<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>20844877
         0000000777
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>20844877
         0000000778
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>20844877
           Inhoud
   BE        Nationaal programma
         1                           voor transitie landelijk gebied                          7
   BEE   >   |nhoudelijke reikwijdte  en vraagstukken                                        11
   EE
         30  Structurerende keuzes, (regionale) doelen  en uitgebreide toelichting stikstof  17
         q   Status: Programma als uitwerking Nationale Omgevingsvisie                      35
   BIEN
         5   Rijksbrede, interbestuurlijke en  maatschappelijke samenwerking                39
   WEEE                            andere
         6   Ssamenhang   NPLG  en          trajecten in het landelijk gebied               43
   BEEN
         ;   Gebiedsprogramma’s, transitiefonds    en onontkoombaarheid                     49
   BEEN
         3   \Vervolgproces en planning                                                     57
   BEN
             Terafsluiting                                                                  61
         Bijlage structurerende keuzes   en doelen                                          05
                                                                                              0000000779
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>20844877
                      Samenvatting
                      Het  landelijk gebied    zal flink moeten veranderen. We willen de kwaliteit           van onze
                      natuur   verbeteren,    ons  watersysteem robuuster         en  gezonder maken en op weg naar een
                      klimaatneutraal     landelijk gebied.    De natuur kan      niet langer meer wachten en op meerdere
                      vlakken zullen grote stappen moeten worden gezet, niet in de laatste                plaats  op het terrein
                      van  de  overbelasting aan stikstofdepositie.         Een forse inzet op natuurherstel     en  -behoud
                      is ook  nodig om    zo  ruimte te creéren     voor  duurzame economische         en  maatschappelijke
                      ontwikkelingen.     Daarnaast     geldt  dat Nederland zich op meerdere terreinen          Europees   en
                      internationaal    verplicht   heeft  aan  diverse natuur-, water-      en klimaatdoelstellingen. Vanwege
                      de  samenhang      met een    toekomstbestendige ontwikkeling           van  de landbouw    en  het belang
                      van  voedselzekerheid wordt het de Kamerbrief              perspectieven    voor agrarische   ondernemers
                      gelijktijdig  met deze startnotitie     gepubliceerd.
                      Het Nationaal     Programma Landelijk Gebied (NPLG) is            een  beleidsprogramma      onder de
                      Nationale    Omgevingsvisie      met het Ministerie van       Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
                      het Ministerie    van  Infrastructuur    en Waterstaat     en  het Ministerie  van  Binnenlandse Zaken     en
                      Koninkrijksrelaties    als  opdrachtgevers.     Het  Rijk  neemt in   (de gebiedsprogramma’s van) het
                      NPLG de    gebiedsgerichte opgaven         en  maatregelen op      voor  natuur, stikstof, landbouw, water,
                      bodem    en  klimaat. In het NPLG      zijn de EU-verplichtingen leidend: Vogel- en Habitatrichtlijn,
                      Kaderrichtlijn   Water   (KRW)    en  (onder meer) de Europese Klimaatwet voor broeikasgassen.
                      In het coalitieakkoord is het hoofddoel         van  het NPLG     vastgelegd; het toekomstbestendig
                      ontwikkelen    van   het  landelijk gebied.    Naast reeds beschikbare       budgetten komt er een
                      transitiefonds landelijk gebied en natuur met daarin 24,3 miljard euro om tot en met 2035
                      financieel bij te dragen aan de genoemde internationale verplichtingen. De middelen zijn
                      specifiek bedoeld om invulling te geven aan de             nationaal  wettelijk verplichte doelstellingen
                      op het gebied van stikstof, klimaat en water.
                      De scope    van  het NPLG is in deze startnotitie      vastgelegd,    ook in relatie tot  nauw   verbonden
                      trajecten  en  trajecten   met   meekoppelkansen        op nationaal,   regionaal en lokaal niveau,
                      zoals luchtkwaliteit en zodnosen. Het NPLG legt structurerende, richtinggevende keuzes
                      en (regionale) doelen vast, als basis voor integrale provinciale programma’s landelijk
                      gebied kortheidshalve ‘brede gebiedsprogramma’s’ genoemd. Het Rijk geeft deze voor
                               -
                                                                                                                               nu
                      richtinggevend mee aan de regionale overheden, onder regie van de provincies. De keuzes
                      en doelen zijn in deze startnotitie deels al vastgelegd en moeten komende maanden deels
                      nog verder uitgewerkt worden. Met deze startnotitie NPLG worden de al bekende keuzes en
                      doelen meegegeven, zoals richtinggevende emissiereductiedoelen voor stikstof per gebied,
                      de doelen voor de Kaderrichtlijn Water en eerste beelden wat de keuze voor water en bodem
                      sturend uit het coalitieakkoord betekent. Daarmee is de startnotitie de aftrap van een
                      langjarig transitieproces en partnerschap, waarbij het Rijk de medeoverheden uitnodigt om
                      het NPLG samen verder uit te werken. In oktober volgen de aanvullende doelen vanuit NPLG
                      (zoals de uitwerking voor waterberging en definitieve provinciale klimaatdoelen) tegelijk met
                      de andere ruimtelijke keuzes voor bijvoorbeeld woningbouw. Zo ontstaat een gebiedsgericht
                      integraal  kader   voor   de  uitwerking van het NPLG waarbinnen doelstellingen in samenhang
                      worden bezien      en als  zodanig bijdragen aan het noodzakelijk natuurherstel en -behoud
                      evenals de klimaat-      en  waterverplichtingen.
                      Volgend uit de afspraken in het Programma Stikstofreductie                en  Natuurverbetering (PSN)
                      worden de stikstof-      en  natuurdoelen     uiterlijk in juli 2023 verplicht en onontkoombaar
                      ruimtelijk uitgewerkt en vastgelegd in een gebiedsplan. Vanuit de NPLG-ambitie wordt
                      dit samen met de andere uitgewerkte doelen voor natuur, water en klimaat, en de
                      wisselwerking met de verduurzaming van de landbouw en de sociaaleconomische
                      ontwikkelingen, opgenomen           in de eerste versie    van   de brede  gebiedsprogramma’s.
     4   Samenvatting
                                                                                                                                    0000000780
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>20844877
                                                                                                 Startnotitie Nationaal Programma Landelijk Gebied
                      De  uitwerking van      deze  gebiedsprogramma’s vraagt een enorme inspanning van de
                      decentrale overheden met het          Rijk als samenwerkingspartner. Maatschappelijke partners,
                      zoals ondernemers, worden hier ook bij betrokken, en ook de betrokkenheid van
                      grondeigenaren en grondgebruikers is cruciaal. Bottom-up initiatieven kunnen hierbij goed
                      benut worden. Ook bij de uitwerking van het ontwerpprogramma NPLG worden naast het
                      Rijk de provincies, waterschappen, gemeenten            en  de maatschappelijke partners betrokken.
                      Voor de   uitwerking van      de richtinggevende    stikstofdoelen per   gebied zijn afgelopen tijd
                      flinke stappen gezet, de resultaten        zijn opgenomen in deze startnotitie. In het toekomst-
                      perspectief    landbouw     (Kamerbrief perspectieven      voor agrarische   ocndernemers     van
                      10 juni 2022) worden beleidsmatige          keuzes gemaakt. Randvoorwaarde is dat          duidelijkheid
                      wordt   geboden over hoe het perspectief voor de agrarische ondernemers er uitziet,
                      gebiedsgericht in aanpak en beleid. De concrete uitwerking van water en bodem als
                      sturend principe zal in september gereed zijn. Komende maanden wordt de wijze waarop
                      de verschillende doelen       en  maatregelen in de gebiedsprogramma’s geintegreerd             en
                      onontkoombaar         vastgelegd gaan worden verder uitgewerkt. Andere belangrijke bouwstenen
                      die op dit moment verder uitgewerkt worden zijn de besteding van de middelen uit het
                      Transitiefonds landelijk gebied en natuur, de spelregels voor de beoordeling en realisatie
                      van de gebiedsprogramma’s (denk aan eisen aan het detailniveau) en de wijze waarop
                      onontkoombaarheid          steviger invulling krijgt.
                      De  belangrijkste mijlpalen voor het NPLG zijn: de al bekende keuzes en doelen beschikbaar
                      voor  de regionale overheden (met deze startnotitie), aangevulde keuzes en doelen
                      beschikbaar     voor de regionale overheden (oktober), hoofdlijnen NPLG naar de Tweede
                      Kamer    (oktober), uitgewerkt ontwerpprogramma NPLG inclusief planMER (voorjaar
                      2023), integrale provinciale gebiedsprogramma’s (1 juli 2023). Dit sluit aan bij de lijn uit de
                      Ruimtelijke Ordeningsbrief van 17 mei, met dezelfde mijlpalen op weg naar wederkerige
                      afspraken in oktober 2023 die het ruimtelijk arrangement per provincie vormen.
                      Tot de  primaire doelgroep van deze startnotitie behoren alle betrokken overheden,
                      maatschappelijke partners zoals ondernemers, en het parlement.
         Startnotitie samengevat in      1 alinea:
         De startnotitie NPLG    geeft een  aanzet voor de uitwerRing van de Rerndoelen natuur (waaronder de stikstof-
         aanpak), water en   Rlimaat tot   regionale doelen en structurerende keuzes, met onder andere de relatie met de
         landbouw. Die vormen      de basis voor de uitwerking van de brede provinciale gebiedsprogramma’s. Ook geeft
         de startnotitie de eerste  (ruimtelijke) consequenties van deze doelen en structurerende keuzes. In de periode tot
         oktober worden de doelen      en Reuzes verder uitgewerkt en aangevuld en vormen zo een tweede ronde input
                                                                                                                        voor de
         gebiedsprogramma’s. Daarbij geeft de startnotitie NPLG aan hoe de samenhang Is met andere (Rijks)programma’s
         in het landelijk gebied. De startnotitie NPLG beschrijft tevens de wijze waarop de overheden en maatschappelijke
         partijen de komende tijd samen vorm geven aan de uitwerking, dat dit oncntkoombadar tot resultaten moet leiden
         en hoe dit samenhangt met het transitiefonds landelijk gebied en natuur.
                                                                                                                                                  0000000781
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>20844877
         0000000782
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>20844877
         1 Nationaal
           programma voor
           transitie landelijk
           gebied
                               0000000783
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>20844877
                                   Het    landelijk gebied        staat aan de       vooravond       van   grote veranderingen.
                                   De natuur       en  waterkwaliteit staan onder druk                 en  het klimaat verandert.
                                   We moeten de biodiversiteit herstellen                     en een    balans bereiken tussen wat
                                   de natuur kan         dragen     en wat we       als samenleving van           haar vragen. Qok de
                                   draagkracht        van ons     het bodem-         en  watersysteem wordt op veel               plekken
                                   overschreden.
                                   Alle  benodigde veranderingen om het tij te keren hebben een zichtbare weerslag op de
                                   fysieke ruimte, de regionale en lokale economie en de sociale cohesie van het landelijk
                                   gebied. Om de transitie van het landelijk gebied in goede banen te leiden is een brede
                                   aanpak nodig      met scherpe keuzes en maatregelen. Ook in samenhang met de andere
                                   veranderingen in het landelijk gebied, zoals de aanpassingen in de energievoorziening en
                                   de bouw     van  nieuwe   en bereikbare     woningen. Het kabinet heeft al richting gegeven op
                                   hoofdlijnen    en  proces, met    name   in de  Hoofdlijnen van de gecombineerde aanpak van natuur,
                                   water en Rlimaat in het  landelijk gebied,  en van het brede stikstofbeleid (1 april 2022) én in de
                                   Ruimtelijke Ordeningsbrief    (17 mei 2022). Het kabinet heeft in het coalitieakkoord een Nationaal
                                   Programma Landelijk Gebied (NPLG) en extra middelen in een transitiefonds opgenomen,
                                   met als hoofddoel de toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied met
                                   toekomstperspectief voor de landbouw. In deze startnotitie schetsen we uitgangspunten,
                                   ambities    en context van    het NPLG.
                                   Water-      en  bodemsysteem           leidend
                                   In het coalitieakkoord is ook      vastgelegd     dat de draagkracht    van   het water-  en bodem-
                                   systeem sturend wordt bij het landgebruik in het landelijk gebied. Dat draagt bij               aan het
                                   voldoen    aan  internationale    verplichtingen    op het  gebied   van  natuur, klimaat   en water én
                                   aan een    klimaatbestendige inrichting en beheer van het landelijk gebied. Het kabinet heeft
                                   daarbij in het coalitieakkoord gekozen voor een brede aanpak, waarin de natuuraanpak,
                                   waar de stikstofaanpak een belangrijk onderdeel van uitmaakt, samengaat met de aanpak
                                   van  andere opgaven zoals klimaat-          en waterkwaliteit. Dit betekent dat de keuzes        voor een
                                   gebied ook in het licht     van  andere   doelstellingen dan die     voor  stikstofgevoelige    Natura
                                   2000-habitats houdbaar moeten            zijn.
                                   Keuzes      nodig
                                   Een   passende inrichting van het landelijk gebied biedt ook kansen voor bijvoorbeeld
                                   nieuwe economische perspectieven, functiecombinaties, verduurzaming, versterken
                                   van gebiedsidentiteit en kenmerken, en daarmee verhoging van de kwaliteit van de
                                   leefomgeving.      Maar de transitie zal in de schaarse ruimte die        we   in Nederland hebben
                                   ook leiden tot    spanning met     andere    belangen,   zoals verstedelijking    en de energietransitie.
                                   Bepaalde gebieden ontzien van opgaven betekent intensiever gebruik van een gebied elders.
                                   Er zijn keuzes nodig. Deels zijn die vastgelegd in deze startnotitie, deels worden die komende
                                   maanden uitgewerkt en op 1 oktober vastgelegd.
     8   Nationaal programma voor transitie landelijk gebied
                                                                                                                                             00000007384
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>20844877
                                                                                                    Startnotitie Nationaal Programma Landelijk Gebied  —
                                                                                                                                                       LJ
         Het NPLG bevat in de kern:
         1. De kaderstellende doelen    voor onder andere emissiereductie   van  stikstof, broeikasgassen en waterkwaliteit: dat
            is het ‘wat’.
         2. De structurerende keuzes, zoals het bodem-     en watersysteem leidend maken bij ruimtelijke planvorming: dat is
            het ‘hoe’.
         Dit werken   we verder uit in een ruimtelijke strategie tot een richtinggevend Rader voor de gebiedspregramma’s in
         nauwe   samenhang met de Kamerbrief perspectieven voor agrarische ondernemers met beleidsmatige Reuzes, dat
         tegelijk met deze startnotitie verschijnt.
                                                                                                                                                     0000000785
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>20844877
         0000000786
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>20844877
         2 Inhoudelijke
           reikwijdte en
           vraagstukken
                         0000000787
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>20844877
                                      Het Nationaal          Programma Landelijk Gebied (NPLG) richt zich op drie
                                      kerndoelen: het in          een samenhangende aanpak realiseren van de Europese
                                      internationale verplichtingen op het terrein van (1) natuur (met als
                                      onderliggend doel de stikstofopgave), (2) water en (3) klimaat. Deze
                                      doelen hangen sterk samen en zijn sterk normerend. Nederland is als
                                      EU-lidstaat juridisch verplicht eraan te voldoen. Maar het halen van de
                                      doelen is uiteindelijk vooral gericht op het waarmaken van een gedragen
                                      perspectief voor mensen, bedrijven en natuur. Deze doelen hebben ook
                                      een sterke relatie met andere opgaven en belangen in het landelijk gebied
                                      (zie paragraaf 6).
                                      De  samenhang van de drie kerndoelen            en  de  maatregelen die nodig zijn     om   de doelen
                                      te realiseren is de reden     ze samen te    brengen     in het NPLG. Zo ¢reéren    we   synergie en
                                      voorkomen      we   situaties waarbi] maatregelen        voor  de verschillende   doelen strijdig zijn   met
                                      elkaar  (als bijvoorbeeld urgente stikstofmaatregelen            ten koste gaan van     maatregelen     voor
                                      KRW of het     klimaatprobleem).      In het NPLG moeten de kortere          en lange termijn goed     met
                                      elkaar verbonden worden. Het tempo             van  de   uitwerking van    de stikstofmaatregelen om
                                      het  wettelijke stikstofdoel     voor  2030 te   realiseren, is leidend voor het algemene tempo van
                                      de stappen in de      lange termijntransitie    in het NPLG. Ock     voor   de opgaven    van  de Europese
                                      Kaderrichtlijn    Water   (KRW) is de druk hoog: in 2027        moeten de    benodigde maatregelen
                                      genomen     zijn.  Voor klimaat moeten in 2030 tussendoelen behaald              zijn op weg   naar een
                                      klimaatneutrale      samenleving in 2050.
                                      Het NPLG    gaat sturen op de ruimtelijke consequenties van             de drie doelstellingen. Via
                                      structurerende keuzes       helpt  het NPLG alle    benodigde veranderingen        in het landelijk gebied
                                      zoveel   mogelijk in samenhang vorm          te geven. Het NPLG      werkt het benodigde ruimtegebruik
                                      uitin relatie tot de transitie    van  de landbouw,      van  de beoogde     nieuwe natuur    en van   de
                                      natuurinclusieve landbouw, met zoals           gezegd    het bodem-    en  watersysteem als vertrekpunt.
                                      Daarnaast maken de leefbaarheid           en  vitaliteit  van het landelijk gebied    en het realiseren   van
                                      een  goede omgevingskwaliteit integraal           onderdeel uit    van de   afwegingen.
                                      De drie kerndoelen           toegelicht
                                      1.  Natuur
                                          Voor de   Vogel- en Habitatrichtlijn (VHR) hebben de verplichtingen betrekking op
                                          de  instandhouding van Europees beschermde soorten en habitats binnen Natura
                                          2000-gebieden, maar ook daarbuiten. Het NPLG draagt bij aan de realisatie van die
                                          internationale     verplichting. Op   dit moment vormt de        overbelasting van stikstofdepositie
                                          in N2ooo-gebieden een grote belemmering om te voldoen aan de verplichtingen van de
                                          VHR, met alle gevolgen van dien. Het is in dit kader dat het realiseren van de wettelijke
                                          stikstofdoelstellingen,     ofwel het   terugbrengen      van deze   overmatige depositie,     van
                                          groot belang is. In het coalitieakkoord heeft het kabinet aangekondigd de huidige
                                          wettelijke omgevingswaarde          voor  stikstofdepositie    voor   2035 uit de Wet stikstofreductie
                                          en  natuurverbetering      naar voren te    halen. Dit betekent dat in 2030      74% van    het
                                          stikstofgevoelig     Natura 2000-areaal onder de kritische         depositiewaarde     moet   zijn
                                          gebracht.   In 2025 is dit conform de      wettelijke verplichting 40% van dat areaal.
                                      2.  Water
                                          Vanuit de KRW, de      Nitraatrichtlijn  en  de EU    Grondwaterrichtlijn wordt in het      NPLG de
                                          kwaliteit  van   oppervlakte- en grondwater meegenomen, voor zover beinvlioed door
                                          landbouw (nutriénten en gewasbeschermingsmiddelen). Ook de grondwaterkwantiteit
                                          is onderdeel van de KRW en wordt dus meegenomen. Waterkwantiteit (droogte
                                          en wateroverlast) is onderdeel van het NPLG voor zover noodzakelijk voor
                                          natuur en   landbouw, immers zonder water geen              natuur en geen landbouw.
     12  Inhoudelijke reikwijdte en vraagstukken
                                                                                                                                                    0000000788
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>20844877
                                                                                                  Startnotitie Nationaal Programma Landelijk Gebied  —
                                                                                                                                                     LJ
                          Grondwateronttrekkingen en vasthouden van water zijn daarmee dus ook onderdeel                        van
                          het NPLG. In 2027 moeten de benodigde KRW-maatregelen genomen zijn.
         Uitvoering Kaderrichtlijn Water
         Op 18 maart 2022 zijn de Stroomgebiedbeheerplannen 2022-2027 voor de KRW vastgesteld. Hierin staan de
         waterkwaliteitsdoelen, de opgaven en de maatregelen van alle waterbeheerders voor de Romende 6 jaar. Gezien
         de grote opgave vanuit de landbouw wordt aangesloten bij de transitie van het landelijk gebied. Daarbij wordt
         specifiek ingezet op grootschalig herstel van beekdalen op zandgrond. Door het zoeken van meekoppelkansen,
         zullen de overige maatregelen   voor stikstof en klimaat ook  positief Runnen bijdragen aan verbeteringvan de
         doelen  van  de KRW. In 2024 zal  een tussenevaluatie  plaatsvinden   van de uitvoering van maatregelen in de
         Stroomgebiedbeheerplannen. Dit gebeurt onder meer in samenhang met de maatregelen in het 7¢ Actieprogramma
         Nitraatrichtiijn en de provinciale gebiedsprogramma’s. indien nodig zal aan de hand van uitkomsten van de
         evaluatie worden bijgestuurd.
                      3. Klimaat
                          De internationale    klimaatafspraken, de Europese klimaatwetgeving, de nationale
                          Klimaatwet    en  het Klimaatakkoord landbouw          en landgebruik (terugdringen        broeikas-
                          gassen door landbouw       en  landgebruik) bepalen      de opgave    voor  landbouw     en  land-
                          gebruik: veeteelt, glastuinbouw, veenweide, landbouwbodems                 en  bomen, bossen
                          en natuur.   Met het coalitieakkoord is het nationale reductiedoel in de Klimaatwet
                          aangescherpt.    Hier zijn indicatieve emissiedoelen       voor  2030  van  afgeleid   voor  de
                          sectoren.   Op basis  van  de  ramingen   in de Klimaat-    en  Energieverkenning      2022  worden
                          definitieve restemissiedoelen 2030       voor   alle sectoren,  en  dus ook   voor   de landbouw     en
                          voor  het  landgebruik, vastgesteld.    De hiervoor     benodigde broeikasgasreductie         zal voor
                          een belangrijk deel gerealiseerd moeten worden met de integrale aanpak in het landelijk
                          gebied. In het coalitieakkoord is een indicatieve broeikasgasreductie van 5 megaton
                          gekoppeld aan     deze  aanpak. De klimaatopgave voor de glastuinbouw               maakt   overigens
                          geen onderdeel uit    van   de integrale aanpak in het landelijk gebied.
                      Uitgangspunt van de integrale gebiedsprogramma’s moet zijn dat er in elk geval geen
                      (lokale) verslechtering optreedt in luchtkwaliteit en leefbaarheid (inclusief geur) en waar
                      mogelijk een verbetering, zeker       met het oog op de verwachte         Europese aanscherpingen        van
                      de eisen   aan  de luchtkwaliteit.
                      Emissie     en  depositie van stikstof
                      NPLG gaat niet    over de aanwending van stikstofruimte die ontstaat. Voor de doelen in
                      het NPLG die     samenhangen met emissie en depositie van stikstof, andere nutriénten,
                      gewasbeschermingsmiddelen           en broeikasgassen ligt     de focus op de landbouw als
                      belangrijkste ruimtegebruiker       en emissiebron in het     landelijk gebied, en    binnen de
                      landbouw op de relevante sectoren in het          bijzonder de veehouderij, de akkerbouw           en  de
                      (glas-)tuinbouw.    Stikstofbronnen uit andere sectoren         dragen   op een   evenredige    manier   bij
                      aan  stikstofreductie. Dit   loopt  via het spoor   van   het structurele  stikstofpakket    en  via het
                      klimaatbeleid. In de    gebiedsprogramma’s kunnen lokale stikstofbronnen buiten de scope
                      van  het NPLG meegenomen worden als daarmee op                 een even zo effectieve, of effectievere
                      wijze  de doelstellingen   van   het NPLG kunnen worden bereikt. Dit is         analoog aan het
                      ‘omwisselbesluit’ uit Ruimte      voor  de Rivier, zie ook de    toelichting bij het wetsvoorstel      voor
                      het transitiefonds. Met de     buitenlandaanpak uit het stikstofspoor          wordt bovendien      ingezet
                      op reductie   van  buitenlandse emissies en depositie in Nederland.
