<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre> RAA                                                                   R.J. Schirnrnelpennincklaan 3
       0
 Y
                                                                       2517 JN Den Haag
                                                                       Postbus 61243
C L UUR
                                                                       2506 AE Den Haag
                                                                       t 070 3106686 f070 3614727
                                                                       info@cultuur.nl
                                                                       www.cultuur.nI
   De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
   iVlevrouw dr. J. Bussemaker
   Postbus 16375
   2
   0
   5  0BJ Den Haag
   Datum: 20 december 2012
   Kenmerk: rc-2012.06446/8
   Onderwerp: Advies Kandidaten Europees Erfgoedlabel
   Geachte mevrouw Bussemaker,
    U heeft de Raad voor Cultuur gevraagd om te adviseren over de nationale
    voorselectie voor het Europese Erfgoedlabel. In totaal hebben acht sites
    door middel van een aanvraagformulier kenbaar gemaakt zich te willen
    kandideren. Dit zijn: Kamp Westerbork, de Romeinse Maasbrug te Cuijck,
    het Nationale park de Hoge Veluwe, het Kloosterkwarticr te Sittard, de Linie
    1629 te Den Bosch, Huis Doorn, Arp Schnitger Europees orgelbouwer in
                                                     -
    Groningen en het Vredespaleis te Den Haag. Nederland mag deze eerste
                 -
    ronde maximaal vier kandidaten voordragen.
    Vooraf
    De aanvragen zijn in een kort tijdsbestek tot stand gekomen, zoals u ook in
    uw adviesaanvraag al meldt. Dit heeft gevolgen gehad voor de kwantiteit en
   kwaliteit van de aanvragen. De raad vindt het jammer dat het positieve
    initiatief van Nederland om sites voor te dragen niet meer tijd heeft
   gekregen. Nederland is per slot van rekening een ‘nieuwe aanvrager’.
    Potentiële sites moeten niet alleen op de hoogte worden gebracht van het
   bestaan en de inhoud van het Erfgoedlabel; ze moeten ook in staat worden
   gesteld alle bestuurlijke afspraken te kunnen maken om te kunnen voldoen
   aan de eisen die de Europese Unie in Besluit 1194/2011 aan sites stelt.
   Dc raad is ervan overtuigd dat beduidend meer kansrijke sites een aanvraag
   ingediend zouden hebben als er meer tijd en aandacht voor het initiatief was
   geweest. Om het tij dgebrek te compenseren, pleit de raad ervoor dat
   Nederland, eventueel in gezamenlijkheid met andere Europese landen die
   voor het eerst vier kandidaten mogen voordragen, de Europese Commissie
   verzoekt om bij de volgende ronde in 2014 niet twee, maar drie kandidaten
   te mogen voordragen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre> RAA
 io0
CULTUUR
    Tussentijds kan het Europese Erfgoedlabel breder onder de aandacht
    worden gebracht, zowel onder potentiële sites als onder potentiële bezoekers
    van sites met een Europees Erfgoedlabel. Om naamsbekendheid te
    verkrijgen, kan een publieksvriendelijke benadering van het instrument
    nuttig zijn. De raad stelt voor om door middel van een publicatie op een
    wervende wijze de achterliggende gedachte van het Erfgoedlabel te
    verduidelijken. Zo wil de raad zich inzetten om het nationale, thematische
    kader beter voor het voetlicht te brengen. Daarnaast biedt een publicatie ook
    de mogelijkheid om praktische informatie over het Erfgocdlabel aan te
    bieden. Aan de hand hiervan kunnen potentiële kandidaten zich op de
    inhoud van het Europese Erfgoedlabel oriënteren en kan ook het potentiële
    publiek kennismaken met dit Europese initiatief.
    Krachtig inzetten op de educatieve doelstelling van het Erfgoedlabel is een
    effectief middel om de huidige en toekomstige generatie nauwer bij de
    onderliggende waarden en het integratieproces van Europa te betrekken.
    Het project Europa als project van vrede en recht
    In zijn advies van mei 2012 over het thematische kader stelde de raad dat
    Nederland in dc naoorlogse periode zich doorgaans steeds een groot
    voorstander van dc Europese samenwerking heeft getoond. Nederland mag
    dan ook niet ontbreken in het Europese Erfgoedregister.
    Het is bovendien van groot belang om in Nederland en daarbuiten het besef
    te stimuleren dat het naoorlogse Europa vooral een project is voor vrede en
    recht, in een weefsel van verdragen en andere vormen van onderlinge
    verbondenheid.
    De Europese lidstaten delen een uiterst bewogen geschiedenis en hebben als
    reactie daarop een set waarden ontwikkeld die in dc rest van de wereld
    wordt erkend en herkend. In ideologisch opzicht is het naoorlogse Europa
    op veel meer gebaseerd dan alleen dc wens om een vrijhandclszone te
    creëren. De Europese integratie is immers voortgekomen uit de
   verschrikkingen van twee wereldoorlogen. Vrede en recht zijn de pijlers
   waarop het project Europa gebouwd is. In dat licht beziet de raad het
    streven om door middel van het instrument Erfgocdlabel dc nadruk op de
   eenheid in verscheidenheid te leggen.
