<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>R A A Prins Willem Alexanderhof 20

2595 BE Den Haag

(0) t 070 3106686
info@cultuur.nl
C L U U R www.cultuur.nl

Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
t.a.v. de minister, mevr. J. Bussemaker

Postbus 16375

2500 BJ Den Haag

30 november 2016
Kenmerk: RVC-2016-1147

Betreft: Advies Nederlandse kandidatuur Europees Erfgoedlabel 2017

Geachte mevrouw Bussemaker,

U heeft de Raad voor Cultuur gevraagd te adviseren over de nationale
voorselectie van kandidaten voor het Europees Erfgoedlabel.

Voor de Nederlandse inzendingsronde hebben zich twee sites kandidaat
gesteld, te weten ‘het Verdrag van Maastricht in het Gouvernement aan de
Maas’ en ‘De Grote Kerk Dordrecht’ met de Synode van Dordrecht.

In dit advies worden de aanvragen samengevat en beoordeeld. Aanvullend
deelt de raad nog enkele algemene observaties over het Europees
Erfgoedlabel.

De raad dankt de ad hoc commissie die het advies over deze aanvragen heeft
voorbereid. In deze commissie hebben de volgende adviseurs zitting:
Antaoneta Dimitrova, Astrid Weij, Riemer Knoop en Gerard Rooijakkers.

1. Vooraf
Sinds 2013 heeft de Europese Commissie het Europees Erfgoedlabel aan 29
sites toegekend, verspreid over het Europese continent. De Nederlandse sites
— Kamp Westerbork en het Vredespaleis — zijn dit jaar door de Europese
Commissie gemonitord en werden goed geévalueerd.

Wat opvalt aan de verzameling is de heterogeniteit. Om de wording van een
betekenisvolle verzameling sites te bevorderen, zou met vereende kracht
moeten worden ingezet op de gezamenlijke promotie, waarbij de eenheid in
deze verscheidenheid wordt onderstreept. Eens te meer nu de Europese Unie
een moeilijke tijd doormaakt, bijvoorbeeld omdat Groot Brittannié zich
voorbereidt op vertrek.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>RAA
cur

De labelhouders kunnen de gebeurtenissen die de Europese Unie op de proef
stellen aangrijpen om gezamenlijk naar buiten te treden. Op die manier
kunnen de ambities van het Europees Erfgoedlabel actiever worden
gerealiseerd. Zo moet het label bijdragen aan interculturele dialoog en
bewustwording van (vooral jonge) mensen van gedeelde, Europese waarden.
Om daar concreet aan bij te kunnen dragen zullen de sites, zoals eerder door
de raad werd benadrukt, een samenhangend systeem moeten vormen van
symbolen of lieux de mémoires met betrekking tot de verhalen achter de
ontwikkeling van de Europese Unie.

In dit verband herhaalt de raad daarom zijn eerder geformuleerde advies dat
het belangrijk is om de informatie over de sites niet geïsoleerd of louter via
websites en brochures aan te bieden, maar in samenhang met elkaar en in
een Europese context. De raad ziet hiervoor nog altijd een kans in de
connectie tussen het Europees Erfgoedlabel en bijvoorbeeld het Europees
Huis van de Geschiedenis in Brussel.

Het jaar 2018 is door de Europese Commissie uitgeroepen als het Europees
Jaar van het Cultureel Erfgoed. Hiermee wil de Commissie onder meer de
rol en functie van het Europees cultureel erfgoed belichten in de
bevordering van culturele diversiteit en interculturele dialoog. Het Europees
Erfgoedlabel is een van de instrumenten die ten behoeve van de doelen van
het Europees Jaar van het Cultureel Erfgoed kan worden ingezet.

Nederland zou in 2018 één Erfgoedlabel toegewezen kunnen krijgen. Het
zou goed passen als Nederland een sterke kandidaat voor het Erfgoedlabel
kan nomineren in dit Europees jaar van het Cultureel Erfgoed.

