<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>20855213

8 a Provincie
- 2 groningen
ä
Ing. d.d.: 27 DEC 2008 provinsje fryslän
M provincie fryslän @
Corr.nr.: Zaaknr.:
4 „BIL.
Afd: Lu)
j postbus 20120
i 8900 hm leeuwarden
i . snekertrekweg 1
Nuon Power Projects 1 B.V. telefoon: (058) 292 59 25
Postbus 41920 telefax: (058) 292 51 25
1009 DC AMSTERDAM www.fryslan.nl

e-mail: BEKEN frysian.ol

AFSCHRIFT

Leeuwarden, 19 december 2008

Verzonden, 19 DEC. 2008

Ons kenmerk : 00800299

Afdeling : Landelijk Gebied Beleid -

Behandeld door : MEN / (058) of EEEEEEIOfryslan.ni

Uw kenmerk : PAS22050801

Bijlage(n) : 4

Onderwerp : Vergunning o.g.v. Natuurbeschermingswet 1998 (hierna Nb-wet 1998),

Natura 2000-gebieden Waddenzee, Noordzeekustzone, Duinen Ter-
schelling, Duinen Ameland en Duinen Schiermonnikoog

Geachte heer/mevrouw,

Overeenkomstig uw aanvraag en de daarbij behorende bijlagen hebben wij besloten de ge-
vraagde vergunning onder de volgende voorschriften te verlenen.

Voorschriften en beperkingen

ALGEMEEN

1

Als houder van deze vergunning wordt aangemerkt NUON Power Projects 1 B.V. of
haar rechtsopvolger. Voor zover in dit besluit wordt gesproken van Gedeputeerde Sta-
ten, wordt bedoeld Gedeputeerde Staten van Fryslân of haar rechtsopvolger(s).

Deze vergunning kan uitsluitend gebruikt worden door (medewerkers van) de vergun-
ninghouder of in opdracht van de vergunninghouder handelende (rechts) personen. De
vergunninghouder blijft daarbij verantwoordelijk voor de juiste naleving van deze ver-
gunning.

Tijdens de uitvoering van de vergunde werkzaamheden dient een afschrift van deze
vergunning op de locatie van de werkzaamheden aanwezig te zijn en op verzoek te
worden getoond aan de daartoe bevoegde toezichthouders en opsporingsambtenaren.
Van opgetreden incidenten dient onverwijld melding te worden gedaan aan Gedepu-
teerde Staten onder overlegging van alle relevante gegevens. Onder incidenten wordt
in dit verband verstaan ‘een onvoorziene gebeurtenis, waarbij onbedoeld schadelijke
stoffen vrijkomen, dan wel waardoor anderszins schade aan de natuurlijke kenmerken
in de betrokken Natura 2000-gebieden kan worden toegebracht. Alle door of namens
Gedeputeerde Staten te geven aanwijzingen dienen binnen de in de aanwijzing be-
paalde termijn te worden opgevolgd.

AT |

«3

para

je frys

yrovinsje

0000000238
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>20855213

F Ar

provinsje fryslân
provincie fryslän gg

VERSTORING ALGEMEEN

5.

De bouwwerkzaamheden en de bedrijfsvoering van de centrale, inclusief het onder-
houd, dienen zodanig plaats te vinden dat onnodige verstoring van Vgelrichtlijn- en
Habitatrichtlijnsoorten wordt voorkomen. Onder het voorkomen van onnodige versto-
ring wordt in elk geval verstaan dat de werkzaamheden zodanig worden uitgevoerd dat
piekgeluiden zoveel mogelijk worden vermeden en dat werkzaamheden zo veel als re-
delijkerwijs mogelijk inpandig worden uitgevoerd.

Verstoring door geluid

6.

10.

Het geluidsniveau tijdens het heien mag de omvang van de geluidscontouren, per
heistelling en meebewegend met de heistelling, zoals opgenomen in de Notitie nieuwe
geluidscontouren Eemshaven d.d. 24-01-2008 en de bijbehorende bijlagen niet over-
schrijden.

Onverlet de geluidsnorm inzake het heien, zoals opgenomen in voorgaand voorschrift,
mag tijdens de bouw- en aanlegwerkzaamheden de piekbronsterkte van 128dB(A)
voor incidentele piekgeluiden (dus exclusief het heien) niet worden overschreden, ge-
meten op een bronhoogte van 2,5 meter en conform methode I! van de “Handleiding
meten en rekenen industrielawaai, uitgave 1999”.

Het tijdstip en de tijdsduur van geluidsproducerende werkzaamheden dient zodanig te
worden afgestemd dat hierdoor de kwetsbare tijdstippen en perioden van vogels,
waarvoor de Waddenzee is aangewezen als Vogelrichtlijngebied, en diersoorten,
waarvoor de Waddenzee is aangemeld als Habitatrichtlijngebied, zoveel mogelijk wor-
den ontzien en de mogelijk optredende verstoring wordt beperkt.

Het heien van de palen wordt geluidsarm uitgevoerd. Hiertoe wordt de heimachine
voorzien van een geluidsmantel of wordt door toepassing van andere maatregelen ge-
zorgd voor beperking van de geluidssterkte tot het niveau volgens voorschrift 6. Indien
er wordt gekozen voor andere geluidsbeperkende maatregelen dan een geluidsmantel
dient het plan hiertoe uiterlijk twee weken voor aanvang van de betreffende heiwerk-
zaamheden voor instemming te worden voorgelegd aan Gedeputeerde Staten.
Geluidemissie als gevolg van het affakkelen moet zo veel als redelijkerwijs mogelijk is
worden beperkt, doch dient in ieder geval te voldoen aan de normeringen op basis van
de Wet milieubeheer.

Verstoring door licht

11.

12.

13.-

14.

15.

De verlichting dient zodanig te worden opgesteld en ingericht, en de lampen zodanig
naar buiten toe te worden afgeschermd, dat lichtstraling door direct licht naar het Natu-
ra 2000-gebied Waddenzee zoveel mogelijk wordt voorkomen.

De lichtsterkte, afkomstig van de verlichting van de centrale en ten behoeve van de
bouwwerkzaamheden, mag op de grens van het Natura 2000-gebied maximaal 0 lux
bedragen.

De verlichting op het werkterrein en aan apparatuur ten behoeve van de bouw van zo-
wel de centrale als de aanleg van de koelwateruitlaat en het reguliere onderhoud tij-
dens de gebruiksfase van de centrale dient, ook wat de hoogte daarvan betreft, te
worden beperkt tot het strikt-noodzakelijke ten behoeve van de werkzaamheden zoals
beschreven in de aanvraag met bijlagen.

De buitenverlichting van de centrale zelf en de buitenverlichting van de bij de centrale
behorende installaties en gebouwen, voor zover deze gebruikt worden tijdens de peri-
ode tussen zonsondergang en zonsopgang, dienen volledig te worden uitgevoerd door
middel van groene verlichting zoals opgenomen en bedoeld in de vergunningaan-
vraag.

Het voorgaand voorschrift geldt ook voor binnenverlichting indien deze verlichting kan
leiden tot lichtuitstraling naar het Natura 2000-gebied Waddenzee.

<
panna)
LW

0000000239
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>20855213

€

16,

provinsje fryslân
provincie fryslân ge

Per kalenderjaar mag het systeem voor affakkelen niet meer dan 175 uur in werking
zijn. Daarbij geldt de restrictie dat het affakkelen maximaal 90 uur/jaar plaatsvindt in de
periode tussen zonsondergang en zonsopgang. Indien laatstgenoemd maximum over-
schreden zal worden, dient de vergunninghouder dit uiterlijk twee weken voorafgaand
aan de daadwerkelijke overschrijding ter instemming te melden aan Gedeputeerde
Staten. Door Gedeputeerde Staten zal worden bepaald of de gevraagde overschrij-
ding, al dan niet onder het stellen van nadere voorschriften, toelaatbaar is. Ingeval van
een aantoonbare calamiteit wordt deze termijn verkort tot uiterlijk 12 uur voorafgaand
aan de daadwerkelijke overschrijding. De melding dient vergezeld te worden van een
onderbouwde opgaaf van de omvang van de geprognosticeerde overschrijding.

Beïnvloeding beschermde soorten (populaties)

17.

18.
19,

20.

21.

22.

23.

De koelwaterinlaat dient te worden voorzien van een daartoe geëigende zeefinstallatie
welke de inzuiging van vissen en andere organismen zoveel mogelijk beperkt. Er dient
een maximale maaswijdte van 5x5 mm te worden gehanteerd.

De maximale inlaatsnelheid, ter hoogte van het inlaatpunt, mag niet meer bedragen
dan 0,13 m/s.

Er dient een afdoende werkend visretoursysteem in de koelwaterinlaat te worden aan-
gelegd waarbij de toch nog op de fijnbandzeef komende vis tegen beschadiging wordt
beschermd en weer wordt teruggevoerd naar het oppervlaktewater.

Het terugvoeren van de vis (en overige organismen) uit het visretoursysteem dient op
zodanige wijze plaats te vinden dat wordt voorkomen dat de afgevoerde organismen
direct weer in het koelsysteem ingezogen kunnen worden.

De uitmonding van het visretoursysteem dient zodanig te worden afgeschermd dat
predatie door ‘visetende vogel- en diersoorten’ beperkt blijft en er in de uitmonding
geen sport- of beroepsvisserij kan plaatsvinden.

Het ontwerp van de koelwatersysteem, evenals de viszeef-installatie en het visretour-
systeem, dient uiterlijk 6 maanden voorafgaand aan de ingebruikname ervan voor in-
stemming te worden overgelegd aan Gedeputeerde Staten.

Indien uit monitoring blijkt dat de getroffen maatregelen onvoldoende zijn, in die: zin dat
blijkt dat de vissterfte van één of meer van de vissoorten fint, zeeprik of rivierprik, als
gevolg van de inzuiging zodanig is dat hierdoor populaties in significante mate beïn-
vloed worden (zulks ter beoordeling van Gedeputeerde Staten en al dan niet in sa-
menhang met effecten van andere projecten en handelingen), zullen extra mitigerende
maatregelen genomen dienen te worden om sterfte van mariene organismen, en in het
bijzonder van de vissoorten fint, zeeprik en rivierprik, te minimaliseren.

Beïnvloeding beschermde habitats
24. Vergunninghouder dient een uitvoeringsplan op te stellen dat ervoor zorgt dat maatre-

25.

26.

27,

gelen worden getroffen om de kwaliteit van de voor verzuring en/of vermesting gevoe-
lige habitats als omschreven in de (thans nog ontwerp-) aanwijzingsbesluiten, te weten
H2130 Grijze Duinen Subtype B (Kalkarm) en C (Heischraal) en H6230 (Heischrale
graslanden) op basis van de Natuurbeschermingswet van de Natura 2000-gebieden
Waddenzee, Duinen Ameland en Duinen Schiermonnikoog te verbeteren.

Deze maatregelen dienen door vergunninghouder conform het uitvoeringsplan, waar-
mee Gedeputeerde Staten dienen te hebben ingestemd, te worden getroffen en gedu-
rende de looptijd van de vergunning in stand te worden gehouden.

Het uitvoeringsplan dient uiterlijk zes maanden na het in werking treden van dit besluit
ter schriftelijke instemming aan Gedeputeerde Staten te worden voorgelegd.

In dit uitvoeringsplan dienen in ieder geval de volgende onderwerpen te zijn opgeno-
men:

a

sje frysl

JFOVIN

0000000240
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>20855213

28.

29.

30.

provinsje fryslän
provincie fryslän @&

a. Een beschrijving van de nulsituatie, aan de hand van de op dat moment beschikba-
re (concept- of ontwerp-) aanwijzingsbesluiten voor de Natura 2000-gebieden Wad-
denzee, Duinen Ameland en Duinen Schiermonnikoog;

b. De doelstellingen en randvoorwaarden die de ontwikkeling van de voor verzuring
en/of vermesting gevoelige habitattypen H2130 Grijze Duinen Subtype B (Kalkarm)
en C (Heischraal) en H6230 (Heischrale graslanden) mogelijk maken;

c. Een beschrijving van de concrete te treffen maatregelen en hun geschiktheid om
een positief resultaat te verzekeren;

d. De planning ter zake van de uitvoering van de maatregelen;

e. De wijze waarop de financiering van de (uitvoering van de) maatregelen is verze-
kerd;

f. Een beschrijving van de eventuele effecten vanwege de (uitvoering van de) maat-
regelen;

g. Indien voor het uitvoeren van de maatregelen medewerking van derden noodzake-
liik is; de wijze waarop deze medewerking verzekerd is;

h. De wijze waarop en de frequentie waarmee de effecten van de maatregelen worden
gemonitoord en worden geëvalueerd.

Gedeputeerde Staten kunnen in aanvulling op voorgaand voorschrift nog nadere eisen
stellen aan het uitvoeringsplan.

Gedeputeerde Staten doen uiterlijk vier weken nadat vergunninghouder het uitvoe-
ringsplan ter schriftelijke instemming heeft ingediend mededeling aan vergunninghou-
der of al dan niet met het uitvoeringsplan kan worden ingestemd.

Vergunninghouder dient conform het uitvoeringsplan en de hierin beschreven wijze
van monitoring, te rapporteren over de voortgang van de uitvoering van het uitvoe-
ringsplan en de resultaten die zijn bereikt. Indien uit deze rapportage naar het oordeel
van Gedeputeerde Staten of vergunninghouder blijkt dat het uitvoeringsplan bijstelling
behoeft, dient vergunninghouder binnen een door Gedeputeerde Staten te stellen ter-
mijn het uitvoeringsplan aan te passen. In de tussentijd kunnen Gedeputeerde Staten
ter bescherming van het Natura 2000-gebied Waddenzee, Duinen Ameland en/of Dui-
nen Schiermonnikoog, nadere eisen stellen. De aanpassing van het uitvoeringsplan
dient bij Gedeputeerde Staten ter schriftelijke instemming te worden voorgelegd.

Verontreiniging oppervlaktewater

31.

32.

33.

34.

De gemiddelde warmtevracht van het te lozen koelwater mag de waarde van 1000
MW, niet overschrijden; voor het bepalen van de warmtevracht dient gebruik te wor-
den gemaakt van de formule, zoals opgenomen in de bij dit besluit behorende overwe-
ging.

Het lozen van koelwater met een verhoogde watertemperatuur als gevolg van het toe-
passen van een thermoshockmethode dient te geschieden met afgaand tij en dient te
beginnen vanaf het moment dat het opgaand tij teneinde is.

Het koelwatersysteem dient gesloten te worden uitgevoerd waarbij wordt voorkomen
dat het koelwater in aanraking kan komen met grondstoffen en processtoffen welke
gebruikt worden voor opwekking van elektriciteit en/of het in werking houden van de
installaties.

Er dient een dagregistratie te worden bijgehouden van de koelwaterstroom (inname-
en lozingsdebiet, temperatuur, gemiddelde dagtemperatuur van het oppervlaktewater).
Indien er sprake is van een storing in het koelwatersysteem, waardoor het risico ont-
staat dat natuurwaarden worden aangetast, dient dit terstond te worden gemeld aan
Gedeputeerde Staten.

cS
«ed

geerd

0000000241
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân gg

35. In de condensors dient titanium-of een gelijkwaardig materiaal te worden toegepast.
Indien er wordt gekozen voor een ander materiaal dan titanium, dan dient het onder-
bouwde voorstel hiertoe uiterlijk twee maanden voor daadwerkelijke toepassing voor
instemming te worden overgelegd aan Gedeputeerde Staten. Dit voorstel dient een
onderbouwing te bevatten welke ingaat op de ecologische effecten bij toepassing van
dit andersoortige materiaal in vergelijking met de toepassing van titanium.

36. De in het koelwatersysteem toegepaste materialen dienen te voldoen aan de hoogste
corrosiviteitseisen (zoals toepassing van (gecoat) koolstofstaal, glasvezel, gebruik van
titanium en hoge kwaliteit RVS).

37, Indien uit monitoring blijkt dat de getroffen maatregelen onvoldoende zijn, in die zin dat
blijkt dat de opwarming van het oppervlaktewater in de Waddenzee hoger blijkt te zijn
dan is aangenomen in de aanvraag en onze beoordeling, zullen extra mitigerende
maatregelen genomen dienen te worden om de opwarming te beperken.

Bescherming waarden open landschap

38. De gebouwen en installaties van de centrale dienen te worden uitgevoerd in gedek-
te/grauwe tinten ten behoeve van inpassing in het landschap. Deze eis geldt alleen
voor de delen van de gebouwen en installaties welke zichtbaar zijn vanuit het Natura
2000-gebied Waddenzee en de beschermde natuurmonumenten Waddenzee en Dol-
lard’. Een schriftelijk voorstel inzake gebruik van kleurstelling en tinten dient vooraf ter
instemming te worden voorgelegd aan Gedeputeerde Staten.

39. Toepassing van reflecterende of spiegelende materialen en constructies in of op de
gebouwen en installaties is alleen toegestaan indien er, als gevolg van in- of opvallend
licht geen lichtreflectie of -spiegeling naar het Natura 2000-gebied Waddenzee en de
beschermde natuurmonumenten ‘Waddenzee en Dollard’ kan ontstaan.

40. Gebruik van reclame-uitingen, hetzij in de vorm van verlichting hetzij op andere wijze,
is niet toegestaan indien deze in het Natura 2000-gebied Waddenzee en de be-
schermde natuurmonumenten ‘Waddenzee en Dollard’ zichtbaar kunnen zijn.

Realisatie koelwateruitlaat binnen de begrenzing van het Natura 2000-gebied Wadden-
zee

41. De totale omvang van het koelwateruitlaatsysteem, inclusief het bodemoppervlak waar
eventueel slib wordt verwijderd ten behoeve van de realisatie, mag de omvang van 1,6
ha niet overschrijden.

42. Het aanbrengen van de bodemverharding en dammen vindt alleen plaats door middel
van gerichte plaatsing van het steenmateriaal met behulp van een grijper. Het los stor-
ten van het materiaal vanaf een hoogte van meer dan 1 meter boven het oppervlak
(bodem of reeds aanwezige deel van het uitlaatwerk) is niet toegestaan. Indien toe-
passing nodig blijkt van asfalt en beton en hiervoor andere methoden voor aanleg no-
dig zijn, dan dient dit apart te worden beoordeeld door Gedeputeerde Staten.

43. De realisatie van het koelwateruitlaatsysteem moet binnen een aaneengesloten perio-
de van 6 maanden worden afgerond. Deze periode moet gelijkvallen met de periode
waar binnendijks heiwerkzaamheden plaatsvinden.

44, Onderhoud aan het koelwateruitlaatsysteem, voor zover redelijkerwijs mag worden
aangenomen dat dit kan leiden tot verstoring van vogels, mag alleen plaatsvinden in
perioden buiten het broed- en vogeltrekseizoen.

Compensatie
45. De uitvoering van de compensatie, zowel de tijdelijke, de terrestrische als de mariene
compensatie dient te worden uitgevoerd conform de aan de vergunningaanvraag toe-
gevoegde rapporten (Compensatieplan Eemshaven d.d. 10 oktober 2007, Inrichtings-
en faseringsplan terrestrische natuurcompensatie Eemshaven (Eelerwoude/Altenburg
& Wijmenga d.d. 23-01-08), Maatregelen- en faseringsplan mariene natuurcompensa-

0000000242
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>20855213

46.

AT.

48.

49,

50.

51.

provinsje fryslân
provincie fryslân @&

tie Eemshaven (Altenburg & Wijmenga/Ziltwater d.d. 22 januari 2008), Realisatie tijde-
lijke compensatie GSP (Eelerwoude/Altenburg & Wijmenga d.d. 24 januari 2008).

De aantasting van de beschermde natuurlijke kenmerken in de genoemde relevante
beschermde gebieden als gevolg van de vergunde werkzaamheden dient tijdig, dat wil
zeggen conform het bepaalde in artikel 19h Nb-wet 1998, door of vanwege vergun-
ninghouder te worden gecompenseerd. Daartoe dienen in ieder geval, alvorens met de
werkzaamheden die aantasting van de relevante beschermde natuurwaarden, als be-
schreven in het compensatieplan, veroorzaken, een aanvang wordt genomen, door of
vanwege de vergunninghouder de volgende onderdelen te zijn gerealiseerd;

a. Terrestrische natuurcompensatie: ten minste een oppervlak van 50 ha
compensatiegebied dient te zijn gerealiseerd als hoogwatervlucht-
plaats (hvp) en foerageer- en broedgebied voor pioniervogelsoorten.
Onder realisatie wordt verstaan dat het compensatiegebied volledig is
ingericht en kan worden gebruikt door vogels als hvp en/of foerageer-
en broedgebied. Dit ter beoordeling van Gedeputeerde Staten.

b. Mariene natuurcompensatie: de aankoop van kwelders en de beëindi-
ging van de garnalenvisserij in het Kerkeriet, zoals omschreven in het
rapport “Maatregelen- en faseringsplan mariene natuurcompensatie
Eemshaven (Altenburg & Wijmenga/Ziltwater d.d. 22 januari 2008)”
dient te zijn afgerond.

De terrestrische compensatie, waaronder verstaan de verwerving en inrichting van ge--

bieden, zoals opgenomen in de verschillende compensatieplannen, wordt pas geacht
volledig te zijn uitgevoerd indien deze gebieden ook daadwerkelijk geschikt zijn als
vestigingsplaats voor, van nature voorkomende, planten- en diersoorten en met name
de soorten waarvoor de compensatieplicht geldt, zulks ter beoordeling van Gedepu-
teerde Staten. Indien er nog werkzaamheden of ingrepen in (de nabijheid van) de
compensatiegebieden plaatsvinden of moeten plaatsvinden, gericht op de inrichting
van deze gebieden en die de ecologische functie van de reeds ingerichte gebieden
kunnen verstoren c.q. teniet kunnen doen, wordt de gebiedscompensatie geacht (nog)
niet volledig te zijn uitgevoerd.

Ten behoeve van de populatie velduilen (broed- en leefgebied) en de populatie blauwe
kiekendieven dient in het compensatieplan voor de terrestrische natuur een gebieds-
deel te worden ingericht dat voldoet aan het voor deze vogelsoorten benodigde leef-
gebied. De oppervlakte en de inrichting van dit leefgebied dient voldoende te zijn voor
tenminste 2 broedpaar Velduilen en 1 broedpaar Blauwe kiekendieven.

De vergunninghouder dient voor 1 januari van elk jaar opgave te doen van de in het
voorafgaande jaar in het compensatiegebied aanwezige natuurwaarden. De opgave
omvat tenminste een rapportage van het aanwezige aantal broedparen Velduilen en
Blauwe kiekendieven.

Indien uit de rapportage blijkt dat na vijf jaar de in artikel 48 genoemde soorten niet in
de voorgeschreven aantallen in het compensatiegebied hebben gebroed, zal aan de
hand van nader onderzoek aanvullende maatregelen worden voorgeschreven.

Indien na het verlenen van de vergunning in voorkomend geval naar aanleiding van
monitoring of anderszins mocht blijken dat de compensatie op specifieke punten door
Gedeputeerde Staten als onvoldoende wordt beoordeeld, dan zal de compensatie op
die punten overeenkomstig worden aangepast als voorzien in artikel 43 van de Nb-wet
1998.

Monitoring en rapportage
52. Het optreden van effecten op de natuurlijke kenmerken in het licht van de instandhou-

dingdoelstellingen van de in dit besluit genoemde Natura 2000-gebieden als gevolg
van de bouw en aanwezigheid van de elektriciteitscentrale, inclusief het koelwatersys-

an

A

irysl

kd

S

)TOVIN S) e

0000000243
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>20855213

53.

54.

55.

56.

provinsje fryslän
provincie fryslân 4g

teem dient door middel van monitoring door of vanwege de vergunninghouder gevolgd

te worden.

Door vergunninghouder dient binnen 3 maanden na het verlenen van deze vergunning
een monitoringsplan te worden overgelegd. Dit monitoringsplan behoeft schriftelijke
goedkeuring van Gedeputeerde Staten.

In het monitoringsplan, als bedoeld in voorgaand voorschrift, dienen ten minste de vol-
gende aspecten omschreven te worden:

- Alle relevante te monitoren biotische en abiotische factoren met het oog op de effec-
ten van de vergunde werkzaamheden zoals omschreven in de aanvraag met bijlagen
(waaronder de effecten van de hei- en bouwwerkzaamheden, de effecten van immis-
sie (lucht en water) van de centrale afkomstige stoffen in gebieden met kwetsbare
vegetaties en habitats en de effecten van de compenserende maatregelen zoals om-
schreven in dit besluit waaronder in ieder geval: de omvang van broedresultaten van
vogelrichtlijnsoorten waarvoor de Waddenzee is aangewezen in het compensatiege-
bied, inventarisatie gegevens van het voorkomen van zeehonden in het Doekegat en
het gebruik van de Dollard als rust-, zoog- en leefgebied door zeehonden, en de in-
vloed van de centrale op de populatie van de vissoorten fint, zeeprik en rivierprik.

- De wijze waarop de monitoring plaatsvindt, zowel tijdens als na de bouw, in het bij-
zonder de frequentie van meting, de periode gedurende welke gemonitoord zal wor-
den en de dekking van de uitgevoerde werkzaamheden door de metingen en de uit-
gangspunten voor en frequentie van rapporteren waarmee (met voldoende zeker-
heid) kan worden vastgesteld of:

* er dreiging is van aantasting van de natuurlijke kenmerken van de in dit be-
sluit genoemde Natura 2000-gebieden door de vergunde werkzaamheden of
door cumulatie van de eventuele effecten van deze werkzaamheden, activi-
teiten en processen met andere invloeden;
de effecten van de mitigerende maatregelen en, indien dit uit monitoring
blijkt, te nemen aanvullende mitigerende maatregelen voldoende zijn tenein-
de de aantasting van de natuurlijke kenmerken van de in dit besluit ge-
noemde Natura 2000-gebieden te voorkomen;
de compenserende maatregelen die worden getroffen om de aantasting van
de natuurlijke kenmerken in de betrokken en specifiek benoemde Natura
2000-gebieden te compenseren het beoogde effect hebben.

Jaarlijks voor 1 april, volgend op het kalenderjaar waarop de rapportage betrekking

heeft, of indien naar het inzicht van Gedeputeerde Staten daarvoor op basis van tus-

sentijdse resultaten aanleiding toe bestaat, rapporteert de vergunninghouder aan de

Gedeputeerde Staten over de voortgang van de werkzaamheden en de resultaten van

de activiteiten die overeenkomstig het monitoringsplan hebben plaatsgevonden.

Het monitoringsplan dient te worden bijgesteld indien nieuwe (wetenschappelijke) in-

zichten, wijzigingen in wetgeving dan wel de monitoringsresultaten zelf daartoe, naar

het oordeel van Gedeputeerde Staten, gelet op het in voorschrift 54 bepaalde doel van
de monitoring, aanleiding geven. Dergelijke tussentijdse wijzigingen van het monito-
ringsplan behoeven goedkeuring van Gedeputeerde Staten alvorens zij worden door-
gevoerd. Na 5 jaar na de inwerkingtreding van onderhavige vergunning kunnen Gede-
puteerde Staten aanwijzingen geven in hoeverre de monitoring dient te worden aan-
gepast of kan worden beëindigd.

Visinzuiging
57.

Door of namens vergunninghouder dient te worden onderzocht of de Wilhelminahaven
een paaigebied en/of een opgroeigebied is voor juveniele vis alsmede dient onderzoek
uitgevoerd te worden naar het algemeen voorkomen van vissoorten. Daarbij dient de >
populatiedichtheid en leeftijdsopbouw van populaties van de betreffende vissoorten in
de Wilhelminahaven en het Eems-estuarium te worden meegenomen. In het onder-
zoek dient specifiek aandacht te worden besteed aan de Habitatrichtlijnsoorten fint,

„Te

0000000244
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>20855213

58.

provinsje fryslân
provincie fryslân ge

zeeprik en rivierprik. De resultaten van het onderzoek dient uiterlijk 31 december 2009
aan Gedeputeerde Staten te worden overgelegd.

Er dient eenmalig, steekproefsgewijs, tijdens het biologische voor- en najaar, de ver-
houding te worden vastgesteld tussen de vanuit de Wilhelminahaven te verwachten
ingezogen hoeveelheid vis en de grootte van de vispopulatie in het Eems-estuarium.
De resultaten van de deze steekproef dient te worden gerapporteerd in de monito-
ringsrapportage als bedoeld in voorschrift 55.

Wateremissies

59.

Uiterlijk drie maanden na afloop van ieder kalenderjaar dient opgave te zijn gedaan

aan Gedeputeerde Staten van de volgende, op het voorgaande jaar betrekking heb-

bende gegevens van het te lozen koelwater

1) Het gemiddelde debiet in m3 per seconde dat is vastgesteld per etmaal;

2) De gemiddelde innametemperatuur in °C die is vastgesteld per etmaal;

3) De gemiddelde lozingstemperatuur in °C die is vastgesteld per etmaal,

4) De gemiddelde warmtevracht in MW die is vastgesteld per etmaal,

5) De hoeveelheden aan gebruikte hulpstoffen in kg per kwartaal, die met het
koelwater zijn geloosd.

Luchtemissies

60.

Er dient een monitoring van luchtemissies te worden uitgevoerd. In het monitoringsplan
als bedoeld in voorschrift 54 dient te worden uitgewerkt op welke stoffen of stoffen-
groepen deze monitoring moet plaatsvinden. De resultaten van de deze monitoring
dienen te worden gerapporteerd in de monitoringsrapportage als bedoeld in voorschrift
55.

Geluidsemissies

61.

Tijdens de bouwwerkzaamheden dient door meting te worden aangetoond in hoeverre
de geluidsemissies van de heiwerkzaamheden binnen de gestelde geluidsnorm blijft
als opgenomen in voorschrift 6. De resultaten van deze metingen dienen te worden
vastgelegd in een rapportage welke gedurende de bouwwerkzaamheden te allen tijde
beschikbaar dient te zijn en te kunnen worden getoond aan de daartoe bevoegde toe-
zichthouders en opsporingsambtenaren. Tevens dienen de resultaten te worden ge-
rapporteerd in de monitoringsrapportage als bedoeld in voorschrift 55.

Fakkel

62.

63.

64.

65.

Door vergunninghouder wordt een fakkelregister bijgehouden met daarin de tijdstippen
(data, uren en duur) waarop het affakkelen heeft plaatsgevonden. In het fakkelregister
dienen ook de klimatologische omstandigheden ten tijde van het affakkelen te worden
vastgelegd (temperatuur, gemiddelde bedekkingsgraad, minimaal zicht, luchtvochtig-
heid, windrichting en sterkte en luchtdruk).

Het fakkelregister als bedoeld in voorgaand voorschrift dient te allen tijde beschikbaar
te zijn en te kunnen worden getoond aan de daartoe bevoegde toezichthouders en op-
sporingsambtenaren.

In het monitoringsplan als bedoeld in voorschrift 53 dient eveneens een monitorings-
en evaluatieprogramma aangaande het gebruik van de fakkel in relatie tot lichthinder
en mogelijke gevolgen voor vogels te worden uitgewerkt.

De resultaten van het monitoring- en evaluatieprogramma (inclusief de onderliggende
wetenschappelijke data), als bedoeld in voorgaand voorschrift, worden jaarlijks voor 1
april van het opvolgend jaar aan Gedeputeerde Staten toegezonden.

dn

A

je frysl

provinsje

0000000245
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân qe

Slotbepalingen

66.

67.

68.

Onverlet artikel 43, lid 2, van de Nb-wet 1998 kunnen de voorschriften en beperkingen
waaronder dit besluit is verleend worden gewijzigd of aangevuld indien naar het oor-
deel van Gedeputeerde Staten uit de aangeleverde monitoringsgegevens of anders-
zins blijkt dat de vergunde activiteiten andere of nadeliger gevolgen hebben voor de
natuurlijke kenmerken van de betrokken Natura 2000-gebieden, anders dan die welke
bij het nemen van dit besluit op basis van de op dat moment beschikbare informatie
werden verwacht.

De werkzaamheden gericht op de realisatie van de centrale, zoals deze zijn omschre-
ven in de aanvraag en bijgevoegde documenten, dienen uiterlijk zes jaar na het onher-
roepelijk worden van onderhavige vergunning te zijn afgerond. Indien de hiervoor ge-
stelde termijn dreigt te worden overschreden dient vergunninghouder dit uiterlijk vijf
jaar na het onherroepelijk worden van de onderhavige vergunning te melden aan Ge-
deputeerde Staten. Zulks onder specifieke opgave van de geprognosticeerde over-
schrijding (in weken) en de daarbinnen nog te uit te voeren werkzaamheden. Door
Gedeputeerde Staten zal worden bepaald of de gevraagde overschrijding, al dan niet
onder nader te stellen voorschriften, toelaatbaar is. Een verzoek van Gedeputeerde
Staten tot actualisatie van een deel of het geheel van de aan de onderhavige vergun-
ning ten grondslag liggende gegevens en documenten kan daarbij aan de orde zijn.
Het uitvoeren van aanleg- en bouwwerkzaamheden, het beoogd gebruik, de produc-
tieomvang en emissies, in afwijking van de aanvraag, evenals de uitvoering van modi-
ficaties en onderhoudswerkzaamheden die niet vallen onder ‘regulier onderhoud’, kan
worden uitgevoerd indien en voor zover deze afwijking naar het oordeel van Gedepu-
teerde Staten niet leidt tot een andere of grotere nadelige aantasting van de be-
schermde natuurwaarden in de betrokken Natura 2000-gebieden ten opzichte van de
uitvoering conform de aanvraag. Het voornemen tot het uitvoeren van een activiteit in
afwijking van de aanvraag dient minimaal 3 kalendermaanden, voorafgaand aan de
beoogde uitvoering, schriftelijk te worden gemeld aan Gedeputeerde Staten en kan
slechts plaatsvinden na uitdrukkelijk verkregen schriftelijke instemming van Gedepu-
teerde Staten. De hiervoor benoemde schriftelijke instemming zal niet worden afgege-
ven indien, naar het oordeel van Gedeputeerde Staten vergunningplicht geldt voor de
voorgenomen activiteiten c.q. veranderingen.

Intrekkingsbevoegdheid
Het niet naleven van de voorschriften van deze vergunning kan, naast eventuele strafvervol-
ging, intrekking van de vergunning tot gevolg hebben.

Afschriften

Afschrift van dit besluit wordt verzonden aan het ministerie van Landbouw, Natuur en Voed-
selkwaliteit, burgemeester en wethouders van de gemeente Eemsmond, Gedeputeerde Sta-
ten van Groningen en de partijen welke zienswijzen zijn gevraagd.

