<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>20844876
                                                                          Ministerie    van   Landbouw,
                                                                          Natuur     en Voedselkwaliteit
         > Retouradres Postbus 20401 2500 EC Den Haag
         De Voorzitter     van  de Tweede Kamer
         der Staten-Generaal
         Prinses Irenestraat 6
         2595 BD      Den   Haag
                                                                              Programma    DG Stikstof
         Datum       10  juni  2022
                                                                              Bezoekadres
         Betreft     Startnotitie Nationaal      Programma Landelijk Geb Bezuidenhoutseweg       73
                                                                              2594 AC Den  Haag
                                                                              Postadres
         Geachte Voorzitter,                                                  Postbus 20401
                                                                              2500 EK Den  Haag
                                                                             Overheidsidentificatienr
         Hierbij bied ik de Tweede Kamer, mede            namens    de
           _
                                                                              000000018582 72854000
         minister   van   Infrastructuur    en  Waterstaat   en  de
                                                                             T   0703738311   Lalgemesn)
         minister   voor   Volkshuisvesting     en  Ruimtelijke               F  070 378 6100   (algeme
                                                                                              (agen)
         Ordening, de startnotitie van het Nationaal Programma
         Landelijk Gebied (NPLG) aan. Het NPLG wordt een                     Bi REET
         belangrijke drager voor de integrale gebiedsgerichte                 DGS  / 22229344
         aanpak waarover ik de Tweede Kamer in mijn
         hoofdlijnenbrief van 1 april 2022 heb geinformeerd
         (Kamerstuk 33 576, nr. 265).
                                                                              Bijlgetn)
         Verschillende urgente opgaven maken dat het landelijk
         gebied de komende jaren flink zal moeten veranderen. Zo wordt de                   draagkracht
         van onze    natuur    en ons   bodem-    en  watersysteem op veel plekken overschreden.
         Bovendien vraagt de        klimaatopgave      om een   sterke daling   van  de
         broeikasgasemissies        van  landbouw     en landgebruik.
         Met  een   integrale, gebiedsgerichte aanpak         van  deze problematiek kunnen we een
         betere balans bereiken tussen wat de natuur kan             dragen en wat we als
         samenleving van haar vragen: Een vitaal landelijk gebied, met een gezonde
         natuur, een robuust watersysteem, lage impact op het klimaat en met perspectief
         voor de landbouw. Dit levert ook perspectief op het verder op gang brengen van
         vergunningverlening voor maatschappelijke en economische ontwikkeling, zoals
         de bouw van huizen, vergunningen in de agrarische sector en verduurzaming van
         de industrie. De noodzakelijke omslag zal in de tussenliggende periode een grote
         impact hebben op alle betrokkenen, en niet in de laatste plaats op (agrarisch)
         ondernemers.
         Perspectief agrarisch ondernemers
         We mogen trots       zijn op wat de Nederlandse landbouw         samen      met toeleverende    en
         verwerkende industrieén         en  de  kennisinstellingen   hebben    gepresteerd    om
         Nederland als     toonaangevend agro-kennisland op de kaart te zetten, en zo een
         belangrijke bijdrage te leveren aan de mondiale voedselvoorziening. Tegelijk is het
         landbouw- en voedselsysteem, gericht op het vergroten van de productie tegen zo
         laag mogelijke (kost)prijs, niet houdbaar gegeven alle genoemde problemen.
         Vanwege de samenhang met een toekomstbestendige ontwikkeling van de
                                                                                                            Pagina 1 van 9
                                                                                                                           0000000768
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>20844876
                                                                                                                       Programma     DG Stikstof
                                                                                                                       Ons kenmerk
         landbouw        en  het  belang     van   voedselzekerheid wordt        gelijktijdig met deze                 DGS  / 22229344
         startnotitie de Kamerbrief            ‘perspectieven     voor  agrarische ondernemers’
         gepubliceerd.
