfa's en de gamma's hanteren, verschillen van elkaar; waar de
                                  alfa's vooral culturele uitingen (in de brede zin) duiden, kunnen de gamma's men-
                                  sen enquêteren, er experimenten mee uitvoeren en hun kennis verwerken tot
                                  gedrags- en organisatiemodellen.
                                  Interdisciplinariteit
                                  Daarnaast valt op dat alle disciplines op veel vlakken naar elkaar toegroeien en dat
                                  vooral op die raakvlakken interessante ontwikkelingen plaatsvinden.14 Voor een deel
                                  komt dat doordat alle disciplines voortdurend in ontwikkeling zijn. Maar het hangt
                                  ook samen met een sterkere oriëntatie op vraagstukken van buiten de wetenschap
                                  zelf. Meer complexe praktijkgerichte vraagstukken laten zich nu eenmaal niet door
                                  één discipline oplossen. Deze ontwikkeling zien we niet alleen tussen alfa en
                                  gamma onderling, maar ook samen met bèta-, medische of technische vakken.
                                  Denk bijvoorbeeld aan de digitalisering van het culturele erfgoed, de combinatie
                                  van scheikunde met kunstgeschiedenis, milieukunde en taaltechnologie, of aan de
                                  ethiek van de nanotechnologie. Het belang van alfa- en gammavakken voor elkaar
                                  en voor de andere vakken lijkt daardoor groter te worden, zeker met het oog op
                                  valorisatie.15
                                  1.4           Valorisatie speelt in de hele kennisinfrastructuur
                                  De AWT stelt vast dat de discussie over valorisatie voornamelijk speelt rond het
                                  universitaire onderzoek. Dat hangt samen met het feit dat andere onderzoeksin-
                                  stituten nadrukkelijker gepositioneerd zijn om te valoriseren. Het gaat dan vooral
                                  om TNO en de Grote Technologische Instituten, de Technologische en
Valorisatie wordt een punt als    Maatschappelijke Top Instituten, de planbureaus en de Hogescholen. Weer andere
 de verwachtingen niet helder     onderzoeksinstituten zijn gepositioneerd om vrij, nieuwsgierigheidgedreven en
  zijn, zoals bij de universiteit juist niet door valorisatie gedreven onderzoek te doen, zoals sommige instituten
                                  van de KNAW en NWO. Daar waar de verwachtingen ten aanzien van valorisatie
                                  niet helder zijn, zoals bij de universiteiten, wordt het logischerwijze een discussie-
                                  punt. Daarom zal dit advies vooral handelen over de valorisatie van universitair
                                  onderzoek.
                                  Dit gezegd zijnde vindt de AWT het belangrijk het thema valorisatie van wetenschap-
                                  pelijk onderzoek te beschouwen vanuit het oogpunt van het gehele kennis- en inno-
                                  vatiesysteem. We moeten oog houden voor de bredere context waarin het
  Het is het kennissysteem als    universitaire onderzoek een eigen plaats heeft. Voor Nederland is van belang dat het
  geheel dat moet valoriseren     systeem als geheel goed werkt. Zodat het zowel op het internationale forum van de
                                  wetenschap goed presteert, als in het leveren van kennis waar andere partijen hun
                                  14    Zie RMNO, KNAW NWO & COS, Bruggen Bouwen, Onderzoekers over hun ervaringen met interdisciplinair onderzoek in
                                        Nederland, Den Haag (2006) en STT/Maurits Doorn (ed.) Converging Technologies, Den Haag (2006)
                                  15    Zie voor een goede beschrijving van deze ontwikkeling: Canadian Federation for the Humanities & Social Sciences,
                                        Large-Scale Projects and the Humanities (2006)
                              14  Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>   voordeel mee kunnen doen (valorisatie). Daarvoor vindt de AWT het nodig dat alle
   organisaties die betrokken zijn bij het genereren en toepassen van kennis heldere
   taken hebben en deze goed kunnen uitvoeren.16
   1.5          Vraagstelling
   Gegeven deze achtergronden en binnen het hierboven afgebakende terrein luiden
   .
   de vragen die we in dit advies gaan behandelen als volgt.
   .
       Wat is valorisatie eigenlijk; hoe moeten we dat proces definiëren?
       Verloopt het proces van valorisatie van alfa- en gammakennis anders dan binnen
   .
       de andere disciplines?
   .
       Welke instrumenten om te valoriseren zijn er, en verschillen die per vakgebied?
       Kunnen en moeten we valorisatie van alfa- en gammaonderzoek beleidsmatig
   .
       bevorderen?
       Zo ja, hoe kan dat het beste? Wie moet wat doen?
   16   AWT, Brief over de strategische plannen van TNO, NWO en KNAW, Den Haag (juli 2006)
15 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>16 Alfa en Gamma stralen</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>                           2                Wat is valorisatie?
                               De minister definieert valorisatie in haar brief aan de universiteiten als "het schep-
                               pen van maatschappelijke meerwaarde op basis van universitaire kennis". Wat
                               maatschappelijke waarde zou kunnen zijn, wordt in de brief verder niet uitgelegd.
                               Vervolgens onderscheidt zij economische van maatschappelijke valorisatie:
                               "Economische valorisatie is daarbij het in economische waarde omzetten van univer-
                               sitaire kennis, maatschappelijke valorisatie het in maatschappelijke waarde omzet-
                               ten."17 Gezien de verwarring in het veld over het begrip wil de AWT in dit advies
                               een eigen definitie van valorisatie geven. Doel is te komen tot een helder begrip van
                               valorisatie van wetenschappelijk onderzoek in zijn algemeenheid, om daarna te
                               onderzoeken of valorisatie in de alfa- en gammadisciplines anders verloopt dan in
                               andere disciplines.
                               Definitie van valorisatie
                               Valorisatie is een proces dat ervoor zorgt dat wetenschappelijke kennis gebruikt kan
                               worden in de praktijk. Meer precies gaat het bij valorisatie om het geschikt en
                               beschikbaar maken van onderzoeksresultaten, opdat de kans groter wordt dat der-
                               den deze kunnen gebruiken.
                               Centraal in definitie staat dat wij valorisatie als een proces zien. Valorisatie draait
                               om activiteiten die onderzoekers uitvoeren met wetenschappelijke kennis. Doel
                               daarvan is het gebruik te bevorderen van onderzoeksresultaten in een andere prak-
Valorisatie is een interactief tijk dan die van de onderzoekers zelf. Doordat valorisatie een activiteit is die gericht
 proces, gericht op partijen   is op partijen buiten de academie, is het ook een interactieve aangelegenheid.
       buiten de academie…     Interactie vindt idealiter plaats tussen producent (onderzoeker) en gebruiker van
                               kennis (praktijk). Wat de een beschikbaar stelt nadat hij het beter geschikt heeft
                               gemaakt voor gebruik, moet door de ander opgenomen worden en toegepast in
                               een praktijk. De toepassing en het gebruik van onderzoek door derden kan echter
                               nooit afgedwongen worden door wetenschappers.
                               Wat doen onderzoekers precies met de resultaten van hun onderzoek als zij valori-
                               seren? Zij vertalen of herschrijven ze om ze geschikt te maken voor andere praktij-
                               ken dan de eigen, wetenschappelijke omgeving. Ze maken dus andere producten
   …met andere uitkomsten      dan hun 'gewone' wetenschappelijke publicaties, voor een ander publiek, zoals
    dan onderzoek normaal      adviesteksten, protocollen, wetsvoorstellen, artikelen in vaktijdschriften, publieks-
            gesproken levert   boeken en catalogi. Het gevolg is dat onderzoekers bij het valoriseren waarde toe-
                               voegen aan hun onderzoeksresultaten.
                               17    Minister van OCW, Brief over valorisatie van onderzoek als taak van de universiteiten, Den Haag (27 januari 2005)
                            17 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>                            Schematisch ziet het proces van valoriseren in de alfa- en gammavakken er zo uit:
                                                                                         Vraagarticulatie
                                                                                    Producten:             Waardetoe voeging           Benuttin g, gebruik,
                                                                                                                                               praktijk:
                                                                                  Beleidsadvies,          Economische waarde
                                                                              Boeken, Bijdrage aan        (diensten-economie)             In technische &
                                                                               tentoonstellingen,                                       sociale innovaties,
                                                     Als product:                  Protocollen,                                        Creatieve industrie,
                                                      Artikelen,                 Implementatie-                                                Toerisme
                                                  wetenschappelijke                 plannen,                                  Directe vraag
                                  Onderzoek             boeken                  ‘Wetsvoorstellen’                                       Overheid & beleid
                                                                                   PR-plannen               Maatschappelijke
                                                                                                                                        publieke sector &
                                                        Kennis                   marktonderzoek              waarde (beleid,
                                                                                                                                              non profit
                                                  Theorieën, Inzicht                                             welzijn)
                                   Genereert                                                                                                organisaties,
                                                  Concepten, Feiten
                                                                                                                                              onderwijs,
                                                           Va lorisa tie (= zorgen dat wetenschappelijke kennis                          gezondheidszorg
                                                                       benut kan worden in de praktijk
                                                                                                                                                Media
                                                    Als vermogen:
                                                                                 Vaardigheden:
                                                    Onderzoekers                                            Culturele waarde
                                                                                                                                        Musea, Onderwijs,
                                                   Afgestudeerden                    Sociale &             (culturele vorming
                                                                                                                                            Bibliotheken,
                                                                                 Management &                 & identiteit)
                                                                                                                                           Brede publiek
                                                                               Therapeutische &
                                                                                   Juridische &                             Bemiddelde vraag
                                                                                   Culturele &                                             Brede publiek,
                                                                                  Journalistieke             Democratische                 democratisch
                                                                                  Competenties            waarde (mondigheid)                instellingen
                                                                                       Terugkoppeling
                            2.1          Valorisatie vindt direct plaats of via vertalingen
                            Valorisatie is een procesterm die een activiteit beschrijft. Het betreft dus niet de uit-
                            komst van een proces en het gaat ook niet over de maatschappelijke functie of
                            betekenis van wetenschap in de samenleving. Het gaat om een scala aan activitei-
                            ten die gekoppeld zijn aan het onderzoeksproces.
                            Wetenschap genereert kennis als product en als vermogen.18 Kennis als product ver-
                            schijnt meestal in de vorm van artikelen en wetenschappelijke boeken, kennis als
Wetenschap is al ingebed in vermogen vooral in de vorm van mensen met wetenschappelijke, academische
de samenleving; valorisatie vaardigheden. Dit gebeurt natuurlijk niet in een maatschappelijk vacuüm; de weten-
              versterkt dat schap is al ingebed in de samenleving en krijgt daaruit feedback op haar resultaten.
                            Soms vragen partijen uit de samenleving nadrukkelijk om wetenschappelijk onder-
                            zoek. In andere gevallen zijn er bemiddelende partijen actief tussen onderzoekers
                            en gebruikers. Af en toe is er helemaal geen partij voorhanden die de beschikbaar
                            gemaakte kennis wil aannemen, verder ontwikkelen of toepassen. En het kan ook
                            gebeuren dat onderzoek rechtstreeks wordt gevaloriseerd, terwijl er in andere
                            omstandigheden vertaalslagen nodig zijn. In alle gevallen zorgt valorisatie voor het
                            toevoegen van waarde aan het primaire product van onderzoek.
                            18   AWT, Een vermogen betalen, Den Haag (2005)
                         18 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>                                  Rechtstreeks valoriseren in een professionele praktijk
                                  In sommige gevallen wordt kennis rechtstreeks gevaloriseerd. Dat gebeurt vooral
                                  wanneer er een goed georganiseerde professionele praktijk is, die de kennis op een
                                  wetenschappelijke manier toepast. Denk in het geval van de alfa- en gammaweten-
  Valorisatie verloopt direct als schappen aan de rechtspraak, de theologie en de psychotherapie. In al die gevallen
het onderzoek sterk verbonden     is er een sterke verbinding tussen de wetenschap en de professionele praktijk.
 is met een goed georganiseer-    Hoogleraren in de rechten zijn vaak ook plaatsvervangend rechter, dominees schrij-
      de, professionele praktijk  ven opvallend vaak een proefschrift op de pastorie, klinisch psychologen hebben
                                  naast een academische aanstelling ook een praktijk aan huis. Deze professionals
                                  hebben daardoor een goede toegang tot het onderzoek. Doordat er een goed geor-
                                  ganiseerde en selectieve beroepsgroep van wetenschappelijk niveau bestaat, is er
                                  voor valorisatie van de wetenschappelijke kennis betrekkelijk weinig extra inspan-
                                  ning nodig.
                                  Een andere vorm van rechtstreeks valoriseren, is het verwerken van onderzoeksken-
                                  nis in onderwijsmethoden en -leerboeken, zodat het in het (voortgezet) onderwijs
                                  wordt doorgegeven. Dat is overigens een vorm van rechtstreekse valorisatie die ook
                                  in de bètavakken heel gangbaar is, zoals in de wiskunde, natuurkunde, scheikunde
                                  en biologie.