Bij de voorlichting aan en begeleiding van de Nederlandse kandidaten zijn
DutchCulture en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) betrokken
geweest. De RCE is in dezen de verbindende schakel tussen Nederland en de
Europese Commissie. DutchCulture informeert potentiële kandidaten en
ook het publiek, zoals scholen, over de inhoud van het Label. Dit doet
DutchCulture onder meer via de website
http://europeeserfgoedlabel.creativeeuropedesk.nl/, waarop sinds 2013
achtergrondinformatie staat over het Erfgoedlabel en over de vier thema’s
waarbinnen de Nederlandse kandidaten hun aanvraag voor een Erfgoedlabel
kunnen indienen: tolerantie & recht, mobiliteit & maakbaarheid, cultuur &
sport, geld & koopmanschap.

In het kader van de promotie van het label spoort de raad DutchCulture en
RCE aan om de website te evalueren vanuit het oogpunt dat deze website
duurzaam ingezet moet kunnen worden als een effectief promotiemiddel
van het Europees Erfgoedlabel.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>RAA
cUüur

2. Verantwoording
De Raad heeft de aanvragen van de provincie Limburg met het Verdrag van
Maastricht in het Gouvernement aan de Maas en de Grote kerk Dordrecht
met de Dordtse Synode beoordeeld aan de hand van drie criteria, die zijn
ontleend aan de eisen die de Europese Commissie aan het Europees
Erfgoedlabel stelt. Daarna fungeren de specifiek voor Nederland geldende
thema’s als filter. De criteria zijn in volgorde van belangrijkheid:

1. Componenten van een Europese dimensie.

2. Aansluiting op het nationale, thematische kader.

3. Bedrijfsplan, draagvlak, educatie, continuïteit.

Ad1
Het belangrijkste criterium om voor een Europees Erfgoedlabel in
aanmerking te komen, is de Europese dimensie van een site. Deze kent de
volgende componenten:
o Een site heeft een belangrijke rol gespeeld in de Europese
geschiedenis en/of
o Een site heeft een belangrijke rol gespeeld in de Europese cultuur
en/of
o Een site heeft een belangrijke rol gespeeld in de Europese
eenwording/opbouw van Europa.

Ad2

Naast aandacht voor gedeelde Europese waarden en geschiedenis is het ook
van belang dat een site de regionale en nationale diversiteit in Europa
benadrukt. Om hier een kader voor te bieden, zijn er vier duo thema’s
voorgesteld. Deze zijn zoals gezegd: tolerantie & recht, mobiliteit &
maakbaarheid, cultuur & sport, geld & koopmanschap.

Ad3

Wanneer een site op de punten 1&2 positief wordt beoordeeld, volgt de
derde fase in de beoordeling. Die heeft betrekking op de aanwezigheid van
een participatieprogramma, dat vooral gericht is op de huidige en
toekomstige jonge generatie bezoekers. Daarnaast worden de financiéle en
organisatorische haalbaarheid daarvan getoetst met het oog op continuiteit.

3. Samenvatting van de aanvraag ‘Verdrag van Maastricht
in het Gouvernement aan de Maas’.
Ten behoeve van de advisering over de vraag of het ‘Verdrag van Maastricht
in het Gouvernement aan de Maas’ zich kwalificeert voor een Europees
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>RAA

cUÄdur

Erfgoedlabel wordt hieronder de aanvraag samengevat. Daarna volgen de
afweging en het advies.

De Europese dimensie van het Verdrag van Maastricht

De aanvrager presenteert het Gouvernement aan de Maas als een
permanente herinneringsplaats voor de ondertekening van het Verdrag van
Maastricht, ook wel de ‘geboorteacte’ van de Europese Unie genoemd. Op 9
en 10 december 1991 vergaderde de Europese Raad in de zogenoemde
‘Feestzaal’ van het Gouvernement; het provinciehuis van de provincie
Limburg. Ten tijde van het Nederlands voorzitterschap van deze Raad
ontvingen premier Lubbers en de ministers Van den Broek (Buitenlandse
Zaken) en Kok (Financiën) er hun collega’s uit de overige elf lidstaten van de
Europese Gemeenschap voor een halfjaarlijks topoverleg.

In dit gebouw bereikten de Europese regeringsleiders overeenstemming
over een Europese Politieke en een Europese Monetaire Unie, aldus de
aanvraag. De gemaakte afspraken werden vastgelegd in het ‘Verdrag van
Maastricht’. De ministers van Buitenlandse Zaken en
Financiën/Economische Zaken tekenden dat verdrag op 7 februari 1992 in
de Statenzaal van het Gouvernement aan de Maas.