    De raad kijkt uit naar het moment dat Europese landen voor grootschalige,
   gezamenlijk beheerde erfgoedsites van transnationalc betekenis een
   Europees Erfgocdlabel aanvragen. Zo ver is het nog niet.
   Verantwoording
   Het voornaamste doel van het Europese Erfgoedlabel is om, met name bij de
   jongere generatie, gevoel en bewustzijn te vergroten voor de bindende
   Europese waarden, voor de bijdragen die de afzonderlijke lidstaten aan het
   Europese integratieproces hebben geleverd en voor de gedeelde
   geschiedenis.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre> RAA
CULTUUR
     De acht voorgelegde aanvragen heeft de raad conform zijn brief van 8
     november 2012 op de volgende drie criteria getoetst. In volgorde van
     belangrijkheid:
          1. De componenten van de Europese dimensie
          2. Aansluiting op het nationale, thematische kader
          3. Bedrijfsplan, draagvlak, educatie, continuïteit
     Ad 1. Het belangrijkste criterium om in aanmerking te komen voor het
     Europese Erfgoedlabel is de Europese dimensie van een site. Die heeft drie
     mogelijke componenten:
              • Een site heeft een belangrijke rol gespeeld in de Europese
                  geschiedenis en/of
              • een site heeft een belangrijke rol gespeeld in de Europese cultuur
                  en/of
              • een site heeft een belangrijke rol gespeeld in de Europese
                  eenwording/opbouw van Europa
     Ad 2. Naast aandacht voor gedeelde Europese waarden en geschiedenis is
     het ook van belang dat een site de regionale en nationale diversiteit in
     Europa benadrukt. Om hiervoor een kader te bieden, heeft de raad in april
     van dit jaar vier thema’s voorgesteld: Tolerantie & Recht, Cultuur & Sport,
    Mobiliteit & Maakbaarheid, Geld & Koop manschap.
     De toenmalige staatssecretaris van Cultuur heeft het advies over het
     thematische kader overgenomen.’
    Ad 3. Wanneer een site positief was beoordeeld op de twee inhoudelijke
     criteria volgde de derde fase van de beoordeling: de aanwezigheid van een
    participatieprogramma, met name gericht op de huidige en toekomstige
   jongere generatie bezoekers, en de financiële en organisatorische
    haalbaarheid daarvan mcde met het oog op continuïteit.
                               -
   Algemene indruk
    De kandidaten hebben gebruikgemaakt van het aanvraagformulier dat is
    opgesteld door de Europese Commissie. Hierin is uiteraard geen rekening
   gehouden met het specifiek voor de Nederlandse situatie in het leven
    geroepen thematische kader. In de huidige opzet heeft het thematische
   kader dan ook nauwelijks een rol kunnen spelen. Het spreekt voor zich dat
    de raad hiermee rekening heeft moeten houden. De raad adviseert om ten
   behoeve van de toekomstige aanvraagrondes de kandidaten explicieter te
   vragen op welke wijze een site past in het thematische kader.
   Daarnaast heeft de raad er rekening mee gehouden dat er weinig tijd
   beschikbaar is geweest om de bedrijfsmatige ondersteuning van een plan
   volledig en tot op de details uit te schrijven.
   1
      http://www.cultureelerfgoed.nl/actueel/persberichtenlbakens-van-europa
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre> RAA
 inO
CULTUUR
      Voordracht kandidaten
     De raad adviseert deze ronde twee sterke kandidaten voor te dragen voor het
     Europese Erfgoedlabel: Kamp Westerbork en het Vredespaleis. Voor een
     volledig overzicht van de beoordelingen van de kandidaten verwijst de raad
     naar het overzicht van de samenvattingen en beoordelingen van de
     afzonderlijke aanvragen.
     Kamp Westerbork en het Vredespaleis vertegenwoordigen beide belangrijke,
     in zekere zin naar elkaar verwijzende, gebeurtenissen uit de recente
     geschiedenis van Europa. Het Vredespaleis is immers in het leven geroepen
     om het soort oorlog te voorkomen waar Kamp Westerbork zo pijnlijk van
     getuigt en van moet blijven getuigen. De betekenis van de beide sites
     tezamen is omvangrijk. Beide sites ontsluiten een cruciaal onderdeel van
     scharnierpunten in de Europese geschiedenis. Beide sites symboliseren op
     hun manier de noodzaak om een Europese Unie op te bouwen. Bovendien
     kan aan de hand van deze sites de rol van Europa in de wereld op een
     gelaagde manier onder de aandacht worden gebracht.
     Zowel het Vredespaleis als Kamp Westerbork heeft educatieve activiteiten
     ontwikkeld, waarmee veel jongeren aangesproken en bereikt kunnen
    worden. De sites zijn voldoende toegankelijk en beschikken over voldoende
    draagvlak en organisatorisch vermogen om continuïteit te kunnen
    waarborgen.
