<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>20843524
                                                                RIVM tool
                                                     Gebiedsdoel         Groningen
                        Vingeroefening optimale                    mix   van    varianten      en  scenario's
                                                                 Maart 2022
            1.    Algemene           informatie
         e  |n  Groningen bestaat de agrarische            sector vooral uit Melk-    en  Rundveebedrijven (met
            weidegang)      en   overig (akkergebied).
         ¢  In Groningen is de gemiddelde depositie relatief laag, vergeleken bij die               van  de meeste andere
            provincies, mede door bovenstaande invulling van de agrarische sector.
         e
            Groningen     is voortouwnemer          voor  het  N-gevoelige N2000-gebied Liefstinghsbroek.
            Liefstinghsbroek       is een  klein  gebied (ca   20  ha) en ligt in de  periferie van NL.
         eo De   stikstofdepositie bij     het  basispad    vanuit de landbouw in NL       en vanuit het buitenland is in
            Liefstinghsbroek ongeveer gelijk (2030).
         e  De KDW-en       voor    het  Liefstinghsbroek liggen allemaal boven de          1.000 mol/ha/jaar.  Dat betekent
            dat   een  keuze   voor    het traject   met de   tussendoelstelling 'KDW+'       geen effect heeft op de
            doelstelling / opdracht voor          het Liefstinghsbroek.
         e  De   depositie   in  Groningen     is als gevolg van het basispad gemiddeld 577 mol/ha/jaar.
         e  De   depositie   in het   Liefstinghsbroek wordt door het basispad al verlaagd van ca 1.750 naar 1.316
            mol/ha/jaar. Dit       betekent dat de depositie dan al lager is dan de KDW van de stikstofgevoelige
            bostypen (1.429),        maar   wel  hoger dan de     KDW   voor   het  blauwgrasland (1.075).
         oe
            Bij  realisatie  van   het  basispad    wordt   voor  Liefstinghsbroek de vereiste Omgevingswaarde voor
            2030    gehaald:   74%    van   oppervlakte     heeft depositie onder de KDW (NB: dit is gebaseerd op
            Aerius 2021); dit betreft de bosbiotopen. Echter: het verslechteringsverbod vereist dat de
            habitattypen niet mogen verslechteren. En, de overheid is verplicht al het redelijke te doen om
            de condities voor de habitattypen geschikt te maken / houden. De provincie moet aantonen dat
            alles wat in   redelijkheid gedaan kan worden hiervoor, ook               is gedaan. Voor de kansen   van het
            blauwgrasland        zijn de water-    en  nutriéntenhuishouding       sleutelfactoren. Uitgangspunt is dat
            blijvende overschrijding van de KDW voor de N-depositie leidt tot verslechtering. Dat betekent
            dat Groningen blijft inzetten om de depositie op het blauwgrasland te verlagen tot de KDW:
            1075.
         e  Om de effecten        van   de varianten    / scenario's te vergelijken hebben wij de depositieresultaten
            voor   de  provincie     en  Liefstinghsbroek gebruikt die weergegeven zijn in het tabblad ‘resultaten’,
            omdat op deze        getallen de meetcorrectie is toegepast. De depositieresultaten op het tabblad
            'resultaten’    zijn  nagenoeg bij alle door ons doorgerekende scenario's 180 tot 200 mol lager dan
            de resultaten op het tabblad 'Visualisatie resultaten’.
         e
            Uitgaande     van   het tabblad 'resultaten' wordt        voor het blauwgrasland vaker voldaan aan de
            categorie 'Naderende          tot lichte  overschrijding' (KDW-70 tot +70 mol) dan als je uit gaat van het
            tabblad 'visualisatie'. Echter: tabblad 'resultaten’          zijn de gemiddelde depositiewaarden over het
            gebied, en in tabblad 'visualisatie' is rekening gehouden met de ligging van de verschillende
            habitattypen in hun hexagonen. Wij hanteren als indicatie daarom een marge voor de mate van
            overschrijding (op basis van een range van de deposities in de twee genoemde tabbladen
            (bijlage 1)
                                                                                                                             0000000128
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>20843524
              2.   Wat leert de      vingeroefening      ons
              Als  vergelijking hanteren wij het basispad aangezien              we  niet weten wat de andere       provincies
              doen. Immers: de keuze         van   de variant   voor  de tool is niet relevant.
              Wij  gaan   er van   uit dat in box 1    '(Provinciaal) generieke    emissiereductie’ de akkerbouw is
              meegenomen in de          categorie 'overig'.
              Een  generieke reductie       van 25% over alle sectoren levert een provinciale emissiereductie op van
              1.446 kTon. En in het       Liefstinghsbroek     wordt de depositie verlaagd met 60 mol. Een groot deel
              van  de   generieke emissiereductie komt vanuit de melkvee-sector (1.172 van de 1.446 ton, bijlage
              1), maar    rondom Liefstinghsbroek zitten relatief weinig melkvee-bedrijven (32 van de 60 mol
              depositie). Dit komt overeen met onze verwachtingen op basis van de gebiedskennis.