Voor de motivering van ons besluit verwijzen wij u naar bijlage 1.

rul

<B
prem
A
di
B,

>
>
e

Sd

0000000246
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslän 44

- vervolg vergunning NUON kenmerknr. 800299 -

Meldingsclausule

Wanneer u met de voorgenomen werkzaamheden start, dient u dit te melden via het bijge-
voegde meldingsformulier bij de afdeling Omgevingsvergunningen en Toezicht van de pre
vincie Fryslân.

erde Staten van Fryslân,

J.A. Jorritsma, voorzitter

B aar

Degene wiens belang rechtstreeks bij dit besluit is betrokken, kan tegen dit besluit binnen
zes (6) weken na de verzending daarvan een bezwaarschrift indienen bij Gedeputeerde Sta-
ten, postbus 20120, 8900 HM Leeuwarden.

Het bezwaarschrift moet worden ondertekend en moet tenminste bevatten:

a. de naam en het adres van de indiener:

b. de dagtekening;

c. een omschrijving van het besluit waartegen het bezwaar is gericht;
d. de gronden van het bezwaar.

Kennisgeving

Van dit besluit zal, conform artikel 42, derde lid, van de Nb-wet 1998 door ons kennis worden
gegeven door publicatie in het dagblad van het Noorden.

-10-

pärid

A
a
Gd

©

DrFOVINSJE

®

0000000247
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân gg

Bijlagen

Bijlage 1: Motivering besluit
Bijlage 2: Gebiedsinformatie
Bijlage 3: De aanvraag en de bijbehorende in enkele zendingen aangevulde docu-

menten (zie Cd-rom) .

= De aanvraagbrief d.d. 22 mei 2008 met kenmerk PAS22050801
= Leeswijzer bij de Nbw-vergunningaanvraag aan GS Friesland van 23 mei
2008
- Omschrijving koelwateruitlaat Nuon Magnum centrale
bijlage 1 bij omschrijving Koelwateruitlaat Nuon Magnum Centrale, schets
van voorgenomen uitvoeringsvorm koelwateruitlaat
bijlage 2 bij omschrijving Koelwateruitlaat Nuon Magnum Centrale; Cor-
respondentie met VROM-inspectie (bevattende een afschrift van de brief
d.d. 5 februari 2008 van Nuon Power Projects 1 B.V aan de Vrom inspec-
tie regio Noord en een (ongedateerd) document ‘omschrijving Koelwater-
uitlaat Nuon Magnum’ en een tekening)
= - Aanvulling op de Bestaande Passende Beoordeling; Alternatieve uitvoe-
ring van de koelwateruitlaat voor de Nuon Magnum Centrale, door Buro
Bakker, d.d. 22 mei 2008.
= TNO-rapport geluidsmetingen heiwerkzaamheden Eemshaven inclusief
technische bijlagen (definitieve versie TNO-DV 2008 C038 d.d. april 2008)
ter vervanging van het rapport geluidmetingen Eemshaven (d.d. januari
2008, kenmerk TNO-DV C-033) hetwelk is gevoegd bij vergunning van de
minister van LNV d.d. 22 februari 2008 (zie hieronder);
is De door de minister van LNV verleende Nb-wet vergunning d.d. 22 februa-
ri 2008 met kenmerk DRZ/08/933/BB/SM inclusief:
Bijlage 1: inhoudelijke overwegingen
Bijlage 2: De aanvraag en de oorspronkelijk bijbehorende documenten
(a t/m s)
a. De aanvraagbrief d.d. 29 oktober 2007 met kenmerk
PAS25100701;
Leeswijzer en aanvullende informatie;
Passende Beoordeling d.d. 11 oktober 2007;
Algemeen Werkplan Nuon d.d. 11 oktober 2007;
D&A document d.d. 25 oktober 2007;
Inventarisatie van de te compenserende natuurwaarden d.d. 17
oktober 2007;
g. Rapport ‘zeezoogdieren in de Eems’ d.d. 24 oktober 2007;
h. _Compensatieplan Eemshaven d.d. 10 oktober 2007;
i
J

™o9 205

Commitmentletter d.d. 23 oktober 2007.
Inrichtings- en faseringsplan terrestische natuurcompensatie
Eemshaven (Eelerwoude/Altenburg & Wijmenga d.d. 23-01-08);

k. Nederlandstalige samenvatting van “maatregelen- en faserings-
plan terrestrische natuurcompensatie Eemshaven d.d. 25-01-08;

|. Duitstalige samenvatting “Massnahmen- und Stufenprogramm
zum landespflegerischen Naturausgleig im Emshaven” d.d. 25
januari 2008;

m. Maatregelen- en faseringsplan mariene natuurcompensatie
Eemshaven (Altenburg & Wijmenga/Ziltwater d.d. 22 januari
2008);

n. _ Nederlandstalige samenvatting van “maatregelen- en faserings-
plan mariene natuurcompensatie Eemshaven d.d. 24-01-08;

0. Duitstalige samenvatting “Massnahmen- und Stufenprogramm
zum marinen naturausgleig im Emshaven” d.d. 24 januari 2008;

A

0000000248
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslän @&

p. Realisatie tijdelijke compensatie GSP (Eelerwoude/Altenburg &
Wijmenga d.d. 24 januari 2008); ;

q. TNO-rapport geluidmetingen Eemshaven (d.d. januari 2008,
kenmerk TNO-DV C-033);

r Notitie nieuwe geluidscontouren Eemshaven, Consulmij Milieu,
d.d. 24 januari 2008;

s. Memo Wageningen/Imares d.d. 24 januari 2008
met als onderwerp ‘geluidsmetingen’;

In het kader van de Beslissing op bezwaar met betrekking tot de bovenstaand
vermelde Nbw vergunning van LNV zijn door Nuon aanvullende documenten
opgesteld. Deze zijn door Nuon ook in het kader van dit besluit in procedure
gebracht.
De ons per brief d.. 17 oktober 2008 met kenmerk PAS17100801 toe-
gezonden aanvullende documenten:
t. Arcadis: Beoordeling NOx depositie energiecentrales Nuon en
RWE in het Eemshavengebied” d.d. 17 oktober 2008
u. Nuon/RWE rapport: “Globale opzet maatregelen Nuon/RWE op
Ameland en Schiermonnikoog” d.d. 17 oktober 2008.

De per brief d.d. 12 oktober 2008 met kenmerk PAS12100801 ont-

vangen aanvullende documenten:

v. _ Stibbe Advocaten Memorandum “Nuon/Eemshaven; aanvullen-
de stukken” d.d. 1 juli 2008;

w. _ Aanvulling Passende Beoordeling Natuurbeschermingswet Nuon
d.d. 9 juli 2008;

x. Consulmij: Overzicht Ecologische Effecten;

y.  Ziltwater Advies: “plan to keep fish out of the Eemshaven Power
Stations” d.d. 26 juni 2008;

z. — Žiltwater Advies: “Fish fauna in the Ems Estuary” d.d. 23 juni
2008;

aa. Stibbe Advocaten: Memorandum “Nuon/Eemshaven: argumen-
tatie heien en schroeven” d.d. 27 juni 2008;

bb. TNO; TNO-rapport DV 2008 C038 “Geluidsmetingen heiwerk-
zaamheden Eemshaven inclusief technische bijlagen” d.d. april
2008;

cc. P.J.M. Bierman; Memo “Overweging paaltypen Nuon Magnum
Centrale” d.d. 27 juni 2008;

dd. Fugro: ‘interpretive geotechnical engineering report Nuon Mag-
num IGCC Power Plant;

ee. Ballast Nedam: Memo * Marketscan Piling Rigs” d.d. 19 juni

2008;

ff. | Fugro: “Letter report Nuon Magnum Power Plant” d.d. 31 okto-
ber 2007;

gg. Ballast Nedam: Memo “Possibilities Auger Piles” d.d. 18 juni
2008;

hh. Nuon Memo: “Toelichting Bouwhoogten”

ii. Notitie E1 Effecten van emissies op Groot Zeegras |

j. _ Provincie Groningen: Memo “Deposities ten gevolge van emis-
sies van enkele metalen en verzurende componenten bij de
nieuwe energiecentrales in de Eemshaven” d.d. 7 juli 2008;

kk. Notitie E2 Effecten van luchtemissies vanuit de centrale;

Il. — Geschiktheid van de tijdelijke en definitieve compensaties;

M 2

m
<

gee
)

0000000249
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân @&

mm. Consulmij: “Natuurwaardenonderzoek t.b.v. inrichting compen-
satiegebieden” d.d. juni 2008;

nn. Stibbe Advocaten: Dwingende reden van groot openbaar belang
+ bijlagen.

oo. Nuon memorandum: “Omschrijving koelwatermodellering en
thermoshock behandeling” dd. 8 september 2008.7984

* Bijlage 4: Meldingsformulier

- 13 -

0000000250
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslän @&

Bijlage 1: Motivering van het besluit

A WEERGAVE VAN DE FEITEN

Al De vergunningaanvraag

a Bij brief van 22 mei 2008 hebt u een vergunning op grond van de Nb-wet 1998
(hierna: Nb-wet 1998) aangevraagd voor het oprichten, in werking brengen, in werking
houden en regulier onderhoud van een elektriciteitscentrale in de Eemshaven op de
locatie kadastraal bekend onder: Uithuizermeeden, A 3038, 3307, 3311, 3318, 3322.

Uw aanvraag is op 26 mei 2008 ontvangen en ingeboekt onder nummer 765599.

De activiteit waarvoor de aanvraag geldt, ligt nabij het Natura 2000-gebied Waddenzee. Ons
is gebleken dat de door u aangevraagde activiteit kan leiden tot negatieve effecten op de
instandhoudingsdoelstellingen van dit Natura 2000-gebied.

Daarnaast is ons gebleken dat door de door u aangevraagde activiteit sprake kan zijn van

effecten op de instandhoudingsdoelstellingen van de Natura 2000-gebieden Noordzeekust-

zone, Duinen Terschelling, Duinen Ameland en Duinen Schiermonnikoog. De aangevraagde
activiteit heeft daarom een direct verband met de desbetreffende gebieden.

Met de door u uitgevoerde passende beoordeling waaronder begrepen de daarbij horende
rapportages en documenten en nadere informatie uit eigen bronnen, als bedoeld in artikel
19f, van de Nb-wet 1998, zijn er van de bouw en van het in gebruik nemen van een elektrici-
teitscentrale in de Eemshaven (op zichzelf beschouwd als ook tezamen met de overige initia-
tieven en projecten) de volgende gevolgen voor de beschermde natuurwaarden van de Natu-
ra 2000-gebieden Waddenzee, Noordzeekustzone, Duinen Ameland en Terschelling te ver-
wachten: .
- Aantasting (afname) van habitattype H1140 (droogvallende slik- en zandplaten)
- Aantasting (afname) van het habitattype H1110 (permanent overstroomde zandban-
ken);
- Permanent kwaliteitsverlies van habitattypen H1140 en H1110 in de omgeving van de
centrale; Le
- Verlies aan oppervlakte van rust-, foerageer- en broedgebied vogels, zowel binnen
de begrenzing van het Natura 2000-gebied als buiten de begrenzing (moerasgebied
Oostlob Eemshaven);
- Aantasting van de beschermde waarden rust, open landschap en duisternis;
- Verstoring van vogels, vissen (fint en rivierprik), zeehonden en bruinvissen als gevolg
van heiwerkzaamheden;
- Risico op desoriëntatie en botsingen trekvogels als gevolg van buitenverlichting cen-
trale;
- Verlies van de satellietpopulatie velduilen in het Eemshavengebied en, als gevolg
hiervan, een aantasting van de herstelopgave voor deze Vogelrichtlijnsoort.

De aangevraagde bouw, het in werking hebben en regulier onderhoud van een elektriciteits-
centrale, in samenhang met de overige beoogde projecten en handelingen in de Eemshaven
én in samenhang met de benodigde verdieping van de vaargeul leiden tot
- een afname in kwaliteit van de habitattypen H1140/H1110;
- een fysieke afname van beide habitattypen als gevolg van de aanleg van buitendijkse
werken ten behoeve van de afvoer van het koelwater;

<3

=

frys

>

e

provinsje

0000000251
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslän @

- verlies van een belangrijk rust-, foerageer- en broedgebied voor vogels in de directe
nabijheid van de Waddenzee.

Ondanks de door Nuon toe te passen mitigerende maatregelen zijn wij van mening dat de
bouw en het in gebruik nemen van een centrale in de Eemshaven kan leiden tot gevolgen en
aantasting van natuurwaarden van het Natura 2000-gebied Waddenzee en de Waddenduin-
gebieden.

Nu er niet kan worden uitgesloten dat de realisatie en de ingebruikname (inclusief regulier
onderhoud) van de centrale kan leiden tot aantasting van diverse beschermde natuurwaar-
den en hun instandhoudingdoelstellingen kan er bij het ontbreken van alternatieve oplossin-
gen alleen vergunning verleend worden om dwingende redenen van groot openbaar belang
met inbegrip van redenen van sociale of economische aard.

Daarnaast concluderen wij dat de bouw en het in gebruik nemen van de centrale (mede in
samenhang met de andere projecten in en rond de Eemshaven) kan leiden tot een aantal
negatieve effecten, maar dat op basis van de huidige wetenschappelijke inzichten onwaar-
schijnlijk is dat deze effecten zullen leiden tot een aantasting van de natuurlijke kenmerken
van het gebied. Vanwege het feit mogelijk tijdens de bouw en inbedrijfstelling van de centrale
toch effecten zouden kunnen optreden, achten wij het noodzakelijk dat monitoring op de vol-
gende gebieden wordt uitgevoerd, zodat in voorkomend geval op adequate wijze kan worden
opgetreden:

- De verstorende effecten op zeehonden (zowel als gevolg van de bouwwerkzaamheden
alsmede door toename scheepvaartverkeer) en de mogelijke afname in kwaliteit van de
leefgebieden;

- De verstorende effecten op bruinvissen als gevolg van de bouwwerkzaamheden, maar
ook als gevolg van de toename van het scheepvaartverkeer;

- Het risico van desoriëntatie en botsingen van trekvogels als gevolg van de buitenverlich-
ting van de centrale en het affakkelen van gas;

- De effecten op de populatie fint en rivierprik als gevolg van de inzuiging in het koelwater-
systeem;

- De beïnvloeding van de waterkwaliteit als gevolg van de lozing van koelwater en afvalwa-
ter en de luchtemissies en de mogelijke gevolgen voor de herstelopgave van de in de
nabijheid van de centrale aanwezige zeegrasvegetatie.

Door de mogelijkheid tot het opleggen van nadere mitigerende maatregelen, indien de nood-

zaak hiertoe mocht blijken, is verzekerd dat de instandhoudingsdoelen voor beschermde
soorten en habitattypen niet in gevaar komen.

Wij zijn van mening dat tot vergunningverlening kan worden overgaan. Dit gezien de mitige-
rende maatregelen, de aan de vergunning verbonden voorschriften alsmede de aangevoerde
dwingende reden van groot openbaar belang en bij ontstentenis van alternatieve technieken
en locaties ter realisatie van de voorgenomen activiteit welke dit belang faciliteert. De vereis-
te compensatie van de (al dan niet in potentie) aangetaste relevante natuurlijke kenmerken
van deze gebieden is zodanig vormgegeven en geborgd dat de algehele samenhang van de
beschermde waarden van de Natura 2000-gebieden bewaard blijft.

De bijlagen maken onderdeel uit van de vergunning. Bij strijdigheid van de inhoud van deze
bijlagen met de onderstaande voorschriften en beperkingen prevaleren deze laatsten.

A2 Beschrijving van de activiteit
De aanvraag betreft de bouw, het in werking brengen en het in werking houden en regulier
onderhoud van een multi-fuelcentrale ten behoeve van het opwekken van elektriciteit. Hier-

-15-

an

je fryslâ

provinsje

0000000252
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslän gp

onder wordt (samengevat) een beschrijving gegeven van de activiteiten die vallen onder de
verschillende onderdelen van de aanvraag.

Bouw

Onder de bouw van de centrale in het kader van de behandeling van onderhavige Nb-wet
aanvraag valt het inrichten van het bouwterrein, inclusief grond en graafwerkzaamheden, de
heiwerkzaamheden, het storten en bouwen van betonnen fundaties en bouwonderdelen, de
realisatie van gebouwen, het installeren van de equipement met apparatuur, evenals aan-
legwerkzaamheden voor een koelwateruitlaatsysteem. De bouw zal in twee fasen worden
uitgevoerd. Fase 1 omvat de bouw en het in werking brengen van drie eenheden met natuur-
lijk gas gestookte gasturbines met afgasketel, koelsystemen, e.d. Fase 2 omvat de bouw en
in werking brengen van de vergassingsinstallatie en de bijbehorende op- en overslagvoor-
zieningen en de afvalwater behandelingsinstallatie.

De aanvang van de bouw zou, volgens de aanvraag, in eerste instantie in maart 2008 plaats
moeten gaan vinden. Daarbij zal de gehele centrale gefaseerd over een periode van drie jaar
worden gebouwd.

Onder de bouwfase wordt ook het in bedrijf stellen van de gasturbines met afgasketel, koel-
systemen etc. verstaan.

Bedrijfsvoering

Onder het in werking houden van de centrale in het kader van de behandeling van onderha-
vige Nb-wetaanvraag wordt verstaan de bedrijfsvoering van de turbines met afgasketel,
koelsystemen, afvalwaterlozingen etc. Hieronder valt ook (na gereedkomen en in bedrijf stel-
len) de bedrijfsvoering van een vergassingsinstallatie met een luchtscheidingsinstallatie en
een gasbehandelingssysteem voor koeling en reiniging van synthetisch gas, alsmede op- en
overslag van brandstoffen en bijproducten en een afvalwaterbehandelingsinstallatie. Onder
bedrijfsvoering wordt ook het dagelijks (doorlopend) onderhoud aan de installaties verstaan,
voor zover deze betrekking hebben op het dagelijks in bedrijf houden van de centrale. Groot
onderhoud, anders dan het hieronder genoemde ‘regulier’ onderhoud en anders dan het
hierboven beschreven ‘dagelijks onderhoud’ valt niet onder de grondslag van de aanvraag.

Regulier onderhoud

Er wordt eveneens vergunning aangevraagd voor regulier onderhoud aan de centrale. Uit het
bij de vergunningaanvraag gevoegde werkplan blijkt dat hieronder het volgende wordt ver-
staan:

Het uitvoeren van onderhoudsstops. Hierbij worden de KV-STEG-installaties stilgelegd en
worden deze gedemonteerd en gereinigd. Onderdelen van de KV-STEG-installaties worden
zonodig gerepareerd. Na montage worden de installaties getest alvorens de normale be-
drijfsvoering weer plaatsvindt.

Toekomstige ontwikkelingen

In het, bij de aanvraag gevoegde werkplan, wordt eveneens een zogenaamde uitbreidingsfa-
se genoemd. Uit de aangeleverde informatie kan worden opgemaakt dat het hier gaat om
(mogelijk) toekomstige ontwikkelingen, waaronder de bouw van een vierde vergasser, de
bouw van een COz-afvang en transportinstallatie en realisatie van ‘synergieprojecten’ als
koelwaterhergebruik. Deze toekomstige ontwikkelingen zijn, voor zover de effecten reeds
bekend zijn, in de passende beoordeling en overige documenten meegewogen. Voor zover
er sprake kan zijn van, op dit moment nog, onvoorziene effecten op de beschermde natuur-
waarden is aan onderhavige vergunning een voorschrift verbonden om tijdig een melding te
doen bij het bevoegd gezag in het kader van de Nb-wet 1998. Dit teneinde te beoordelen of

-16-

0000000253
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân

provincie fryslân &

de handelingen of de werkzaamheden niet leiden tot een andere of grotere nadelige aantas-
ting van de beschermde natuurwaarden in de betrokken Natura 2000-gebieden.

Aanleg koelwateruitlaatsysteem binnen de begrenzing van het Natura 2000-gebied en PKB-
Waddenzee

In het deel dat gelegen is binnen de begrenzing van het Natura 2000-gebied Waddenzee
zullen voorzieningen worden aangebracht die, naast hun functie als stromingsgeleiders, er
voor zorgen dat de dijk ter plaatse van het uitlaatwerk niet ontoelaatbaar wordt belast door
golfslag. De aan te leggen dijkies hebben daarmee een functie als golforekers en zorgen dat
de aanrollende golven met name op de overgangen tussen dijklichaam en uitlaatwerk de dijk
niet kunnen beschadigen. Tussen de dijklichamen wordt een deel van de bodem afgedekt
om erosie te voorkomen.

De voorzieningen in de dijk zullen voornamelijk bestaan uit een betonnen constructie. In

het deel dat gelegen is binnen de begrenzing van het Natura 2000-gebied Waddenzee zul-
len materialen worden toegepast die gebruikelijk zijn voor dijklichamen en bodembescher-
ming, zoals bijvoorbeeld klei, rijshouten zinkstukken,

stortsteen, staalslakken, basaltblokken. Het gebruik van een betonnen plaat en asfalt als
dijk- en bodembeschermingsmateriaal wordt niet uitgesloten. Hiervoor zal alleen worden
gekozen indien voldoende bescherming van het dijklichaam niet kan worden gegarandeerd
met de eerder genoemde materialen.

Uit het document “Aanvulling op de Bestaande Passende Beoordeling; Alternatieve uitvoe-
ring van de koelwateruitlaat voor de Nuon Magnum Centrale, door Buro Bakker, d.d. 22 mei
2008, blijkt dat de toepassing van materialen asfalt en beton niet is beoordeeld. Tevens
wordt niet aangegeven in hoeverre voor het toepassen van asfalt en beton een ander aan-
legmethode vereist dan het wel beschreven ‘plaatsen van steenmaterialen’ in natte aanleg.
Wij zijn dan ook van mening dat toepassing van andere materialen voor het deel dat gelegen
is binnen de begrenzing van het Natura 2000-gebied Waddenzee dan het gebruik van klei,
rijshout, stortsteen, staalslakken en basaltblokken niet mogelijk is dan na een aparte beoor-
deling door Gedeputeerde Staten. Daarbij sluiten wij niet uit dat hiervoor een aparte vergun-
ningenprocedure gevolgd dient te worden.

A3 Aanvullende gegevens

In het kader van de Beslissing op bezwaar met betrekking tot de bovenstaand vermelde Nbw
vergunning van LNV zijn door Nuon aanvullende documenten opgesteld. Deze zijn door Nu-
on ook in het kader van dit besluit in procedure gebracht.
De ons per brief d.d. 17 oktober 2008 met kenmerk PAS17100801 toegezonden aanvullende
documenten:
a. Arcadis: Beoordeling NOx depositie enerigecentrales Nuon en
RWE in het Eemshavengebied” d.d. 15 oktober 2008
b. Nuon/RWE rapport: “Globale opzet maatregelen Nuon/RWE op
Ameland en Schiermonnikoog” d.d. 17 oktober 2008.

De per brief d.d. 12 oktober 2008 met kenmerk PAS12100801 ontvangen aanvullende do-
cumenten:
* Stibbe Advocaten Memorandum “Nuon/Eemshaven; aanvul-
lende stukken” d.d. 1 juli 2008;
e Aanvulling Passende Beoordeling Natuurbeschermingswet Nu-
on d.d. 9 juli 2008; |
e Consulmij: Overzicht Ecologische Effecten;
Ziltwater Advies: “plan to keep fish out of the Eemshaven Po-
wer Stations” d.d. 26 juni 2008;’

A ra

«ed

reed

sje frys

e

>
©

0000000254
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân qe

e Ziltwater Advies: “Fish fauna in the Ems Estuary” d.d. 23 juni
2008;

e Stibbe Advocaten: Memorandum “Nuon/Eemshaven: argumen-
tatie heien en schroeven” d.d. 27 juni 2008;

e TNO; TNO-rapport DV 2008 C038 “Geluidsmetingen heiwerk-
zaamheden Eemshaven inclusief technische bijlagen" d.d. april
2008;

e P.J.M. Bierman; Memo “Overweging paaltypen Nuon Magnum
Centrale” d.d. 27 juni 2008;

* Fugro: “interpretive geotechnical engineering report Nuon
Magnum IGCC Power Plant;

* Ballast Nedam: Memo “ Marketscan Piling Rigs” d.d. 19 juni

2008:

e Fugro: “Letter report Nuon Magnum Power Plant” d.d. 31 okto-
ber 2007;

e Ballast Nedam: Memo “Possibilities Auger Piles” d.d. 18 juni
2008;

Nuon Memo: “Toelichting Bouwhoogten”
Notitie E1 Effecten van emissies op Groot Zeegras
Provincie Groningen: Memo “Deposities ten gevolge van emis-
sies van enkele metalen en verzurende componenten bij de
nieuwe energiecentrales in de Eemshaven” d.d. 7 juli 2008;

» Notitie E2 Effecten van luchtemissies vanuit de centrale;

Geschiktheid van de tijdelijke en definitieve compensaties;

« Consulmij: “Natuurwaardenonderzoek t.b.v. inrichting compen-
satiegebieden’ d.d. juni 2008;

* Stibbe Advocaten: Dwingende reden van groot openbaar be-
lang + bijlagen; ;

t. Nuon memorandum: “Omschrijving koelwatermodellering en
thermoshock behandeling” dd. 8 september 2008.

A4 _Procedure

Bevoegdheid

In de uitspraak van de Voorzitter van de ABRvS d.d. 9 mei 2008 (zaaknummer 200802430/1)
heeft de Voorzitter gesteld dat artikel 3, aanhef en onder a, van het Besluit vergunningen
Natuurbeschermingswet 1998, met zich brengt dat de vergunning op grond van artikel 19d
slechts berust bij de Minister voor zover de gevolgen van het project of de andere handeling
waarvoor vergunning wordt gevraagd zich kunnen voordoen in het betwiste gebied. Dit
brengt, aldus de Voorzitter, met zich dat de bevoegdheid van de Minister zich niet uitstrekt
tot het deel van het Natura 2000-gebied Waddenzee dat niet is gelegen in het betwiste ge-
bied. Daarnaast is de minister op basis van artikel 2, onder k en n, bevoegd voor de opspo-
ring, winning en opslag van diepe delfstoffen en voor het lozen van afvalwater op de Wad-
denzee.

Uit deze uitspraak moet vooralsnog worden vastgesteld dat Gedeputeerde Staten het be-
voegd gezag zijn tot het nemen van een besluit op de aanvraag, voor zover deze betrekking
heeft op activiteiten die gevolgen hebben voor het Natura 2000-gebied Waddenzee, gelegen
buiten het betwist gebied.

Op grond van artikel 10a Nb-wet 1998 wijst de minister van landbouw, natuur en voedsel-

kwaliteit gebieden aan ter uitvoering van richtlijn (EEG) nr. 79/409 en richtlijn (EEG) nr.
92/43 .

-18-

an

A

isje frysl

>
CO

0000000255
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân &

Ingevolge artikel V, eerste lid, van de Wet van 20 januari 2005 tot wijziging van de Nb-wet
1998 in verband met Europeesrechtelijke verplichtingen, gelden de reeds door de Minister
aangewezen Vogelrichtlijngebieden als besluiten als bedoeld in artikel 10a van de wet.

De Minister heeft de Habitatrichtlijngebieden nog niet conform artikel 10a dan wel artikel 12,
derde lid, van de wet aangewezen.

Op 7 december 2004 heeft de Europese Commissie de door Nederland aangemelde Habita-
trichtlijngebieden op de communautaire lijst geplaatst (vastgesteld).

De Habitatrichtlijn maakt voor de toepasselijkheid van artikel 6, tweede, derde en vierde lid,
geen onderscheid tussen formeel aangewezen gebieden en gebieden die door de Europese
Commissie zijn vastgesteld.

Nu de Nb-wet 1998 dient ter implementatie van de Habitatrichtlijn moet artikel 19d van de
wet richtlijnconform worden geïnterpreteerd. Deze uitleg is conform de uitspraak van de Af-
deling Bestuursrechtspraak van de Raad van State d.d. 28 februari 2007 (nr. 200604026).

Vanwege deze uitspraak van de Raad van State van 28 februari 2007 zijn wij zolang het ge-
bied nog niet conform artikel 10a dan wel artikel 12, derde lid, Nb-wet 1998 is aangewezen,
maar al wel is aangemeld als Habitatrichtlijngebied, bevoegd om een vergunning op basis

van artikel 19d te verlenen, omdat het gebied wel al als Vogelrichtlijngebied is aangewezen.

Op grond van de Nb-wet 1998 (artikel 2, eerste lid, juncto artikel 16, eerste lid, juncto artikel
19d, eerste lid) zijn Gedeputeerde Staten van de provincie, waarin beschermde
natuurmonumenten c.q. Vogelrichtlijn- en Habitatrichtlijngebieden geheel of grotendeels
gelegen zijn, bevoegd gezag ten aanzien van de beoordeling van aanvragen ter verkrijging
van een vergunning.

Dit houdt in dat Gedeputeerde Staten bevoegd zijn de aanvraag te beoordelen in relatie tot
de Natura 2000-gebieden Waddenzee, Duinen Terschelling, Duinen Ameland, Duinen
Schiermonnikoog en Noordzeekustzone, waarbij voor dit laatste de bevoegdheid zich
beperkt tot het provinciaal ingedeelde gebiedsdeel.

Op grond van artikel 2, vijfde lid, van de Nb-wet 1998 beslissen Gedeputeerde Staten niet op
een aanvraag voor een vergunning als bedoeld in artikel 19d, eerste lid, dan in overeen-
stemming met gedeputeerde staten van de andere provincies, waarin het op grond van arti-
kel 10a, eerste lid, aangewezen gebied, of een gebied waarvan de aanwijzing als zodanig in
overweging is genomen als bedoeld in artikel 12, derde lid, mede is gelegen voorzover die
vergunning betrekking heeft op delen van het gebied, gelegen in die andere provincies.

Gedeputeerde Staten van Groningen hebben schriftelijk instemming betuigd met dit besluit.

Vergunningplicht

Artikel 19d, eerste lid, van de wet bepaalt dat het verboden is zonder vergunning, of in strijd
met aan die vergunning verbonden voorschriften of beperkingen projecten te realiseren of te
verrichten die gelet op de instandhoudingdoelstelling de kwaliteit van de natuurlijke habitats
en de habitats van soorten in een op grond van artike! 10a, eerste lid, van de wet aangewe-
zen gebied kunnen verslechteren of een verstorend effect kunnen hebben op de soorten
waarvoor het gebied is aangewezen. Zodanige projecten of andere handelingen zijn in ieder
geval, projecten of handelingen die de natuurlijke kenmerken van het desbetreffende gebied
kunnen aantasten.

Bij het verlenen van een vergunning als bedoeld in artikel 19d, eerste lid, van de wet moet
rekening worden gehouden met de gevolgen die een project of andere handeling kan heb-
ben gelet op de instandhoudingdoelstelling van het betrokken gebied (artikel 19e van de Nb-
wet). Als er sprake is van een vastgesteld beheerplan moet ook daarmee rekening worden
gehouden.

-19-

«eg

ed)

sje frys

@

>
©
ft

0000000256
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân @&

0 Artikel 19f van de wet bepaalt dat voor nieuwe projecten of andere handelingen die
niet direct verband houden met of nodig zijn voor het beheer van het gebied, maar
wel significante gevolgen kunnen hebben voor zo'n gebied, door de initiatiefnemer
een passende beoordeling van de gevolgen voor het gebied moet worden gemaakt.

U Artikel 19g van de wet bepaalt dat “indien er geen zekerheid is dat de natuurlijke ken-
merken van het gebied niet worden aangetast, alleen een vergunning kan worden
verleend bij ontstentenis van alternatieve oplossingen, om dwingende redenen van
groot openbaar belang, met inbegrip van redenen van sociale of economische aard”.

0 Artikel 19h van de wet bepaalt dat “alleen argumenten die verband houden met de
menselijke gezondheid, de openbare veiligheid of voor het milieu wezenlijk gunstige
effecten kunnen worden aangevoerd... in geval het betrokken gebied een gebied is
met een prioritaire habitat en/of prioritaire soort”. In dat geval “dienen compenserende
maatregelen te worden getroffen om te waarborgen dat de algehele samenhang van
Natura 2000 bewaard blijft".

De bouw, het in werking hebben en het regulier onderhoud van de centrale kunnen effecten
hebben op de volgende Natura 2000-gebieden of beschermde natuurmonumenten.

Waddenzee
De ‘Waddenzee’ is aangewezen als Vogelrichtlijngebied en aangemeld als Habitatrichtlijnge-

bied. Een integraal ontwerp-aanwijzingsbesluit vanuit beide richtlijnen is in 2007 gepubliceerd,

Dit besluit is nog niet definitief.

De ‘Waddenzee! is tevens een beschermd natuurmonument.

Het Eems-Dollard estuarium is buiten het genoemde ontwerp-aanwijzingsbesluit Waddenzee
(2007) gehouden voor wat betreft de begrenzing als Habitatrichtlijngebied. Aanwijzing van het
gebied zal in een later stadium plaatsvinden.

Noordzeekustzone

De Noordzeekustzone is bij besluit van 7 april 2005 aangewezen als Vogelrichtlijngebied.
Het gebied is voorts aangemeld als Habitatrichtlijngebied. Een integraal ontwerp-
aanwijzingsbesluit vanuit beide richtlijnen is in 2007 gepubliceerd. Dit besluit is nog niet defi-
nitief.

‘Duinen Terschelling’

Het gebied ‘Duinen Terschelling’ is op 7 april 2005 aangewezen als Vogelrichtlijngebied. Het
gebied is voorts in mei 2003 aangemeld in het kader van de Habitatrichtlijn. Een integraal
ontwerp-aanwijzingsbesluit vanuit beide richtlijnen is in 2007 gepubliceerd. Dit besluit is nog
niet definitief.

‘Duinen Ameland’

Het gebied ‘Duinen Ameland!’ is op 7 april 2005 aangewezen als Vogelrichtlijngebied). Het
gebied is voorts in mei 2003 aangemeld in het kader van de Habitatrichtlijn. Een integraal
ontwerp-aanwijzingsbesluit vanuit beide richtlijnen is in 2007 gepubliceerd. Dit besluit is nog
niet definitief.

‘Duinen Schiermonnikoog’

Het gebied ‘Duinen Schiermonnikoog’ is op 7 april 2005 aangewezen als Vogelrichtlijnge-
bied. Het gebied is voorts in mei 2003 aangemeld in het kader van de Habitatrichtlijn. Een
integraal ontwerp-aanwijzingsbesluit vanuit beide richtlijnen is in 2007 gepubliceerd. Dit be-
sluit is nog niet definitief.

ee

an

frysl

e

yrovinsje

0000000257
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân 4

Wij zijn op basis van het bovenstaande en van artikel 2, eerste lid, in samenhang met artikel
19d, eerste en derde lid, het bevoegde gezag ten aanzien van de beoordeling van aanvra-
gen ter verkrijging van een vergunning op basis van artikel 19d, eerste lid, van de Nb-wet
1998, omdat de hier aan de orde zijnde gebieden geheel of grotendeels zijn gelegen in de
provincie Fryslân.