                                  De valorisatie-inspanningen die hierbij nodig zijn worden soms ook geleverd door
                                  intermediaire instituties. Bijvoorbeeld in de therapeutische beroepen waar men
                                  werkt aan evidence based behandelingen, protocollen of evaluatie- en effectivi-
                                  teitstudies. Dat duidt op een professionaliseringsproces van deze beroepsgroepen,
                                  die daarin de valorisatietaak van onderzoekers overnemen.
                                  Valoriseren via een vertaalslag
                                  Waar zulke professionele praktijken ontbreken, zijn vaak vertaalslagen nodig om
                                  wetenschappelijke kennis toe te kunnen passen. Alfa- en gammawetenschappers
  Vaak zijn vertaalslagen nodig   maken die vertaalslagen bijvoorbeeld van een sociologisch artikel tot een beleids-
  om kennis geschikt te maken     advies, van een archeologische studie naar een opzet voor een tentoonstelling,
                   voor anderen   van een gezondheidspsychologisch onderzoek naar een implementatieplan voor
                                  alcoholpreventie, of van een juridisch boekwerk tot voorstellen voor wetswijzigin-
                                  gen, van een historisch letterkundige studie naar een bestseller voor het brede
                                  publiek. De voorbeelden zijn legio en de belangstelling voor deze producten soms
                                  heel erg groot, en de economische waarde die ermee gegenereerd wordt, even-
                                  eens.
                                  In deze 'vertalingen' worden wetenschappelijke inzichten uitgewerkt of omgewerkt
                                  tot voorschriften of adviezen. Onzekerheden die in het onderzoek nog resten, wor-
                                  den tijdelijk geparkeerd. De onderzoekers trekken conclusies en consequenties die
                                  soms verder gaan dan die in hun wetenschappelijke artikel over hetzelfde onder-
                                  werp. In de alfa- en gammasfeer wordt dit geregeld gedaan in instituten buiten de
                              19  Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>                               academie, zoals het SCP, het Niod of het Nidi. In de bèta- en technische weten-
                               schappen ziet men deze indirecte valorisatie bijvoorbeeld in technologietransferpro-
                               jecten of wanneer er octrooien worden gevestigd.
                               Wat er vervolgens met de vertaalde kennis gedaan wordt, is wetenschappers vaak
                               niet duidelijk. Het is bijvoorbeeld niet vanzelfsprekend dat deze vertaalde producten
                               ook daadwerkelijk gebruikt worden. Maar met de vertaalslag in de richting van
                               praktische toepasbaarheid verbeteren wetenschappers wel de voorwaarden voor
                               gebruik van hun kennis.
                               2.2        Valorisatie smal èn breed bekijken
                               In dit advies vatten wij valorisatie in brede zin op. Het omvat naar ons idee veel ver-
                               schillende activiteiten, heeft met het gebruik in zeer uiteenlopende praktijken te
                               maken, met gecodificeerde en tacit kennis, en met waardetoevoeging op diverse
                               terreinen (zie daarover hieronder meer). In het beleid en door de universiteiten zelf
                               wordt valorisatie momenteel vooral in de smalle zin opgevat. Valorisatie is in de
    In beleidsdiscussie wordt  beleidsdiscussie vooral de activiteit die gericht is op het creëren van monetaire,
 valorisatie smal opgevat; als commerciële of economische waarde uit onderzoeksresultaten. Bovendien wordt
        commerciële activiteit valorisatie sterk gekoppeld aan een gearticuleerde vraag door een partij die bereid
                               en in staat is daarvoor te betalen. Voor beide opvattingen, de smalle en de brede,
                               valt iets te zeggen.
                               Voordelen van een smalle definitie
                               Voordeel van een smalle definitie van valorisatie is dat we ons concentreren op een
                               vastomlijnd probleem dat momenteel daadwerkelijk speelt binnen universiteiten.
                               Meer in het bijzonder gaat het dan om de vraag in hoeverre universiteiten zelf acti-
                               viteiten moeten ontplooien om octrooien te vestigen. Dat is op zichzelf een reëel
                               vraagstuk waarmee een flinke slag gemaakt moet worden richting professionalise-
                               ring van de technologische 'kennistransfer'.
                               Problemen rond valorisatie in smalle zin doen zich vooral voor in de snel ontwikke-
                               lende disciplines en doorbraaktechnologieën (bio-, nano- en informatietechnologie).
                               Daar is sprake van verregaande specialisatie en doorontwikkeld jargon. Deze disci-
                               plines zijn grotendeels science driven en er is vaak dure infrastructuur voor nodig. Er
                               is in deze gevallen ook vaak privaat kapitaal voorhanden, dat mogelijkheden ziet
                               voor nieuwe bedrijvigheid.
De smalle definitie past beter Valorisatie in de smallere zin lijkt eerder in de bètavakken een probleem te vormen
       bij bètavakken; daar is dan in de alfa- en gammavakken. Volgens de AWT komt dit doordat het aantal
 economische valorisatie een   valorisatiestappen van wetenschappelijk inzicht naar bruikbaar product in de bèta-
               reëel probleem  wetenschappen groter is dan in de alfa- en gammawetenschappen. Onderzoekers in
                            20 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>                           die laatste vakken lijken het gemakkelijker te hebben met de vertaling van hun
                           onderzoek in een commercieel interessant product. Het proces om van een
                           bestuurskundig inzicht te komen tot een beleidsadvies, of van een historisch letter-
                           kundige studie tot een bestseller, lijkt minder investeringen te vergen dan het proces
                           om te komen van een nanotechnologisch concept tot ramen die men nooit meer
                           hoeft te zemen. Maar de alfa- en gammavakken hebben ook heel veel onderzoek
                           nodig van hoge kwaliteit, om überhaupt tot goed valoriseerbare resultaten te
                           komen.
                           Voordelen van een brede definitie
   Wetenschap is op zeer   Er zijn echter meer manieren om waarde toe te voegen aan wetenschappelijke
 uiteenlopende manieren    kennis, dan alleen via contractonderzoek of octrooien. En er zijn meer mogelijk-
bruikbaar en betekenisvol  heden om wetenschappelijke kennis bruikbaar te laten zijn dan het alleen op aan-
                           vraag te leveren.
                           Wanneer het brede publiek min of meer succesvol en naar tevredenheid nieuwe
                           concepten toepast in zijn denken, bijvoorbeeld het ideaal van 'de maakbare samen-
                           leving', het concept van 'het onbewuste' of een historisch besef van 'het verband
                           tussen de Hollandse tolerantie en ons economisch succes in de gouden eeuw', dan
                           wordt deze kennis ook benut. Wetenschappelijke inzichten komen dan ten goede
                           aan de samenleving, terwijl daar nooit nadrukkelijk om is gevraagd. Daarmee blijkt
                           dat uitkomsten van vrije wetenschap plotseling heel goed gevaloriseerd kunnen
                           worden, zonder dat daarom gevraagd is, daarvoor apart betaald, of dat zij zijn
                           omgezet in verhandelbaar intellectueel eigendom. Dit geldt evenzeer voor uitkom-
                           sten van de bètavakken, overigens. Het evolutieconcept van Darwin bijvoorbeeld,
                           gebruiken wij dagelijks en draagt bij aan ons zelfbegrip. Het is ontwikkeld zonder
                           dat daar ooit opdracht voor is verleend door een derde.
 Gebruik van kennis door   Andersom is niet alle gevraagde kennis even bruikbaar op het moment dat het gele-
       derden valt niet af verd wordt. De vraagsteller kan zich vergist hebben in de aard van de vraag, de uit-
              te dwingen   komsten kunnen multi-interpretabel zijn of politiek onhandig, of het toepassen van
                           de kennis kan veel te duur blijken te zijn of niet kosteneffectief. Gebruikers van
                           kennis selecteren uit het 'aanbod'. Dat maakt de niet geselecteerde maar wel toe-
                           pasbaar gemaakte kennis op zichzelf niet minder waardevol.
                           Het is goed te beseffen dat het proces van kennisproductie (onderzoek) naar benut-
                           ting (valorisatie) zelden direct verloopt. Innovatieprocessen volgen nu eenmaal geen
                           lineair pad. Veel valorisatiesuccessen, uit alle gebieden, berusten dan ook op toeval
                           (serendipiteit).
                           Conclusie: smal èn breed bekijken
                           De AWT stelt voor een breed en een smal begrip van valorisatie naast elkaar te han-
                           teren. Belangrijk is te zien dat valorisatie ook als een breed concept opgevat kan
                       21  Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>                                   worden; als een proces dat wetenschappelijke resultaten op verschillende manieren
                                   beter geschikt probeert te maken voor gebruik ervan buiten de wetenschap.
                                   Voor de alfa- en gammavakken heeft concentratie op de smalle definitie naar ver-
                                   wachting weinig relevantie. Technische uitvindingen doen zij zelden en dus vragen
 Wetenschap heeft niet alleen      ze geen octrooien aan. Bovendien produceren zij veel relevante en bruikbare pro-
  een economische betekenis,       ducten die niet op voorhand door derden zijn gevraagd. En als ze wel gevraagd
                   maar ook een    zijn, dan is dat vaak gebeurd door weinig kapitaalkrachtige partijen. Als we valori-
maatschappelijke, culturele en     satie smal opvatten, dan dreigen de alfa- en gammadisciplines dus buiten de dis-
         democratische functie     cussie te vallen. Dat is zonde, omdat dan niet gezien wordt hoeveel waarde zij
                                   genereren en hoe maatschappelijk relevant de kennis uit deze gebieden kan zijn.
                                   Bovenal lijkt het niet verstandig om valorisatie in de smalle zin tot de kern van de
                                   valorisatietaak van universiteiten te verheffen. Daarmee wordt de maatschappe-
                                   lijke, culturele en democratische functie van deze kennisinstellingen over het hoofd
                                   gezien.19
                                   2.3          Valorisatie is een interactief proces
                                   Valorisatie vindt uiteindelijk bijna altijd plaats in de interactie tussen onderzoekers
                                   en gebruikers, al dan niet met hulp van een bemiddelende partij. Het succes van de
Bij valorisatie zijn vijf partijen activiteit van valoriseren is dus niet alleen van de kennisontwikkelaar (lees: onder-
                      betrokken:   zoeker) afhankelijk. De verantwoordelijkheid voor het proces van valorisatie is ver-
                                   spreid over meerdere partijen. Er zijn in ons kennis- en innovatiesysteem minstens
                                   vijf partijen die kunnen zorgen dat valorisatie beter verloopt:
                                   1. Kennisinstellingen en hun onderzoekers kunnen valorisatie bevorderen door
        Onderzoeksinstituten…          onderzoeksresultaten overdraagbaar en bruikbaar te maken, in te gaan op vra-
                                       gen van derden of samen te werken met andere partijen zoals professionele
                                       beroepsgroepen, intermediaire kennisinstellingen of bedrijven.
                                   2. De publieke intermediaire kennisinfrastructuur kan valorisatie bevorderen door de
    Intermediaire instituten en        actuele en latente vragen van andere partijen (bedrijven, non profit instellingen
                  hogescholen…         en overheidsorganisaties) te vertalen in de richting van universiteiten, of door
                                       hun resultaten te vertalen en beter overdraagbaar en bruikbaar te maken voor
                                       vragende partijen. Voorbeelden uit de alfa- en gammahoek zijn instituten als de
                                       SCP en CPB, het Nivel, het Nidi en het Niod, de Maatschappelijke Topinstituten
                                       (Netspar, Nicis en HIIL), en talloze andere voornamelijk publiek gefinancierde ken-
                                       nisinstituten. Hier vallen overigens ook de hogescholen onder, die een speciale
                                       taak hebben om toepasbaar onderzoek te doen en zo een schakel te vormen tus-
                                       sen universiteiten en het MKB.
                                   19    Dat geldt natuurlijk onverkort ook voor de bèta-, technische en medische vakken
                                22 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre> Vragende partijen; voor alfa en   3. Vragende partijen, privaat en publiek, kunnen valorisatie bevorderen door hun
        gamma veelal non profit        vragen beter te formuleren, relevante wetenschappers op te zoeken en een
organisaties, dienstverleners en       betrouwbare en transparante samenwerking aan te gaan met onderzoeksinstel-
                      overheden…       lingen en intermediaire partijen. Het gaat hier zowel om overheden en publieke
                                       dienstverleners, als non profit organisaties en private bedrijven. De manier waar-
                                       op deze de interactie met onderzoekers vormgeven in partnerships bepaalt voor
                                       een belangrijk deel de slaagkans van valorisatie.
     Regelgevers en financiers…    4. Voorwaardenscheppende, ondersteunende en financierende overheidsorganisa-
                                       ties kunnen valorisatie bevorderen door het proces van valorisatie breed te onder-
                                       steunen en de interactie tussen de verschillende partijen te vergemakkelijken.