              Een extra reductie      van   50%   (bij de resterende 75%      van  de  bedrijven die   niet deelnemen      aan   de
              25%   generieke reductie!)       met afstand tot 2 km      van   Liefstinghsbroek   levert in de RIVM tool       een
              extra reductie in de      depositie    op  Liefstinghsbroek   op   van ca  40 mol. Dit komt overeen met
              onze    verwachtingen        op basis van de gebiedskennis. Samen met de extra reductie in een
              zone    rondom de Drentse Aa wordt de provinciale emissiereductie 22 kTon hoger (1.468
              kTon)
              Basispad + aanvullende Groningse maatregelen leidt altijd tot 'geen tot naderende overbelasting’
              voor   de bostypen en tot ‘'matige overbelasting' voor het blauwgrasland. Een lagere overbelasting
              voor   het blauwgrasland wordt alleen behaald met extreme maatregelen, zoals ‘alle emissies via
              generiek 100% reduceren' (zie bijlage 1). Dergelijke onrealistische scenario's zijn een zinloos
              voorstel.
              Welke    maatregelen Groningen invoert heeft nauwelijks effect op de depositie in het
              Liefstinghsbroek of op de provinciale depositie (mede een gevolg van het feit dat Groningen
              relatief lage emissie heeft).
              Andersom is het       waarschijnlijk zo dat de maatregelen die Groningen invoert in de tool,               nagenoeg
              geen effect hebben op de          deposities in de rest van NL, maar dit krijgen we bij deze
              vingeroefening      niet in beeld.
                   o     Mede door      ligging  in de  periferie en  relatief  lage emissie in de  huidige   situatie.
              Dit betekent dat de       Groningse maatregelen geen belangrijke input zijn voor de landelijke keuze
              van een    variant/scenario. Daarom hebben we voor de provincie Groningen andersom
              geredeneerd: 'welke maatregelen achten wij               voor  Groningen haalbaar'      en  'welke variant    lijkt ons
              het meest zinvol      voor   NL?’
              3.   Voorstel    gebiedsdoel Groningen:
         3.1  Landelijke variant '50% generiek en 50% gebiedsgericht' is het                meest effectief     voor   NL.
         Een   generieke aanpak       biedt  een   aantal voordelen:
              Veel   en  snelle daadkracht omdat         er dan via  landelijk geldende criteria, regelgeving       en  wettelijke
              normen     gehandeld kan worden.
              Faciliteert de    landelijk   gewenste innovatie     van   de landbouwsector.
              Het niet alleen op de op Stikstof         gebiedsgerichte aanpak richten, komt de koppelkansen               met
              overige doelstellingen       voor   het  buitengebied    ten goede (zoals    klimaat  en   KRW).
              Het is  belangrijk dat ook buiten de stikstofgevoelige Natura-2000 de kwaliteit van de
              leefomgeving voor plant, dier en mens verbetert. Dat betekent dat ook daar de stikstofdepositie
              zoveel mogelijk moet worden verlaagd.
              Een   eerlijke concurrentiepositie binnen Nederland doordat               aan alle agrarische bedrijven binnen
              een   sector dezelfde eisen      gesteld worden      aan  activiteiten die de Stikstof-emissie beinvloeden.
         !
           na 25% generieke reductie blijft er 75% van de oorspronkelijke emissies over. 50% van dit subtotaal van 75% is gelijk aan
         37,5%  van  de oorspronkelijke emissies). Hiermee komt de totale korting voor boeren in de 2 km-zone uit op 25+37,5=62,5%
                                                                                                                                      0000000129
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>20843524
         3.2 Scenario's in  Groningen:
         e   Overall de emissies in alle  agrarische bronnen      met 25% reduceren    en
         e   Fen extra reductie   van  50%  (bij de resterende    75%  van de  bedrijven die  niet deelnemen   aan de
             25%  generieke reductie)    met afstand tot 2 km     van  Liefstinghsbroek
         ¢   Daarnaast wil   Groningen voorstellen om ook in 2 km rondom de grensoverschrijdende N-
             gevoelige   N2000-gebieden    de emissie met 50% te reduceren (bij de resterende 75% van de
             bedrijven die niet deelnemen      aan  de 25%   generieke reductie) (Drentse    Aa  en
             Bakkeveensterduinen).
         Generiek
         Een generieke emissiereductie van 25% binnen alle sectoren achten wij haalbaar.
         Drenthe, Fryslan en Groningen hebben gezamenlijk een plan ontwikkeld om via generieke no-regret
         maatregelen in de melkveesector de stikstof-emissie te reduceren, waarbij is berekend dat een
         emissiereductie van 20% tot 30% per deelnemend bedrijf reéel is. Bij generieke maatregelen denken
         we met name aan no-regret maatregelen als aanpassingen aan stallen, veevoer of mestverwerking.