Gelet op de systematiek van de Habitatrichtlijn, zoals die volgt uit artikel 4, tweede lid, in sa-
menhang met artikel 4, vijfde lid, moet worden geoordeeld dat artikel 6, derde lid, van de
Habitatrichtlijn uitsluitend geldt voor gebieden die zijn vermeld op de vastgestelde commu-
nautaire lijst als bedoeld in artikel 4, tweede lid, van de Habitatrichtlijn. Uit hoofde van de
Habitatrichtlijn is er geen grondslag om rekening te houden met het voornemen tot een ande-
re, ruimere begrenzing van het gebied dan zoals het is vermeld op de communautaire lijst’.
Naar analogie achten wij evenmin grondslag aanwezig om rekening te houden met het voor-
nemen tot aanwijzing van andere natuurlijke habitattypen en —soorten dan vermeld op de
communautaire lijst.

Gezien het feit dat de bouw van de centrale, zowel zelfstandig als in samenhang met overige
projecten in en rond de Eemshaven kan leiden tot zowel negatieve effecten (verstoring van
zeehonden en vogelsoorten) als significant negatieve effecten (verlies van habitats en per-
manente afname van de kwaliteit van gebiedsdelen) op de instandhoudingsdoelstellingen
van de Waddenzee en Dollard zullen wij in onze overweging nadrukkelijk deze te verwachten
effecten beoordelen.

De te beschermen natuurwaarden, voor zover relevant, van de Natura 2000-gebieden
Noordzeekustzone, Duinen Terschelling, Duinen Ameland en Duinen Schiermonnikoog die-
nen wij eveneens in onze overweging te betrekken.

Wij stellen vast dat de aangevraagde bouw, in werking hebben en regulier onderhoud van
een elektriciteitscentrale in potentie de natuurlijke kenmerken van de Natura 2000-gebieden
‘Waddenzee’, inclusief de Dollard, ‘Noordzeekustzone’, ‘Duinen Terschelling’, ‘Duinen Ame-
land’ en ‘Duinen Schiermonnikoog’ zou kunnen aantasten. Derhalve zijn wij van mening dat
onderhavig project als vergunningplichtig onder de Nb-wet 1998 moet worden aangemerkt.

Zienswijzemogelijkheid
De procedure is uitgevoerd in overeenstemming met het bepaalde in hoofdstuk VIII van de
Nb-wet 1998 en de daarvoor relevante artikelen van de Algemene wet bestuursrecht.

Naar aanleiding van uw aanvraag zijn, op grond van artikel 44, derde lid, van de Nb-wet
1998, burgemeester en wethouders van de gemeente Eemsmond gedurende een termijn
van 8 weken in de gelegenheid gesteld over deze aanvraag hun zienswijze kenbaar te ma-
ken.

Daarnaast zijn op grond van artikel 4:8 van de Algemene wet bestuursrecht,

RWS Waterdistrict Waddenzee, Waddenvereniging, Vogelbescherming Nederland, Stichting
WAD, Stichting Natuur en Milieu, Greenpeace, Faunabescherming, MOB te Nijmegen, Mili-
eufederatie Groningen, Stichting Groninger Landschap, Landschapsbeheer Groningen, Na-
tuurmonumenten, LTO-Noord, Groningen Seaports, RWE, Essent, Wasser und Schiffahrts-
amt Emden, Landkreis Aurich, Stadt Emden, NLWKN Oldenburg, Fischereiamt Bremerha-
ven, gedurende een termijn van 8 weken in de gelegenheid gesteld tot het indienen van een
zienswijze op de ingediende aanvraag.

Van de mogelijkheid tot het indienen van zienswijzen hebben Stadt Emden, Rijkswaterstaat,

1 (zie hiervoor de uitspraak van de Raad van State, 29 augustus 2007, nr. 200607882/1)

il a

dn

A

frysl

TOVINSJE

0000000258
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân 4g

Greenpeace, MOB, LTO-Noord en de Waddenvereniging gebruik gemaakt. Onder het aan-
dachtspunt B3 wordt nader ingegaan op de inhoud van de ingediende zienswijzen en de
reactie van ons hierop.

De door ons op 21 oktober 2008 ontvangen aanvullende stukken hebben wij op grond van
artikel 44, derde lid van de Nb-wet 1998, aan burgemeester en wethouders van de gemeente
Eemsmond gezonden en op grond van artikel 4:8 van de Algemene wet bestuursrecht aan
RWS Waterdistrict Waddenzee, Waddenvereniging, Vogelbescherming Nederland, Stichting
WAD, Stichting Natuur en Milieu, Greenpeace, Faunabescherming, MOB te Nijmegen, Mili-
eufederatie Groningen, Stichting Groninger Landschap, Landschapsbeheer Groningen, Na-
tuurmonumenten, LTO-Noord, Groningen Seaports, RWE, Essent, Wasser und Schiffahrts-
amt Emden, Landkreis Aurich, Stadt Emden, NLWKN Oldenburg, Fischereiamt Bremerha-
ven, gezonden. Partijen zijn gedurende een termijn van 8 weken in de gelegenheid gesteld
tot het indienen van een zienswijze op de ingediende aanvullende stukken.

Verlengen beslistermijn
Bij brief van 25 augustus 2008 hebben wij de beslistermijn op basis van artikel 42 lid 2 Nb-
wet 1998 met dertien weken verlengd.

Conclusie oriëntatiefase

Wij stellen vast dat voor de onder A 1 genoemde activiteiten en handelingen een vergunning
nodig is op grond van art. 19d. De voorgenomen activiteit houdt geen direct verband met, of
is niet nodig voor, het beheer van het gebied. Naar onze mening is daarbij niet op voorhand
uit te sluiten dat de activiteit significante gevolgen kan hebben voor het Natura 2000-gebied
Waddenzee, zodat ingevolge artikel 19 f door de initiatiefnemer een passende beoordeling
van de gevolgen voor het gebied moet worden gemaakt.

B OVERWEGINGEN

B1 Wettelijk kader

De door u uit te voeren activiteit vindt plaats nabij het Natura-2000 gebied Waddenzee en
kan gevolgen hebben op de instandhoudingsdoelstellingen. Tevens zal de activiteit negatie-
ve gevolgen kunnen hebben op de instandhoudingsdoelstellingen van de Natura 2000-
gebieden ‘Noordzeekustzone’, ‘Duinen Terschelling’, ‘Duinen Ameland’ en ‘Duinen Schier-
monnikoog’.

Voor de betreffende beleidskaders verwijzen wij kortheidshalve naar het onder A4 (Be-
voegdheid) gestelde en naar bijlage 2.

Voor een overzicht van de onder de relevante aanwijzings- en aanmeldingsbesluiten be-
schermde natuurwaarden verwijzen wij naar de passages dienaangaande in de bijgevoegde
passende beoordeling alsmede naar de hieromtrent omgenomen informatie op
www.mininv.nl.

B2 Overig beleid in relatie tot vergunningverlening Nb-wet 1998

Rijksbeleid

Nota Ruimte (2006)

De Nota Ruimte bevat de visie van het kabinet op de ruimtelijke ontwikkeling van Nederland.
Voor de Waddenzee wordt gesteld dat het gebied zich op een duurzame wijze dient te ont-
wikkelen. Dat wil zeggen op een ontwikkeling die voorziet in de behoeften van de huidige

-22.

all

A

frysl

6

©

provinsje

0000000259
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân @&

generatie, zonder de mogelijkheden in gevaar te brengen voor de behoeftevoorziening van
toekomstige generaties. Voor de economische activiteiten betekent dit, dat zij mogelijk zijn
mits ze passen binnen de hoofddoelstelling voor de Waddenzee. De Waddenzee is primair
een natuurgebied en een uniek open landschap. De natuurlijke dynamiek van de fysische
processen in de Waddenzee, op de Waddeneilanden en in de Noordzeekustzone wordt zo
min mogelijk beperkt, zodat zich nieuwe platen, geulen en jonge duin— en kustgebieden kun-
nen ontwikkelen. De rust, weidsheid en open horizon zijn gewaarborgd en worden hoog ge-
waardeerd. In relatie tot de Waddenzee wordt binnen de Nota Ruimte gesteld dat het rijk een
nadere uitwerking en concretisering van het in deze nota beschreven beleid voor de Wad-
denzee zal opnemen in een aparte PKB, te weten de Derde Nota Waddenzee.

In zijn algemeenheid is het ruimtelijk beleid voor de Vogel- en Habitatrichtlijn-, Nb-wet- en
EHS- gebieden gericht op het behoud, herstel en de ontwikkeling van de wezenlijke kenmer-
ken en waarden van een gebied. De bescherming van de wezenlijke kenmerken en waarden
vindt plaats door toepassing van een specifiek afwegingskader, het zogenoemde «nee, ten-
zij»-regime.

EHS-gebieden

De Waddenzee en het Eems-Dollard gebied zijn volgens de Nota Ruimte EHS-gebieden.
Binnen deze gebieden is het «nee-tenzij»-regime van kracht. Hiervoor geldt dat nieuwe
plannen, projecten of handelingen niet zijn toegestaan indien deze de wezenlijke kenmerken
of waarden van het gebied significant aantasten, tenzij er geen reële alternatieven zijn én er
sprake is van redenen van groot openbaar belang. Voor ingrepen die aantoonbaar aan de
eriteria voldoen geldt het vereiste dat de schade zoveel mogelijk moet worden beperkt door
mitigerende maatregelen. Resterende schade dient te worden gecompenseerd. Om te kun-
nen bepalen of de wezenlijke kenmerken en waarden van een gebied significant worden
aangetast, moet het bevoegde gezag erop toezien dat hiernaar, door de initiatiefnemer, on-
derzoek wordt verricht.

Om een zorgvuldige afweging te kunnen maken zullen de te beschermen en te behouden
wezenlijke kenmerken en waarden per gebied moeten worden gespecificeerd. De wezenlijke
kenmerken en waarden zijn de actuele en potentiële waarden, gebaseerd op de natuurdoe-
len voor het gebied. Het gaat daarbij om: de bij het gebied behorende natuurdoelen en -
kwaliteit, geomorfologische en aardkundige waarden en processen, de waterhuishouding, de
kwaliteit van bodem, water en lucht, rust, stilte, donkerte en openheid, de landschapsstruc-
tuur en de belevingswaarde.

Derde Nota PKB Waddenzee (hierna: de PKB)

De op grond van deze PKB te beschermen en te behouden waarden en kenmerken vloeien
direct voort uit de hoofddoelstelling van deze PKB. Deze hoofddoelstelling betreft de duur-
zame bescherming en ontwikkeling van de Waddenzee oe natuurgebied en het behoud van
het unieke open landschap.

Om dit te bereiken is het beleid gericht op de duurzame bescherming en/of een zo natuurlijk
mogelijke ontwikkeling van:
e de waterbewegingen en de hiermee gepaard gaande geomorfologische en bodemkun-
dige processen;
« natuurlijk bodemreliéf;
e de kwaliteit van water, bodem en lucht. De water- en bodemkwaliteit dient zodanig te
zijn dat verontreinigingen slechts een verwaarloosbaar effect hebben op flora en fauna;
« biologische processen, waaronder de migratiemogelijkheden van dieren;
gebiedsspecifieke planten- en diersoorten;
e foerageer-, broed- en rustgebieden van vogels, de werp-, rust- en zooggebieden van
zeezoogdieren en de kinderkamerfunctie van vis;

= 23-

an

frysl

a

u
>
=

0000000260
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân qe

e landschappelijke kwaliteiten, met name rust, weidsheid, open horizon en natuurlijkheid
inclusief duisternis;

e inde bodem aanwezige archeologische waarden en in het gebied aanwezige cultuur-
historische waarden.

De PKB stelt in deze, meer specifiek, dat plannen, projecten en handelingen de afwegings-
kaders van de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn dienen te doorlopen. Deze zijn nationaal
geïmplementeerd in de Nb-wet 1998 en de Flora- en Faunawet. Voor zover wettelijke rege-
lingen zich er niet tegen verzetten, zal door het bevoegd gezag een zelfde afweging als bij
de natuurwaarden moeten worden gemaakt ten aanzien van de hierboven reeds benoemde
landschappelijke kwaliteiten.

Plannen, projecten of handelingen buiten het PKB-gebied, waarvan op grond van objectieve
gegevens niet kan worden uitgesloten dat zij afzonderlijk of in combinatie met andere plan-
nen, projecten of handelingen significante gevolgen hebben voor de, op grond van deze
PKB, te beschermen en te behouden waarden en kenmerken van de Waddenzee, dienen
tevens aan de hoofddoelstelling van de PKB te worden getoetst. De wijze van toetsing vindt
plaats door toepassing van reeds eerder benoemde afwegingskader.

In relatie tot de onderhavige vergunningaanvraag dient acht geslagen te worden op de hier-
navolgende beleidspassages uit de genoemde PKB:

“ De belasting van de Waddenzee met verontreinigingen en nutriënten zal worden terugge-
bracht overeenkomstig het landelijk waterkwaliteits- en Noordzeebeleid met speciale aan-
dacht voor diffuse verontreinigingen en het (inter)nationaal beleid voor de lucht, de bodem en
het water. Voor de lange termijn is het doel het bereiken van de streefwaarden voor water en
bodem uit de Vierde Nota Waterhuishouding en het bereiken van een ‘goede toestand’ op
basis van de Kaderrichtlijn Water. In de planperiode van de Vierde Nota Waterhuishouding
(tot 2006) wordt er naar gestreefd voor zoveel mogelijk stoffen de minimumkwaliteit (MTR) te
realiseren.”

“Nieuwe bebouwing in de nabijheid van de Waddenzee mag alleen plaatsvinden binnen de
randvoorwaarden van het nationaal ruimtelijk beleid, en dient qua hoogte aan te sluiten bij de
bestaande bebouwing en om bebouwing in het buitengebied, te passen bij de aard van het
landschap. Een uitzondering op de hoogtebepaling wordt gemaakt voor havengerelateerde
bebouwing in Den Helder, Delfzijl en de Eemshaven. [...]

Het kabinet zet zich in om verstoring van de nachtelijke duisternis door grootschalige licht-
hinder van bijvoorbeeld kassencomplexen te voorkomen.”

“Ontwikkelingsmogelijkheden op bedrijventerreinen in de nabijheid van de Waddenzee kun-
nen worden benut, onder de voorwaarden dat wordt voldaan aan de landelijke milieuhygiëni-
sche normen en dat risicodragende bedrijven en/of stoffen worden toegestaan mits aange-
toond wordt dat in geval van calamiteiten er geen onherstelbare schade kan worden toege-
bracht aan de Waddenzee”.

“Gezien de economische potenties van de havens van Den Helder, Harlingen en Delfzijl
alsmede de Eemshaven, kan voor de vaargeulen vanaf de Noordzee naar deze havens in
uitzondering op de vastgestelde streefdieptes/normering tot verdere verdieping worden over-
gegaan, onder de voorwaarde dat dit past binnen het afwegingskader van deze pkb”

Te

atl

A

frysl

6

JTOVINSJE

e

0000000261
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslän qe

B3 Inhoudelijke beoordeling

PASSENDE BEOORDELING

Beheerplan

In casu kan vastgesteld worden dat ten aanzien van het voorgenomen initiatief, op het mo-
ment van besluitvorming, geen beletsel voortvloeit uit enig beheerplan o.b.v. de Nb-wet
1998.

Geen beheer, nieuw project
Het onderhavig initiatief vormt een project welke geen direct verband heeft met of nodig is
voor het beheer van de betrokken beschermde gebieden.

Mogelijk significante gevolgen

Uit artikel 19f, lid 1, van de Nb-wet 1998 volgt dat voor nieuwe projecten of andere handelin-
gen die niet direct verband houden met of nodig zijn voor het beheer van een Natura 2000-
gebied, maar die afzonderlijk of in combinatie met andere projecten of handelingen signifi-
cante gevolgen kunnen hebben voor het desbetreffende gebied, de initiatiefnemer een pas-
sende beoordeling opstelt.

Artikel 19g, lid 1, van de Nb-wet 1998 stelt dat een vergunning slechts verleend kan worden
indien het bevoegd gezag zich ervan verzekerd heeft dat de natuurlijke kenmerken van het
desbetreffende gebied niet aangetast zullen worden.

Het Europese Hof van Justitie heeft in haar uitspraak van 7 september 2004 aangegeven dat
een passende beoordeling slechts dan achterwege kan worden gelaten indien op grond van
objectieve gegevens kan worden uitgesloten dat in casu het voorgenomen project afzonder-
lijk of in combinatie met andere plannen of projecten significante gevolgen kan hebben voor
het betrokken gebied. |

In casu kunnen dergelijke gevolgen, naar onze mening, niet bij voorbaat uitgesloten worden.
Derhalve concluderen wij dat een passende beoordeling conform artikel 19f van de Nb-wet
1998 vereist is.

Een passende beoordeling houdt in dat op basis van de beste wetenschappelijke kennis ter
zake, alle aspecten van een plan of project die op zichzelf of in combinatie met andere plan-
nen of projecten de instandhoudingdoelstellingen in gevaar kunnen brengen geïnventari-
seerd moeten worden. In opdracht van initiatiefnemer is een passende beoordeling uitge-
voerd door Buro Bakker Adviesburo voor Ecologie B.V. (hierna genoemd “passende beoor-
deling”). De rapportage van deze passende beoordeling en de aanvullende onderzoeksrap-
portages zijn bij de aanvraag gevoegd.

Waarden van het natuurmonument

Aangezien het Natura 2000-gebied ‘Waddenzee’ het voormalige natuurmonument ‘Wadden-
zee’ volledig omsluit, zijn wij van mening dat voor wat betreft de effectbeoordeling in relatie
tot het natuurmonument ‘Waddenzee’ in hoofdzaak verwezen kan worden naar de, ten aan-
zien van het Natura 2000-gebied 'Waddenzee”, uitgevoerde ‘passende beoordeling’ en onze
beoordeling hiervan. Zuiks mede vanwege het gegeven dat de wezenlijke kenmerken van
het natuurmonument in de beide aanwijzingsbesluiten ruim geformuleerd zijn en een breed
scala aan diverse natuurwaarden behelzen.

Een aantal aspecten heeft ook een relatie met de mogelijke negatieve effecten op de be-

schermde waarden van Natura 2000-gebieden. Daarom zullen de aspecten ‘lichthinder’ en
‘aantasting duisternis’ grotendeels via de passende beoordeling in relatie tot het Natura

“Ps

an

frysl

e

provinsje

0000000262
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân @

2000-gebied Waddenzee worden beoordeeld. Aanvullend zullen binnen onze beoordeling,
een aantal kenmerkende (‘natuurmonument-eigen’) waarden (rust en landschappelijk
schoon) alsmede de beleidsmatig beschermde waarde van duisternis (Nota Ruimte en PKB
Waddenzee), als additionele elementen meegenomen worden.

Studiegebied

De bouwlocatie grenst vrijwel direct aan het Vogelrichtlijngebied Waddenzee', De begren-
zing van het Vogelrichtlijngebied is gelijk aan de begrenzing van het Habitatrichtlijngebied en
het beschermd natuurmonument Waddenzee’.

De realisatie van de Multi-fuelcentrale zal leiden tot een aantal directe en indirecte effecten
als gevolg van de bouw en het in werking hebben ervan. Daarnaast moet de centrale niet op
zichzelf worden beschouwd. Ten behoeve van de aanvoer van grondstoffen zulten in de
Eemshaven infrastructurele voorzieningen worden aangebracht. Dit geldt ook voor de nood-
zakelijke maatregelen aan de vaargeul (verdieping) om de aanvoer van grondstoffen moge-
liik te maken. Deze activiteiten vinden voor een belangrijk deel onafhankelijk van elkaar
plaats en kennen diverse initiatiefnemers. Hoewel enige samenhang tussen de diverse ont-
wikkelingen niet te ontkennen valt, zijn al deze projecten onafhankelijk van elkaar uit te voe-
ren. De diverse initiatiefnemers hadden echter wel de keuze kunnen maken om voor alle
projecten één gezamenlijk aanvraag in te dienen. Voor de beoordeling en voor de te stellen
voorwaarden maakt dit echter niet uit, In alle gevallen werdt een passende beoordeling ge-
maakt waarbij rekening wordt gehouden met de cumulatieve effecten van de andere
(deel)projecten. Dit betekent dat het project in samenhang met andere activiteiten/projecten
beoordeeld zal moeten worden. Op dit moment is ook een vergunning aan RWE verleend
voor de bouw van een poederkoolcentrale in de Eemshaven. De milieueffecten van die cen-
trale zijn in de passende beoordeling en bij het nemen van het onderhavige besluit betrok-
ken. Daarbij is in de passende beoordeling tevens rekening gehouden met de cumulatieve
effecten van de toename in scheepvaart evenals de effecten ten gevolge van de havenuit-
breiding en vaargeulverruiming. Het studiegebied ten behoeve van deze vergunning omvat
dan ook zowel het gebied rondom de nieuwe centrale waar directe effecten zijn te verwach-
ten als bepaalde andere delen van de Eemshaven en de aanvoerroutes. Dit voor zover er
effecten zijn te verwachten als gevolg van de bouw en in werking hebben en het regulier
onderhoud van de centrale. Beoordeling van de effecten van het verruimen en uitdiepen van
de vaargeul en de havens en havenbekkens vindt plaats in een aparte vergunningsprocedu-
re in het kader van de Nb-wet 1998.

Selectie van relevante natuurwaarden

Externe werking Natura 2000-gebieden Noordzeekustzone, Duinen Ameland, Duinen Ter-
schelling en Duinen Schiermonnikoog.

De bouw en het in werking hebben en het regulier onderhoud van de aangevraagde centrale
kan gevolgen hebben voor een aantal kwalificerende soorten waarvoor in de genoemde Na-
tura 2000-gebieden instandhoudingsdoelstellingen zijn geformuleerd. Voor de Noordzee-
kustzone geldt dit voor een aantal soorten waarvoor ook het Natura 2000-gebied Wadden-
zee is aangemeld als Habitatrichtlijngebied (fint, zeeprik, rivierprik, grijze zeehond en gewo-
ne zeehond). Voor deze soorten vindt afweging plaats op basis van de instandhoudingsdoel-
stellingen Waddenzee daar hier als doelstelling voor de genoemde vissoorten en gewone
zeehond een zwaardere opgave geldt dan voor de Noordzeekustzone. Voor de bruinvis zijn
alleen in relatie tot de Noordzeekustzone instandhoudingsdoelstellingen geformuleerd. De
realisatie van de centrale, in samenhang met de overige projecten in en rond de Eemshaven,
kunnen leiden tot negatieve effecten op de bruinvissenpopulatie. Wij zullen dan ook in onze
afweging de gevolgen voor deze soort beoordelen (effecten habitatsoorten).

De bouw van de aangevraagde centrale kan eveneens gevolgen hebben voor de Nederland-
se velduilenpopulatie en de Nederlandse populatie blauwe kiekendieven. Uit expert judge-

- 26 -

«ed
pommel

A
El

>>
DO
>
CS

o pur)

sil

E

fl

EER
an

SE,
GT,

0000000263
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslän 4

ment zoals aanwezig binnen het ministerie van LNV alsmede bij ons provinciale apparaat, is
gebleken dat de populaties velduilen op de beide waddeneilanden niet kunnen overleven
zonder zogenaamde ‘satellietpopulaties’. Daar het Eemshavengebied zich in de afgelopen
jaren heeft ontwikkeld tot een relatief belangrijke verblijf- en broedbiotoop voor de velduil
zullen wij in onze afweging apart de gevolgen voor deze soort beoordelen. De Blauwe kie-
kendief is een Bijlage |-soort, hetgeen betekent dat er een zware inspanningsverplichting
bestaat om ook buiten de Natura 2000-gebied voor een goede staat van instandhouding zorg
te dragen. Gelet op de in alle opzichten zeer ongunstige staat van instandhouding van de
blauwe kiekendief, het belang van het waddengebied voor deze soort en de bijdrage die een
broedgebied in deze regio aan de sleutelpopulatie kan leveren, kan elk verlies aan leefge-
bied en aan (potentieel) broedgebied een aantasting opleveren van de natuurlijke kenmerken
van de Natura 2000-gebieden, die deze vogelsoort herbergen

Het in werking hebben van de centrale kan leiden tot een toename van verzurende en/of
vermestende depositie op kwetsbare habitats van de Natura 2000-gebieden Duinen Ter-
schelling, Duinen Ameland, Duinen Schiermonnikoog en Waddenzee. In onze afweging zul-
len wij de (mogelijke) effecten op de instandhoudingsdoelstellingen, als gevolg van deze
depositie, nader beoordelen.

Broedvogels

De bouwlocatie van de centrale is zelf nagenoeg ongeschikt voor broedvogels. Het terrein is
bouwrijp gemaakt en er is geen open water aanwezig. In de nabijheid zijn wel gebieden
aanwezig die vanwege de aanwezigheid van openwater, rust en beschutting wel voor broed-
vogels van belang (kunnen) zijn. Op basis van het onderzoek door Buro Bakker, zoals is op-
genomen in de passende beoordeling, is de bouwlocatie en de omgeving daarvan vooral van
belang voor 6 kwalificerende en 2 overige relevante soorten van het Vogelrichtlijngebied:
piilstaart, tureluur, bergeend, kluut, noordse stern, scholekster, bontbekplevier en visdief.

Pleisterende- en trekvogels

Uit onderzoek door Buro Bakker (gebaseerd op Eekelder: 2004 en aanvullende waarnemin-
gen in 2006) blijkt dat in de nabije omgeving van de bouwlocatie de scholekster, bergeend,
visdief, steenloper, slobeend, kluut, zilvermeeuw, krakeend, wilde eend in relatief hoge aan-
tallen voorkomen. Geen van de soorten overstijgt echter in het studiegebied (telgebied WG
4113) 1% van de internationale populatiegrootte. Zowel in percentage (31% van de 1%
norm) als in feitelijke aantallen komt de scholekster in de grootste omvang in de nabijheid
van de bouwlocatie voor.

Uit de door Nuon later aangeleverde stukken’ blijkt dat naast de gevolgen voor de velduil en
blauwe kiekendief ook de gevolgen voor de volgende vogelsoorten als significant worden
gekwalificeerd: krakeend, wilde eend, slobeend, bruine kiekendief (bijlage 1), scholekster,
kluut (broedvogel en bijlage 1) en bontbekplevier. Significant werd door Consulmij — de op-
steller van het aanvullende stuk ‘Overzicht ecologische effecten’ — gedefinieerd als 1% van
instandhoudingsdoelstelling van het gebied. Hierbij werd echter geen rekening gehouden
met de staat van instandhouding van de betreffende habitattype of -soort of met de daarvoor
gestelde instandhoudingsdoelstellingen. Om die reden achten wij het door Consulmij gefor-
muleerde criterium niet geschikt om te beoordelen of er wel of niet sprake is van een aantas-
ting van de natuurlijke kenmerken van dit gebied. In de effecten-analyse gaan wij hierop ver-
der in.

? Overzicht ecologische effecten van Consulmij

- 37 -

an

frysl

8

rovinsje

En

B
E (id
read”

0000000264
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân &

Habitattypen

Het gebied, onder potentiële invloed van de elektriciteitscentrale kent, volgens de passende
beoordeling, de aanwezigheid van vier beschermde habitattypen: H1110 (permanent met
zeewater van geringe diepte overstroomde zandbanken), H1130 (estuaria), H1140A (slik en
zandplaten) en H1310 (eenjarige pioniersvegetaties). De (potentiële) effecten op deze habi-
tats worden in de effectanalyse van onderhavige vergunning nader beoordeeld.

inzake de habitattypen H1320 (schorren met slijkgrasvegetatie) en H1330 (Atlantische schor-
ren met kweldergrasvegetatie) wordt in de passende beoordeling gesteld dat deze habitatty-
pen op meer dan 10 km van de Eemshaven voorkomen. Er is geen aanleiding om te ver-
wachten dat onderhavig plan enig direct effect zal kunnen hebben op deze habitats.

Wij hebben geconstateerd dat er mogelijk ook effecten zijn te verwachten op het habitattype
H2130 Vastgelegde kustduinen met kruidvegetatie (Grijze Duinen). De (potentiële) effecten
op dit habitat, voor zover gelegen binnen de Natura 2000-gebieden Waddenzee, Duinen
Ameland en Duinen Schiermonnikoog worden in de effectanalyse van onderhavige vergun-
ning nader beoordeeld.

In opdracht van NUON Power Projects 1 is er een nader onderzoek door Arcadis uitgevoerd.
In dit rapport wordt de conclusie getrokken dat stikstof, naast andere factoren, een structure-
rende rol speelt bij de staat van instandhouding van de Grijze duinen (H2130), Vochtige
duinvalleien (H2190), Heischraal grasland (H6230) en Hoogveen (H7110 of H7120) en dat in
de bestaande situatie de kritische depositiewaarden van de habitattypen Grijze duinen,
Heischraal grasland en Hoogveen worden overschreden. De extra stikstofdepositie van bei-
de centrales is zowel in absolute als in relatieve zin zeer gering, zeker in verhouding tot de
geaccumuleerde hoeveelheid in de bodem. Ondanks het feit dat de extra depositie zeer ge-
ring is, draagt het wel bij aan de bestaande stikstofovermaat in de bodem. Uit het rapport
blijkt echter dat dit effect te gering is om te kunnen meten. Het valt weg in de foutenmarge
van ecologische modelien en het valt bovendien in het niet bij de jaarlijkse fluctuaties in de
stikstofdepositie. Ook de door Arcadis geraadpleegde deskundigen zijn het erover eens dat
de extra depositie niet zal leiden tot meetbare of zichtbare ecologische effecten.

Hoewel de depositie op enkele Duitse Waddeneilanden een fractie hoger is, geldt volgens
het Arcadis-rapport ook de conclusie dat negatieve effecten niet meetbaar zijn en wegvallen
tegen andere negatieve invloeden, ook voor de zich daar bevindende kwetsbare habitatty-
pen. Verder concludeert Arcadis dat de verzuring door zwavel gelet op de geringe achter-
gronddepositie nauwelijks een rol van betekenis speelt. Op de problematiek van verzuring
zal in dit kader ook niet verder worden ingegaan.

Verder stellen wij vast dat er geen hoogveen in het Waddengebied voorkomt en om die re-
den zal in dit kader niet op de mogelijke gevolgen voor de hoogveen gerelateerde habitatty-
pen worden ingegaan.

Habitatsoorten
Uit onderzoek van het RIKZ (Kleef en Jager, 2002) blijkt dat in het studiegebied drie prioritai-
re vissoorten voorkomen die allen een deel van hun leven in zoet water en een deel van hun

leven in zout water verblijven; het betreft de zeeprik, de rivierprik en de fint.

Zeeprik

Uit het onderzoek van het RIKZ is gebleken dat de zeeprik in zeer lage aantallen wordt aan-
getroffen. In de passende beoordeling wordt gesteld dat de zeeprik tot de meer zeldzame
soorten behoort. Inmiddels is er een onderzoek gaande naar het voorkomen van de zeeprik
in en nabij de Eemshaven. Hiermee zal eveneens in de effectbeoordeling rekening worden
gehouden.

- 28 -

al

A

frysl

8

provinsje

0000000265
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>20855213

omy

provinsje fryslan < as)
provincie fryslän gg ==

Rivierprik

Uit het onderzoek van het RIKZ is gebleken dat rivierprikken vanaf augustus in toenemende
aantallen in het estuarium (Eems-Dollardgebied) verschijnen, met een maximum in novem-
ber. Deze toename staat in verband met de paaitrek naar zoet water, in dit geval het achter-
land van de Eems. Deze najaarsvangsten duiden op de aanwezigheid van voortplantings-
mogelijkheden en het bestaan van een populatie in het Eems-estuarium. De soort kan in het
Eems-estuarium als algemeen worden beschouwd.

Het is volgens de passende beoordeling aannemelijk dat de rivierprik het Doekegat (de bre-
de stroomgeul die de verbinding vormt tussen de Noordzee en de Dollard en voorlangs de
monding van de Eemshaven loopt) gebruikt als doortrekroute naar de voortplantingsgebie-
den. Uit schattingen, gedaan bij de inlaat van de Eemscentrale, is gebleken dat er jaarlijks
tussen de 33 en 2.535 rivierprikken naar binnen worden gezogen. Er is geen onderbouwde
wetenschappelijke verklaring voor de wisselende aantallen.

Inmiddels is er een onderzoek gaande naar het voorkomen van de rivierprik in en nabij de
Eemshaven. Hiermee zal eveneens in de effectbeoordeling rekening worden gehouden.

ie frys

vinsje

e

Fint

Uit het onderzoek door het RIKZ is niet met zekerheid gebleken dat er sprake is van een zich
voortplantende populatie in het Eems-Dollard estuarium. De populatie blijkt niet stabiel te
zijn. Vanaf 2000 is het aantal waargenomen finten in het gebied erg laag.

Het wordt aannemelijk geacht dat de fint het Doekegat gebruikt als doortrekroute naar de
(mogelijke) paaiplaats in het Eems-Dollard gebied en het Duitse deel van de Waddenzee. Uit
schattingen, gedaan bij de inlaat van de Eemscentrale, is gebleken dat er jaarlijks tussen de
3.000 en 50.000 exemplaren naar binnen worden gezogen. Deze wisselende aantallen dui-
den op een weinig stabiele populatie.

Het wordt in de passende beoordeling mogelijk geacht dat de rustige wateren van de Eems-
haven als ‘rustpunt’ dienen voor dieren op paaitrek (de periode voorafgaand aan de paaipe-
riode mei-juni). Er zijn geen gegevens bekend van aantallen dieren die van de Eemshaven
gebruik maken. De instandhoudingsdoelstellingen voor de fint zijn met name gericht om de
doorgang te garanderen naar de paaigronden in de benedenloop van de Ems in Duitsland.
Het is dan vooral van belang om na te gaan in hoeverre het project kan leiden tot verstoring
van het trekgedrag van de fint. Inmiddels is er een onderzoek gaande naar het voorkomen
van de fint in en nabij de Eemshaven. Hiermee zal eveneens in de effectbeoordeling reke-
ning worden gehouden.

Andere habitatsoorten die in de nabijheid van de beoogde centrale voorkomen zijn de gewo-
ne zeehond, de grijze zeehond en de bruinvis.

Zeehonden/bruinvis

In de omgeving van de Eemshaven en daarbij in de mogelijke invloedssfeer van de elektrici-
teitscentrale en de daarmee samenhangende projecten of handelingen zijn diverse locaties
bekend waar zeehonden (gewone zeehond en grijze zeehond) gebruik maken van zandban-
ken (Brasseur, 2007). De locaties liggen aan de noordkant van de zandplaat de Hond/Paap
ten noorden van Delfzijl. De andere locatie is in de Dollard ten zuiden van de Punt van Reide
aan de oostzijde van de haven van Delfzijl. Zeehonden zijn niet aan één plaats gebonden en
zullen vrijelijk migreren tussen de Dollard en de rest van de Waddenzee, inclusief de Duitse
delen daarvan. Het is aannemelijk dat het Doekegat deel uitmaakt van de migratieroute van
zeehonden.