                                       Belangrijke partijen voor de alfa- en gammavakken zijn NWO, de partijen die
                                       grote, interdisciplinaire projecten voor publieke vraagstukken financieren
                                       (ICES/KIS, Smart Mix et cetera) en collectebus- en cultuurfondsen.
Private partijen als uitgevers, de 5. Private bemiddelaars tussen vraag en aanbod kunnen valorisatie bevorderen door
  pers, musea en adviesbureaus         actuele en latente vragen van derden te vertalen naar onderzoekers, of door hun
                                       resultaten uit te dragen naar andere partijen en het brede publiek. Hier moet
                                       men denken aan uitgevers, de pers, musea, adviesbureaus, kunstveilingen, scho-
                                       lingsinstituten, tijdschriften, enzovoort.
                                   Geslaagde valorisatieprocessen vergen dus de werking van een heel systeem. De
                                   onderdelen daarvan moet men kunnen aanspreken op valorisatie, dus ook de
                                   universiteiten. Maar geen van deze schakels is exclusief verantwoordelijk voor het
                                   succes van het valorisatieproces.
                                   2.4        Conclusie
                                   De AWT vindt het belangrijk dat beleidsmakers en veldpartijen een brede definitie
                                   van valorisatie hanteren. Onder valorisatie horen alle activiteiten thuis die het
        Een ruime opvatting van    gebruik van onderzoek door derden tot doel hebben. Door valorisatie breed te
     valorisatie past beter bij de begrijpen, wordt de maatschappelijke, culturele en vormende betekenis van de
      alfa- en gammadisciplines    wetenschap in zijn volle omvang recht gedaan. Bovendien worden de valorisatieacti-
                                   viteiten van veel alfa- en gammawetenschappers zo beter onderkend. Daarnaast
                                   onderkent de AWT het voordeel van een smalle definitie van valorisatie. Door valori-
                                   satie smal te begrijpen, wordt het belang van de verbetering van technologie-
                                   overdracht en octrooibeleid voor de universiteiten goed zichtbaar.
                                23 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>24 Alfa en Gamma stralen</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>                          3                  Wat is valorisatie binnen de
                                             alfa- en gammawetenschappen?
                              Eén van de vragen voor dit advies betreft het vermoeden dat de alfa- en gamma-
                              vakken specifieke manieren van valoriseren kennen. We proberen die vraag te
                              beantwoorden door te bekijken welke waarden alfa- en gammaonderzoek genere-
                              ren. Daarmee beantwoorden we meteen de vraag welke functie en betekenis deze
                              disciplines voor de samenleving hebben.
                              3.1            Valoriseren op vier manieren
                              In een eerdere publicatie heeft de AWT vier functies van kennis voor de kennissa-
                              menleving onderscheiden. Dat betrof kennis in het licht van de producerende, de
                              samenhangende, de lerende en de argumenterende samenleving.20 Deze indeling
  Alfa- en gammaonderzoek     lijkt goed te gebruiken om de waarde van alfa- en gammaonderzoek voor onze
draagt bij aan welvaart, wel- samenleving te illustreren.21 Dat doen we door deze vierdeling om te zetten in vier
  zijn, cultuur en democratie verschillende waarden voor de samenleving die deze vakken vertegenwoordigen.
                              .
                              Dan komen we op het volgende rijtje.
                                  Economische waarde _ voor de producerende samenleving;
                              .   Maatschappelijke waarde _ voor de samenhangende samenleving;
                              .   Culturele waarde _ voor de lerende samenleving;
                              .   Democratische waarde _ voor de argumenterende samenleving.
                              Economische ofwel commerciële waarde
                              De alfa- en gammawetenschappen genereren economische waarde voor en in
                              samenwerking met bedrijven _ door producten voort te brengen waarmee (soms
                              heel veel) geld wordt verdiend. Zoals boeken, musicals, tentoonstellingen, beleids-
                              advies, journalistieke producten, volwassenenonderwijs, in de kunsthandel, middels
                              therapieën of zelfhulp-, advies- en coachingstrajecten.
                              We moeten ook het economisch belang van de competenties die deze vakken mee
                              helpen opbouwen niet onderschatten. In een diensteneconomie die transformeert
                              naar een geglobaliseerde belevingseconomie worden dergelijke competenties een
                              steeds belangrijker succesfactor. In de praktijk dragen de alfa- en gammaweten-
                              schappen dan ook in hoge mate bij aan traditioneel belangrijke sectoren van onze
                              economie, in Nederland in het bijzonder het erfgoedbeheer, toerisme en uitgeverij-
                              20   AWT Achtergrondstudie, Perspectieven op de kennissamenleving, Den Haag (december 2002). Zie ook het schema in dit
                                   advies
                              21   Het rapport van The British Academy, 'That full complement of riches _ the contributions of the arts, humanities and
                                   social sciences to the nation's wealth' London (2004) hanteert ongeveer dezelfde indeling
                           25 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>   en. Relatief nieuw is onze economische positie op het vlak van formats voor televi-
   sie, musicals, de klassieke dans, dance- en houseparties, DJ's, VJ's en de gaming
   industrie.
   Bovendien wordt de inbreng van de alfa- en gammavakken bij technologische inno-
   vaties belangrijker. Het gaat dan om de niet-technologische aspecten van innovaties
   zoals design, marketing, communicatie en management (leunend op taal- en litera-
   tuurwetenschappen, ergonomie en arbeidspsychologie, communicatie- en mediastu-
   dies, bedrijfskunde en economie). Deze 'zachte' en subjectieve aspecten van innova-
   tie hebben hun wortels in de alfa- en gammawetenschappen.
   Deze vakken zijn dus belangrijk voor de productiviteit en innovatieve ontwikkeling
   van onze economie. Maar daarnaast zijn zij ook van groot belang voor het verho-
   gen van de efficiëntie en doelmatigheid van organisaties. Vooral de gammaweten-
   schappen kunnen aanzienlijk bijdragen aan het verhogen van de kosteneffectiviteit
   van het bedrijfsleven en van de overheid en haar publieke diensten.22 Dat is in onze
   ogen ook een belangrijke vorm van economische valorisatie.23
   Maatschappelijke waarde ofwel welzijn
   De alfa- gammawetenschappen versterken de weerbaarheid en duurzaamheid van
   de samenleving, door de sociale en culturele aspecten van belangrijke hedendaagse
   vraagstukken te bestuderen. Daarmee leveren zij ook een belangrijke bijdrage aan
   welzijn _ naast welvaart.
   Maatschappelijke vraagstukken rond veiligheid, mobiliteit, integratie, internationale
   betrekkingen, de introductie van nieuwe technologieën of duurzaamheid zijn niet
   zonder alfa- en gammakennis op te lossen. Dit soort kennis draagt bovendien bij
   aan het voorkomen van mislukkingen en ontsporingen. Een voorbeeld daarvan is
   met gevoel voor de culturele dimensies therapeutisch ingrijpen om posttraumatische
   stress te voorkomen na de oorlog in Joegoslavië.
   Op de lange termijn beschouwd hebben de inzichten uit deze vakken, die vooral
   over mensen en hun gemeenschappen handelen, grote invloed op hoe wij onze
   samenleving inrichten. Zij helpen onze eigen en andere culturen begrijpen. Zij bepalen
   de vormgeving van ons rechtssysteem, onze internationale betrekkingen, de politieke
   praktijk op alle niveaus of de bestuurlijke inrichting van Europa. Zij leveren de kennis
   op grond waarvan ons overheidsbeleid kan worden ontwikkeld. Zij zijn daardoor
   wezenlijk bepalend voor de kwaliteit en de toekomst van onze samenleving.
   22   Zie bijvoorbeeld de studies van Volberda, die meer dan 75 % van het succes van innovatie toeschrijft aan een betere
        organisatie van bedrijfsprocessen
   23   Zie voor een uitgebreide beschrijving van de economische waarde van de alfa- en gammawetenschappen ook: CHASS
        Occasional Paper, Commercialisation of research activities in the humanities, arts and social sciences in Australia (2005)
26 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>   Culturele waarde
   De alfa- en gammavakken dragen ook aanzienlijk bij aan de lerende samenleving,
   doordat zij de leden daarvan intellectueel en cultureel verrijken. Zij versterken het
   begrip van mens en zijn cultuur en de vaardigheden van mensen om met zichzelf en
   elkaar om te gaan. De maatschappelijke waarde van de alfa- en gammawetenschap-
   pen ligt niet alleen in de kennis die zij genereren, maar ook in de competenties die zij
   daardoor versterken. Bijvoorbeeld meertaligheid, historisch besef, of het vermogen om
   te gaan met andere culturen.24 Dat zijn vaardigheden die Nederland in het verleden
   hebben gevormd, en in een geglobaliseerde samenleving van eminent belang zijn.
   In de praktijk ondersteunen de alfa- en gammavakken talrijke verkenningen naar
   diverse vormen van creativiteit in wetenschap en kunst. Zij leveren een directe bij-
   drage aan educatie (levenslang leren), tentoonstellingen, literaire en journalistieke
   producties en beheer van het erfgoed. Deze activiteiten verrijken ons leven in ons
   universeel menselijke streven naar het ware, het schone en het goede.
   Daarnaast versterken zij het inzicht in de vorming van collectieve identiteiten, door
   het begrip van de eigen en andere geschiedenis, culturen, religies en maatschappij-
   vormen. Daardoor kunnen multiculturele interactie en tolerantie zich versterken. Zij
   vergroten zo de capaciteiten van burgers om de complexiteit van het moderne
   bestaan het hoofd te bieden, vooral daar waar men aanloopt tegen conflicterende
   tradities of nieuwe technologische mogelijkheden. Tevens vervullen ze de nationale
   behoefte aan populaire, maar waarheidsgetrouwe geschiedenis.
   Democratische waarde
   De alfa- en gammavakken leveren een grote bijdrage aan het maatschappelijk debat
   en daarmee aan de vormgeving van burgerschap. Veel gammavakken richten zich
   nadrukkelijk en rechtstreeks op de vormgeving van de democratische onderhande-
   lingssamenleving (bestuurskunde, politicologie, sociologie). Andere alfa- en gam-
   mavakken doen dat meer indirect (filosofie, geschiedenis, psychologie), door het
   versterken van bijvoorbeeld uitdrukkingsvaardigheden of het vergroten van kennis
   over mens en maatschappij.
   Theorieën over economie, recht en samenleving hebben een belangrijke invloed op
   ons beeld van de samenleving en onszelf. Webers theorie over de protestantse
   arbeidsmoraal of Huizinga's concept van de homo ludens hebben een grote impact
   op ons beeld van de Noord-West Europese samenleving en haar inwoners gehad.
   Meer recent hebben de Historikerstreit over het Naziregime en Huntington's these
   over de Clash of Civilizations een stimulans gegeven aan het inzicht in culturele
   24    Zie voor het belang van meertaligheid ook: Lord Dearing, The Languages Review _ consultation report, London (2006)
27 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>                              identiteitsvorming. Dergelijke ideeën maken ons beeld van de wereld adequater en
                              vergroten ons vermogen om daarin als burger te participeren.
                              In de praktijk versterken de sociale en geesteswetenschappen het publieke debat
                              door relevante informatie te leveren en de kritische discussie te bevorderen. Zij ver-
                              schaffen kennis bij het nemen van beslissingen op elk niveau. Zij hebben expertise
                              en perspectieven die van belang zijn voor geïnteresseerde burgers. Al met al spelen
                              deze wetenschappen een cruciale rol in de journalistiek en de media, en zo bij het
                              verstrekken van onafhankelijke onderzoeksresultaten aan overheid en burgers.
                              Daarnaast verschaffen zij relevante achtergrondkennis en -training voor het beleid
                              en management van overheids- en non-profit organisaties.25
                              Met dit onderscheid in vier soorten waarden willen we niet suggereren dat er prin-
                              cipiële of absolute verschillen bestaan tussen economische en andere typen valorisa-
  Deze waarden werken op      tie. Deze soorten waarden zijn wel te onderscheiden, maar niet van elkaar te schei-
                  elkaar in…  den. In de praktijk lopen zij sterk door elkaar heen en vullen zij elkaar aan. Zo dra-
                              gen de geestelijke volksgezondheid en een stabiel rechtssysteem sterk bij aan onze
                              arbeidsproductiviteit, en genereert omgekeerd een bloeiende economie tijd en geld
                              voor culturele belangstelling en intellectuele vorming. Bovendien valt er met het cre-
                              ëren van maatschappelijke, culturele of democratische waarden ook veel geld te
                              verdienen (en dus economische waarde te genereren).
