<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>mevrouw dr. M. Bussemaker (Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
de heer H.G.J. Kamp (Minister van Economische Zaken)
de heer drs. S. Dekker (Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
uw brief                      uw kenmerk                 ons kenmerk               datum
                                                         0015/15/RI                4 augustus 2015
onderwerp
AWTI-achtergrondstudie Brazilië: “Collaborate to Innovate: Knowledge and
Innovation Cooperation between Brazil and the Netherlands”
Geachte mevrouw Bussemaker, heer Kamp en heer Dekker,
Hierbij bieden wij u de studie over Brazilië aan: “Collaborate to Innovate:
Knowledge and Innovation Cooperation between Brazil and the Netherlands”.
Deze studie maakt deel uit van ons werkprogramma en is uitgevoerd door Phil
Compernolle en Peter de Koning. De opdracht was:
► Maak een globale inventarisatie van het Braziliaanse kennis- en innovatie
      systeem, in de context van Zuid-Amerika en afgezet tegen Nederland.
► Identificeer kansen voor succesvolle samenwerking tussen Nederland en
      Brazilië, gedreven door wederzijds belang.
Elsevier heeft ten behoeve van de studie basisgegevens aangeleverd. Daaruit
bleek dat de samenwerking op wetenschappelijk gebied tussen Nederland en
Brazilië zeer succesvol is. Artikelen met Nederlandse en Braziliaanse auteurs
hebben een hogere impact (citatiescores) dan de artikelen die een product van
samenwerking zijn tussen Brazilianen enerzijds en Fransen, Britten of Duitsers
anderzijds. De auteurs hebben daarnaast beleidsdocumenten bestudeerd en
interviews gehouden, zowel in Brazilië als in Nederland. Een begeleidingscom-
missie 1 vanuit de AWTI was betrokken bij de opzet en conclusies van het
rapport.
Waardering
De AWTI waardeert het rapport. Het is een goede en gedegen inventarisatie van
het Braziliaanse kennis- en innovatiesysteem. Het rapport geeft inzicht in de
verschillen tussen Nederland en Brazilië en identificeert een aantal kansen voor
goede samenwerking. De AWTI denkt dat de studie een belangrijke bron van
informatie kan zijn voor Nederlanders die geïnteresseerd zijn in samenwerking
met Brazilië en omgekeerd. Hij hoopt en verwacht dat het rapport zijn weg zal
vinden naar alle belangstellenden. De AWTI kan zich vinden in de aanbevelingen
van de auteurs.
1
  De begeleidingscommissie bestaat uit Uri Rosenthal, Dorette Corbey en Martin Schuurmans.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Conclusies van de AWTI
De AWTI trekt vijf conclusies uit het rapport:
1. Nederland is zeker gebaat bij samenwerking met Brazilië. Daarvoor
   bestaan de volgende redenen:
   a. Brazilië is één van de opkomende landen op het domein van wetenschap,
      technologie en innovatie. Vanuit een strategisch perspectief moet
      Nederland daar relaties mee houden. Gerichte samenwerking kan kansen
       creëren voor succesvolle science diplomacy.
   b. Samenwerking op het terrein van wetenschap, technologie en innovatie
      kan marktkansen scheppen.
   c. Maatschappelijke uitdagingen kunnen effectiever aangepakt worden door
      internationale samenwerking. Dat creëert ook weer marktkansen. De
      vraagstukken waar Brazilië voor staat, spelen ook elders in de wereld.
      Brazilië heeft te maken met grote uitdagingen op het terrein van water,
      voedsel en gezondheid. Er is een heterogene bevolking, en er zijn grote
      sociale en stedelijke vraagstukken.
   d. Nederland kan leren van Brazilië. Het Braziliaanse improvisatievermogen,
      bijvoorbeeld, is groot. Op het terrein van kennis en innovatie kan dat een
      belangrijke verrijking zijn van het denken en doen in Nederland.
2. Nederland heeft wat te bieden in Brazilië. Naast kennis op specifieke
   terreinen zijn Nederlandse kennisinstellingen en bedrijven relatief bedreven in
   holistisch denken en het hanteren van een integrale aanpak. De ‘gouden
   driehoek’ methode heeft ook in Brazilië belangstelling. Ook is de kwaliteit van
   het Nederlands onderwijs interessant voor Brazilië. In Nederland zijn
   onderwijs en onderzoek verweven, studenten krijgen onderzoeks-
   vaardigheden mee en leren projectmatig te werken
3. Samenwerking met Brazilië is niet gemakkelijk. Brazilië is een relatief
   gesloten land. Er is tendens tot zelfvoorziening en in Brazilië is het niet
   vanzelfsprekend om gericht naar het buitenland te kijken. De regelgeving en
   politieke inrichting zijn complex. Daarnaast is veiligheid een issue waar
   Nederlanders die naar Brazilië gaan mee te maken krijgen. Corruptie wordt
   hard aangepakt maar is nog niet verdwenen. Er zijn ook culturele verschillen
   tussen Nederland en Brazilië waarmee rekening gehouden moet worden.
   Nederlanders verwachten bijvoorbeeld dat een MoU (Memorandum of
   Understanding) na ondertekening wordt uitgevoerd. Voor Brazilianen is een
   MoU slechts het begin van een mogelijke samenwerking.