                                                                                                                                                      13
                                                                                                                                                   0000000789
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>20844877
                                      Toekomstperspectief landbouw (Kamerbrief perspectieven                            voor  agrarische
                                      ondernemers van 10 juni 2022)
                                      Mede   afhankelijk  van  de toekomstvisie op de landbouw        van  de  provincies en de gebieds-
                                      partners en de vaak gebiedspecifieke omstandigheden            moet   regionaal de ontwikkelrichting
                                      en ruimte  voor   de landbouw worden       bepaald. Een   langjarig economisch perspectief voor de
                                      landbouw-    en  tuinbouw is   van  belang bij het opstellen   van  de brede  gebiedsprogramma’s.
                                      Het aantal boeren    en  tuinders zal de komende      jaren verder afnemen in Nederland.
                                      De redenen om te stoppen kunnen heel divers zijn: er zijn bedrijven zonder bedrijfsopvolger,
                                      bedrijven die econemisch onvoldoende presteren waardoor het onmogelijk wordt
                                      investeringen te financieren of bedrijven kunnen of willen hun bedrijfsvoering niet zodanig
                                      aanpassen dat die past     bij scherpe ecologische opgaven      in het gebied, bijvoorbeeld
                                      door de  nabijheid   van een   Natura-zoo0o0  gebied.  Streven is dat de land-   en tuinbouwers
                                      die hun  bedrijf wel  willen voortzetten    een  langjarig renderend perspectief hebben na
                                      het uitvoeren   van  het gebiedsprogramma. Deze bedrijven moeten zicht hebben op een
                                      toereikende   en  houdbare    Natuurbeschermingsvergunning. Zonder een succesvolle transitie
                                      van de landbouw     en  het  landelijk gebied  is het behalen  van  de verplichte  milieu- en
                                      natuurdoelstellingen niet mogelijk.
                                      De ontwikkeling van landbouwbedrijven          kan gericht zijn op innovatie, extensivering,
                                      omschakelen     naar  nieuwe   vormen van    landbouw, verbreding van de bedrijfsvoering
                                      of combinaties hiervan     en verplaatsing of beéindiging van bedrijven. Op basis van het
                                      toekomstperspectief landbouw wordt in overleg met provincies en betrokken agrarische
                                      partijen uitgewerkt welke bedrijfsvormen voor landbouwbedrijven binnen de gebiedsdoelen
                                      mogelijk zijn met inachtneming van het beperken van zodnosenrisico’s in bijvoorbeeld
                                      veedichte  en  waterrijke gebieden.     En daarnaast welke voorwaarden        en ondersteuning
                                      vanuit de overheid, banken      en tussenhandel     nodig zijn voor  toekomstbestendige bedrijven
                                      met economisch perspectief. Hiervoor zal instrumentarium worden uitgewerkt en
                                      aangeboden. Bovendien wordt gebruik gemaakt van de mogelijkheden voor gebiedsgerichte
                                      samenwerking en investeringen uit het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid via het
                                      Nationaal Strategisch Plan (GLB-NSP), zoals voor groenblauwe diensten.
                                      Keuzes rond de woningbouwopgave, bedrijventerreinen, infrastructuur, datacenters en de
                                      energietransitie worden niet vanuit het NPLG voorbereid, maar vanuit andere programma’s
                                      van het Rijk. In paragraaf 6 beschrijven we hoe de koppeling wordt gelegd.
     14  Inhoudelijke reikwijdte en vraagstukken
                                                                                                                                           0000000790
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>20844877
         Startnotitie Nationaal Programma Landelijk Gebied  —
                                                            I
                                                             15
                                                          0000000791
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>20844877
         0000000792
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>20844877
         3 Structurerende
           keuzes, (regionale)
           doelen en uitgebreide
           toelichting stikstof
                                 0000000793
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>20844877
                                      Het NPLG werkt de kerndoelen verder uit tot                         (regionale) doelen (het ‘wat’)
                                      en  structurerende keuzes               (het ‘hoe’). Die geven richting aan de brede
                                      gebiedsprogramma’s van de provincies. Alle betrokken overheden geven
                                      aan dat zij behoefte hebben aan scherpe keuzes vanuit het Rijk, anders
                                      worden er geen knopen doorgehakt bij tegenstrijdige belangen en is de
                                      benodigde transitie niet haalbaar. Als eerste worden de richtinggevende
                                      stikstofdoelen per gebied uitvoerig toegelicht, omdat daar afgelopen tijd
                                      flinke stappen zijn gezet. Vervolgens wordt ook de stand van zaken voor de
                                      andere doelen beschreven, die komende maanden gedeeltelijk nog verder
                                      worden uitgewerkt.
                          Wat zijn structurerende keuzes?
                          De term ‘structurerende Reuzes’ is   na het verschijnen  van het interdepartementaal beleidsonderzoek ruimtelijke
                          ordening door het NPLG omarmd.        Het NPLG    omschrijft dit als beleidsuttspraken over de (on-)wenselijkheid van
                          (nieuwe) activiteiten in het landelijk gebied ten opzichte van andere activiteiten/functies in het ruimtegebruik, of
                          ten opzichte van het functioneren van het water- en bodemsysteem, resulterend in een ruimtelijkre strategie op
                          hoofdlijnen. Daarmee stuurt het Rijk globaal op randvoorwaarden voor locatie- en inrichtingskeuzes, waarbij
                          onder meer geanticipeerd wordt op de Riimaatveranderingen.
                                      Het NPLG     brengt in deze startnotitie alle bestaande doelen en gemaakte structurerende
                                      keuzes   bijeen, is waar nodig aanjager voor het formuleren van andere doelen en keuzes
                                      en (regionale) uitwerking door de beleidsverantwoordelijke rijksonderdelen én stuurt via
                                      de uitwerking daarvan in brede gebiedsprogramma’s NPLG op de realisatie van de doelen.
                                      Met deze startnotitie worden de keuzes             en doelen    -
                                                                                                        voor zover al bekend    -
                                                                                                                                  vanuit het Rijk
                                      aan  de  provincies meegegeven. In deze paragraaf zijn de resultaten opgenomen, in bijlage 1
                                      staat  de meer gedetailleerde uitwerking. Als eerste een uitgebreide toelichting op de nieuwe
                                      uitwerking voor stikstof.
                                      Richtinggevende Stikstofdoelen                    per Gebied
                                      Van nationale   omgevingswaarde naar richtinggevende doelen voor gebiedsprocessen
                                      In de Wet stikstofreductie       en natuurverbetering (WSN) is vastgelegd dat 74% van het
                                      stikstofgevoelige areaal van Natura 2000-gebieden (N2000) in 2035 onder                     de Kritische
                                      Depositiewaarde (KDW) moet zijn gebracht. De wettelijke verplichting ziet                   op het
                                      ambitieus    verlagen van de overbelasting van stikstof op stikstofgevoelige gebieden, in de
                                      wetenschap dat dit ten dienste staat aan de realisatie van de instandhoudingsdoelstellingen
                                      die voortkomen uit de VHR. Met het coalitieakkoord heeft het kabinet besloten deze
                                      omgevingswaarde naar voren te halen naar 2030. Voor 2025 blijft de omgevingswaarde van
                                      40% onder de KDW gelden. Invulling van de omgevingswaarden is van belang omdat sterke
                                      overbelasting door stikstof een van de belangrijkste drukfactoren op de natuur is, naast
                                      bijvoorbeeld hydrologiecondities of           de inrichting van (leef)gebieden. De KDW is daarbij een
                                      belangrijke    indicator:  een   overschrijding     betekent dat niet    langer op voorhand kan worden
                                      uitgesloten dat     er een  risico bestaat dat de kwaliteit       van habitattypen wordt aangetast.
                                      Met de realisatie    van   de doelstelling voor 2030 wordt een grote bijdrage geleverd aan het
                                      uiteindelijke doel, voldoen        aan de verplichtingen omtrent natuurherstel en -behoud in de
                                      Natura 2000-gebieden.
                                      Omdat de      landelijke omgevingswaarden geen sturing bieden op de vraag waar stikstof-
                                      reductie   ruimtelijk gezien tot stand moet komen, maar dit vanuit het perspectief van de
                                      natuur wel van      belang is,  is er  afgesproken     om   de benodigde    stikstofreductie   ruimtelijk
                                      te vertalen op een manier die recht doet aan de verscheidenheid van                  gebieden   én de
     18  Structurerende keuzes, (regionale) doelen   en uitgebreide toelichting stikstof
                                                                                                                                                  0000000794
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>20844877
                                                                                                       Startnotitie Nationaal  Programma Landelijk Gebied
                      omgevingswaarden uit de WSN. Deze ruimtelijke vertaling sluit aan bij het locatie-specifieke
                      karakter van de instandhoudingsdoelen die gelden voor dier- en plantensoorten en
                      habitattypen.
                      Proces
                      De   landelijke omgevingswaarde          voor  stikstof (74%     van  het areaal onder de KDW in 2030)
                      is naar  richtinggevende gebiedsdoelen vertaald als input voor provinciale gebiedsprocessen
                      en de concept gebiedsprogramma’s van provincies. Vanwege het tempo en de complexiteit
                      van de stikstofopgave is het immers van belang om tijdig in het (gebieds)proces zo veel
                      mogelijk informatie en richting te hebben. Vervolgens volgt in juli 2023 de vaststelling van
                      definitieve   gebiedsdoelen      in de  gebiedsprogramma’s.          In het gebiedsproces Kijken provincies
                      samen met      de  gebiedspartners     en   betrokken stakeholders hoe deze doelen              samen    met de
                      klimaat-,   water- en    natuurdoelen het beste behaald kunnen worden. Door                    naar  meerdere
                      doelstellingen tegelijk     te kijken, kan de samenhang op maatregelniveau zo goed mogelijk
                      worden geborgd en kunnen bijvoorbeeld lock-ins zoveel mogelijk worden voorkomen.
                      De   depositiereducties als gevolg van de maatregelen die in de gebiedsprogramma’s worden
                      opgenomen, moeten          bij elkaar opgeteld de landelijke omgevingswaarde voor 2030 behalen.
                      Met de    provincies is afgesproken       dat het   Rijk een   besluit neemt    over   de  richtinggevende
                      doelen, waarbij het de inbreng van de provincies zo veel mogelijk heeft verwerkt. Het
                      afgelopen jaar is daarvoor een zorgvuldig            proces doorlopen waarbij Rijk en provincies
                      met    hulp van het RIVM     verschillende     benaderingen voor het ruimtelijk vertalen van de
                      stikstofopgave hebben         bekeken    en  afgewogen.
         Relatie natuurdoelen,     ecologische autoriteit en KDW
         Nederland heeft zich via de    Vogel- en Habitatrichtlijn (VHR) gecommitteerd aan belangrifkre verplichtingen         ten
         aanzien   van  de staat van de natuur. Stikstof is een van  de belangrijkste drukfactoren waardoor       de kwaliteit van
         de natuur onder druk staat. Inzet op    stikstofreductie is daarom een onmisbare pijler om te komen tot de realisatie
         van  het bovenliggende doel: de realisatie van de instandhoudingsdoelstellingen volgend uit de VHR. De KDW is
         daarbij een belangrijke, gekwantificeerde indicator voor de drukfactor stikstof: een overschrijding betekent dat
         niet langer op voorhand Ran      worden  uitgesloten  dat er een  risico bestaat dat de kwaliteit van  habitattypen   wordt
         aangetast. Onder meer bij het toetsen     van  projecten voor vergunningverlening is de toename van stikstof, in relatie
         tot de KDW, een prominente factor. Bij realisatie van het uiteindelijke doel, voldoen aan de verplichtingen omtrent
         de instandhoudingsdoelstellingen die voortvioeien uit de VHR, gaat het echter niet om reductie van overmatige
         stikstofdepositie alleen. Uiteindelijk gaat het gaat om het op orde brengen van de ecologische condities van een
         gebied in brede zin. Daarom 1s het ook belangrijk om rekenschap te geven van de andere drukfactoren op de natuur
         en de maatregelen die daarvoor nodig zijn      om  de  gunstige staat van instandhouding te bereiken, bijvoorbeeld met
         het  Programma Natuur. Met de natuurdoelanalyses, die worden getoetst door een onafhankelijke ecologische
         autoriteit, wordt breed gekeken naar wat er nodig Is voor een goede staat van instandhouding. Stikstofreductie
         maakt daar    een  concreet en  urgent onderdeel van uit. De ecologische autoriteit toetst de gebiedsprogramma’s,
         gebruikmakend van      de natuurdoelanalyses en    de analyses van de KRW. Naast een toets op de ecologische effecten
         worden de provincies    gevraagd bij het opstellen van de brede gebiedsprogramma’s een sociaaleconomische
         impactanalyse voor de landbouw uit te voeren.       Het Rabinet   Rijkt eveneens naar de mogelijkheden      om  meet- en
         rekRenmethodes te verbeteren,     waarvoor  onder andere het Nationaal Kennisprogramma Stikstof            (NKS) is ingesteld.
         Daarnaast wil het Rabinet    een  forse impuls geven   aan  het meten    van emissies op bedrijfsniveau.   Door  meer  en
         filnmaziger   te meten worden de rekenmethodes verbeterd.
                                                                                                                                                            19
                                                                                                                                                         0000000795
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>20844877
                                      Uitgangspunten
                                        Rijk en provincies hebben gezamenlijk               besloten de      volgende uitgangspunten          te hanteren   bij
                                      de ruimtelijke vertaling:
                                            Het  tegengaan van verslechtering en het verbeteren van de staat van instandhouding
                                           van   de natuur in elk      N2ooo-gebied         staat centraal.
                                            De kenmerken          van  het water-      en  bodemsysteem worden als onderlegger gebruikt
                                           voor    de   ruimtelijke verdeling van stikstofreductie.               Deze kenmerken         vormen    de
                                            ecologische grenzen         voor   de natuurkwaliteit én         mogelijke   activiteiten in    een  gebied.
                                            Hiermee wordt stikstofreductie             —
                                                                                          en  de  maatregelen die hiervoor nodig zijn           —
                                                                                                                                                  niet
                                            als afzonderlijke      opgave    aangevlogen,        maar zo    goed mogelijk gekoppeld          aan  de
                                            opgaven      voor  water, klimaat      en   de transitie    van  de landbouw in het       gebied.   Vertaald
                                            naar   regionale stikstofreductiedoelen worden                zo aan   de voorkant de kaders gegeven
                                           waarbinnen verschillende            ontwikkelrichtingen wel          of niet  mogelijk zijn,    en  wordt het
                                            risico op   toekomstige lock-ins als gevolg van te nemen maatregelen verkleind.
                                            De  gebiedsdoelen zijn uitgedrukt in emissiereductie (uitstoot) van stikstof, zodat                           er
                                            door de betrokken         partijen gestuurd        kan worden op de stikstofbron. Om             ervoor  te zorgen
                                            dat de emissiereductie ook leidt tot de              benodigde reductie in stikstofdepositie op de
                                            desbetreffende        N2oco-gebieden, worden er naast deze emissiereductieopgave (in kton
                                            ammoniak       -
                                                              NH3)   ook  beoogde depositiereducties per             Natura-2000       gebied   per  provincie
                                            meegegeven. Hiermee wordt aangegeven wat de emissiedoelen                            naar    verwachting aan
                                            depositiereductie zullen moeten opleveren in de Nzooo-gebieden.
                                            De gebiedsdoelen zijn doelen voor de reductie van NH3 emissies. Eerdere analyses’
                                            hebben aangetoond dat voor reductie van NH3 een gebiedsgerichte aanpak gericht op
                                            de locatie van de emissie effectief is ten opzichte van een generieke aanpak van reductie.
                                            Oftewel, hoe dichter een NH3 emitter bij een natuurgebied ligt, hoe groter het effect
                                            op de   depositie     in dat gebied     is. Omdat het grootste deel         van  de  NH3 emissie vanuit
                                            landbouwbronnen komt, zal de                bijdrage   aan   de  gebiedsdoelen     voor    NH3 emissiereductie
                                           voornamelijk uit deze         sector komen.
                                            In het model is      nu een   generiek aandeel          opgenomen      van   12kton   NH3 als vertrekpunt,
                                            maar    dit kan op basis     van extra     inzet   (zoals normering)     naar   boven    bijgesteld worden.
                                            De reductie van NOx wordt gerealiseerd door generiek landelijk beleid (onder andere
                                            Klimaatakkoord, Schone Lucht Akkoord, structurele aanpak stikstof) en Europese
                                            regelgeving.     De reductie     van NOx die (landelijke) plaatsvindt, draagt zo bij aan reductie
                                           van   de ‘stikstofdeken’.      Verlaging van de deken is ook van invlioed op reductie die
                                            daarnaast     gebiedsgericht       moet    plaatsvinden. Omdat NOx emissies van onder andere
                                            industrie    en  mobiliteit in het     algemeen minder tot piekbelastingen in Nederlandse
                                            N2ooo-gebieden leiden, maar wel bijdragen aan deze ‘stikstofdeken’, is het bij deze
                                            sectoren     effectiever   om    de  stikstofbelasting via generiek         beleid te  verlagen.    Dit is
                                            ook  geconcludeerd in het rapport van het RIVM.> Waar dit effectief                     is, is er aanvullend
                                            ruimte in de gebiedsprocessen voor maatwerk, bijvoorbeeld ten aanzien van lokale
                                            piekbelasting.      Dit geldt zowel voor bijvoorbeeld de agrarische als industriéle sector.
                                            Zoals aangegeven in de          Hoofdlijnen van de gecombineerde aanpak van natuur, water en Rlimaat
                                            in het landelijk gebied, en van het brede stikstofbeleid (1 april 2022) zet het kabinet in op een
                                           evenredige bijdrage van alle sectoren bij het terugdringen van de stikstofbelasting op
                                            de Nederlandse natuur          -
                                                                              en  daarmee het realiseren         van  de doelen uit de WSN. Komende
                                            maanden zal het kabinet hier concreter                invulling   aan geven door ook doelen          en  afspraken
                                           vast te    stellen  voor   de  reductiebijdrage        van  de sectoren mobiliteit      en   industrie. De   timing
                                      1
                                          RIVM 2021,   Briefrapport ruimtelijke   effecten  zonering   emissiereducties landbouw.
                                      2
                                          Maas et  al, Bijdrage  aan de stikstofdepositie    in de natuur vanuit de industrie, het verkeer  en de consumenten,
                                          RIVM,  2021.
      20 Structurerende keuzes, (regionale) doelen      en uitgebreide toelichting stikstof
                                                                                                                                                                0000000796
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>20844877
                                                                                             Startnotitie Nationaal    Programma Landelijk Gebied  —
                                                                                                                                                   LJ
               hiervan    hangt samen met de doorrekeningen van de Klimaat en Energieverkenning 2022.
               Uiterlijk begin 2023 zullen deze doelen vastgesteld worden.
         +
               Bij de ruimtelijke vertaling van de stikstofreductie wordt uitgegaan van richting-
               gevend 39 kton NH3 reductie. Naar verwachting is 3gkton emissiereductie van NH3 nodig
               om ten minste de wettelijke omgevingswaarde van 74% onder de KDW te behalen.: Dit
               komt    overeen     met een   daling van     ongeveer 40%       van  de stikstofemissies uit de landbouw,
               bovenop de verwachte daling uit het basispad (circa 10 kton NH3) ten opzichte van
               ijkjaar 2018.4 Bij doorrekeningen van het RIVM leidt een emissiereductie van 3g kton NH3
               naar verwachting       tot circa 81% (met enkele procentpunten onzekerheid) onder de
               KDW in 2030. Dit geeft een zekere marge van enkele procentpunten ten opzichte
               van   de wettelijke omgevingswaarde. Zo kunnen eventuele tegenvallende resultaten
               ondervangen worden, maar kan ook worden ingespeeld op mogelijke aanpassingen
               van model naar praktijk. Belangrijk is dat uiteindelijk het wettelijke doel van ten minste
               74%    onder de KDW en het tegengaan van verslechtering/verbeteren van de staat
               van   instandhouding van N2ooo-gebieden leidend is. Als aan deze voorwaarden wordt
               voldaan, kan eventueel gemotiveerd afgeweken worden van de 3g kton NH3 die nu als
               uitgangspunt       is genomen.    Bij  ‘status en proces’ wordt    aanvullend    toegelicht      hoe  aan   de
               hand    van  diverse evaluatiemomenten            en  stappen in het proces kan worden bijgestuurd.
         -
               Het   type maatregelen dat vervolgens ingezet wordt                 om  deze stikstofdoelen te behalen
               is naast stikstof ook     bepalend      voor   het effect op de    broeikasgasreductie         die met deze
               maatregelen kan worden bereikt.>              Met het cog op doelbereik        van  de  klimaatopgave
               kan het    noodzakelijk zijn     om   aanvullende      klimaatmaatregelen in de gebieden te treffen.
               Het   type maatregelen is in zekere          mate ook    bepalend voor het doelbereik            van de
               waterdoelen.® Het Rijk werkt de mogelijkheden                 voor  (generiek)   normeren        verder uit   om
               invulling te   geven    aan  de stikstofreductie.
         Samenstelling van       doelen
         Op basis      van  de hierboven      genoemde uitgangspunten zijn door Rijk en provincies
         verschillende varianten          uitgewerkt voor de mogelijke invulling van regionale doelen. Het
          RIVM heeft daarbij ondersteund met berekeningen.” Uiteindelijk is gekozen voor een
          maatwerkscenario, mede op verzoek van de provincies, dat de volgende kenmerken heeft.
         -
               Gebiedsgerichte reductiepercentages houden zoveel mogelijk rekening met de
               kenmerken van het bodem- en watersysteem in de gebieden. Door deze centraal te
               stellen worden activiteiten binnen de ecologische grenzen van het gebied gebracht.
               Doelen    voor   stikstofreductie worden daarom verbonden                aan  de opgaven        en
               omgevingscondities voor water, klimaat en de transitie van de landbouw.
         +
               De aanpak als geheel wordt effectiever als extra reductie wordt bewerkstelligd bij
               bronnen in midden-Nederland              (Gelderland) die relatief veel depositie veroorzaken               op alle
               Natura    2000-gebieden. Deze         bronnen     zijn niet alleen   centraal  gelegen,      maar    bevinden
               zich ook dichtbij het grootste         Natura   2000-gebied op       land: de Veluwe. Door hier extra te
         we
             RIVM, Toelichting bij richtinggevende emissiereductiedoelstellingen per gebied,      10 juni   2022.
         F-%
             Basispad:  Als uitgangspunt   voor de berekeningen    in de tool wordt een Basispad gehanteerd. Dit Basispad is
             de  depositie voor het prognosejaar 2030 uit AERIUS Monitor 2021. De Nederlandse emissies in deze prognose
             zijn conform de Klimaat- en Energieverkenning 2020 (KEV2020). Deze prognose bevat het beleid dat was
             vastgesteld voor1 mei zozo.
         [x]
             PBL, Quick Scan   van twee  beleidspakketten    voor het vervolg van de structurele aanpak     stikstof Aaldrik Tiktak,
             Daan Boezeman, Gert Jan     van  den Born   en Arjen van  Hinsberg, 26 augustus 2021.
         ir}
             WUR, Gebiedsgerichte verkenning van de ‘verdere aanpak stikstof’, Gerard Velthof,        Hans Kros, Jan -Cees
             Voogd, Co Daatselaar, lB Hermans, Karin Groenestein, Nico Ogink, Jan BEES                    ,  Edo Gles, Roel
             Jongeneel, Daan Verstand, Raymond Jongschaap, Jan Huijsmans.
         -
             RIVM, Toelichting bij richtinggevende emissiereductiedoelstellingen per gebied,      10 juni   2022.