                              Net zo min als de verschillende waarden van elkaar te scheiden zijn, kunnen ze tot
                              elkaar gereduceerd worden. Natuurlijk is het wel mogelijk om verschillende waarden
                              in elkaar te vertalen. Zo kunnen we met enig kunst- en vliegwerk een economische
…maar zijn niet tot elkaar te duiding geven van de voordelen die de democratie ons oplevert. Maar zo'n vertaling
                  reduceren   van de ene waarde in de andere is altijd onvolkomen _ er verdwijnen altijd wezenlijke
                              aspecten bij. Wie democratie louter en alleen opvat als een economisch voordelig
                              arrangement mist de centrale betekenis die deze staatsvorm heeft voor veel burgers.
                              Willen we al de verschillende dimensies van onze samenleving recht doen, dan is het
                              beter een rijk geschakeerd beeld van waarde en kwaliteit te hanteren.
                              Nota bene
                              Onderzoekers in de bètawetenschappen genereren eveneens maatschappelijke, cul-
Ook bèta's leveren bijdragen  turele en democratische waarde op basis van hun kennis. Dan gaat het om bètawe-
     aan welzijn, cultuur en  tenschappers die met het publiek communiceren en hun kennis valoriseren in de
                 democratie   media. Of die hun kennis inbrengen in commissies voor beleidsrelevante vraagstuk-
                              ken, bijvoorbeeld over de risico's van nano- of biotechnologie, milieuvraagstukken of
                              voedselveiligheid. Met hun publieksvoorlichting, tv-optredens, columns en dergelijke
                              dragen zij, net als talloze alfa's en gamma's, bij aan ons zelfbegrip en wereldbeeld.
                              25   Zie voor een beschrijving van de democratische waarde ook: Demos, Knowledge and Inspiration: the democratic face of
                                   culture, London (2006)
                          28  Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>                                 3.2          Verschilt valorisatie per discipline?
Het succes van alfa- en gamma-   In hoofdstuk twee is gebleken dat valorisatie veel uiteenlopende activiteiten kan
valorisatie hangt af van interne omvatten en dat er veel verschillende partijen bij zijn betrokken. Hier zoomen we in
   en externe omstandigheden     op de factoren die het proces en succes bepalen van valorisatie in de alfa- en gam-
                                 mawetenschappen. Dan komen we tot het volgende overzicht van wetenschaps-
                                 interne en -externe factoren.
                                 Interne factoren die valorisatieactiviteiten bepalen:
                                 De organisatiegraad van de alfa- en gammawetenschappen is over het algemeen
                                 minder hoog dan in de bètavakken. Van origine gaat het vaak om individuen of klei-
                                 ne groepjes, en sommige van deze vakken zijn daardoor werkelijk kwetsbaar (de
                                 kleine letteren).26 Andere alfa- of gammavakken zijn juist zeer sterk gegroeid door
                                 de hoge studentenaantallen en moeten nog een onderzoekstraditie opbouwen
                                 (algemene letteren, mediastudies). Pieken in dit type onderzoek bestaan vaak uit
                                 een klein aantal wetenschappers rond een bepaald onderwerp, een periode, een stijl
                                 of een thema. Dat verschilt nogal van de soms zeer grote groepen uit de bètasfeer,
                                 die zich organiseren rond grote en dure apparatuur of infrastructuur.
                                 Bovendien zijn er in de alfa- en gammafaculteiten weinig loket- of ondersteunende
                                 functies aanwezig, bijvoorbeeld om fondsen te werven of contractonderzoek te
                                 organiseren. Ook lijkt hun lobbyfunctie niet zo goed ontwikkeld. Mogelijk hangt dat
                                 samen met het traditionele zelfbeeld in sommige van deze disciplines, dat zij juist
                                 niet op benutting georiënteerd zijn, maar op begrip, interpretatie en duiding.
                                 Daardoor kijken zij soms nog neer op onderzoekers die wel directe vragen van
                                 anderen willen beantwoorden.
                                 Externe factoren die valorisatieactiviteiten bepalen:
                                 De aanwezigheid van sterke professionele beroepsgroepen heeft betekenis voor de
                                 directe valorisatiemogelijkheden. Beroepsgroepen zijn in sommige alfa- en gamma-
                                 vakken wel sterk geprofessionaliseerd en georganiseerd (rechten, psychologie, theo-
                                 logie), in andere spelen de beroepsorganisaties een minder grote rol (kunstgeschie-
                                 denis, filosofie, sociologie). Ook de nabijheid van de praktijk tot de academie is een
                                 bepalende factor. In academische ziekenhuizen is die nabijheid zeer groot, in het
                                 voortgezet onderwijs, debatcentra of musea juist niet.
                                 De kenmerken van de markt voor gevaloriseerde producten zijn ook belangrijk voor
                                 valorisatie. Alfa's en gamma's hebben relatief vaak direct toegang tot de consumen-
                                 tenmarkt (met hun boeken, krantenartikelen en dergelijke) en individuele klanten
                                 26   Zie ook Commissie Dynamisering (Chang), Investeren in dynamiek, Den Haag (2006) en haar analyse van de alfaweten-
                                      schappen.
                              29 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>                               (advisering). In de markt vindt men tevens een flink aantal private bemiddelaars; uit-
                               gevers bijvoorbeeld, en adviesbureaus, die wetenschappelijke kennis vertalen naar
                               de markt. Behoudens enkele grote uitgevers, gaat het hier vaak om MKB-bedrijven,
                               met beperkte investeringsmogelijkheden.
                               Over het algemeen komen de kapitaalkrachtige, omvangrijke vragen naar onder-
                               zoek uit deze disciplines van publieke partijen (overheidsorganisaties) of non pro-
                               fit partijen. En dus niet van grote bedrijven, zoals in de bèta en technische disci-
                               plines vaak wel het geval is.27 Dat betekent voor de alfa's en gamma's veelal een
                               ander soort aansturing _ vaak verkokerd en diffuus in plaats van projectmatig en
                               doelgericht, zoals we dat kennen van de vraagsturing vanuit industriële R&D labo-
                               ratoria.
                               De vraagsturing door kapitaalkrachtige private partijen is in de alfa- en gamma-
                               hoek dus minder sterk ontwikkeld. Er lijkt bij bedrijven bovendien minder besef te
                               zijn van het belang van onderzoek in alfa- en gammadisciplines voor hun innova-
                               tie. Dit kan te maken hebben met de aard van de dienstensector, die weliswaar
                               wel voornamelijk gebruik maakt van alfa- en gammakennis, maar dan vooral in de
                               vorm van tacit knowledge, van vaardigheden van individuen. Een dienst is per defi-
                               nitie een handeling die de ene persoon voor de ander verricht (dit in tegenstelling
                               tot de overdracht van een product). Omdat alfa- en gammakennis meer aansluit op
                               diensten dan op productiebedrijven, verloopt valorisatie via individuen en is er min-
                               der belangstelling voor onderzoek.
                               Betekenen deze factoren nu dat valorisatie van alfa- en gammavakken verschilt van
                               valorisatie in bèta, technisch of medisch onderzoek? Dat lijkt op onderdelen het
   Alfa's en gamma's bereiken  geval. Alfa- en gamma-onderzoekers hebben doorgaans andere problemen met
       gemakkelijker een groot valorisatie dan bèta's. Bijvoorbeeld omdat zij geen technische vindingen doen, min-
     publiek, maar zijn minder der goed georganiseerd zijn, een geringe personeelscapaciteit hebben en geen zeer
           goed georganiseerd  grote investeringen hoeven te doen. Problemen die daaruit voortvloeien zijn bijvoor-
                               beeld informatieproblemen (vraag vindt aanbod niet) en gebrek aan kapitaal
                               (patiëntenverenigingen en non profit organisaties hebben weinig draagkracht). Wel
                               bereiken zij gemakkelijker dan bèta's en technici het grote publiek. Het lijkt in deze
                               vakken veel minder te gaan om problemen met de vertaalslag, het geschikt maken
                               van de kennis voor gebruik (een sociologisch onderzoek is relatief snel te vertalen in
                               een beleidsaanbeveling).
Bèta's hebben doorgaans meer   Toch moeten we de verschillen tussen de alfa's en gamma's aan de ene kant en
           vertaalslagen nodig bèta's, technici en medici aan de andere niet overdrijven. Er loopt geen harde
                               scheidslijn tussen deze werelden. Want niet alleen hebben sommige bètavakken nau-
                               welijks mogelijkheid tot valoriseren (sterrenkunde), ook hebben veel alfa's en gamma's
                               27   Zie voor verschillen in doelgroepen voor kennisoverdrachtactiviteiten van de onderscheiden disciplines: Nederhof et al,
                                    Maatschappelijke waarde van wetenschap, Stichting Weten/Amsterdam (2004). Voor de alfa's is het bedrijfsleven nauwe-
                                    lijks een doelgroep en het overheerst het publiek, bij de gamma's is de overheid verreweg de belangrijkste doelgroep,
                                    gevolgd door bedrijfsleven en publiek.
                            30 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>De aard van het onderzoek is   nieuwe bedrijvigheid gestart vanuit hun onderzoek (voor markt- en opinieonderzoek, of
 belangrijker voor valorisatie in de taal- en spraaktechnologie bijvoorbeeld). Daar komt bij dat het ene type onder-
    dan disciplinaire grenzen  zoek nu eenmaal meer valorisatiemogelijkheden heeft dan het andere. Dit hangt samen
                               met de mate van praktijkgerichtheid van onderzoek. Dat verschilt dwars door alle disci-
                               plines heen.28 In de theologie vindt men zeer praktijkgerichte subdisciplines (homiletiek
                               en godsdienstwetenschappen), en meer theoretische (Oudgrieks of wijsgerige theo-
                               logie), maar in de bouwkunde evenzeer (architectuur versus wiskunde).
                               28    Zie: Meta Evaluatie Commissie, "Trust, but verify", Amsterdam (2007) over maatschappelijke relevantie van onderzoek
                           31  Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>32 Alfa en Gamma stralen</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>                           4                Waarom valorisatiebeleid voor
                                            alfa- en gammaonderzoek?
                              In dit hoofdstuk stelt de AWT de vraag aan de orde of we de valorisatie van alfa- en
                              gammaonderzoek beleidsmatig moeten bevorderen. Heeft de overheid daarin wel
                              een taak? Zo ja, waarom precies; wat is de legitimatie van overheidsbemoeienis met
                              het proces van het bevorderen van kennisgebruik?
                              De belangrijkste reden om valorisatiebeleid voor de alfa- en gammavakken te ont-
                              wikkelen is gelegen in hun bijdrage aan het versterken van onze vermogens om ons
                              adequaat te bewegen in de kennissamenleving. Het streven een welvarend, rijk en
                              ontwikkeld land te blijven betekent nu eenmaal dat wij innovatiever en kennisinten-
                              siever zullen moeten gaan werken. Dat behelst in ieder geval een effectieve en ade-
                              quate benutting van kennis. Die conclusie is ook al in Europees verband getrokken.
 Sociale en culturele compe-  In een samenleving die sterk gericht is op innovatie worden sociale en culturele
 tenties worden belangrijker  competenties steeds belangrijker. Burgers kunnen heel goed een auto bedienen
                              zonder op de hoogte te zijn van de werking van de verbrandingsmotor. Maar het
                              vermogen om goed samen te werken of een adequate zakelijke transactie te vol-
                              trekken, is onmisbaar voor succesvol maatschappelijk opereren. Daarom hebben we
                              een sterkere benutting van alfa- en gammakennis nodig.
                              De tweede reden om valorisatie te willen bevorderen, is dat de alfa- en gammawe-
                              tenschappen bijdragen aan de oplossing van actuele en complexe beleidsproble-
                              men. Ons welzijn zal groeien door alfa- en gamma-expertise, vooral wanneer de
 Alfa's en gamma's verrijken  overheid en haar publieke diensten er meer en beter gebruik van zouden maken.
de kwaliteit van ons bestaan  Daarbij verrijken deze vakken onze sociale en culturele omgeving en verhogen op
                              die manier onze levenskwaliteit. Dat doen zij onder andere door hun bijdrage aan
                              culturele producties, maar zeker ook in de gezondheidszorg en het onderwijs, en
                              door interventies op politieke fora of verbeteringen in onze sociale arrangementen
                              (civil society).
                              De derde reden om valorisatiebeleid te willen voeren, is dat er juist bij de alfa- en
                              gammawetenschappen fricties kunnen ontstaan bij kennisdiffusie. De oorzaak hier-
                              van is dat kennis in de alfa- en gammawetenschappen doorgaans minder goed te
 De verspreiding van alfa- en codificeren is.29 Zij is meer tacit, geïnternaliseerd, sterker gekoppeld aan personen, en
   gammakennis vergt extra    vergt daarom intensieve inspanningen om over te dragen aan derden. Een octrooi of
               inspanningen   een artefact (een uitvinding), eenmaal geconcipieerd, is relatief gemakkelijk aan
                              anderen over te doen en dus te verspreiden. Een therapeutische methode, didac-
                              tische vaardigheden, een kunstkennersoog, gevoel voor taal- en cultuurpatronen of
                              voor datering van objecten en andere alfa- en gammavaardigheden kunnen door-
                              gaans slechts in nauwe en langdurige interactie tussen expert en leerling over-
                              29   Zie hiervoor Dominique Foray, The economics of knowledge, MIT Press (2004), in het bijzonder hoofdstuk 9
                           33 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>                              gedragen worden. Kleine verbeteringen in de overdracht van dit soort kennis kunnen
                              al snel grote winsten opleveren voor de innovatiekracht van publieke sectoren
                              (onderwijs, geestelijke gezondheidszorg).
