<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>Vervolgstappen digitale zorg: behoeften van experts uit de
praktijk
Digitale dialoog van RVS, NZa en ZIN
Op 3 december 2020 gingen de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving (RVS),
Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en het Zorginstituut Nederland (ZIN) met 90 experts binnen
de (digitale) zorg in gesprek over de verdere stappen in het gebruik en de ontwikkeling van
digitale zorg na de coronacrisis. Deze digitale dialoog organiseerden wij als vervolg op onze
recente adviezen over digitale zorg. Om zo verdere invulling te geven aan onze adviezen en
VWS te helpen deze gericht in de praktijk te brengen. De deelnemerslijst bestond onder
andere uit vertegenwoordigers van zorgverzekeraars, van toezichthouders, hoogleraren,
zorginkopers, patiëntenvertegenwoordigers, zorginnovators en zorgverleners.
Na een korte introductie door Jet                        we de deelnemers wat er al goed gaat en
Bussemaker (voorzitter RVS), Marian                      wat we hiervan kunnen leren.
Kaljouw, (bestuursvoorzitter NZa) en Tiana
van Grinsven (bestuurslid ZIN) spraken we                Bijdrage VWS
met de deelnemers over de aanbevelingen                  Gelle Klein Ikkink (programmadirecteur
van onze drie organisaties. In deze                      Innovatie en Zorgvernieuwing ministerie
discussie wilden we vooral horen: wat heeft              VWS) deelde allereerst de huidige
ú als expert uit de praktijk nodig om                    prioriteiten en aandachtspunten van VWS.
digitale zorg te kunnen ontwikkelen of                   Een eerste aandachtspunt is de
inzetten als waardevolle zorg? Ook vroegen               betaalbaarheid van zorg. De zorguitgaven
                                 | m ail@raadrvs.nl | www.raadrvs.nl | T 31(0)70 3405060
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>van het huidige kabinet zijn enorm hoog,                   Passende bekostiging is nodig om passend
ook tijdens de periode voor de coronacrisis.               gebruik van digitale zorg mogelijk te
Een nog groter aandachtspunt is het                        maken. Met dit doel heeft de NZa tijdens
toekomstige arbeidsmarkttekort: als we                     de coronacrisis een aantal landelijke regels
doorgaan zoals we nu doen, moet in 2040                    in de bekostiging aangepast. Bijvoorbeeld,
één op de vier in de zorg werken om aan de                 een eerste consult met een medisch
zorgvraag te kunnen voldoen, waar dat nu                   specialist hoeft inmiddels niet meer face-
één op de zeven is. Dit vraagt om een                      to-face plaats te vinden, maar kan ook
structurele transformatie. Tijdens de                      digitaal. Deze aanpassingen zijn inmiddels
coronacrisis bleken beeldbellen en chatten                 ook definitief overgenomen in de
met zorgverleners mogelijk. Belangrijk dat                 regelgeving van de NZa.
dit nu kan, maar Klein Ikkink benadrukte
ook de noodzaak om de zorg écht anders te                  Tijdens deze deelsessie bespraken we met
organiseren. Om het sociaal te innoveren,                  deelnemers welke stappen nog meer
ondersteund door digitalisering. Dit is een                moeten worden gezet om het bekostigen
jarenlange transformatie, daarom moeten                    van passende digitale zorg te faciliteren,
we vandaag nog beginnen.                                   en door wie? Want naast de NZa is hier
                                                           ook een rol te spelen voor de
VWS ondersteunt de conclusies van de                       zorgverzekeraars en wellicht andere
adviezen van de RVS, NZa en ZIN: meer                      financiers. Het antwoord hierop blijkt niet
ruimte voor nieuwe initiatieven, voor                      eenvoudig, maar de volgende tips – in
nieuwe vormen van bekostiging, meer                        willekeurige volgorde - werden in ieder
aandacht voor de patiënt, het stellen van                  geval meegegeven:
ambitieuze en bredere maatschappelijke
doelstellingen. Minister Van Ark voor                    1.   Evalueren van aanpassingen in regelgeving
                                                              is nodig; niet iedere sector staat er hetzelfde
Medische Zorg en Sport heeft al bekend                        voor
gemaakt dat maatschappelijke
doelstellingen, zoals geïdentificeerd in het               Dianne Jaspers (Huisartsen Eemland) hield
RVS advies, centraal zullen staan in de                    een korte presentatie over haar ervaring
nieuwe e-healthmonitor 2021-2023. Het                      als huisarts met een specifieke aanpassing
doel van de monitor is het in kaart brengen                in de huisartsenpost(HDS)-regelgeving.
