<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>                                                                     Prins Willem Alexanderhof 20
                                                                     2595 BE Den Haag
                                                                     t 070 3106686
                                                                     info@cultuur.nl
                                                                     www.cultuur.nl
 De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
 Mevrouw mr. drs. I.K. van Engelshoven
 Postbus 16375
 2500 BJ Den Haag
Den Haag, 30 maart 2020
Kenmerk: RVC-2020-1513
Uw kenmerk: 17871371
Betreft: aanwijzingsprogramma Romeinse Limes
Geachte mevrouw Van Engelshoven,
In uw brief van 17 december 2019 verzoekt u de Raad voor Cultuur te adviseren
over het aanwijzingsprogramma Romeinse Limes. De aanleiding hiervoor is de
nominatie van de Neder-Germaanse Limes voor de Werelderfgoedlijst van
Unesco. Het aanwijzingsprogramma vormt een afgeleide van het dossier voor de
werelderfgoednominatie, dat Nederland en Duitsland op 9 januari 2020 aan
Unesco hebben aangeboden.
De Neder-Germaanse Limes is de voormalige noordgrens van het Romeinse Rijk
en loopt langs de Rijn van Katwijk tot aan het Duitse Remagen. Hij maakt deel uit
van de Limes: de buitengrens van het Romeinse Rijk door Europa, het Midden-
Oosten en Noord-Afrika. Delen van de Limes staan al op de Werelderfgoedlijst en
andere zijn vergevorderd. De verwachting is dat binnen twee tot drie jaar het
Europese deel (van de Zwarte Zee tot de westkust van Groot-Brittannië) volledig
werelderfgoed zal zijn.
Sinds 2011 heeft de Rijksoverheid samen met de provincies Gelderland, Utrecht
en Zuid-Holland, de 26 Limes-gemeenten en de Duitse deelstaten Nordrhein-
Westfalen en Rheinland-Pfalz gewerkt aan het nominatiedossier. Unesco eist dat
de properties die genomineerd worden een goed behoudsperspectief hebben.
Nederland heeft 19 properties geselecteerd, Duitsland 25. De voorgestelde selectie
is zowel nationaal als internationaal afgestemd op wetenschappelijk, ambtelijk en
bestuurlijk niveau.
Tijdens het selectieproces - waarbij de terreinen getoetst zijn op hun bijdrage aan
het Limes-verhaal, de Outstanding Universal Values van Unesco, de Nederlandse
waarderingscriteria voor bescherming van archeologische monumenten en de
beoordeling door een internationale expertgroep - zijn 119 geselecteerde terreinen
                                          1
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>teruggebracht naar 19. Daarvan zijn er negen in het verleden al in zijn geheel
wettelijk beschermd en acht voor het grootste deel.
De door u gewenste (bij)bescherming gebeurt met dit aanwijzingsprogramma. Het
bevat een voorstel tot aanwijzing van twee nieuwe archeologische rijksmonumenten
en uitbreiding van de bestaande bescherming van acht andere terreinen (zie
bijlage).
De raad stemt in om de voorliggende selectie aan te wijzen als rijksmonument. Hij
heeft hierbij in overweging genomen:
    -   Het integrale, internationale aspect en belang van het
        aanwijzingsprogramma.
    -   Zowel de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed als provincies en
        gemeenten zijn positief, net als de meeste eigenaren.
    -   Er lijkt een zorgvuldige afweging te zijn gemaakt op basis van inhoud,
        informatiewaarde, haalbaarheid en draagvlak.
    -   Het betreft met name (beperkte) bij-beschermingen en slechts twee
        nieuwe beschermingen.
De raad heeft zijn advies gebaseerd op de gegevens bij uw aanvraag en een
schriftelijke toelichting hierop door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.
Met vriendelijke groet,
Marijke van Hees                                       Jakob van der Waarden
Voorzitter                                             Directeur
                                          2
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>   Bijlage: overzicht voorgestelde terreinen Werelderfgoedlijst Unesco
      Gemeente                   Terrein                    Monument
1     Leidschendam , Voorburg en Kanaal van Corbulo         nieuwe bescherming
      Voorschoten, diverse
      locaties
2     Zevenaar, Bijland          Tijdelijke kampementen bij nieuwe bescherming
                                 castellum
3     Katwijk, Valkenburg-       Castellum                  bijbescherming
      Centrum
4     Katwijk, Valkenburg – De   Vicus                      bijbescherming
      Woerd
5     Utrecht, Leidsche Rijn     Limes-weg                  bijbescherming
6     Utrecht, Hoge Woerd        Grafveld                   bijbescherming
7     Bunnik, Vechten            Vicus                      bijbescherming
8     Arnhem, Meinderswijk       Castellum                  bijbescherming
9     Nijmegen, Hunnerberg       Castra                     bijbescherming
10    Nijmegen, Kops Plateau     Legerplaats                bijbescherming
11    Leidschendam-Voorburg      Forum Hadriani             beschermd
12    Leiden                     Castellum                  beschermd
13    Woerden                    Castellum                  beschermd
14    Utrecht                    Wachttoren                 beschermd
15    Utrecht, Domplein          Castellum                  beschermd
16    Overbetuwe, Elst           Tempel                     beschermd
17    Nijmegen, Valkhof          Oppidum Batavorum en       beschermd
                                 castellum
18    Nijmegen, Berg en Dal      Aquaduct                   beschermd
19    Berg en Dal, Holdeurn      Potten- en pannen bakkerij beschermd
                                      3
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>