Alfa's en gamma's zijn minder Fricties bij de diffusie van alfa- en gammaonderzoek kunnen ook ontstaan doordat
        goed georganiseerd en het alfa- en gammaveld uit veel relatief kleine groepen bestaat. Die zijn daardoor
    daarom moeilijk te vinden slecht vindbaar voor degenen die kennis nodig hebben. Bemiddeling is dan zinvol
                              en legitiem; een laatste reden om beleid voor alfa- en gammavalorisatie te ontwik-
                              kelen. Bovendien is er soms extra geld of in ieder geval voorfinanciering nodig voor
                              onderzoek ten behoeve van niet-kapitaalkrachtige partijen (zoals burgergroeperin-
                              gen, non profit organisaties en dergelijke). In het onderstaande kader geven we een
                              aantal voorbeelden van valorisatiemogelijkheden die door deze fricties nog onvol-
                              doende van de grond komen.
                              Valorisatiekansen die niet worden gegrepen
                              Alfakennis voor globaliseringsvraagstukken
                              In Den Haag en bij internationaal opererende bedrijven is het niet altijd duidelijk
                              wat de bijdrage van letterenkennis kan zijn aan de oplossing van problemen met
                              internationale betrekkingen. Sommige grote multinationals vinden de weg wel naar
                              de Letteren, getuige bijvoorbeeld de ‘Philips hoogleraar in de Moderne Chinese
                              Economie’ te Leiden. Maar de meeste partijen gaan geen langdurige samenwerking
                              met onderzoekers aan. Het is voor de meeste alfawetenschappers ook niet gemak-
                              kelijk om achter de vraag van deze partijen te komen. Evenmin is het gemakkelijk
                              het antwoord op de vraag te vertalen in termen of producten die goed aanslaan.
                              De oriëntatie op de markt is in deze gebieden nog niet sterk ontwikkeld. Een
                              bemiddelende organisatie ('het Wereldinstituut' voor globaliseringsvraagstukken)
                              zou de benutting van wetenschappelijke kennis en expertise op het gebied van
                              talen en culturen kunnen vergroten.
                              Bijzondere historisch-wetenschappelijke publieksuitgaven
                              Iedereen kent de serie van Lou de Jong nog wel, omdat hij in bijna elke boekenkast
                              prijkte. Maar dat was een uitzonderlijk succes voor een wetenschappelijke publieks-
                              uitgave, alleen mogelijk door de massieve ondersteuning vanuit het toenmalige
                              RIOD. Uitgevers kunnen doorgaans niet alleen het risico dragen voor een dergelijke
                              reeks. Zij kunnen niet èn het onderzoek financieren èn de uitgave van rijk geïl-
                              lustreerde boeken. En dat zeker niet voor zo'n klein taalgebied als het Nederlands.
                              Een revolving fund voor bijzondere wetenschappelijke publieksuitgaven zou daar
                              uitkomst kunnen bieden. Model daarvoor zou het fonds voor bijzondere
                              Journalistieke projecten kunnen zijn, dat zichzelf inmiddels kan bedruipen uit de
                              revenuen van bestsellers die het ooit gefinancierd heeft. De Taalunie vervult op dit
                              moment eenzelfde rol voor de Geschiedenis van de Nederlandse Letterkunde, waar-
                              van al enkele delen zijn verschenen.
                           34 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>   Kennis ter versterking van de civil society
   Patiëntengroepen, burgercomités en sportverenigingen hebben doorgaans onvol-
   doende middelen om kwesties uit te laten zoeken die voor hen van belang zijn.
   Toch kan een onderzoek naar hun specifieke problematiek van bijzonder grote bete-
   kenis zijn voor hun onderhandelingspositie of probleemoplossend vermogen (empo-
   werment). Traditioneel pakten de wetenschapswinkels deze vragen op en probeer-
   den die te vertalen in onderzoeksvragen die relevant zijn voor onderzoekers en stu-
   denten. Dat is nog steeds een goed model om kennis uit de universiteit beschikbaar
   en toegankelijk te maken voor minder draagkrachtige groepen. In Australië is hier-
   voor een fonds opgericht dat onderzoeksvouchers verstrekt aan non profit organisa-
   ties. In zogenaamde Linkage Projects worden, op basis van een beredeneerd verzoek
   van een non profit organisatie en een degelijk onderzoeksvoorstel, de middelen
   voor het onderzoek verstrekt.
   Bron: Minerva (2006) 44:47-63, Springer (2006)
35 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>36 Alfa en Gamma stralen</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>                          5             Valorisatiebeleid voor alfa- en
                                        gammawetenschappen
                             Als we de benutting van alfa- en gammawetenschappen willen bevorderen, dan
                             moeten we daar alle betrokken partijen op aanspreken. Niet alleen de universitei-
                             ten. Die hebben zeker een taak om aan kennisbenutting bij te dragen. Maar daar-
                             naast hebben zij de taak om nieuwe kennis te ontwikkelen en deze over te dragen
                             in het onderwijs.
                             Om de valorisatie van alfa- en gammadisciplines te bevorderen, staat een aantal
                             mogelijkheden open (instrumenten, activiteiten, beleid). We onderscheiden hier drie
                             categorieën.
                             1. Vraagsturing en programmering verbeteren
                             2. Inrichting en organisatie aanpassen
                             3. Valorisatie beter zichtbaar maken en waarderen
                             5.1        Programmering en vraagsturing
                             De interactie tussen de kennisproducerende en de kennisabsorberende of gebrui-
                             kende partij zou verbeterd moeten worden. Enerzijds is het nodig om te werken
                             aan een sterkere gerichtheid van onderzoekers op vragen uit de buitenwereld.
                             Anderzijds vereist het een betere vraagstelling en -sturing door potentiële gebrui-
                             kers van de onderzoekskennis.
                             Activiteiten gericht op onderzoekers
                             Valorisatie gedijt in samenwerkingsverbanden van onderzoekers met externe partij-
                             en. Die brengen vaak een multidisciplinaire opzet van het onderzoek met zich mee.
Actuele vraagstukken vergen  Vraagstukken uit de praktijk, de vragen van die externe partijen, laten zich immers
 multidisciplinair onderzoek niets gelegen aan disciplinaire grenzen. Maar behalve inter- of multidisciplinariteit
                             brengt samenwerking ook een ander type onderzoek met zich mee, met meer
                             potentie voor benutting. Dat schaart men vaak onder termen als praktijk-, Mode 2-
                             of community-based onderzoek. Het idee hierachter is, dat de subjecten van onder-
                             zoek ook aan onderzoek mee kunnen doen, in gebruikers- en begeleidingscommis-
                             sies kunnen plaatsnemen, de vraagstelling kunnen helpen toespitsen op hun speci-
                             fieke problematiek, de onderzoeksagenda proberen te beïnvloeden, en meehelpen
                             het onderzoek uit te voeren. De ervaring leert bovendien dat de responscijfers van
                             in samenwerking opgezet onderzoek veel hoger zijn dan onderzoek dat buiten de
                             onderzochten om is opgezet.
                             Een interactieve programmering en vraagsturing beginnen met goede wetenschap-
                             pelijke verkenningen. Ook in de alfa- en gammavakken kunnen die meer of minder
                          37 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>                                georiënteerd zijn op vraagstukken uit de buitenwereld.30 Hoe sterker deze verken-
                                ningen gericht zijn op externe vragen, hoe meer zij aanleiding geven tot onderzoek
                                met grotere valorisatiekansen.
                                Activiteiten gericht op potentiële gebruikers
                                De vraagsturing en onderzoeksprogrammering door externe partijen (overheid,
                                bedrijfsleven en non profit) vereist van hun kant natuurlijk ook een aantal inspan-
                                ningen. Deze partijen hebben daarvoor een visie op de lange termijn nodig, een
Gebruikers van kennis kunnen    brede oriëntatie en een integrale benadering van vraagstukken. In hun organisaties
      hun vraag beter stellen   zou er dus een hoge absorptiecapaciteit voor kennis aanwezig moeten zijn, opdat
                                zij adequaat en op niveau het onderzoek dat zij nodig hebben kunnen aansturen.
                                Deze vereisten hebben bij de overheid en non profit organisaties echter niet altijd
                                prioriteit. Bovendien weten potentiële gebruikers niet altijd de juiste onderzoekers
                                te vinden. Daarom is er ruimte voor versterking van samenwerkingsverbanden
                                tussen publieke organisaties enerzijds en universitaire onderzoeksgroepen ander-
                                zijds. Deze samenwerkingsverbanden hebben soms ondersteuning nodig bij het
                                makelen en schakelen en bij de vertaling van kennisvragen in onderzoeksaanbod.
                                5.2          Inrichting en organisatie
                                Er zijn veel manieren van kennisuitwisseling bekend, die goed werken om onder-
                                zoek van universiteiten te valoriseren. Deze instrumenten zouden binnen onder-
                                zoeksinstellingen intensief verkend moeten worden om valorisatie van alfa- en
        Universiteiten zullen   gammaonderzoek te bevorderen. Sommige van deze instrumenten zijn overigens
  verschillende instrumenten    al gangbaar in de alfa- en gammawetenschappen. Bijvoorbeeld de begeleiding
      voor valorisatie moeten   van buitenpromovendi; in sommige vakken betreft dat ruim de helft van het aan-
                      inzetten  tal promoties. Andere zijn nog betrekkelijk zeldzaam, zoals het recente bijzonder
                                hoogleraarschap Costumer media aan de UvA, vanwege een aantal dienstverle-
                                nende bedrijven.31 Wij presenteren de instrumenten hier als checklist opdat onder-
                                zoeks-instituten hun eigen valorisatiebeleid meer handen en voeten kunnen
                                geven.
                                Instrumenten van valorisatiebeleid32
                                .   Samenwerking met derden opzoeken (onderzoeksprojecten met andere partijen uit-
                                    voeren _ met intermediaire onderzoeksinstellingen, hogescholen of bedrijven _,
                                    begeleiden van buitenpromovendi, laten financieren van promoties door derden,
                                    onderzoeksbeurzen van bedrijven en overheid vestigen, praktijkateliers opzetten,
                                    meedraaien in publiek-private of publiek-publieke samenwerkingsverbanden, of _
                               30   Wat dat betreft is het recente advies van de KNAW over de sociale wetenschappen, Naar een effectieve kennissamenle-
                                    ving, Amsterdam (2006), een goed voorbeeld.
                               31   Zie NRC, 24 januari 2007, de mediapagina.
                               32   Geïnspireerd door F. Bongers et al, Naar een meetlat voor wisselwerking, Dialogic/Utrecht (2003), een studie die voor de
                                    AWT is gemaakt en hier is toegepast op de alfa- en gammawetenschappen.
                            38 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>       specifieker _ participeren in MTI's of TTI's).
   .   Mobiliteit van mensen tussen de academie en de praktijk verhogen (mogelijkheid
       van dubbelaanstellingen, detacheringen en onderzoeksstages vergroten, bijvoor-
       beeld bij instellingen die meer toegepast onderzoek doen, departementen, grote
       gemeenten, grote non profit instellingen, beroepsorganisaties, musea en andere cul-
   .
       turele instellingen, uitgeverijen en dienstverlenende bedrijven).
       Contractonderzoek en -advisering uitvoeren (onderzoek in opdracht van publieke en
       private partijen uitvoeren, organisatie inrichten op ondersteunen onderzoekers bij
   .
       derde geldstroomonderzoek).
       Samenwerking bij onderwijs en training opzoeken (nascholing van docenten,
       samenwerken met onderwijs- en trainingsbureaus zoals HOVO, volksuniversitei-
       ten of hogescholen, zelf contractonderwijs aanbieden, duaal leren versterken,
       gastcolleges door praktijkmensen laten geven, demonstraties en praktijkstages
   .
       organiseren, overleg voeren over het curriculum met derden).
       Aanmoedigen dat er breed of maatschappelijk wordt gepubliceerd, om de nieu-
       we kennis te vertalen die in gespecialiseerde tijdschriften verschijnt (vakpublica-
       ties, implementatie- of beleidsplannen, krantenartikelen & publieksboeken,
   .
       adviesrapporten, optreden in de media).
       Deelnemen aan professionele netwerken (conferenties, beroepsorganisaties,
   .
       besturen, adviescommissies).
       Het delen van faciliteiten met meerdere partijen (databestanden, archieven,
       museale stukken, behandelvoorzieningen, experimenteerruimten, apparatuur,
   .
       bedrijfsverzamelgebouwen).