    De raad heeft zich in zijn beoordeling ook laten leiden door de statuur van
    de sites. Hij heeft zich daarbij steeds afgevraagd waarvan de jongeren van
    buiten Nederland nu precies op de hoogte zouden moeten worden gebracht
    om cruciale aspecten van de Europese geschiedenis en Europese integratie
    te kunnen begrijpen, en om de daarop ontwikkelde waarden te kunnen
    koesteren. Volgens de raad leveren de biografleën van het Vredespaleis en
    Kamp Westerbork een belangrijk venster om “Europa” in een groter verband
    te kunnen zien.
    Tot slot
   Samenvattend adviseert de raad om een compacte en inhoudelijk sterke
   voordracht te doen. Het Vredespaleis en Kamp Westerbork symboliseren
   niet alleen de Nederlandse bijdrage aan de Europese geschiedenis; zij
   maken het ook mogelijk om op een gelaagde manier inzicht te geven in de
   redenen om werk te maken van dc Europese integratie en deze te zien als
   een project van vrede en recht. Om een kansrijke voordracht te doen,
   adviseert de raad om aanvragen waar nodig aan te passen, aan te vullen en
   te redigeren.
   Aanvullend adviseert de raad om ten behoeve van de volgende
   aanvraagrondes krachtig in te zetten op dc educatieve functie van het
   Europese Erfgoedlabel. Zo kan een wervende publicatie veel bijdragen aan
   vergroting van de bekendheid van het Erfgoedlabel en de achterliggende
   gedachten.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>  RAA
 inO
CIJITUUR
      De raad constateert dat het specifiek Nederlandse thematische kader in deze
     eerste aanvraagronde nauwelijks een plek heeft gekregen. Dit is niet
     verwonderlijk, omdat de aanvraagformulieren door de Europese Commissie
     zijn opgesteld. De raad adviseert om op zoek te gaan naar een passende
      manier om het kader bij toekomstige aanvraagrondes wel een rol te laten
     spelen.
     Samenvattingen en beoordelingen
         1.  Kamp Westerbork
     Symbolische waarde voor Europese geschiedenis
     Kamp Westerbork wil mensen herinneren aan de Europese geschiedenis in
     de periode vlak voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog. Vlak voor de
     Tweede Wereldoorlog werden hier de uit Duitsland en Oostenrijk gevluchte
     Joden opgevangen. Tijdens de bezetting nam het lot van Westerbork een
     radicale wending. In plaats van toevluchtsoord werd het kamp in die periode
     gebruikt als nazi-doorgangskamp. Na de Tweede Wereldoorlog fungeerde
     het kamp weer als opvangcentrum; eerst voor geïnterneerde NSB’ers,
     daarna voor dienstplichtige militairen in de koloniale oorlogen en
     uiteindelijk voor repatrianten uit Nederlands-India, onder wie een grote
     Molukse gemeenschap. Tot 2015 werkt het herinneringscentrum in
     internationaal verband samen aan het project In het spoor van Anne
    Frank/Aufdem Weg von Anne Frank. Westerbork wordt internationaal
     erkend als kenniscentrum en de site staat in relatie met andere
     Holocaustiocaties.
    Uit de aanvraag wordt duidelijk dat de verschillende stadia in de
    geschiedenis van het kamp aanleiding geven om het belang van de Europese
    waarden te benadrukken en breed onder de aandacht te brengen.
    Symbolische waarde voor Europese cultuur
    Hoewel Kamp Westerbork geregeld kunstenaars uitnodigt om werk te
    maken, is de culturele invalshoek hier niet van toepassing.
    Symbolische waarde voor Europese eenwording
    Kamp Westerbork getuigt op een omgekeerde wijze van de Europese
    eenwording; in die zin dat de Holocaust een periode van de Europese
    geschiedenis vertegenwoordigt die de gezamenlijke Europese landen niet
    herhaald willen zien. Westerbork streeft er volgens de aanvraag naar om het
    belang van de gemeenschappelijke Europese waarden uit te dragen.
    Kamp Westerbork ziet het Europese Erfgoedlabel als opstap naar het
    transnationaal verbinden van meer van dit soort erfgoedsites in Europa.
    Aansluiting op de vier thema’s: Tolerantie & Recht, Mobiliteit &
    Maakbaarheid, Cultuur & Sport, Geld & Koopmanschap.
    Kamp Westerbork is, zij het als contramal, verbonden aan het thema
    Tolerantie & Recht.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>  RAA
 inO
CIJL1UUR
    Management, draagvlak, continuïteit:
     Bezoekersontvangst: De site beschikt al geruime tijd over een
     herinneringscentrum. Kamp Westerbork ontvangtjaarlijks 140.000
    bezoekers. De site is alle dagen van het jaar toegankelijk voor publiek. De
    bezoekersaantallen zijn volgens de aanvraag het afgelopen decennium
    jaarlijks met bijna vijf procent gestegen.