Met name het gebied in de Dollard lijkt belangrijk voor jonge zeehonden. De zeehonden zijn
gevoelig voor geluid en verontreiniging. De meest nabijgelegen ligplaats van groepen zee-
honden is ongeveer 6 km. verwijderd van de planlocatie (zandplaten in de Eems).

= 20

0000000266
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân qe

Ook blijkt uit een overzicht van de beschikbare data dat bruinvissen in de nabijheid van de
Eemshaven worden aangetroffen.

Landschappelijke waarden, rust en duisternis

De realisatie, het gebruik en regulier onderhoud van de centrale kan een aantasting beteke-
nen van de landschappelijke schoonheid, het weidse karakter van de Waddenzee en de
kenmerkende duisternis van dit gebied, alsmede een verstoring van de heersende rust.

EFFECTENANALYSE

Broedvogels
In de passende beoordeling wordt, samengevat, het hiernavolgende gesteld.

In de winter van 2006/2007 is het plangebied (bouwlocatie) bouwrijp gemaakt door middel
van ophoging. Uit de passende beoordeling blijkt dat zich sindsdien in het plangebied geen
vogels meer hebben gevestigd.

Vanwege de bouwactiviteiten en de daarmee gepaard gaande verstoring naar de omgeving
wordt aangenomen dat in de omgeving voorkomende vogels die hier (mogelijk) broeden de
omgeving van het plangebied zullen gaan mijden. Met name geldt dit voor vogels die zich
ophouden in het riet-, moeras- en plasgebied aan de-oostzijde van het plangebied. Hier zal
sprake zijn van sterke verstoring als gevolg van de bouwactiviteiten — met name als gevolg
van heiwerkzaamheden - welke zich zullen uitspreiden over meerdere jaren. Er wordt aan-
genomen dat over een gebiedsgrootte van ca. 69 ha. een contour van 60 dB zal komen te
liggen waarbij sprake zal zijn van continue geluidsverstoring.

in de aanlegfase kan niet exact worden aangegeven welke geluidsbronnen zich waar, op
welk tijdstip bevinden. Bouwwerkzaamheden leiden tijdelijk tot een verhoging van het ge-
luidsniveau in de directe omgeving. Tijdens de werkzaamheden treden ook kortstondige ver-
hogingen op van het geluidsniveau (piekgeluiden).

Wij achten het in dit geval aannemelijk dat, na gereedkomen van de centrale, en in
samenhang met de overige initiatieven in de Eemshaven, het genoemde riet-, moeras- en
plasgebied geheel verloren zal zijn gegaan als broedgebied voor vogels. Tijdens de
bouwwerkzaamheden ten behoeve van de centrale zal in elk geval een deel van het riet-
moeras- en plasgebied verstoord worden. Uit inventarisatiegegevens blijkt dat hier ook
vogelsoorten broeden waarvoor de Waddenzee is aangewezen als Vogelrichtlijngebied en
beschermd natuurmonument. De afgelopen 10-15 jaar heeft in de gehele Eemshaven
meestal 1 paar Velduilen gebroed. Slechts in 1 jaar (2003) was er sprake van 2 broedparen.
Het laatste broedgeval in de gehele Eemshaven dateert van 2006, het laatste broedgeval in
de oostlob van de Eemshaven dateert van 2003. Het verspreidingsgebied van de velduil is
momenteel vrijwel geheel beperkt tot de Waddeneilanden (vooral Texel, Terschelling,
Ameland). Op het vasteland is de velduil een onregelmatige broedvogel geworden. De
broedgevallen in de Eemshaven worden aangemerkt als een satellietpopulatie verbonden
aan de populaties in de Natura 2000-gebieden ‘, Duinen Ameland en Duinen
Schiermonnikoog. De aanwezigheid van dergelijke satellietpopulaties is volgens experts
noodzakelijk voor het voortbestaan van de populaties van de velduil in de laatstgenoemde
beschermde duingebieden. Nog afgezien van het feit de Eemshaven met de 2 broedparen
behoorde tot de belangrijkste (broed)gebieden van Nederland, verhoogt het verlies van
leefgebied in de Eemshaven de mate van isolatie van de kwetsbare Waddenpopulatie.
Verlies van dit gebied kan derhalve ook op deze gronden tot een aantasting van de
natuurlijke kenmerken van de Waddenduingebieden leiden.

- 30 -

n

«ed
peel

je frys

provinsje

0000000267
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân qe

Voor de blauwe kiekendief is in de periode 1998 - 2006 incidenteel (namelijk alleen in 1998)
1 broedpaar in het Eemshavengebied waargenomen. Ook nadien wordt de vogel nog gere-
geld in het gebied waargenomen, maar of dit nadien nog tot broedgevallen heeft geleid, is
niet geheel duidelijk. Duidelijk is wel dat de beperkte broedmogelijkheden door nieuwbouw
geheel verloren zullen gaan. Gelet op de in alle opzichten zeer ongunstige staat van in-
standhouding, het belang van het waddengebied voor deze soort en de bijdrage die een
broedgebied in deze regio aan de sleutelpopulatie kan leveren, kan elk verlies aan leefge-
bied en aan (potentieel) broedgebied een aantasting opleveren van de natuurlijke kenmerken
van de Natura 2000-gebieden, die deze vogelsoort herbergen. Wij achten het derhalve af-
doende vaststaan dat, indien geen compensatie plaatsvindt, na gereedkoming van de voor-
genomen centrale, een deel van het broedgebied van meerdere beschermde vogels zal zijn
afgenomen.

Pleisterende vogels en trekvogels

Zowel tijdens de bouwwerkzaamheden als na ingebruikname en regulier onderhoud van de
centrale zal verstoring kunnen optreden van pleisterende vogels en trekvogels.

Tijdens de bouw zal vooral! verstoring kunnen optreden van in de nabijheid foeragerende en
pleisterende vogels. Uit de passende beoordeling blijkt dat het gebied aan de zeewaartse
zijde van de Waddendijk geen betekenis zou hebben als rust- of foerageergebied voor vo-
gels vanwege het voorkomen van permanent met zeewater van geringe diepte overstroomde
zandbanken. Uit bijlage 2 van de passende beoordeling blijkt echter dat het buitendijkse deel
wél wordt aangemerkt als foerageer- en/of rustgebied voor vogels.

Uit het bij de vergunningaanvraag gevoegde ‘algemeen werkplan in het kader van de Nb-
wetvergunning’, opgesteld door bureau Altenburg en Wijmenga concluderen wij dat het habi-
tattype H1140 (droogvaliende slik- en zandplaten) vooral langs de dijk en de strekdam voor-
komt. Op basis van deze informatie concluderen wij dat het buitendijkse gebiedsdeel dat
direct grenst aan de zeedijk wel degelijk van betekenis kan zijn als foerageer- en rustgebied
en dat derhalve verstoring kan optreden bij pleisterende vogels en trekvogels.

In de passende beoordeling worden geen specifieke vogels benoemd welke verstoord kun-
nen worden. Uitgaande van de bij de provincie aanwezige kennis achten wij het aannemelijk
dat vooral stelt- en waadvogels zich tijdens de hoogwaterperiode in de nabijheid van het
plangebied zullen ophouden. De bouwwerkzaamheden kunnen er toe leiden dat de vogels
dit gebiedsdeel zullen mijden. Wij achten de mate van verstoring daarbij beperkt daar de
vogels voldoende mogelijkheden hebben om op relatief korte afstand een andere rustplek of
hoogwatervluchtplaats te vinden.

Uit de door Nuon later aangeleverde stukken’ blijkt dat naast de gevolgen voor de velduil ook
de gevolgen voor de volgende vogelsoorten als significant worden gekwalificeerd: krakeend,
wilde eend, slobeend, bruine kiekendief (bijlage 1), blauwe kiekendief (bijlage |), scholekster,
kluut (broedvogel en bijtage 1) en bontbekplevier. Significant werd door Consulmij — de op-
steller van het aanvullende stuk ‘Overzicht ecologische effecten’ — gedefinieerd als 1% van

instandhoudingsdoelstelling van het gebied. Hierbij werd echter geen rekening gehouden

met de staat van instandhouding van de betreffende habitattype of -soort of met de daarvoor
gestelde instandhoudingsdoelstellingen. Om die reden achten wij het door Consulmij gefor-
muleerde criterium niet geschikt om te beoordelen of er wel sprake is van een aantasting van
de natuurlijke kenmerken van dit gebied. Ook de wet schrijft mij voor om de beoordeling van
de gevolgen te relateren aan de instandhoudingsdoelstelling van het gebied.

3 Overzicht ecologische effecten van Consulmij

- 31 -

e

provinsje

0000000268
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslän 4

Daarom zal bij de beoordeling van de vraag of een bepaalde achteruitgang kan leiden tot
een aantasting van de natuurwaarden een kwalificatie gegeven moeten worden van het be-
lang van de achteruitgang voor de instandhoudingsdoelstelling. In dat kader zal de vraag
beantwoord moeten worden of de achteruitgang de gestelde instandhoudingsdoelstellingen
in gevaar kan brengen en wat in die situatie als een aantasting van de natuurlijke kenmerken
moet worden gezien. Dit laatste zal mede afhangen van de staat van instandhouding van de
desbetreffende natuurwaarde (habitattype of soort).

Bij een (zeer) ongunstige staat van instandhouding kan een relatief beperkte achteruitgang al
snel leiden tot een aantasting van de natuurwaarden van een Natura 2000-gebied. Er zal in
zo’n situatie zelfs bij een beperkte achteruitgang een analyse gemaakt moeten worden van
de gevolgen van deze achteruitgang voor de staat van instandhouding in de relevante Natu-
ra 2000-gebieden. Deze analyse dient te geschieden aan de hand van de diverse aspecten
van de staat van instandhouding en aan de hand van de voor dat gebied geformuleerde in-
standhoudingsdoelstelling. Zo'n analyse moet inzicht verschaffen in de onderdelen, waaruit
een staat van standhouding is opgebouwd en in de systematiek van de geformuleerde in-
standhoudingsdoelstellingen. Zo moet per soort een kwalificatie gegeven worden van de
diverse facetten van de staat van instandhouding en wanneer één van deze vier facetten
(verspreiding, populatie, leefgebied en toekomstperspectief) als ‘matig ongunstig’ of ‘zeer
ongunstig’ wordt gekwalificeerd, is de staat van instandhouding van die soort ook als zodanig
gekwalificeerd“. Een nadere beschrijving van deze aspecten is per soort gegeven in het Pro-
fielendocument, dat ter inzage heeft gelegen bij het ontwerpbesluit van de Natura 2000-
gebieden van het Waddengebied. Deze aspecten zijn ook gebruikt bij de formulering van de
instandhoudingsdoelstelling en geven daarmee met betrekking tot deze natuurwaarden rich-
ting aan het beheer van het gebied en dienen bij de vergunningverlening een ro! te spelen bij
de vraag of er sprake is van een aantasting van de natuurlijke kenmerken van een gebied.

Dat betekent dat er per (vogel)soort en per habitattype een afweging gemaakt moet worden
van de verwachte gevolgen en aan de hand van de instandhoudingsdoelstelling en de staat
van instandhouding zal bepaald moeten worden of het project kan leiden tot een aantasting
van de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000-gebied. Zo zal per soort en per habitatty-
pe vermeld moeten worden wat de verwachte effecten van het project zijn en aan de hand
van de instandhoudingsdoelstellingen zal beoordeeld moeten worden hoe ingrijpend deze
gevolgen zijn.

Door Consulmij is het noodzakelijke inzicht verschaft in de gevolgen van dit project voor de
vogelstand op het haventerrein. Een deel van de gevolgen van dit project heeft direct te ma-
ken met het verdwijnen van de op het Eemshaventerrein aanwezige natuurwaarden. Omdat
het Eemshaventerrein geen deel uitmaakt van een Natura 2000-gebied, zijn in dit kader deze
verliezen alleen van belang voor zover dit ook een aantasting van natuurwaarden in een Na-
tura 2000-gebied kan opleveren.

Terugkornend op de door Consulmij gemaakte analyse concluderen wij het volgende. Aller-
eerst delen wij de conclusies van Consulmij dat wanneer in de aangrenzende gebieden te
beschermen natuurwaarden niet of nauwelijks aanwezig zijn, dit niet kan leiden tot een aan-
tasting van de aangrenzende Waddengebieden. Voor de volgende vogelsoorten neemt Con-
sulmij wel significantie aan: krakeend, wilde eend, slobeend, bruine kiekendief (bijlage 1),
blauwe kiekendief (bijlage 1), scholekster, kluut (broedvogel en bijlage |), brilduiker en bont-
bekplevier.

* Natura 2000 doelendocument pag. 163 ev; kamerstuk 30 800 XIV, nr 15

-32-

an

A

frysl

8

yrovinsje

a

0000000269
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslän @&

Krakeend:

De staat van instandhouding van deze vogelsoort is op alle aspecten gunstig; de instand-
houdingsdoelstelling voor deze vogelsoort in de Waddenzee is daarom behoud omvang en
kwaliteit leefgebied met een draagkracht voor een populatie van gemiddeld 320 vogels (sei-
zoensgemiddelde). In de Waddenzee is het Balgzand één van de meest relevante delen.

Blijkens het ‘Overzicht Ecologische effecten’ van Consulmij (hierna Consulmij) vindt er door
dit project buiten de Natura 2000-gebieden een verstoring plaats van een gebied waarin zich
zo'n 2,2% van de instandhoudingsdoelstelling van de Waddenzee ophoudt. Gelet op het feit
dat deze vogelsoort zich hoofdzakelijk in het westelijk deel van de Waddenzee ophoudt en
bovendien meer gebonden is aan zoetwatermoerassen, is het belang van dit gebied voor de
instandhoudingsdoelstelling van deze vogelsoort in de Waddenzee beperkt. Er is om die
reden geen invloed van het verlies van dit leefgebied op de natuurlijke kenmerken van dit
gebied te verwachten. Van een aantasting van de natuurlijke kenmerken van de Waddenzee
is daarom geen sprake.

In het bij de aanvraag ingediende compensatieplan is overigens wel rekening gehouden met
het creëren van geschikt biotoop voor deze soort.

Wilde eend “

De staat van instandhouding van deze vogelsoort is op alle aspecten gunstig; de instand-
haudingsdoelstelling voor deze vogelsoort in de Waddenzee is daarom behoud omvang en
kwaliteit leefgebied met een draagkracht voor een populatie van gemiddeld 25.400 vogels
(seizoensgemiddelde).

Tijdens de werkzaamheden zal een permanente verstoring optreden van vogels, die zich
ophouden rond de plas direct ten oosten van de Nuon centrale. Vogels die zich elders in
telgebied WG4113 ophouden zullen gedurende de heiwerkzaamheden tijdelijk wel, en daar-
na niet meer verstoord worden. Binnen het telgebied wordt een beperkt areaal verstoord. In
het gehele telgebied zijn (gemiddeld maandmaximum) 351 vogels aanwezig. Gelet op de
gunstige staat van instandhouding, de enorme omvang van de populatie en de grote aanwe-
zig van deze vogelsoort in de aangrenzende agrarische gebieden, levert het verlies van leef-
gebied buiten het Natura 2000-gebied geen aantasting van de instandhoudingsdoelstelling
van de Waddenzee op.

In het bij de aanvraag ingediende compensatieplan is overigens wel rekening gehouden met
het creëren van geschikt biotoop voor deze soort.

Slobeend

De staat van instandhouding van deze vogelsoort is in Nederland op alle aspecten gunstig;
de slobeend is een grondeleend die niet of nauwelijks duikt en als zodanig gebonden is aan
ondiepten, oevergebieden en aangrenzende landbouwgebieden. De instandhoudingsdoel-
stelling voor deze vogelsoort in de Waddenzee is daarom behoud omvang en kwaliteit leef-
gebied met een draagkracht voor een populatie van gemiddeld 750 vogels (seizoensgemid-
delde). De belangrijkste gebieden in de Waddenzee zijn de kust van Wieringen, Balgzand en
de Friese kust.

Als gevolg van de werkzaamheden zal er volgens Consulmij een permanente verstoring op-

treden van vogels die zich ophouden in het rietland met de plas direct ten oosten van het
Nuon terrein. Een groot gedeelte van het maximale maandgemiddelde van 30 zal zich echter

„Ee

frysle

6

)TOVID Sje

0000000270
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân @&

ophouden in en rond de plassen die meer oostwaarts liggen. Deze zullen gedurende de hei-
werkzaamheden tijdelijk wel, en daarna niet verstoord worden.

Gelet op het feit dat de vogels die van de Waddenzee afhankelijk zijn, zich hoofdzakelijk in
het westelijk deel ophouden, zal zelfs het definitieve verlies van dit gebied geen gevolgen
voor deze populatie opleveren. Van een aantasting van de natuurlijke kenmerken van de
Waddenzee is daarom geen sprake.

In het bij de aanvraag ingediende compensatieplan is overigens wel rekening gehouden met
het creëren van geschikt biotoop voor deze soort.

Bruine kiekendief

De Bruine kiekendief is een Bijlage |-soort, hetgeen betekent dat er een zware inspannings-
verplichting bestaat om ook buiten de Natura 2000-gebied voor een goede staat van in-
standhouding zorg te dragen. De staat van instandhouding van deze vogelsoort is echter in
alle aspecten gunstig; de instandhoudingsdoelstelling voor deze vogelsoort in de Wadden-
zee staat daarom op behoud omvang en kwaliteit leefgebied met een draagkracht voor een
populatie van gemiddeld 30 broedparen.

In de gehele Eemshaven zijn er zo'n 4-10 broedparen aanwezig. Het broedbiotoop bestaat
uit overjarig riet en ruigten. Door de bouw van de centrale zal het broedbiotoop in de Eems-
haven verminderen dan wel zal het in kwaliteit achteruitgaan. Het aantal! broedparen in het
Eemshavengebied zal hierdoor vrijwel zeker achteruit gaan. Dit verlies van broedgebied
heeft echter geen invloed op het voorkomen van deze vogelsoort in de Waddenzeegebied.
De Bruine kiekendief is in Groningen een vrij algemeen voorkomende Broedvogel, zodat het
verlies dit broedgebied geen isolatie van één van de in de Waddenzee broedende populatie
tot gevolg zal hebben. Het verlies van dit broedgebied leidt daarom niet tot een beïnvloeding
van de natuurlijke kenmerken van de Waddenzee met betrekking tot deze vogelsoort.

In het bij de aanvraag ingediende compensatieplan is overigens wel rekening gehouden met
het creëren van geschikt biotoop voor deze soort.

Blauwe kiekendief

De Blauwe kiekendief is een Bijlage I-soort, hetgeen betekent dat er een zware inspannings-
verplichting bestaat om ook buiten de Natura 2000-gebied voor een goede staat van in-
standhouding zorg te dragen. De staat van instandhouding is van deze vogelsoort in alie
aspecten zeer ongunstig; de instandhoudingsdoelstelling voor deze vogelsoort in de Wad-
denzee staat weliswaar op behoud omvang en kwaliteit leefgebied met een draagkracht voor
een populatie van gemiddeld 3 broedparen, maar dat is het gevolg van het feit dat de draag-
kracht van de Waddenzee te beperkt is om een groter aantal broedparen te herbergen. Deze
drie broedparen maken deel uit van de regionale sleutelpopulatie in het Waddengebied. Bui-
ten de Natura 2000-gebieden komt deze vogelsoort nauwelijks nog tot broeden.

In de gehele Eemshaven is in de periode 1998 - 2006 incidenteel (namelijk alleen in 1998)

1 broedpaar waargenomen. Ook nadien wordt de vogel nog geregeld in het gebied waarge-
nomen, maar of dit nadien nog tot broeden heeft geleid, is niet geheel duidelijk. Het broedbi-
otoop van deze soort bestaat uit duinvegetaties met voldoende openheid. De beperkte
broedmogelijkheden zullen door nieuwbouw geheel verloren gaan. Gelet op de zeer ongun-
stige staat van instandhouding, het belang van het waddengebied voor deze soort en de
bijdrage die een broedgebied in deze regio aan de sleutelpopulatie kan leveren, betekent elk

we IE

an

A

frysl

$

yrovinsje

0000000271
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân &

verlies aan leefgebied en (potentieel) broedgebied een aantasting van de natuurlijke ken-
merken van de Natura 2000-gebieden, die deze vogelsoort herbergen.

In het bij de aanvraag ingediende compensatieplan is rekening gehouden met het creëren
van geschikt biotoop voor deze soort. 7

Scholekster

De staat van instandhouding van deze vogelsoort is in Nederland zeer ongunstig. De in-
standhoudingsdoelstelling voor de Waddenzee staat op behoud omvang en verbetering kwa-
liteit leefgebied met een draagkracht voor een populatie van 140.000-160.000 vogels (sei-
zoensgemiddelde).

Er dient voor deze vogelsoort voldoende geschikt leefgebied voor de streefpopulatie aanwe-
zig te zijn. In gebieden waarin droogvallende mosselbanken een centrale rol spelen, kan de
populatie zich herstellen tot natuurlijke aantallen zijn bereikt en zich dan handhaven. Van
belang voor de scholekster zijn vooral rust op de pleisterplaatsen in het Waddengebied en in
de Zoute Delta en een gunstige voedselsituatie. Er zijn verder geen wezenlijke deze soort
bedreigende factoren.

Het onderhavige gebied is in gebruik als foerageer- en rustgebied. Foerageren vindt plaats
op de wadplaten en rusten bij hoogwater geschiedt op de hoogwatervluchtplaatsen op de
kwelders en langs de dijk. Er zijn in dit gebied zo'n 3.200 exemplaren aanwezig.

Gelet op het belang van rust op de pleisterplaatsen zullen de aan het bouwterrein aangren-

zende hoogwatervluchtplaatsen als gevolg van de bouwwerkzaamheden worden verstoord.

Gelet op de instandhoudingsdoelstelling voor deze vogelsoort kan het verlies van een hoog-
watervluchtplaats van deze omvang een beperkte aantasting van de natuurlijke kenmerken

van dit gebied opleveren.

In het bij de aanvraag ingediende compensatieplan is rekening gehouden met het creëren
van geschikt biotoop voor deze soort.

Kluut

De Kluut is een Bijlage I-soort, hetgeen betekent dat er een zware inspanningsverplichting
bestaat om ook buiten de Natura 2000-gebied voor een goede staat van instandhouding zorg
te dragen. De staat van instandhouding is voor deze soort als broedvogel matig ongunstig.
Dit is gebaseerd op de matige ongunstige staat van het leefgebied van deze vogelsoort. De
instandhoudingsdoelstelling voor deze vogelsoort staat in de Waddenzee staat op behoud
omvang en kwaliteit leefgebied met een draagkracht voor een broedpopulatie van 3.800
broedparen.

De helft van de Nederlandse Kluten broedt in het waddengebied. Zij broeden verspreid over
het hele Waddengebied met een duidelijk zwaartepunt op het gevarieerde grasland op de
kwelders langs de kust van het vasteland: Balgzand en kust van Wieringen, Friese en Gro-
ninger waddenkust en de Dollard (meer dan 95% van de populatie in het Waddengebied).

Er zijn grote aantallen broedparen in de Eemshaven, met name in de oostlob van het haven-
bekken. Het broedgebied in de oostlob zal naar verwachting permanent verstoord worden
door de centrale (en of overige initiatieven). Dit gebied heeft overwegend een zoetwaterka-
rakter en het gebied is daarmee slechts tijdelijk geschikt als broedgebied. Bij zoete wateren

- 35-

an

A

irysl

°

rovinsje

0000000272
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân qe

treedt er namelijk een snelle verruiging op, waardoor binnenlandse broedparen van de kluut
meestal gebonden zijn aan kunstmatige en vaak alleen tijdelijk geschikte leefgebieden. Om
die reden vormt dit voortijdig verlies van dit broedgebied — ondanks de matig ongunstige
staat van instandhouding — geen aantasting van de natuurlijke kenmerken van de Wadden-
zee.

In het bij de aanvraag ingediende compensatieplan is overigens wel rekening gehouden met
het creëren van geschikt biotoop voor deze soort.

Brilduiker

De staat van instandhouding van deze vogelsoort is in Nederland op alle aspecten gunstig.
De Brilduiker is een kleine duikeend die in Nederland vooral voorkomt als doortrekker en
wintergast in grotere open wateren. De instandhoudingsdoelstelling van deze vogelsoort in
de Waddenzee is behoud omvang en kwaliteit leefgebied met een draagkracht voor een po-
pulatie van gemiddeld 100 vogels (seizoensgemiddelde). Het gebied heeft voor de soort on-
der andere een functie als foerageergebied. Aantallen fluctueren sterk, zonder een duidelijke
trend.

De staat van instandhouding van de brilduikerpopulatie in de Europese Unie is volgens 'Bird-
Life' gunstig. De broedgebieden van de in Europese Unie verblijvende brilduikers liggen in de
boreale streken van Europa. De overwinteringsgebieden van de Brilduiker liggen in West-,
Midden- en Zuidoost-Europa. De voor Nederland relevante NW- en Centraal-Europese popu-
latie wordt geschat op 400.000 vogels. Hiervan verblijft ruim 3% in Nederland. Overwinteren-
de Brilduikers zijn in Nederland sterk geconcentreerd in het IJsselmeergebied en (tegen-
woordig vooral) in de deltawateren (zowel zoet als zout).

Deze vogelsoort is een bewoner is van grotere open water, maar soms de soort ook aange-
troffen in kleinere, meer beschut gelegen wateren. Omdat het telgebied waarin het bouwter-
rein is gelegen zich uitstrekt tot in de Waddenzee zal deze vogelsoort zich niet snel op het
industrieterrein ophouden.

De aantallen vogels in de invloedssfeer van de centrale zijn relatief gering en een mogelijke
verstoring van deze vogelsoort in dit gebied zal dan ook niet tot een aantasting van de na-
tuurlijke kenmerken van de Waddenzee leiden.

In het bij de aanvraag ingediende compensatieplan is overigens wel rekening gehouden met
het creëren van geschikt biotoop (broed- , rust- en foerageergebied) voor deze soort. Door
een verbeterd beheer van de in het kader van de compensatie aangekochte kwelders, zullen
de broedmogelijkheden voor de Kluut in de Waddenzee verbeteren, terwijl ook in het bin-
nendijkse compensatiegebied nieuwe broedgelegenheden voor de Kluut zijn voorzien.

Bontbekplevier.

De Bontbekplevier is een klein steltlopertje dat nestelt op schaars begroeide plekken,
meestal in kustgebieden. De staat van instandhouding van de bontbekplevier in de Europese
Unie is volgens ‘BirdLife’ gunstig. Bij geen van de drie ondersoorten worden aparte popula-
ties onderscheiden. In Nederland kunnen bontbekplevieren van alle drie ondersoorten voor-
komen. De Europese broedpopulatie (33.000-51.000 paren in landen Europese Unie) bereikt
in Nederland (afgezien van een kleine Franse broedpopulatie) de zuidgrens van zijn broed-
verspreiding. Deze Europese populatie wordt als stabiel beschouwd over de gehele periode
1970-2000 en is aangemerkt als niet bedreigd.

- 36 -

3

rd

0000000273
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân

provinciefryslângg p=

Nederland huisvest slechts 1% van de broedpopulatie van de EU en is vooral buiten de
broedtijd van betekenis. De staat van instandhouding van deze vogelsoort is in Nederland
als niet broedvogel op alle aspecten gunstig. Als broedvogel is de staat van instandhouding
zeer ongunstig, hetgeen te wijten is aan de beperkte ontwikkeling van het aantalbroedparen
in Nederland.

De Bontbekplevier broedt bij voorkeur op schaars begroeide plekken, zoals stranden, duin-
randen, laagtes bij zeedijken, strandweiden en oevers van meren, plassen en rivieren, maar
ook op akker- en weiland, kunstmatige zandafzettingen en opspuitterreinen. Geheel kale
vlaktes worden gemeden. De voedselgebieden liggen vlak bij het nest en bestaan uit zand-
en modderbanken en oeverzones van rivieren en plassen. De broedende Bontbekplevieren
zijn gevoelig voor verstoring door recreatie en om deze reden is de soort verdwenen uit een
groot deel van het kustgebied.

Het zwaartepunt van de verspreiding van de Bontbekplevier als broedvogel ligt in het Wad-
dengebied en het Deltagebied. In het Waddengebied zijn de grootste aantallen te vinden
langs de Friese Noordkust, rond de Eems-Dollard en op Texel. In het Deltagebied vormen
Oosterschelde, Grevelingenmeer en Westerschelde de belangrijkste broedgebieden. Verder
komt de soort spaarzaam voor in het IJsselmeergebied (Ketelmeer, Vooroever bij Onderdijk).
De natuurlijke verspreiding betreft feitelijk alleen de kustregio's. Buiten de kustregio is deze
steltloper gebonden aan door de mens geschapen pioniersituaties.

Binnen het Natura 2000-gebied ligt het zwaartepunt van de verspreiding langs de Friese
kust. De populatie in de Waddenzee leek het aanvankelijk goed te doen; in recente jaren
vindt een duidelijke afname plaats (van 92 paren in 1998 naar 45 paren in 2001 en vervol-
gens 53 in 2003). Het Waddenzeegebied heeft een voldoende draagkracht voor een sleutel-
populatie, om die reden zal het verlies van dit broedgebied zal geen aantasting van de na-
tuurlijke kenmerken van de Waddenzee opleveren.

In het bij de aanvraag ingediende compensatieplan is overigens wel rekening gehouden met

het creëren van geschikt biotoop (broed- , rust- en foerageergebied) voor deze soort. Door

een verbeterd beheer van de in het kader van de compensatie aangekochte kwelders, zullen
de broedmogelijkheden voor de Bontbekplevier in de Waddenzee zelf direct verbeteren, ter-
wijl ook in het binnendijkse compensatiegebied nieuwe broedgelegenheden voor de Bont-
bekplevier zijn voorzien.

Velduil

De Velduil heeft een holarctische verspreiding en zijn broedgebied strekt zich ook uit over de
gehele poolcirkel. Daarnaast is er een geïsoleerde populatie in Zuid Amerika. De Velduil is
een wijdverspreide broedvogel in Noord- en Oost-Europa. Al kunnen broedgevallen ook ver-
der zuidelijk voorkomen, ligt Nederland toch min of meer aan de zuidgrens van het regelma-
tige broedvoorkomen. Ons broedgebied vormt een belangrijk broedgebied in het West Euro-

pese laagland. De Europese populatie omvat 5.200-19.000 paren in landen van de Europese

Unie; hiervan broedt minder dan 1% in Nederland. In de periode 1970-1990 was de Europe-
se populatie stabiel waarna in 1990-2000 een afname inzette. De staat van instandhouding
van de Europese populatie geldt als ongunstig en afnemend.

Het verspreidingsgebied van de Velduil is momenteel vrijwel geheel beperkt tot de Wadden-
eilanden (vooral Texel, Terschelling, Ameland). Op het vasteland is de velduil een onregel-

- 37 -

n

«en

Gd

ep!
Kun]
B,
A
ord
>
©,

GERA

Kris
ea

gd

0000000274
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 38 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslän 4

matige broedvogel geworden. De natuurlijke verspreiding betreft het gehele land. In 1999-
2003 werden gemiddeld 30 paren van de velduil geteld, waarvan 92% in onder de Vogel-
richtlijn aangewezen gebieden. De staat van instandhouding van deze vogelsoort is in Ne-
derland zeer ongunstig.

De broedbiotoop van de Velduil bestaat uit rustige, laaggelegen en schaars begroeide open
terreinen zoals duinen, heidevelden en natte ruigten. In Nederland, waar tegenwoordig al-
leen op de Waddeneilanden nog een populatie is gevestigd, vormt open duin de kernhabitat.
De nestplaats is gelegen op de grond, op een laag gras of riet, vaak tegen een pol
(helm)gras of onder een kleine struik. De Velduil zoekt zijn voedsel in muizenrijke duinen,
heidevelden, uiterwaarden, polders, kwelders en (braakliggend) cultuurland. De soort heeft
een opportunistisch karakter. Dit kan zich uiten in snelle vestiging van de velduil op uiteenlo-
pende plaatsen met een (tijdelijk) overvloedig muizenaanbod door een piek in muizenpopula-
ties of braaklegging van een terrein.

Zulk een snelle vestiging komt echter steeds minder voor. Het voedsel bestaat grotendeels
uit woelmuizen, daarnaast worden ook andere muizen en vogels gegeten.

Verbossing en verdroging maakten binnenlandse broedplaatsen ongeschikt voor de velduil
en intensivering van de landbouw zorgde voor afnemend prooiaanbod. In de duinen zijn de
oorzaken van de achteruitgang verstruiking (waardoor broedgebied verdwijnt) en verruiging
door stikstofdepositie. Verruiging leidt tot een afname van het prooiaanbod en een vermin-
derde bejaagbaarheid ervan. Vermoedelijk speelt bij de achteruitgang ook verstoring door
toegenomen recreatie een rol, maar precieze effecten daarvan zijn niet bekend. Bij de Wad-
denpopulatie is sprake van een toenemende isolatie ten opzichte van buitenlandse popula-
ties.

Het verlies van leefgebied in de Eemshaven verhoogt de mate van isolatie van de kwetsbare
Waddenpopulatie. Verlies van dit gebied kan dus ook op deze gronden tot een aantasting
van de natuurlijke kenmerken van de Waddenduingebieden leiden.

In het bij de aanvraag ingediende compensatieplan is rekening gehouden met het creëren
van geschikt biotoop voor deze soort.

Beoordeling
Gelet op het bovenstaande constateren wij dat het verlies dit deel van het haventerrein en de

voorgenomen bouwwerkzaamheden voor een groot aantal vogels een verlies van
(broed)biotoop zal betekenen. Voor het belangrijkste deel van de hierboven genoemde soor-
ten zal dit verlies niet leiden tot een aantasting van de natuurlijke kenmerken van de aan-
grenzende Natura 2000-gebieden. Desalniettemin is in het ingediende compensatieplan wel
voorzien dat voor het merendeel van deze soorten nieuw geschikt biotoop (in de vorm van
broed-, rust- en/of foerageergebied) wordt gecreëerd.

Voor een drietal vogelsoorten is een aantasting van de natuurlijke kenmerken van de betrof-
fen Natura 2000-gebieden niet uitgesloten. Zo heeft het verlies van dit leefgebied een nega-
tieve invloed op het voorkomen van de Blauwe kiekendief en van de Velduil in het Neder-
landse waddengebied. Het kan een aanzienlijke aantasting betekenen van de natuurwaar-
den van de voor deze vogelsoorten aangewezen Natura 2000-gebieden.