       Projectbureaus opzetten die bemiddelen tussen onderzoeksvraag en -aanbod
       (hulp bij contacten en contracten, bij vertaling van beleidsvraag naar weten-
   .
       schappelijke onderzoeksvraag).
       Creatieve financieringsvormen ontwikkelen voor bijzondere wetenschappelijke
   .
       publieksproducties (bijvoorbeeld een revolving fund).
       Spin offs opzetten of ondersteunen (deeltijdaanstellingen aan universiteit met
       een eigen bedrijfje daarnaast mogelijk stimuleren, incubators meer openstellen
   .
       voor alfa's en gamma's, start ups vanuit deze vakken ondersteunen).
       Publiekscommunicatie door medewerkers stimuleren (aandacht aan besteden in
   .
       de onderzoekersopleiding, Studium Generale uitbouwen).
       Intellectueel eigendom toegankelijk maken (copyright vrijgeven, alle publicaties
       op het net zetten, science commons ondersteunen).
   5.3        Zichtbaar maken en waarderen
   De alfa- en gammavakken hebben altijd al veel aan valorisatie gedaan, ook vanuit
   de universiteiten. Maar doordat veelal een smalle opvatting van valorisatie domi-
   neert, wordt dat niet altijd onderkend. Veel valorisatie-activiteiten in de alfa- en
   gammawetenschappen blijven zo onzichtbaar. Dat gebeurt ook doordat academi-
39 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>                             sche vakgenoten _ in hun evaluatie van wetenschappelijke kwaliteit _ valorisatie of
                             maatschappelijk relevantie niet of nauwelijks meewegen. Willen we valorisatie
                             bevorderen, dan dient het zichtbaar te worden en hoger gewaardeerd.
Maak valorisatie een hoofd-  Zichtbaarheid kan onder meer worden vergroot door valorisatie-activiteiten de
taak van universiteiten; dan status te geven van reguliere taak van de instellingen, deze daarvoor te financieren
  wordt het beter zichtbaar  en hen daarop aan te spreken. Op dit moment is valorisatie nog geen hoofdtaak
                             van de universiteiten (zie kader). De WHW onderscheidt maar twee hoofdtaken:
                             onderwijs en onderzoek.´Kennisoverdracht ten behoeve van de samenleving´ wordt
                             alleen genoemd als neventaak. In haar brief aan de universiteiten van 2005 heeft de
                             minister van OCW valorisatie wel aangeduid als hoofdtaak van de universiteiten.33
                             Ook heeft zij daarin aangekondigd in de lump sum financiering van de universitei-
                             ten een component voor valorisatie te willen reserveren.
                             Universitaire taken in de wet
                             In 1876 hebben Nederlandse universiteiten twee hoofdtaken gekregen: het verzor-
                             gen van onderwijs en het verrichten van onderzoek. Na de Tweede Wereldoorlog
                             heeft de wetgever hier enkele neventaken aan toegevoegd: maatschappelijk verant-
                             woordelijkheidsbesef bevorderen (1960), inzicht in de samenhang der wetenschap-
                             pen bevorderen (1960) en kennis overdragen ten behoeve van de maatschappij
                             (1986). Deze laatste neventaak vormt de voorloper van de taak die wij nu vatten
                             onder de noemer 'valorisatie'. In 1993 is de status van de valorisatietaak iets ver-
                             hoogd. In plaats van een gewone neventaak, werd kennisoverdracht één van de acti-
                             viteiten die universiteiten 'in elk geval' dienen te ontplooien ( WHW artikel 1.3). Het
                             concept van de WHOO (2006) trekt deze lijn door en plaatst de taak van kennisover-
                             dracht op gelijke hoogte als de taken ‘onderwijs en onderzoek’ (artikel 4.1).
Het begrip van wetenschap-   Vergroting van de zichtbaarheid van valorisatieactiviteiten heeft zeker ook te maken
      pelijke kwaliteit moet met de definitie van wetenschappelijke kwaliteit. De evaluatie van wetenschappe-
                 ook breder  lijke kwaliteit kent een sterke internationale dimensie.34 Het blijkt overigens dat het
                             Nederlandse alfa- en gammaonderzoek het in de internationale vergelijking behoor-
                             lijk goed doet. Dat wordt niet alleen duidelijk uit de evaluaties, maar ook bijvoor-
                             beeld uit de goede score bij Europese onderzoeksprogramma's en de toewijzing van
                             internationale onderzoeksbeurzen of -prijzen.
                             Maar als we zicht willen krijgen op de valorisatie-inspanningen van instellingen, dan
                             zijn de gehanteerde indicatoren voor wetenschappelijke kwaliteit over het algemeen
                             te smal. Het smalle begrip van wetenschappelijke excellentie dat doorgaans wordt
                             gehanteerd maakt dat bijdragen aan valorisatieprocessen niet worden gewaardeerd
                             door de peers. Bij hen gaat het veeleer om originaliteit en bijdragen, de body of
                             33    Zie brief Minister van OCW, Brief over valorisatie van onderzoek als taak van de universiteiten, Den Haag (27 januari 2005)
                             34    Zie ook AWT, De waarde van weten Den Haag (2005)
                          40 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>                    knowledge, dan om toepasbaarheid in de praktijk. De smalle definitie van weten-
                    schappelijke kwaliteit is voor het zichtbaar maken van valorisatie van àlle vakken
                    een probleem. Het gaat dan ook niet vanzelf (zie kader hieronder).
                    Problemen met het meten van impact van onderzoek:
                    .    Attributie/toeschrijven _ onderzoekskennis die benut wordt kan leunen op een
                         groot aantal verschillende onderzoeksprojecten, en één project kan impact heb-
                         ben op heel verschillende toepassingsgebieden. Aan wie of welk project kunnen
                    .
                         we benutting van onderzoek toeschrijven?
                         Toe-eigening _ de lijn tussen kennisproducent en -benutter is lang, kronkelig en
                         weinig inzichtelijk. De kennis ondergaat een transformatie in het geschikt maken
                    .
                         voor benutting. Van wie is de benutte kennis uiteindelijk?
                         Timing _ het wordt pas lang na afloop van het onderzoek duidelijk wat anderen
                         er mee kunnen. Daar kunnen decennia overheen gaan en dat ziet men niet terug
                    .
                         in kwaliteitsevaluaties.
                         Ongelijkheid/onrechtvaardigheid _ Rare (politieke) toevalligheden zorgen
                    .
                         ervoor dat het ene onderzoeksrapport veel meer impact heeft dan het andere.
                         Drogreden van de projectmatigheid van onderzoek _ het is niet mogelijk
                         van te voren betrouwbaar te bepalen wat de uitkomsten en impact zijn van een
                         onderzoeksproject, bijvoorbeeld om ze daarna af te wegen tegen de input ervan.
                    Vrij naar: SSHRC "Capturing the Outcomes and Impacts of Canadian Research in the Social Sciences and
                    Humanities" (2006)
                    Ook al is het moeilijk, de AWT is van mening dat de activiteiten die onder valorisatie
                    vallen net zo zichtbaar te maken zijn als de andere wetenschappelijke en universitaire
Laat gebruikers van taken (publiceren en onderwijs geven). Daarvoor is het belangrijk dat valorisatie-
  onderzoekskennis  activiteiten niet alleen door academische peers worden geëvalueerd, maar ook door
     mee-evalueren  eventuele gebruikers of opdrachtgevers. Momenteel zijn er indicatoren voor de
                    maatschappelijke impact van onderzoek in ontwikkeling. De methode van Sci-Quest
                    is daarvan een uitwerking, maar nog niet breed aanvaard.35
                    Maatschappelijke en wetenschappelijke relevantie volgens de Meta Evaluatie
                    Commissie
                    "Naarmate het onderzoek meer toepassingsgericht is, blijkt de maatschappelijke of eco-
                    nomische betekenis ervan makkelijker te omschrijven. Is het leveren van een sluitend
                    bewijs van de stelling van Fermat of het ontcijferen van het vroeg Minoïsche lineair B
                    schrift maatschappelijk relevant? Nee, indien men een direct verband wil leggen met
                    een kwantificeerbare economische opbrengst. Ja, indien men zich realiseert dat de wel-
                    vaart en stabiliteit van de moderne open samenleving uiteindelijk berusten op de
                    inzichten die zij verwierf door wetenschappelijk onderzoek dat, door nieuwsgierigheid
                    35    In het Standaard Evaluatie Protocol kunnen kennisinstellingen zich al wel vrijwillig laten beoordelen op maatschappelijke
                          relevantie van hun onderzoek. Qanu heeft het onderzoek in de Farmacie bij wijze van pilot mede beoordeeld op maat-
                          schappelijke impact met behulp van de Sci-Quest methode
                 41 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>                                gedreven, de grenzen van ons weten aftast en verlegt. Samenlevingen die daartoe
                                ruimte en stimulans bieden, scheppen een maatschappelijk klimaat dat talent prikkelt
                                en aantrekt. Zo'n klimaat stimuleert een welvaartsgroei. … Daarom biedt in de ogen
                                van de Commissie een goede omschrijving van de wetenschappelijke relevantie van het
                                onderzoek ook inzicht in de maatschappelijke waarde ervan."
                                Bron: MEC, Trust, but verify Amsterdam (2007)
                                Evaluating Research in Context _ een project dat in 2006 is gestart
                                "In de huidige systematiek van onderzoeksvisitaties (Standard Evaluation Protocol,
                                SEP) wordt ook de relevantie van het onderzoek beoordeeld. Maar hoe zit het met
                                de maatschappelijke impact van onderzoek? Hoe kan deze in kaart worden
                                gebracht? En hoe kan zij worden meegewogen in het onderzoek- en wetenschaps-
                                beleid? Om vooral wetenschappers en bestuurders van wetenschappelijke organisa-
                                ties bewust te maken over het meten van de maatschappelijke impact, is het actie-
                                plan Evaluating Research in Context ontwikkeld." In dit actieplan participeren ver-
                                schillende organisaties: COS, KNAW, NWO, QANU en VSNU.
                                Bron: www.nwo.nl
                                Daarnaast blijkt dat de maatstaven voor bètaonderzoek dominant zijn in de praktijk
                                van wetenschappelijke kwaliteitsevaluaties. Dat betekent vooral: Engels boven alles,
                                artikelen boven boeken en refereed wetenschappelijke tijdschriften boven vaktijd-
Pas de evaluatiecriteria aan de
                                schriften. Vakpublicaties tellen nauwelijks meer mee, terwijl dat in alfa- en gamma-
publicatiecultuur van alfa's en
                                wetenschappen dè publicatievorm bij uitstek is om kennis te valoriseren. De domi-
                 gamma's aan
                                nantie van het Engels als wereldtaal voor wetenschap en van het artikel als de ultie-
                                me publicatievorm vormen _ nog los van het valorisatievraagstuk _ een probleem in
                                de alfa- en gammavakken, met hun andere mores en publicatiegewoonten.36
                                36    Zie hiervoor vooral: KNAW, Judging research on its merits, Amsterdam (2005)
                             42 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>                            6             Aanbevelingen
                               De afgelopen jaren hebben beleidsmakers volop gediscussieerd over de valorisatie
            Valorisatie wordt  van onderzoek. Deze belangstelling hangt samen met de discussie over de zogehe-
                belangrijker…  ten Europese paradox. Europese onderzoeksinstellingen doen onderzoek van hoge
                               kwaliteit, maar slagen er onvoldoende in om de resultaten van dat onderzoek te ver-
                               talen in commerciële successen. Valorisatie is zo een punt van aandacht geworden.
                               De AWT definieert de valorisatie van onderzoek als een proces dat ervoor zorgt dat
                               wetenschappelijke kennis gebruikt kan worden in de praktijk. Het gaat bij valorisa-
…het vergt inspanningen van    tie om het geschikt en beschikbaar maken van onderzoeksresultaten opdat de kans
               onderzoekers…   groter wordt dat derden deze kunnen gebruiken. Valorisatie vergt dus extra inspan-
                               ningen van onderzoekers. Zij dienen de resultaten van onderzoek zodanig te bewer-
                               ken dat deze geschikt worden voor toepassing en gebruik.
                               Valorisatie vraagt weliswaar inspanningen van onderzoekers, maar daarmee is
       …maar ook van andere    succes nog niet verzekerd. Om de resultaten van onderzoek daadwerkelijk te verta-
                      partijen len in commerciële en maatschappelijke successen dienen alle partijen in het kennis-
                               en innovatiesysteem hun best te doen. Van hogescholen tot professionele beroeps-
                               organisaties, van patiëntengroepen tot planbureaus, van musea tot uitgeverijen _
                               alle partijen hebben een verantwoordelijkheid als het gaat om de benutting van
                               kennis. Ook het valorisatiebeleid van de overheid hoort daarom gericht zijn te op de
                               werking van het systeem als geheel.