van de inzet van e–health en leren over hoe                Om, net als de huisartsenbekostiging,
e-health toepassingen kunnen worden                        consulten medium-onafhankelijk te
gestimuleerd. Het wordt uitgevoerd als een                 maken, is het telefonisch consult
lerende evaluatie.                                         vervangen door het triageconsult. Haar
                                                           HDS werkt met een digitaal platform
Discussiesessies ‘Bekostiging’ en                          (spreekuur.nl), via waar contact plaats
‘Lerende praktijk’                                         kan vinden met patiënten, voordat zij de
De twee centrale onderwerpen van de                        huisartsenpost willen bezoeken. Het
digitale dialoog waren ‘Bekostiging’ en                    triageconsult lijkt voor de patiënt erg
‘Lerende praktijk’ van digitale zorg. Deze                 waardevol, omdat zo’n 60% van de fysieke
twee onderwerpen zijn in afzonderlijke                     consulten wordt voorkomen. Tegelijk
discussiesessies met de deelnemers                         vertelt Dianne dat het lastig is goed in te
besproken. We vroegen de deelnemers naar                   schatten wanneer iets een triage- of
hun visie op de door ons gepresenteerde                    regulier consult is. Daarnaast is het
aanbevelingen: wat moet VWS prioriteren,                   contract met de zorgverzekeraar nog niet
en hebben zij nog meer nodig? Ook                          aangepast op de werkwijze die zij nu
vroegen we de deelnemers naar goede                        gebruiken met spreekuur.nl. NZa zal met
voorbeelden, om zo van elkaar te kunnen                    collega’s bekijken of duidelijkere
leren. De input is ingedeeld in nieuwe                     informatie over de HDS-bekostiging nodig
aanbevelingen voor VWS.                                    is, in gesprek met branchevereniging
                                                           InEen.
Aanbevelingen discussiesessie bekostiging
                                 | m ail@raadrvs.nl | www.raadrvs.nl | T 31(0)70 3405060
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre> Uit de discussie blijkt verder dat er                       Vanuit het bankwezen wordt met grote
 belangrijke verschillen zijn tussen                         interesse gekeken naar de ontwikkelingen
 sectoren. Zo lijken er in de ANW-zorg                       in de zorg op het vlak van digitalisering.
 geen bekostigings-belemmeringen te                          Als financiers van zorginstellingen maken
 worden ervaren, omdat zij veelal met                        banken zich zorgen over het lage
 vastgestelde budgetten werken. Ook in de                    rendement van zorginstellingen en
 reguliere huisartsenzorg werkt een en                       daarmee de houdbaarheid van huidige
 ander anders, omdat zowel digitale als                      zorgorganisaties naar de toekomst toe. Zij
 fysieke consulten uit dezelfde prestatie kunnen             hechten daarmee ook veel waarde aan het
 worden betaald.                                             opschalen en uitbreiden van digitalisering
                                                             en kijken daar in de beoordeling van
2.  Maak (domeinoverstijgende) veranderingen                 zorginstellingen ook naar.
    lonend
 Hoe maken we het gebruik van digitale
 zorg lonend? Kan een andere sector zoals
                                                             Aanbevelingen discussiesessie lerende
 het bankwezen als voorbeeld dienen?
                                                             praktijk
 Immers, die sector lijkt, ten opzichte van
 de zorg, verder te zijn in het doorvoeren                   Een lerende praktijk betekent (kunnen)
 van digitalisering en veranderen van                        blijven leren en verbeteren van digitale
 werkwijzen. Die ontwikkeling is vanuit de                   zorg op basis van de ervaring die ermee
 sector zelf gekomen, met hulp van alle                      wordt opgedaan. Dat vraagt dus na de
 digitale ontwikkelingen. Groot verschil met                 coronacrisis niet alleen blijven doen, maar
 hoe de zorg nu is ingericht, is echter dat                  ook actief blijven leren en verbeteren. Dat
 banken zelf de revenuen van deze                            gaat niet vanzelf.