Met leefgebied wordt specifiek bedoeld het broedgebied en, voor zover niet anders verze-

kerd, een optimaal stuk foerageergebied. Het leefgebied omvat alle ecologische functies
zoals foerageer-, broed- en rustgebied. In de voorschriften van deze vergunning wordt echter

- 38 -

«eg
ad
u

>>
Gs

Nn |

A)

Ei

© pam}

>

=

GE:
NSE)

Pima

0000000275
</pre>

====================================================================== Einde pagina 38 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 39 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslän gg

met leefgebied in het compensatiegebied de essentiële, dat wil zeggen de voorwaarden-
scheppende functies en gebieden bedoeld. In de praktijk komt dit neer op het broedbiotoop
en, voor zover niet anders verzekerd, een stuk optimaal foerageergebied. De overige func-
ties en het resterende deel van het foerageergebied kunnen zich ook buiten de grenzen van
het compensatiegebied bevinden. Het foerageergebied varieert van jaar tot jaar en is afhan-
kelijk van het voedselaanbod. De omliggende landerijen, het natuurgebied Ruidhorn en de
buitendijkse kwelders kunnen ook onderdeel uitmaken van het foerageergebied.

Daarnaast maakt het verlies van de aangrenzende hoogwatervluchtplaatsen de bereikbaar-
heid van de aangrenzende foerageergebieden voor de Scholekster moeilijker en is dus in
strijd met de voor deze vogelsoort geformuleerde herstelopgave.

Gelet op het bovenstaande zal er voor de volgende soorten voldoende broedgebied gecre-
eerd moeten worden: Blauwe kiekendief: voldoende geschikt broedgebied voor één broed-
paar en Velduil: voldoende geschikt broedgebied voor tenminste twee broedparen. Indien uit
monitorresultaten blijkt dat na vijf jaar deze soorten niet in deze aantallen in het compensa-
tiegebied broeden of gebroed hebben, zal nader onderzocht moeten worden door welke oor-
zaken broedgevallen uitblijven, alvorens wij eventueel aanvullende maatregelen voorschrij-
ven.

Daarnaast gaat er mede als gevolg van dit project een hoogwatervluchtplaats voor ca 3.200
Scholeksters verloren. Ook deze waarde moet in zijn volledigheid worden gecompenseerd.

Ter compensatie van het verlies van deze hoogwatervluchtplaats wordt de kwaliteit van de
foerageergebieden voor deze vogelsoort in het Dollardgebied middels het verminderen van
de verstoring aldaar (uitkoop garnalenvisserij) verhoogd. (Deze opgave geschiedt mede
vanwege het kwaliteitsverlies van de aangrenzende foerageergebieden. Dit kwaliteitsverlies
is het gevolg van verstoring door geluid, afkomstig van de bouwwerkzaamheden).

Om tijdens deze bouwwerkzaamheden de mate van verstoring te beperken hebben wij
voorschriften bij deze vergunning opgenomen.

Tijdens het gebruik van de centrale zal er sprake zijn van een toename in verlichting en kan
ook het affakkelen van de installaties leiden tot lichthinder naar de omgeving. Vooral trekvo-
gels kunnen worden aangetrokken door lichtbronnen en daardoor gedesoriënteerd raken.
Het affakkelen in de nacht kan daarbij eveneens leiden tot desoriëntatie van vogels en leiden
tot verwondingen of de dood als gevolg van botsingen met objecten of verbranding in de
vlam. In de passende beoordeling wordt gesteld dat het hier vooral zal gaan om zangvogels
en minder om vogels waarvoor de Waddenzee is aangewezen als Vogelrichtlijngebied. Er
wordt gesteld dat er ‘in die zin geen effect is te verwachten op de instandhoudingsdoelstel-
lingen van de Waddenzee’. Wij achten het echter niet uitgesloten dat de nieuwe centrale op
de beoogde locatie ook kan leiden tot desoriëntatie van vogelsoorten waarvoor de Wadden-
zee is aangewezen (gekwalificeerd) als Vogelrichtlijngebied en beschermd natuurmonument.
Daar er sprake kan zijn van negatieve effecten op deze vogelsoorten achten wij ons bevoegd
om deze vergunning te verlenen onder beperkende voorschriften teneinde negatieve gevol-
gen voor deze vogels te voorkomen of te beperken.

Door gebruik te maken van aangepaste verlichting en het affakkelen te beperken tot een
maximaal aantal uren/jaar waarbij tevens een maximum wordt gesteld aan het aantal fakke-
luren in de nachtperiode kunnen de negatieve effecten zo veel als redelijkerwijs mogelijk
worden beperkt. Wij hebben dan ook aan deze vergunning voorschriften verbonden om licht-
hinder voor en verstoring van trekvogels te beperken.

-39

n

asi

red

je frys

TOVINSJE

0000000276
</pre>

====================================================================== Einde pagina 39 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 40 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân @&

In de passende beoordeling wordt gesteld dat het innemen en lozen van koelwater geen
negatief effect op vogels (pleisterende en trekvogels) zal hebben. Met name in de trektijd kan
de uitlaat van het warmere water een waardevol foerageergebied voor bepaalde vogels zijn.
Gezien de snelle afkoeling van het geloosde water is er ook geen sprake van een beïnvloe-
ding van bodemorganismen. Negatieve effecten op foerageermogelijkheden, anders dan de
hiervoor reeds beschreven fysieke gebiedsafname, zijn dan ook niet te verwachten.

Wij concluderen dat, na gereedkomen van de centrale, en in samenhang met de realisatie
van de overige initiatieven in de Eemshaven, het nabijgelegen riet-, moeras- en plasgebied
geheel verloren zal zijn gegaan als rust- en foerageergebied voor vogels. Daar er uit inventa-
risatiegegevens blijkt dat hier ook vogelsoorten pleisteren waarvoor de Waddenzee is aan-
gewezen als Vogelrichtliingebied en beschermd natuurmonument neemt hierdoor een deel
van het leefgebied van de Waddenzee, en met name de algehele samenhang, af. Het betref-
fende gebied ligt buiten de formele begrenzing van de genoemde beschermde gebieden. In
deze dienen wij echter in acht te nemen dat verlies van gebiedsdelen die van belang zijn
voor de soorten welke onder de aanwijzings- en aanmeldingsbesluiten van de beschermde
gebieden ‘Waddenzee’, ‘Duinen Terschelling’, ‘Duinen Ameland’ en ‘Duinen Schiermonnik-
oog’ beschermd zijn, ongeacht de exacte begrenzing van de genoemde beschermde gebie-
den, is aan te merken als een aantasting van de wezenlijke kenmerken van het Natura 2000-
gebied. Gezien de nabijheid tot de Waddenzee en de aantallen waargenomen soorten vo-
gels achten wij het verlies van het betreffende gebied mogelijk significant in relatie tot de
instandhoudingsdoelstellingen van de genoemde beschermde gebieden. Wij achten het dan
ook noodzakelijk om aan onderhavige vergunning voorschriften te verbinden teneinde nega-
tieve effecten te mitigeren danwel een compensatieverplichting op te leggen.

Daarnaast concluderen wij dat de lozing van het koelwater in de Waddenzee in potentie kan
leiden tot een verandering in de waterkwaliteit. Uit metingen bij de Eemscentrale is gebleken
dat er over een oppervlak van 1 bij 1 km een verandering in de watertemperatuur is waar te
nemen. Uit onderzoek bij andere energiecentrales is gebleken dat er sprake kan zijn van een
waarneembare opwarming van het oppervlaktewater van enkele vierkante kilometers. Wij
achten echter de conclusie juist dat de vogels hier geen negatief effect van zullen ondervin-
den. Op het aspect waterkwaliteit gaan wij verderop in onze overwegingen nader in.

Habitattypen

Het gebied, onder potentiële invloed van de elektriciteitscentrale kent, op basis van de pas-
sende beoordeling, de aanwezigheid van vier beschermde habitattypen: H1110 (permanent
met zeewater van geringe diepte overstroomde zandbanken), H1130 (estuaria), H1140A (slik
en zandplaten) en H1310 (eenjarige pioniersvegetaties). In algemene zin wordt het in de
passende beoordeling niet aannemelijk of wordt de kans verwaarloosbaar geacht dat de ha-
bitats negatieve effecten zullen ondervinden als gevolg van de emissies vanuit de elektrici-
teitscentrale. Zowel de emissies naar de lucht als naar het water worden in de passende
beoordeling zo gering geacht dat deze geen negatieve effecten kunnen hebben voor de in-
standhoudingsdoelstellingen voor de betreffende habitats.

Uit onderzoek door de provincie Groningen is echter gebleken dat het in werking hebben van
de centrale kan leiden tot een toename van verzurende en vermestende depositie op kwets-
bare habitats, en met name het habitattype H2130 Vastgelegde kustduinen met kruidvegeta-
tie (Grijze Duinen) en H7140 (Overgangs- en trilvenen) voor zover gelegen binnen de Natura
2000-gebieden Waddenzee, Duinen Ameland, Duinen Schiermonnikoog en het habitattype
H7140 (overgangs- en trilvenen) voor zover gelegen binnen het Natura 2000-gebied Duinen
Schiermonnikoog.

- 40 -

atl

A

sje frysl

e

5
pd
>
©,

0000000277
</pre>

====================================================================== Einde pagina 40 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 41 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân .
provincie fryslân &

Per habitattype beoordelen wij hieronder welke effecten er te verwachten kunnen zijn. Inzake
de aanwezigheid of het ontbreken van effecten van emissies naar lucht en water op de habi-
tattypen gaan wij verderop in onze overwegingen in.

H1110 Permanent met zeewater van geringe diepte overstroomde zandbanken

Doel: Behoud oppervlakte en verbetering kwaliteit permanent overstroomde zandbanken,
getijdengebied (subtype A).

H1140 Bij eb droogvallende slikwadden en zandplaten

Doel: Behoud oppervlakte en verbetering kwaliteit slik- en zandplaten, getijdengebied (sub-
type A).

Voor de afvoer van koelwater zal een ruimtelijke ingreep nodig zijn. Deze omvat een verdie-
ping in de aanwezige platen en aan weerszijden van de uitloop van het koelwatersysteem
een voorziening ten behoeve van de geleiding van het koelwater.

De realisatie en het latere gebruik van het koelwateruitlaatsysteem zal voornamelijk leiden
tot een fysieke aantasting van het op deze locatie gelegen habitattype H1 140 en mogelijk
een fysieke aantasting van een deel van het habitattype H1110 met een gezamenlijk opper-
vlak van 1,6 ha.

De huidige situatie kenmerkt zich door de aanwezigheid van een klein oppervlakte van het
habitattype H1140 (droogvallende slik- en zandplaten) en het habitattype H1110 (permanent
overstroomde zandbanken). De hoge stroomsnelheid in het Doekegat en het gebruik van de
vaargeul zorgt er voor dat een uitbreiding van de hier voorkomende zandbanken nauwelijks
kan plaatsvinden. Ook is er geen sprake van kansen voor kwalitatieve verbetering van de
hier voorkomende zandbanken. Aantasting/afname van dit habitattype voor de aanleg en
later gebruik van het koelwatersysteem zal niet leiden tot een beperking van ontwikkelkan-
sen van dit habitattype in de Waddenzee. Wel achten wij de afname van de omvang van
habitats, beoordeeld in samenhang met andere projecten mogelijk significant in relatie tot de
instandhoudingsdoelstellingen.

H1310 Eenjarige pioniersvegetaties van slik- en zandgebieden met Salicornia spp. en ande-
re zoutminnende soorten

Doel: Behoud oppervlakte en kwaliteit.

In de directe nabijheid van de elektriciteitscentrale komt dit habitattype niet voor. Dit habitat-
type wordt het meest aangetroffen aan de zeezijde van de Groningse kwelders. Er zijn geen
directe fysieke effecten op dit habitattype te verwachten als gevolg van de bouw en het in
werking hebben van de centrale.

H1320 Schorren met slijkgrasvegetatie (Spartinion maritimae)

Doel: Behoud oppervlakte en kwaliteit.

Volgens de passende beoordeling komt dit habitattype voor op een afstand van meer dan 10
km van de Eemshaven.

H1330 Atlantische schorren (Glauco-Puccinellietalia maritimae)

Doel: Behoud oppervlakte en verbetering kwaliteit schorren en zilte graslanden,

buitendijks (subtype A).

Volgens de passende beoordeling komt dit habitattype voor op een afstand van meer dan 10
km van de Eemshaven.

Wij achten de conclusie uit de passende beoordeling juist dat de bouw en aanleg van de

elektriciteitscentrale en het koelwateruitlaatsysteem niet zal leiden tot een aantasting van de
habitattypen H1310, H1320 en H1330.

-A1-

0000000278
</pre>

====================================================================== Einde pagina 41 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 42 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslän qe

H1130 Estuaria

Voor dit habitattype zijn nog geen doelstellingen geformuleerd, anders dan opgenomen in de
aanmelding van het Eems-Dollard estuarium als Habitatrichtlijngebied. Richtlijnconforme
afweging achten wij in deze op zijn plaats. Daarnaast is de Dollard aangewezen als
Beschermd Natuurmonument met name vanwege het bijzondere karakter van het brakke
estuarium.

Uit de passende beoordeling blijkt dat de afstand tussen de centrale en het Habitatrichtlijn-
gebied Eems-Dollard ca 20 km bedraagt. In de passende beoordeling wordt gesteld dat de
bouw, aanleg en het gebruik van de centrale (inclusief regulier onderhoud) niet zal leiden tot
een aantasting van dit habitattype.

H2130 Grijze Duinen.

In het (ontwerp) aanwijzingsbesluit voor de Waddenzee wordt voor dit habitattype de doel-
stelling ‘Behoud oppervlakte en verbetering kwaliteit grijze duinen, kalkarm

(subtype B)’ geformuleerd. In het (ontwerp) aanwijzingsbesluit Duinen Ameland wordt voor
dit habitattype de doelstelling ‘uitbreiding oppervlakte en verbetering kwaliteit grijze duinen,
kalkarm (subtype A) en grijze duinen, heischraal (subtype C). Behoud oppervlakte en kwali-
teit grijze duinen, kalkrijk (subtype B)'geformuleerd. In het (ontwerp) aanwijzingsbesluit Dui-
nen Schiermonnikoog wordt voor dit habitattype de doelstelling ‘uitbreiding oppervlakte en
verbetering kwaliteit grijze duinen, kalkarm (subtype B) en grijze duinen, heischraal (subtype
C) en behoud oppervlakte en kwaliteit grijze duinen, kalkrijk (subtype A)’ geformuleerd.

H7140 Overgangs- en trilvenen

In het (ontwerp) aanwijzingsbesluit van het Natura 2000-gebied Duinen Schiermonnikoog
wordt voor dit habitattype de doelstelling ‘Uitbreiding oppervlakte en verbetering kwaliteit
overgangs- en trilvenen, trilvenen (subtype A) en overgangs- en trilvenen, veenmosrietian-
den (subtype B)’ geformuleerd.

Volgens het door aanvrager aangeleverd rapport van Arcadis komt dit habitattype echter
feitelijk niet voor op de eilanden. Wij zullen dan ook dit habitattype verder niet in onze afwe-
ging betrekken.

In de passende beoordeling ontbreekt een afweging op de effecten, als gevolg van het in
werking hebben van de centrale, op het habitattype H2130. Derhalve hebben wij onderzoek
laten doen, mede samen met de provincie Groningen, naar de mogelijk te verwachten effec-
ten. Daarnaast heeft aanvrager aanvullend onderzoek door Arcadis® laten doen naar de ef-
fecten op deze habitattypen. In dit rapport wordt de conclusie getrokken dat de extra stikstof-
depositie van beide centrales zowel in absolute als in relatieve zin zeer gering zal zijn, zeker
in verhouding tot de geaccumuleerde hoeveelheid in de bodem. Ondanks het feit dat de ex-
tra depositie zeer gering is, draagt het wel bij aan de bestaande stikstofovermaat in de bo-
dem. Uit het rapport blijkt echter dat dit effect te gering is om te kunnen meten. Het valt weg
in de foutenmarge van ecologische modellen en het valt bovendien in het niet bij de jaarlijkse
fluctuaties in de stikstofdepositie. Ook de door Arcadis geraadpleegde deskundigen zijn het
erover eens dat de extra depositie niet zal leiden tot meetbare of zichtbare ecologische effec-
ten. Wij constateren daarbij op basis van objectieve gegevens dat er, als gevolg van het in
werking hebben van de centrale, de natuurlijke kenmerken van de betrokken habitattypen
niet zullen worden aangetast.

* Beoordeling NOx depositie Energiecentrales NUON en RWE in het Eemshavengebied

-42-

=
<

ed
WD

YU

©

>
O

0000000279
</pre>

====================================================================== Einde pagina 42 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 43 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân @&

Samenvattend concluderen wij dat de bouw, aanleg en het in gebruik hebben van de centra-
le zal leiden tot een areaalverlies van 1,6 ha van de habitats H1110 en H1140. Gezien de
dynamiek van de Waddenzee is het niet opportuun om in deze een scheiding te maken tus-
sen beide habitattypen. De overige habitattypen zullen niet in omvang afnemen als gevolg
van de aangevraagde activiteiten. Wij achten het daarnaast voldoende aangetoond dat een

. deel van de habitats H1110 en H1140 in kwaliteit zullen afnemen. Eveneens zijn wij van me-

ning dat er maatregelen genomen dienen te worden om eventuele negatieve effecten op het
habitattype H2130 te voorkomen. Het nemen van deze maatregelen houdt daarbij in dat ook
negatieve effecten worden voorkomen op minder voor vermesting en verzuring gevoelige
habitats dan hiervoor benoemd en beoordeeld. Verderop in onze overwegingen beoordelen
wij apart de mogelijke effecten op de habitats als gevolg van emissies naar het water en naar
de lucht. |

Habitatrichtlijnsoorten

Vissen

Hoewel er jaarlijks qua aantal grote hoeveelheden kleine en of juveniele vis door het koelwa-
tersysteem van een aan zee gesitueerde elektriciteitscentrale wordt gezogen, zijn de gevol-
gen daarvan op populatieniveau meestal verwaarloosbaar. Het reproductievermogen van de
meeste vissen is enorm en daarom wordt van de meeste vissoorten slechts een minimaal
percentage geslachtsrijp. Wij zijn van mening dat een dergelijke hoeveelheid niet van invloed
is op de natuurlijke kenmerken van het gebied. Niettemin is het wenselijk om het onttrekken
van koelwater op een dusdanige wijze te regelen dat de inname van vislarven en juveniele
vissen tot een minimum wordt beperkt.

Het voorkomen van de zeeprik is zeldzaam in het Eems-Dollard gebied. Dit geldt eveneens
voor de Eemshaven en de nabijgelegen wateren.

In het Eems-estuarium lijkt een populatie van de rivierprik te bestaan. Veel van de rivierprik-
ken trekken de Eems op. Gezien het beperkt voorkomen en de geringe reproductie kan de
fint in het Eems-estuarium als zeldzaam worden beschouwd.

Uit het uitgevoerde onderzoek blijkt dat het aannemelijk is dat de prikken en de fint het Doe-
kegat als trekroute gebruiken. Ook wordt het mogelijk geacht dat de fint de rustige wateren
van de Eemshaven gebruiken als ‘rustpunt’ tijdens de paaitrek (periode voorafgaand aan de
paaiperiode mei-juni) of tijdens de trek van jonge dieren naar zee. Er zijn geen gegevens
bekend van aantallen dieren die van de Eemshaven gebruik maken.

Uit schattingen, gedaan bij de inlaat van de Eemscentrale, is gebleken dat er jaarlijks (wisse-
lende) aantallen rivierprikken naar binnen worden gezogen. Er wordt tevens aangenomen
dat dit ook kan gebeuren bij zeeprik en de fint.

Ten aanzien van de Zeeprik en Rivierprik is het volgende overwogen. Op grond van de ge-
gevens over de stroomsnelheden die een Zeeprik kan weerstaan, kan worden aangenomen
dat deze vissoort goed in staat zal zijn om aan de aanzuigende werking van de koelwaterin-
laat te ontsnappen. De exemplaren die mogelijkerwijs in het havenbekken aangetroffen kun-
nen worden, kunnen zich blijkens de passende beoordeling gemakkelijk aan de aanzuigende
werking van de koelwaterinlaat onttrekken. Aangenomen wordt dat de soortgelijk gebouwde
Rivierprik een zelfde weerstand tegen stroming heeft. De Rivierprik die gevangen wordt op
locaties in de buurt van de Eemshaven lengtes kent van 28-43 cm. Daarom zal ook de Ri-
vierprik de (relatief lage) inzuigsnelheid kunnen weerstaan en zullen de instandhoudings-
doelstellingen voor zowel Zeeprik als voor de Rivierprik niet in gevaar komen.

-43-

an

A

isje frysl

e

>
e

0000000280
</pre>

====================================================================== Einde pagina 43 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 44 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân @&

Met betrekking tot de Fint stellen wij vast dat onderzoek erop lijkt te wijzen dat deze vissoort
hooguit sporadisch in het havenbekken zal worden aangetroffen.

Inmiddels is aanvrager gestart met een onderzoek naar het voorkomen van de Fint in het
havenbekken van de Eemshaven, zodat — wanneer deze soort wel aldaar wordt aangetroffen
— alsnog adequate maatregelen ter bescherming van de Fint kunnen worden genomen.
Daarnaast is Groningen Seaports voornemens het havenbekken uit te breiden en zal zij hier-
voor vergunning aanvragen. Uiterlijk in dit stadium zullen wij een volledig inzicht in het voor-
komen van de Fint in het havenbekken hebben. Naast het beoordelen van de aanvraag van
Groningen Seaports zullen wij de gegevens ook gebruiken om zonodig aanvullende voor-
waarden met betrekking tot het innemen van koelwater op te leggen. De aan de vergunning
verbonden voorschriften geven ons daarvoor de bevoegdheid. Gelet op de uitgebreide tech-
nische mogelijkheden (om inzuiging te voorkomen) hebben wij geen enkele twijfel dat de
bescherming van de Fint in het havenbekken op een goede wijze zal worden geregeld.

Blijkens het ontwerpbesluit Waddenzee is de instandhoudingsdoelstelling voor de Fint er met
name op gericht om de doorgang te garanderen naar de paaigronden in de benedenloop van
de Ems in Duitsland. Echter de ecologische situatie van de Ems is op dit moment niet zo
goed; het is onduidelijk of zich daar op dit moment nog paaigronden bevinden. Wellicht dat
de jonge finten die zich in het Eems-Dollardestuarium bevinden, afkomstig zijn uit de Weser.
Voor daadwerkelijke toename van de fintenpopulatie in dit deel van de Waddenzee is het
noodzakelijk dat de ecologische situatie van de benedenloop van de Ems wordt verbeterd.
Pas dan zal de populatie van deze vissoort in deze wateren kunnen toenemen. Het ligt niet
in de rede dat deze verbeteringen zullen worden doorgevoerd voordat de heiwerkzaamhe-
den zijn afgerond. De mogelijk verstorende werking die van het heien uitgaat heeft dus geen
wezenlijke invloed op het voorkomen van deze vissoort in de Eems. Bovendien ligt het heien
‘s nachts een aantal uren stil, zodat de Fint altijd de mogelijkheid heeft om deze mogelijke
geluidsbarrière te nemen. Deze werkwijze wordt overigens ook gehanteerd voor de paaipo-
pulatie van de Fint in de Weser.

In het kader van de vergunningenprocedure in het kader van de Wet verontreiniging opper-
vlaktewater en de Wet op de waterhuishouding (hierna Wvo en de Wwh) vindt eveneens een
afweging plaats omtrent de omvang van de inzuiging van vissen in het koelwatersysteem.
Ten tijde van onderhavig besluit is er, vanwege een vernietiging van het besluit door de
voorzitter van de afdeling Bestuursrechtspraak RvS, echter geen geldende vergunning op
basis van de Wvo voor de Multi-fuelcentrale. Wij hebben dan ook, op basis van onze be-
voegdheid in het kader van de Nb-wet 1998, afstemming gezocht met het bevoegd gezag in
het kader van de Wvo inzake de reeds eerder door het laatste bevoegd gezag uitgevoerde
afweging naar de effecten van inzuiging. Ons is gebleken dat deze afweging, en de door het
bevoegd gezag in het kader van de Wwh voorgestelde beperkende voorschriften, voldoende
passend is om effecten op de beschermde natuurwaarden uit te sluiten of zodanig te beper-
ken dat er geen sprake is van een negatief effect op de instandhoudingsdoelstellingen.
Daarnaast hebben wij voorschriften opgenomen ter bescherming van de natuurwaarden en
met name de instandhoudingsdoelstellingen van het Natura 2000-gebied Waddenzee.

Eventuele temperatuurstijgingen van het water als gevolg van geloosd koelwater zijn volgens
de passende beoordeling verwaarloosbaar en blijven beperkt tot een deel van het uitlaatwerk
en de nabije omgeving. Een effect hiervan op bovengenoemde vissoorten valt, gelet op het
verspreidingsgebied van deze vissen, niet te verwachten volgens de passende beoordeling.

Wij achten niet op voorhand uitgesloten dat er, als gevolg van het lozen van koelwater, be-
schermde natuurwaarden worden aangetast. Uit onderzoek is gebleken dat een elektrici-
teitscentrale, die koelwater met 50m?/s loost met een temperatuurverschil van 7 graden, de

an

A

frysl

H

provinsje

0000000281
</pre>

====================================================================== Einde pagina 44 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 45 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslän gg

pluim met opgewarmd water enkele vierkante kilometers groot zal zijn en zich dicht bij de
kust zal bevinden. Afhankelijk van de getijde- en weersomstandigheden zal afkoeling sneller
of minder snel plaatsvinden. In de Waddenzee komen vissoorten voor die minder goed met
temperatuursverschillen om kunnen gaan. Veel vissoorten van de Waddenzee en kustzones
kunnen echter een relatief ruim temperatuursverschil overleven. Mede gezien de hoeveelhe-
den water in het Waddengebied zal de opwarming van het oppervlaktewater, als gevolg van
de lozing, niet significant zijn. Wel is het van belang dat vissen de warmwaterpluim kunnen
ontwijken. Dit betekent dat de warmwaterpluim niet de gehele geul mag bedekken die ge-
bruikt kan worden als trekroute door vissen. Door het bevoegd gezag Wet verontreiniging
oppervlaktewater (hierna Wvo) en de Wet op de Waterhuishouding (hierna: Wwh) is een af-
weging uitgevoerd naar de inname en de lozing van koelwater. In deze afweging. is uitge-
gaan van een worst case scenario waarbij ons is gebleken dat desondanks de opwarming
van het oppervlaktewater in het Doekegat, al dan niet in samenhang met andere projecten
verwaarloosbaar zal zijn. Tevens is aandacht besteedt aan de maximale warmtelast en de
toelaatbare warmtepluim in het oppervlaktewater, specifiek in relatie tot de passeerbaarheid
van de warmwaterpluim door vissen. Er is naar onze mening (mede op basis van de binnen
ons provinciale apparaat aanwezige expert judgement) geen sprake van een ontoelaatbare
aantasting van de te beschermen natuurwaarden. Wij stellen derhalve vast dat de hoeveel-
heden water in dit deel van het Nederlandse estuaria en kustwateren zo groot zijn dat het
geloosde warme koelwater daar geen invloed heeft. De watertemperatuur van het Eems-
Dollardgebied zal door deze extra lozing niet wijzigen. Effecten die door opwarming van een
heel estuarium worden veroorzaakt zijn dan ook uitgesloten.

Zeehond en bruinvis

De Gewone zeehond (Phoca vitulina) staat op Bijlage Il van de Habitatrichtlijn en behoort
daarmee tot de soorten waarvoor op grond van de Habitatrichtlijn de verplichting geldt om
deze soorten in hun natuurlijke verspreidingsgebied in een gunstige staat van instandhou-
ding behouden of in voorkomend geval herstellen. De staat van instandhouding van deze
Bijlage Il-soort is volgens het Doelendocument 2006 in alle opzichten gunstig te noemen.
Nederland is een relatief belangrijk leefgebied voor deze soort en de belangrijkste leefgebie-
den bevinden zich in het Waddengebied en in de Zuidwestelijke delta. Na de recente afname
die het gevolg was van een ziekte, neemt de populatie weer toe, maar de vroegere omvang
is nog niet bereikt. Verwacht wordt dat de huidige, gestaag groeiende populatie, zich geleide-
liik verder zal uitbreiden. Het voor deze diersoort nemen van extra beheermaatregelen wordt
dan ook niet noodzakelijk geacht.

Bij de vergunningaanvraag is een onderzoeksrapport gevoegd van Wageningen Imares in-
zake de te verwachten effecten van de oprichting en in gebruik hebben van de elektriciteits-
centrale, mede in samenhang met de overige activiteiten in de Eemshaven. (rapport “Zee-
zoogdieren in de Eems, cumulatieve effecten van de activiteiten rond de ontwikkeling van de
Eemshaven, Rapportnr. C102/07”.)

Zoals uit de overgelegde rapporten van TNO blijkt, zal met name het heien tot verstoring van
de zeehonden kunnen leiden. Volgens TNO wordt onderwater op enkele meetpunten die
binnen een straal van 1 km van de heistelling liggen voor de Gewone zeehond de irritatie-
grens overschreden (Deze irritatiegrens is door TNO bij in gevangenschap levende dieren
vastgesteld).

Op een grotere afstand en tot ver in het Doekegat is het geluid van de heistelling zowel on-

der als boven water goed hoorbaar voor de zeehond. Vanaf een afstand van circa 3 km tot
de heistelling wordt het onderwatergeluid niet meer door de Gewone zeehond (of door de

-45-

parm)

0000000282
</pre>

====================================================================== Einde pagina 45 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 46 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân @&

Bruinvis) waargenomen. Uit het rapport van Wageningen Imares’ blijkt echter dat er maar
weinig bekend is over de verstoring van in het wild levende zeezoogdieren. Daarnaast zal
het naar verwachting niet mogelijk zijn om de effecten op de verschillende kolonies per type
activiteit, die in het kader van de werkzaamheden die in de Eemshaven zullen plaatsvinden,
van elkaar te scheiden. De reactie van de zeezoogdieren (verhoogde stress, tijdelijk of per-
manent vluchtgedrag) zal afhankelijk zijn van de frequentie en de wijze waarop de verschil-
lende verstoringen optreden. Er kan echter met zekerheid gesteld worden dat er een bepaald
effect van de bouwwerkzaamheden in de Eemshaven op de zeezoogdieren zal uitgaan. Het
valt op basis van het Imares-rapport niet op te maken hoe groot deze effecten zullen zijn.
Daarom zijn wij zekerheidshalve in onze oordeelsvorming ervan uitgegaan dat deze effecten
tot gevolg zullen hebben dat de zeehonden de directe omgeving van de bouwlocatie geheel
zullen mijden. Hoewel het in theorie zelfs niet volledig valt uit te sluiten dat er effecten tot in
het emstreden gebieden en in Dollard merkbaar zullen zijn, is er geen concrete aanleiding
om aan te nemen dat dit een reëel risico zou zijn. Zeker het optreden van dit laatste effect
(het onbereikbaar worden van het Dollardgebied voor de zeehond) betekent een aantasting
van de natuurlijke kenmerken van dit gebied. Zeker met betrekking tot dit laatste effect con-
cludeert Imares dat er met een monitoringsprogramma vroegtijdig op dit mogelijke effect kan
worden ingegrepen. Het grote voordeel van bij voorbeeld het stilleggen van de verstorende
(bouwactiviteit is dat het verstorende effect dan direct is verdwenen.

Om die reden zijn wij van mening dat de aanbevelingen van Imares voor het monitoren van
zeezoogdieren (zeehond en bruinvis) onverkort gevolgd moeten worden en dat het monito-
ringsplan een tijdig ingrijpen om negatieve effecten te voorkomen, mogelijk moet maken. In
het monitorplan dient daarom duidelijk te zijn aangegeven hoe op basis van de monitoring
vroegtijdig alle relevante gedragswijzigingen of wijzigingen op populatieniveau in het gehele
Eems-Dollardgebied zullen worden gesignaleerd die mogelijk ingrijpen vergen. Rapportering
hiervan dient direct aan het bevoegde gezag plaats te vinden en zal zonodig gepaard moe-
ten gaan van een analyse van de constateerde wijzigingen. Indien de uitkomsten van de
monitoring daartoe aanleiding geven zal de wijze van uitvoering van de werkzaamheden
daarop aangepast moeten worden. Het plan dient daarom tevens aan te geven welke maat-
regelen in dit geval zullen worden genomen om het optreden van negatieve effecten te voor-
komen.

Zowel door aanvrager als door Wageningen/Imares worden een aantal mitigerende maatre-
gelen voorgesteld. Deze omvatten het toepassen van gedempt heien op het land en het in
een bouwkuip (droog) aanbrengen van funderingen voor de binnen de begrenzing van het
Natura 2000-gebied Waddenzee gelegen deel van het koelwateruitlaatsysteem door middel
van schroefpalen. Met betrekking tot het laatste is in de aanvraag echter gesteld dat er geen
heiwerkzaamheden zullen worden toegepast voor de realisatie van het koelwateruitlaatsys-
teem, voorzover deze wordt gesitueerd binnen de begrenzing van het PKB-gebied. De effec-
ten van het met behulp van een grijper aanbrengen van steenslag zullen volgens de passen-
de beoordeling wegvallen ten opzichte van de gelijktijdige heiwerkzaamheden binnendijks.
Wij achten het dan ook noodzakelijk om aan deze vergunning voorschriften te verbinden
omtrent te nemen mitigerende maatregelen en monitoring teneinde onnodige verstoring als
gevolg van de bouwwerkzaamheden te voorkomen.

Landschappelijke waarden, rust, open ruimte en duisternis
In de Nota Ruimte en de PKB worden voor de Waddenzee de rust en open ruimte als te be-
houden waarde aangemerkt.

8 S.M.J M. Brasseur Zeezoogdieren in de Eems cumulatieve effecten van de activiteiten rond de ontwikkeling van de Eemsha-
ven, rapportnummer C102/07; 2007 Wageningen Imares

- 46 -

E

<
pee

A
a
Gi

ep

o pa

>

0000000283
</pre>

====================================================================== Einde pagina 46 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 47 ======================================================================

<pre>20855213

an

A

provinsje fryslân
provincie fryslân qe

De realisatie van de voorgenomen centrale kan leiden tot een aantasting van de rust in het
gebied. In onze afweging inzake verstoring van habitat- en vogelrichtlijnsoorten zijn wij inge-
gaan op de verstorende effecten van de aangevraagde activiteiten voor deze soorten. Wij
achten dit aspect hiermee voldoende behandeld.

frysl

Het project kan ook nadelige effecten hebben op de waarde ‘open ruimte’. Vestiging van een
centrale past echter binnen de uitzondering die de Derde Nota Waddenzee (PKB) inzake
havengerelateerde bebouwing in de Eemshaven stelt. Tevens laat de PKB toe dat ontwikke-
lingsmogelijkheden op bedrijventerreinen in de nabijheid van de Waddenzee kunnen worden
benut.

8

provinsje

In de Nota Ruimte en de PKB wordt ook ‘duisternis’ als te behouden waarde aangemerkt.
Voorts kan lichtverstoring relevant zijn voor de in casu betrokken beschermde vogelsoorten
en zeehonden.