In de aanvraag wordt de betekenis van dit Verdrag voor de wording van de
Europese Unie onderstreept. Zo kregen lokale overheden door dit verdrag
voor het eerst een formele positie in het Europese besluitvormingsproces in
de vorm van het Comité van de Regio's. En alle staatsburgers van een EU-
lidstaat kregen door het verdrag het burgerschap van de Europese Unie.
Volgens de aanvraag werden in Maastricht ook afspraken gemaakt over de
begrotingsdiscipline.

Door het Verdrag van Maastricht werden het Verdrag van Rome (1957) en
van Parijs (EGKS, 1951) gewijzigd. Het Verdrag van Maastricht werd op zijn
beurt in 1997 gewijzigd door het Verdrag van Amsterdam, in 2001 door het
Verdrag van Nice en in 2007 door het Verdrag van Lissabon.

Nederlandse thema’s

In de aanvraag wordt het Verdrag van Maastricht in relatie gebracht met het
Nederlandse thema ‘Tolerantie & Recht’, vanwege het Euregionale karakter
van de provincie Limburg.

Bedrijfsplan, draagvlak, educatie en continuïteit

Het Gouvernement is het bestuurlijk centrum van Limburg. De continuiteit
van de site is mede vanwege deze functie van het gebouw gewaarborgd. In
het Gouvernementsgebouw is een kleine, permanente expositie ingericht
met een ‘getrouwe kopie’ van het verdrag, met foto’s en filmbeelden van de
onderhandelingen en van de ondertekeningsceremonie. Daarnaast zijn de
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>RAA

cUÄDur

oorspronkelijke euromunten tentoongesteld, als ook de originele tafel
waaraan het verdrag werd ondertekend. De inhoud van het Verdrag van
Maastricht wordt in kernpunten aangegeven, in vier talen. Vanuit de
expositieruimte kunnen bezoekers de Statenzaal bezichtigen, waar de
ondertekeningsceremonie in 1992 heeft plaatsgevonden.

Alle belangstellenden kunnen een bezoek en/of rondleiding aanvragen.
Jaarlijks zijn er gemiddeld 120-130 rondleidingen met ca. 3.500 bezoekers.
De rondleidingen worden gegeven door VVV-medewerkers in het
Nederlands, Duits, Frans en Engels.

Het Gouvernement onderhoudt contact met diverse onderwijsinstellingen,
bijvoorbeeld Maastricht School of Management en het United World College
Maastricht, die een uitwisseling hebben met buitenlandse
onderwijsinstellingen. Het provinciebestuur vindt het belangrijk jonge
mensen bekend te maken met de politiek. De site huisvest verder
jeugdevenementen als het jaarlijkse ‘Model European Parliament’ (MEP) en
de provinciale voorrondes van het jongerendebat ‘op weg naar het
lagerhuis’.

De aanvrager, provincie Limburg, wil via een ‘Maastrichtroute’ aansluiting
zoeken bij andere bezienswaardigeheden van Maastricht, zodat de site op
die manier meer bekendheid krijgt als toeristische trekpleister.

Afwegingen

Om in aanmerking te komen voor het Europees Erfgoedlabel moet een site
een duidelijke symbolische waarde hebben voor de Europese
(cultuur)geschiedenis en de eenwording. Het Verdrag van Maastricht heeft
volgens de raad ontegenzeggelijk grote symbolische waarde voor de
Europese Unie en ook voor de rol van Nederland in het proces daar naartoe.

De aanloop naar het Verdrag van Maastricht is een diplomatiek avontuur
geweest, maar ook een pijnlijk onderdeel van de geschiedenis van Europese
integratie, waarin de rol van Nederland, als voorzitter van de Raad van
Europa, bepaald niet onomstreden was. Het Verdrag dat uiteindelijk in 1992
werd getekend, bevatte nog maar een fractie van de vergaande, federale
plannen waar Nederland zich in het voortraject hard voor had gemaakt. Op
de zogenaamde Zwarte Maandag, 30 september 1991, werd duidelijk dat het
conceptverdrag van Nederland door vrijwel alle regeringsleiders werd.
afgekeurd. Dit veroorzaakte een dermate grote teleurstelling, dat het de
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>RAA

cUÄÏur

voormalige minister van buitenlandse zaken Hans van de Broek deed
verzuchten dat ‘Nederland is afgegaan als een gieter’. !