    Educatie: Kamp Westerborlc beschikt over 8fte voor educatieve
     medewerkers. Het herinneringscentrum spant zich in om jongeren te
    bereiken, onder meer via scholen. Jaarlijks ontvangt de site volgens de
     aanvraag meer dan 1000 schoolgroepen. In de toekomst beschikt de site
    over meer faciliteiten om zijn educatieve ambities te verwezenlijken. Het
    herinneringscentrum organiseert onder meer educatieve reizen voor
    leraren. Daarnaast heeft het herinneringscentrum een bijzondere leerstoel
    ingesteld aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Vanuit die positie wordt, ook
    in internationaal verband, onderzoek gedaan naar oorlogslandschappen,
    trauma en bezetting, alsmede naar archeologische vondsten op sites.
    Er zal een glazen paviljoen over de commandantwoning worden geplaatst.
    Daar kunnen groepsontvangsten en educatieve programma’s plaatsvinden.
    Conclusie en advies
    Kamp Westerbork belichaamt een deel van juist die geschiedenis waarmee
    het naoorlogse Europa heeft willen afrekenen. Kamp Westerbork
    symboliseert de raison d’être van de Europese Unie.
    De mogelijkheid bestaat om een transnationaal verband te leggen tussen
    andere Europese erfgoedsites. Daarmee zou Kamp Westerbork zijn
    Europese dimensie nog meer kunnen versterken. De raad vindt het
    belangrijk dat Kamp Westerbork, als laatste Nederlandse verblijfplaats van
    Anne Frank, participeert in het project In het spoor van Anne Frank.
    Net als alle andere Tweede Wereldoorlog-erfgoedsites heeft Kamp
    Westerbork betekenis voor heel Europa. Jongeren krijgen hier en passant
    ook informatie over andere, Nederlandse aspecten van de geschiedenis van
    het kamp.
    Kamp Westerbork is een kansrijke kandidaat voor het Europese
    Erfgoedlabel. De site onderneemt zeer veel om Europese jongeren te trekken
    en hen, mede ondersteund door een goed educatief plan, te laten delen in
    het belang van de desbetreffende Europese waarden.
         2.  Huis Doorn
    Symbolische waarde voor Europese geschiedenis
    Huis Doorn heeft na de Duitse nederlaag tijdens de Eerste Wereldoorlog
    gediend als laatste woonplaats van de verdreven Duitse ex-keizer Wilhelm
    II. Het landgoed is ingericht met de bezittingen die hij heeft meegenomen
    uit zijn paleizen.
    Volgens de aanvraag is Huis Doorn een symbool voor de pompeuze
    Europese hofcultuur in tijden van een zich snel moderniserend Europa. In
    Huis Doorn wordt de ondergang van de oude monarchistische Europese
    wereld tastbaar. Behalve het levensverhaal van Wilhelm II, komt in Huis
    Doorn de geschiedenis aan dc orde van het Europa tussen 1871 1941. De
                                                                     —
    Eerste Wereldoorlog krijgt daarbinnen ook aandacht.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre> RAA
 inO
CULTUUR
    Symbolische waarde voor Europese cultuur
    Huis Doorn symboliseerI volgens de aanvraag het einde van de oude Duitse
    monarchie. De site belichaamt daarmee volgens Huis Doorn de overgang
    van het oude monarchistische Europa naar het moderne, geïndustrialiseerde
    Europa. Het ensemble is als het ware een ‘dynastieke microkosmos’, die er
    van getuigt hoe ver de Duitse keizer van de actuele ontwikkelingen in
    Europa verwijderd was.
   Symbolische waarde voor Europese eenwording
    In de aanvraag wordt een verband gelegd tussen de gebeurtenissen in de
    Eerste Wereldoorlog en de eenwording. Het ensemble toont hoe het leven er
    uitzag van een monarch die vasthield aan het oude Europa. Daarmee wordt
    het breukviak in de geschiedenis aanschouwelijk gemaakt.
   Aansluiting op de vier thema’s: Tolerantie & Recht, Mobiliteit &
   Maakbaurheid, Cultuur & Sport, Geld & Koopmanschap.
    In de aanvraag wordt gerefereerd aan het thema Tolerantie & Recht. Huis
    Doorn representeert volgens de aanvraag de tolerantie die het neutrale
   Nederland kenmerkt.
   Management, draagvlak, continuïteit:
   Bezoekersontvangst: Op dit moment ontvangt Huis Doorn ongeveer
    27.000 bezoekers per jaar.
   Educatie: In Huis Doorn worden rondleidingen gegeven. Daarbinnen wordt
   aandacht besteed aan het netwerk van Europese vorstenhuizen. Daarnaast
   wordt tijdens de rondleidingen duidelijk gemaakt dat Wilhelm II in een
   ontworteld isolement leefde. Er worden kinderrondleidingen, workshops en
   lesbrieven aangeboden. Ook eigentijdse media zoals YouTube en een eigen
   beeldbank worden ingezet voor educatieve doeleinden.
   Conclusie en advies
   Huis Doorn representeert op biografische wijze een bepaald facet van de
   nadagen van een monarchistisch tijdperk. In Europa zijn vanaf de i8 eeuw
   grote vorstenhuizen onttroond. Huis Doorn bevat objecten die spreken van
   het sluitstuk van een klein stukje van die geschiedenis. Dat gegeven alleen,
   en vooral de beperking van een biografische invalshoek, is in de ogen van de
   raad te mager om een voordracht voor een Europees Erfgoedlabel op te
   baseren.