                                                                                                                                                    21
                                                                                                                                                 0000000797
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>20844877
                                          reduceren, ontstaat      er meer   ruimte in heel Nederland. Met deze reductie in Gelderland
                                          wordt   gekozen voor een dekenpotentie benadering.
                                          Daarnaast is besloten tot een generiek reductiepercentage® van 12% voor alle landbouw-
                                          bronnen, waarvoor landelijke maatregelen zullen worden genomen. Dit percentage komt
                                          in het maatwerkscenario       overeen met een       gehanteerde     12 kton   NH3   reductie.   Op  deze
                                          manier   draagt iedereen bij    aan  de  verduurzamingsslag die        we   met elkaar    te maken hebben
                                          en  het verkleinen    van  de stikstofdeken     over  Nederland.   12  kton is  daarbij  als vertrekpunt
                                          gehanteerd.     Dit kan als gevolg van    aanvullend     landelijk beleid   verder opgehoogd worden.
                                          In dit kader werkt het     Rijk de mogelijkheden voor normeren verder uit.
                                          Tot slot is de keuze    gemaakt om een ringenbenadering te gebruiken, waarbij                     een  ring
                                          van een x    aantal  (kilometers om Natura 2000-gebieden gelegd wordt. Daarbinnen wordt
                                          vervolgens    een steviger reductiepercentage gehanteerd. Dit doen we omdat er Natura
                                          2000-gebieden zijn waarbij het vanuit ecologisch of beleidsmatig perspectief wenselijk
                                          dan wel efficiénter is om in de directe omgeving extra in te grijpen op stikstofbronnen.
                                          Deze   ringenbenadering (waaronder de            omvang     van de  ring) zal nader ingevuld worden in
                                          de  gebiedsprocessen.
                                      Bij de keuze    voor dit maatwerkscenario is met name gekeken naar het doelbereik voor
                                      stikstof.  Afhankelijk van de keuze voor de maatregelen en het instrumentarium zal een
                                      stikstofemissiereductie       van 3g kton stikstof ook       een grote bijdrage kunnen leveren           aan  de
                                      doelen   voor   klimaat   en  bijdragen  aan    de wateropgave.?
                                      Omvang richtinggevende doelen
                                      Het maatwerkscenario leidt tot         richtinggevende       emissiereductiedoelen die als         volgt
                                      zijn opgebouwd:
                                          In kton  een   richtinggevende emissiereductie NH3 (procentueel                en absoluut)
                                          per  provincie;
                                          Hierbij een richtinggevende onderverdeling per gebiedstype                   per provincie,
                                          zowel absoluut in hoeveelheden kton NH3               en  procentueel (emissiereductiepercentages);
                                          De  daarbij   horende    ruimtelijke gebiedsindeling (zoals op de kaart 1);
                                          De emissiereductiedoelen        zijn gekoppeld aan de beoogde depositiereductie
                                          per  N2ooo-gebied.
                                      £
                                        Onder  generiek wordt het volgende verstaan: het algerneen reduceren van de emissies per kilometervak met
                                        een vooraf  bepaald percentage, zonder te letten op relatieve effectiviteit, afstand tot de natuur of depositie-
                                        bijdrage per bronlocatie (kilometer vak). In de werkelijkheid zullen generieke maatregelen zowel de
                                        stikstofdeken over Nederland verkleinen als ook gebledsgericht effect hebben.
                                      5
                                        PBL, Quick Scan  van twee  beleidspakketten   voor het vervolg van de structurele aanpak   stikstof Aaldrik Tiktak,
                                        Daan Boezeman, Gert Jan    van den Born  en  Arjen van Hinsberg, 26 augustus 2021.
      22 Structurerende keuzes, (regionale) doelen   en uitgebreide toelichting stikstof
                                                                                                                                                            0000000798
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>20844877
                                                                                                                                                                        Startnotitie Nationaal Programma Landelijk Gebied  —
                                                                                                                                                                                                                           LJ
                                      Dit ziet                    er             als          volgt            uit:
                Richtinggevende emissiereductiedoelstellingen per gebied
               =       12%: Gebiaden met minder                 beperkingen vanuit water, hodem,                              natuur en stikstof
              Bl       12%: Gebiedon Gelderland
                                                                                                                                                               =
               Bl      qr    Transitiepebied
                                                                                                                                                       L/S
                                                                                                                                                    og
               ©       47% Veenweidegebled
                                                                                                                             ~
                                                                                                                                                           ;
               I       sB%: Redurtievolgend           uit      depositiepotentie in GLD!
                             o,         4        aL
                                                                                     Ma.                4
                                                                                                          of
               ml        oh:
                                                                                                     “f      Fd                                   A
                                                                                                                                                    -
              I        -
                          55%: Natura 2000+
              b=]      Natuwr   Netwerk Nederland*                                                                                          ¥4
                                    semi
                       bebouwd,                bebouwd                              iegebied                                   v              ie
              —
                       provincegrens
             fide Bin weiner Sectinale dosken    voor      industri      £0       inobiliteil woiden                      =  Ainge        worden
             FRAG. Voor Elitelingan Rit                      gcnter
                                                                         wel         dat      Teal         ita
                                                                                                          ay   di Innaulike anise               an
                                                  Fijis.   De
                                                                 8        coker   KEWL
                                                                                                          set feted     leaden opgeteld    od bel
                                                                                                                         .
             vant da \arelbou Putahoden), Waar dit eMfecrief
                                                         “
                                                                                1  i ar
                                                                                           rime in de              P
                                                                                                                                wrt
                                                                                                                                    St ITAATWETH,
              "
                     ec
                                        de NIN
                                                 gebiden           val
                                                                       ie              Bendis   teins
                                                                                                          affnkeigi    fin van  specifies   fob
                                    sich kenmerken als                                                                     Usszbmoar,
              **Hacoo  gavieden a                            :
                                                                 Graal waren, ols Wagdenme CHET                  a
                                                                                                                      en
                                                                                                                                       in
               A
                    ed
             wn WAM dn Namur    2oaa-pebleden kunnen (agrarmiche)                  acrhitemen bewust onderdesl min             van;   beoorbeekd
             {agnaan                                                                                               YL      A            hr     0             o   5 sokm
                        ASIAN. Wk 951 SHIRL 0.000 de MOH COACONT                                                                  S81
         Kaart    1:   Reductie          volgens de richtinggevende                                                        doelen           stikstof.
         Toelichting
         De kaart toont de                 ruimtelijke gebiedsindeling voor stikstof, wanneer de regionale richtinggevende doelen zijn toegepast per gebieds-
         type. De Rleurcodes komen                                     overeen met het benodigde reductiepercentage. Hierbij gelden een aantal belangrijke noties:
               Het is belangrijk om in acht te nemen dat de gepresenteerde kaarten een modelberekening betreffen die helpen richting te geven
               aan de gebiedsprocessen. De emissiereductiepercentages per gebied tellen bij elkaar op tot de landelijke doelstelling voor 2030
               (74% onder KDW).
               Bij het definigren van de reductiedoelstellingen wordt niet uitgegaan van een bepaald type madatregelen, maar worden (algemene)
              reductiepercentages toegekend aan specifieke gebieden in Nederland. Er is dus enkel bepaald wat er indicatief gereduceerd moet
              worden, maar nog niet met welke instrumenten of maatregelen hier invulling aan gegeven wordt.
               In het gebiedsproces wordt samen met de gebiedspartners gekeken hoe deze doelen het beste behaald kunnen worden.
               In de gebiedsprocessen is het van belang om breder dan alleen naar de hoodzakelijke stikstofreductie te Rijken. De pakketten aan
              maatregelen in de gebiedsprogramma’s moeten ook gericht zijn op de andere opgaven voor natuur, water en klimaat en leiden tot
              samenhangende pakketten waarmee de ecologische omstandigheden op crde worden gebracht.
               Er kan gemotiveerd worden afgeweken van de richtinggevende percentages als uit de gebiedspracessen blijkt dat een andere
              verdeling passender is. Realisatie van de landelijke stikstof- en natuurverplichtingen is hiervoor een voorwaarde.
               Bij de modelmatige berekening is gerekend met de uitstoot van NH3 (ammoniak) vanuit de landbouw (veehouderij). Er is ruimte in
               de gebiedsprocessen voor maatwerk, bijvoorbeeld om doelstellingen voor een deel in te vuilen met reductie in andere sectoren (zoals
               industrie) waar dit even effectief, dan wel effectiever is.
               In Natura 2000- en NNN-gebieden kunnen (agrarische) activiteiten veel directe impact hebben op (stikstofgevoelige) habitats.
               Desondanks kunnen activiteiten nodig zijn voor bijvoorbeeld agrarisch natuurbeheer (denk aan: begrazing). Dit vraagt maatwerk
               in het gebiedsproces, waar per gebied gekeken zal worden wat een realistische reductie is die mogelijk afwijkt van het genoemde
               percentage, maar beter aansiuit bij de praktijk en/of de afspraken omtrent realisatie van het NNN. Modelmatig is gerekend met
              95% emissiereductie.
                                                                                                                                                                                                                            23
                                                                                                                                                                                                                         0000000799
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>20844877
                       De bovenstaande emissiereducties leiden tot onderstaande effecten.
                             Mate van         overbelasting tov. KDW in 2030                                                               Mate van overbelasting Loy. KDW in 2030
                             na   reductie volgens richtinggevende doelen                                                                  na  reductie velgens              richtinggevende doelen                     i
                                                                                                     —
                                                              d= KDW                                        = al                                            niet overbelashe
                                                                             =
                                                        wail                                                                                                                 natn
                            er SR idersTiviiding                                                        Sal                                                                                       ad
                                                                                                     a                                                                                                              -
                                                                           :
                                                                                                                        5
                                                                                                                                           Pama                                            :
                                                                                                                                                                                             pr
                                                                                                                                                                                      a "ad               490 400
                             Eee
                                                                       i                                                   ——
                                                                                                                                                                                                                      /
                                                                                                                                            @   ¢
                                                                                                       /£94 i 79
                                                                               :                                                                      so
                                                                                               =
                                                                                                            ~~
                                  o-70                                 .
                                                                                                                                             |
                                                                                                                                                ao=6a                             x
                                                                                                4
                             vee
                                                                 £                                                                                                              &
                                                                                                                                                6o-8a
                                                                       {          J
                                                                                                                                            ®
                                                                                                                                                                                    ’
                                                                                                                                                                                                 2
                            | EEE                                 JF                              -
                                                                                   pi
                                                                             ol        :                  he ~ h                            ®   o-100
                                                                                                                                                                                6           8
                                                                                                                                                                                                        ve
                                                                 es                                     AE.             OX                                                      gh
                                                                f              a                    Fi]
                                                                                                     i
                                                                                                                "                                                              go                am
                                                            {
                                                               b                      po
                                                                                                               —~
                                                                                                                        =
                                                                                                                                                                              [g
                                                                   2                          —re                                                                             i go
                                                              J    ;
                                                                  5h
                                                                                                            =
                                                                                                                                                                                  En
                                                                                                                                                                                 Foi
                                                                                                                                                                                                    ?
   ——                                                    ALa”                                                                                                                g
                                                                                                                                                                                           Br
                                                                                                                                                                                                           et
                                                       ;
                                                                     7
                                                                                                                                                                        #4el     &       -
                                                                                                                                                                                              Jo      t
                                                                                                                                                                                                           Al
                                                                                                                                                                    #
                                                                                                                                                                      #1          -                     4  de
                                                                                                                                                                                                               90
                                                                                                                                                                                                                   if
                                                                                                                                                              r~
                                                                                                                                                                                 fioggeo and
                                                                                                                                                                                      h!                    J
                                                                                                                                                         8a                              I         7
                                                                                                                                                     00,                        gun
                                                                                                                                                 SN ?
                                                                                                                                                                                   :
                                                                                                                                                                        ?
                                                                                                                                                                                       Ee
                                                                                                                                               $l ol                             &            &
                                                                                                                                                                    n)                 a
                                                                                                                                                                                              8
                                                                                                                                                                AL
                                                                                                                                                 ae
                                                                                                                                                                                                       o£
                                                                                                                                                                                                 iy
                                                                                                                                                                                                                wg   ¥
                           [1]         5        50 kn                                                                                     0          25            50 hm
                            —                                                               3     or                                      —
                                                                                                                                                                                                             end
                           ee
                           rirltinmEEevende rine.
                                                                                          Th                                             Sd a     ‘a
                                                                                                                                                        val
                                                                                                                                                                   mt a
                                                                                                                                                                           tn
                                                                                                                                                                                                         nd
                       Kaart    2   (finks): Mate van overbelasting t.o.v.                  KDW in 2030          na reductie   volgens richtinggevende doelen.
                       Toelichting
                       Op deze kaart is in          verschiliende Rleurcodes de mate                    van  onder-   en overschrijding van de KDW in N2ooo-gebieden weergegeven.
                       De verschillende Rlassen geven                    ze meer      inzicht in de trend      van  stikstefreductie op de gebieden dan alleen de informatie of de KDW
                       wel  of niet overschreden is.
                       Kaart 3     (rechts):      Mate   van     overbelasting t.o.v. KDW in 2030 na reductie volgens richtinggevende deelen.
                       Toelichting
                       De percentages op deze kaart geven                        weer    hoeveel procent       van   de hectares in het betreffende N2ooo-gebied zich                        onder de KDW bevin-
                       den  na    uitwerRing van de regionale doelen.
                                                 Verdere         concretisering en uitwerking van het richtinggevende gebiedsdoel, net als de
                                                  uitwerking van het doel in maatregelen, vindt plaats in de gebiedsprocessen. De keuze                                                                           voor
                                                  het type        maatregelen zal mede bepalend zijn voor het behalen van het broeikasgaseffect
                                                 dat met de maatregelen kan worden behaald en zal bepalend zijn voor de wateropgave.
                                                  De doelen voor klimaat, water en natuur worden zoveel mogelijk met deze startnotitie
                                                 al meegegeven zodat hier ook al zo goed mogelijk op kan worden voorgesorteerd in de
                                                 gebiedsprocessen. Uiterlijk                           in oktober zullen de doelen                   voor          klimaat,     water en natuur per
                                                  regio bekend zijn.                  Er zal in      aanloop        naar    de definitieve       gebiedsprogramma’s                             en      daarna    bij
                                                 de  monitoring               van      de  aanpak gekeken                worden of de         uitwerking                  leidt tot het behalen                van     de
                                                 doelen        en      of deze        bijstelling behoeven. Daarbij                  wordt ook gekeken                        of de middelen                  om  de
                                                 gestelde doelen                  te bereiken toereikend                   zijn, waaronder het transitiefonds (zie paragraaf 7).
                                                 Status     en proces richting gebiedsprogramma’s juli 2023
                                                  De  richtinggevende emissiereductiedoelstellingen zijn bedoeld                                                        om    richting te          geven       aan
                                                  het gebiedsproces.                     Deze    richtinggevende              doelen hebben geen status onder de                                        Omgevings-
                                                 wet. De         richtinggevende                 doelen worden              definitief (taakstellend) vastgelegd                               in de       gebieds-
      24 Structurerende keuzes,        (regionale) doelen                en   uitgebreide toelichting stikstof
                                                                                                                                                                                                                          0000000800
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>20844877
                                                                                      Startnotitie Nationaal   Programma Landelijk Gebied  —
                                                                                                                                           LJ
         programma'’s in juli 2023. De provincies krijgen op drie manieren de ruimte om de doelstel-
         lingen aan te passen in het proces van richtinggevend naar definitief. Dit sluit aan bij het
         iteratieve karakter van het gebiedsproces.
            Vanuit het principe dat bodem en water leidend zijn, volgt een gebiedsindeling.
            Deze gebiedsindeling hanteert het Rijk voor het bepalen van de richtinggevende
            reductiepercentages. Provincies bepalen de bestuurlijke gebiedsindeling ten behoeve
            van  de gebiedsprocessen.
            De  stikstofdoelstellingen per gebied         kunnen in    aanloop     naar  de definitieve      gebieds-
            programma’s worden aangepast              aan  de hand   van nieuwe inzichten. Het gaat dan onder
            andere    om:
                De  doorvertaling van      de andere opgaven     naar  de  regio.  Dit gebeurt (uiterlijR)    oktober
                2022   wanneer    de regionalisering   van  de doelstellingen     voor  water, klimaat     en   natuur
                en  de structurerende keuzes       van  het NPLG bekend     zijn.  Het streven is     om  de  regionale
                doelen    voor  klimaat voor de    zomer 2022 te    communiceren met de           provincies.
                Dat betekent niet dat de inzet op deze        doelstellingen   tot die   tijd stil ligt. Zoveel
                mogelijk zal worden voortgebouwd op de processen die momenteel al lopen of in
                voorbereiding zijn, voor bijvoorbeeld natuurherstel, KRW en de veenweidegebieden.
                Oktober/November      2022 wanneer de resultaten van de Klimaat- en Energieverkenning
                (KEV) bekend zijn. Dit zal inzichtelijker maken wat de verwachte stikstofreductie tot
                aan   2030 is op basis van vastgesteld en voorgenomen beleid. Hierin zitten ook de
                maatregelen vanuit onder andere het Klimaatakkoord, Schone Luchtakkoord en het
                structurele    pakket 2020.
                Wanneer     blijkt (bijvoorbeeld naar aanleiding van de KEV 2022) dat generieke
                reductiemaatregelen gebiedsgericht anders uitpakken dan vooraf gedacht.
                Uiterlijk begin 2023 wanneer de doelen voor de stikstofuitstoot van mobiliteit en
                industrie   vastgesteld zijn.
                In het eerste Rwartaal  van 2023 wanneer de     natuurdoelanalyses bekend zijn. Dit            leidt
                mogelijk     nog tot een  bijstelling van de  opgave;   uiteindelijk is het cruciaal dat       in de
                gebiedsprogramma’s         en op  maatregelniveau wordt geborgd dat de verplichtingen
                ten aanzien van natuurherstel en -behoud worden nagekomen.
            Provincies kunnen bij het concept gebiedsplan (zie paragraaf 7 voor de relatie met het
            gebiedsplan PSN) en het brede gebiedsprogramma 1.0 motiveren waarom zij afwijken
            van de richtinggevende doelen stikstof.
                Via een onafhankelijke toets wordt gekeken of de voorgestelde wijzigingen van
                de richtinggevende doelen stikstof mogelijk zijn. Dat biedt de ruimte om in de
                gebiedsprogramma’s te komen tot zo goed mogelijke maatregelenpakketten
                gericht op de invulling van de bovenliggende verplichtingen uit de Habitatrichtlijn
                (voorkomen verslechtering en verbetering mogelijk houden) in samenhang met de
                andere verplichtingen. Ecologische analyses kunnen bijvoorbeeld extra inzicht geven
                in de relatie tussen de (overbelasting van de) KDW en natuurkwaliteit. Wel geldt dat
                de gebiedsprogramma’s bij elkaar opgeteld moeten leiden tot realisatie van de drie
                internationale verplichtingen.
                Provincies kunnen onderling ook afspraken maken waarbij de ene provincie meer
                doet en de andere provincie minder, waarbij voorkomen moet worden dat dit leidt
                tot  afwenteling of suboptimale keuzes. Ook hier geldt dat de gebiedsprogramma’s
                bij elkaar opgeteld moeten leiden tot het behalen van de drie internationale
                verplichtingen     voor  natuur, water   en klimaat. Voor stikstof geldt       daarbij   dat 74% van
                het areaal onder de kritische      depositiewaarde (KDW) moet komen en er niet mag
                worden     afgeweken    van  de geldende verplichtingen uit de Habitatrichtlijn.
         Samen met      provincies wordt    verkend hoe de    gebiedsprogramma’s juridisch geborgd
         worden. Het     Rijk zal een  vinger  aan  de pols houden via verschillende ijkmomenten, waarbij
         de maatregelen bij      elkaar worden    opgeteld   en er gekeken   wordt wat dit doet         voor  onder
         andere de stikstofemissie,      -depositie   en de kosten.   Op  basis hiervan kan      vervolgens worden
                                                                                                                                            25
                                                                                                                                         0000000801
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>20844877
                                      bijgestuurd. Er zijn in ieder geval evaluatiemomenten ingebouwd: bij de evaluatie van de
                                      conceptgebiedsplannen PSN (3e kwartaal 2022), bij het ijkpunt voortgang ontwikkeling
                                      gebiedsprogramma’s (januari 2023) en bij de evaluatie (dan wel doorrekening) van de
                                      gebiedsprogramma’s         na  juli 2023 door het consortium      van  PBL, WUR   en  RIVM.
                                      Tot slot worden      spelregels   meegegeven     aan  provincies die  ervoor  moeten zorgen dat de
                                      gebiedsprogramma’s binnen de budgettaire kaders blijven van het transitiefonds (zie de
                                      toelichting   in paragraaf 7). Er zullen in het kader van hettransitiefonds heldere afspraken           en
                                      kaders worden gemaakt over:
                                      -
                                          Het toetsen van de gebiedsprogramma’s op onder andere doelmatigheid en
                                          uitvoerbaarheid.
                                      +
                                          Het escalatiemechanisme indien          blijkt dat de maatregelen in de gebiedsprogramma’s
                                          onvoldoende concreet         zijn, de doelstellingen niet worden gehaald, of de budgettaire
                                          kaders worden overschreden.
                                      «
                                          Monitoring     van  de voortgang     gedurende de looptijd     van  het fonds. De   bijsturings-
                                          momenten      zullen  volgen    op basis  van  de beocogde maatregelen.     Dit zal  langjarig worden
                                          gemonitord.
                                      Ontwikkelruimte
                                      Naast het voorkomen         van  verslechtering   en  het realiseren van een   gunstige staat van
                                      instandhouding       van de natuur, het behalen      van  de KRW   en  de klimaatopgave is er ook
                                      ruimte   nodig voor ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkeling zoals bijvoorbeeld
                                      het  oplossen van het woningentekort en het realiseren van de energietransitie en
                                      klimaatopgaven. In de Hoofdlijnen van de gecombineerde aanpak van natuur, water en kiimaat
                                      in het landelijk gebied en van het brede stikstofbeleid (1 april 2022) is aangegeven dat met de
                                      integrale, onontkoombare gebiedsgerichte aanpak het fundament wordt gelegd voor een
                                      eenvoudiger systeem van toestemmingsverlening dat op termijn meer ruimte gaat bieden
                                      voor   maatschappelijke ontwikkeling. Dit is uiteindelijk ook van belang           voor   realisatie
                                      van  andere    maatschappelijke opgaven uit het coalitieakkoord. Het treffen van (bron)
                                      maatregelen draagt hier aan bij. Tegelijkertijd leidt de huidige staat van de natuur ertoe dat
                                      er op dit moment zeer beperkt ruimte is voor nieuwe ontwikkelingen. Dat zal de komende
                                     jaren zo blijven, ondanks de inzet op de verbetering van de natuur en het verminderen van
                                      de stikstofbelasting. In de gebiedsprocessen wordt daarom 60k in beeld gebracht hoe de
                                      verschillende opgaven en beoogde maatregelen zich verhouden tot de gewenste ruimtelijke
                                      en maatschappelijke entwikkelingen in het gebied.
                                      Totaaloverzicht doelen
                                      De doelen, deels      richtinggevend, deels al kaderstellend, zijn samengevat in onderstaande
                                      tabel. In  bijlage  1 staat  de uitgebreide toelichting, waarbij meer in detail is aangegeven wat         al
                                      vastligt,  wat nog    aangevuld wordt en op welke wijze dat gebeurt.