         Een     belangrijke boodschap           uit de  perspectiefbrief   is dat de landbouw toekomst
         heeft in     ons   land,  maar     dat die landbouw      er fundamenteel anders uit zal zien dan
         nu.   Toekomst is er niet als geen rekening wordt gehouden met de impact van
         klimaatverandering en als de productie leidt tot uitputting van de bodem en het
         grond- en oppervlaktewater, of degradatie van ecosystemen. Omgekeerd is het zo
         dat een krachtige landbouwsector, die economisch sterk genoeg is om de omslag
         naar de kringlooplandbouw te maken, een voorwaarde en een deel van de
         oplossing is voor het realiseren van de natuur- en milieudoelen. Want de
         landbouw is niet alleen onmisbaar door voedselproductie, maar voorziet de
         samenleving ook van manieren om biodiversiteit te versterken, koolstof vast te
         leggen, het water vast te houden, de landschappelijke kwaliteit, de culturele
         identiteit en ons erfgoed recht te doen, en een gezonde leefomgeving voor mens
         en dier te bieden. Het is daarom ook van belang dat agrariérs de gelegenheid
         wordt geboden om de benodigde transities zelf mede vorm te geven.
         De    verantwoordelijkheid om de wettelijke opgave om de PAS-meldingen te
         legaliseren voelt het kabinet zwaar. Het legaliseren gebeurt zo snel als mogelijk,
         waarvoor noodzakelijk is dat de bronmaatregelen effect hebben.
         De rol     van   het NPLG
         Het    Rijk legt in het NPLG de structurerende, richtinggevende keuzes en
         (regionale) doelen vast, ten behoeve van het onontkoombaar maken dat de
         landelijke doelen gehaald worden. Dit vormt de basis voor de uitwerking van
         integrale gebiedsprogramma’s® onder regie van de provincies. De startnotitie
         vormt de aftrap van een langjarig partnerschap, waarbij het Rijk de
         medeoverheden uitnodigt om samen met maatschappelijke partners aan de
         benodigde transitie in het landelijk gebied invulling te geven. Daarbij wordt
         uiteraard voortgebouwd op de samenwerking die al plaatsvindt op de afzonderlijke
         dossiers.
         De gebiedsgerichte uitwerking vraagt een enorme inspanning van de decentrale
         overheden, die ook maatschappelijke partners, grondeigenaren en
         grondgebruikers in het gebiedsproces zullen betrekken. Het Rijk is daarbij een
         samenwerkingspartner en pakt ook haar verantwoordelijkheid, onder meer door
         het beschikbaar stellen van middelen, het (samen) oprichten van een
         regieorganisatie en het vaststellen van landelijke maatregelen. Bij de uitwerking
         van het ontwerpprogramma NPLG worden naast het Rijk de provincies,
         waterschappen, gemeenten en de maatschappelijke partners betrokken, onder
         andere via het maatschappelijk platform landelijk gebied en stikstof.
         Wat staat       er in de startnotitie?
         Zowel met het oog op de staat van de natuur als de noodzaak om richting en
         duidelijkheid te geven aan de vele betrokken partijen, is het van belang dat de
         gebiedsprogramma’s             zo  snel   mogelijk verder kunnen worden ontwikkeld.                Daarom
         !
           Het  opstellen van gebiedsplannen onder het Programma Stikstofreductie en Natuurverbetering wordt onder het
         MPLG verbreed    naar brede, integrale gebiedsprogramma’s.
                                                                                                                       Pagina 2 van 9
                                                                                                                                               0000000769
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>20844876
                                                                                               Programma     DG Stikstof
                                                                                               Ons kenmerk
         kies ik ervoor om    in deze startnotitie  waar mogelijk al keuzes en doelen          DGS  / 22229344
         richtinggevend vast te leggen. De opgave is immers complex en de urgentie
         groot. Op 1 juli 2023 dienen de gebiedsprogrammma’s te worden vastgesteld.