        3. Vredespaleis
   Symbolische waarde voor Europese geschiedenis
   Het Vredespaleis in Den Haag huisvest enkele internationale gerechtelijke
   instellingen en organisaties, waaronder het Internationaal Gerechtshof, het
   Permanent Hof voor Arbitrage en de Bibliotheek van het Vredespaleis. Het
   wordt gezien als mondiaal symbool voor Vrede en Recht.
   Het Vredespaleis is ontstaan in een periode waarin Europa een groot aantal
   wereidmachten vertegenwoordigde die constant op voet van oorlog met
   elkaar leefden. Er moest, zo vonden de initiatiefnemers van het
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>  RAA
 inO
CIJL1UUR
    Vredespaleis, een situatie geschapen worden die in het teken van vrede en
    recht zou staan en gewapende conflicten zou moeten voorkomen. Den Haag
    werd gekozen als locatie voor een dergelijke instelling. Al in 1899 was hier
    een Eerste Wereldvredesconferentie gehouden. Na een tweede
    wereldvredesconferentie in 1907 werd met de bouw van het Vredespaleis
    begonnen.
    De stichting van het Vredespaleis symboliseert de vredesbeweging die op
    gang kwam binnen en buiten Europa. Daarmee staat het Vredespaleis
    volgens de aanvraag tevens aan de basis van het moderne Europa.
    Symbolische waarde voor Europese cultuur
    Het gebouw van het Vredespaleis is een product van een
    architectuurprjsvraag die in zijn tijd aanleiding gaf voor een felle
    stijldiscussie. Het ensemble is op te vatten als een compromis van
    typologieën en bouwstijlcn. Het gebouw herbergt een kostbare verzameling
    van geschenken van naties van over de hele wereld.
    Symbolische waarde voor Europese eenwording
    Het Vredespaleis is gebouwd in een periode dat Europa moderniseerde en
    tegelijkertijd een arena vormde voor ongehoorde wapenwediopen. Als
    reactie bloeide een ideaal op van wereldvrede, te bereiken door het
    ontwikkelen van een nieuwe rechtsorde. Het initiatief voor het Vredespaleis
    werd door de Russische tsaar Nicolaas II genomen.
    Aansluiting op de vier thema’s: Tolerantie & Recht, Mobiliteit &
    Maakbaarheid, Cultuur & Sport, Geld & Koopmanschap.
    De betekenis van de site sluit aan bij het nationale thema Tolerantie &
    Recht.
    Management, draagvlak, continuïteit:
    Bezoekersontvangst: Het Vredespaleis beschikt over een nieuw
    ontvangstcentrum, het Visitors cerztre. Hier ontvangt men ca. 50.000
    bezoekers per jaar, verdeeld over zes dagen per week. In het centrum
    worden bezoekers geïnformeerd door middel van een
    audiotour/multimediashow over het Vredespaleis en de daarin gehuisveste
    colleges. In het weekeinde zijn er rondleidingen door het paleis zelf.
    Educatie: In samenwerking met de gemeente Den Haag streeft men ernaar
    om alle scholieren in Nederland bekend te maken met het Vredespaleis.
    Daarnaast zijn er speciale ontvangsten voor universiteiten, aparte
    rondleidingen voor studenten internationaal recht, worden lezingen
    georganiseerd en is de bibliotheek van het Vredespaleis vrij toegankelijk.
    Conclusie en advies
    Dat Nederland gekozen werd als locatie om het Hof voor Arbitrage te
    huisvesten, hield verband met de Nederlandse openheid en zijn destijds
    neutrale positie in Europa. Nederland heeft in zijn geschiedenis met
    Erasmus en Grotius aan de wieg gestaan van internationaal recht.
    Het Vredespaleis is opgericht om de internationale gemeenschap te dienen.
    Het is belangrijk te weten dat de internationale verhoudingen rond 1900
    voor een belangrijk dccl werden bepaald door Europese grootmachten.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>  RAA
 inO
CIJL1UUR
     Europa was echter een kruitvat, met alle gevolgen van dien voor grote delen
     van de rest van de wereld. Daar moest een einde aan komen. Een
     Vredespaleis was het antwoord. Inmiddels symboliseert het Vredespaleis de
     rol van Europa in de wereld.
         4. Arp Schnitger, Europees orgelbouwer in Groningen
     Symbolische waarde voor Europese geschiedenis
     Arp Schnitger is een beroemde orgelbouwer. De Stichting Oude Groninger
     Kerken is eigenaar van vijf orgels van zijn hand. Deze bevinden zich in
     dorpskerken in Nieuw Scheemda (1698), Uithuizen (1701), Eenum (1704),
     Godlinze (1704) en Groningen (1702). De orgels van Schnitger staan volgens
     de aanvraag bekend om hun uiterlijk, klank en karakter. Hiermee
     onderscheiden zij zich van andere orgels en heeft Schnitger tijdens zijn leven
     binnen (Noord-) Europa naam weten te maken. Zijn orgels zijn volgens de
     aanvraag een toonbeeld van Europees vakmanschap.