      26 Structurerende keuzes, (regionale) doelen   en uitgebreide toelichting stikstof
                                                                                                                                                   0000000802
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>20844877
                                                                                                                 Startnotitie Nationaal     Programma Landelijk Gebied     —
                                                                                                                                                                           LJ
         Aspecten                   Elementen                                                                     Status      regionale doeluitwerking
         Natuur                    Realiseren gunstige staat      van instandhouding conform VHR.                 Deels bestuurlijk vastgesteld, vooral op
                                   Via NPLG    regionaal verdeeld. Instandhoudingsdoelen per                      hoofdlijnen (In oktober 2022 indicatieve
                                   Natura 2000-gebied dragen bij aan gunstige staat (concretise-                  regionale verdeling). Natuurdoelanalyses
                                   ring volgt o.a. uit de natuurdoelanalyses, actualisatie                        uiterlijk april 2023 gereed.
                                   doelensystematiek, aanscherping Vogelrichtlijngebieden en
                                   Europese Biodiversiteitsstrategie) verschillende tussendoelen
                                   zoals 70% condities op orde in 2030
                                   Areqal; 0.a. doelen uit Natuurpactafspraken, afspraken                         Deels bestuurlijk vastgesteld, rest in ontwikke-
                                   Programma Natuur en bossenstrategie, daarnaast extra                           ling en nog besluiten over te nemen (in
                                   benodigd leefgebied en areaaldoel Natuurinclusief (diverse                     oktober 2022 gereed)
                                   data per onderdeel: tussen 2027 en 2040)
                                   Stikstofreductie: 74% van het areaal stikstofgevoelige Natura                  In deze notitie    richtinggevend     apgenomen.
                                   2000-gebieden onder de KDW in 2030 en 40% onder de KDW
                                   in 2025
                                   Hydrologie (natuurpactafspraken) (2027)                                        Bestuurlijk vastgesteld
                                   Droge   en natte   ecologische verbindingen (10       % groenblauwe            Per provincie minimaal 10%, en vervolgens
                                   dooradering landschap)                                                         doorwerking naar 10% per gemeente en
                                                                                                                  waterschap (voorstel)
         Water                     Nutriénten in    oppervlakte- en grondwater cf. KRW incl.                      Wettelijke verplichting,      directe  implementatie
                                   innamepunten drinkwater (uitvoering maatregelen uiterlijk                      KRW
                                   in 2027)
                                                                                                                  In regionaal verband (RBO) kan het nog nodig
                                                                                                                  zijn om een beter beeld te krijgen van de
                                                                                                                  vrachten en bijbehorende benodigde reductie
                                                                                                                  vanuit de landbouw.
                                   Goede kwantitatieve toestand grondwaterlichamen cf.             KRW            Wettelijke verplichting, directe implementatie
                                   (uitvoering maatregelen uiterlijk in 2027)                                     KRW
                                   Zoetwaterbeschikbaarheid         (koppeling   met  hydrologie natuur,          Nog in ontwikkeling (binnen         enkele maanden
                                   beekherstel    zandgronden      en vernatting veenweide)                       gereed)
                                   Gewasbeschermingsmiddelen in grond- en oppervlaktewater                        Wettelijke verplichting, directe implementatie
                                   en  metalen in opperviaktewater cf. KRW, incl. innamepunten                    KRW
                                   drinkwater (uitvoering maatregelen uiterlijk in 2027)
         Klimaat    (reductie      Landgebruik (Veenweiden Bomen, bossen, natuur Landbouw-                        Veenweide:      Nog niet bestuurlijk vastgesteld
         van  uitstoot             bodems): Indicatieve restemissie 1,8 2,7 Mton CO,-eq. in
                                                                               —
         broeikasgassen            2030); indicatief, worden met de Klimaatnota 2022 in oktober                   Bomen, bossen, natuur: nog in ontwikkeling,
         en  koolstofvast-         definitief vastgesteld.                                                        eerst   verdeling   naar sectoren    vaststellen
         legging) volgend
                                                                                                                  Landbouwbodems: Nog in            ontwikkeling,  eerst
         uit Klimaatak-
                                                                                                                  verdeling    naar sectoren     vaststellen
         koord   en
         coalitieakkoord
                                   Indicatieve restemissie landbouw        (veehouderij +glastuinbouw)            Nog in ontwikkeling,        moet nog worden
                                    18,9 Mton CO5-eq. in 2030)                                                    vertaald    naar doelen per     provincie
                                                                                                                  Glastuinbouw: Geen         verdeling naar regio
                                                                                                                  voorzien
         Toelichting bij de tabel: Nationale doelen    zijn en worden vertaald naar het geografische schaalniveau van de provincie. Die vertaling
         betekent niet automatisch dat de     verantwoeoerdelijkheid voor het bereiken van deze deelen (uitsluitend) bij de provincies ligt. Het NPLG
         vertreRt vanuit de bestaande verdeling van verantwoordelijkheden en bevoegdheden in het domein van de fysieke leefomgeving. Rond
         de uitwerking van de kaders voor de gebiedsprogramma’s en rond de vaststelling van de gebiedsprogramma’s zeif, maken medeoverhe-
         den helder wat   zij als randvoorwadrden zien die door het Rijk ingevuld zouden meeten worden. Een adequaat generieR rijksbeleid kan
         een substantiéle bijdrage leveren aan het realiseren van de doelen van de gebiedsprogramma’s. De bijdrage van dit beleid zal het Rijk
         meenemen bij de afspraken die met de medeoverheden gemaakt worden over de provinciale opgaven. Ook de bijdrage van gemeenten
         en waterschappen aan deze doelen wordt de komende tijd neg nader ingevuld.
                                                                                                                                                                            27
                                                                                                                                                                         0000000803
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>20844877
                                        Aansluiten      bij langere termijn perspectief
                                        Veel doelen   zijn concreet voor de kortere termijn (2025, 2027, 2030). In de (cyclische)
                                        gebiedsuitwerking moet echter al rekening gehouden worden met de langere termijn
                                        doorkijk. Het lange termijn perspectief is in de NOVI geschetst en wordt stap voor stap
                                        concreter. De realisatie van een toekomstbestendig landelijk gebied zal jaren gaan duren.
                                         Denk aan de grotere opgaven voor VHR, broeikasgassen, stikstof, waterbeschikbaarheid en
                                        het perspectief landbouw die na 2030 verder invulling moeten krijgen. Deels vioeit dit voort
                                        uit klimaatverandering, deels betreft dit verwachte aanscherpingen vanuit EU regelgeving.
                                         De effectiviteit en wenselijkheid    van  kortere termijn maatregelen  in het kader van NPLG
                                        moeten dus mede beoordeeld worden vanuit het            langere termijn perspectief.
   a
                                         In  een oogopslag zijn  de belangrijkste    doelen van het NPLG als volgt weer te geven:
                         Water  en bodem sturend
                         Regionale stikstof-
                         reductiedoelstellingen
                         Landbouwperspectief
                                                     Stikstof
                                                       28
                       Doelen NPLG
      28 Structurerende keuzes,   (regionale) doelen  en uitgebreide toelichting stikstof
                                                                                                                                      0000000804
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>20844877
                                                                                    Startnotitie Nationaal Programma Landelijk Gebied  —
                                                                                                                                       LJ
         De  belangrijkste structurerende keuzes
         De structurerende keuzes      zijn beleidsuitspraken over de wenselijkheid en onwenselijkheid
         van (nieuwe) activiteiten in het landelijk gebied. Dit resulteert in een ruimtelijke strategie
         op hoofdlijnen, die de ontwikkelrichting van gebieden aangeeft. Dit kan bijvoorbeeld vorm
         krijgen in een vertaling naar inhoudelijke randvoorwaarden of ruimtelijke concepten voor
         specifieke gebieden of landschappelijke eenheden: kleigebieden langs de kust, veengebieden
         en de  hoge zandgronden.
         De belangrijkste (aanzetten tot) structurerende keuzes volgen uit de gemaakte
         beleidskeuzes:
            Ruimtelijke doorwerking van de regionale stikstofreductiedoelstellingen (vanuit het
            bredere   perspectief van de NPLG-opgaven voor natuur, water en klimaat). Door water en
            bodem centraal te stellen     brengen we de activiteiten binnen de ecologische grenzen van het
            gebied   en koppelen we stikstofreductie aan de opgaven voor water, klimaat en de transitie
            van  de landbouw.   Volgens deze systematiek blijft er echter een aantal plekken over waar
            we  strenger  moeten    ingrijpen om de landelijke omgevingswaarde stikstof           te realiseren.
            Er zal extra reductie moeten plaatsvinden bij een aantal bronnen in midden-Nederland,
            die relatief veel uitstoten over alle Natura 2000-gebieden. Door hier extra te reduceren,
            ontstaat er meer ruimte in heel Nederland. Ook zullen er Natura           2000-gebieden zijn, waarbij
            het  beleidsmatig of ecologisch wenselijk is      om  in de directe omgeving extra in te grijpen. Dit
            is mogelijk door een ring om het Natura 2000-gebied te leggen, waarbinnen een steviger
            reductiepercentage wordt gehanteerd. Dit wordt ingevuld in de gebiedsprocessen, onder
            andere op basis van natuurdoelanalyses. In het ontwerp-NPLG worden overgangsgebieden,
            kaders voor begrenzing nieuwe natuur en het versterken van de groenblauwe dooradering
            onderdeel van de ruimtelijke strategie op hoofdlijnen.
            Doorwerking van het uitgaan         van  water en bodem sturend voor de          ruimtelijke
            planvorming. Dit betekent       een   duidelijk onderscheid tussen de verschillende typen
            gebieden in ons land zoals      de hoge zandgronden, veenweidegebieden, kleigebieden langs
            de kust met elk hun dominante water- en bodemopgaven. Hoe sturend dit is voor het
            ontwikkelperspectief en grenzen aan het landgebruik verschilt per wateropgave. De KRW
            is een duidelijk sturende, stevige randvoorwaarde, bijvoorbeeld voor brede bufferzones
            in de beekdalen. Voor waterberging is er nu nog veel ruimte in de afwegingen, maar
            wordt wel gewerkt aan een steviger randvoorwaarde. In het op 13 mei 2022 gepubliceerde
            beleidsprogramma van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (lenW) is al wat
            verder uitgewerkt hoe water en bodem als sturend principe concreter invulling kan
            gaan krijgen. De komende maanden werkt lenW dit met betrokken departementen en
            medeoverheden nader uit. In september informeert lenW de Tweede Kamer over de
            invulling hiervan en positionering ten opzichte van programma’s zoals het NPLG.
            Op basis van de twee beleidskeuzes, stikstof        en water en bodem sturend, ontstaan
            vervolgens belangrijke inzichten voor de landbouw en het perspectief dat in gebieden                 voor
            de verschillende sectoren     ligt. Specifiek hierover is ook in de  Ruimtelijke Ordeningsbrief
            van 17 mei 2022 aangegeven wat in het NPLG wordt uitgewerkt. Dit perspectief bestaat
            er uit dat er gebieden zijn die uitstekend geschikt zijn voor landbouw en gebieden waar
            landbouwextensivering       of verplaatsing van landbouw      voor  de hand    ligt. Het gaat  daarbij
            om   de contouren, niet   om   uitwerking op perceelsniveau,     dat is  een  gebiedsgerichte
            uitwerking. Afhankelijk van de visie van de ondernemer en de          (vaak gebiedspecifieke)
            omstandigheden      van  het  bedrijf, zal de ondernemer een ontwikkelpad voor het bedrijf
            moeten bepalen.     Dit pad   kan  gericht zijn op innovatie, extensivering, omschakelen naar
            nieuwe   vormen van    landbouw, of verplaatsing of beéindiging van het bedrijf. Samen met
            het  toekomstperspectief landbouw wordt uitgewerkt welke voorwaarden                  en  ondersteuning
            voor  verschillende  ontwikkelpaden nodig        en mogelijk zijn.
                                                                                                                                        29
                                                                                                                                     0000000805
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>20844877
                                        Deze drie structurerende keuzes          zijn ook opgenomen als ‘richtingen’ in het voorgaande
                                       doelenplaatje. Onderdeel van de            structurerende keuzes wordt ook de verbetering van
                                       omgevingskwaliteit in brede zin.
                                        De  consequenties van         de structurerende keuzes kunnen         drieledig zijn:
                                       «
                                            Zezijn direct sturend: het Rijk maakt een keuze die consequenties heeft voor de
                                            gebiedsprogramma’s (waar het structurerende keuzes betreft die onvermijdelijk zijn                   om
                                            gebiedsgerichte doelen te bereiken);
                                       -
                                            Ze  zijn  indicatief   maar   bevatten wel   scherpe    randvoorwaarden die meegegeven worden
                                            aan   de  gebiedsprogramma’s;
                                       +
                                            Ze laten de verdere        uitwerking over aan de regionale overheden             en bevatten ruimere
                                            randvoorwaarden;
                                       Met de     regionale overheden wordt komende maanden het gesprek gevoerd                      over welke mate
                                       van   sturing op     de structurerende keuzes       nodig is vanuit het Rijk om de regionale doelen te
                                       kunnen halen en welke bandbreedte er is voor provincies om zelf een uitwerking te maken.
                                       Onderdeel van dat gesprek           is ook hoe wordt omgegaan met de uitwerking van de keuzes op
                                       de kaart. Opties daarbij zijn:
                                       1.   Een op kaart uitgewerkte ruimtelijke uitwerking vanuit het Rijk (contouren, niet op
                                            perceelsniveau want dat is gebiedsgericht maatwerk). De ruimtelijke uitwerking is leidend
                                            in de ontwikkelrichting van het gebied (hier kan niet van afgeweken worden);
                                       2.   Een   globaal    op kaart   uitgewerkte ruimtelijke uitwerking die volgt uit het principe ‘water
                                            en  bodem sturend’, de natuurdoelen            en de regionale stikstofdoelstellingen. Deze
                                            ruimtelijke uitwerking is indicatief,       een  visualisering van de ontwikkelingsrichting       en  het
                                            perspectief voor gebieden.
                                        Het gaat    bij een   indicatieve uitwerking vooral om het schetsen van de randvoorwaarden ten
                                       aanzien     van   samenhang en kwaliteit, in ruimtelijke concepten, waarbij de provincie keuzes
                                       kan maken        over  de  inrichting.
                                       Grofweg zijn       er drie fases tot  en met   oktober die in detail verder     invulling  moeten   krijgen.
                                       Tot   en met    juni  verzamelen     en uitdiepen concept     keuzes in relatie tot de doelen     en
                                       concretiseren ruimteclaims water, natuur, klimaat, landbouw. In de                  periode juli en  augustus
                                       vertaling     naar  ruimtelijke concepten      en  richtinggevende uitspraken       en  uitwerken  van
                                       de betekenis       van  ruimtelijke   claims in relatie tot andere functies     en voor   het perspectief
                                       landbouw. In de        periode september en oktober         beschikbaar hebben       van  de formulering van
                                       keuzes     en  doelen voor de regionale overheden.
                          Ruimtelijke uitwerking structurerende keuzes
                          Voor de   stikstofaanpak heeft het     RIVM in  opdracht van  het Rijk een kaart gebruikt met daarin een ruimtelijke
                          uitwerking.   Deze kaart is als scenario    voor de stikstofaanpak en  voor het uitwerken  van de regionale stikstofdoelen
                          gebruikt.  Om de    verbreding naar de andere opgaven te maken is onderstaande kaart decrontwikkeld, de kaart
                          is nog niet eerder extern    gepubliceerd.   De belangrijke elementen van   de integrale gebiedsgerichte benadering
                             natuur, stikstof, water en Rlimaat hebben al een plek in de kaart, maar nadere uitwerking is neg wel nodig.
                          —                                         —
                          De voorziene uitbreiding van natuurareaal zit bijvoorbeeld nog niet verwerkt in de kaart. Voor het NPLG
                          Ran de kaart helpen om de structurerende Reuzes scherp te stellen, en de kaart kan een rof vervullen bij de
                          gebiedsprocessen,     Onderscheid tussen landbouwgebieden met verschillende ontwikkelperspectieven en sturen op
                          de  intichting daarvan geeft bewoners en ondernemers in gebieden handelingsperspectief voor de lange termijn.
                          Het  geeft ook de overheden richting en       daarmee  handelingsperspectief voor gebieden   en in het zoeken naar en
                          verfijnen  van  instrumenten.
     30  Structurerende keuzes,  (regionale) doelen     en uitgebreide toelichting stikstof
                                                                                                                                                      0000000806
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>20844877
                                                                                                                        Startnotitie Nationaal Programma Landelijk Gebied  —
                                                                                                                                                                           LJ
                      Landbouwgebieden met minder
                      beperkingen vanuitwater, bodem,
                      natuur en    stikstof
                     Transitiegebieden
                      Extensiveringsgebieden:
                     Veenlandschappen
                      Extensiveringsgebieden: 1coom en
                     zooom      bufferom Natura        2o00-
                     gebieden
                   * Gebieden met        potentie voor grote
                     stikstofreductie voor heel Nederland
                      Natuurgebieden en         Natura   2zo00-
                     gebieden
                   -
                     Waterlichamen         Kaderrichtlijn
                      Water”
                     Greenports
                      Risico op verzilting landbouwgrond
                     (prensulzk zoet-brak grondwater <1om onder
                     maaiveld)
                      Bebouwd- semi-bebouwd-              en
                      recreatiegebiad
         Kaart 4: Globale    ruimtelijke weergave van condities water, bodem,        natuur en stikstof in relatie tot landbouw
                            Verwachte                   consequenties
                            Met de          geschetste doelen           en structurerende keuzes tekent zich           nu  al een  aantal
                            consequenties                  af   om rekening  mee te houden, vooruitlopend op de keuzes in oktober:
                            1.     Om       suboptimale keuzes te voorkomen werken de provincies de gebiedsprogramma’s
                                   integraal en gebiedsgericht uit. Dat resulteert in structurerende keuzes, die beschrijven
                                  welke activiteiten               voor het functioneren  van   het water-      en  bodemsysteem         wel of
                                                                                                                                                                            31
                                                                                                                                                                         0000000807
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>20844877
                                         niet wenselijk zijn. Zo kan het verplaatsen van een bedrijf weliswaar helpen om de
                                         stikstofdepositie in een gebied omlaag te brengen, maar haalt dit weinig uit voor
                                         de klimaatdoelen en kan het een negatief effect hebben op de luchtkwaliteit in het
                                         gebied waar het bedrijf naartoe wordt verplaatst. Ook kun je in veenweidegebieden
                                         broeikasgassen terugdringen door vernatting, extensivering en afwaardering, maar daar
                                         moet dan wel voldoende zoet water voor beschikbaar              zijn. In de beekdalen op de    hoge
                                         zandgronden zijn      de doelen uit de    Kaderrichtlijn Water (KRW) juist meer maatgevend.
                                         Brede bufferstroken langs beken zijn al als maatregel opgenomen in het addendum
                                         bij het 7e Nitraatactieprogramma. Daarmee worden de KRW-doelen voor stikstof                   en
                                         fosfaat in de beken waarschijnlijk al bereikt voor wat betreft de landbouwopgave.
                                         Ten slotte is het   bijvoorbeeld ongewenst       als veeteelt op de   zandgronden    wordt
                                         vervangen door      (tijdelijke) uitspoelingsgevoelige    gewassen die veel water      en/of
                                         gewasbeschermingsmiddelen vragen, zoals lelies. Deze voorbeelden illustreren het
                                         belang van een integrale aanpak en hoe de doelstellingen in samenhang moeten worden
                                         bezien vanwege de        bovenliggende doelstellingen zoals de instandhoudingsdoelstellingen
                                         in de VHR   en  de  doelstellingen    van  de KRW.
                                       . Het klimaatdoel     voor   de landbouw in 2030 kan alleen       gerealiseerd worden     met een
                                         substantiéle   vermindering      van  de uitstoot vanuit de veeteelt, wat    maar   deels lukt met
                                         technische   maatregelen,      zoals het PBL eerder heeft aangegeven in rapportages. In het
                                         coalitieakkoord is     een  emissiereductie    van ongeveer 5 Mton      gekoppeld aan de integrale
                                         aanpak in   het  landelijk gebied.    De  klimaatopgave    voor  de  glastuinbouw maakt hier geen
                                         onderdeel    van  uit.
                                       . De inzet met het 7e      Nitraatactieprogramma, het coalitieakkoord en het voorziene
                                         toekomstige     mestbeleid is    om de melkveehouderij binnen tien jaar volledig
                                         grondgebonden       te maken. Daarbij hoort een aanzienlijk areaal (deels permanent)
                                         grasland. Dit zal resulteren in extensivering van de bedrijven, die minder mest plaatsen.
                                         Dit heeft  naar  verwachting     een  positief effect  op de waterkwaliteit in de betreffende
                                         gebieden.
                                       .
                                         Bij goed  voor   landbouw     geschikte grond    met minder    beperkingen    vanuit water,  bodem,
                                         natuur en stikstof moet breed        ruimtelijk afgewogen worden of die in gebruik kan blijven
                                         voor  landbouw,     en  dit moet op gemeentelijk niveau ruimtelijk vastgelegd worden. Waar
                                         de  omstandigheden minder gunstig zijn voor landbouw, is het belangrijk dat boeren
                                         hun bedrijfsvoering aan kunnen passen en daarvoor een structureel bedrijfseconomisch
                                         perspectief kunnen ontwikkelen.
                                       . We sturen op het realiseren       van  de instandhoudingsdoelen van de Vogel- en
                                         Habitatrichtlijn (VHR)     en we   anticiperen daarbij op nieuwe EU-regelgeving. De huidige
                                         afspraken (Natuurpact, programma Natuur) zijn daarvoor ontoereikend. Het Rijk gaat
                                         daarom samen met provincies in gesprek over het VHR-doelbereik, en hierover voor
                                         de periode tot en met 2035 concrete afspraken maken. Provincies moeten erin hun
                                         gebiedsprogramma’s nu al rekening mee houden dat ze op termijn de doelen moeten
                                         halen. Om te gaan voldoen         aan  de VHR moeten     natuurgebieden     worden   uitgebreid  en
                                         de kwaliteit   van de natuur     omhoog.    Het gaat niet alleen   om extra  areaal,  maar  ook om
                                         zo'n 10%   groen-blauwe dooradering van          het  agrarisch landschap    om   noodzakelijke
                                         verbindingen tussen natuur, landbouw en water            te leggen. De inzet   is daarbij eveneens
                                         om overgangsgebieden rond Natura 2000-gebieden te realiseren.
     32  Structurerende keuzes, (regionale) doelen en  uitgebreide toelichting stikstof
                                                                                                                                             0000000808
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>20844877
                                                                                                        Startnotitie Nationaal   Programma Landelijk Gebied  —
                                                                                                                                                             LJ
         Gerelateerde passages uit de     Kamerbrief perspectieven     voor agrarische ondernemers (juni 2022)
         (Vrijwillig) stoppen
         Het staat vast dat in de omgeving van zeer overbelaste Natura 2000-gebieden, veenweidegebieden met een
         vemattingsopgave en in de Rwetsbare beekdalen op de hoge zandgronden ingrijpende Reuzes gemaakt moeten
         worden om de milieubelasting voldoende te reduceren. Binnen de gebiedsgerichte aanpak is er niet voor alle boeren
         toekomst.
         Tot nu toe leidt de  afname van het aantal ondernemers niet of nauwelijks tot een afname van de productiecapaciteit
         omdat die in veel   gevallen wordt overgenomen door andere ondernemers. Maar met name in de gebteden waar de
         druk op het milieu   en de natuur heel   groot is, zal de productiecapaciteit moeten afnemen.        Dat  geldt vooral voor de
         veehouderij,  al Ran  bedrijfsbeéindiging ook binnen     de  plantaardige sectoren een    realistisch scenario zijn met  name
         voor  het realiseren van  waterkwaliteitsdoelen. De kaders die op      gebiedsniveau bepalen welke ruimte er voor de
         landbouw blijft,  volgen   uit het  NPLG, waarvoor de minister voor Natuur en Stikstof eerste verantwoordelijrheid
         draagt. Wij treRken   dan ook samen op     om waar     hodig of gewenst is agrariérs te ondersteunen bij      de  beéindiging
         van hun bedrijf.