         Ten behoeve      van de gebiedsprocessen is ook een kaart van Nederland opgenomen
         met   een  globale ruimtelijke weergave van de condities van water, bodem, natuur
         en stikstof in relatie tot landbouw. Deze kaart is bedoeld als hulpmiddel om de
         structurerende keuzes scherp te stellen, en om bewoners, ondernemers en
         overheden in gebieden handelingsperspectief te bieden. De doelen die zijn
         opgenomen betreffen onder meer nieuwe richtinggevende regionale
         emissiereductiedoelen voor stikstof en de doelen voor de Kaderrichtlijn Water.
         Uiterlijk in oktober 2022 volgen nadere structurerende keuzes en de (nadere)
         regionalisering van de doelstellingen voor water, klimaat en natuur. Dit volgt later
         omdat hier nog nadere uitwerking voor nodig is. Zodra deze doelen bekend zijn
         worden deze toegevoegd. Het streven is om de regionale doelen voor klimaat voor
         de  zomer    2022 te communiceren met de      provincies.
         De stappen waarlangs de aanpak de komende tijd verder vorm wordt gegeven
         zijn, in lijn met de mijlpalen zoals geschetst in de Ruimtelijke Ordeningsbrief van
         17 mei 2022      (Kamerstuk 34682-92) de volgende:
         Juni 2022: Startnotitie met ten behoeve        van de gebiedsprogramma’s al zoveel
         mogelijk    keuzes  en  doelen (natuur, water en klimaat) vanuit het Rijk
         Oktober 2022: Aangevulde keuzes en doelen (natuur, water en klimaat)
         Januari 2023: ijkmoment voortgang provinciale gebiedsprogramma’s
         Voorjaar 2023: Uitgewerkt ontwerpprogramma NPLG inclusief plan-MER,
         Tevens natuurdoelanalyses en richtinggevende stikstofdoelen voor mobiliteit en
         industrie,   zie onder.
         1 juli  2023:    Oplevering integrale gebiedsprogramma’s door provincies.
         Medio 2023: Definitieve       vaststelling NPLG
         Duiding richtinggevende stikstofdoelen
         De nieuwe, richtinggevende stikstofdoelen staan weergegeven in de hieronder
         opgenomen kaart met globale emissiereductiegebieden. Het kabinet is gekomen
         tot deze verdeling na een proces waarbij de provincies zijn geconsulteerd. Het
         betreft een doorvertaling van de landelijke doelstelling van 74% van het areaal
         onder de Kritische Depositie Waarde (KDW) in 2030, waarbij in de maatvoering
         van de richtinggevende stikstofdoelen al zoveel mogelijk is geanticipeerd op de
         verwachte opgave voor het halen van de klimaat- en waterdoelstellingen.
         Het hoofddoel     voor wat betreft de natuur- en stikstofaanpak is een gunstige staat
         van  instandhouding op landelijk niveau en het bereiken van de
         instandhoudingsdoelstellingen van de Natura 2000-gebieden in het bijzonder. Op
         verschillende manieren kunnen (economische) activiteiten effect hebben op deze
         staat van instandhouding. Dat gaat om stikstof, maar kan ook gaan om
         bijvoorbeeld wateronttrekking. Daarom moeten we maatregelen treffen om de
         gunstige staat van instandhouding te bereiken. Als een individuele activiteit kan
         zorgen voor verslechtering van natuurgebieden dan moeten hiervoor mitigerende
         maatregelen worden genomen. Als teveel stikstof neerslaat in natuurgebieden
         zorgt dit door verzuring en/of vermesting voor veranderingen van deze natuur, en
                                                                                               Pagina 3 van 9
                                                                                                                       0000000770
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>20844876
                                                                                                                Programma     DG Stikstof
                                                                                                                Ons kenmerk
         daarmee     over   het   algemeen voor verslechtering van de biodiversiteit. Bovendien                 DGS  J 22229344
         stapelt stikstofneerslag op. De mate waarin een gebied stikstofdepositie goed kan
         opvangen wordt door ecologen uitgedrukt met de Kritische Depositie Waarde:
         boven die waarde is verslechtering vanwege stikstof niet uit te sluiten. Het is de
         enige indicator     om    deze drukfactor te kwantificeren.         Op dit   moment wordt de
         KDW in veel      gebieden     overschreden      en  wel in zulke mate dat het extra          depositie
         van   nieuwe activiteiten niet       aankan, waardoor de        activiteiten veelal niet of niet
         eenvoudig gerealiseerd kunnen worden. De rechter toetst namelijk of de nieuwe
         activiteit mogelijk zorgt voor significante verslechtering. En een significante
         verslechtering is in een reeds overbelaste situatie veel eerder aan de orde dan
         wanneer hier geen sprake van is. De ambitie is om ten behoeve van de
         instandhoudingsdoelen in driekwart (74%) van het areaal van de stikstofgevoelige
         habitats in Natura 2000-gebieden te zorgen dat de stikstofbelasting in 2030 niet
         hoger is dan het natuurgebied aan kan. Dit biedt ruimte voor nieuwe activiteiten
         in balans met de natuur. En in gebieden waar het nog niet of niet goed mogelijk is
         de stikstofconcentratie die neerslaat al onder de KDW te brengen passen we
         maatwerk toe. In gebieden waarvan we weten dat er verschil zit tussen de
         waargenomen natuurkwaliteit en de KDW laten we de Ecologische Autoriteit extra
         goed kijken welke stikstofdepositie het gebied aan kan. Met de
         natuurdoelanalyses, die worden getoetst door een onafhankelijke Ecologische
         Autoriteit, wordt breed gekeken naar wat er nodig is voor een goede staat van
         instandhouding.
         Voor de    regionale doelen heeft het RIVM inzichtelijk gemaakt wat het effect van
         verschillende     ruimtelijke verdelingen van emissiereductie is, met als doel deze
         onderling te kunnen vergelijken op het effect in de Natura 2000-gebieden. Op
         aanpakstikstof.nl worden ook de kaarten per provincie gepubliceerd. In de
         startnotitie en in een briefrapport van het RIVM? worden de uitgangspunten en
         totstandkoming nader toegelicht.
         2
           RIVM, Toelichting bij richtinggevende emissiereductiedoelstellingen per gebied, 10 juni 2022
                                                                                                                Pagina 4 van 9
                                                                                                                                        0000000771
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>20844876
         Programma     DG Stikstof
         Ons kenmerk
         DGS  J 22229344
         Pagina 5 van 9
                                 0000000772
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>20844876
                                                                                                                               Programma     DG Stikstof
                                                                                                                               Ons kenmerk
         Het gaat om voorlopige, richtinggevende doelen voor de reductie van de NH3-
                                                                                                                               DGS  J 22229344
         uitstoot. Deze keuze is mede ingegeven door het verschil in verspreidingspatroon
         en   karakter tussen NH3             en   NOx. Eerdere        analyses®      hebben      aangetoond dat voor
         reductie      van    NH3    een   gebiedsgerichte aanpak              effectief is ten     opzichte van een
         generieke aanpak. Dat wil zeggen: hoe dichter een NH3-bron bij een natuurgebied
         ligt, hoe groter het effect op de depositie in dat gebied is. Omdat het grootste deel
         van de NH3-emissie vanuit landbouwbronnen komt, zal de bijdrage aan de
         gebiedsdoelen voor NH3-emissiereductie hoofdzakelijk uit deze sector moeten
         komen. NOx verspreidt zich verder dan NH3 en een groot deel van de NOx-
         emissies gaat dan ook op in de ‘stikstofdeken’ over Nederland. De depositie op
         Natura 2000-gebieden uit industriéle NOx-emissies is daarom in Nederland
         beperkt (ca. 2%). Dat betekent niet dat er geen aanpak geldt voor NOx.