     Symbolische waarde voor Europese cultuur
     De vijf orgels geven een goed overzicht van het werk van deze Europese
     orgelbouwer, die zowel in Nederland als daarbuiten orgels leverde. Hierdoor
     ontstond een zakelijk netwerk dat over landsgrenzen heen reikte.
    Symbolische waarde voor Europese eenwording
     De aanvraag legt de nadruk op het Europese netwerk van handelscontacten.
    Aansluiting op de vier thema’s: Tolerantie & Recht, Mobiliteit &
    Maakbaarheid, Cultuur & Sport, Geld & Koopmanschap.
    De site sluit aan op het thema Cultuur & Sport. De orgels zijn een exponent
    van de Noord-Europese orgelcultuur aan het eind van de l    7 en begin van
    de  8
        1 e eeuw.
    Management, draagvlak, continuïteit:
    Bezoekersontvangst: De bezoekers van de vijf orgels kunnen in de
    verschillende dorpskerken terecht. Hiervoor is echter nog geen duidelijke
    Organisatie in het leven geroepen. Evenmin is bekend hoeveel bezoekers
    verwacht worden.
    Educatie: Er is nog geen plan of Organisatie in het leven geroepen om
    educatieve diensten te ontwikkelen.
    Conclusie en advies
    Orgelmuziek is bepalend geweest in de Europese, religieuze muzickbelcving.
    Schnitger was in zijn tijd beroemd in Noord- Europa. De reikwijdte van de
    symbolische betekenis voor Europa is daarmee geografisch zeer beperkt.
    Bovendien is de aanvraag incompleet. Zo ontbreekt een plan om dc orgels
    toegankelijk en aantrekkelijk te maken voor de huidige en toekomstige
    Europese jeugd.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre> RAA
 inO
CULTUUR
        5. Linie 1629 Den Bosch
    Symbolische waarde voor Europese geschiedenis
    Het beleg van ‘s-Hertogenbosch wordt in de aanvraag omschreven als een
    militair spektakelstuk waarbij veel Europese militairen betrokken waren.
    Het is een van de mijlpalen in de Tachtigjarige Oorlog. Het Staatse leger van
    Frederik-Henrik behaalde er in 1629, met behulp van een plan van
    waterstaatkundig ingenieur Leeghwater, een opvallende overwinning die de
    aandacht trok van een aantal Europese vorstenhuizen. De verdedigingslinie
    beslaat 48 kilometer in omtrek en omvat onder andere de stadsomwalling,
    de circumvallatielinie en de contravallatielinie.
    In de aanvraag wordt het beleg in de context van de eenwording van
    Nederland en de vreedzame co-existentie beschreven.
    Symbolische waarde voor Europese cultuur
    Het geografische aspect van de verdedigingslinie was bijzonder en in deze
    vorm onvertoond in Europa. Destijds heerste in Europa een cultuur van
    ‘mathematische’ oorlogvoering, waarvan zorgvuldig ontworpen
    verdedigingswerken een belangrijk facet waren.
    Symbolische waarde voor Europese eenwording
    Het beleg kan volgens de aanvraag worden gezien als opmaat voor de Vrede
   van Münster (1648), waarbij de belangrijkste staatkundige indeling van
    Europa bepaald werd en ook de Republiek der Nederlanden erkenning vond.
   Aansluiting op de vier thema’s: Tolerantie & Recht, Mobiliteit &
   Maakbaarheid, Cultuur & Sport, Geld & Koopmanschap.
    De kandidaat benadrukt de ingenieursomgang met het land als exponent
   van de maakbaarheidsgedachte. Daarnaast illustreert de stad volgens de
   aanvraag de Nederlandse tolerante omgangsvorm tussen katholieken en
   protestanten.
    Management, draagvlak, continuïteit:
   Bezoekersontvarigst: De Linie 1629 is dagelijks toegankelijk. Dc
   arrangementen worden tussen april en oktober aangeboden. Er is een nieuw
   bezoekerscentrum in ontwikkeling dat in 2013-2014 moet functioneren als
   uitvalsbasis voor de Linie. De stad ‘s-Hertogenbosch is onderdeel van een
   netwerk van Europese ommuurde steden. De stad organiseert veel rondom
   het thema van de Linie om het toerisme te stimuleren en bezoekers te
   informeren over het stadsverleden. Ten behoeve van de communicatie zijn
   educatieve routes opgezet en wordt gebruikgemaakt van sociale media. In de
   toekomst (indien er een erfgoedlabel wordt toegekend) stelt de site zich voor
   het netwerk van ommuurde Europese steden meer in te zetten in de
   communicatie en educatieve planontwikkeling. Hierin zou transnationale
   samenwerking verstevigd en uitgebouwd kunnen worden.
   Educatie: De site is voornemens per 2013 het pakket educatieve diensten uit
   te breiden met onder meer erfgoededucatie op locatie en de Organisatie van
   diverse evenementen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>  RAA
  inO
CIJLTUUR
     De site heeft reeds een aantal educatieve programma’s voor diverse
     leeftijdsgroepen ontwikkeld en biedt deze onder meer aan via scholen. Met
     name het Doeboek voor Groene Woudlopers wordt genoemd als educatief
     project.