         Extensiveren
         Bij extensiveren gaat het om het verminderen van het aantal dieren         per hectare  of in een  stal. Vagk gaat
         extensivering  samen   met technische innovatie. In de     plantaardige  sector Ran dat door een ruimere      vruchtwisseling
         met meer maaigewassen. Extensivering maart ooR agrarisch natuur- en landschapsbeheer,                  het versterken  van
         groenblauwe dooradering en aanleggen van bufferstroken langs sloten mogelijk.
         In veenweidegebieden, Natura 2000-gebieden, grondwaterbeschermingsgebieden, de kwetsbare beekdalen en
         overgangsgebieden rond Natura 2000-gebieden zijn de opgaven het grootst. Agrariérs hebben hier                   te maken met
         meer bedrijfsbeperkingen of minder ontwikkelingsmogelijkheden. Extensivering van de bedrijfsvoering is dan de
         meest geéigende route voor de landbouw.
         Bedrijfsverplaatsingen
         Voor agrarische ondernemers die economisch         goed presteren, maar die hun bedrijfsvoering niet in overeenstemming
         met de opgave voor het     gebied kunnen brengen, kan bedrijfsverplaatsing een optie zijn. Bedrijfsverplaatsing is geen
         makkelijk proces en vergt een maatwerkaanpak bij het opstellen van de gebiedsprogramma’s en een afgestemde
         aanpak met provinctes met vrijvaliende gunstig gelegen bedrijfslocaties. In het NPLG zal dit nadere uitwerking
         Rrijgen. Het ligt het meest voor de hand dat die situatie zich voordoet in Rwetsbare gebieden waar de opgaven
         voor de ecologische doelen groot zijn, (zoals in de zones rondom zwadrbelaste stikstofgevoelige natuurgebieden,
         in de veenweidegebieden met een vernattingsopgave of in Rwetsbare beekdalen) of bijvoorbeeld in waterrijke en
         veedichte gebieden.
         In de  Kamerbrief staat dit uitvoeriger beschreven met de instrumenten        om  dit te ondersteunen.
                                                                                                                                                              33
                                                                                                                                                           0000000809
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>20844877
         0000000810
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>20844877
                        Startnotitie Nationaal Programma Landelijk Geb
         4 Status: Programma
           als uitwerking
           Nationale
           Omgevingsvisie
                                                                       0000000811
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>20844877
                                     Het NPLG is       aangekondigd in          de Nationale      Omgevingsvisie (NOVI)               en
                                     opgenomen in het coalitieakkoord. De term ‘programma’ komt voort uit
                                     de Omgevingswet. Zo’'n programma is een inhoudelijk beleidsdocument
                                     dat het beleid in        een   omgevingsvisie verder uitwerkt en (thematisch) beleid
                                     beschrijft     voor   de   inrichting van de ruimte. Het NLPG doet dit voor de NOVI.
                                     Het NPLG is enerzijds een programma-aanpak in brede zin, is interbestuurlijk en omvat het
                                     gebiedsgerichte samenwerken en leren. Anderzijds wordt het NPLG een programma in enge
                                     zin dat door het kabinet wordt       vastgesteld. Daarin worden onder          meer  de structurerende
                                     keuzes   gemaakt,    de doelen aangegeven waarop         gestuurd gaat worden        en wordt aangegeven
                                     welke middelen      er vanuit het   Rijk beschikbaar  zijn. Gemeenten, provincies, waterschappen
                                     en  het  Rijk vervullen  binnen het NPLG alle vier    een   rol bij het realiseren   van  de transitie   van
                                     het  landelijk gebied.
                                     Zelfbindend        en  kaderstellend
                                     Als programma in enge zin is het NPLG zelfbindend            voor   het Rijk en daarmee kaderstellend
                                     voor   besluiten  van  het  Rijk. Het kan daarnaast ook de      inhoudelijke inslag geven om via    -
                                     verschillende    algemene maatregelen       van bestuur   —
                                                                                                  doorwerking      te realiseren naar de
                                     plannen    van  provincies   en  gemeenten. Een voorbeeld is       een verplichting aan een gemeente
                                     om   in bepaalde gebieden specifieke activiteiten alleen onder voorwaarden toe te laten.
                                     Ook wordt     een  gebiedsgerichte aanpak onderdeel van het programma en worden daarin
                                     afspraken    met  provincies gemaakt. Een procedure voor de milieueffectrapportage (planMER)
                                     is vereist  om  de milieueffecten van het programma in beeld te brengen.
                         Definitie landelijk gebied
                         Het NPLG volgt de definitie landelijk gebied van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). Het gaat over heel
                         Nederland, uitgezonderd het stedelijk gebied en de grote wateren. De relatie stad-regio (synergie en interactie)    is
                         van belang,  evenals de relatie tussen het begrensde Natuurnetwerk Nederland      en het overige landelijke gebied.
     36  Status: Programma als uitwerking Nationale Omgevingsvisie
                                                                                                                                                  0000000812
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>20844877
         Startnotitie Nationaal Programma Landelijk Gebied  —
                                                            I
                                                             37
                                                          0000000813
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>20844877
         0000000814
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>20844877
                        Startnotitie Nationaal Programma Landelijk Geb
         5 Rijksbrede, inter-
           bestuurlijke en
           maatschappelijke
           samenwerking
                                                                       0000000815
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>20844877
                                       Als  interbestuurlijk programma wordt het NPLG ontwikkeld en uitgevoerd
                                       door het     Rijk, samen met provincies, waterschappen, gemeenten en
                                       maatschappelijke partners. Onder aanvoering van het Ministerie van
                                       LNV en het Interprovinciaal Overleg (IPO) wordt samengewerkt in een
                                       regieorganisatie Realisatie Transitie Landelijk Gebied. Deze heeft als missie
                                       Rijk, provincies en andere overheden in staat te stellen om te komen tot een
                                       succesvolle en slagvaardige uitvoering van de transitie van het landelijke
                                       gebied volgens de in het NPLG opgenomen doelen.
                                       Het  Rijk stuurt aan   de voorkant via het NPLG      en  vervolgens     neemt de    provincie   —
                                                                                                                                         als
                                       gebiedsautoriteit     voor  het landelijk gebied   —
                                                                                            het voortouw      over.   De provincie   werkt
                                       samen met     de andere overheden en maatschappelijke partijen de maatregelen uit in
                                       gebiedsprocessen om de doelen uit het NPLG te realiseren. Afspraken worden vastgelegd
                                       in brede gebiedsprogramma’s per provincie. Gezien de urgentie van de opgaven moet dit
                                       onontkoombaar        (‘gegarandeerd’) worden vastgelegd, waarover             meer   in paragraaf 7.   De
                                       bestaande kaders      voor  de  beoordeling van de gebiedsplannen PSN, worden geactualiseerd
                                       zodat deze passend zijn bij de integrale ambities van het NPLG. Deze actualisatie omvat
                                       naar verwachting onder meer de doelen per provincie, de structurerende keuzes, het
                                       minimale detailniveau van de programma’ s, een gebiedsindeling, en het perspectief voor de
                                       landbouw per      gebied.
                                       Commitment          en   continu leren
                                       De kern   van  interbestuurlijk gebiedsgericht werken        is dat de   bestuurlijke afspraken
                                       commitment hebben         van  alle vier de overheden. En dat      zij samenwerken voor realisatie
                                       van  opgaven vanuit de      eigen  rol en verantwoordelijkheid       en met    het bijpassende
                                       instrumentarium. De verschillende overheden hebben elkaar                 nodig om de complexe
                                       opgaven te realiseren. Kennis       en  onderzoek zijn daarbij onmisbaar. Daarbij is het belangrijk
                                       continu te evalueren     en  leren, en  het geleerde   toe te passen.     Ervaringen    en  lessen uit het
                                       verleden, waaronder uit de evaluatie reconstructie zandgebieden, worden                    waar  mogelijk
                                       meegenomen in de verdere          ontwikkeling van het     NPLG.
                                       Schakelen tussen bestuursniveaus
                                       Door de aard    van   het NPLG zet het    Rijk geld, capaciteit, kennis en instrumenten in om met
                                       de medeoverheden        mee te   denken   en oplossingen mogelijk te maken. Bovendien moet het
                                       Rijk meer   gebiedsgericht    en  samenhangend werken, wat in de samenwerking vraagt om
                                       ‘schakelen’ tussen de bestuursniveaus,         om zo samen      beleid te maken én dit       samen   effectief
                                       uit te voeren.   In de brede   gebiedsprogramma’s komen de resultaten bij elkaar. Hoewel
                                       het  noodzakelijk is om    vraagstukken in samenhang te bezien en op te pakken, is het ook
                                       belangrijk om selectief te zijn.    Want te veel   integraliteit gaat ten koste van de voortgang.
                                       In het NPLG worden de structurerende keuzes, de            (regionale) doelen en de kaders voor
                                       de  brede gebiedsprogramma’s vastgesteld na goed overleg met provincies en andere
                                       medeoverheden.
                                       Rol   regieorganisatie
                                       Bij de inzet van middelen en uitvoeringsinstrumenten zal behoefte ontstaan aan een
                                       geintegreerde aanpak, omdat veel instrumenten nu nog zijn ontwikkeld voor het bereiken
                                       van een specifiek (sectoraal) doel. Zowel voor geldstromen als voor andere (wettelijke)
                                       instrumenten     geldt  dat nader moet worden onderzocht hoe die voldoende                  toegesneden
                                       kunnen worden op        een  cross-sectorale of themadoorsnijdende           toepassing, als dat voor
                                       een  samenhangende benadering van            de opgaven    en  belangen     in de gebieden nodig      is. Juist
                                       hiervoor is de nieuwe     regieorganisatie    Realisatie Transitie    Landelijk   Gebied bedoeld. In deze
                                       regieorganisatie komen een partnerrol          en een  regierol  samen.     Bij de partnerrol past    een
     40  Rijksbrede, interbestuurlijke en maatschappelijke samenwerking
                                                                                                                                                       0000000816
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>20844877
                                                                                      Startnotitie Nationaal Programma Landelijk Gebied  —
                                                                                                                                         LJ
         horizontale    werkwijze, gericht op samenwerking tussen overheden en andere belangrijke
         spelers.   Voorbeelden     zijn kennis delen, uitvoeringscapaciteit organiseren en producten
         en  diensten ontwikkelen. Bij de regierol past juist een verticale werkwijze, gebaseerd op
         gemeenschappelijke kaders gericht op het halen van de NPLG-doelen in de uitvoering, focus
         op monitoring van de voortgang, het extern laten toetsen van de programma’s, het via
         spelregels organiseren       van een  beheerst    besluitvormingsproces voor het vrijgeven          van  de
         middelen     en  het zo  nodig interveniéren, signaleren en/of escaleren         naar   bestuurlijk  niveau.
         Financiéle      slagkracht
         Om   samenhangende programma’s per provincie                te genereren is financiéle    slagkracht
         nodig.   In het coalitieakkoord     kondigt de coalitie    aan  dat er tot en met 2035 24,3     miljard
         wordt   vrijgemaakt voor het onontkoombaar halen van de doelen. Het kabinet stelt een
         Transitiefonds landelijk gebied en natuur in, waarlangs die middelen zullen worden
         uitgegeven.     Met dit fonds wil het kabinet zelf      landelijke maatregelen     nemen en     meebetalen
         aan  maatregelenpakketten van medeoverheden op basis van samenhangende programma’s
         per  provincie. In paragraaf7 wordt dit uitvoerig toegelicht.
         Betrokken        departementen
         De minister    voor   Natuur   en Stikstof is de  eerstverantwoordelijke minister voor het NPLG.
         De Ministeries     van  LNV, lenW    en BZK   zijn gezamenlijk opdrachtgever vanwege hun
         inhoudelijke verantwoordelijkheid voor onderdelen van het NPLG. Vanwege de inhoudelijke
         samenhang is het NPLG breed georganiseerd vanuit drie departementen, in nauwe samen-
         werking met de medeoverheden. De verbinding met de maatschappelijke organisaties
         zal onder andere via het       maatschappelijk platform landelijk gebied         en  stikstof goed
         gelegd   worden.
         Afstemming en inspraak
         Interbestuurlijke afstemming vindt plaats         met  (de koepels van) provincies, waterschappen
         en  gemeenten, mogelijk via       een  (verbreding van)    het bestaande   Bestuurlijk Overleg    stikstof.
         Gezien de grote     uitdagingen, de kansen, maar ook de moeilijke keuzes, is het voeren van
         het onderlinge bestuurlijke gesprek belangrijk, ook met het oog op de verkiezingen van
         provincies en waterschappen in maart 2023. Bij de regionale uitwerking is verbinding met
         alle provincies, waterschappen en gemeenten uiteraard noodzakelijk. Dit krijgt onder andere
         invulling via regiosessies, waarbij het gaat om inhoud, proces en draagvlak. Het gebiedsproces
         krijgt uiteraard invulling samen met de maatschappelijke partners in het gebied. Zorgpunten
         zijn de beperkingen in beschikbare capaciteit en het effectief integraal laten werken van de
         verschillende sectorale aanpakken. Dit stelt dus eisen aan de wijze van organiseren.
         Parallel vindt communicatie naar bredere doelgroepen plaats. Uiteraard vindt ook formele
         inspraak plaats op bijvoorbeeld het planMER en in gebiedsprocessen.
         Evalueren       en   leren
         Aard, urgentie, omvang, onderlinge verwevenheid               en complexiteit   van   opgaven
         (transitiekarakter)    en  de vele betrokken     partijen vragen    om  leren over  de hele linie.
         Belemmeringen waar de partijen in de           gebiedsprocessen tegenaan lopen moeten zo              snel
         mogelijk benoemd        en opgelost worden,       ook  waar  escalatie op  rijksniveau nodig is.     Het
         NPLG    draagt   hieraan  bij met een lerende     aanpak van doen, samen ervaren, evalueren
         en  beter doen. De     regieorganisatie krijgt    hier een belangrijke rol bij. Het leren krijgt een
         interbestuurlijk vormgegeven plek met onder meer systematische uitwisselingen, lerend
         opgavegericht netwerk en een stevige verbinding tussen beleid en uitvoering. Evaluatie en
         monitoring worden        lerend  ingestoken.    Als onderdeel hiervan is het PBL       gevraagd   om een
         lerende evaluatie uit te     voeren.
                                                                                                                                          a1
                                                                                                                                       0000000817
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>20844877
         0000000818
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>20844877
                         Startnotitie Nationaal Programma Landelijk Geb
         6 Samenhang NPLG
           en andere trajecten
           In het landelijk
           gebied
                                                                        0000000819
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>20844877
                                     Bij  de relatie tussen het NPLG               en  andere     rijksprogramma’s is           er
                                     onderscheid tussen:
                                     a.  Brede     ruimtelijke programma’s, zoals de NOVI, waar een regierol ligt voor
                                         het afstemmen           van de grote ruimtelijke vraagstukken
                                     b.  Programma’s           die  inhoudelijk sterke samenhang vertonen en waarmee
                                         landelijk en op gebiedsniveau intensieve samenwerking nodig is
                                     ¢.  Programma’s met ruimtelijke impact vanuit andere vraagstukken,
                                         waarmee afstemming nodig is
                                     In onderstaande kaders        zijn  voorbeelden    van  concrete    programma’s      benoemd     en is de wijze
                                     waarop NPLG de        verbinding vormgeeft       verder geconcretiseerd.
                                     Goed   lopende programma’s           moeten vooral    doorlopen en niet vertragen. Het NPLG voegt
                                     ontbrekende elementen toe           en  zorgt  waar  nodig voor de verbinding tussen lopende
                                     programma’s en nog ontbrekende              opgaven. Ook van goed lopende governance van
                                     gebiedsgerichte programma’s kan goed gebruik gemaakt blijven worden, denk                         aan
                                     het  Deltaprogramma en de Regionale Bestuurlijke Overleggen van de KRW. En                       benut
                                     bijvoorbeeld de gebiedsdossiers die de provincies met de drinkwaterbedrijven                     hebben
                                     opgesteld om drinkwaterbronnen te beschermen.
                       A. Brede    ruimtelijke programma’s met een regierol
                       Structurerende Reuzes rond de woningbouwopgave,          bedrijventerreinen, infrastructuur, datacenters en de
                       energietransitie worden door andere beleidsonderdelen binnen het Rijk voorbereid. Deze hebben ook een ruimtelijke
                       relevantie voor het landelijk gebied. Voor de afstemming tussen deze Retizes en de keuzes binnen het NPLG heeft elk
                       programmay/beleidsonderdeel een eigen verantwoordelijkheid. Daarnaast ligt er een codrdinerende (regie)rol bij de
                       minister voor Volkshuisvesting en     Ruimtelijke Ordening voor het bewaken van het geheel. Periodieke afstemming
                       tussen de verschillende   trajecten en departementen is nodig om aansluiting te verzorgen en overlap te vermijden.
                       Als het  nodig is voor de samenhang kunnen elders ontwikkelde kReuzes ook een plek Rrijgen in het NPLG. Het NPLG
                       stuurt  richting provincies op de realisatie van de hoofdopgaven van het NPLG. In de programma’s per provincie staan
                       deze opgaven centraal. Uiteraard Runnen in       programma’s 00k voor de andere onderwerpen uitwerkingen worden
                       gedaan. De brede gebiedsprogramma’s NPLG vormen weer een onderdee! van het grotere geheel van de provinciale
                       arrangementen, zoals die in de Ruimtelijke Ordeningsbrief van 17 mei 2022 benoemd zijn.
                       B. Voorbeelden     van programma’s die inhoudelijk sterke samenhang vertonen en waarmee landelijk en op
                          gebiedsniveau intensieve samenwerking nodig is
                           Programma Stikstofreductie en Natuurverbetering
                       «
                           Programma VVeenweiden, en regionale veenweidestrategieén
                           Uitvoering Klimaatakkoord landbouw en landgebruikr
                       +
                          Toekomstperspectief Landbouw (Perspectieven voor agrarische ocndernemers)
                       -
                           Uitvoering vastgestelde stroomgebiedbeheerplannen         KRW 2022-2027
                       +
                          7e Actieprogramma      Nitraatrichtlijn
                       +
                           Programma Bodem en Water sturend
                       -
                           Deltaprogramma’s Zoetwater en Ruimtelijke Adaptatie
                           Natuurprogramma’s zoals Natuurpact en          nationale parken
                       +
                           Programma Moot Nederland
                       -
                           Nationaal    Programma Bodem       en Ondergrond
                       +
                           Deltaplan Agrarisch Waterbeheer
                       Met alle genoemde programma’s en trajecten          zullen afspraken gemaakt worden      over de wijze waarop de
                       inhoudelijke en procesmatige relaties in samenhang vorm worden gegeven, zowel op nationaal als decentraal
                       niveau. Deze afspraken zullen worden betrokken bij de beoordeling of de gebiedsgerichte uitwerking voldoende
                       invulling geeft aan de integraie opgave die vanuit de verschillende rijrsverantwoordelijkheden moet doorwerken.
     a4  Samenhang NPLG  en andere trajecten in het    landelijk gebied
                                                                                                                                                     0000000820
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>20844877
                                                                                                 Startnotitie Nationaal Programma Landelijk Gebied
         C. Voorbeelden   van programma’s met ruimtelijke impact vanuit andere opgaven waarmee (bij voorkeur)
            afgestemd wordt
         Bovengenoemde programma’s liggen op het terrein van natuur, water, bodem en kRlimaat en zijn gebiedsgericht.
         Daarnaast  zijn er rijksprogramma’s op andere terreinen, die raakviakken hebben vanwege de (grote) ruimtelijkre
         impact zoals:
            Programma Energiehoofdstructuur
            Programma Verstedelijking en Wonen
            Programma Werklocaties
            Ruimte voor defensie
            Nationaal Milieuprogramma
            Meerjarenprogramma infrastructuur, Ruimte en Transpert (vanwege effect op ruimtelijke        keuzes in landelijk
            gebied)
            Erfgoeddeals
         De  beoogde samenwerkingsvorm     is hier lichter dan in categorie B.
                     De intensiteit  van de   samenhang      is visueel als  volgt  weer te geven:
                                                                                                                                 i
                                                                               intensief samenwerken:
                                                                               zoals wateroverlast,
                                                                               en  ondergrond
                                                                                                     landschap,   bodem
                                                                                                                             &
                                                                                                                                                     45
                                                                                                                                                  0000000821
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>20844877
                                    De samenhang tussen NPLG en de programma’s voor stikstof en natuur is meer in detail in
                                   de  volgende figuur weergegeven.
                         Stedelijk gebied                                                                                   Stedelijk gebied
   =e
                      Samenhang  NPLG met programma’s voor stikstof en natuur
     46
        —
          Samenhang NPLG en andere trajecten in het landelijk gebied
                                                                                                                                             0000000822
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>20844877
         Startnotitie Nationaal Programma Landelijk Gebied  —
                                                            I
                                                             47
                                                          0000000823
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>20844877
         0000000824
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>20844877
         7 Gebiedsprogramma’s,
           transitiefonds en
           onontkoombaarheid
                               0000000825
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>20844877
                                   De ambitie van het NPLG is te komen tot brede gebiedsprogramma’s per
                                   provincie, inclusief de verplichte gebiedsplannen uit de Wet stikstofreductie
                                   en natuurverbetering. Deze programma’s zijn provincie dekkend, voldoen
                                   minimaal aan de verplichting vanuit Programma Stikstofreductie en
                                   Natuurverbetering (PSN) én werken ook de drie kerndoelen van het NPLG
                                   verder uit (natuur, water en klimaat). De brede gebiedsprogramma’s, die
                                   (nog) niet de status van verplichte programma’s onder de Omgevingswet
                                   hebben, worden door de provincies vastgesteld. Waar nodig met advies
                                   van waterschappen en gemeenten en waar nodig ook in samenspraak
                                   met het Rijk, bijvoorbeeld met Rijkswaterstaat als beheerder van Natura
                                   2000-gebieden.
                                   Vanuit hun    expertise   in de  gebieden en passend bij hun bevoegdheid leggen de provincies in
                                   de  gebiedsprogramma’s         de  maatregelen en het instrumentarium vast om de doelstellingen
                                   te realiseren. Provincies hebben aanvullend op de kerndoelen ruimte om ook andere
                                   doelstellingen mee te nemen, waarvoor dan ook andere financiéle middelen nodig zijn.
                                   Zoveel mogelijk bouwen provincies voort op de processen die momenteel al lopen of in
                                   voorbereiding zijn, bijvoorbeeld voor natuurherstel, KRW en de veenweidegebieden.
                                   Relatie    gebiedsplan PSN
                                   Volgend    uit de afspraken     in het Programma Stikstofreductie en Natuurverbetering (PSN)
                                   worden de stikstof-      en  natuurdoelen     uiterlijk in juli 2023 verplicht en onontkoombaar
                                   ruimtelijk uitgewerkt en vastgelegd in een gebiedsplan. Vanuit de NPLG-ambitie wordt
                                   dit in de eerste versie van de brede gebiedsprogramma’s opgenomen én samen met de
                                   uitgewerkte     doelen   voor natuur, water en klimaat startend vanaf de publicatie van deze
                                   startnotitie in  een   gezamenlijk werkproces opgenomen. Vooruitlopend hierop staan in de
                                   reeds  afgesproken eerste conceptversie van het gebiedsplan PSN (najaar 2022) stikstof
                                   en natuur    nog centraal. De     provincies   leveren   zo conform de wettelijke verplichting de
                                   informatie    —
                                                   die  nodig is  voor  het PSN    -
                                                                                     tijdig aan bij de minister voor Natuur en Stikstof.
                                   Komende maanden worden in             een   spelregelkader de minimale eisen uitgewerkt die
                                   gelden   voor   de brede   gebiedsprogramma’s         van juli 2023. Daar zullen met cog op de
                                   tijdsdruk maatregelen voor stikstof en KRW bijvoorbeeld volledig in moeten zitten. Voor
                                   sommige andere opgaven is er nog wat meer tijd om dit uit te werken, zoals verzilting door
                                   zeespiegelstijging.