                               Voor de AWT staat voorop dat valorisatie van onderzoek méér is dan de overdracht
Het is meer dan technologie-   van kennis aan bedrijven. Octrooien en technology transfer officers zijn onmisken-
  overdracht aan bedrijven…    baar van belang _ ook voor de alfa- en gammawetenschappen. Maar onderzoeksre-
                               sultaten kunnen op nog veel meer manieren worden gebruikt. Wetenschappelijke
                               kennis kan ook bijdragen aan de instandhouding en uitbouw van ons welzijn, onze
                               cultuur en onze democratie. Dit geldt zonder twijfel voor de alfa- en gammaweten-
                               schappen, maar ook voor de overige disciplines. Om naast de economische waarde
                               ook de maatschappelijke, culturele en democratische waarde van wetenschappelijke
                               kennis in beeld te krijgen is een brede opvatting van valorisatie nodig.
                               De AWT stelt vast dat valorisatie een steeds belangrijker taak wordt voor publieke
…vooral in een kennissamen-    onderzoeksinstellingen. Onze ambitie een kennissamenleving van allure te worden,
             leving van allure brengt met zich mee dat er meer aandacht komt voor de benutting van onder-
                               zoeksresultaten. Dit wil niet zeggen dat publieke onderzoeksinstellingen daar in het
                               verleden te weinig oog voor hebben gehad. Integendeel, er zijn veel voorbeelden
                               bekend waarbij zij de aanzet hebben gegeven tot geslaagde innovaties of andere
                               vormen van gebruik. Impliciet hebben publieke onderzoeksinstellingen hun resulta-
                               ten dus altijd al gevaloriseerd. Maar naarmate de politieke en maatschappelijke
                            43 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>                             verwachtingen ten aanzien van kennis toenemen, groeit het belang dat politiek en
                             samenleving hechten aan de valorisatie van onderzoek eveneens.
 Optimale valorisatie vraagt De AWT merkt op dat de valorisatie van onderzoek een opdracht is van het publieke
   om een gedifferentieerde  onderzoeksstelsel als geheel. Alle publieke onderzoeksinstellingen dienen activiteiten
                   aanpak…   te ontplooien om kennis te geschikt en beschikbaar te maken voor gebruik. Maar
                             van sommige instellingen mag op dit punt een grotere inspanning worden verwacht
                             dan van andere. TNO, de GTI´s, TTI’s, en de MTI's zijn bij uitstek gepositioneerd om
                             kennis zodanig te bewerken dat economische en maatschappelijke partijen haar
                             kunnen gebruiken. In hun geval staat de valorisatietaak dus voorop. Instellingen
                             zoals de KNAW en NWO-instituten en de universiteiten hebben ook andere taken.
                             Daarom acht de AWT het niet raadzaam alle publieke onderzoeks- en onderwijsin-
                             stellingen op dezelfde manier aan te spreken op hun valorisatietaak. Een gedifferen-
                             tieerde benadering is nodig.
 …waaronder het stimuleren   De AWT is van mening dat de overheid er goed aan doet om de valorisatie van
  van publieke onderzoeks-   onderzoek door publieke onderzoeksinstellingen (verder) te stimuleren. Dat geldt
                instellingen voor de valorisatie van wetenschappelijk onderzoek in het algemeen en zeker voor
                             de valorisatie van alfa- en gammaonderzoek. Met een betere benutting van alfa- en
                             gamma-expertise valt nog veel maatschappelijke winst te boeken. Daarom ligt hier
                             een specifieke taak voor de overheid: laat alfa en gamma stralen!
                             De AWT onderscheidt drie aangrijpingspunten voor valorisatiebeleid van (alfa- en
                             .
                             gamma-) onderzoek. Dergelijk beleid kan gericht worden op:
                                 Het verbeteren van de vraagsturing en programmering van (alfa- en gamma-)
                             .
                                 onderzoek;
                             .
                                 Het veranderen van de organisatie van (alfa- en gamma-)onderzoek;
                                 Het zichtbaar maken en waarderen van valorisatieactiviteiten binnen onderzoeks-
                                 instellingen.
                             In de volgende alinea´s werken we per aangrijpingspunten enkele aanbevelingen uit.
                             Vraagsturing en programmering
                             1. Programmeer maatschappelijk relevant onderzoek
                             De valorisatie van onderzoek vergt inspanningen van onderzoekers. Zij dienen actief
                             op zoek te gaan naar mogelijkheden om kennis te laten gebruiken. Dit dient in een
                             vroeg stadium te starten. Daarom adviseert de AWT onderzoekers en onderzoeksin-
                             stellingen voldoende oog te hebben voor maatschappelijk relevante thema's bij de
                             programmering van onderzoek. Ook in de alfa- en gammawetenschappen vergt dat
Kom gezamenlijk tot belang-  interactie tussen onderzoekers en partijen uit de praktijk. Het behoort tot de taak
wekkende onderzoeksvragen    van instellingen en hun onderzoekers om deze interactie op te zoeken. Instellingen
                             dienen het contact tussen academie en praktijk te ondersteunen door uitwisseling-
                             strajecten en samenwerkingverbanden met andere partijen te organiseren, zoals de
                          44 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>                               meer toegepaste onderzoeksinstellingen, bedrijven en gebruikersorganisaties (zoals
                               patiëntengroepen of consumentenplatforms).
                               2. Zorg voor een goede articulatie van kennisvragen
                               De valorisatie van onderzoek is een interactief proces. Het vergt inzet van onderzoe-
                               kers, maar ook van partijen elders in het systeem. Daarom adviseert de AWT
                               potentiële gebruikers van de alfa- en gammawetenschappen _ de overheid voorop _
     Voer als overheid goed    om zorg te dragen voor een goede articulatie van hun kennisvragen op dit gebied.
                 kennisbeleid  Potentiële gebruikers dienen zich zo te organiseren dat zij hun kennisvragen en _
                               behoeften goed stellen en de antwoorden goed kunnen hanteren. Hun absorptieca-
                               paciteit voor kennis dient op peil te zijn en hun onderzoeksbegeleiding van hoog
                               niveau. Potentiële gebruikers dienen, kortom, een goed kennisbeleid te voeren.
                               3. Programmeer meer multidisciplinair onderzoek
                               Potentiële gebruikers kunnen beter uit de voeten met de resultaten van weten-
                               schappelijk onderzoek naarmate deze beter aansluiten bij hun vragen. Veel vraag-
                               stukken uit de maatschappelijke praktijk houden zich niet aan disciplinaire grenzen.
     Combineer alfa-, bèta-,   Vaak is de inzet van meerdere disciplines nodig om zicht te krijgen op mogelijke
       gamma-, medisch en      oplossingen. Daarom adviseert de AWT instellingen en onderzoeksfinanciers om meer
        technisch onderzoek    multi- en interdisciplinair onderzoek te programmeren. Hierbij moet de inbreng en
                               deelname van de alfa- en gammawetenschappen stevig worden geborgd.
                               Organisatie
                               4. Maak valorisatie deel van de strategische plannen van onderzoeks-
                               instellingen
                               De valorisatie van onderzoek is een taak voor het publieke onderzoeksbestel als
                               geheel. Daarom adviseert de AWT onderzoeksinstellingen, waaronder universiteiten,
                               om hun ambities op het gebied van de valorisatie van alfa- en gammaonderzoek
                               duidelijk te maken in hun strategische plannen. Onderzoeksinstellingen dienen hun
Universiteiten: richt HRM op   organisatie hierop in te richten. Een bijzonder punt van aandacht vormt het perso-
                valorisatie in neelsbeleid. Personeel dat valorisatieactiviteiten verricht, dient hiervoor voldoende
                               waardering en beloning te ontvangen, zodat het mede op basis van prestaties op dit
                               gebied carrière kan maken.
                               5. Stimuleer de valorisatie van alfa- en gammaonderzoek aan universiteiten
                               Het belang dat politiek en maatschappij hechten aan de valorisatie van onderzoek
                               neemt toe. Onderzoeksinstellingen, en vooral universiteiten, worden hier steeds
                               meer op aangesproken. Daarom adviseert de AWT onderzoeksfinanciers, in het bij-
De tweede geldstroom moet      zonder NWO en Senter/Novem, om universiteiten op dit punt te ondersteunen. Ten
 valorisatie beter en breder   aanzien van de valorisatie van het technisch, medisch en bètaonderzoek hebben zij
               ondersteunen    al de nodige initiatieven ontplooid. De goede ervaringen met STW en ZonMW spre-
                               ken in dit verband boekdelen. Maar op het gebied van de valorisatie van de alfa- en
                           45  Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>                               gammawetenschappen is nog een wereld te winnen. Op deze gebieden zouden,
                               naar analogie van de instrumenten van STW en ZonMW, instrumenten ontwikkeld
                               moeten worden om valorisatie van onderzoek te bevorderen.
                               Zichtbaar maken en waarderen
                               6. Benoem valorisatie als derde hoofdtaak van de universiteiten
                               Universiteiten hebben altijd al aandacht besteed aan valorisatie van onderzoek,
                               maar de politieke en maatschappelijke verwachtingen op dit punt nemen toe.
                               Daarom adviseert de AWT de minister van OCW om valorisatie eenduidig te benoe-
                               men als derde hoofdtaak van de universiteiten. Middelen voor valorisatieactiviteiten
       Benoem valorisatie tot  dienen toegewezen te worden met behulp van een apart compartiment in de eerste
    universitaire taak, ken er geldstroom. Omdat de valorisatie in wezen een nieuwe taak is voor universiteiten,
 middelen aan toe en vraag er  dient de minister van OCW hiervoor extra middelen beschikbaar te stellen. De AWT
         verantwoording over   adviseert om het betreffende budget de komende jaren stapsgewijs te laten oplopen
                               tot enkele procenten van de lump sum. Vanzelfsprekend dient de minister van OCW
                               universiteiten aan te (kunnen) spreken op de inzet hiervan. De AWT acht de beleids-
                               rijke dialoog tussen minister en instelling de geëigende plaats voor dat gesprek.
                               7. Neem valorisatie mee in de beoordeling van het onderzoek
                               Valorisatie omvat activiteiten die bedoeld zijn om kennis geschikt en beschikbaar te
                               maken voor gebruik. Deze activiteiten goed uit te voeren, vormt een belangrijke uit-
                               daging voor het publieke onderzoeksbestel. Daarom adviseert de AWT publieke
                               onderzoeksinstellingen om de valorisatie van onderzoek op te nemen in de onder-
Beoordelaars van onderzoeks-   zoeksbeoordelingen. In het geval van de universiteiten en de KNAW- en NWO-institu-
 kwaliteit dienen indicatoren  ten vergt dit waarschijnlijk een aanpassing of uitwerking van het Standaard Evaluatie
voor alfa- en gammavalorisa-   Protocol (SEP). Onderzoek geschikt en beschikbaar maken voor gebruik is immers een
            tie te ontwikkelen andere activiteit dan nieuwe kennis produceren en vraagt dus om eigen kwaliteitsop-
                               vattingen en waarderingsmechanismen. Voor beoordelaars van onderzoek, zoals de
                               KNAW en QANU, ligt hier dus een taak. Zij dienen betere indicatoren voor valorisatie
                               te ontwikkelen en deze op te nemen in het Standaard Evaluatie Protocol.