     Conclusie en advies
     De sporen van het beleg en de linie zijn goed zichtbaar gemaakt in de stad en
     haar ommelanden. Het is bijzonder dat hier een militair ontwerp in de
     praktijk daadwerkelijk zijn dienst heeft bewezen. Dat een wereidmacht niet
     door deze linie heen kon breken, was destijds nieuws. De aanvraag omvat
     een plan dat laat zien dat de stad al jaren bezig is de geschiedenis van de
     linie te integreren in haar eigen promotionele activiteiten. De linie 1629 is
     volgens de raad echter onvoldoende onderscheidend in Europees
     perspectief; de raad ziet onvoldoende aanknopingspunten in het educatieve
     programma om er het thema ‘Europese eenwording’ aan te verbinden.
          6. Kloosterkwartier Sittard
     Symbolische waarde voor Europese geschiedenis
     De samengestelde site omvat een aantal religieuze bouwwerken die volgens
     de aanvraag een symbolische waarde hebben voor de christelijke
     geschiedenis van Europa.
     Symbolische waarde voor Europese cultuur
     Het kloosterkwartier is volgens de aanvraag een uiting van een christelijke
     Europese traditie die teruggaat tot de 12C eeuw. De kandidaat stelt in de
     aanvraag dat deze geschiedenis breed gedeeld wordt in Europa en daarom
     velen zal aanspreken.
    Symbolische waarde voor Europese eenwording
     Een sequentie in de geschiedenis wordt zichtbaar in de site. Het betreft hier
     de katholieke geschiedenis, de Franse Revolutie en de moderne
     natievorming.
    Aansluiting op de vier thema’s: Tolerantie & Recht, Mobiliteit &
    Maakbaarheid, Cultuur & Sport, Geld & Koopmanschap.
     De kandidaat benadrukt het thema Tolerantie & Recht.
    Management, draagvlak, continuïteit:
    Bezoekersontvangst: De site is gelegen aan de pelgrimsroute naar Santiago
    de Compostella. Er is een aantal activiteiten voor publiek, zoals de jaarlijks
    terugkerende St.-Joepmarkt en de St.-Rosaprocessie. Omdat het
    laatstgenoemde evenement gepaard gaat met een festival, met
    (kunst)exposities, manifestaties en een kermis, sluit deze volgens de
    kandidaat goed aan op de belangstellingssfcer van jongere bezoekers. Voorts
    wordt in de aanvraag een lijst opgesomd met mogelijke initiatieven om meer
    jongeren in het kloosterkwartier te interesseren. De site rekent volgens de
    aanvraag op zo’n 6o.ooo jaarlijkse ,toeristische bezoeken aan de stad.
    Educatie: Er is sprake geweest van een meester-leerling project bij het werk
    aan de gebouwen.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre> RAA
CULTUUR
    Conclusie en advies
    Ondanks het gegeven dat kloosterordes in Europees verband opereerden,
   kan van het kloosterkwartier in Sittard niet worden gezegd dat het daarin
   een prominente rol heeft vervuld en op die manier bijgedragen heeft aan de
   loop van de Europese geschiedenis. De raad ziet in de aanvraag geen
   aanknopingspunten om de site in aanmerking te laten komen voor een
   nominatie.
        7. Romeinse Maasbrug te Cuyk
   Symbolische waarde voor Europese geschiedenis
   Cuyk was in de oudheid een knooppunt van Romeinse handeisroutes.
   Kenmerkende zaken als vreedzaam samenleven en een Vrij verkeer van
   kennis en goederen vertonen overeenkomsten met de Europese waarden.
   Symbolische waarde voor Europese cultuur
   In de aanvraag wordt gerefereerd aan de geschiedenis van het Romeinse
   Rijk die ten grondslag ligt aan of een voorafspiegeling is van de latere
   Europese unie. Volgens de aanvraag hebben waarden die uit de Romeinse
   tijd stammen, zoals rechtszekerheid, vrijheid van godsdienst en
   gemeenschapszin, een belangrijke doorwerking gehad in de Renaissance en
   in de Verlichting. Verder zijn de resten van de Romeinse brug voor
   Nederland een belangrijk archeologisch en historisch monument.
   Symbolische waarde voor Europese eenwording
   In de aanvraag wordt onder meer verwezen naar de voorbeeldfunctie die
   keizer Valentianus en het Romeinse Rijk hebben gehad voor de geschiedenis
   van de Europese eenwording.
   Aansluiting op de vier thema’s: Tolerantie & Recht, Mobiliteit &
   Maakbaarheid, Cultuur & Sport, Geld & Koopmanschap.
   De site sluit aan op het thema Mobiliteit & Maakbaarheid. De brug vormde
   een strategische verbinding in het noordelijke wegennetwerk van de laat
   Romeinse periode.