         Complementair wordt gewerkt aan de reductie van de NOx-uitstoot, waarvoor de
         sectoren mobiliteit, industrie en bouw met name verantwoordelijk zijn, en
         waarvoor (inter)nationaal generiek beleid wordt ingezet (zie onder). Deze inzet is
         niet alleen betrokken bij de uitgangspunten van de aanpak, in het zogeheten
         ‘basispad’®, maar aanvullend werkt het kabinet (sectorale) doelen voor NOx uit.
         Dit is hieronder uitgebreider toegelicht (p.8).
         Een belangrijke notie is dat de regionale stikstofdoelen en kaarten helpen om
         richting te geven aan de gebiedsprocessen en daarvoor gebaseerd zijn op
         modelberekeningen. Er is gekozen de richtinggevende stikstofdoelen nu mee te
         geven vanwege de urgentie en complexiteit van de stikstofopgave. Het is immers
         van belang om tijdig in het gebiedsproces zo veel mogelijk informatie en richting
         te bieden. Het gebiedsproces van provincies is ingericht om maatwerk te leveren
         dat rechtdoet aan de kenmerken en specifieke omstandigheden in het gebied.
         De doelen kunnen in              aanloop     naar    de  gebiedsprogramma’s daarom nog worden
         aangepast        aan de hand         van   nieuwe      inzichten, bijvoorbeeld vanuit de
         natuurdoelanalyses of vanwege de interactie met de overige natuur-, klimaat- en
         waterdoelstellingen. En ook de extra effecten (ten opzichte van het basispad) van
         internationaal         en   landelijk beleid      voor    de reductie      van   de NOx-uitstoot        van
         industrie      en   mobiliteit gaan        naar   verwachting leiden tot een neerwaartse
         bijstelling     van de regionale          doelstellingen (NH3). Het bovenstaande tekstkader op
         pagina 3 geeft een aantal van de belangrijkste ijkmomenten weer. Deze worden in
         de startnotitie nader toegelicht.
         De    gekozen gebiedsindeling kan eveneens nog worden gewijzigd: provincies
         bepalen in overleg met de gebiedspartijen welke (bestuurlijke) indeling naar
         gebieden zij het meest passend vinden om tot gebiedsprogramma’s met
         maatregelen voor doelrealisatie te komen. De definitieve stikstofreductiedoelen                                    en
         ®
           Waaronder RIVM Briefrapport      ruimtelijke effecten zonering emissiereducties landbouw 2021 | Rapport |
         Rijksoverheid.nl  en  RIVM Briefrapport bijdrage    aan de stikstofdepositie in de natuur vanuit de industrie, het
         verkeer  en  de consumenten 2021 | Rapport |      Rijksoverheid.nl  en Langetermijnverkenning stikstofproblematiek:
         doel, integraliteit en  regie 2020.
         4
           In de KEV 2020    zijn voor het laatst stikstofeffecten doorgerekend.   De actualisatie van KEV emissieramingen
         voor  luchtverontreinigende stoffen (waaronder ammoniak en stikstofoxiden) is tweejaarlijks. De KEV2020 liet een
         reductielijn zien voor mobiliteit en industrie: tussen 2018 en 2030 een daling in de NOx-uitstoot van
         mobhiliteitssector van 41 procent, en in de industrie en de energiesector van respectievelijk 8 en 53 procent. Het
         PBL werkt nu aan de KEV 2022 luchtramingen, die in december 2022 wordt verwacht, en waarin nieuw
         voorgenomen en vastgesteld beleid zal zijn meegenomen. Zie voor de KEV 2020
         https: //www.pbl.nl/sites/default/files/downloads/pbl-2020-emissieramingen-luchtverontreinigende-stoffen-
         rapportage-bij-de-klimaat-en-energieverkenning-2020         4211 .pdf
                                                                                                                               Pagina 6 van 9
                                                                                                                                                       0000000773
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>20844876
                                                                                                Programma     DG Stikstof
                                                                                                Ops
         het
             :
               maatregelpakket daarbij worden
                                :
                                                   in juli 2023 vastgesteld via de
                                                                                                DGS
                                                                                                     kenmark
                                                                                                     / 22229344
         gebiedsprogramma’s.