                               Aldus vastgesteld te Den Haag, maart 2007
                               J.F. Sistermans, voorzitter
                               dr. P. Baggen, waarnemend secretaris
                            46 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>b1             Gesprekspartners en project-
               medewerkers
    Avans Hogeschool                                       dhr. drs. C.H. van Winkel
    CDA-fractie Tweede Kamer                               mw. dr. F. Joldersma
    International Institute of Asian Studies (IIAS) Leiden dhr. dr. M. Sparreboom
    International Institute of Asian Studies (IIAS) Leiden mw. dr. M. Osseweijer
    Internationale School voor Wijsbegeerte (ISVW)         dhr. drs. R. Gude
    Koninklijke Bibliotheek Den Haag                       dhr. dr. M.P. Bossenbroek
    Koninklijke Bibliotheek Den Haag                       dhr. dr. M. van Otegem
    KNAW                                                   dhr. dr. K. Hilberdink
    KNAW                                                   dhr. prof.dr. F.P. van Oostrom
    KNAW                                                   mw. dr. A. Vollering
    KNAW                                                   GSW-Kamer
    Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen mw. drs. P.J. Roemer
    Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen mw. dr. F.M.L. Heijs
    Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut    mw. prof.dr. J. Gierveld
     (Nidi)
    Nederlands instituut voor onderzoek van de gezond- mw. prof.dr. J.M. Bensing
     heidszorg NIVEL
    Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie          dhr. prof.dr. J.C.H. Blom
     (NIOD)
    Netspar                                                dhr. prof.dr. L. Bovenberg
    NWO Geesteswetenschappen                               mw. dr. A. Bos
    NWO Geesteswetenschappen                               mw. C. Bovy, MA
    NWO Maatschappij- en Gedragswetenschappen              mw. dr. R.R. van Kessel-Hagesteijn
    NWO Maatschappij- en Gedragswetenschappen              dhr. dr. B.R. Rijkschroeff
    Prometheus/Bert Bakker                                 dhr. drs. M. Spijkers
    Quality Assurance Netherlands Universities (QANU)      dhr. mr. C. Peels
    Quality Assurance Netherlands Universities (QANU)      dhr. drs. R.D. Bennink
    Sociaal Cultureel Planbureau (SCP)                     dhr. prof.dr. P. Schnabel
    Universiteit Leiden                                    mw. dr. C.C. Levelt
    Universiteit Leiden                                    dhr. prof.dr. E.J. Zürcher
    Universiteit Utrecht                                   dhr. dr. F. van Tubergen
    Universiteit van Amsterdam                             mw. dr. I. Costera Meijer
    Universiteit van Amsterdam                             dhr. prof.dr. M.J.B. Stokhof
    Universiteit van Tilburg                               dhr. prof.mr. T.A. de Roos
    Van Gogh Museum                                        dhr. dr. C. Stolwijk
    VSNU                                                   mw. I. Huisman
    VSNU                                                   dhr. dr. S.J. Noorda
    VSNU                                                   dhr. R. Westenbrink
    VSNU                                                   Stuurgroep kennisvalorisatie
    WRR                                                    dhr. prof.ir. G.H. de Vries
 47 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>   Betrokken raadsmedewerkers en raadsleden van de subgroep:
   Projectleider                         mw. drs. B.J. van den Bergh, MKM
   Projectmedewerker                     dhr. dr. P. Baggen
   Stagiaire                             mw. M. Jacobs
   Subgroepleden                         dhr. prof.dr. P.W. Blockmans
                                         dhr. P. Morley, Msc
48 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>b2  -
                 Literatuurlijst
          The Australian Academy of the Humanities, The Humanities and Australia's
          National Research Priorities, Melbourne (2003)
    -     Bongers F. et al, Naar een meetlat voor wisselwerking, Dialogic/Utrecht (2003)
    -     Bouter, L & J. Mackenbach (red.), Pleidooi voor gezondheidswetenschappelijk
          onderzoek, Initiatiefgroep Gezondheidwetenschappen (2005)
    -     The British Academy, ‘That full complement of riches’ - the contributions of the
          arts, humanities and social sciences to the nation's wealth, London (2004)
    -     Canadian Federation for the Humanities & Social Sciences, Large-Scale Projects
          and the Humanities (2006)
    -     Cassity, E. & I. Ang, Humanities-Industry Partnerships and the 'Knowledge
          Society': The Australian Experience, uit: Minerva (2006) 44:47-63, Springer
          (2006)
    -     CHASS Occasional Paper, Commercialisation of research activities in the humani-
          ties, arts and social sciences in Australia (2005)
    -     Commissie Dynamisering, Investeren in dynamiek, Den Haag (2006)
    -     Lord Dearing, The Languages Review - consultation report, London (2006)
    -     Demos, Knowledge and Inspiration: the democratic face of culture, London
          (2006)
    -     Doorn, M. (ed.) Converging Technologies, STT/Den Haag (2006)
    -     Epstein, J., Envy - The Seven Deadly Sins, Oxford University Press (2003)
    -     Foray, D., The economics of knowledge, MIT Press (2004)
    -     Frodeman, R. et al, Humanities for Policy - and a Policy for the Humanities, uit:
          Issues in Science and Technology (Fall 2003)
    -     Furlong, J. & A. Oancea, Assessing Quality in Applied and Practice-based
          Educational Research, Oxford University Department of Educational Studies
          (2005)
    -     Gibbons, M. et al, The new production of knowledge, SAGE Publications (1994)
    -     Goos, A. & G. van Uitert, Bèta, Gamma & Beleid - visie op gammaonderzoek bij
          de ontwikkeling en implementatie van energietechnologieën, Ministerie van
          Economische Zaken (februari 2004)
    -     Jacobs, D., Creativiteit en de economie - Achtergrondpaper ter voorbereiding
          van de Innovatielezing 2005, Den Haag (2005)
    -     Kamerstuk 29 338, Valorisatie van onderzoek als taak van de universiteiten -
          Verslag van een schriftelijk overleg (maart 2005)
    -     Keisinger F. (red.), Wozu Geisteswissenschaften? Kontroverse Argumente für
          eine überfällige Debatte, Campus Verlag (2003)
    -     Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten,
          Standpunt nr. 3 - Bibliometrie in de Humane Wetenschappen, Brussel (2004)
    -     KNAW, Judging research on its merits, Amsterdam (2005)
 49 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>   -     KNAW/SWR, Naar een effectieve kennissamenleving - De rol van gedrags- en
         maatschappijwetenschappen in de opmaat naar morgen, Amsterdam (2006)
   -     Leezenberg, M. & G.H. de Vries, Wetenschapsfilosofie voor de
         Geesteswetenschappen, Amsterdam University Press (2005)
   -     Meta Evaluatie Commissie, "Trust, but verify", Amsterdam (2007)
   -     Minister van OCW, Brief over valorisatie van onderzoek als taak van de univer-
         siteiten, Den Haag (27 januari 2005)
   -     Ministerie van OCW, Wetenschapsbudget 2004 - Focus op excellentie en meer
         waarde, Den Haag (november 2003)
   -     Nederhof et al, Maatschappelijke waarde van wetenschap, Stichting
         Weten/Amsterdam (2004)
   -     Nutley, S., Increasing research impact: early reflections from the ESRC Evidence
         Network, University of St Andrews (maart 2003)
   -     NWO, Wetenschap gewaardeerd, NWO-strategie 2007-2010, Den Haag (mei
         2006)
   -     NWO - Geesteswetenschappen, Culturele vernieuwing en de grondslagen van de
         geesteswetenschappen, NWO/Den Haag (oktober 2002)
   -     NWO - Smart Mix, Smart mix - Toelichting op de Smart Mix regeling, Den Haag
         (2006)
   -     NWO, The Humanities in the European Research Area, Den Haag (2004)
   -     Ricoeur, P., Humanities between Science and Art, Speech at the Humanities
         Conference in Arhus (4 juni 1999)
   -     RMNO, KNAW NWO & COS, Bruggen Bouwen, Onderzoekers over hun ervarin-
         gen met interdisciplinair onderzoek in Nederland, Den Haag (2006)
   -     Schnabel, P. & N. Noordervliet, De tekst bij u thuis - Over de zin van tekstedities,
         Constantijn Huygens Instituut / Den Haag (2003)
   -     Schweizerische Wissenschafts- und Technologierat, Perspektiven für die Geistes-
         und Sozialwissenschaften in der Schweiz, SWTR Schrift 3 (2006)
   -     Smolenaars, E. & K. de Wit, Wetenschap langs de meetlat - Publicatie-eisen in
         de praktijk, uit: Facta (december 2006)
   -     Stilgoe, J. et al, The Received Wisdom - Opening up expert advice,
         Demos/London (2006)
   -     Tijdelijke Adviescommissie Infrastructuur Genomics, Advies Tijdelijke
         Adviescommissie Infrastructuur Genomics, Den Haag (april 2001)
   -     VNO/NCW, NFU, KNAW & VSNU, Beschermde kennis is bruikbare kennis -
         Innovation Charter, Den Haag (november 2004)
   -     VSNU, Onderzoek van waarde - activiteiten van universiteiten gericht op kennis-
         valorisatie, Den Haag (november 2005)
   -     VSNU, De universiteit, een vitaal organisme, Den Haag (10 november 2006)
   -     VSNU, NWO & KNAW, Standard Evaluation Protocol 2003-2009 For Public
         Research Organisations (January 2003)
   -     Winkel, C. van, Flexibele Multipliciteiten - Het discours over onderzoek in de
         kunst, uit: De Witte Raaf, nr 122 (juli-augustus 2006)
50 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>   -     Working Group on the Future of the Humanities, Alternative Wor(l)ds - The
         Humanities in 2010, Social Sciences and Humanities Research Council/Ottawa
         (2001)
   -     Zahn, H., Maatschappelijk publiceren door de wetenschap - Visie, feiten, menin-
         gen, Stichting Weten/Amsterdam (juni 2004)
51 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>52 Alfa en Gamma stralen</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>   Serie uitgebrachte adviezen van de AWT
   70 Alfa en Gamma stralen. Valorisatiebeleid voor de Alfa- en Gammawetenschappen.
         Maart 2007. ISBN 978 90 77005 38 5. € 12,50.
   69 Bieden en binden. Internationalisering van R&D als beleidsuitdaging.
         December 2006. ISBN 90 77005 37 4. € 12,50.
   68 Opening van zaken. Beleid voor Open innovatie. Juni 2006.
         ISBN 90 77005 35 8. € 12,50.
   67 Tijd voor een opKIQer! Méér investeren in onderwijs en onderzoek.
         Oktober 2005. ISBN 90 77005 32 3. € 12,50.
   66 Diensten beter bedienen. Innovatiebeleid voor diensten.
         September 2005. ISBN 9077005307. € 12,50.
   65 Ontwerp en ontwikkeling. De functie en plaats van onderzoeksactiviteiten in hoge-
         scholen. Augustus 2005. ISBN 90 77005 31 5. € 10,00.
   64 Innovatie zonder inventie. Kennisbenutting in het MKB. Juli 2005. ISBN 90 77005
         29 3. € 12,50.
   63 Kennis voor beleid - beleid voor kennis. Mei 2005. ISBN 90 77005 28 5.
         € 12,50.
   62 De waarde van weten.De economische betekenis van universitair onderzoek. April
         2005. ISBN 90 77005 005. € 9,00.
   61 Een vermogen betalen. De financiering van universitair onderzoek.
         Februari 2005. ISBN 90 77005 27 7. € 12,50.
   60 Samen slimmer in ketens. Competenties in supply chain management als concur-
         rentiefactor voor Nederlandse bedrijven. December 2004. ISBN 90 77005 25 0. €
         12,50.
   59 Tijd om te oogsten! Vernieuwing in het innovatiebeleid. Juni 2004. ISBN 90 77005
         24 2. € 12,50.
   58 De prijs van succes. Over matching van onderzoekssubsidies in kennisinstellingen.
         April 2004. ISBN 90 77005 22 6. € 12,50.
   57 Nederlands kompas voor de Europese onderzoeksruimte. Strategisch kader voor de
         internationalisering van het onderzoeks- en innovatiebeleid. Januari 2004.
         ISBN 90 77005 21 8. € 12,50.
   56 Netwerken met kennis. Kennisabsorptie en kennisbenutting door bedrijven.
         November 2003. ISBN 90 77005 20 X. € 12,50.
   55 Wat van ver komt... De vormgeving van het Nederlandse bilaterale onderzoeksbe-
         leid. Oktober 2003. ISBN 90 77005 19 6. € 9,00.
   54 1+1>2. De bevordering van multidisciplinair onderzoek. September 2003.
         ISBN 90 77005 18 8. € 12,50.
   53 Backing winners. Van generiek technologiebeleid naar actief innovatiebeleid.
         Juli 2003. ISBN 90 77005 17 X. € 15,00.
   52 Kennis van criminaliteit. Juni 2003. ISBN 90 77005 16 1. € 9,00
53 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>   51 Wijsheid achteraf. De verantwoording van universitair onderzoek. Juni 2003.
         ISBN 90 77005 15 3. € 9,00
   50 Naar een nieuw maatschappelijk contract. Synergie tussen publieke kennisinstell-
         lingen en de Nederlandse kennissamenleving. Januari 2003.
         ISBN 90 77005 14 5. € 5,00
   49 Gewoon doen!? Perspectief op de Barcelona-ambitie '3% BBP voor O&O'. Juli
         2002. ISBN 90 77005 11 0. € 9,08
   48 KP6 laten werken. Stimuleren Nederlandse deelname: profijt en beleid. Juli
         2002. ISBN 90 77005 10 2. € 12,50
   47 Hógeschool van Kennis. Kennisuitwisseling tussen beroepspraktijk en hogescholen.
         Juli 2001. ISBN 90 77005 05 6. € 11,34
   46 Handelen met kennis. Universitair octrooibeleid omwille van kennisbenutting.
         Juni 2001. ISBN 90 77005 03 X. € 9,08
   45 Over stromen. Kennis - en innovatieopgaven voor een waterrijk Nederland.
         Advies en Verkenning door de AWT, NRLO en RMNO, juni 2000. € 11.34
   44 Investeren in onderzoek, april 2000. ISBN 90 346 3823 5. € 9,08
   43 Halfslachtige wetenschap. Onderbenutting van vrouwelijk potentieel als existen-
         tieel probleem voor academia, januari 2000. ISBN 90 346 3798 0. € 11,34
   AWT-publicaties zijn te bestellen via www.awt.nl.
   Eerdere adviezen van de AWT zijn ook te vinden op de website.
54 Alfa en Gamma stralen
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>