   Management, draagvlak, continuïteit:
   Bezoekersontvangst: Cuijk ontwikkelt volgens de aanvraag een ambitieus
   plan om het Romeinse verleden beter zichtbaar te maken voor een breed
   publiek, onder meer door een replica te plaatsen van de Colossus van
   Barletta, die waarschijnlijk de beeltenis is van de stichter van de brug
   (Valentianus). Dc site wil mobiele en sociale media inzetten en een educatief
   programma ontwikkelen voor het primaire en voortgezet onderwijs. Ook
   denkt de site aan culturele activiteiten rondom dc Nijmeegse Vierdaagse, die
   door Cuijk over de Maas vocrt via een pontonbrug. De site neemt zich voor
   om te gaan samenwerken met onder meer Limesprojecten, de Via Romana
   etc. Het Museum Ceuclum is de ontvangstfaciliteit voor de site. Dit museum
   ontvangt jaarlijks 2.500 bezoekers. De site verwacht dat de
   bezoekersaantallen na bovengenoemde investeringen tot zullen stijgen tot
   10.000.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>  RAA
CIJL1UUR
     Educatie: De site onderhoudt relaties met scholen in het primaire en
     Voortgezet onderwijs. Door middel van animaties wordt de Romeinse
     geschiedenis voor leerlingen aanschouwelijk gemaakt. Jongeren krijgen
     onder meer excursies aangeboden.
     Conclusie en advies
     De resten van de brug vormen voor Nederland een bijzonder archeologisch
     monument. Het is een van de aangetoonde Romeinse bruggen in Nederland.
     Hoewel sites zich ook onder water mogen bevinden, vindt de raad het toch
     een bezwaar dat van de brug bovengronds niets te zien is. De gemeente
     zoekt om die reden naar manieren, met gebruikmaking van eigentijdse
     media, om de Romeinse geschiedenis te visualiseren.
     De brug staat in relatie tot grotere projecten als de Via Romana en het
     Limesproj eet. Ondanks deze grotere context is de betekenis van het object te
     klein, ook in Europees verband. De verwachting is bovendien dat bij
     Utrecht, in de context van het Limesproject, veel grotere vondsten gedaan
     zullen worden.
         8. Het Nationale park de Hoge Veluwe
    Symbolische waarde voor Europese geschiedenis
     De geschiedenis van het park is nauw verbonden aan de biografie van het
    echtpaar Kröller Müller dat in 1935 het park oprichtte. Het park omvat ecn
    natuurgebied, een jachtsiot, beeldentuin en een museum met de
    kunstcollectie van het echtpaar. De ondernemer Kröller speelde met diens
    Rotterdamse handels- en schaapvaartmultinational een rol in de Europese
    economie.
    Symbolische waarde voor Europese cultuur
    Mevrouw Müller verzamelde werk van moderne Europese kunstenaars,
    onder wie Vincent van Gogh. In de aanvraag wordt met name de uniciteit
    van de site benadrukt. In internationaal opzicht staat het park om die reden
    in hoog aanzien. Het herbergt immers een befaamde collectie moderne
    Europese kunst, een jachtsiot van Berlage, een rijk brongebied in het park
    en het grootste beeldenpark in Europa.
    Symbolische waarde voor Europese eenwording
    In de aanvraag wordt geen relatie gelegd tussen de geschiedenis van dc site
    en de geschiedenis van de Europese eenwording. In de aanvraag worden
    Europese waarden in verband gebracht met kenmerken van het park. Zo
    wordt de rol van weldoener in de context van de Europese waarde
    ‘solidariteit’ geplaatst.
    Aansluiting op de vier thema’s: Tolerantie & Recht, Mobiliteit &
    Maakbaarheid, Cultuur & Sport, Geld & Koopmanschap.
    De site heeft raakvlakken met de thema’s cultuur en koopmanschap.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>Management, draagvlak, continuïteit:
Bezoekersontvangst: Het museum ontvangt volgens de aanvraag 300.000
bezoekers per jaar. Park en museum vormen een aantrekkelijke dag
attractie.
Educatie: Het park onderhoudt relaties met scholen in het primair en
voortgezet onderwijs. Ook buitenlandse scholen bezoeken het park. Jaarlijks
brengen volgens de aanvraag 35.000 kinderen in schoolverband een bezoek
aan het museum. Het museum ontwikkelt, in samenwerking met scholen,
educatieve programma's. Hiervoor is een educatief medewerker aangesteld.
De site is voornemens om een aantal publicaties over de stichters en hun
park uit te geven. Hieraan zullen educatieve programma's verbonden
worden. Het bezoekerscentrum wordt vernieuwd en zal prominenter in
beeld worden gebracht in de context van Europese beleidsthema's, zoals
biodiversiteit en ecosysteemdiensten.
Conclusie en advies
In het park worden natuur en cultuur gecombineerd. De invalshoeken
ondernemerschap, met het mecenaat van de stichters en de aanwezigheid
van werk van Van Gogh, maken van het park een unieke site. De Europese
dimensie is echter zeer zwak vormgegeven in de aanvraag. De nadruk ligt
op de biografische geschiedenis van de stichters. De verbinding met
Europese waarden wordt daardoor op geen enkele wijze niet gelegd.
Met vriendelijke groet,
Joop Daalmeijer
Voorzitter                                     Algemeen secretaris
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>