         De doelen laten zien dat de opgave in       sommige gebieden heel    erg groot is, en
         daarmee ook de opgave om in de gebiedsprocessen tot passende oplossingen te
         komen. Ik ben mij ervan bewust dat de regionale doorvertaling van de doelen,
         hoewel nog     richtinggevend, voor met name agrarisch ondernemers hard aan kan
         komen. De     pijnlijke constatering is dat niet alle agrariérs door kunnen met hun
         agrarische onderneming. Zeker niet in alle gebieden. En niet elke boer kan door
         op de manier waarop hij of zij al jaren gewend is om te werken. Niet alles kan
         overal en het kan niet meer zoals het altijd ging.
         Verdere proces
         Door   nu  vast vooruitlopend op andere doelen op het vlak van klimaat, water en
         natuur de    richtinggevende stikstofdoelen te publiceren beoog ik de vaart in het
         proces te   houden en zo spoedig mogelijk tot oplossingen te komen, waaronder
         voor   natuurherstel en ontwikkelruimte. Voor ontwikkelruimte zijn
         stikstofdepositiebanken ingericht: zowel het stikstofregistratiesysteem (SSRS) als
         de provinciale doelenbanken. Naast de systematiek van monitoring, die nu
         ontwikkeld wordt, waarbij periodiek gerapporteerd wordt over de effecten van
         maatregelen, zal ik onderzoeken op welke wijze aan de voorkant inzicht verschaft
         kan worden in de depositie-effecten van maatregelen ten behoeve van de natuur
         zodra die zich voordoen. Hierbij houd ik oog voor de uitvoerbaarheid.
         Voor het proces om te komen tot gebiedsprogramma’s is het belangrijk dat de
         kaders en procedures helder zijn en betrokken partijen gelijkwaardig aan tafel
         zitten.  Rijk en provincies dragen samen ook verantwoordelijkheid dat het
         perspectief van boeren voldoende wordt meegewogen. Hierom vraagt de motie-
         Boswijk (Kamerstuk 35925 XIV, nr. 105). Een van de manieren om hier invulling
         aan te geven is het verzoek aan de provincies om bij het opstellen van de
         gebiedsprogramma’s naast een toets op ecologische effecten ook een
         sociaaleconomische impactanalyse voor de landbouw uit te voeren.
         In de   gebiedsprogramma’s      worden de   maatregelen ingevuld   om  de doelen te
         behalen. Daarvoor      zijn verschillende mogelijkheden, die in de Kamerbrief
         perspectieven voor agrarische ondernemers als richtingen zijn beschreven.          Dat
         gaat   om  (hulp bij) innovatie, omschakeling, ruimhartige opkoopregelingen,
         verplaatsen en extensiveren. Ook de introductie van landschapsgrond, een
         tussenvorm van natuur- en landbouwgrond, kan een bijdrage leveren,
         bijvoorbeeld aan extensiveren. Conform de motie-Boswijk (Kamerstuk 35830, nr.
         17) wordt dit momenteel uitgewerkt. Een goede balans en synergie zal worden
         gezocht tussen landelijke en gebiedsgerichte maatregelen. Het Rijk zet naast het
         ondersteunend beleid ook in op landelijke normering in de landbouw, wat ook
         bijdraagt aan een oplossing in de gebieden. De inzet op normeren en het
         bijbehorende implementatietraject zal spoedig, voor eind 2022, worden
         geconcretiseerd. Uiterlijk in het eerste kwartaal van 2023 ontvangt u een update
         over de verschillende bestaande en aanvullende landelijke maatregelen. Zoals
         geschetst in de perspectiefbrief zal de minister van LNV vooruitlopend daarop de
         Tweede Kamer in september informeren over de wijze waarop grondgebondenheid
                                                                                                Pagina 7 van 9
                                                                                                                        0000000774
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>20844876
                                                                                                                            Programma     DG Stikstof
                                                                                                                            Ons kenmerk
         in de    rundveehouderij zal worden gedefinieerd,                     en  in november        over   de verdere
                                                                                                                            DGS  J 22229344
         uitwerking van kringlooplandbouw.