Tijdens de bouw van de centrale en de aanleg van het koelwatersysteem zullen de bouwac-
tiviteiten worden afgestemd op de perioden waarin verstoring zo veel mogelijk wordt voor-
komen. Het moment is afhankelijk van de aanwezigheid van gevoelige soorten en de voor
deze soorten noodzakelijke rustperioden (bijvoorbeeld broedperioden). Het is niet op voor-
hand uitgesloten dat de werkzaamheden ook in de avond- en nachtperioden zullen plaats-
vinden. Gebruik van bouwverlichting kan ook leiden tot verstoring. Ter voorkoming van on-
gewenste verstoring als gevolg van lichtuitstraling hebben wij aan deze vergunning voor-
schriften verbonden om negatieve effecten zoveel als mogelijk te voorkomen.

Na de realisatie van de centrale en het in gebruik nemen ervan zal gebruik worden gemaakt
van groene buitenverlichting. Uit onderzoek is gebleken dat deze verlichting minder leidt tot
desoriëntatie van trekvogels. Ook leidt het gebruik van groene verlichting, zeker indien ge-
bruik wordt gemaakt van armaturen die uitstraling naar de omgeving afschermen, tot minder
negatief effect op de te beschermden waarde ‘duisternis’.

Het affakkelen van gas kan leiden tot een aantasting van de te beschermen waarde ‘duister-
nis’. Door het affakkelen zoveel als mogelijk te laten plaatsvinden in de dagperiode en door
het stellen van een limiet waarbij ook in de avond- en nachtperiode kan worden afgefakkeld,
achten wij de bescherming van deze waarde voldoende gewaarborgd.

Naast vogelsoorten is de gewone zeehond een soort die mogelijk gevoelig is voor lichtver-
storing. De ligplaatsen van de zeehonden zijn evenwel ongeveer 6 km. verwijderd van de
planlocatie. In de passende beoordeling wordt aangenomen dat de lichtverstoring ook voor
deze soort geen rol speelt. Ook in het onderzoeksrapport van Imares (Zeezoogdieren in de
Eems, cumulatieve effecten van de activiteiten rond de ontwikkeling van de Eemshaven;
Brasseur, Rapport C102/07) wordt licht niet beoordeeld als mogelijke verstoringsbron voor
zeehonden en bruinvissen.

Met inachtneming van de door ons gestelde voorschriften in deze vergunning concluderen
wij dat ten aanzien van de relevante beschermde natuurwaarden geen onaanvaardbare aan-
tasting in termen van lichtverstoring zal optreden.

Wij concluderen voorts dat de bouw en het inwerking hebben van de elektriciteitscentrale,.
mits voldoend aan de door ons gestelde voorschriften, niet strijdig is met de bescherming
van de te beschermen waarden, zoals verwoord in de PKB en de Nota Ruimte.

-AT -

0000000284
</pre>

====================================================================== Einde pagina 47 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 48 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân @&

Algemeen: waterkwaliteit

Het ecologisch netwerk Natura 2000 moet de betrokken natuurlijke habitats en

leefgebieden van soorten in hun natuurlijke verspreidingsgebied in een gunstige staat van
instandhouding behouden of, in voorkomend geval, herstellen. Onder het begrip “instand-
houding” wordt een geheel van maatregelen verstaan die nodig zijn voor het behoud of her-
stel van natuurlijke habitats en populaties van wilde dier- en plantensoorten in een gunstige
staat van instandhouding.

De gevolgen van activiteiten of projecten voor de Natura 2000-gebieden moeten dan ook
beoordeeld worden op basis van de natuurlijke kenmerken van de gebieden en van de sa-
menhang van de ecologische structuur en functies van het gehele gebied voor alle habitatty-
pen en soorten waarvoor instandhoudingsdoelen zijn geformuleerd. Hoewel is aangetoond
dat bepaalde stoffen kunnen leiden tot schadelijke effecten op individuele dieren en planten
betekent dit niet per definitie dat hierdoor de gunstige staat van instandhouding van de be-
trokken beschermde populaties in het gedrang komt. Door het bevoegd gezag in het kader
van de Wvo en Wwh is reeds een afweging uitgevoerd in hoeverre de Waddenzee en het
Eems/Dollard-systeem voldoet en blijft voldoen aan de eisen die voortvloeien uit de Kader-
richtlijn Water. Voor de beide systemen geldt een doelstelling dat uiterlijk 2015 een goede
ecologische toestand moet zijn bereikt. Uit onderzoek blijkt dat de emissies vanuit de elektri-
citeitscentrale er niet toe zullen leiden dat het behalen van deze toestand gehinderd of ver-
traagd zal worden. Voor zover er volgens de aangeleverde passende beoordeling en op ba-
sis van een inschatting vanuit de binnen ons provinciale apparaat aanwezige expert judge-
ment sprake kan zijn van effecten op deze staat van instandhouding van de in casu relevan-
te, beschermde soorten gaan wij hieronder in op de gevolgen van veranderingen in water-
temperatuur en waterverontreiniging.

Watertemperatuur

Ten behoeve van de koeling van de turbines moet koelwater worden ingenomen. Hiervoor
wordt zeewater gebruikt. Het innamepunt is gelegen in het havenbekken van de Eemshaven.
Het gebruikte koelwater wordt vervolgens afgevoerd richting het stroomgebied van de Eems.

De waterinname (debiet) zal, mede na de beoordeling door het bevoegd gezag in het kader
van de Wvo niet meer dan 45 M?/s bedragen. De lozing van het gebruikte koelwater zal na-
genoeg gelijk zijn aan de innamehoeveelheid.

In de passende beoordeling wordt gesteld dat “uit koelwatermodellering blijkt dat door het
koelwater het water van de Eems in de directe omgeving niet tot onacceptabele waarde
wordt opgewarmd. Omdat het warmere koelwater aanvankelijk bovenop het koudere water
drijft wordt de bodem niet opgewarmd. Door de vormgeving van de uitlaat met twee dijkli-
chamen blijft de invloed van het warme water beperkt tot de minder dan 1,6 ha binnen de
dijklichamen. Daarbuiten blijft het drijven op het koudere water, koelt snel af en heeft geen
invloed”. In de passende beoordeling wordt opgemerkt dat het effect van opwarming van
water geen invloed zal hebben op vogels, zeehonden en beschermde habitats.

Zoals wij al hebben geconstateerd bij onze afweging inzake de effecten op vissen achten wij
het niet op voorhand uitgestoten dat de opwarming van het oppervlaktewater kan leiden tot
aantasting van de natuurwaarden.

Mede na ingewonnen advies bij het bevoegd gezag in het kader van de Wvo en Wwh zijn wij
van mening dat aan initiatiefnemer, met inachtneming van de Kaderrichtlijn Water, beper-
kende voorschriften opgelegd dienen te worden inzake de maximale warmtevracht die in de
Waddenzee geloosd mag worden. Daarbij zijn nadrukkelijk eisen opgenomen zodat de pas-
seerbaarheid van de warmwaterpluim door vissen wordt gegarandeerd. Wij verwijzen hier-
voor naar onze afweging onder effecten op Habitatrichtlijnsoorten (vissen). Tevens is ons
gebleken dat de opwarming, al dan niet in samenhang met andere warmtelozingen, niet zal

- 48 -

=
is

je frys

rovinsje

0000000285
</pre>

====================================================================== Einde pagina 48 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 49 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslän qe

leiden tot veranderingen in het watersysteem van de Eems-Dollard. Hiermee is voldaan aan
de noodzakelijke afweging omtrent de bescherming van de ecologische waarden.

Daarnaast achten wij het, mede vanuit het voorzorgsbeginsel, van belang om zekerheid te
krijgen dat de gevoelige vegetatie in de omgeving (zeegras en kweldervegetatie) niet wordt
aangetast als gevolg van temperatuursveranderingen in het oppervlaktewater. Wij hebben
vastgesteld dat de hoeveelheden water in dit deel van het Nederlandse estuaria en kustwa-
teren zo groot zijn dat het geloosde warme koelwater daar geen invloed heeft. De watertem-
peratuur van het Eems-Dollardgebied zal door deze extra lozing niet wijzigen. Wel valt te
verwachten dat het lozen van koelwater lokaal tot gevolgen kan leiden. De grootte van de
door Nuon veroorzaakte warmwaterpluim hangt in eerste instantie af van de hoeveelheid
geloosde warmte, de locatie van het lozingspunt, de morfologie ter plaatse, de getijdestro-
ming, de windrichting en windkracht. Blijkens het in later stadium door Nuon Power Projects
1 overgelegde stuk (E Effecten van emissies vanuit de centrale) zijn de gevolgen van de
koelwaterlozingen dan ook alleen zeer lokaal merkbaar.

Het is daarom uitgesloten dat het zeegrasveld op de Hond daarvan enige gevolgen zal on-
dervinden. Voor zover het andere nabijgelegen zeegrasveld gevolgen van thermische vervui-
ling ondervindt, zijn deze toe te schrijven aan de bestaande elektriciteitscentrale. De gevol-
gen van de koelwaterlozingen van de Nuon-centrale voor dit zeegrasveld zijn om die reden
dan ook te verwaarlozen.

Met betrekking tot de zogenaamde thermoshockmethode wordt het volgende vastgesteld.
Deze methode is alleen noodzakelijk om de aangroei van organismen in het koelwatersys-
teem tegen te gaan. Het is dus een vorm van periodiek onderhoud, die op gezette tijden zal
moeten worden uitgevoerd. Het uitvoeren van dit onderhoud duurt blijkens opgave van Nuon
per behandeling een paar uur en heeft een paar uur een verhoogde temperatuur van het
lozingswater tot gevolg. Om die reden concluderen wij dat er geen gevolgen voor de beide
zeegrasvelden zullen optreden. Om de kans op gevolgen voor het zeegrasveld op de Hond
verder in te perken ben ik van mening dat de lozing van koelwater met een verhoogde tem-
peratuur dient te geschieden tijdens afgaand tij en dood tij, waardoor het risico op gevolgen
voor dit zeegrasveld verder wordt verkleind. Hiertoe hebben wij aan de vergunning een voor-
schrift verbonden.

Wij verbinden daarnaast aan deze vergunning een monitoringseis omtrent de temperatuur
van het te lozen koelwater. |

Teneinde de toegelaten gemiddelde warmtelast (1000 MW) in het oppervlaktewater te be-
palen dient gebruik te worden gemaakt van een vaste formule ; W = (Qioz* Cp * AT)

met daarin:

W = warmtevracht, gemiddeld over een etmaal in MW = MJ/s;

Oz = lozingsdebiet, gemiddeld over een etmaal in ma/s;

Cp = warmtecapaciteit van water = co* p = 4,18 * 10e J/m3/°K = 4,18 MJ/m3/K

Cp = soortelijke warmte = 4183 J/kg/K

p = dichtheid water = 1000 kg/m3

AT = het temperatuursverschil van het ingenomen opperviaktewater en het te lozen
effluent, gemiddeld over een etmaal in K.

voor zout water:

Cp = 4,01 kJ/kg/K

p = 1023 kg/m3
Door middel van een voorschrift wordt alleen het gebruik van de benoemde formule geac-
cepteerd om de warmtelast vanuit de centrale te bepalen. Door het opleggen van een moni-

- 49 -

all

&

ie frysl

provinsje

0000000286
</pre>

====================================================================== Einde pagina 49 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 50 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân @&

torings- en meetverplichting worden wij in staat gesteld zonodig toezicht uit te voeren op de
naleving van de voorschriften ter beperking van de opwarming van het oppervlaktewater.

Waterverontreiniging

Uit de stukken, behorende bij de aanvraag blijkt dat er ook sprake is van een afvalwater-
stroom. Inzake de stoffenemissies geldt een aparte vergunningsprocedure in het kader van
de Wvo.

Uit de passende beoordeling blijkt dat van de meeste stoffen, de bijdrage vanuit de ABI (af-
valwaterbehandelinginstallatie) naar het oppervlaktewater ongeveer 1% van de streefwaarde
bedraagt of geringer is dan 1% van de streefwaarde voor de betreffende stof. De bijdrage
aan de concentratie van een aantal andere stoffen bedraagt meer dan 1% van de streef-
waarde. Deze stoffen zijn: kwik (4,29% van streefwaarde), PAK (260% van streefwaarde),
dioxinen/furanen (30% van streefwaarde) en P totaal (10% van streefwaarde). Uitgezonderd
PAK geldt ook voor deze stoffen dat de emissie vanuit de ABI van de centrale de streef-
waarden in het water niet zal aantasten. Alleen voor PAK geldt dat de bijdrage aan de con-
centratie hoger is dan de streefwaarde. Hierbij moet worden aangetekend dat de MER aan-
geeft dat er alleen bij de maximale lozingsconcentratie en een aangenomen laag zomerde-
biet er sprake zal zijn van een overschrijding van de streefwaarde. Geconcludeerd wordt
derhalve dat de centrale dusdanig lage concentraties van stoffen zal emitteren naar water
dat hierdoor geen ecologische effecten zullen optreden.”

Bij onze beoordeling van de effecten op de instandhoudingsdoelstellingen dienen wij ook een
afweging te maken tussen de (mogelijke) effecten van de te emitteren stoffen vanuit de cen-
trale, in samenhang met de overige stoffenstromen in het gebied (al dan niet afkomstig van
inrichtingen of andere bronnen). Het is in deze van belang om na te gaan of de stoffencon-
centraties in het natuurlijk milieu kunnen leiden tot een aantasting van de natuurwaarden die
zijn beschermd op basis van de Nb-wet 1998. In algemene zin wordt aangenomen dat de
streefwaarden welke voor stoffen zijn vastgesteld of algemeen gelden zodanig laag zijn dat
er geen sprake is van een kans dat hierdoor negatieve effecten ontstaan voor de bescherm-
de natuurwaarden. Wij hebben, mede op basis van de passende beoordeling en na het in-
winnen van informatie bij het bevoegd gezag in het kader van de Wvo vastgesteld dat de
effecten als gevolg van de lozing vanuit de centrale verwaarloosbaar zijn te achten. Wij con-
cluderen dat er voor één stof(groep) sprake zal zijn van een overschrijding van de gestelde
normen omtrent waterkwaliteit. Voor PAK is er sprake van een mogelijke overschrijding van
de streefwaarde, welke in de passende beoordeling is gesteld op 0,01 ug/l. Mede gezien
deze overschrijding achten wij, in tegenstelling tot het gestelde in de passende beoordeling,
de kans aanwezig dat er een aantasting van de beschermde waarden kan optreden. Uit na-
dere informatie, aangeleverd door de aanvrager, blijkt evenwel dat de genoemde PAK-
emissies zijn gebaseerd op ontwerpwaarden van een zuiveringsinstallatie voor een vergas-
singsinstallatie voor zuiveringsslib. Inmiddels is gebleken dat de aangehouden waarden naar
alle waarschijnlijkheid te hoog zijn geweest. Uit ervaringscijfers bij de centrale te Buggenum
is gebleken dat een emissiewaarde van 1 ug/l realistisch is. Door aanvrager is de zekerheid
gegeven dat de PAK-concentraties, gemeten over een langdurig gemiddelde, van het ge-
loosde afvalwater onder de streefwaarde van 0,01 ug/l zal komen te liggen. Wij constateren
derhalve dat de lozingen, al dan niet in samenhang met andere lozingen, op een verwaar-
loosbaar risiconiveau liggen.

Algemeen: luchtkwaliteit

De realisatie, het in gebruik hebben en het regulier onderhoud van de centrale zal leiden tot
emissie van stoffen naar de lucht. Bij onze afweging onder Algemeen: waterkwaliteit hebben
wij reeds aangegeven dat het kader van de Nb-wet 1998 gericht is op de beoordeling van
effecten op de instandhoudingsdoelstellingen voor habitats en soorten. In casu dient beoor-
deeld te worden in hoeverre er sprake kan zijn van gevolgen voor de gunstige staat van in-

- 50 -

3

pd
WAN

>
Can

© EEn

e pu]
>
CO
Bed

0000000287
</pre>

====================================================================== Einde pagina 50 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 51 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslän gg

standhouding van de relevante beschermde natuurwaarden als gevolg van de emissies naar
de lucht.

In de passende beoordeling wordt een afweging gemaakt van stoffen welke negatieve effec-
ten kunnen hebben op de instandhoudingsdoelstellingen. Hierbij wordt aandacht besteed
aan NO,, SO» en fijn stof. Gesteld wordt dat de toename van SO, en fijn stof als gevolg van
het in werking hebben en regulier onderhoud van de centrale binnen de luchtkwaliteitsnor-
men zal blijven en daarom de habitattypen van het Natura 2000-gebied Waddenzee niet ne-
gatief zal beïnvloeden.

Het emitteren van stoffen naar de lucht leidt tot een depositie op het wateroppervlak en op
het land. Voor zover er sprake is van een depositie van zware metalen op het
wateroppervlak, en de mogelijk optredende effecten, is dit reeds in de immissietoets welke is
uitgevoerd in het kader van de vergunningverlening Wm, meegewogen. Wij hebben
informatie ingewonnen bij het bevoegd gezag in het kader van de Wm. Ons is gebleken dat
de bijdrage van de centrale aan de depositie van zware metalen op het Eems-Dollard
Estuarium verwaarloosbaar is ten opzichte van de reeds bestaande belasting. Voor
arsenicum (As), cadmium (Cd), chroom (Cr), kwik (Hg), nikkel (Ni) en lood (Pb) zijn in het
kader van de Wm vergunning berekeningen gemaakt betreffende de depositie op het Eems-
Dollard estuarium van deze zware metalen ten gevolge van de emissies van de beide
centrales. De belasting van het estuarium ten gevolge van de depositie is vergeleken met de
reeds bestaande belasting van het gebied, om zo een indruk te krijgen van de relatieve
bijdrage aan het systeem. Uit de berekeningen blijkt dat de extra belasting voor nikkel 0,17%
van de bestaande belasting bedraagt, en voor de andere onderzochte metalen 0,001 -
0,02% bedraagt.

Uit verspreidingsberekeningen voor dioxines van de elektriciteitscentrales in de Eemshaven
blijkt dat aan de rand van de Waddenzee de concentratie dioxine ca. 4 fg TEQ/m* bedraagt.
(noot: TEQ staat voor Toxisch Equivalent. Dioxines en furanen zijn een groep verbindigen
die allemaal een bepaalde toxiciteit hebben. Met TEQ wordt de voor de giftigheid gewogen
massa van deze groep verbindingen aangeduid.) Naar mate de afstand tot de kust groter
wordt, neemt de dioxine-concentratie snel af. Op 1,5 km afstand bedraagt de concentratie
minder dan 1 fg TEQ/m*. Op nog grotere afstand neemt de concentratie nog verder af.
Gegevens over de achtergrondconcentratie van dioxines zijn schaars en relatief oud. De
WHO (Air Quality Gidelines for Europe) stelt dat de achtergrondconcentratie in Europa in de
ordegrootte van 100 fg TEQ/m? ligt, en in geïndustrialiseerde gebieden een factor 20 hoger.
Wij veronderstellen, op grond van metingen uit de jaren '90, dat de achtergrondconcentratie
in het gebied van de Waddenzee in de ordegrootte van 10 fg TEQ/m’ ligt. De depositie van
dioxine is, net als die van alle andere stoffen, recht evenredig met de concentratie. Dit
betekent dat de achtergronddepositie van dioxines (gebaseerd op een concentratie van 10-
100 fg TEQ/m®) veel hoger is dan de depositie ten gevolge van de bijdragen van de
centrales, die immers hoogstens 4 fg TEQ/m® bijdragen aan de lokale
achtergrondconcentratie. Omdat de depositie plaats vindt in een dynamische medium
(zeewater onderhevig aan eb en vloed) moet voor de bijdrage van de centrales gemiddeld
worden over het wateroppervlak. Gemiddeld over het wateroppervlak zal de concentratie
vele orden lager zijn dan het maximum. Hiermee is ook de toename van de dioxine-depositie
ten gevolge van de emissies van de centrales verwaarloosbaar klein.

In de nabijheid van de Eemshaven zijn geen habitattypen aanwezig die negatieve effecten
kunnen ondervinden door verhoogde fluorideconcentraties. De bijdragen aan de fluoride-

- 54 -

n

«ed

en,

sje frys

e

>
©
=

0000000288
</pre>

====================================================================== Einde pagina 51 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 52 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslän @&

concentraties op de Waddeneilanden ten gevolge van de emissies van de beide centrales
zijn, vergeleken met de MTR-waarde, verwaarloosbaar.

Voor zover er sprake is van een depositie op het land van verzurende en/of vermestende
stoffen zullen wij hieronder een nadere afweging maken.

Luchtkwaliteit in relatie tot de beschermde natuurwaarden

Kweldervegetaties zijn hooguit matig gevoelig voor stikstofdepositie (vermesting). In de
passende beoordeling is aangegeven dat de (toename van) stikstofdepositie als gevolg van
het in werking hebben van de centrale beneden de voor de gevoelige habitats gestelde
kritische depositie zal blijven.

Het habitattype H2130 Grijze Duinen is wel gevoelig voor stikstofdepositie. Daarnaast zijn
met name de kalkarme grijze duinen gevoelig voor depositie van potentieel zuur. Uit deposi-
tie berekeningen, uitgevoerd door de provincie Groningen, blijkt dat, als gevolg van de emis-
sies vanuit de Nuon-centrale en de beoogde centrale van RWE, er een toename is te ver-
wachten van stikstof- en potentieel zuurdepositie op de Grijze Duinen op de Waddeneilan-
den. Om die reden is er, in opdracht van vergunningaanvrager, een nader onderzoek door
Arcadis uitgevoerd. In dit rapport wordt de conclusie getrokken dat stikstof, naast andere
factoren, een structurerende rol speelt bij de staat van instandhouding van de Grijze duinen
(H2130), Vochtige duinvalleien (H2190), Heischraal grasland (H6230) en Hoogveen (H7110
of H7120) en dat in de bestaande situatie de kritische depositiewaarden van de habitattypen
Grijze duinen, Heischraal grasland en Hoogveen worden overschreden. De extra stikstofde-
positie van beide centrales is zowel in absolute als in relatieve zin zeer gering, zeker in ver-
houding tot de geaccumuleerde hoeveelheid in de bodem. Ondanks het feit dat de extra de-
positie zeer gering is, draagt het wel bij aan de bestaande stikstofovermaat in de bodem. Uit
het rapport blijkt echter dat dit effect te gering is om te kunnen meten. Het valt weg in de fou-
tenmarge van ecologische modellen en het valt bovendien in het niet bij de jaarlijkse fluctua-
ties in de stikstofdepositie. Ook de door Arcadis geraadpleegde deskundigen zijn het erover
eens dat de extra depositie niet zal leiden tot meetbare of zichtbare ecologische effecten.
Hoewel de depositie op enkele Duitse waddeneilanden een fractie hoger is, geldt volgens het
Arcadis-rapport ook de conclusie dat negatieve effecten niet meetbaar zijn en wegvallen te-
gen andere negatieve invloeden, ook voor de zich daar bevindende kwetsbare habitattypen.
Verder concludeert Arcadis dat de verzuring door zwavel gelet op de geringe achtergrond-
depositie nauwelijks een rol van betekenis speelt. Op de problematiek van verzuring zal in dit
kader ook niet verder worden ingegaan.

Op Rottumeroog en Rottumerplaat komt de huidige stikstofdepositie niet boven 700 mol/ha
per jaar uit en blijft zelfs met een geringe toename ruimschoots beneden de kritische deposi-
tiewaarden. Echter, mede als gevolg van bewoning varieerde de depositie over de periode
2005-2007 op Schiermonnikoog en Ameland — afhankelijk van de afstand tot de bewoonde
delen van deze eilanden — van zo'n 650 tot 1050 mol/ha per jaar’. Dat betekent dat de kriti-
sche depositiewaarden van Grijze duinen, subtype C met een kritische depositiewaarde van
770 mol/ha per jaar en Heischraalgrasland met een kritische depositiewaarde van 830
mol/ha per jaar zowel op Schiermonnikoog als op Ameland overschreden kunnen worden.
Daarnaast kan ook in een enkel geval ook de kritische depositiewaarde van 940 mol/ha per
jaar van het subhabitattype Grijze duinen, type B worden overschreden. Van deze habitatty-
pen is het habitattype Grijze duinen, type C (heischraal) met een kritische depositiewaarde
van 770 mol/ha per jaar het gevoeligst voor stikstofdepositie. Blijkens recente gegevens is in

1 De hoogst geconstateerde waarde was 1040 Mol/ha per jaar in 2006 op Schiermonnikoog en de laagste waarde was 649
Mol/ha per jaar in 2007 ook Schiermonnikoog; Bron: Milieu en Natuurplanbureau.

-52-

GS

red

je frys

provinsje

0000000289
</pre>

====================================================================== Einde pagina 52 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 53 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân gg

het relevante deel van het waddengebied geen veenmosrietland (habitattype 7140B) aanwe-
zig, zodat dit habitattype niet verder in de overwegingen zal worden betrokken.

Wij delen de conclusie van Arcadis dat een geringe toename van de achtergronddepositie op
zichzelf geen meetbaar en dus geen reëel effect zal opleveren. Dat betekent dat - hoewel de
kritische depositiewaarden voor een aantal habitattypen worden overschreden - de margina-
le toename van stikstofdepositie niet leidt tot reële verzuringseffecten, en dus niet tot een
aantasting van de relevante habitattypen zal leiden. Nu is vergunningaanvrager — toen hij
zich hiervan bewust werd — voortvarend te werk gegaan en heeft - ondanks het ontbreken
van effecten — een voorstel uitgewerkt om maatregelen te treffen waardoor de kwaliteit van
de bedreigde habitattypen verbetert. Dit om eventuele discussie over aantasting volledig uit
te sluiten. In het onlangs ingediende document ‘Globale opzet maatregelen Nuon/RWE op
Ameland en Schiermonnikoog’ van 17 oktober 2008 wordt een inventarisatie gemaakt van de
mogelijk te nemen maatregelen. Dit document biedt ons weliswaar inzicht in de mogelijkhe-
den die daadwerkelijk kunnen worden genomen om de kwaliteit van de habitattypen te ver-
beteren, maar biedt ons geen uitsluitsel over de maatregelen, die in de praktijk worden ge-
nomen. Er zal dus binnen 6 maanden na dit besluit een uitgewerkt uitvoeringsplan opgesteld
moeten worden. Dit plan dient een overzicht te behelzen van alle te nemen maatregelen om
de kwaliteit van de voor verzuring en/of vermesting gevoelige habitats te verbeteren. Verder
dient dit plan een waarborg te geven voor de uitvoering gedurende de gehele levensduur van
de centrale. Hiertoe verbinden wij aan de vergunning een aantal voorschriften.

Waarden van het voormalig natuurmonument
Ten aanzien van de diverse flora en fauna zoals benoemd in de beide aanwijzingsbesluiten
van de voormalige natuurmonumenten ‘Waddenzee’ en ‘Dollard’ merken wij het volgende op.

Al deze waarden vallen voor een zeer groot deel binnen de beoordeling van het Natura
2000-gebied Waddenzee’.

Het natuurschoon van het Waddengebied is geen waarde die op grond van de Europese
richtlijnen dient te worden beschermd. Deze waarde wordt beschermd ingevolge artikel 15 a,
derde lid, van Natuurbeschermingswet 1998 en is deze waarde is afkomstig uit de rechtswe-
ge vervallen aanwijzing als staatsnatuurmonument. Op 18 mei 1981 zijn grote delen van de
waddenzee aangewezen als staatsnatuurmonument waddenzee |. Op 17 november 1993 is
het grootste deel van de nog niet eerder aangewezen delen van de waddenzee aangewezen
als staatsnatuurmonument waddenzee II. Blijkens de beschikking van 17 november 1993
vervangt de toelichting bij die aanwijzingsbeschikking de toelichting van de beschikking van
18 mei 1981. Uit de aanwijzingsbeschikking van 17 november 1993 en de toelichting blijkt
dat het vergunningen- en ontheffingenbeleid op grond van de Natuurbeschermingswet is
gekoppeld aan het beleid dat wordt gevoerd in het kader van de PKB-Waddenzee. De aan-
wijzingsbesluiten voor de hierboven genoemde staatsnatuurmonumenten en beschermde
natuurmonumenten zijn met de inwerkingtreding van de Natuurbeschermingswet 1998 in
combinatie met de aanwijzing van deze gebieden als speciale beschermingszone op grond
van de Vogelrichtlijn vervallen. Daarmee hebben de instandhoudingsdoelstellingen mede
betrekking op het behoud, het herstel en de ontwikkeling van het natuurschoon of de na-
tuurwetenschappelijke betekenis van die gebieden. In de Vierde PKB wordt externe werking
relevant geacht voor nieuwe en voor uitbreiding of wijziging van bestaande plannen, projec-
ten of handelingen in het buiten het pkb-gebied gelegen deel van het waddengebied. Daarbij
kan onder meer gaan om de aantasting van de kenmerkende open horizon door voorgeno-
men vestiging van windturbines en hoge permanente bouwwerken in de nabijheid van de
Waddenzee. Daarbij wordt nadrukkelijk een uitzondering gemaakt op de hoogtebepaling
voor de havengerelateerde en stedelijke bebouwing in de Eemshaven. Ook voor deze uit-

- 53-

an

A

frysl

6

°

B,
u |
E
=
>
O

0000000290
</pre>

====================================================================== Einde pagina 53 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 54 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân @&

zonderingen geldt dat nieuwe bebouwing zoveel mogelijk ingepast dient te worden in de be-
staande skyline.

Deze passage betekent echter niet dat er geen gezichtsbepalende bebouwing in de Eems-
haven mag worden opgericht. Het betekent echter alleen dat bij het oprichten van deze be-
bouwing qua vormgeving en kleur zo veel als mogelijk dient te worden aangesloten op de
bestaande bebouwing.

Naar onze mening wordt via de bij de vergunningaanvraag gevoegde passende beoordeling
en het daarbij gevoegde werkplan op voldoende wijze inzage gegeven in de te verwachten
effecten en de te nemen mitigerende maatregelen in relatie tot de kenmerken en waarden
van de genoemde voormalige natuurmonumenten.

In de passende beoordeling wordt, met betrekking tot de te beschermen natuurwaarden op
basis van het natuurmonument, gesteld dat (samengevat);

‘De nieuwe centrale van grote afstand zichtbaar zal zijn en daardoor afbreuk zal doen aan
het weidse en ongerepte karakter van het natuurmonument Waddenzee’. Tevens zal de cen-
trale verlicht moeten worden en zal er regelmatig worden ‘afgefakkeld’.

De situering van de elektriciteitscentrale nabij de grens van het voormalig natuurmonument
Waddenzee’ en de ‘Dollard’ tast het weidse en open karakter van beide gebieden in potentie
aan. In de aanwijzingsbesluiten van de Waddenzee als beschermd natuurmonument wordt
nadruk gelegd op het bijzondere open karakter van het waddengebied. Wij citeren hiertoe uit
de toelichting van het aanwijzingsbesluit uit 1993 “Essentieel is dat de invloed van de men-
selijke activiteiten op het landschap in het niet zinkt bij het stempel dat de natuurlijke elemen-
ten op de Waddenzee drukken. Het landschap kenmerkt zich door zijn vrijwel ongeschonden
en open karakter”.

Bij de aanwijzing van de Waddenzee als beschermd natuurmonument in 1981 en 1993 is de
Eemshaven reeds planologisch bestemd om als industriegebied en havengebied te funge-
ren. Hiertoe zijn (reeds voorafgaand aan de aanwijzing als natuurmonument), de nodige in-
grepen in het landschap toegepast (o.a. de aanleg van havenbekkens en de aanleg van di-
verse bouwterreinen, inclusief zeewaartse uitbreiding van het beoogd haventerrein). Dit ge-
geven dient nadrukkelijk meegewogen te worden in onze afweging.

Momenteel geven de huidige aanwezigheid van o.a. de Eemscentrale, de moutfabriek en de
windturbines het gebied al geruime tijd een industrieel! karakter en aanzien. De Eemscentrale
is daarbij het meest in het oog springende bebouwde deel. Deze gebouwen hebben een
hoogte van 55 meter. De schoorsteen van deze centrale is 68 m. hoog. De moutfabriek is ca.
40 m. hoog.

Het effect dat een bouwwerk heeft op het karakter van het landschap wordt mede bepaald
door de omgeving waarin het wordt geplaatst.

Het reeds aanwezige industrieel karakter van het specifieke gebied beschouwen wij, mede in
het licht van onderhavige aanvraag, als een factor die verdere industriële ontwikkelingen in
de Eemshaven mitigeert. Immers, er is reeds sprake van een duidelijke aanwezigheid van
een door mensen geschapen, sterk gewijzigde horizon. De bouw van meerdere objecten in
de Eemshaven, mits deze zodanig worden uitgevoerd dat er geen sprake is van een duidelijk
afwijkend horizonbeeld, achten wij derhalve mogelijk.

De voorgenomen centrale zal een maximale hoogte krijgen van ca. 90 m. Door juiste toe-
passing van mitigerende maatregelen (kleurstelling, materiaalgebruik) zai de toevoeging
door de centrale aan de eerdergenoemde reeds aanwezige industriële bebouwing qua land-
schapsbeeld van geen significante betekenis zijn. Het nieuwe object zal de omvang (hoogte

- 54 -

frysl

6

orovinsje

0000000291
</pre>

====================================================================== Einde pagina 54 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 55 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslän gg

en breedte) van het huidige, door mensen beinvloede, horizonbeeld van de Eemshaven im-
mers niet verder uitbreiden.

Bij de vergunningverlening op basis van de Nb-wet 1998 in relatie tot het ‘Windpark Eems-
haven’ is vastgesteld dat de oprichting en het in werking hebben van dergelijke aantallen
turbines (68 windturbines met een ashoogte van 80-105 m. en een wiekdiameter van 82-m.),
vanuit het oogpunt van de bescherming van het open landschap, van significante betekenis
is. De vergunning is dan ook verleend op voorwaarde van uitvoering van compenserende
(landschappelijke) maatregelen. Hier lag de significantie van effecten in de plaatsing van de
turbines deels in een landschappelijk nog vrijwel ongeschonden deel van het Eemshaven-
gebied en Emmapolder. De in casu voorgenomen centrale wordt daarentegen geplaatst in
een reeds industrieel vormgegeven ‘decor’. Het initiatief valt ‘weg’ tegen de reeds aanwezige
industriële horizonsbeleving. Dit verschil maakt de aanwezigheid van deze voorgenomen
centrale tot een niet-significant effect op de beschermde landschappelijke weidsheid.

Teneinde ongewenste effecten op het landschap zo veel als mogelijk te voorkomen verbin-
den wij, zoals reeds boven gesteld, aan deze vergunning een aantal voorschriften inzake de
uitvoering van de centrale en het gebruik van materialen en kleurstelling.