De huidige situatie in Europa in ogenschouw genomen, kan worden gesteld
dat reeds in 1991 de huidige breuklijnen zichtbaar werden. In 1992 werden
vooral afspraken gemaakt over de invoering van de euro, maar de Europese
Politieke Unie, die de Economische en Monetaire Unie een politiek
fundament had moeten geven, kreeg daarbij geen schijn van kans, omdat de
partijen het niet eens konden worden over sociale kwesties.?

De raad vindt het een gemis dat de aanvrager in deze zin geen nuance
aanbrengt in de betekenis van het Verdrag voor de geschiedenis van de
Europese Unie, alsmede voor de rol van Nederland in de totstandkoming
ervan en last but not least voor de toekomst van Europa.

In de ‘safe story’ van de aanvraag wordt namelijk geen aandacht besteed aan
het diplomatieke drama dat zich in de aanloop van de bijeenkomst in
Maastricht heeft afgespeeld. De geschiedenis laat zich volgens de raad
vertellen als een onmogelijke poging om de Europese Unie een nieuwe,
federale vorm te geven. Pas op het laatste moment werd het Verdrag
gedeeltelijk gered door spoedonderhandelingen.

Veel van de auteurs en de acteurs van dit drama kunnen het verhaal achter
het Verdrag van Maastricht nog navertellen. Volgens de raad kan het de
aantrekkingskracht en de relevantie van de site in belangrijke mate
vergroten wanneer het hele verhaal achter het Verdrag van Maastricht in
woord en beeld wordt verteld, bijvoorbeeld in de vorm van een audiovisuele
productie. Dit verhaal kan ook het uitgangspunt zijn voor debatten over de
toekomst van Europa.

De betekenis van het Verdrag wordt volgens de raad verder te veel in een
regionale context geplaatst. De raad heeft er begrip voor dat het
Gouvernement namens de provincie Limburg belang hecht aan de
provinciale bestuurslaag en regionale identiteit en om die reden
bijvoorbeeld het Comité van Regio's uit het verdrag naar voren haalt als
belangwekkend wapenfeit, maar de raad benadrukt nogmaals dat de
Europese dimensie van het verhaal achter de totstandkoming en
ondertekening van het Verdrag van Maastricht centraal moeten staan. De

' Trouw: Het Nederlandse fiasco van 1991, 13-12- 2012,

http://www.trouw.nl/tr/nl/5009/Archief/article/detail/3362694/2012/12/13/Het-
Nederlandse-fiasco-van-1991.dhtml

2 Ibid
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>RAA

cUÄÏur

mogelijkheden voor storytelling, gezien de vele episoden en wendingen van
onderhandeling van het Verdrag, liggen hier voor het oprapen.

Advies

Het Verdrag van Maastricht geldt als een mijlpaal in de ontwikkeling van de
Europese Unie en is daarom zeer relevant voor de Europese geschiedenis. In
de aanvraag van de provincie Limburg wordt onvoldoende inhoudelijke
context geboden om het Verdrag van Maastricht te kwalificeren voor het
Europees Erfgoedlabel. Het Verdrag heeft ontegenzeggelijk grote
symbolische waarde voor Europa, maar de raad verwacht van de site dat
bezoekers hier meer geboden krijgen dan bezichtiging van een aantal
objecten en foto’s die aan de ondertekening herinneren. Om een
betekenisvolle plek te worden voor iedere Europeaan, en dan met name de
jonge Europeanen, zal de site meer ambitie moeten tonen met betrekking tot
zijn Europese betekenis.

De raad ziet veel kansen voor de ontwikkeling van inhoudelijke
programmering, wanneer het Gouvernement zou besluiten te gaan
samenwerken met partners, zoals Bureau Europa of de Universiteit van
Maastricht. Ook zou het Gouvernement ten behoeve van de inhoudelijke
programmering contacten kunnen leggen met instellingen als het European
House of History, het European Civic Forum of Prodemos. Daarnaast liggen
er verbindingsmogelijkheden met steden waar aanpassingen van het
Verdrag van Maastricht werden getekend.