         Na de eerste versie           van    de gebiedsprogramma’s zijn de jaren ema nog
         wijzigingen       van   het   maatregelenpakket mogelijk, op voorwaarde dat de
         doelstellingen volledig en op tijd gerealiseerd worden. Dit geeft invulling aan het
         uitdaagrecht waartoe is verzocht in de motie-Van Campen (35 925 XIV nr. 118).
         Doelen      voor    reductie NOx-uitstoot door onder andere industrie                       en   mobiliteit
         Parrallel     aan   het  terugdringen van NH3 door voornamelijk de landbouw werkt het
         kabinet aan het terugdringen van de uitstoot van NOx, waarvoor met name
         industrie en mobiliteit verantwoordelijk zijn. Het kabinet treft voor het
         terugdringen van deze uitstoot met name generiek landelijk beleid (onder andere
         beleidsprogramma Klimaat en Energie, Schone Lucht Akkoord, structurele aanpak
         stikstof) en Europese regelgeving, dus buiten het NPLG. Voor de uitstoot van NOx
         is het namelijk doorgaans effectiever om de stikstofbelasting via generiek beleid
         te verlagen®. Waar dit effectief is en passend bij de bevoegdheid van provincies,
         kan ook in de gebiedsprocessen worden gekeken naar mogelijkheden om lokale
         piekbelasting afkomstig van NOx-uitstoot terug te dringen.
         Zeker zal moeten worden                gesteld dat de        inzet in alle sectoren        bij elkaar leidt   tot
         het onontkoombaar halen                van    de doelen op klimaat, natuur (stikstof) en water.
         Een    evenredige bijdrage            van   alle sectoren is conform het coalitieakkoord het
         uitgangspunt.         Het kabinet zal        begin    2023 hiertoe ook         richtinggevende doelen
         vaststellen       voor   de NOx-uitstoot          van   onder andere mobiliteit          en   industrie,
         waarmee         ook   invulling wordt gegeven aan de motie-Thijssen (35 925 XIV nr.
         121). In de Klimaat- en Energieverkenning die eind 2022 verschijnt, wordt het
         effect van vastgesteld en voorgenomen landelijk en internationaal beleid op de
         NOx-uitstoot doorgerekend®. De inzichten hieruit zijn nodig voor het vaststellen
         van de sectordoelen en zullen zoals aangegeven naar verwachting gaan leiden tot
         een neerwaartse bijstelling van de regionale doelstellingen voor NH3-
         emissiereductie.
         Wat wordt tussen           nu en oktober nog uitgewerkt?
         Als   bijlage bij de startnotitie is een overzicht opgenomen van de richtinggevende
         doelen. Daarbij is inzichtelijk gemaakt welke doelen nu reeds bekend zijn en
         welke in oktober 2022 aangevuld zullen worden. Ondertussen worden andere
         elementen van de aanpak ook uitgewerkt, zoals de besteding van de middelen uit
         het Transitiefonds landelijk gebied en natuur, de spelregels voor de beoordeling
         en realisatie van de gebiedsprogramma’s (zoals eisen aan het detailniveau), en de
         waarborgen voor het onontkoombaar maken dat de doelen gehaald worden, zoals
         indien nodig eerder ingrijpen in de gebieden die er het slechtste voor staan.