CUMULATIE

Op basis van artikel 19f van de Nb-wet 1998 dient bij vergunningverlening voor nieuwe pro-
jecten of andere handelingen een beoordeling plaats te vinden van de cumulatieve effecten
indien deze projecten of handelingen, afzonderlijk of in combinatie met andere projecten of
handelingen, significante gevolgen kunnen hebben voor het desbetreffende gebied.

Wij constateren dat de bouw en het in werking hebben van een multi-fuelcentrale afzonderlijk
en in combinatie met andere projecten en handelingen significante gevolgen kan hebben op
de instandhoudingsdoelstellingen van het Natura 2000-gebied Waddenzee.

In onze afweging onderscheiden wij twee vormen van samenhang met andere projecten en
handelingen;

Direct met de bouw en in werking hebben van de elektriciteitscentrale samenhangende pro-
jecten/handelingen
De realisatie van de centrale hangt samen met een aantal noodzakelijke projec-
ten/handelingen om de centrale te laten functioneren. Dit zijn
- verdieping van de vaargeul naar de Eemshaven om deze geschikt te maken voor
Panamax-schepen;
- verdieping en uitbreiding van de havenbekkens van de Eemshaven

Overige projecten/handelingen inzake de ontwikkeling van de Eemshaven/industrie- en ha-
vengebied
Daarnaast staat de realisatie van de centrale in de Eemshaven niet op zichzelf. Op dit mo-
ment zijn er ons een aantal initiatieven bekend voor nieuwe projecten in hetzelfde industrie-
gebied:

- bouw van een tweede elekiriciteitscentrale (RWE-centrale);

- bouw van een LNG-installatie;

- windmolenpark Eemsmond;

- realisatie kassengebied.
Ook voor de bouw van de RWE-centrale en LNG-installatie dient de vaargeul naar de Eems-
haven te worden uitgediept en dient ook de haven te worden uitgediept en nieuwe haven-
bekkens te worden aangelegd.

„55-

0000000292
</pre>

====================================================================== Einde pagina 55 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 56 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân qe

Daar de aanpassingen van de vaargeul en de havens van belang zijn voor de onderhavige
centrale, maar ook samenhangen met de overige projecten, zal voor deze projecten een
aparte vergunningprocedure in het kader van de Nb-wet 1998 worden doorlopen.

In onze afweging bij onderhavige aanvraag zullen wij rekening dienen te houden met de cu-
mulatieve effecten als gevolg van alle projecten en ook de te verwachten toename van het
aantal scheepvaartbewegingen. Na het gereedkomen van de centrale, en in samenhang met
de overige initiatieven in de Eemshaven, concluderen wij dat een gebied ter grootte van 4,7
ha slikwad zal zijn afgenomen en er maximaal 147,25 ha. slikwad en 8,5 km waterrand langs
getijdenwater, zoals omschreven in de passende beoordeling in kwaliteit zal afnemen. Mede
op basis van later aangeleverde informatie’ is voldoende en overtuigend aangetoond dat de
omvang van het kwaliteitsverlies, zoals in de passende beoordeling is gekwantificeerd, niet
zal worden overschreden.

De cumulatieve effecten van alle initiatieven en projecten tezamen leiden tot een compensa-
tieplicht. De verschillende initiatiefnemers hebben er voor gekozen om een gezamenlijk
compensatieplan op te stellen en uit te voeren. In ons besluit houden wij daarom rekening
met de plannen en afspraken hieromtrent. Daarbij achten wij het noodzakelijk aan deze ver-
gunning voorschriften te verbinden teneinde zekerheid te verkrijgen dat de uitvoering van de
compensatie tijdig en volledig zal zijn gewaarborgd.

NADERE ONDERZOEKEN

Er zijn leemtes in kennis geconstateerd met betrekking tot de grijze zeehond en de bruinvis,
maar ook wat betreft de winterverspreiding van de gewone zeehond in de maanden buiten
de periode waarin reguliere tellingen plaatsvinden. Daarnaast ontbreekt het aan kennis van
het habitatgebruik van de gewone zeehond, specifiek in de Eems. Dit is vooral van belang
om aan te kunnen geven, in welke mate de zeezoogdieren afhankelijk zijn van het gebied in
de directe nabijheid van de Eemshaven (als foerageer- en/of migratiegebied). Wij verbinden
aan deze vergunning een aantal voorschriften omtrent onderzoek en monitoring omtrent het
voorkomen van populaties in de nabije omgeving en de gevolgen voor deze populaties als
gevolg van de bouwwerkzaamheden en het latere gebruik van de centrale.

Tevens zijn leemtes in kennis geconstateerd omtrent het voorkomen van vissoorten in de
nabijheid van de en in de Eemshaven, en met name de Habitatrichtlijnsoorten fint, zeeprik en
rivierprik. Wij verbinden aan deze vergunning een aantal voorschriften omtrent onderzoek en
monitoring omtrent het voorkomen van vispopulaties in de nabije omgeving en de gevolgen
voor deze populaties vanwege het inzuigen in het koelwatersysteem.

Daarnaast constateren wij dat in een andere vergunningenprocedure, op basis van de Wm,
een kennisleemte is geconstateerd omtrent het risico van het affakkelen en het effect van
lichthinder en mogelijke gevolgen voor vogels en vleermuizen. Op basis van de, inmiddels
vernietigde Wm-vergunning dient initiatiefnemer een monitorings- en evaluatieprogramma uit
te voeren en hierover het bevoegd gezag te informeren. Wij achten ons bevoegd om aan
deze vergunning het voorschrift te verbinden om een monitorings- en evaluatieprogramma
voor te schrijven en de resultaten hiervan te verwerken in de jaarlijkse monitoringsrapporta-
ge. Tevens achten wij ons bevoegd om aanvullende voorschriften te stellen omtrent de wijze
waarop het programma wordt opgesteld en uitgevoerd.

8 Inrichtings- en faseringsplan terrestische natuurcompensatie Eemshaven; Maatregelen- en faseringsplan mariene natuurcom-
pensatie Eemshaven;TNO-rapport geluidmetingen Eemshaven.

- 56-

da

A

frysl

e

e

TOVinsje

0000000293
</pre>

====================================================================== Einde pagina 56 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 57 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân @&

A.1.2. SAMENVATTING EFFECTEN

Samenvattend concluderen wij het volgende;

Wij hebben geconstateerd dat kan worden uitgesloten dat de depositie van verzurende en/of
vermestende stoffen, voor zover afkomstig van de NUON centrale zal leiden tot aantasting
van de natuurlijk kenmerken op de voor verzuring of vermesting gevoelige habitats binnen de
Natura 2000-gebieden Waddenzee, Duinen Ameland en Duinen Schiermonnikoog.

Wij hebben geconstateerd dat er van de bouw en het in gebruik nemen van een multi-
fuelcentrale in de Eemshaven (op zichzelf beschouwd als ook tezamen met de overige initia-
tieven en projecten) de volgende gevolgen voor de beschermde natuurwaarden van de Natu-
ra 2000-gebieden Waddenzee, Noordzeekustzone, Duinen Ameland en Terschelling zijn te
verwachten:

- Aantasting (afname) van habitattype H1140 (droogvallende slik- en zandplaten)

- Aantasting (afname) van het habitattype H1110 (permanent overstroomde zandban-
ken);

- Permanent kwaliteitsverlies van habitattypen H1140 en H1110 in de omgeving van de
centrale;

- Verlies aan oppervlakte van rust-, foerageer- en broedgebied vogels, zowel binnen
de begrenzing van het Natura 2000-gebied als buiten de begrenzing (moerasgebied
Oostlob Eemshaven);

- Aantasting van de beschermde waarden rust, open landschap en duisternis;

- Verstoring van vogels, vissen (fint en rivierprik), zeehonden en bruinvissen als gevolg
van heiwerkzaamheden;

- Risico op desoriëntatie en botsingen trekvogels als gevolg van buitenverlichting cen-
trale;

- Verlies van de satellietpopulatie velduilen in het Eemshavengebied en, als gevolg
hiervan, een aantasting van de herstelopgave voor deze Vogelrichtlijnsoort.

De aangevraagde bouw, het in werking hebben en regulier onderhoud van een elektriciteits-
centrale, in samenhang met de overige beoogde projecten en handelingen in de Eemshaven
én in samenhang met de benodigde verdieping van de vaargeul leidt tot
- ‘een afname in kwaliteit van de habitattypen H1140/H1110;
- een fysieke afname van beide habitattypen als gevolg van de aanleg van buitendijkse
werken ten behoeve van de afvoer van het koelwater;
- verlies van een belangrijk rust-, foerageer- en broedgebied voor vogels in de directe
nabijheid van de Waddenzee.

Ondanks de door Nuon toe te passen mitigerende maatregelen zijn wij van mening dat de
bouw en het in gebruik nemen van een cenirale in de Eemshaven kan leiden tot gevolgen en
aantasting van natuurwaarden van het Natura 2000-gebied Waddenzee en de Waddenduin-
gebieden.

Nu er niet kan worden uitgesloten dat de realisatie en de ingebruikname (inclusief regulier
onderhoud) van de centrale kan leiden tot aantasting van diverse beschermde natuurwaar-
den en hun instandhoudingdoelstellingen kan er bij het ontbreken van alternatieve oplossin-
gen alleen vergunning verleend worden om dwingende redenen van groot openbaar belang
met inbegrip van redenen van sociale of economische aard.

Daarnaast concluderen wij dat de bouw en het in gebruik nemen van de centrale (mede in
samenhang met de andere projecten in en rond de Eemshaven) kan leiden tot een aantal
negatieve effecten, maar dat op basis van de huidige wetenschappelijke inzichten onwaar-
schijnlijk is dat deze effecten zullen leiden tot een aantasting van de natuurlijke kenmerken
van het gebied. Vanwege het feit mogelijk tijdens de bouw en inbedrijfstelling van de centrale

STe

0000000294
</pre>

====================================================================== Einde pagina 57 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 58 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân @&

toch effecten zouden kunnen optreden, achten wij het noodzakelijk dat monitoring op de vol-
gende gebieden wordt uitgevoerd, zodat in voorkomend geval op adequate wijze kan worden
opgetreden:

- De verstorende effecten op zeehonden (zowel als gevolg van de bouwwerkzaamheden
alsmede door toename scheepvaartverkeer) en de mogelijke afname in kwaliteit van de
leefgebieden;

- De verstorende effecten op bruinvissen als gevolg van de bouwwerkzaamheden, maar
ook als gevolg van de toename van het scheepvaartverkeer;

- Het risico van desoriëntatie en botsingen van trekvogels als gevolg van de buitenverlich-
ting van de centrale en het affakkelen van gas;

- De effecten op de populatie fint en rivierprik als gevolg van de inzuiging in het koelwater-
systeem;

- De beïnvloeding van de waterkwaliteit als gevolg van de lozing van koelwater en afvalwa-
ter en de luchtemissies en de mogelijke gevolgen voor de herstelopgave van de in de
nabijheid van de centrale aanwezige zeegrasvegetatie.

Door de mogelijkheid tot het opleggen van nadere mitigerende maatregelen, indien de nood-
zaak hiertoe mocht blijken, is verzekerd dat de instandhoudingsdoelen voor beschermde
soorten en habitattypen niet in gevaar komen.

MITIGATIE

De aan dit initiatief verbonden effecten op natuurwaarden en de cumulatie van effecten door
de verschillende initiatieven zijn omschreven in de Passende beoordeling en de bij de aan-
vraag overlegde documenten. Door aanvrager wordt gesteld dat een groot deel van de nega-
tieve effecten kunnen worden gemitigeerd. Door de aanvrager worden in de vergunningaan-
vraag de volgende mitigerende maatregelen (mede) voorgesteld en aangevraagd;

1. Gebruik van titaan in de condensors, teneinde de emissie van metalen als koper,
door de geleidelijke oplossing van pijpen op basis van koperlegeringen, naar het
opperviaktewater te voorkomen;

Het aanbrengen van roosters voor de koelwaterinlaat om de inzuiging van vissen

te beperken;

Het aanbrengen van een visretoursysteem;

Toepassing van thermo shocking als aangroeibestrijding in het koelwatersysteem;

Er wordt gestreefd naar een optimale uitwisseling van restwarmte met buurbedrij-

ven;

Onderzoek naar de mogelijkheid om een deel van de restwarmte via koeling naar

de lucht af te voeren;

7. Het heien van de palen voor de binnendijkse bouwwerken wordt geluidsarm uitge-
voerd;

8. De heiwerkzaamheden vinden plaats buiten het broedseizoen van vogels (maart —
augustus) en de werp- en zoogperiode van zeezoogdieren (half mei — half juli);

9. Het gebruik van de fakkel wordt tot een minimum beperkt. Hierdoor worden zowel
de eventuele hinder van het licht als van het geluid van de fakkel gereduceerd;

10. Door het schakelbaar maken van de verlichting in en om de gebouwen zal het aan-
tal branduren van de verlichting tot een minimum worden beperkt;

11. Verlichtingsarmaturen worden zodanig opgesteld dat directe uitstraling naar de
omgeving vermeden wordt;

12. Door het gedeeltelijk afschermen/omhullen van de installaties worden zowel de ge-
luids- als de lichtuitstraling beperkt;

13. Door toepassing van groen licht als buitenverlichting wordt het verstorend effect op
trekvogels tot een minimum beperkt;

a aha Mm

- 58 -

an

A

frysl

provinsje

0000000295
</pre>

====================================================================== Einde pagina 58 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 59 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân qp

14. Door inpandige opslag van biomassa en petcokes wordt verwaaiing van deze stof-
fen voorkomen. Door periodieke besproeiing van de kolenbergen wordt verwaaiing
hiervan tot een minimum beperkt.

Daarnaast constateren wij dat, mede op basis van de bij de aanvraag gevoegde stuk-

ken ook de volgende mitigerende maatregel tot de mogelijkheid behoort.

15. Gebruikmaking van gedekte/grauwe tinten en het vermijden van het gebruik van
reflecterende materialen ten behoeve van de inpassing van de centrale in het land-
schap.

16. Om de kans op gevolgen voor het zeegrasveld op de Hond verder in te perken
dient de lozing van koelwater met een verhoogde temperatuur te geschieden tij-
dens afgaand tij en dood tij, waardoor het risico op gevolgen voor dit zeegrasveld
verder wordt verkleind.

Wij achten de voorgestelde maatregelen onder nrs. 5 en 6 onvoldoende concreet om als
mitigerende maatregel te kunnen dienen. Tevens is ons gebleken dat de mitigerende maat-
regel nr. 8 niet in deze vorm hoeft te worden toegepast. Daarnaast achten wij deze maatre-
gel voor wat betreft de genoemde werp- en zoogperiode van zeezoogdieren niet aan de orde
gezien de grote afstand tot de verblijfplaatsen van deze dieren. De overige voorgestelde mi-
tigerende maatregelen achten wij wel noodzakelijk om de geconstateerde aantasting van de
natuurwaarden zo veel als mogelijk te voorkomen.
Teneinde te borgen dat de voorgestelde mitigerende maatregelen worden uitgevoerd hebben
wij aan deze vergunning voorschriften verbonden.

-59-

an

frysl

6

e

YU
en
5
pal
>
©,

0000000296
</pre>

====================================================================== Einde pagina 59 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 60 ======================================================================

<pre>20855213

GE

provinsje fryslân Cas)
provincie frysling, ==

ADC-TOETS

ingebruikname (inclusief regulier onderhoud) van de centrale, al dan niet in samenhang met
ander projecten en handelingen, kan leiden tot aantasting van diverse beschermde natuur-
waarden en hun instandhoudingsdoelstellingen dient een ADC-toets te worden uitgevoerd.

Dwingende reden van groot openbaar belang en alternatief

De realisatie van deze centrale past binnen het overheidsbeleid inzake energiebeschikbaar-

heid op basis van meerdere en andere bronnen dan aardgas en aardolie alleen. De vermin-

dering van afhankelijkheid door diversificatie acht de regering, mede in het licht van de mon- e pum

diale economische en politieke ontwikkelingen van groot openbaar belang. Ook acht de re- >

gering het van groot openbaar belang dat er voldoende en betaalbare opwekking van ener-

gie plaatsvindt in Nederland. Tevens past het initiatief binnen het rijksbeleid om economische ©
en

(9)

Daar er op basis van objectieve gegevens niet kan worden uitgesloten dat de realisatie en ld
8 pre,

A)

efficiéntie te bereiken via marktwerking (liberalisatie). Daarnaast is de realisatie van deze
nieuwe centrale eveneens van belang vanwege de mogelijkheid om tegelijk met de bouw
hiervan maatregelen te nemen c.q. technologische voorzieningen te treffen voor CO2-afvang
bij de elektriciteitsopwekking. De maatregelen ten behoeve CO2-afvang behoren niet tot de
aanvraag en staan in het kader van onderhavige vergunningaanvraag dan ook niet ter be-
oordeling. Het betreft hier echter wel een belangrijke en veelbelovende technologie voor het
behalen van de klimaatdoelen. De nabijheid van lege gasvelden is zeker in de beginfase
(2010 — 2020) van groot belang voor de ontwikkeling van de CSS-technologie. Zowel NUON
als RWE staan zeer positief ten opzichte van het afvangen en opslaan van CO2. Beide be-
drijven zijn in een gunstige positie: NUON door de keuze van de technologie (vergassing) en
RWE door de binnen het concern ontwikkelde kennis over afvang van CO2. De ontwerpen
van beide centrales houden reeds rekening met het later aanbrengen van de voorzieningen
van CO2-afvang. Beide bedrijven willen graag in aanmerking komen voor een demonstratie-
project. De locatie Eemshaven heeft overigens als voordeel dat binnen korte afstand ge-
schikte lege gasvelden zijn om reeds op korte termijn met de afvang en opslag te experimen-
teren. Nuon heeft circa 2 jaar geleden een convenant of een intentieverklaring getekend met
de provincie Groningen en het ministerie van VROM over afvang van CO2 uit de NUON cen-
trale, |

Verder zal de nieuwbouw van centrales in noordwest Europa deels leiden tot een groter
aanbod vergeleken met de vraag. Dat betekent niet dat er sprake zal zijn van overproductie,
of dat Nederland vanaf 2009 een stroomexporterend land zal worden, zoals sommige be-
zwaarden uit het TenneT-rapport Monitoring Leveringszekerheid 2007-2023 afleiden. Dat
rapport spreekt slechts van een exportpotentieel; alle mogelijke investeringsplannen zijn in
dit potentieel meegenomen, waardoor een theoretische exportmogelijkheid zou ontstaan. Die
mogelijkheid is echter gebaseerd op de veronderstelling dat alle thans bekende voornemens
voor elektriciteitsproductie daadwerkelijk zullen worden gerealiseerd. Ook is daarbij geen
rekening gehouden met het feit dat de nieuwe centrales zullen zorgen voor een (vervroegde)
uit bedrijf stellen van bestaande centrales. De nieuwe centrales zullen via economische me-
chanismen de productie overnemen van verouderde centrales elders in noordwest Europa.
De nieuwe centrales hebben namelijk een hoger energetisch rendement en zijn dus econo-
mischer ten opzichte van verouderde centrales. Zij zullen een marktaandeel veroveren ten
koste van deze verouderde en minder efficiëntere centrales. Deze laatste zullen daardoor in
eerste instantie minder draaiuren maken en alleen draaien tijdens een piekvraag naar elek-
triciteit. Dit za! uiteindelijk leiden tot sluiting van deze centrales. Deze vernieuwing van het
park elektriciteitscentrales leidt daardoor tot een positief milieueffect. Welke centrales hun
draaiuren zullen verminderen en tot sluiting zullen overgaan, is vooraf niet te zeggen. Niet

-60-

0000000297
</pre>

====================================================================== Einde pagina 60 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 61 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân qe

alleen doen commerciële bedrijven daar om concurrentieoverwegingen geen uitspraken over
en de uitkomst wordt gevonden in een competitieve omgeving en elk bedrijf rekent er op dat
de concurrent als eerste een centrale stillegt.

Deze grote centrales zouden overbodig kunnen worden door het importeren van meer elek-
triciteit. De leveringszekerheid zal daardoor echter afnemen omdat lange aanvoerlijnen min-
der betrouwbaar zijn dan kortere aanvoerlijnen. Daardoor is Nederland dan als vragende
partij afhankelijk van de marktsituatie elders. Bovendien kan er — milieutechnisch gezien —
geen invloed worden uitgeoefend op de herkomst van de ingevoerde elektriciteit. Meer im-
port van elektriciteit past bovendien niet in de visie van Nederland op leveringszekerheid en
voorzieningszekerheid. Essentieel is dat de te bouwen centrales een cruciale bijdrage leve-
ren aan de elektriciteitsvoorziening in ons land dan wel de West-Europese markt. De elektri-
citeitsmarkt is namelijk geliberaliseerd en daarom kan er niet alleen gekeken worden naar
het openbare belang van de centrales voor de nationale stroomvoorziening. Op dit moment
importeert Nederland overigens veel elektriciteit: 2000 MW, ongeveer een equivalent van
twee centrales. De bedoelde twee centrales (Nuon en RWE) zullen dus in de huidige context
dienen om de elektriciteitsvoorziening in eigen land veilig te stellen. Hiermee wordt het in de
afgelopen jaren lage investeringsniveau in centrales in Nederland enigszins ingelopen.

De grote centrales zouden ook overbodig kunnen worden gemaakt door een zeer drastische
reductie van het gebruik en een zeer drastische uitbreiding van de productie van duurzame
elektriciteit. Het kabinet heeft reeds als zeer ambitieuze gekenschetste doelstellingen op
deze twee punten geformuleerd. Deze doelstellingen impliceren een ambitieuze verminde-
ring van de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen voor de komende decennia (70% in
2020, 50% in 2050). Het inzetten op nog meer duurzame energie zou betekenen dat de kos-
ten van energie zeer sterk zouden stijgen en de leveringszekerheid zou afnemen door het
gebruik van niet betrouwbare bronnen en door het gebruik van nog onvolgroeide technieken.
“Klassieke” centrales die gebruik maken van fossiele brandstoffen blijven dus nodig.

Ondanks de ambities van het kabinet, zal de Nederlandse elektriciteitsvoorziening de ko-
mende decennia nog worden gedomineerd door de inzet van de fossiele brandstoffen aard-
gas en steenkool. Het aandeel van aardgas in de elektriciteitsvoorziening is echter zeer
hoog: meer dan 60%. Dit leidt tot een hoge kwetsbaarheid voor prijsstijgingen en het leidt,
naar mate meer aardgas geïmporteerd moet worden, tot een grotere geopolitieke afhanke-
lijkheid van een beperkt aantal landen, zoals Noorwegen en Rusland.

De vergroting van het aandeel kolen is dus gunstig voor het waarborgen van de voorzie-
ningszekerheid; kolen worden aangeboden door een groot aantal landen en omdat het
transport van kolen niet leidinggebonden is, treedt er geen één-op-één afhankelijkheid op
met een bepaalde producent.

Ook de voorzieningszekerheid op langere termijn wordt verbeterd door de inzet van steen-
kool in centrales. De mondiale reserves zijn bijzonder groot en de steenkool wordt gevonden
in politiek stabiele regio’s. Ook is het internationale handelssysteem erg flexibel, waardoor de
directe afhankelijkheid van één bepaalde leverancier laag is.

Met betrekking tot het onderzoek naar de alternatieve locaties verwijzen wij naar het vige-
rende Tweede Structuurschema Elektriciteitsvoorziening (SEV II) en het in voorbereiding
zijnde Derde Structuurschema Elektriciteitsvoorziening (SEV Ill), waarvan deel 1 van de pkb
reeds uitgebracht is). De Eemshaven is in beide documenten opgenomen als een locatie
voor grootschalige elektriciteitsproductie. In de aan pkb deel 1 van het SEV ten grondslag
liggende Strategische Milieubeoordeling (SMB) is aangetoond dat de locatie Eemshaven

-61-

dn

A

sje frysl

Drovil

0000000298
</pre>

====================================================================== Einde pagina 61 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 62 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân qe

vanuit strategische milieuoverwegingen zeer geschikt is. Het kabinet heeft dus hier expliciet
ruimte gereserveerd voor grootschalige stroomproductie op de locatie. Het vestigingsklimaat
van de Eemshaven, de Eemsmondregio is een concentratieregio in het ‘Pieken in de Delta'-
beleid, wordt door het niet toestaan van de centrales aangetast.

In Groningen is Energy Valley in ontwikkeling: een samenwerking tussen overheden, kennis-
instituten en bedrijven om een kennisintensieve regio te worden op het gebied van energie.
Er zijn goede perspectieven om juist wat betreft het afvangen en opslaan van CO2 een voor-
sprong te nemen en een wereldwijd toonaangevende industrie op te bouwen. De Eemsha-
ven kan zich zo ontwikkelen tot een duurzame industriële regio met een globale voorbeeld-
functie. Daarnaast zijn door tussenkomst van Energy Valley diverse innovatieve en energie-
gerelateerde bedrijven van plan zich te vestigen in de Eemsmondregio. Zoals verschillende
torrefractiebedrijven die biomassa geschikter maken voor bijstoken in kolencentrales. Maar
ook allerlei industriële bedrijven die nauw verbonden zijn aan bijvoorbeeld restwarmte of ko-
lenvergassing. Hierdoor ontstaat een industrieel klimaat in de Eemsmondregio dat een goe-
de voedingsbodem biedt voor allerlei innovatieve oplossingen op energiegebied. Om deze
perspectieven ook daadwerkelijk te kunnen realiseren is vestiging van elektriciteitsproducen-
ten hier onontbeerlijk, omdat anders het nagestreefde energienetwerk niet tot stand kan ko-
men.

Daarnaast wordt het lozen van koelwater van centrales aan binnenwateren, zoals de grote
rivieren en het IJsselmeer, beperkt door natuurbeschermingsnormen. Door de steeds hogere
rivierwatertemperaturen zal steeds vaker de productie van centrales langs rivieren moeten
worden verminderd. De leveringszekerheid van centrales aan binnenwater neemt daardoor
af. In het recente verleden heeft dit de elektriciteitsvoorziening van Nederland voor een peri-
ode van enkele weken ernstig bedreigd. De bouw van centrales op een zeelocatie (en de
Eemshaven is één van de weinige zeelocaties) verhoogt de leveringszekerheid van de elek-
triciteitsvoorziening. Tevens biedt zeewater een lagere temperatuur koelwater, waardoor een
centrale (ongeacht de brandstof) een hoger energetisch rendement kan bereiken dan als
deze aan een rivier was gebouwd. Dit leidt direct tot een lagere CO2-uitstoot per kWh en
heeft dus een positief effect op het klimaat.

Gelet op de voorwaarden die aan een locatie voor een energiecentrale wordt gesteld, is in
Nederland de keuze heel beperkt. Alleen op de Maasvlakte en in Vlissingen-Oost is een ge-
lijkwaardige infrastructuur aanwezig zijn. Beide locaties zijn zeehavenlocaties en hebben een
voldoende zware aansluiting op het hoogspanningsnet. Beide locaties grenzen ook aan een
Natura 2000-gebied met vergelijkbare effecten op dezelfde habitats, zodat er voor een be-
langrijk deel slechts sprake zou zijn van het verplaatsen van de problemen. Uit nader onder-
zoek is naar voren gekomen dat beide alternatieve locaties geen werkelijk alternatief zijn
omdat daar of in het geheel geen industrieterrein meer beschikbaar was (Maasvlakte) of al-
leen terreinen van een te beperkte oppervlakte (Vlissingen-Oost).

Wij concluderen derhalve dat er geen alternatieven zijn voor de bouw van deze centrale op
de beoogde locatie. Verder menen wij dat er in voldoende mate is aangetoond dat er bij de
bouw van deze centrale een dwingende reden van groot openbaar belang in het geding is.

Compensatie
In de passende beoordeling wordt een opgave gedaan van de compensatie die direct in ver-
band staat met de aanleg, bouw en in werking hebben van de onderhavige centrale;
- Verlies leefgebied vogels door verlies en aantasting van rust- en foerageergebieden.
Dit betekent een aantasting van een aantal kernopgaven voor het Natura 2000 ge-

lln

An

A

je frysl

rovinsje

0000000299
</pre>

====================================================================== Einde pagina 62 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 63 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslän @&

bied Waddenzee. Derhalve is het nodig dat ten behoeve van vogels compensatie ge-
realiseerd gaat worden.

- Verlies aan oppervlakte habitattype als gevolg van de aanleg van de in het Natura
2000-gebied Waddenzee gelegen voorziening ten behoeve van de afvoer van het
koelwater. Dit is in strijd met instandhoudingsdoelen van de habitattype H1140 en
H1110. De oppervlakte ervan (1,6 ha.) dient gecompenseerd te worden.

Door initiatiefnemer is samen met Groningen Seaports en andere initiatiefnemers inzake
projecten in de Eemshaven een gezamenlijk voorstel tot compensatie opgesteld. Daarbij is
ook een fasering en verdeling van compensatieverplichtingen opgesteld.

Wij achten deze compensatie volledig en voldoende om de geconstateerde significant nega-
tieve effecten als gevolg van onderhavige aanvraag, in samenhang met de overige projecten
te compenseren.

Bij deze vergunning zijn een drietal compensatieplannen gevoegd. Deze maken onderdeel
uit van deze vergunning. Wij verbinden aan deze vergunning voorschriften teneinde te waar-
borgen dat vergunninghouder de aan hem/haar toekomende compensatieplicht volledig en
tijdig zal uitvoeren.

De compensatie op land bestaat uit 50 ha. Deze compensatie dient voor het te verwachten
verlies van een broed-, foerageer- en rustgebied in de oostlob van de Eemshaven. Het be-
treffende gebied is beoordeeld als zijnde van matige kwaliteit, mede als gevolg van de reeds
aanwezige (bedrijfsmatige) activiteiten, de ligging op een voor industriële doelen bestemd
terrein. Na afweging van de bestaande kwaliteit en het gebruik van het gebied is door des-
kundigen vastgesteld dat, indien in de nabije omgeving een compensatiegebied wordt gerea-
liseerd dat in goede (ecologische) verbinding staat met het Natura 2000-gebied Waddenzee
en waar voor de beschermde diersoorten een hogere kwaliteit als broed-, foerageer- en rust-
gebied wordt geborgd, een oppervlakte van 50 ha als voldoende ruime compensatie geldt.
Het nieuwe gebied krijgt een betere uitgangspositie voor natuurwaarden door minder versto-
ring in de directe omgeving en een betere bescherming door de bestemming natuur (geen
EHS)op de nemen. De relatie met de Waddenzee wordt verbeterd door buitendijks voor mi-
nimaal 20 ha kwelders een kwelderverbeteringsplan op te stellen en uit te voeren.

Er is sprake van een toename van kwaliteit van het compensatiegebied ten opzichte van de
huidige situatie omdat het gebied specifiek wordt ingericht op basis van de verschillende
ecologische functies voor de relevante vogelsoorten. Ook het beheer wordt geoptimaliseerd
en toegesneden op de relevante soorten. Ook in de voorwaardenscheppende sfeer is er
sprake van een kwaliteitsverbetering. Hierbij wordt gedoeld op de gunstige ligging ten op-
zichte van de buitendijkse kwelders. Daarnaast is van belang dat het gebied de planologi-
sche bestemming natuur krijgt en rust en openheid in het compensatiegebied worden ge-
waarborgd. Hierdoor zal de kwaliteit van het gebied toenemen, waardoor de grootte van het
compensatiegebied toereikend is om de negatieve effecten op de relevante verstoorde na-
tuurwaarden te neutraliseren. De in eerste instantie in het kader van de mariene compensa-
tie verworven buitendijkse kwelders, 23 ha, vervullen daarenboven nog een extra verster-
kende rol ten behoeve van de vogels op het land.

Teneinde zekerheid te verkrijgen dat de voorgestelde compensatie de verlorengegane na-
tuurwaarde wel daadwerkelijk zal compenseren leggen wij de vergunninghouder de verplich-
ting op om jaarlijks hierover rapporteren. Tevens wensen wij een overzicht te ontvangen
aangaande de aldaar aanwezige soorten. Indien uit monitorresultaten blijkt dat na vijf jaar
deze soorten niet in deze aantallen in het compensatiegebied broeden of gebroed hebben,
dient nader onderzoek te worden uitgevoerd naar de oorzaken van het uitblijven van de ver-
eiste broedgevallen, alvorens eventueel aanvullende maatregelen worden voorgeschreven.

- 63 -

an

frysl

sje

0000000300
</pre>

====================================================================== Einde pagina 63 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 64 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân 4g

Wij zien een compensatieverplichting als een resultaatsverplichting en niet als een vrijblij-
vende inspanningsverplichting waaraan is voldaan na het inrichten van het beoogde com-
pensatiegebied en de overdracht ervan aan een terreinbeheerder. Zoals reeds gememoreerd
is de staat van instandhouding van de velduil en van de blauwe kiekendief op alle fronten
zeer ongunstig. Het verdwijnen van een satellietpopulatie velduilen dan wel — gelet op de
naderhand ingediende stukken — het verdwijnen van een (potentieel) broedgebied voor de
blauwe kiekendief is voor ons onacceptabel. Zowel de broedfunctie voor de velduil en voor
de blauwe kiekendief als de functie als hoogwatervluchtplaats van het Eemshavengebied
dient daadwerkelijk worden gecompenseerd. De vergunninghouder is verplicht om voor 1
januari van elk jaar opgave te doen van de in het voorafgaande jaar in het compensatiege-
bied aanwezige natuurwaarden.

Zienswijzen

Hierna volgt een weergave van de ontvangen zienswijzen. Daar waar opmerkingen en
suggesties niet reeds hiervoor (impliciet) aan de orde zijn geweest dan wel binnen onze
inhoudelijke overwegingen reeds aan deze inspraak volledig tegemoet is gekomen, volgt een
reactie (cursief weergegeven).

Op 21 oktober 2008 hebben wij van NUON Power Projects 1 aanvullende documenten
ontvangen welke op 21 oktober 2008 naar belanghebbenden zijn gezonden om hen in de
gelegenheid te stellen ook over deze documenten zienswijzen uit te brengen. Voor de
leesbaarheid zijn de zienswijzen die hierop zijn binnengekomen apart behandeld.

I ontvangen zienswijzen naar aanleiding van de ingediende vergunningaanvraag
en bijlagen

Stadt Emden 13 juni 2008

De Stadt Emden, vertegenwoordigd door der Oberbürgermeister, geeft aan niet in te stem-
men met het plan tot oprichting van een kolenenergiecentrale zonder CO,-afvang. De Stadt
Emden wil zich ook in de toekomst verder ontwikkelen als industrie- en arbeidsplaats. Te-
vens wil men ook verdere ontwikkeling van het toerisme bevorderen. Het ontwikkelen van
kennisspecialisatie ‘energie’, in het bijzonder herbruikbare bronnen behoort tot een kernpunt
van de ontwikkelingsstrategie van de Stadt Emden.