 veranderingen ontvangen. In de zorg
 werkt dit anders, en kunnen aanbieders                      Deelnemers herkenden die opgave. Ze
 zichzelf zelfs in de vingers snijden                        gaven aan hoe goede digitale zorg
 wanneer digitale zorg leidt tot minder                      ‘waardengedreven’ is en moet inspelen op
 zorggebruik binnen de eigen organisatie.                    de behoeften van zorgorganisaties,
 Veel productie wordt nu namelijk                            zorgverleners en patiënten. Dat is nu geen
 afgerekend als gevolg van handelingen                       gegeven. Zij ervaren vooral een stimulans
 (veelal p*q, arbeid). Dit is problematisch                  om snel ‘digitaal te gaan’, door nieuwe
 omdat veel digitale zorg (en preventie)                     digitale toepassingen te ontwikkelen of te
 juist als doel heeft om minder handelingen                  gaan gebruiken. Dat heeft geleid tot ‘een
 te verrichten. Het gevolg is dat een                        wildgroei aan apps’. Het overzicht over
 ziekenhuis minder kan declareren maar                       wat er is raakt verloren, de waarde of
 wel de kosten voor de digitale zorg heeft.                  toepasbaarheid ervan voor de eigen
                                                             situatie is vaak niet duidelijk en de
 Hiermee onderschrijven de deelnemers de                     onderlinge aansluiting of ‘interoperabiliteit’
 adviezen van RVS en NZa waarin wordt                        raakt verloren.
 aangegeven dat beloningsmodellen, denk
 bijvoorbeeld aan shared savings, nodig                      Om deze opgave het hoofd te bieden
 zijn om digitalisering lonend te maken. Het                 kwamen vier thema’s uit de dialoog tussen
 is aan zorgverzekeraars en zorgaanbieders                   de deelnemers:
 om dergelijke afspraken te maken. De
 domeinoverstijgende facultatieve                            1.   Het belang van goed onderzoek en beter
 prestatie, die de NZa in 2021 gaat                               bewijs
 onderzoeken, kan hier mogelijk een
                                                             De deelnemers hebben behoefte aan een
 bijdrage aan leveren. Een dergelijke
                                                             beter beeld van de waarde van digitale
 facultatieve prestatie kan lokaal maatwerk
                                                             toepassingen: ‘wat levert het wanneer op
 om over de domeinen samen te werken
                                                             en voor wie?’. Dat inzicht is belangrijk om
 een stuk eenvoudiger maken.
                                                             draagvlak te verwerven en weerstand het
3.  Rol van andere financiers                                hoofd te bieden. Belangrijk onderdeel is
                                                             dus wat het oplevert voor zorgverleners en
                                   | m ail@raadrvs.nl | www.raadrvs.nl | T 31(0)70 3405060
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>cliënten, naast algemene effecten op het                   Oog voor een betere aansluiting tussen
gebied van ‘kwaliteit’ en                                  toepassingen en gebruikspraktijk werkt
‘kosteneffectiviteit’.                                     twee kanten op. Aan de ene kant vraagt
                                                           dit om betere voorlichting richting
Sommige deelnemers pleiten specifiek                       gebruikers over wat er kan en hoe ze
voor betere ‘evidence aan de voorkant’. Zo                 werken. Maar aan de andere kant pleiten
wordt de suggestie gedaan van een                          deelnemers vooral voor het beter
‘landelijk onafhankelijk toetsingsorgaan’,                 betrekken van gebruikers (patiënten,
dat op basis van vaste criteria toetst of                  mantelzorgers én zorgverleners) bij het
nieuwe toepassingen van waarde zijn.                       ontwikkelen, toetsen en verbeteren van
Andere deelnemers pleiten vooral voor                      nieuwe toepassingen. Sommigen pleiten er
beter onderzoek in de praktijk. ‘Het                       zelfs voor dat het borgen van hun
onderscheid tussen onderzoek en praktijk                   deelname hierbij een verplichting moet
is een hardnekkige silo’: inzicht in de                    zijn voor nieuwe toepassingen. Ook geven
waarde van digitale zorg ontstaat immers                   ze suggesties hoe het slim kan,
pas in de praktijk.                                        bijvoorbeeld via gamification en blended
                                                           learning. Knelpunt is wel dat het geld kost
Een van de deelnemers noemt het                            om dit proces goed in te richten. Daar zou
voorbeeld van een evaluatie van het                        dus ook bij investering en bekostiging
gebruik van de app Facetalk in de praktijk.                beter rekening mee moeten worden
Daaruit blijkt dat er nogal wat beperkingen                gehouden. Want het levert ook voordelen
zijn bij patiënten waar je van tevoren niet                op in toegevoegde waarde en opschaling,
aan denkt: zorg leveren aan kinderen met                   bijvoorbeeld via een ambassadeursrol door
een flinke handicap vraagt van ouders veel                 betrokkenen.
als ze én op de telefoon/computer moeten
letten én op de veiligheid van het kind of                 3.  Meer mogelijkheden om van elkaar te
het kind moeten helpen bij de oefeningen.                      kunnen leren
Weet je dat, dan kun je daar bij nadenken
                                                           Er is onder de deelnemers een grote wens
over verbeteringen op inspelen.