                                   Transitiefonds financiéle basis
                                   Het Transitiefonds      landelijk gebied    en natuur    heeft tot deel landbouw-     en natuurmaat-
                                   regelen   te financieren met het oog op de opgaven             voor natuur, stikstof, water en
                                   klimaat. Met het fonds wil het kabinet de           maatregelen bekostigen die nodig zijn om de
                                   stikstofbelasting van de natuur terug te dringen, evenals de emissies van broeikasgassen
                                   door landbouw en landgebruik, om te voldoen aan de wettelijk gestelde doelen voor 2030.
                                   Daarnaast wil het kabinet maatregelen financieren die bijdragen aan het beschermen
                                   en  ontwikkelen     van  de natuur   en  het  tijdig voldoen    aan de Kaderrichtlijn water en de
                                   verduurzaming       van  de landbouw      om  tijdens de transities in het landelijk gebied perspectief
                                   te bieden    aan de landbouw.
                                   In het onderstaande kader is de         letterlijke tekst  van  het wetsvoorstel opgenomen die
                                   weergeeft waar de       24,3  miljard  euro  in het fonds    voor bedoeld is. Het fonds biedt  zo
                                   een  financiéle basis    voor  de  uitvoering van de maatregelen uit de gebiedsprogramma’s
                                   die bijdragen aan deze doelen en de benodigde transitie van de landbouw. De kaders en
                                   afspraken over de toekenning van middelen uit het fonds aan maatregelen in de brede
                                   gebiedsprogramma’s hangen nauw samen met de uitwerking van het NPLG. Het fonds
                                   voorziet voorts in de     mogelijkheid     om   de  uitvoeringskosten    voor de  ontwikkeling en
      50 Gebiedsprogramma’s, transitiefonds en onontkoombaarheid
                                                                                                                                           0000000826
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>20844877
                                                                                                     Startnotitie Nationaal  Programma Landelijk Gebied  —
                                                                                                                                                         LJ
                        ondersteuning van de gebiedsgerichte aanpak             te financieren. Welke kosten gedekt worden
                        en  wat de   afbakening is, wordt de komende tijd nader uitgewerkt.
                        Het is goed om voor ogen te houden dat het NPLG verder reikt dan de doelomschrijving
                        van  het fonds. De middelen die beschikbaar worden gesteld via het fonds, zijn niet de enige
                        bron  voor   bekostiging van     de  maatregelen of de investeringen. De middelen zijn ten dele
                        aanvullend op de bestaande         geldstromen die de overheid nu al inzet. Het NPLG Kijkt voorts
                        wat betreft doelbereik      vooruit tot 2050, terwijl de doelomschrijving van het fonds met name
                        de  wettelijke   doelen  voor  2030 bevat. Het fonds is      tijdelijk en stelt de middelen beschikbaar
                        tot en met    2035.
                        Het wetsvoorstel is op 25      april  2022 met toelichting in consultatie gebracht en voorgelegd
                        voor  advies   aan   onder andere de    Algemene Rekenkamer. Het is de verwachting dat het
                        wetsvoorstel     en  de memorie     van toelichting   dit najaar worden toegezonden          aan  de Tweede
                        Kamer.
         Artikel    2 Instelling en doel van het fonds
         1. Er is  een Transitiefonds landelijk gebied en natuur.
         2.  Het  fonds heeft  als doel de financiering van landbouw- en natuurmaatregelen met het cog op:
         a. het verminderen van de depositie van stikstof op voor stikstof gevoelige habitats in Natura 2000-gebieden
            om te voldoen aan de omgevingswaarden voor stikstofdepositie, bedoeld in artikel 2.154, eerste lid, van de
            Omgevingswet;
         b. het verminderen     van  de emissie van broeikasgassen en het vastleggen van koolstof om te voldoen       aan:
         1°. de Rlimaatdoelen die     voor  landbouw en   landgebruik zijn vastgesteld ter uitvoering van artikel 2, eerste en
              tweede lid,  van de Klimaatwet;
         2°. de   verordening landgebruik;
         ¢. het bereiken   van  de instandhoudingsdoelstellingen    voor de Natura   2000-gebieden en het behoud of herstel van
            dier-  en  plantensoorten   die van nature in Nederland in het wild voorkomen,    van hun  biotopen en habitats, en
            van   in Nederland voorkomende      typen natuutlijke habitats, in overeenstemming    met de  internationaalrechtelijke
            verplichtingen;
         d. het beschermen     en  verbeteren  van de chemische  en ecologische toestand van watersystemen volgens de
            doelstellingen van de Raderrichtlijn water,    in samenhang met de emissies door de landbouw en de inrichting van
            het landelijk gebied;
         e. de verduurzaming van de landbouw met het oog op het bereiken           van de onder a tot en met d  genoemde doelen.
         3. Uit het   fonds kunnen mede worden gefinancierd:
         a. maatregelen ten behoeve van het landelifk gebied die als onderdeel van een gebiedsgerichte aanpak gericht op
            de in het tweede lid    genoemde doelen aantoonbaar ten minste even effectief zijn voor het bereiken van die doeien
            als de in het tweede lid bedoelde    maatregelen en niet leiden tot meer uitgaven uit het fonds;
         b. kosten voor de ontwikkeling en ondersteuning van een gebiedsgerichte aanpak gericht op het bereiken van de in
            het tweede lid genoemde doelen.
         4.  Onder landbouw- en natuurmaatregelen als bedoeld in de aanhef van het tweede lid worden niet verstaan
             maatregelen:
         a. in de sector glastuinbouw, voor zover het gaat om maatregelen met het cog op de klimaatdoelen die voor die
            sector zijn vastgesteld ter uitvoering van artikel 2, eerste en tweede lid, van de Klimaatwet;
         b. ten behoeve van watersystemen of onderdelen daarvan die in beheer zijn bij het Rijk, voor zover de kosten van die
            maatregelen al gedekt zijn door het deltafonds, bedoeld in de Waterwet.
                                                                                                                                                          51
                                                                                                                                                       0000000827
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>20844877
                        In de Memorie van   Toelichting is nader uitgewerkt waar het geld uit het fonds wel en niet aan besteed kan worden.
                        De 24,3 miljard die tot en met 2035 is gereserveerd bepaalt de totale financiéle bandbreedte van het fonds. NPLG
                        en fonds hebben niet dezelfde scope. Niet alle maatregelen uit de gebiedsproegramma’s NPLG worden uit het fonds
                        gefinancierd. Met name maatregelen die op basis van vastgesteld beleid bijdragen aan de kerndoelen van het
                        NPLG kunnen uit het fonds gefinancierd worden. Zo beschrijft de Memorie van Toelichting dat voor de KRW wordt
                        ingezet op het inrichten van 100 tot 250 meter brede bufferstroken in beekdalen in de zandgebieden van Centraal
                        Nederland, Oost-Nederland en Zuid-Nederland en dat watermaatregelen kunnen bijdragen aan de doelen voor
                        natuur kRlimaat. Het
                                en              fonds financiert ook maatregelen   die geen onderdeel  zijn van het NPLG,  zoals generieke
                        bronmaatregelen.
                                    Toetsen     en   voorwaarden
                                    Een  onafhankelijke ecologische autoriteit toetst de gebiedsprogramma’s, waarbij onder
                                    andere gebruik gemaakt wordt van de natuurdoelanalyses en de analyses van de KRW. Naast
                                    een toets op de ecologische effecten worden de provincies gevraagd bij het opstellen van
                                    de brede   gebiedsprogramma’s een sociaaleconomische impactanalyse voor de landbouw
                                    uit te voeren.   Op deze wijze borgen het kabinet en de provincies dat het perspectief van
                                    de  blijvende agrarische ondernemers onderdeel is van de gebiedsgerichte aanpak. Voor
                                    de  impactanalyse zal in overleg met de provincies, sectorpartijen en kennisinstituten een
                                    methodiek met indicatoren worden           opgesteld. Een analyse van de sociaaleconomische
                                    effecten is al als  een  wettelijke verplichting opgenomen in de Wet Stikstofreductie en
                                    Natuurverbetering. De methodiek daarvoor is over enkele maanden gereed.
                                    Er zijn nog andere belangrijke bouwstenen voor de gebiedsprogramma’s die                   komende
                                    maanden verder       uitgewerkt worden.      Naast de doelen    en  de structurerende keuzes      zijn
                                    belangrijke bouwstenen bij de uitwerking van de gebiedsprogramma’s het minimale
                                    detailniveau van uitwerking, de wijze van vaststelling (procedure en status), de relatie met
                                    vervolgbesluiten en de relatie met andere opgaven. Deze startnotitie loopt niet vooruit
                                    op het gesprek met provincies hierover. Deze bouwstenen worden de komende maanden
                                    vastgelegd in een kader, dat samen met provincies wordt opgesteld. Dat kader bouwt voort
                                    op de bestaande kaders        van het  gebiedsplan PSN. In het gesprek met de provincies komt
                                    ook   aan de orde wat     provincies   van het Rijk aan randvoorwaarden nodig hebben om tot
                                    vaststelling   en uitvoering van    de  gebiedsprogramma’s te       kunnen komen.
                                    Ook voorwaarden die worden verbonden              aan de  financiering   vanuit het transitiefonds
                                    spelen   een  belangrijke rol bij het borgen    van  het onontkoombaar halen         van  de doelen. De
                                    komende     periode worden toetsing en        voorwaarden verder       uitgewerkt.
                                    Vervolgbesluitvorming
                                    Voor   een deel van de in de gebiedsprogramma’s opgenomen maatregelen is vervolgbesluit-
                                    vorming nodig, bijvoorbeeld een wijziging van een omgevingsplan, peilbesluit of
                                    verordening of het nemen van een projectbesluit. Dat vergt uiteraard proceduretijd,
                                    bijvoorbeeld voor een op te stellen planMER. Daarnaast kunnen de gebiedsprogramma’s
                                    ook de basis vormen voor beschikkingen en het uitvoeren van feitelijke handelingen. Deze
                                    kunnen snel uitgevoerd worden.
                                    Cyclisch    proces
                                    De  uitwerking van het beleidsprogramma Bodem en Water sturend leidt tot aanvullende
                                    doelen (gereed in het najaar), en het toekomstperspectief landbouw (Kamerbrief
                                    perspectieven     voor  agrarische   ondernemers     van 10 juni 2022) met beleidsmatige keuzes
                                    wordt   tegelijk  met deze startnotitie    gepubliceerd.   Zonder dit    toekomstperspectief, met
                                    gebiedsgerichte kaders, kan het NPLG niet toekomstbestendig vorm krijgen. Cok zullen er
                                    steeds nieuwe doelen bijkomen, denk aan de nieuwe EU-biodiversiteitsstrategie, waarmee
                                    het  gebiedsproces     een  cyclisch  karakter heeft met   geregeld    nieuwe   input.  Dat betreft
      52 Gebiedsprogramma’s, transitiefonds en onontkoombaarheid
                                                                                                                                            0000000828
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>20844877
                                                                                     Startnotitie Nationaal    Programma Landelijk Gebied  —
                                                                                                                                           LJ
         bijvoorbeeld    het verder uitwerken       van doelen, de praktijktoets van de haalbaarheid daarvan,
         het ‘passend     maken’    van de  gebiedsgerichte opgaven en de uitvoerbaarheid.
         Streven is   om   naast  de doelstellingen voor stikstof cok de (regionale) doelstellingen voor
         natuur, klimaat     en water op 1 juli 2023 definitief vast te stellen voor zover dat nog niet
         gebeurd is. Na de eerste versie van de gebiedsprogramma’s zijn de jaren erna iteraties
         en wijzigingsvoorstellen mogelijk, op voorwaarde dat de doelstellingen volledig en op
         tijd gerealiseerd    worden.    Daarbij  is cok ruimte    om gebruik   te maken   van een     zogenaamd
         omwisselbesluit, waarbij maatregelen mogen worden ingewisseld tegen alternatieven,
         zolang de doelstellingen evenzogoed worden gerealiseerd               en de maatregel een minstens zo
         doelmatige bijdrage       levert. De   uitwerking van    de gebiedsprogramma’s is dus een cyclisch
         proces,   waarbij   de mate   van   integraliteit en  uitwerking per provincie    in de  tijd  zal verschillen.
         Voor het proces      om  te komen tot     gebiedsprogramma’s is het belangrijk dat de kaders en
         procedures helder zijn en       betrokken partijen overheden, maatschappelijke partners en
                                                                —
         grondeigenaren gelijkwaardig aan
                              —
                                                      tafel zitten. Het Rijk zal met de  provincies afspraken
         maken    over  de  wijze  waarop overheden hier        gezamenlijk zorg voor dragen.       Ter uitvoering
         van   de motie   Boswijk (TK 35925 XIV, nr. 105) zal ook een afspraak cpgenomen warden                   over
         de  wijze waarop     de positie van de boer in de gebiedsprocessen geborgd wordt.
         Het   cyclische  proces op weg      naar  integrale gebiedsprogramma’s ziet er       als  volgt   uit:
             tweede set doelen                                                                  eerste set doelen
                 keuzes                                                                en   keuzes      voorjaar 2022
             en             najaar 2022
                                                     Verbreden     naar integrale
                                                        gebiedsprogramma’s
                                                          (gereed juli 2023)
                 Lopende                                                                               vervolgproces
          gebiedsprocessen
         Escalatiemechanisme
         Als  er op1juli 2023    onvoldoende zicht is op concrete        maatregelen om de doelen te halen dan
         zal het  Rijk zijn bevoegdheden inzetten.         De  Hoofdlijnen van de gecombineerde aanpak van
         natuur, water     en  klimaat in het   landelijk gebied   en van het brede stikstofbeleid (1 april 2022)
         en  de  Ruimtelijke Ordeningsbrief (17        mei  2022) schetsen al enkele contouren, zoals de inzet
         van   RO-instrumenten       om   besluiten door te zetten    en  onteigenen. Dit escalatiemechanisme
         wordt nog verder       uitgewerkt    onder voortouw van de minister       voor  Natuur    en   Stikstof. Voor
         oktober moet dit leiden tot        een  interbestuurlijk gedeelde aanpak.
                                                                                                                                            53
                                                                                                                                         0000000829
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>20844877
                          Onontkoombaarheid
                           De afspraken moeten onontkcombaar worden vastgelegd en uitgevoerd. Anders verbetert de natuur niet en
                          blijft toestemmingsverlening voor nieuwe ontwikkelingen lastig. Onontkoombaarheid is een samenspel van
                          verschillende elementen:
                             Stevigheid van het brede gebiedspregramma en de mix van landelijke en gebiedsgerichte maatregelen: Het Rijk
                              gaat in het toetsingskader duidelijke (minimum)eisen stellen, ook als basis voor de financiéle toedeling uit het
                             transitiefonds.
                              Bestuuriijk commitment: De overheidspartijen moeten zich committeren aan de in het gebiedsprogramma
                              gemaakte afspraken. Het gezamenlijke proces is hiervoor belangrijk, waarbij ieder ook zijn eigen rofl kan
                             waarmaRen en zijn eigen verantwoordelijrheden heeft. Financiéle afspraken worden helder vastgeiegd,
                              bijvoorbeeld via een specifieke uitkering of via (periodieke) bestuurlijke afspraken in het meerjarenprogramma
                              gerelateerd aan het transitiefonds. Het Rijk zet alles op alles om de benodigde randvoorwaarden (middelen,
                              grond, capaciteit) te realiseren.
                              Vastlegging beleidsregels: Doelen en randvoorwaarden zullen deels in instructieregels en omgevingswaarden
                             vastgelegd worden. Hiervoor wordt een juridische agenda opgeleverd.
                             Monitoring van voortgang en resultaten om, indien nodig, tijdig bij te Runnen sturen. Hierbij wordt gebruik
                              gemaakt van de bestaande monitoringssystemen voor natuur, stikstof, water           en klimaat en de wettelifk
                             vastgelegde opdracht voor stikstofreductie en natuurverbetering. Aanvullende monitoringsbehoeften op
                             verschillende niveaus (bijvoorbeeld doelbereiR, procesvoortgang, uitvoeringsvoortgang, draagvlak voor de
                             transitie en/of sociaaleconomische      effecten) worden door het Rijk in Raart gebracht en uitgewerkt. Na juli 2023
                             worden de brede provinciale      gebiedsprogramma’s deorgerekend en volgt er een effectief ritme van monitoring,
                             evaluatie, verantwoording      en waar nodig bijsturing.
                              Waar nodig    gebruik maken van doorzettingsmacht volgens een voorspelbare interventieladder: Er kunnen
                              diverse redenen zijn waarom resultaten achterblijven bij de afspraken en verwachtingen. Voor situaties waarin
                             het niet lukt om decentraal lastige, maar onvermijdelijre Reuzes te maken, kan het uiteindelijk nodig zijn
                              om andere bevoegdheden in te zetten. Het Rijk heeft op grond van de Omgevingswet diverse bevoegdheden
                              om  in concrete  gevallen  meer  sturing te geven wanneer dat nodig blijRt om doelen te realiseren. Richting
                              medeoverheden gaat het      om   het instructiebesiuit, het projectbesluit en de vergunning omgevingsplanactiviteit
                             van   nationaal  belang,  al dan niet in combinatie met een     voorbereidingsbesluit. Daarnaast zijn er voor
                             medebewindstaken de        algemene instrumenten uit het interbestuurlijk toezicht (indeplaatssteiling bij
                             taakverwaarlozing en schorsing en vernietiging). Richting burgers en bedrijven is et, naast de algemene
                              bevoegdheid tot het stellen van algemene regels,       de onteigeningsbeschikRking en  het voorkeursbesiuit van
                             nationaal    belang. In overleg met de medeoverheden zal in       oktober een interventieladder uitgewerRt  zijn.
                                        Versnelling integrale gebiedsgerichte aanpak
                                        Parallel aan het traject van het opstellen van de brede gebiedsprogramma’s loopt de
                                        versnelling integrale gebiedsgerichte aanpak, zodat ook in 2022 en 2023 al concrete
                                        uitvoeringsresultaten worden geboekt. Mogelijke maatregelen zijn inmiddels
                                        geinventariseerd en worden beoordeeld.
                                        NOVI-gebieden aanvullend
                                        Voor de transitie     landelijk gebied zijn vrijwel alle gebieden in        Nederland belangrijk, dus ook
                                        alle 12 provinciale gebiedsprogramma’s.             De  NOVI/NOVEX-gebieden zijn hierop aanvullend.
                                        In die gebieden heeft het Rijk extra betrokkenheid vanwege de complexiteit en de samen-
                                        hang bij de soms tegenstrijdige opgaven. De leerervaringen in het onderstaande kader
      54
         —
           Gebiedsprogramma’s, transitiefonds    en  ocnontkoombaarheid
                                                                                                                                                  0000000830
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>20844877
                                                                                                      Startnotitie Nationaal   Programma Landelijk Gebied  —
                                                                                                                                                           LJ
                      illustreren  waar   betrokkenen tegenaan          lopen bij de uitwerking in het NOVI-gebied De Peel.
                      Dit is waardevol     bij de verdere    uitwerking van (het proces van) de gebiedsprogramma’s.
         Leerervaringen NOVI-gebied De Peel
           Er loopt al jarenlang een intensieve samenwerking en afstemming tussen provincies, waterschappen, gemeenten
           en  Rijk, waarbij we het werken ais één overheid vanuit gelijrwaardigheid uitvinden.
           Beleid  voor natuur, stikstof, water en Rlimaat verschilt tussen de provincies Brabant en Limburg en tussen de
           twee waterschappen, terwijl de transitieopgaven grensaverschrijdend zijn.
           Zolang er geen helder toekomstperspectief is voor de landbouw en natuur en aanpak stikstof lukt het niet om
           grotere keuzes    te maken die nodig zijn voor de gewenste transite.
           Koppel dit toekomstperspectief aan de instrumentenkoffer van de vier overheidslagen en creéer daardoor
           maatwerr.
           Bouw voort op alles wat al     ioopt, daar zit de energie.  Benader het  gebiedsproces niet lineair.  We   beginnen niet
           pas ais de  plannen Rlaar zijn. We zijn al bezig.
           Voorwaarde voor het slagen       van de transities is het versterken van  de regionale uitvoeringskracht door extra
           capaciteit,  door innovatieve samenwerking en door minder dubbel te doen.
           Met name     een structurerende keuze voor de landbouw wordt        gemist: het noordelijke deel van    De Peel is
           toekomstbestendiger voor(Rringloop/extensieve)          landbouw vanuit de eisen   van  natuur,  stikstof, water en bodem
           dan het   zuidelijke deel.
           Duidelijke keuzes vanuit het Rijk en het flexibel inzetten van instrumenten en grendposities (door het RijR) zijn
           belangrijk. Vanuit die duidelijkheid kunnen maatwerk arrangementen voor het gebied worden uitgewerkt.
           Eris gevaar   voor
                                dominantie van de opgaven voor landbouw en natuur         en het onvoldoende meenemen van
           andere opgaven zoals kliimaat en        KRW. Voor het slagen van het gebiedsproces moet daarnaast verbinding
           worden    gemaakt met de thema's vanuit de regio en brede welvaart.        Benut daarbij de lokale kRennis    van  onder
           meer   de gemeenten    en  de waterschappen.
           Ook de relatie met    verstedelijRing van Eindhoven en de twee vliegvelden      Eindhoven   (burgerluchtvaart en
           defensie) en   Volkel (defensie) speelt een rol bij de ruimtelijre uitwerking.
           De  scheiding van bestuurlijke portefeuilles bij onder meer de provincies is lastig, er is (nog) te weinig regie vanuit
           het  ruimtelijre totaalplaatje. Dat geldt ook voor regie vanuit de secterale waterkoiom (RBO Maas). Deze is
           onvoldoende gekoppeld aan de integrale gebiedsprocessen.
           Escaleren is lastig omdat de organisaties (nog) te veel gericht zijn op hun huidige beleid, aanpak en programma’s
           en nog onvoldoende gesteid staan voor de grote opgaven.
                                                                                                                                                            55
                                                                                                                                                         0000000831
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>20844877
         0000000832
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>20844877
                       Startnotitie Nationaal Programma Landelijk Gebied  —
                                                                          LJ
         8 Vervolgproces
           en planning
                                                                           57
                                                                        0000000833
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>20844877
                                   De  uitgangspunten opgenomen in deze startnotitie zijn van belang om
                                   de  verwachtingen bij het NPLG helder te hebben, gezien de vele trajecten
                                   die reeds in gang zijn gezet rondom natuur, stikstof, water en landbouw.
                                   Goed lopende programma’s moeten vooral door kunnen blijven lopen voor
                                   zover dit no-regret is. Het NPLG legt waar nodig de verbindingen en vult
                                   ontbrekende opgaven              aan.
                                   Belangrijke  bouwstenen die komende maanden nog verder                uitgewerkt worden zijn:
                                   «
                                      De  wijze waarop de verschillende keuzes, doelen          en maatregelen in het
                                      gebiedsprogramma geintegreerd            en  onontkoombaar     vastgelegd  gaan worden
                                      (beleidsmatig ofjuridisch).
                                   +
                                      De concrete    uitwerking van bodem         en water sturend en het   toekomstperspectief
                                      landbouw.
                                   «
                                      De  detailuitwerking     van  de  besteding van   de middelen uit het Transitiefonds   landelijk
                                      gebied en natuur.
                                   «
                                      Derisico’s, bijvoorbeeld      wat betreft planning, budget en doelbereik.
                                   +
                                      De  spelregels voor de beoordeling van (pakketten van) maatregelen die            onderdeel  zijn
                                      van de gebiedsprogramma’s.
                                   -
                                      Deinterventieladder, de wijze waarop onontkoombaarheid steviger invulling krijgt.
                                   De mijlpalen zijn:
                                   -
                                      Aangevulde keuzes en doelen beschikbaar voor de regionale              overheden  (oktober 2022).