         Gebiedsgerichte aanpak
         Met de gebiedsgerichte aanpak introduceert de overheid een strenger beleid (en grotere
         investeringen) in de zones nabij stikstofgevoelige, beschermde natuur dan in de overige
         landbouwgebieden. Dat is effectief en redelijk. Bij gebiedsgerichte aanpak denken we met name aan
         bufferzones waar geen plaats is voor reguliere landbouw. Gebiedsgerichte aanpak vereist een
         ruimhartige inbreng vanuit de overheid, met het doel om goede alternatieven te bieden voor een
         toekomstbestendige landbouwsector.
         Maatregelen die daarbij in aanmerking komen (bovenop de generieke maatregelen) zijn
         bijvoorbeeld:
         e   subsidie  voor  bovenwettelijke maatregelen t.b.v. emissiereductie.
         e   subsidie  over  omschakelen    naar   Natuur Inclusieve Landbouw.
         ¢
             Opkoop.
         e   In het uiterste  geval moet worden overgegaan op         onteigening.
         e   Veel investeren in   voorlichting, onderzoek en onderwijs
             Veel investeren in   samenwerking      met de  agrariérs: kennis delen.
         eo  Actieve rol  van  de provincie in de   grondtransacties.
         Groningen   is een voorstander van een gebiedsgerichte aanpak          middels een  bufferzone  van  1-1,5 km
         rondom   stikstofgevoelige N2000-gebieden omdat:
         e   Bekend is dat de meeste Stikstof uit      agrarische  bronnen binnen   een  straal van  enkele km's
             deponeert.
         e   De  zonerings-variant (A, B, C,  D  -
                                                   LNV)  weliswaar ook   goede aanknopingspunten biedt      voor een
             effectieve  bescherming    van  kwetsbare natuur,     maar voor  deze variant moet de zonering eerst
             beter worden    uitgewerkt. Op    basis van  de  huidige kaart van het LNV is de zoneringsvariant voor
             Groningen    geen haalbaar scenario. Voor     onze   natuurdoelstellingen is dit niet de meest effectieve
             methode: de kwetsbare natuur in de veenweidegebieden wordt al aangepakt via de CO2-opgave
             (Reductie veen-oxidatie door vernatting). Bovendien is er dan het gevaar dat Groningen meer
             agrariérs krijgt (zone A), waardoor de emissie dreigt te stijgen, dan wel de opgave voor
             Groningen veel groter wordt.
         ¢   De depositiepotentie-variant weliswaar effciciént is om met weinig investeringen de vereiste
             omgevingswaarde (74% onder de KDW in 2030) te halen, maar daarmee veel stikstofgevoelige
             instandhoudingsdoelstellingen niet worden gerealiseerd. M.a.w.: het wordt dan moeilijk om
             tegemoet te komen aan het verslechteringsverbod (zie hoofdstuk 1).
                                                                                                                       0000000130
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>20843524
         50% extra reductie      nabij Liefstinghsbroek   is voor   Groningen    een  redelijk scenario. In de   praktijk zal
         Groningen uiteraard ook de mogelijkheden            voor  emissiereductie     aangrijpen  in  een  grotere straal,
         maar   de focus zal   liggen op de   piekbelasters rondom Liefstinghsbroek die veelal binnen            1 -1,5 km
         liggen.
         ¢    De voorgestelde aanpak leidt tot verdeling van de aandelen generiek en gebiedsgericht van                   60
              mol reductie   depositie respectievelijk 40 reductie depositie ten behoeve van het
                                         -
              Liefstinghsbroek. Dat lijkt ons een redelijke verdeling van de inzet van agrarische bedrijven.
         e    Indicatie  voor  benodigde landelijke emissiereductie         is 40 kTon. In het voorstel    van Groningen    is
             de  bijdrage   vanuit  Groningen     1,5 kTon emissiereductie. Dat is circa 3,75%        van  de landelijke
             opgave. Ter    vergelijking: als Groningen alle      emissies  uitschakelt, levert dat    een  reductie van  5,6
              kTon op. Dat is 14%     van  de  landelijke opgave.
         ATTENTIE:
         Bovenstaand voorstel       voor  het gebiedsdoel    voor   Groningen    is gebaseerd   op de   vingeroefening   met
         de RIVM tool door enkele ambtenaren           van  de provincie. Dit voorstel is niet op      bestuurlijk niveau
         behandeld    en  niet  besproken   met relevante     ambtenaren, provinciale of gebiedspartners. Er heeft
         binnen   onze  provincie    nog veel te  weinig discussie plaats gevonden        over de  mogelijke middelen      om
         de emissie te reduceren. Het is dus nog onvoldoende getoetst op                draagvlak en    haalbaarheid. De
         haalbaarheid is bovendien nog onzeker          zolang   niet is toegezegd dat de provincie over de benodigde
         middelen, tijd   en  capaciteit kan beschikken      om   het gebiedsdoel te realiseren.
         Tenslotte is bij dit voorstel geen rekening gehouden met de gewenste maatregelen voor de overige
         gebiedsopgaven, zoals Klimaatadaptatie en KRW.
         Zie bijlage 1  -
                          effect  varianten/scenario's    op   provinciale depositie     en depositie in Liefstinghsbroek
                                                                                                                               0000000131
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>