                                                           om beter van elkaar te leren. ‘Nu doet
Het bepalen van die waarde in de praktijk                  iedereen zijn eigen projectje en gebeurt er
gaat niet vanzelf en kan intensief zijn.                   onnodig op veel plaatsen hetzelfde’. De
                                                           vele lokale initiatieven gaan voor een
Deelnemers pleiten daarom voor de
                                                           groot deel langs elkaar heen. Dat is zonde.
oprichting van meer living labs, en meer te
doen met de ervaringen (positief én                        Deelnemers noemen voorbeelden waar
negatief) van gebruikers. Ook van de                       ervaringsdeskundigen nieuwe gebruikers
informatie die wordt verkregen via het                     van digitale zorg helpen.
gebruik van digitale toepassingen. Het zou
                                                           Deelnemers pleiten er dan ook voor dat er
goed zijn als inkopers en toezichthouders
                                                           meer werk wordt gemaakt van het
zulke inzichten centraler stellen bij
                                                           faciliteren van samenwerking om lessen,
oordelen over digitale zorg.
                                                           ervaringen en mooie voorbeelden te delen,
2.  A ctiever betrekken van gebruikers bij                 en om elkaar te helpen bij het integreren
    ontwikkel- en verbeterproces                           van nieuwe digitale toepassingen in hun
                                                           zorgprocessen. Een ‘landelijke bibliotheek’
Deelnemers geven aan hoe veel                              die niet alleen overzicht geeft van
toepassingen nog ‘los van de praktijk’                     beschikbare toepassingen, maar ook van
worden ontwikkeld. Daardoor bestaat niet                   de lokaal opgedane ervaringen ermee, zou
alleen het risico dat toepassingen niet voor               helpen. Ook zorgverzekeraars kunnen
iedereen goed werken, zeker voor                           hierbij een actievere rol spelen.
gebruikers die niet de benodigde
middelen, ruimte of vaardigheden hebben.                   4.  A andacht voor proces van transformatie en
Het creëert ook onnodig weerstand en                           inbedding
angst.
                                                         Deelnemers wijzen erop dat digitale zorg
                                                         meer is dan een technische toepassing
                                 | m ail@raadrvs.nl | www.raadrvs.nl | T 31(0)70 3405060
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>alleen. Het vraagt echt een ‘transformatie’:
je moet anders gaan werken en de rollen
van zorgverlener en patiënt gaan er anders
uitzien. Zo’n verandering vraagt tijd en
aandacht, je moet ‘ontdekken hoe het
werkt’ en je moet uiteindelijk iedereen
meekrijgen. Gemene deler in de dialoog is
dat investeringen aan de voorkant van
waarde zijn na verloop van tijd. Om met
alle betrokkenen eerst stil te staan bij
doelen en verwachtingen, en bij de effecten
voor werkprocessen en benodigde
randvoorwaarden. Het gaat om ‘mét elkaar
transformeren, niet alleen digitaliseren’.
Deelnemers inspireren elkaar zo over hoe
zij dit proces kunnen inrichten. Daarbij
blijkt ook wat hen daarbij zou kunnen
helpen: ruimte om dit gesprek te kunnen
voeren. Bijvoorbeeld door andere
subsidievoorwaarden, waarbij (snelle)
digitalisering an sich niet zozeer het doel is.
Of andere vormen van financiering die niet
zo sterk verbonden zijn aan (snelle)
opschaling van het gebruik.
Kijk hier de afsluiting van de digitale
dialoog terug.
Adviezen
De adviezen naar aanleiding waarvan we
deze digitale dialoog organiseerden zijn:
     • RVS– Zorg op afstand dichterbij?
         Digitale zorg na de coronacrisis
     • NZa – Stimuleren van passende zorg
         en digitale zorg
     • ZIN – Digitaal waar mogelijk en
         wenselijk
     • NZa en ZIN: Samenwerken aan
         passende zorg: de toekomst is nu
                                 | m ail@raadrvs.nl | www.raadrvs.nl | T 31(0)70 3405060
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>