                                   «
                                      Hoofdlijnen NPLG naar de Tweede Kamer (oktober 2022).
                                   +
                                      lJkpunt voortgang ontwikkeling gebiedsprogramma’s               of onontkoombare    afspraken  in juli
                                      haalbaar   zijn,  en bijsturen als dat nodig is (januari 2023).
                                   -
                                      Uitgewerkt ontwerpprogramma NPLG inclusief planMER (voorjaar 2023),
                                      (NB: tevens natuurdoelanalyses en richtinggevende sectordoelen stikstof voor             mobiliteit
                                      en  industrie).
                                   «
                                      Brede   provinciale gebiedsprogramma’s (1 juli 2023).
                                   Deze  mijlpalen sluiten    aan  bij de lijn uit de Ruimtelijke Ordeningsbrief van   17 mei, met
                                   dezelfde  mijlpalen    op weg   naar  wederkerige afspraken     in oktober 2023 die het  ruimtelijk
                                   arrangement per provincie       vormen.
                                   Het NPLG is   een   planMer-plichtig    programma met      een uitgebreide procedure, omdat het een
                                   programma betreft dat kaderstellend is          voor m.e.r.-(beoordelings)plichtige besluiten. Het
                                   plan stelt onder meer kaders voor activiteiten in een plangebied en de ontwikkelingen binnen
                                   het plan kunnen leiden tot significante gevolgen voor onder meer Natura 2000-gebieden.
                                   Een passende beoordeling is vanwege het detailniveau niet nodig. Aangezien de doorlooptijd
                                   van een zorgvuldige planMER-procedure —inclusief het opstellen van een Notitie Reikwijdte
                                   en Detailniveau    -
                                                        al snel een jaar is, bepaalt dit de doorlooptijd van het opstellen van het
                                   ontwerpprogramma NPLG. Daarmee wordt de totale planning als volgt:
      58 Vervolgproces en planning
                                                                                                                                             0000000834
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>20844877
                                            Startnotitie Nationaal Programma Landelijk Gebied  —
                                                                                               LJ
                     Richtinggevende keuzes en      doelen
                     naar  de gebieden
                     Oplevering Notitie Reikwijdte en
         augustus
                   1 Detailniveau (onderdeel planMER)
                     Aangevulde keuzes en doelen naar de gebieden
          oktober    (in aansluiting op de Rijksbrede planning uit de RO-brief)
                     Hoofdlijnen   NPLG  naar  de Tweede Kamer
                     lJkmnoment   voortgang
                     provinciale gebiedsprogramma’s
         voorjaar    Uitgewerkt ontwerpprogramma NPLG
                     igey
                     inclusief planMER, start inspraak
              juli
                   1 Brede  provinciale gebiedsprogramma’s gereed
           medio     Vaststelling programma NPLG
                                                                                                59
                                                                                             0000000835
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>20844877
         0000000836
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>20844877
                          Startnotitie Nationaal Programma Landelijk Gebied  —
                                                                             I
         9 Ter afsluiting
                                                                           0000000837
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>20844877
                        De ambitie uit deze startnotitie NPLG vraagt om een stevige transitie
                        op vele fronten. Niet overal zijn opgaven meer inpasbaar en in delen
                        van het landelijk gebied kan dit leiden tot een herinrichting. Het vraagt
                        keuzes op wat we als samenleving belangrijk vinden en keuzes op de
                        opgaves die nodig zijn. Het vraagt ook een andere manier van werken als
                        overheden onderling en in samenwerking met de maatschappij, burgers en
                        bedrijfsleven.   Meer   samenhangende gebiedsgerichte aanpak is nodig!
                        Deze aanpak zal zo ingrijpend zijn dat het veel van  velen zal vergen om  haar vorm   te geven.
                        Daar oog en begrip voor hebben zal essentieel   zijn voor het  slagen en het met tempo werken
                        aan de benodigde veranderingen. Langjarig,    met elkaar  waarbij  iedereen nodig is.
     62  Ter afsluiting
                                                                                                                        0000000838
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>20844877
         Startnotitie Nationaal Programma Landelijk Gebied  —
                                                            I
                                                             63
                                                          0000000839
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>20844877
         0000000840
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>20844877
                 Startnotitie Nationaal Programma Landelijk Gebied   —
                                                                     =_—
         Bijlage
                                                                       65
                                                                   0000000841
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>20844877
                 Structurerende keuzes                                               en      doelen
                 Doelen
                 In de komende maanden zullen           provincies een eerste versie van een gebiedsplan
                 ontwikkelen    voor   stikstofreductie    en natuurverbetering. Dit overzicht is bedoeld als een
                 doorkijkje naar oktober 2022. Dan zal namelijk de aanvullende set aan (indicatieve) NPLG-
                 doelen met de provincies wordt gedeeld. Door dit overzicht krijgen provincies dus alvast in
                 beeld hoe de    maatregelen van het Programma Stikstofreductie en Natuurverbetering die al
                 in voorbereiding zijn zich verhouden tot de bredere doelen van het NPLG. Het doel van het
                 overzicht is ook    om   bij te dragen  aan een   doelmatige besteding van     middelen.
                 Sommige     van  de opgenomen doelen         zijn al wettelijk vastgelegd, zoals de doelen  op grond
                 van  de  Kaderrichtlijn Water. Diverse natuurdoelen zijn in eerdere trajecten interbestuurlijk
                 afgesproken. Daarnaast bevat het overzicht doelen en ambities die nog in ontwikkeling zijn
                 (bv. voor het klimaat) en die nog in afwachting zijn van politieke besluitvorming. Deze doelen
                 moeten nog gebiedsgericht worden vertaald of geactualiseerd. Voor een deel van deze
                 doelen   zijn nog geen     financiéle middelen beschikbaar.
                 Wat de middelen uit het Transitiefonds          landelijk gebied  betreft: deze worden  ingezet
                 voor  het realiseren    van   doelen die in het wetsvoorstel Transitiefonds     zijn benoemd. Dit
                 wetsvoorstel is momenteel in consultatie. Deels zijn deze doelen ook ondergebracht in het
                 NPLG. Naast het transitiefonds zijn er andere bronnen van financiering beschikbaar. Dit
                 overzicht   loopt  niet vooruit op de     besluitvorming over de uitgaven vanuit het transitiefonds
                 of vanuit andere bronnen. In de tekst staat          expliciet aangegeven als doelen de looptijd van
                 het transitiefonds (tot 2035)      overschrijden    en  daarvoor niet op voorhand financiéle  dekking
                 is vastgelegd.
                 Natuur
                 Een te  hoge stikstofdepositie      is slecht voor   de kwaliteit van de natuur. Andere factoren
                 die  van  invloed  zijn op een gunstige staat van instandhouding van de natuur zijn
                 areaal, hydrologie, voldoende robuuste droge en natte ecologische verbindingen
                 tussen   natuurgebieden       en andere condities. In het kader van het NPLG worden, naast
                 de stikstofdoelen, ook       voor deze andere vier factoren doelen      geformuleerd voor de
                 gebiedsprogramma’s.          Daarnaast gaat het    om   algemene doelen voor natuurkwaliteit.    In
                 de tabel is aangegeven welk beleid         nu al van   toepassing is (‘bestaand’) en welk beleid in
                 ontwikkeling    is (‘nieuw’).
     66  Bijlage
                                                                                                                       0000000842
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>20844877
                                                                                                            Startnotitie Nationaal Programma Landelijk Gebied     —
                                                                                                                                                                  LJ
         Natuur: Algemeen
         Onderdeel/               Opgave helder vertaald Toelichting opgave                                                     Achtergrond
         nationaal doel           naar  provinciaal
                                  schaalniveau
         Gunstige staat van       Deels                  Bestaand                                                               Vindplaats: Wet Natuurbe-
         instandhouding                                  Het bereiken     van een   gunstige   staat van  instandhouding        scherming {(wetten.nl   - Rege-
         conform VHR                                     is een bestaande opgave vanuit de Vogel- en Habita-                    ling - Wet
                                                                                                                                natuurbescher-
                                                         trichtlijn. Per soort en habitattype zijn landelijke doelen            ming     BWBRO037552
                                                                                                                                       -
                                                         en/of naticnaal gunstige referentiewaarden opgesteld.                  {overheid.nl)
                                                         Nieuw:    uiterlijk 1 oktober 2022 worden       gunstige               https: //www.natura2000.nl/
                                                         referentiewaarden        aangevuld/verbeterd enindicatief              sites/default/files/Biblio-
                                                         verdeeld per provincie. Hieruit kunnen in oktober 2022                 theek/Europa/EC%20
                                                         ook de belangrijkste opgaven per regio worden geduid.                  2005%20
                                                         Nieuw: Provincies brengen met de gebiedsprogramma’s                    Assessment%2C%20
                                                         in beeld hoeveel zij per soort en habitattype op lange                 monitoring%20repor-
                                                         termijn bijdragen aan een gunstige staat van instand-                  ting%2 0conservation%20
                                                         houding in de provincie als geheel. Ze maken daarbij                   status.pdf
                                                         onderscheid tussen de bijdrage, (inclusief extra areaal)
                                                         binnen en buiten de beschermde gebieden en welk deel
                                                         daarvan in 2030 kan worden gerealiseerd.
                                                         Nieuw: Voor het bereiken        van een  gunstige staat van
                                                         instandhouding       is extra areaal  leefgebied nodig. Dit hoeft
                                                         geen beschermde natuur in de zin van N2000 te zijn, maar
                                                         kan ook deels extensief beheerde of natuurinclusieve
                                                         landbouwgrand zijn.        Ook het cancept    landschapsgrond
                                                         uit het  regeerakkoord kan hier       aan bijdragen.  Om de
                                                         doelstellingen dichterbij te brengen heeft het kabinet in
                                                         het regeerakkoord binnen het transitiefonds indicatief in
                                                         totaal tot 2035 €2,33 miljard gereserveerd voor
                                                         uitbreiding van het natuurareaal. Voor de opgave in het
                                                         agrarisch gebied is tevens voor natuurinclusieve
                                                         landbouw tot 2035 indicatief €2,59 miljard gereserveerd
                                                         in het transitiefonds. Het kabinet werkt de opgaves          voor
                                                         extra natuurareaal en natuurinclusieve landbouw zo snel
                                                         als mogelijk verder uit met kennispartners, zodat in de
                                                         gebiedspragramma’s meegenomen kan worden om
                                                         welke natuur of vereiste agrarische condities het gaat,
                                                         hoe die ruimtelijk gedifferentieerd zijn en wat een
                                                         restopgave blijft waar gebiedsprogramma’s in het NPLG
                                                         al op kunnen voorsorteren.
                                                         Het  Rijk wil dat provincies zich in hun gebiedsprogram-
                                                         ma’s   rekenschap geven van het feit dat er extra areaal
                                                         leefgebied en natuurinclusieve landbouw nodig zal zijn.
         Condities gunstige staat Deels                  Afgeleid   van   hoofddoel VHR.                                        Vindplaats:
         van instandhouding op                           Bestaand                                                               htips://fopen.overheid.nl/
         orde tot 70% gSv                                Programma       Natuur: in 2030    zijn voor 70% van de VHR            repository/ronl-813b2cic-
                                                         soorten en     habitats de condities op orde, die nodig zijn           6b78-4336-bf2a-
                                                         Voor een    gunstige staat    van instandhouding.                      3el56dd679e8/1/pdf/
                                                         Het doel voor 2030        (programma Natuur) is bestuurlijk            Programma%20Natuur%%20
                                                         vastgesteld.                                                           20282379%20bijlage.pdf
                                                                                                                                                                   67
                                                                                                                                                                0000000843
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>20844877
         Onderdeel/                        Opgave helder vertaald Toelichting opgave                                                                       Achtergrond
         nationaal doel                     naar   provinciaal
                                           schaalniveau
         Instandhoudingsdoelen              Deels                                Bestaand                                                                  Wet  natuurbescherming,
         per Natura   2000-gebied                                                Natura    2000-gebieden kennen instandhoudingsdoelstel-                   artikel 2.3:   https: //wetten.
                                                                                 lingen. Deze zijn geformuleerd in aanwijzingsbesluitenen               ~~ overheid.nl/
                                                                                 uitgewerkt in Natura 2000-beheerplannen. Deze zijn tot                    BWBR0O037552/2021-07-01
                                                                                 op heden geformuleerd in termen van behoud (onder-
                                                                                 grens: geen verslechtering), uitbreiding of kwaliteits-
                                                                                 verbetering,
                                                                                 Het   Rijk  wil dat  provincies in hun gebiedsprogramma’s
                                                                                 concreet     (kwantitatief) uitwerken wat de uitbreidings- en
                                                                                 kwaliteitverbeteringsdoelen per N2000-gebied inhouden
                                                                                 en welke maatregelen ze zullen nemen om deze doelen te
                                                                                 bereiken.
                                                                                 Het   Rijk wil dat deze maatregelen op termijn gerealiseerd
                                                                                 te zijn, met een gelcofwaardig ingroeipad. De beheer-
                                                                                 plannen van Natura 2000-gebieden worden daartoe
                                                                                 actueel gehouden.
                                                                                 Het realiseren van de instandhoudingsdoelstellingen voor
                                                                                 de Natura 2000-gebieden is onderdeel van bestaande
                                                                                 afspraken met provincies.
                                                                                 Het   Rijk wijst waar nodig nieuwe Vogelrichtlijngebieden                 https:          vogelbescher-
                                                                                 aan en   beschermt andere soorten in de bestaande                         ming.nl/actueel/bericht/
                                                                                 gebieden.      In de  loop  van  2022 komt hier     meer                  belangrijke-vogelgebieden-
                                                                                 helderheid      over.                                                     in-nederland-opnieuw-in-
                                                                                                                                                           kaart-gebracht
         Europese Biodiversi-               Deels                                Nieuw                                                                     https://feur-lex.europa.eu/
         teitsstrategie EBS)’                                                    Nieuw:     Europese Biodiversiteitsstrategie stelt nadere                 resource.
                                                                                 doelen voor oppervlaktes aan (strikt) beschermde                          html?Zuri=cellar:a3c806a6-
                                                                                 gebieden en voor verbetering van de staat van instand-                    9ab3-11ea-9d2d-01aa75e-
                                                                                 houding van beschermde habitattypen en soorten van de                     d71a1.0008.02/
                                                                                 VHR. In samenspraak met provincies zal LNV bepalen wat                    DOC 1&format=PDF
                                                                                 op onderstaande punten opgenomen wordt in een pledge
                                                                                 voor de Europese Commissie (uiterlijk eind 2022). Het
                                                                                 Rijk wil dat bijbehorende doelen vervolgens in de
                                                                                 gebiedsprogramma’s te worden uitgewerkt:
                                                                                 +
                                                                                    Voor welke      habitattypen en     soorten behoud verzekerd
                                                                                    waordtin 2030.
                                                                                 +
                                                                                    Welke     habitattypen en soorten genomineerd           worden
                                                                                    voor    significant herstel.
         *
           Nederland levert een billijke bijdrage aan de EBS-doelen om:
         +
             ten minste 30% van het land en     30% van de zee in de EU te beschermen;
         +
             ten minste een derde van de beschermde     gebieden (10%  van  het land  en 10%   van  de zee in de EU) strikt te beschermen.
         Nederland  zorgt ervoor dat de   instandhoudingstrends  en -toestand  van  alle beschermde     habitattypen en soorten tegen 2030 niet verslechterd zullen zijn. Nederland zorgt
         ervoor dat ten minste 30%   van   de soorten en habitattypen die momenteel niet in    een  gunstige toestand verkeren, wel in die categorie terechtkomen of een sterke positieve trend
         vertonen.
     68     Bijlage
                                                                                                                                                                                             0000000844
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>20844877
                                                                                                                 Startnotitie Nationaal Programma Landelijk Gebied  —
                                                                                                                                                                    LJ
         Natuur onderdee! stikstof
         Onderdeel/                    Opgave helder vertaald         Toelichting opgave                                             Achtergrond
         nationaal doel                 naar   provinciaal niveau
         Stikstofreductie: 74% van       Uitwerking zie hieronder     Dit zijn richtinggevende emissiereductiedoelen.   De           Wet Stikstofreductie en
         het areaal stikstofge-                                       definitieve doelstellingen worden vastgelegd  in  juli 2023.   natuurverbetering &
         voelige Natura                                               Zie ook paragraaf 3.                                           RIVM Memo
         2000-gebieden onder
         de KDW in 2030:      en
         40% onder de KDW
         2025)
         Reductie  proviciale emissies
                                                  percentage      ton NH3                                                        percentage       ton NH3
         Landelijk*                               ~80%            39.023                   Flevoland                             24%              442
         Drenthe                                  43%             2.450                                             Blauw        12%               166
                                       Blauw       12%            196                                                Paars       47%               109
                                        Paars     47%             1.192                                                Geel      47%              8
                                         Geel     47%             196                                          Lichtgroen        70%              94
                                   Lichtgroen     70%             a67                                 Groen (Natura 2000)        >95%             n/a
                     Groen   (Natura 2000)"       >95%            19                                   Donkergroen (NNN)         >95%             65
                      Donkergroen (NNN)™           >95%           380                      Limburg                               52%              3.039
         Groningen                                25%             1.447                                             Blauw        12%              48
                                       Blauw       12%            4r0                                                Paars       47%               1.865
                                        Paars     47%             628                                                  Geel      47%               12
                                         Geel     47%             128                                          Lichtgroen        70%              672
                                   Lichtgroen     70%             15                                  Groen (Natura 2000)        >95%             84
                       Groen   (Natura 2000)       >95%           0                                    Donkergroen (NNN)         >95%             358
                        Donkergroen (NNN)         >95%            206                     Overijssel                             41%              5.738547
         Noord-Holland                            41%             1.797                                             Blauw        12%              547
                                       Blauw       12%            209                                                Paars       47%              2.756
                                        Paars     47%             506                                                  Geel      47%              408
                                         Geel     47%             247                                          Lichtgroen        70%               1.265
                                   Lichtgroen     70%             817                                 Groen (Natura 2000)        >95%             229
                       Groen   (Natura 2000)      >95%            150                                  Donkergroen (NNN)         >95%             532
                        Donkergroen (NNN)         >95%            167
                                                                                                                                                                     69
                                                                                                                                                                  0000000845
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>20844877
                                                         percentage             ton NH3                                                                percentage            ton NH3
          Noord     -
                       Brabant                           46,3%                  6.957                        Zuid-Holland                              41%                   1.951
                                          Blauw          12%                    642                                                        Blauw       12%                   157
                                           Paars         a7%                    3.913                                                       Paars      47%                   528
                                            Geel         47%                    q2                                                           Geel      47%                   852
                                     Lichtgroen          70%                    1.166                                                 Lichtgroen       70%                   229
                          Groen  (Natura 2000)           >95%                   81                                        Groen   (Natura 2000)        >95%                  30
                           Donkergroen (NNN)             >95%                    1012                                      Donkergroen (NNN)           >95%                  154
          Zeeland                                        32%                    631                          Utrecht                                   46%                   2.359
                                          Blauw          12%                    127                                                        Blauw       12%                   101
                                           Paars         47%                    330                                                         Paars      a7%                   1.126
                                            Geel         47%                     12                                                          Geel      47%                   499
                                     Lichtgroen          70%                    66                                                    Lichtgroen       70%                   262
                          Groen  (Natura 2000)           >95%                   14                                        Groen   (Natura 2000)        >95%                  67
                           Donkergroen (NNN)             >95%                   81                                         Donkergroen (NNN)           >95%                  304
          Fryslan                                        34%                    4.701                        Gelderland                                42%                   7.511
                                          Blauw          12%                    760                                                        Blauw       12%                   822
                                           Paars         47%                    1.682                                                       Paars
                                            Geel         47%                    887                                                          Geel
                                     Lichtgroen          70%                    966                                                   Lichtgroen       58%"                  5.651
                          Groen  (Natura 2000)             >95%                 46                                        Groen   (Natura 2000)        >95%                  377
                           Donkergroen (NNN)             >95%                   360                                        Dankergroen (NNN)           >95%                  661
          Het   betreft richtinggevende doelen per    gebied  om sturing te geven  aan de  gebiedsprocessen. Deze doelen zijn opgesteld op basis van een modelmatige berekening.   Hier Ran
          gemotiveerd van     worden  afgeweken    als uit de gebiedsprocessen blijkt dat een andere verdeling passender is. Ook kan (neerwaartse) bijstelling aan de orde zijn wanneer
          sectorale doelen voor industrie en mobiliteit worden vastgesteld en ramingen worden geactualiseerd. Voor bijstellingen geldt echter wel dat realisatie van de landelijke stikstof-
          en natuurverplichtingen een voorwaarde zijn. De emissiereductiepercentages per gebied tellen bij elkaar op tot de landelijke doelstelling voor 2030 (74% onder KDW), en anti-
          ciperen al op de benodigde reductie voor de doelstellingen KRW en klimaat. Bij de modelmatige berekening is gerekend met een reductie van 39 kton NH3 vanuit de landbouw
          (veehouderlj). Waar dit effectief is, Is er ruimte in de gebiedsprocessen voor maatwerR, bijvoorbeeld om doelstellingen voor een deel in te vullen met reductie in andere sectoren
          (zoals industrie).
          *anwege de diversiteit van de NNN- en Natura 2000-gebieden zal de benodigde reductie afhankelijk zijn van specifieke lokale omstandigheden in het gebied. In NNN- en
          Natura    2000-gebieden Runnen (agrarische) activiteiten bewust onderdeel zijn van bijvoerbeeld (agrarisch) natuurbeheer, Waar dat het geval is en cok in de toekomst passend
          is, is ruimte om hier in de gebiedspiannen rekening mee te houden. Modelmatig is gerekend met 05% emissiereductie.
          ***Betreft een combinatie van emissiereductie van       80%   voor  stalemissies en 18%  voor veldemissies.
     70
        —
              Bijlage
                                                                                                                                                                                             0000000846
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>20844877
                                                                                                                                                             ld
                                                                                                          Startnotitie Nationaal Programma Landelijk Gebied  —
                                                                                                                                                             LJ
         Natuur: onderdeel Areaal
         Onderdeel/                   Opgave heldervertaald  Toelichting opgave                                               Achtergrond
         nationaal doel               naar  provinciaal
                                      schaalniveau
         Resterende hectares          Deels                  Afgeleid van  hoofddoel VHR.                                     Middelen zijn beschikbaar.
         Natuurpact
         (#027
                                                             Bestuurlijke afspraak ligt er (uitwerking Natuurpact),           Vindplaats a
                                                             Voorstel voor verdeling per provincie moet nog met
                                                             provincies worden afgestemd.
                                                                                                                              iigp6 | po
                                                                                                                                       Wi.     Over
                                                                                                                                                    o
                                                                                                                                                      o>
                                                                                                                              Officiéle  bekendmakingen
                                                                                                                              {officielebekendmakingen.nl)
                                                                                                                              htips://open.overheid.nl/
                                                                                                                              repository/ronl-ed62ebdc-
                                                                                                                              af84-def7-848f-
                                                                                                                              Sezba3alleb6/1/pdf,
                                                                                                                              aanbieding-zevende-voort-
                                                                                                                              gangsrapportage-natuur.pdf
         Uitvoering  Bossenstra-      Ja                     Afgeleid van  hoofddoel VHR.                                     Vindplaats:
         tegie (2030)                                                                                                         Bos  voor  de toekomst
                                                             Bestaand                                                         Uitwerking ambities en
                                                             Bestuurlijke afspraak (Bossenstrategie),  omvat 15.000 ha        doelen landelijke Bossen-
                                                             extra bos binnen Natuur Netwerk Nederland      , 3.400 ha        strategie en beleidsagenda
                                                             compensatiebos,   10% natuurbos     (omvorming), 19.000          2030.pdf (overheid.nl)
                                                             ha extra bos buiten NNN. Verdeling per provincie is
                                                             bekend. Middelen zijn beschikbaar. Dekking 19.000 ha
                                                             extra bos nog onderwerp van gesprek tussen rijk en
                                                             provincies. Ook wordt gekeken naar private co-financie-
                                                             ring
         Natuur: onderdeel Hydrologie
         Onderdeel/                   Opgave helder vertaald Toelichting opgave                                               Achtergrond
         nationaal doel               naar  provinciaal
                                      schaalniveau
         Hydrologische condities      Ja                     Afgeleid van  hoofddoel VHR.                                     Binnen bestaande middelen
         voor  Natura 2000 op                                                                                                 Natuurpact.
         orde (2027)                                         Bestuurlijke afspraak {Natuurpact).