         5
           Maas et  al, Bijdrage aan de  stikstofdepositie in de natuur vanuit de industrie, het verkeer en de consumenten,
         RIVM, 2021
         ®In de  KEV 2020 zijn voor het laatst stikstofeffecten doorgerekend. De actualisatie van KEV emissieramingen
         voor  luchtverontreinigende stoffen (waaronder ammoniak en stikstofoxiden) is tweejaarlijks. De KEV2020 liet een
         reductielijn zien voor mobiliteit en industrie: tussen 2018 en 2030 een daling in de NOx-uitstoot van
         mobiliteitssector van 41 procent, en in de industrie en de energiesector van respectievelijk 8 en 53 procent. Het
         PBL werkt nu aan de KEV 2022 luchtramingen, die eind 2022 wordt verwacht, en waarin nieuw voorgenomen en
         vastgesteld beleid zal zijn meegenomen. Zie voor de KEV 2020
         https: //www.pbl.nl/sites/default/files/downloads/pbl-2020-emissieramingen-luchtverontreinigende-stoffen-
         rapportage-bij-de-klimaat-en-energieverkenning-2020 4211 .pdf
                                                                                                                            Pagina 8 van 9
                                                                                                                                                    0000000775
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>20844876
                                                                                                  Programma     DG Stikstof
                                                                                                  Ons kenmerk
                                                                                                  DGS  J 22229344
         Ook wordt    gewerkt aan versnellingsmaatregelen voor de korte termijn. In de
         hoofdlijnenbrief van 1 april 2022 is aangekondigd dat ik provincies zou vragen om
         vooruitlopend op de gebiedsplannen al stappen te zetten in de integrale
         gebiedsgerichte aanpak. Ik heb hiertoe een brief aan gedeputeerden gestuurd,
         waarna    in een werkconferentie met   provincies, terreinbeheerders   en
         waterschappen voorstellen zijn gepresenteerd en besproken die in 2022 of 2023
         uitgevoerd kunnen worden. Vooraf zijn drie criteria gesteld waaraan de voorstellen
         moesten voldoen: "doelmatig, duurzaam bijdragen aan een of meer van de doelen
         van de aanpak, zo min mogelijk lock-in effecten, en draagvlak in de regio”. Naar
         aanleiding van de uitvraag zijn 89 voorstellen binnengekomen voor uitvoering in
         2022   en  deels in 2023. Deze voorstellen worden momenteel beoordeeld met oog
         op  besluitvorming in het kabinet in juli. Ik zal de provincies en betrokken partijen
         zo snel mogelijk informeren over de besluiten en de gewenste aanwending van de
         opbrengst en zal uiteraard ook uw Kamer informeren.
         Tot slot
         Ik besef dat de   benodigde veranderingen    zeer  ingrijpend zijn en dat deze veel
         zullen vragen van alle betrokken partijen. Voor veel ondernemers en hun gezinnen
         wordt met deze brief duidelijk hoe groot de opgave in het gebied is waar zij wonen
         en  werken, dit valt niet te overschatten. Tegelijkertijd blijft de toekomst mede
         afhankelijk van de keuzes die ook medebewoners in het gebied willen maken en
         de mogelijkheden die innovaties bieden om daarbij te helpen. Dat betekent dat
         ook dit jaar nog veel onzeker blijft. Met de startnotitie NPLG in combinatie met
         onder meer de Kamerbrief met perspectieven voor agrarische ondernemers,
         hopen wij eerste duidelijkheid en perspectief te bieden, alsook een pad om met
         alle betrokkenen de transities in het landelijk gebied samen vorm te geven en te
         zorgen dat iedereen hier op een rechtvaardige manier uitkomt.
         Desgewenst ben ik en     is met mij het RIVM graag bereid    in een technische  briefing
         een  nadere toelichting   op de regionale doelen te geven.
         Christianne   van  der Wal-Zeggelink
         Minister   voor Natuur  en Stikstof
                                                                                                  Pagina 9 van 9
                                                                                                                          0000000776
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>