De Raad adviseert de aanvraag in deze vorm niet door te geleiden voor
nominatie, maar de aanvrager wel in de gelegenheid te stellen op korte
termijn een nieuwe, verbeterde aanvraag in te dienen, waarin aandacht is
voor:
- Inhoudelijke programmering die recht doet aan de bewogen
voorgeschiedenis van het Verdrag van Maastricht.
- Departners, waarmee het inhoudelijke programma gerealiseerd zal
worden.
- Een internationaal georiënteerd educatief project, gericht op debat
en betrokkenheid van jongeren.
- Een plan (Maastricht route) om bezoekers te trekken naar de
bestuurlijke, relatief hoogdrempelige site.

Tot slot

In de aanvraag wordt het Verdrag van Maastricht verbonden aan het
Nederlandse thema ‘Tolerantie & Recht’, vanwege het Euregionale karakter
van de stad Maastricht. Uitgaande van de voorgeschiedenis en het
nadrukkelijk economische karakter van het uiteindelijke Verdrag, zou men
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>RAA
cÜftuur

evengoed voor de thematische invalshoek ‘Geld & Koopmanschap’ kunnen
kiezen. De aanvraag raakt beide thema's.

4. Samenvatting van de aanvraag de Grote Kerk Dordrecht:
Synode van Dordrecht.
Ten behoeve van de advisering over de vraag of de Synode van Dordrecht
zich kwalificeert voor een Europees Erfgoedlabel wordt hieronder de
aanvraag samengevat. Daarna volgen de afweging en het advies.

De Europese dimensie van de Synode van Dordrecht

De Grote Kerk in de gemeente Dordrecht wordt in de aanvraag omschreven
als symbool voor de geschiedenis van het calvinisme in Europa. De Staten-
Generaal organiseerden van 13 november 1618 tot en met 29 mei 1619 een
van de belangrijkste Europese kerkvergaderingen in de geschiedenis: de
Synode van Dordrecht. In de Grote Kerk vonden de openings- en
sluitingsceremonie plaats. En tijdens het vergaderjaar waren er
tussenliggende bezoeken van gedelegeerden aan diensten, orgelconcerten en
het gebouw zelf.

De Synode van Dordrecht was volgens de aanvraag in opzet en reikwijdte
uniek. Slechts het Concilie van Trente toont overeenkomsten De
uitkomsten van de vergadering werden vastgelegd in de zogenaamde
Dordtse Leerregels. Deze lagen aan de basis van de protestantse orthodoxie
in West-Europa. De Leerregels werden onmiddellijk in meerdere talen
gedrukt en in goedkope uitgaven verkocht. Tijdens de sluitingsceremonie
werden de Leerregels in de Grote Kerk voorgelezen.

De Dordtse Leerregels verenigden volgens de aanvraag de Europese
calvinisten. Daarnaast waren ze van belang voor de Europese geschiedenis
omdat ze fungeerden als katalysator van nieuwe ideeën en omdat ze tot
stand kwamen door een democratisch vergadermodel.

Nederlandse thema’s

De aanvrager verbindt aan de Synode van Dordrecht het Nederlandse thema
“Tolerantie & Recht’, vanwege het democratische karakter van de
kerkvergadering en de totstandkoming van de leerregels, alsmede de
bekendmaking en de verspreiding ervan.

Bedrijfsplan, draagvlak, educatie en continuïteit

In 2018/2019 viert de gemeente Dordrecht '400 jaar Synode'. De viering
biedt gelegenheid om in internationaal verband de Synode van Dordrecht
onder de aandacht te brengen en te onderzoeken wat haar betekenis is in het

3 Het Concilie van Trente kende drie zittingsperioden: 1545-1547, 1551-1552 en 1562-1563.
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>RAA
cur

heden en de toekomst. Veel culturele instellingen in Dordrecht, waaronder
het Dordrechts Museum, maar ook de plaatselijke horeca en Dordrecht
Marketing nemen deel aan een programma.

De Grote Kerk participeert in nationale netwerken en in overkoepelende,
internationale organisaties, zoals Refo500.

In aanloop naar het herdenkingsjaar 2018 bestaat de wens om een nieuw
educatief programma voor (jong)volwassenen op te zetten. Op dit moment
wordt het educatieve programma vooral gestuurd door evangelische
uitgangspunten. In de toekomst wil de Grote Kerk meer de betekenis van de
17e-eeuwse discussie over de grondslagen van het protestantse geloof voor
deze tijd centraal stellen.