                                                             De hydrologische condities voor de Natura 2000-gebie-            Vindplaats: Vindplaats:
                                                             den worden uiterlijk in 2027 samen met de waterschap-            Natuurpact: Kamerstuk
                                                             pen zo verbeterd dat de gewenste kwaliteit vande natuur       ~~ 33576, nr. 6 | Overheid.nl >
                                                             gewaarborgd wordt. In de gebiedsprogramma’s moet                 Officiéle bekendmakingen
                                                             concreet te worden uitgewerkt wat hiervoor nodigis.              (officielebekendmakingen.nl)
         Natuur: onderdeel Verbindingen
         Onderdeel/                   Opgave heldervertaald  Toelichting opgave                                             Achtergrond
         nationaal doel               naar  provinciaal
                                      schaalniveau
         Natuurnetwerk                                       Het Natuurnetwerk Nederland waarborgt de nodige                Vindplaats:
         Nederland                                           ruimtelijke samenhang voor realiseren van de VHR               Artikel 1.12 WnB wetten.nl   -
                                                             doelen.                                                        Regeling Wet natuurbescher-
                                                                                                                                      -
                                                                                                                            ming BWBR0O037552
                                                                                                                                  -
                                                                                                                            (overheid.nl)
                                                                                                                                                              71
                                                                                                                                                           0000000847
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>20844877
         Onderdeel/                  Opgave helder vertaald Toelichting opgave                                              Achtergrond
         nationaal doel              naar provinciaal
                                     schaalniveau
         groenblauwe doorade-        Ja                     De voorgenomen ambitie 10% groenblauwe doorade-                 Minimaal 10% groenblauwe
         ring in het landelijk                              ring per 2050 in het landelijk gebied is opgenomen in           dooradering, waarvan 50%
         gebied*                                            het Aanvalsplan Landschapselernenten. Dit plan is               houtige elementen (bomen-
                                                            ontwikkeld door de coalitie van het Deltaprogramma              rijen, houtwallen, heggen, etc.)
         *
           landelijk gebied is hier                         Biodiversiteit (NGO's, decentrale overheden, LNV, BZK           en 50% niet-houtige
         gedefinieerd als het gebied                        en  OCW). Beleidsmatige verankering       van  deze ambitie is  elementen (water, kruidenrijke
         buiten het Natuur Netwerk                          dit jaar voorzien via het NPLG en wordt herbevestigd via        randen) is nodig voor het
         Nederland   en de bebouwde                         programma Natuur, Basis Kwaliteit Natuur (BKN) en de            benutten en verrijken van
         kom).                                              agenda Natuurinclusief. Het vaststellen van provinciale         natuur voor VHR- en
                                                            gebiedsafspraken t.b.v. 10% groenblauwe dooradering             KRW-doelsoarten. De ambitie
                                                            isin Q1-Qd4 2023 voorzien.                                      wordt in verband   gebracht
                                                                                                                            met:
                                                            In de realisatie zijn er kansen om dit te verbinden aan de      biodiversiteitsherstel (toename
                                                            uitvoering van andere maatregelen en bijbehorende               leefgebied, functie van ecologi-
                                                            middelen.                                                       sche  verbindingszones met
                                                            Voor de   aanlegkosten van groenblauwe landschapsele-           stapstenen)
                                                            menten wordt gezocht naar een combinatie van                    Waterkwaliteit (KRW doelen,
                                                            middelen van Rijk, provincies, waterschappen en private         schoon en voldoende water)
                                                            middelen voorzien. Hier is echter nog nadere besluit-           Klimaat {vastleggen CO,)
                                                            varming    voor nodig.  In het financieringsvoorstel dat        Klimaatadaptatie (vasthouden
                                                            door de coalitie achter het    Aanvalsplan wordt                water, tegengaan hittestress)
                                                            voorbereid, zal helder onderscheid gemaakt worden               Stikstof (invang stikstofuit-
                                                            tussen aanleg en beheer. Ook zal een voorstel worden            stoot)
                                                            gemaakt voor de verdeling van de kosten voor aanleg             Bereiken van goede Basis
                                                            en  beheer  over  de verschillende bronnen. Dit voorstel        Kwaliteit Natuur (BKN) in
                                                            wordt voor de zomer verwacht.                                   landelijk gebied.
                                                            Cijfers 10%   groenblauwe dooradering komt        neer
                                                            areaal  van            hectare
                                                                                                                    op een
                                                                                                                         in
                                                                                                                            Dit volgt uit de Europese
                                                            het
                                                                         223.700            groenblauwe dooradering
                                                                                        basis
                                                                                                                            Biodiversiteitsstrategie (EBS),
                                                                 landelijk gebied. Gp          van inschattingen
                                                                                                                  van       het Aanvalsplan Land-
                                                            reeds bestaande                              vraagt  dit om
                                                            een toename van
                                                                                landschapselamenten,
                                                                                 77.846      aan           landschapsele-
                                                                                                                            schapselementen en de
                                                            mentenen 51.850 ha
                                                                                          ha      houtige                   Bossenstrategie. Op korte
                                                                                     aan hiet-houtig landschapsele-         termi volgt evenwel een
                                                                                  De invulling van de
                                                            menten    per
                                                                          2050.                        doelstelling per     voorstel van de Europese
                                                            provincie/gebied    moet
                                                            de gebiedsprogramma’s
                                                                                       nog nader   worden uitgewerkt
                                                                                                               reeds
                                                                                                                        in
                                                                                                                            Commissie naar aanleiding van
                                                                                         en is afhankelijk van
                                                                                                                            de EBS Tat lain     rast
                                                            bestaande                              en
                                                            vlakte  van
                                                                         landschapselemnenten het totaalopper-
                                                                         het landelijk gebied per gebied/provincie.
                                                                                                                            verwachting 10% land-
                                                                                                                            schapselementen in het
                                                                                                                            agrarisch gebied als bindend
                                                                                                                            wetsvoorstel (zie hoofdlijnen-
                                                                                                                            brief MNenS 1 april, pagina 2).
                                                                                                                            Vindplaats:
                                                                                                                            raamwerk-aanvalsplan-land-
                                                                                                                            schapselementen-deltaplan-
                                                                                                                            biodiversiteitsherstel.pdf
                                                                                                                            (samenvoorbiodiversiteit.nl)
                                                                                                                            hoofdlijnen-van-de-gecombi-
                                                                                                                            neerde-aanpak-van-natuur-
                                                                                                                            water-en-klimaat-in-het-
                                                                                                                            landelijk-gebied-en-van-het-
                                                                                                                            bredere-stikstofbeleid.pdf
                                                                                                                            https://www.parlementaire-
                                                                                                                            monitor.nl/9353000/1/
                                                                                                                            i9vvij5epmjley0/vidbkmtxjdzg
     72     Bijlage
                                                                                                                                                             0000000848
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>20844877
                                                                                                                 Startnotitie Nationaal  Programma Landelijk Gebied     —
                                                                                                                                                                        LJ
                        Water
                        In het kader   van het NPLG worden  voor vier  deelonderwerpen       doelen  geformuleerd      voor   de provinciale programma’s
                        landelijk gebied.
         Onderdeel/                 Opgave     helder vertaald   Toelichting opgave                                                 Achtergrond
         nationaal doel             naar   provinciaal
                                    schaalniveau
         Nutrientenconcentratie     Ja                           Bestaand                                                           In de bestaande     stroomge-
         (uitvoering maatregelen                                  De toegestane concentratie    van nutriénten maakt                biedbeheerplannen 2015-
         in 2027 geread)                                         onderdeel uit   van  de ecologische toestand van                   2021 staan de doelen     voar
                                                                 waterlichamen. De eisen     ‘goede ecologische toestand’    en     onder  meer   nutriénten  en
                                                                 ‘goed ecologisch potentieel’; zijn wettelijk vastgelegd            biologische parameters (beide
                                                                 (Bkmwy/BKl). De concretisering per waterlichaam is                 onderdeel van ecologie) per
                                                                 vastgelegd in stroomgebiedbeheerplannen.                           waterlichaam in bijlage 1, deel
                                                                                                                                    A. Zie de documenten op
                                                                  Naast toegestane concentraties op    grond  van  de KRW           Stroomgebiedbeheerplannen
                                                                 zijn er ook verplichtingen op grond van de Nitraatrichtliin     ~~ 2016-2021        Helpdesk water.
                                                                                                                                                  -
                                                                 (maximaal 50 mg/l nitraat en geen verslechtering). Deze
                                                                 leiden tot verschillende gebruiksnormen voor agrarische            Voor  toekomstige plannen zijn
                                                                 activiteiten, gedifferentieerd naar bodemtypen.                    de doelen in    sommige gevallen
                                                                                                                                    aangepast: Voor de chemische
                                                                                                                                    stoffen zie bijlagen Ten 2 in
                                                                                                                                    WKP Achtergronddocumenten
                                                                                                                                    SGBP 2022-2027       (waterkwali-
                                                                                                                                    teitsportaal.nl).
                                                                                                                                    Factsheets per waterlichaam:
                                                                                                                                    WKP Factsheets 2020
                                                                                                                                    December     (waterkwaliteits-
                                                                                                                                    portaal.nl)
         Gewasbeschermings-         Ja                           Bestaand                                                           Zie de dacumenten op
         middelen in grond- en                                    De  normen voor    de chemische toestand   van  KRW-water-     ~~ Stroomgebiedbeheerplannen
         opperviaktewater en                                     lichamen   zijn wettelijk vastgelegd en zijn uniform voor          2016-2021     -
                                                                                                                                                     Helpdesk water.
         metalen in  oppervlakte-                                 Nederland. In relatie tot gewasbeschermingsmiddelen               Bijlagen  2 en 3 bevatten de
         water                                                   zijn er maximale toegestane concentraties      voor                doelen   voor  chemische
         (uitvoering maatregelen                                 individuele  stoffen/stofgroepen (0,1 ug/l.   Daarnaast is  er     stoffen, waaronder gewas-
         2027 gereed)                                            een   cumulatieve   norm voor  de som van  toxischrelevante         beschermingsmiddelen.
                                                                 stoffen  0,5 ug/l).
                                                                                                                                    Voor de chemische stoffen zie
                                                                                                                                    bijlagen  1 en  2 in Ontwerp-
                                                                                                                                    stroomgebiedbeheerplannen
                                                                                                                                    2022-2027 Helpdesk water.
                                                                                                                                                  -
                                                                                                                                    Factsheets per waterlichaam:
                                                                                                                                    WKP Factsheets 2020
                                                                                                                                    December     (waterkwaliteits-
                                                                                                                                    portaal.nl)
         Kwantitatieve toestand     Deels                        Bestaand                                                           Zie stroomgebiedbeheerplan-
         grondwaterlichamen                                       De  norm  ‘goede kwantitatieve toestand’ is wettelijk             nen  (bijlage bij Kamerstukken
         (uitvoering maatregelen                                 vastgelegd (Bkmw/BKl) en geldt per grondwaterlichaam.              35325, 1. 5).
         in 2027 gereed)
                                                                                                                                                                         73
                                                                                                                                                                      0000000849
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>20844877
         Onderdeel/                Opgave helder vertaald            Toelichting opgave                                               Achtergrond
         nationaal doel            naar  provinciaal
                                   schaalniveau
         Zoetwaterbeschikbaar-     Deels                             Bestaand                                                         Vindplaats detailinformatie:
         heid natuur en                                              Weerbaar tegen zoetwatertekort in 2050:       gezond en          Nationale en regionale
         landbouw (2050)                                             evenwichtig watersysteem, cruciale gebruiksfuncties              waterbeschikbaarheidsdocu-
                                                                     beschermen, water effectief en zuinig gebruiken.                 menten {zie onder meer www.
                                                                     Voorkeursvolgorde: aanpassen landgebruik aan                     deltaprogramma.nl)
                                                                     waterbeschikbaarheid, zuinig zijn met water, water beter      ~~ Voorkeursvolgorde vastgelegd
                                                                     vasthouden, water slimmer verdelen, schade accepteren.           inde NOVI  en  het Nationaal
                                                                     Nieuw                                                            waterprogramma. Wettelijke
                                                                     Uitwerkingen onder    meer   hoofdwatersysteem weerbaar          verdringingsreeks bij
                                                                     tegen  een  eens-in-20  jaar droogte; hage zandgronden           watertekort is vastgelegd  per
                                                                     Qost  en Zuid 100  mm grondwaterstandverhoging;                  provincie.
                                                                     wateraanvoer West-Nederland weerbaar         tegen een eens
                                                                     in-60-jaar droogte.)
                                                                     Waterbeschikbaarheid is daarbij een integrale afweging
                                                                     tussen watervragende functies, waarender natuur,
                                                                     landbouw    en drinkwater.
                                                                     Uitwerking is gebeurd op basis van nationale en
                                                                     regionale knelpuntenanalyses en maatschappelijke
                                                                     kosten-batenanalyses per maatregel.
                                                                     Werkgroep concretiseren doelen Deltaprogramma
                                                                     Zoetwater komt in de loop van 2022 met nadere
                                                                     voorstellen, ook met cog op NPLG gebruik.
                       Klimaat
                       Het kabinet heeft de ambitie     om in 2030 60% minder broeikasgassen uit te stoten dan in 1990. Het wettelijke doel komt
                       op  55% te liggen. Alle sectoren moeten hieraan bijdragen: mobiliteit, energie en industrie, woningbouw, landbouw en
                       landgebruik. De klimaatopgave voor de landbouw en het landgebruik heeft onder meer betrekking op de veehouderij, de
                       glastuinbouw, veenweidegebieden, landbouwbodems, bossen en natuur. De landbouw en het landgebruik moeten voldoen
                       aan  de indicatieve rest-emissiedoelen 2030 die met de Tweede Kamer zijn                gedeeld in de brief van de minister voor Klimaat
                       en  Energie (Kamerstuk 32813,     nr. 974). Cp basis van de ramingen in de Klimaat- en Energieverkenning 2022 worden in het
                       najaar definitieve  rest-emissiedoelen 2030      voor   alle sectoren   vastgesteld,   dus ook   voor   landbouw   en voor   landgebruik.
                       Voor de sectoren onder     de  Europese   Effort Sharing Richtlijn (ESR),     waaronder de landbouw,       volgt  daaruit  een  (jaarlijks)
                       emissiebudget richting 2030.
                       In onderstaande tabel    zijn de reeds   vastgestelde doelstellingen       uit het klimaatakkoord     gencemd.
         Onderdeel/                Opgave heldervertaald              Toelichting opgave                                              Achtergrond
         nationaal doel            naar  provinciaal
                                   schaalniveau
         Broeikasgassen            Ja                                 Nieuw: Indicatief restemissiedoel in 2030 voor                  Het indicatieve restemissie-
         landgebruik (veenwei-                                        landgebruik {(veenweiden/                                       doel wordt binnenkort nader
         den/landbouwbodems/                                          bomen, bossen, natuur/                                          uitgewerkt tot subdoelen   voor
         bomen,bossen)                                                landbouwbodems): Indicatieve restemissie 1,8         2,7        veenweide, landbouwbodems
                                                                                                                         -
                                                                      Mton CO,-eq. in 2030)                                           en bomen, bossen. Insteek is
                                                                                                                                      om  de opgaven per   provincie
                                                                                                                                      evenredig te verdelen op basis
                                                                                                                                      van huidige emissies.
         Broeikasgassen            Nog in ontwikkeling                Nieuw: Indicatief restemissiedoel in 2030 landbouw              Het indicatieve restemissie-
         landbouw                                                     18,9 Mton    voor veehouderij   en glastuinbouw samen.          deel wordt binnenkort nader
         (2030)                                                                                                                       uitgewerkt tot subdoelen voor
                                                                                                                                      veehouderij en glastuinbouw.
                                                                      Dit restemissiedoel wordt     vervolgens vertaald naar
                                                                      doelen per   provincie
     74    Bijlage
                                                                                                                                                                      0000000850
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>20844877
                                                                                                                   Startnotitie Nationaal   Programma Landelijk Gebied      —
                                                                                                                                                                            LJ
                        Stand    van zaken structurerende keuzes
                        Hieronder is een overzicht opgenomen         van de onderwerpen waarvoor de komende maanden                  structurerende keuzes
                        worden ontwikkeld.    Daarbij is ook aangegeven wat de verwachte richting daarvan is.
         Onderwerpen                 Structurerende keuzes                         Richting van       de  uitwerking,       onder te verdelen            naar  de
                                                                                   grote landschappelijke eenheden (zand, klei                         en
                                                                                   veengebied).
         Ruimtelijke doorwerking     Overgangsgebieden: de bufferzones rond        Overgangsgebieden zijn gebieden grenzend aan Natura 2000-gebieden die
         stikstof variant            Natura 2000                                   een bijdrage leveren aan systeemherstel voor behoud en herstel van de
                                                                                   biodiversiteit in het betreffende Natura 2000-gebied, Hoofdaanpak is de
                                                                                   stikstofdepositie verminderen, zowel vanaf bedrijfslocaties als vanaf
                                                                                   percelen. Hierbij is de afstand relevant, omdat maatregelen in de randzone
                                                                                   het meest effect hebben op vermindering van de depositie en de wind de
                                                                                   verspreiding kan vergroten.
                                                                                   De aanpak is gericht op systeemherstel van natuurlijke processen zoals de
                                                                                   waterhuishouding en de onderlinge verbinding van ecosystemen in het
                                                                                   landschap. Voor deze maatregelen is de systemische samenhang en de
                                                                                   opgave voor het gebied leidend. Ook wordt gekeken naar de invloed van
                                                                                   omliggende landbouw of vervuiling op grotere afstand, zoals in beekdalen.
                                                                                   Vraagt om gebiedsaanpak op een hoger schaalniveau, dat niet wordt
                                                                                   begrensd door grenzen van Natura 2000-gebieden of het Natuurnetwerk
                                                                                   NL. Uitbreiding niet-stikstofgevoelige natuur en NNN is wenselijk ook in
                                                                                   relatie tot groenblauwe dooradering en robuust herstel.
                                     Begrenzing   van  het areaal nieuwe natuur.   De meest effectieve schakels in de     verbinding van kerngebieden. Mogelijk
                                                                                   ook entwikkelen    van  robuuste   landschappelijke
                                                                                   structuren, bijvoorbeeld langs de rivieren.
                                     Groenblauwe    dooradering / natuurinelu-     Netwerk van lijnvormige en kleine vlakvormige landschapselementen in het
                                     sieve inrichting.                             landelijk gebied, als drager van natuurwaarden, regionale identiteit en
                                                                                   recreatieve aantrekkelijkheid. Verbindingslijnen tussen natuurgebieden en
                                                                                   beeldbepalers.
         Water  en  bodem worden     Ruimte  voor  waterberging.                   Langs waterkeringen en rivierbedden, en langs grote wateren vanwege
         sturend  bij ruimtelijke                                                  peilfluctuaties. Betere ruimtelijke inrichting en voor het vaststellen van
         planvorming                                                               grenzen aan het gebruik van grond- en appervlaktewater. Voldoende ruimte
                                                                                   voor piekopvang.
                                     Waterbeschikbaarheid     voor natuur en       Op dein hoge zandgronden. Geleidelijke landschapstransitie             van functies op
                                     landbouw met aantal deelthema’s:              plateaus en hellingen. Gericht op het vasthouden van water en vertragen
                                                                                   van afstreming.
                                                                                   Onttrekkingsverboden rondom kwetsbare en waardevolle natuurgebieden.
                                                                                   Waterbeschikbaarheid     voor  het op   peil houden van de polders en veen-
                                                                                   weidegebieden organiseren      of  leveringszekerheid meenemen als randvoor-
                                                                                   waarde.
                                     -
                                       Bufferzanes rond beken                      Voor waterkwaliteit bufferzones      van   100 tot 250 meter     aan  weerszijden
                                                                                   rond beekdalen realiseren, tevens     bijdragend    aan   infiltratie grondwater.
                                     Uitspoelingsgevoelige gronden, waar           Zandgebieden (en heuvelland)      vooral in de buurt     van  de KRW-waterlicha-
                                     mogelijk beperkingen voor teelten             men en dichtbij Natura 2000.
                                     moeten gaan gelden
                                     Gebieden die   gevoelig zijn voor verzilting, Verzilting met name in    kleigebieden    in Noord-Nederland, Flevoland, kop
                                     gebieden waar vernatting optreedt             van  Noord-Holland, Zeeland.
                                                                                   Veengebieden waar peilverhoging aan de orde          is.
                                                                                                                                                                             75
                                                                                                                                                                          0000000851
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>20844877
         Onderwerpen              Structurerende keuzes                        Richting van     de  uitwerking,     onder te verdelen        naar  de
                                                                               grote landschappelijke eenheden (zand, klei                 en
                                                                               veengebied).
         Landbouwkeuzes die uit   Gebieden met      geschikte landbouwgrond    Uitwerking  van ontwikkelrichtingen  op de kaart. Daarbij onder  meer te
         bovenstaande voorvloeien voor   de langere termijn beschermen.        benutten:
                                                                               «
                                                                                 Ruimtelijk uitgewerkte kaart op basis van water   en bodem sturend,
                                  Ruimte    voor extensivering van de            natuur en stikstof
                                  landbouw in kwetsbare gebieden veen- -
                                                                               +
                                                                                 Zoneringsaanpak Nationale Parken nieuwe Stijl
                                  weiden, bufferzones rondom ecologisch        Schetsen  van lange termijn ontwikkelrichtingen.
                                  waardevolle beekdalen en stikstofgevoe-      Samen met het traject Perspectief Landbouw wordt uitgewerkt welke
                                  lige Natura 2000-gebieden of waar
                                                                 -
                                                                               procesmatige criteria gesteld worden voor de borging van het perspectief
                                  verplaatsing van landbouw voor de hand       van de landbouw   en welke voorwaarden    en ondersteunende instrumenten
                                  ligt (relatie met ‘landschapsgrond’,         voor de verschillende ontwikkelrichtingen nadig en magelijk zijn.
                                  overgangsgebieden).
                                  Ruimte (voldoende grond) voor                              komen tot de
                                                                               Proces om te                ruimtelijke uitwerking in provincies.
                                  verduurzaming van de landbouw en
                                  omslag naar een grondgebonden
                                  melkvee- en rundveevleeshouderij,
                                  overgangsgebieden
                                  Gebieden    waar   veel opkoop/uitplaatsing
                                  moet    plaatsvinden.
                                  Grondgeboden melkveehouderij        over 10
                                  jaar (2032) (x GVE per hectare).
                                  Niet  grondgebonden landbouw
                                  aansluiten bij   logistieke netwerken
                                  (warmte CO;, mestverwerking, ‘afval”     als
                                  grondstof, ....) en agrofoodindustrie.
                                  Bij het vestigen of verplaatsen van
                                  bedrijven rekening houden met
                                  landschappelijke inpassing en voor de
                                  veehouderij met risico’s van dierziekten
                                  en  zoonosen.
                                  Ruimtelijke kwaliteit (of landschappelijke
                                  kwaliteit) als procesvereiste.
     76    Bijlage
                                                                                                                                                        0000000852
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>20844877
         Startnotitie Nationaal Programma Landelijk Gebied  —
                                                            I
                                                          0000000853
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>20844877
         0000000854
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>