4. Er zijn weinig quick wins te verwachten. Succesvolle samenwerking op het
   terrein van wetenschap, technologie en innovatie vraagt om een lange termijn
   investering in relaties. Om langdurige en stabiele samenwerking mogelijk te
   maken, is het van belang prioriteiten te stellen.
5. Brazilië is niet representatief voor Zuid-Amerika op het gebied van
   kennis en innovatie. Er is in omringende landen vaak een andere dynamiek,
   met andere kansen. Desondanks speelt Brazilië binnen Zuid-Amerika een
   belangrijke rol die voor Nederland ook relevant kan zijn.
                                           2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>Aanbevelingen van de AWTI
De AWTI vindt het van belang te investeren in samenwerking tussen Nederland
en Brazilië op het gebied van kennis en innovatie. De AWTI beveelt het volgende
aan:
1. Stel prioriteiten. Kies een beperkt aantal focusgebieden waar Nederland wat
   te bieden heeft, en die aansluiten op een Braziliaanse vraag. Doe op die
   gebieden een goed en concreet aanbod. Breng preciezer in kaart wat
   Nederland (bedrijven en kennisinstellingen) op die gebieden te bieden heeft.
   Aandachtsgebieden kunnen bijvoorbeeld zijn: water, biobased economy,
   duurzame energie, materialen, cyber, lucht- en ruimtevaart en gezondheid.
   Per aandachtsgebied is vervolgens maatwerk en verdieping van de relaties
   nodig. In de watersector kunnen Nederlandse bedrijven als toeleverancier iets
   toevoegen. In de gezondheidszorg kan een intermediaire structuur helpen om
   partnerschap vorm te geven.
2. Investeer in een herkenbaar beeld van Nederland. Daarbij gaat het om een
   algemeen beeld en een concreet beeld:
   a. Algemeen beeld: Nederland doet er goed aan zich te presenteren als:
      ► Gouden-driehoek-land. Aan verbeterde samenwerking tussen bedrijven
           en kennisinstellingen is ook in Brazilië behoefte.
      ► Een land met een uitstekende onderwijstraditie. Profileer ook het
           Nederlandse onderwijs met de nadruk op het belang van 21st century
           skills: onderzoeksvaardigheden, projectmatig werken en ICT-
           vaardigheden.
   b. Concreet beeld: Profileer Nederland als een land met grote deskundigheid
      op het gebied van water en technologie. Bij technologie kan het onder meer
      gaan om hightech, landbouwtechnologie en biotechnologie (groen, wit en
      grijs).
3. Randvoorwaarden voor succes zijn langdurige betrokkenheid en
   consistent optreden. Nodig is:
   a. Breng de ‘gouden driehoek’ zelf in praktijk: toon als overheid daarom
      betrokkenheid en zorg voor een stabiele financiële basis voor de
      samenwerking. Vraag (semi)publieke instellingen, zoals bijvoorbeeld TNO,
      die betrokkenheid ook te tonen. Trek gezamenlijk op in Brazilië en wees
      bereid het voortouw te nemen. Zorg wel voor commitment aan Nederlandse
      kant. Zonder gezamenlijk commitment van Nederlandse bedrijven en
      kennisinstellingen, en waar relevant topsectoren, is de kans op succes
      klein.
   b. Investeer in een goede basis: de uitwisseling van studenten vormt een
      prima basis voor toekomstige samenwerking, omdat Brazilië daar zelf ook
      in geïnteresseerd is. Monitor de ervaringen van Braziliaanse studenten in
      Nederland, bevorder de totstandkoming van goede alumni-netwerken.
   c. Investeer daarnaast in uitwisselingsprogramma’s voor onderzoekers en
      professoren (en eventueel science parks) op de focusgebieden waar
      samenwerking wederzijds profijtelijk is.
                                           3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>    d. Bouw verder op bestaande en succesvolle samenwerking. Enige
       institutionalisering kan daarbij nuttig zijn, opdat de samenwerking tussen
       Nederland en Brazilië op een aantal focusgebieden een duidelijk ankerpunt
       krijgt. Daarmee investeert Nederland in zijn zichtbaarheid, en kan
       Nederlands-Braziliaanse samenwerking beter gefaciliteerd worden,
       zowel voor bedrijven als kennisinstellingen.
    e. Voorkom versnippering: investeer als overheid niet in alle sectoren en
       kennisgebieden. Uiteraard staat het kennisinstellingen en bedrijven vrij om
       zelf samenwerking te initiëren, maar stel als overheid prioriteiten.
De AWTI is ervan overtuigd dat een goede strategie, gericht op stabiliteit en
duurzaamheid, de Braziliaans-Nederlandse samenwerking op een hoger peil kan
brengen en wederzijds profijt brengt.
Hoogachtend,
Prof. dr. U. Rosenthal                        Mw. dr. D. Corbey
voorzitter AWTI                               algemeen directeur/secretaris AWTI
Bijlage:         Achtergrondstudie Brazilië “Collaborate to Innovate: Knowledge
                 and Innovation Cooperation between Brazil and the Netherlands”
                                             4
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>