De Grote Kerk trekt bezoekers die het gebouw vanwege zijn historische
betekenis willen bezichtigen. Jaarlijks bezoeken 80.000 tot 100.000
belangstellenden de Grote Kerk, met uitschieters tot 140.000 wanneer er
speciale programma’s zijn.

De bezoekers kunnen door middel van informatiepanelen kennisnemen van
de geschiedenis van de Synode. Ook is het mogelijk om rondleidingen te
boeken. Tijdens de rondleidingen wordt bezoekers verteld over de Europese
Reformatie, het belang van het calvinisme voor de Nederlanden en de
impact van de Reformatie op de Grote Kerk in Dordrecht. Een en ander
wordt geïllustreerd aan de hand van elementen in de kerk, zoals de
preekstoel, de oude kerkbanken, de graven en de kapellen. In de aanvraag
vermeldt de Grote Kerk voornemens te zijn de Europese inhoud toe te
voegen aan de rondleidingen en de informatiepanelen.

De Grote Kerk is een van de locaties in een educatieve city-game voor
jongeren van ca. 14 jaar; 'Strijd en Stem’.

De Grote Kerk wil op een eigentijdse wijze haar zichtbaarheid op het
internet vergroten door de website te vernieuwen. Het is mogelijk om
bezoekers een virtuele rondleiding te bieden.

Afwegingen

De raad waardeert de ambities van de Grote Kerk om de herdenking van
400 jaar Synode van Dordrecht in te vullen met een brede, internationaal te
voeren discussie over de waarde van religie in de samenleving. Ook de
aansluiting op eigentijdse communicatiemiddelen om jongeren te bereiken,
verdient in de ogen van de raad waardering.

De raad heeft uit de aanvraag opgemaakt dat de Grote Kerk op weg is om
zich te herpositioneren door zich meer te oriënteren op een representatief,
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>  RAAR
c.YaiuR
   internationaal erfgoednetwerk, opdat behalve de kerkelijke ook de culturele
   geschiedenis van de Grote Kerk naar voren kan worden gebracht. De raad
   begrijpt vanuit deze achtergrond dat de Grote Kerk in de herdenking van de
   Synode van Dordrecht aanleiding ziet om zich te kandideren voor het
   Europees Erfgoedlabel.
   Het valt de raad in dit verband op dat in de aanvraag geregeld wordt
   opgemerkt dat de Europese inhoud pas zal worden verwerkt in de
   communicatie en de rondleidingen wanneer het Europees Erfgoedlabel is
   toegekend. Hieruit blijkt dat de site de specifieke Europese dimensie van de
    Synode nog niet volledig in zijn programma heeft geïntegreerd.
   De raad kan mede daarom geen sterke relatie zien tussen de codificatie van
   de protestantse orthodoxie en de eenwordingsgeschiedenis van Europa. De
    Synode markeert eerder een historische cultureel-religieuze tweedeling in
   Europa. Daarnaast is het verenigende effect van de Synode maar van
    betrekkelijk korte duur geweest in de protestantse gemeenschap. Doel was
   de remonstranten buiten de wet te stellen, maar binnen een decennium
    kregen tolerantie en pragmatiek weer de overhand. De protestantse
    orthodoxie, zoals geproclameerd in de Synode van Dordrecht, is volgens de
    raad vooral van grote symbolische waarde geweest voor een kernmoment in
    de politieke en religieuze geschiedenis van Nederland.
   Advies
    De aanvraag van de Grote Kerk voor de Synode van Dordrecht kwalificeert
    zich onvoldoende voor een Europees Erfgoedlabel. Een belangrijke
    symbolische waarde voor de eenwording van Europa is niet overtuigend
    aangetoond. Voorts blijkt uit de aanvraag dat de site in zijn programma nog
    geen specifieke Europese dimensie van de Synode heeft geïntegreerd en
    hiertoe pas zal overgaan na toekenning van het Europees Erfgoedlabel. Dat
    neemt niet weg dat de raad creatieve voorstellen toejuicht om de ruimte van
    het Erfgoedlabel ook te gebruiken voor sites die een specifiek Europees
    omgang met de religieuze dimensie onder de aandacht brengen.
    Mari jke van Hees
    Voorzitter
                                           10
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>