Verder zal het plan van NUON Power leiden tot gevolgen op de instandhoudingsdoelstellin-
gen van het aangrenzende FFH — gebied NL 1000001 “Waddenzee”. Daarbij zullen gevolgen
verwacht kunnen worden op de vissoorten fint, zeeprik en rivierprik. Voor dit laatste wordt
verzocht om een meet- en een monitoringsprogramma.

Reactie: Inzake het door Stadt Emden gestelde inzake de noodzaak tot CO2- afvang bij de
centrale verwijzen wij naar onze reactie op de zienswijzen van Greenpeace onder Bijlage 2
en 3, punt 2 'Klimaatverandering en effect van CO,-emissie’.

De vergunning zal worden verleend onder voorschriften. Voorschrift 57 stelt daarbij de eis
dat er een onderzoek uitgevoerd moet worden naar het voorkomen van de vissoorten fint,
zeeprik en rivierprik in en om de Eemshaven. Daarnaast zal worden gemonitoord in hoever-
re, en in welke aantallen, er sprake zal zijn van inzuiging van vissen in het koelwatersys-
teem, in het bijzonder de genoemde vissoorten fint, rivierprik en zeeprik.

- 64 -

0000000301
</pre>

====================================================================== Einde pagina 64 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 65 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân qe

Rijkswaterstaat, Waterdistrict Waddenzee (hierna RWS) 6 juni 2008/verzonden 12 juni 2008
kenmerk AWZ 2008/644

RWS geeft in haar zienswijze aan dat Nuon Power Projects 1 b.v. ingevolge artikel 2 van de
Wet beheer rijkswaterstaatswerken een vergunning heeft voor het aanleggen, hebben en
onderhouden van een koelwateruitlaatsysteem in de Eems voor de Nuon Multi-fuel IGCC
Magnum Energiecentrale. Daarnaast is een vergunning verleend op grond van de Wet ver-
ontreiniging oppervlaktewateren en de Wet op de waterhuishouding.

Gezien bovenstaande heeft RWS geen bedenkingen tegen het verlenen van een vergunning
op basis van de Nb-wet 1998.

Reactie: Gedeputeerde Staten nemen kennis van de zienswijze van Rijkswaterstaat. Daarbij
merken zij op dat inmiddels de genoemde vergunning op grond van de Wet verontreiniging
oppervlaktewateren is vernietigd. In haar overwegingen inzake dit besluit hebben Gedepu-
teerde Staten rekening gehouden met deze vernietiging.

Greenpeace d.d. 12 juni 2008

Greenpeace voegt bij de door haar ingediende brief een aantal stukken toe die eerder zijn
ingediend bij het ministerie van LNV;

Pleitaantekeningen bij de hoorzitting van 29 mei (bijlage 1)
Aanvullingen op de gronden van bezwaar 24 april (bijlage 1)
Zienswijze vergunningaanvraag NUON bij LNV (bijlage 2)

- Review Passende beoordeling door Tonckens Ecologie (bijlage 3)

- Zienswijze Waddenvereniging (bijlage 4)
Kritische beschouwing van de passende beoordeling door Bureau Waardenburg
(bijlage 5)

Verzocht wordt om de stukken als herhaald en ingelast te beschouwen.

Op grond daarvan verzoekt Greenpeace de vergunning voor Nuon niet te verlenen.

Opmerking/leeswijzer: Gezien de opzet van de zienswijzen (toevoegen van eerder geprodu-
ceerde stukken als bijlagen bij de brief) worden deze ook hieronder per bijlage verwoord en
van een reactie voorzien. Door Greenpeace wordt in haar aanbiedingsbrief niet aangegeven
welke onderdelen van de bijlagen specifiek als ‘zienswijze’ in onderhavige vergunningproce-
dure beschouwd moeten worden. Voor zover van toepassing hebben wij per bijlage ons
standpunt verwoord.

Zienswijzen Greenpeace, bijlage 1:

De toegevoegde documenten hebben betrekking op de bezwarenprocedure tegen het besluit
van de minister van LNV d.d. 22 februari 2008 met kenmerk DRZ/08/933/BB/SM. /n de be-
handeling van het bezwaar en de Beslissing op Bezwaar door de minister van LNV d.d. 5
december 2008 kenmerk DRR&R/2008/8113 worden de aangevoerde bezwaren inhoudelijk
beoordeeld. Daar hef hier een separate procedure betreft verwijzen wij naar het besluit van
de minister van LNV d.d. 5 december 2008.

Zienswijzen Greenpeace, bijlage 2 en 3

Greenpeace verzoekt de door haar ingediende zienswijze en beroep in de Wm/Wvo/Wwh
procedure als herhaald en ingelast te beschouwen. Teven verzoekt zij het rapport ‘Review

-65-

E

<

sje frys

0000000302
</pre>

====================================================================== Einde pagina 65 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 66 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân @&

Passende Beoordeling Multifuelcentrale in de Eemshaven’ door Tonckens Ecologie als her-
haald en ingelast te beschouwen’. Samenvattend concludeert Greenpeace in haar zienswijze
dat op basis van de door haar aangedragen argumenten de vergunning geweigerd moet
worden. Subsidiair vraagt zij, alvorens een besluit wordt-genomen op de aanvraag, alsnog
onderzoek te doen naar de mogelijk negatieve gevolgen en bijbehorende compensatievoor-
stellen uit te laten voeren.

Reactie: Bij de zienswijze van Greenpeace wordt tevens verwezen naar zienswijzen en een
beroep inzake de vergunningenprocedures Wet milieubeheer, Wvo en Wwh (MER-
procedure). Deze stukken zijn niet bijgevoegd. Greenpeace reageert hier inhoudelijk op as-
pecten uit de gevoerde milieueffectrapportageprocedure. De door Greenpeace ingediende
zienswijze en beroep tegen de Wm/Wvo/WWwh procedure zijn reeds behandeld in deze pro-
cedures. Ditzelfde geldt voor de bij de minister van LNV en de gemeente Eemsmond inge-
diende zienswijzen. Deze zullen inhoudelijk door het betreffende bevoegd gezag worden
meegewogen in het door hun te nemen besluit. Voor zover hierna niet anders blijkt stemmen
wij in met de reacties van de bevoegde instanties. Wij merken tevens op dat op een aantal
punten reeds aanvullend onderzoek is gedaan.

(De zienswijzen van Greenpeace richten zich op een aantal onderdelen. Voor de leesbaar-
heid hebben wij de verschillende onderdelen voorzien van een nummer)

1. Procedureel

Gesteld wordt dat de procedure inzake vergunningaanvraag Natuurbeschermingswet 1998 in
volledige coördinatie met de uitdieping van de vaargeul én de WM/Wvo/Wwh-procedures
moet plaatsvinden (gebaseerd op artikel 7 IPPC richtlijn). Daarbij wordt gesteld dat de pro-
cedure in het kader van de Nb-wet 1998 niet voldoende openbaar heeft plaatsgevonden en
dat de begrippen ‘significant’ en ‘niet significant’ onvoldoende zijn verklaard.

Reactie: Een beroep op artikel 7 van de IPPC richtlijn inzake coördinatie tussen de
Wm/Wvo/Wwh procedure en de procedure in het kader van de Nb-wet 1998 achten wij on-
gegrond. De IPPG richtlijn richt zich specifiek op maatregelen ter preventie of beperking van
verontreinigingen door stoffen (emissies) naar de verschillende milieucompartimenten. De
vergunning waarop de richtlijn doelt is gedefinieerd in artikel 2 onder 9. Daaruit blijkt dat het
gaat om een besluit dat de exploitatie van een bedrijf mogelijk maakt onder voorwaarden
waarbij wordt voldaan aan de eisen van de richtlijn. In de Nederlandse wetgeving zijn de
Wm, tezamen met de Wvo en de Wwh, de kaders voor besluiten waarop de IPPC-richtlijn
doelt. De vergunningsplicht in het kader van de Nb-wet 1998 richt zich niet primair op de
preventie of beperking van verontreinigingen door stoffen. Het toetsingskader van deze wet
richt zich op het al dan niet optreden van negatieve effecten van handelingen of projecten
ten aanzien van de instandhoudingsdoelstellingen van de onder deze wet beschermde ge-
bieden. Deze instandhoudingsdoelstellingen zijn niet geformuleerd in de vorm van ‘stofnor-
men’, maar gericht op de afweging in hoeverre soorten en/of habitattypen nadetig beïnvloed,
of in hun voortbestaan bedreigd, kunnen worden. Met betrekking tot het vorenstaande ver-
wijzen wij naar de uitspraak van de voorzitter van de AbRvS d.d. 3 december 2008
(200706095/1) waarbij in deze lijn is geoordeeld.

In onze overwegingen zijn wij nader ingegaan op de significantie van de effecten. Wij achten
het daarbij voldoende duidelijk in welke gevallen er sprake zal zijn van ‘niet significante’, dan

- 66 -

<
parane]
(9)

0000000303
</pre>

====================================================================== Einde pagina 66 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 67 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslän @

wel ‘significante’ effecten, mede in relatie tot de te treffen mitigerende maatregelen, danwel
de opgelegde verplichting tot compensatie.

2. Klimaatverandering en effect van COz-emissie

Als gevolg van CO» emissie door de centrale zal deze bijdragen aan de klimaatverandering,
en daardoor mede leiden tot effect op zandbanken van geringe hoogte (habitattype H1140).
Deze zullen op den duur niet meer droogvallen met als resultaat een verlies aan rust- en
foerageergebied. Er is in de Passende Beoordeling onvoldoende onderzoek gedaan naar de
gevolgen van de CO,-emissie vanuit de centrale.

Reactie: De bezorgdheid over klimaatverandering als gevolg van de CO,-emissies is ons
bekend. Klimaatverandering is echter een wereldwijd probleem waarbij tot op heden de we-
tenschap geen directe relatie kan leggen tussen de individuele uitstoot van bedrijven en de
effecten die door klimaatverandering kunnen optreden. Op, zowel internationaal als nationaal
niveau, worden maatregelen genomen om de CO, emissie te reduceren. Het is niet het doel
van de Nb-wet 1998 om via onderhavig vergunningentraject ook deze problematiek aan te
pakken. Het doel is om er voor te zorgen dat handelingen of projecten niet leiden tot (verde-
re) aantasting van de beschermde natuurwaarden. Daar klimaatverandering deels het gevolg
is van natuurlijke ontwikkelingen en deels van menselijk handelen op wereldschaal achten
wij het niet onze bevoegdheid om in dit kader op deze gronden een vergunning te weigeren.

3 Geluid

Greenpeace stelt dat niet voldoende duidelijk is gemaakt wat de effecten zijn van de geluids-
belasting als gevolg van het affakkelen. Dit moet in kaart gebracht worden.

Reactie: Bij de overweging en besluitvorming op basis van de Wm zijn alle geluidbronnen
van de centrale beoordeeld. In de overweging van de voorzitter van de AbRvS d.d. 3 de-
cember 2008 (overweging 2.8.1.) is voor dit onderdeel de afweging als voldoende beoor-
deeld. Daarbij zijn duidelijke normen voorgeschreven waarbinnen de centrale kan en mag
opereren. De maximale geluidsbelasting naar het beschermd gebied Waddenzee door de in
werking zijnde centrale is zodanig laag dat hierdoor geen ernstige verstoring kan optreden.
De geluidsemissie van de fakkel is in deze normering opgenomen. Wij hebben aan onderha-
vige vergunning ook voorschriften verbonden om te voorkomen dat de geluidsemissies kun-
nen leiden tot onaanvaardbare aantasting van de natuurwaarden.

4. Verzurende emissies

Uit het bij de zienswijze gevoegde rapport van bureau Tonckens blijkt, naar mening van
Greenpeace, dat de lange termijn reductie van uitstoot van verzurende stoffen niet gehaald
zal worden en dat daarmee de depositie op de kwelders die het dichtst bij de centrale liggen
te hoog wordt.

Reactie: In het aangehaalde rapport van bureau Tonckens wordt geen onderbouwing gege-
ven van de constatering dat de lange termijn reductie niet gehaald zou worden. Er wordt ook
geen verband gelegd met de te verwachten emissies vanuit de centrale.

- 67 -

0000000304
</pre>

====================================================================== Einde pagina 67 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 68 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân @&

Door aanvrager is op 21 oktober.2008 een aanvullend onderzoek aangeleverd (rapportage
Arcadis “Beoordeling Nox depositie energiecentrales Nuon RWE in het Eemshavengebied”
van 17 oktober 2008). Op basis van dit onderzoek concluderen wij dat een geringe toename
van de achtergronddepositie geen meetbaar effect zal opleveren. Dat betekent dat - hoewel
de kritische depositiewaarden voor een aantal habitattypen worden overschreden - de mar-
ginale toename van stikstofdepositie niet tot een verdere aantasting van de relevante habitat-
typen zal leiden. Dit houdt in dat de door Greenpeace aangehaalde ‘lange termijnreductie’ in
deze procedure niet relevant is.

5. Kwik, PAK, dioxines en furanen, koper

De centrale zorgt voor een verspreiding van verschillende zeer gevaarlijke stoffen die moei-
lijk of niet afbreekbaar zijn. Dit is voor Greenpeace een onaanvaardbaar risico voor het leven
in de Waddenzee. Uit het bijgevoegde rapport van Tonckens Ecologie wordt aangehaald dat
“voor de bijdrage van PAK wordt een hoeveelheid genoemd van 260% van de streefwaarde,
voor dioxinen 30%. Zware metalen kunnen accumuleren in de voedselketen. In de passende
beoordeling wordt onvoldoende duidelijk wat het gedrag is van deze stoffen in het Eems es-
tuarium”. De conclusie dat door de lozing geen effecten optreden kan daarom niet zonder
meer gemaakt worden. Greenpeace verzoekt om de effecten alsnog volledig en op juiste
wijze te onderzoeken. Gezien de hoge belasting van het ecosysteem in de huidige situatie
acht Greenpeace de te verwachten toename van deze stoffen als ‘relatief’ te hoog. In een
dergelijke situatie is elke toename ‘significant’ te noemen. De toets had moeten aangeven of
de huidige deposities een aantoonbaar nadelige impact hebben op de natuurwaarden van de
aangewezen Natura 2000-gebieden.

Reactie: Wij verwijzen inzake de emissies van stoffen naar onze overwegingen onder ‘Alge-
meen, waterkwaliteit’ en ‘Algemeen, luchtkwaliteit. De door Greenpeace gestelde emissie-
omvang van PAK en dioxinen vanuit de energiesector achten wij onvoldoende concreet in
relatie tot onderhavige aanvraag. Inzake de emissie naar de lucht van kwik en koper zijn ons
geen gegevens bekend waaruit zou blijken dat de emissie tot een aantasting van de door de
Nb-wet beschermde natuurwaarden. Wij verwijzen voor de NOx emissie naar het later aan-
geleverde rapport van Arcadis. Uit aangehaalde rapport van Arcadis blijkt daarbij dat zwavel
geen rol speelt in eventuele te verwachten effecten op gevoelige habitats. Inzake de emis-
sies van PAK merken wij op dat inmiddels bekend is geworden dat de streefwaarde in het
oppervlaktewater voor deze stoffengroep niet overschreden zal worden. Derhalve is er geen
aanleiding te veronderstellen dat hierdoor de natuurwaarden kunnen worden aangetast.

6. Koelwaterinname

In het rapport van Tonckens Ecologie wordt gesteld dat in de Passende Beoordeling op pa-
gina 37 een aanname wordt gedaan die niet onderbouwd kan worden. Er wordt gesteld dat
het onwaarschijnlijk is dat het innemen van koelwater een negatief effect zal hebben op de
instandhoudingsdoelstellingen voor deze soort (fint). Greenpeace is van mening dat, evenals
de voorgestelde mitigerende maatregelen, onvoldoende is onderbouwd dat er geen negatie-
ve effecten kunnen optreden en dat dit alsnog moet worden onderzocht.

Reactie: Uit de effectbeoordeling blijkt dat de koelwaterinname kan leiden tot inzuiging van
mariene organismen en, mede als gevolg hiervan tot sterfte. Met betrekking tot de Fint lijkt
onderzoek erop te wijzen dat deze vissoort hooguit sporadisch in het havenbekken zal wor-

- 68 -

AT

A

frysl

e

) TOVINS] e

0000000305
</pre>

====================================================================== Einde pagina 68 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 69 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân 4

den aangetroffen. Inmiddels is aanvrager gestart met een onderzoek naar het voorkomen
van de Fint in het havenbekken van de Eemshaven, zodat — wanneer deze soort wel aldaar
wordt aangetroffen — alsnog adequate maatregelen ter bescherming van de Fint kunnen
worden genomen. Daarnaast is Groningen Seaports voornemens het havenbekken uit te
breiden en zal zij hiervoor vergunning aanvragen. Uiterlijk in dit stadium zullen wij een volle-
dig inzicht hebben in het voorkomen van de Fint in het havenbekken. Wij hebben aan de Nb-
wetvergunning voorschriften verbonden teneinde onaanvaardbare aantasting te voorkomen.
Ook indien in een later stadium blijkt dat de effecten zodanig zijn dat hierdoor populaties in
het gedrang komen, staat ons de mogelijkheid open om aanvullende eisen aan de vergun-
ning te verbinden.

Fi Cumulatieve effecten

Greenpeace is van mening dat alle cumulatieve effecten samen met de realisatie van onder-
havige elektriciteitscentrale in kaart gebracht moet worden.

Reactie: In onze beoordeling van de effecten als gevolg van de bouw, in werking hebben en
regulier onderhoud van de centrale hebben wij nadrukkelijk de met dit project samenhan-
gende andere projecten betrokken. Wij hebben ons daarbij gericht op de te verwachten ef-
fecten welke ‘redelijkerwijs’ een samenhang kunnen hebben met het project zoals beschre-
ven in de vergunningaanvraag. Hoewel enige samenhang tussen de diverse ontwikkelingen
in en rond de Eemshaven niet te ontkennen valt, zijn al deze projecten onafhankelijk van
elkaar uit te voeren. De diverse initiatiefnemers hadden echter wel de keuze kunnen maken
om voor alle projecten één gezamenlijk aanvraag in te dienen. Voor de beoordeling en voor
de te stellen voorwaarden mag dit echter weinig uitmaken. In alle gevallen zal er een pas-
sende beoordeling gemaakt moeten worden waarbij rekening moet worden gehouden met
de cumulatieve effecten van de andere (deel)projecten. In een passende beoordeling beho-
ren uiteraard alle effecten te worden beschreven, die als gevolg van een project zijn te ver-
wachten. Daarmee wordt inzicht verkregen in alle mogelijke gevolgen, die zijn te verwachten.
Het in kaart brengen van cumulatie met bestaand gebruik of met reeds vergunde ontwikke-
lingen maakt daar onderdeel van uit. Met mogelijk toekomstige ontwikkelingen hoeft men
geen rekening hoeft te houden, omdat de gevolgen daarvan nog niet of nauwelijks zijn in te
schatten. Bovendien is het ook niet zeker is of zij wel daadwerkelijk zullen plaatsvinden.

8. Lange termijn effecten

Het is volgens Greenpeace van groot belang dat de gevolgen van de exploitatie van de cen-
trale over de totale levensduur van de centrale worden bezien. Uit de passende beoordeling
blijkt onvoldoende dat deze gevolgen zijn onderzocht.

Reactie: Uit de bij de aanvraag gevoegde passende beoordeling en de overige rapporten en
documenten blijkt voldoende wat de te verwachten effecten zijn van de centrale op lange
termijn. Uit de zienswijzen van Greenpeace blijkt niet welke effecten, anders dan al beoor-
deeld, niet zijn onderzocht.

9. Voorzorgbeginsel

Greenpeace stelt dat op grond van het voorzorgbeginsel de verwachte effecten op de ver-
schillende beschermde soorten en habitattypen een nadere afweging behoeft om op basis

- 69 -

an

A

frysl

©

provinsje

0000000306
</pre>

====================================================================== Einde pagina 69 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 70 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân ge

van de Habitatrichtlijn. Hierbij wordt gedoeld op een afweging die niet alleen is gericht op de
huidige significantie, maar ook in de toekomst als gevolg van het gebruik van de centrale.

Reactie: Zoals wij hiervoor al hebben aangegeven hebben wij ook het ‘toekomstige’ gebruik
van de centrale in onze overweging meegenomen. Wij hebben in onze afweging steun ge-
zocht bij de inhoud van het rapport nr 1664 van Alterra (Kistenkast et al). Wanneer niet met
zekerheid kan worden vastgesteld wat de effecten van een ingreep zijn omdat relevante
kennis ontbreekt, kan het voorzorgprincipe worden toegepast. Dit houdt in dat, uitgaande van
een worst case scenario, een reeks maatregelen genomen worden die de kans op gevolgen
verkleinen. Wij achten in onze overweging voldoende te hebben aangegeven dat in ieder
geval voor een aantal aspecten voldoende wetenschappelijke zekerheid bestaat dat er, al
dan niet na toepassing van mitigerende maatregelen, geen aantasting van de natuurwaarden
zal optreden. Daarnaast hebben wij een aantal kennislacunes opgemerkt. Door het voor-
schrijven van een monitoringsverplichting en het aan deze vergunning verbinden van voor-
schriften teneinde, bij dreigende, dan wel gebleken, negatieve effecten, aanvullende voor-
schriften op te nemen, dan wel eventueel de vergunning in te trekken, hebben wij invulling
gegeven aan het voorzorgbeginsel waarop Greenpeace doelt.

10. Dwingende reden van groot openbaar belang

Er is niet overtuigend en dwingend aangetoond dat er sprake is van een project van groot
openbaar belang. Eris bij de vergunningaanvraag (dossier) geen positief advies van de Eu-
ropese Commissie gevoegd. Greenpeace bestrijdt ook de in de vergunningaanvraag opge-
nomen argumentatie dat de centrale van groot openbaar belang is. Greenpeace is van me-
ning dat hierom de aanvraag als geheel moet worden verworpen. Daarnaast stelt Greenpea-
ce dat een locatiekeuze elders mogelijkerwijs geen conflict had opgeroepen ín relatie tot Na-
fura 2000-gebieden. Zij stelt dat een locatie aan het IJsselmeer helemaal niet is overwogen.

Reactie: Inzake het dwingend en openbaar belang en de alternatieven voor locaties verwij-
zen wij naar onze overwegingen in dit besluit. Wij hebben geconcludeerd dat er geen alter-
natieven zijn voor de bouw van deze centrale op de beoogde locatie. Verder menen wij dat
er in voldoende mate is aangetoond dat er bij de bouw van deze centrale een dwingende
reden van groot openbaar belang in het geding is. Wij merken daarbij op dat de suggestie
van Greenpeace om een locatie te kiezen aan het IJsselmeer geen doel treft daar ook dit
gebied voor een groot deel is aangemerkt als Natura 2000-gebied. Slechts indien er sprake
is van een (mogelijke) aantasting van prioritaire soorten of habitats dient een advies aan de
Europese Commissie te worden gevraagd. Er is door ons, mede op basis van de door ver-
gunningaanvrager aangeleverde documentatie en onderzoeksresultaten, met zekerheid
vastgesteld dat er geen sprake kan zijn van een aantasting van prioritaire soorten of habitats
als gevolg van de bouw, het inwerking brengen en hebben van de Multi-fuelcentrale.

11. Mitigerende maatregelen en compensatie

In de zienswijze stelt Greenpeace dat er nog grote onzekerheid bestaat omtrent de uitvoe-
ring van de voorgestelde compenserende maatregelen. Dit geldt ook omtrent de zekerheid
of de voorgestelde mitigerende maatregelen daadwerkelijk uitgevoerd worden. Greenpeace
stelt dat, vanwege het niet aanwezig zijn van voldoende garanties op de uitvoering én het
bestaan aan leemtes in kennis, de aanvraag moet worden verworpen.

= TÜs

ar

A

sje frysl

>

>
©,

0000000307
</pre>

====================================================================== Einde pagina 70 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 71 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân @&

Reactie: Er is voldoende zekerheid dat de voorgestelde compenserende maatregelen volle-
dig en tijdig worden uitgevoerd. Wij hebben daarnaast aan deze vergunning de verplichting
verbonden tot uitvoering van de compensatie, zoals deze is verwoord in de bij de vergun-
ningaanvraag gevoegde stukken. Tevens hebben wij aan de vergunning, in de vorm van
voorschriften, de verplichting opgenomen dat de noodzakelijke mitigerende maatregelen ook
daadwerkelijk worden uitgevoerd.

frysl

12. Verantwoordelijke partijen voor compensatie

e

provinsje

Greenpeace stelt in haar zienswijze dat zij onvoldoende zekerheid vindt in de afspraken om-

frent de uit te voeren compenserende maatregelen en de verantwoordelijke partijen. Daarbij

geeft zij aan dat het niet duidelijk is hoe de verantwoordelijkheden van diverse partijen in een
vergunning, die enkel gericht is aan Nuon, geregeld kunnen worden.

Reactie: Aan deze vergunning hebben wij een aantal voorschriften verbonden tot uitvoering
van de voorgestelde compenserende maatregelen. Hieruit vloeit onder meer voort dat aan-
vrager in elk geval verplicht is om de (mogelijk) aangetaste natuurwaarden als gevolg van de
bouw, het in werking hebben en het regulier onderhoud van de centrale volledig te compen-
seren. Uit de overeenkomst die tussen andere partijen en aanvrager is afgesloten blijkt te-
vens dat de compensatie door belanghebbenden gezamenlijk zal worden uitgevoerd, waar-
toe een civielrechtelijke overeenkomst is aangegaan. Via een vergunningsvoorschrift wordt
geborgd dat de compensatie tijdig, dat wil zeggen voor de start van de bouwwerkzaamheden
waarvoor de compensatieverplichting geldt, wordt uitgevoerd.

13. Effecten

Op basis van de bij de aanvraag gevoegde rapporten en documenten komt Greenpeace tot
een opsomming van te verwachten effecten;

1. afname kwaliteit rust- en foerageergebieden
2. areaalverlies van 1.6 ha
3. effecten op de fint en rivierprik als gevolg van inname koelwater; toename van

scheepvaart en effecten op zeehonden; gevolgen van heiwerkzaamheden en totaal
van werkzaamheden op zeehond en bruinvis;

4. cumulatief effect vanwege het ongeschikt worden van de Oostlob van de Eemshaven
als rust- foerageer- en broedgebied voor vogels. Hiermee wordt het in dit besluit ge-
noemde riet- moeras- en plasgebied bedoeld;

5. de aanleg van een koelwateruitlaatsysteem bij zowel Nuon als RWE leidt tot een cu-
mulatieve afname van het habitattype H1110 met 4.7 ha;

6. cumulatief effect is gevaar dat de Dollard door de zeehond wordt verlaten;

7 cumulatief effect zijn de mogelijke schadelijke effecten op de fint-populatie in het
Eems-estuarium (als gevolg van inzuiging in koelwatersysteem);

8. zonder mitigerende maatregelen zullen de gezamenlijke initiatieven leiden tot cumula-
tieve effecten op zeezoogdieren;

9, Er zullen effecten zijn op zeezoogdieren als gevolg.van de bouwwerkzaamheden.

Voornamelijk als gevolg van verstoring;

10. Het ontbreken van een precedent maakt het moeilijk daadwerkelijk de omvang van de
gevolgen van de voorgenomen activiteiten en kans op maximale effecten te voorspel-
len. Leemtes in kennis laten het niet toe e.e.a. te kwantificeren.

-71-

0000000308
</pre>

====================================================================== Einde pagina 71 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 72 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslän gg

Reactie: Greenpeace somt hierboven de te verwachten effecten als gevolg van de bouw, in
werking hebben en regulier onderhoud van de centrale. Wij hebben deze mogelijke effecten
eveneens geconstateerd en al in onze overwegingen meegenomen en beoordeeld.

Zienswijzen Greenpeace bijlage 4

Bijlage 4 bevat de door de Waddenvereniging ingediende zienswijzen bij het ministerie van
LNV. Ditzelfde document is ook gevoegd bij de door de Waddenvereniging ingediende
zienswijzen inzake deze procedure. Voor een inhoudelijke reactie op de punten uit dit rapport
verwijzen wij naar onze reactie op de door de Waddenvereniging ingediende zienswijzen.

Zienswijzen Greenpeace bijlage 5

Bijlage 5 bevat een rapportage van Bureau Waardenburg getiteld “De Nuon energiecentrale
in de Eemshaven en de Natuurbeschermingswet 1998, Kritische beschouwing van de ver-
gunning, de passende beoordeling en de compensatieplannen”, gedateerd 11 april 2008.

Dit rapport is opgesteld ín opdracht van de Waddenvereniging en is gebruikt als onderbou-
wing van het ingediende bezwaar tegen het besluit van de minister van LNV d.d. 22 februari
2008 met kenmerk DRZ/08/933/BB/SM. Dit rapport is eveneens toegevoegd aan de door de
Waddenvereniging ingediende zienswijzen. Door Greenpeace is niet aangegeven op welke
wijze wij de inhoud van dit rapport moeten betrekken bij de door haar ingediende zienswijze
inzake onderhavige procedure. Wij verwijzen dan ook voor onze reactie naar onze behande-
ling van de zienswijzen van de Waddenvereniging.

Gemeente Eemsmond d.d. 9 juni 2008, kenmerk: KL/2008.1535/6mo. 17

De gemeente Eemsmond geeft in haar schrijven aan dat zij geen gebruik maakt van de mo-
gelijkheid tot het indienen van zienswijzen.

LTO Noord d.d. 11 juni 2008, kenmerk: 12308/Groningen-pp/fk

LTO Noord geeft in haar zienswijzen het volgende aan;

1 College handelt in strijd met het Convenant realisering kleinschalige brakwatergebie-
den
LTO Noord stelt dat de voorgenomen aanleg van de nieuwe natuur in strijd is met de
geest van de afspraken die LTO Noord met onder meer de provincie Groningen heeft
gemaakt bij het Convenant Realisering kleinschalige brakwatergebieden langs de
Groninger noordkust (2001).
Door de voorgenomen natuurcompensatie voor de Eemshaven in hetzelfde gebied te
situeren wordt een zware ingreep gepleegd in de hoofdfunctie van het gebied: land-
bouw in grootschalig open gebied. Ten onrechte wordt voorbijgegaan dat ontwikkelin-
gen samenkomen in hetzelfde gebied, nl. de Emmapolder en evt. de Lauwerpolder en
daarmee een cumulerend effect hebben. Er kan derhalve niet meer gesproken wor-
den over een ingreep die “door de geringe omvang niet strijdig is met het beleid in
Noord-Groningen voor grootschalige concurrerende landbouw” (schrijven GS Gronin-
gen d.d. 6 februari 2008, zaaknummer 78782).

-72-

<

0000000309
</pre>

====================================================================== Einde pagina 72 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 73 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân @&

Planologische afweging wordt node gemist

De tijdelijke natuurcompensatie is uitgevoerd zonder daarvoor een ruimtelijke proce-
dure te doorlopen. De omzetting van vruchtbare landbouwgrond in een natte poel met
het vernietigen van de drainage heeft geleid tot onomkeerbare schade. LTO Noord is
van mening dat in strijd is gehandeld met het bestemmingsplan van de gemeente
Eemsmond en ook met het provinciaal Omgevingsplan. Gesteld wordt dat er in strijd
is gehandeld met de beginselen van behoorlijk bestuur, omdat een zorgvuldige be-
langenafweging heeft ontbroken.

Bezwaren voorgestelde natuurcompensatie

LTO heeft haar bezwaren tegen de voorgenomen natuurcompensatie reeds in meer-
dere brieven beschreven. De argumentatie hieromtrent is vastgelegd in het schrijven
van 3 april 2008 aan de minister van LNV welke als bijlage bij onderhavige zienswij-
zen is gevoegd en verzocht wordt als ingelast te beschouwen. In het bijzonder wordt
aandacht gevraagd voor de betekenis die de Emmapolder heeft voor niet broedvogels
(ganzenfoerage). LTO Noord verwacht dat GS eveneens bij het onderzoek naar com-
pensatielocaties de waarden betrekt die momenteel voorkomen.

Reactie:

Ad 1:

Ad 2:

Ad 3:

De keuze tot realisatie van natuurcompensatie in de Noord-Groningse polders is pri-
mair een keuze die door initiatiefnemer wordt gemaakt. Deze zal maatregelen ter
compensatie van de te verliezen natuurwaarden moeten nemen. Het is niet aan ons
college om omtrent locaties een keuze te maken. Initiatiefnemer heeft er voor geko- .
zen om, door middel van verwerving van gronden, uitvoering te geven aan het com-
pensatieplan. Het is aan ons om te bepalen of de voorgestelde compensatie in juiste
verhouding staat tot hef verlies aan natuurwaarden. Pas indien zulks niet het geval
blijkt te zijn komen eventuele alternatieve compensatievormen en/of locaties aan de
orde. Gezien de door de initiatiefnemer voorgestelde maatregelen en de gezamenlijke
afspraken tussen alle partners in de Eemshaven achten wij het bij de aanvraag ge-
voegde compensatievoorstel in omvang en uitvoering voldoende. Het Convenant rea-
lisering kleinschalige brakwatergebieden staat geheel los van onderhavige compen-
satie. Wij zien dan ook geen strijdigheid tussen het genoemde convenant en de nu
voorgestelde compensatie.

De gestelde strijdigheid tussen de tijdelijke natuurcompensatie en de wetgeving op de
ruimtelijke ordening valt buiten het kader van deze procedure.in onze afweging met
betrekking tot de voorgestelde compensatie hebben wij wel de juridische haalbaar-
heid op basis van het ruimtelijk ordeningsrecht meegewogen. Ons is niet gebleken
dat er zodanige juridische beletselen waren om aan te nemen dat de beoogde com-
pensatie niet gerealiseerd zou kunnen worden.

Door LTO Noord wordt verwezen naar haar brief d.d. 3 april 2008 aan de minister van
LNV. Het betreft een bezwaarschrift tegen het besluit van de minister van LNV d.d. 22
februari 2008 met kenmerk DRZ/08/933/BB/SM. in deze verwijzen wij dan ook naar
de reactie van de minister op dit schrijven (Beslissing op Bezwaar d.d. 5 december
2008. kenmerk DRR&R/2008/8113). Wij merken daarbij op dat, mede in opdracht van
Nuon Power Projects 1, een onderzoek is gedaan naar de natuurwaarden van het
compensatiegebied (CONSULMIJ Milieu BV: Rapportnummer: HP.07.00073 d.d Juni
2008). Uit dit onderzoek blijkt dat negatieve effecten op de nabijgelegen beschermde
natuurgebieden kunnen worden uitgesloten. Evenmin bestaat de noodzaak tot het
aanvragen van een ontheffing op basis van artikel 75 (Flora- en faunawet (Ffw).

-73-

dn

A

isje frysl

i A

0000000310
</pre>

====================================================================== Einde pagina 73 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 74 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân &

Mobilisation for the Environment (MOB) mede namens de Stichting Natuur 8 Milieu (hierna:
‘de partijen’) d.d. 3 juni 2008.

Verwezen wordt naar de eerder ingediende zienswijzen aan de minister van LNV d.d. 19
december 2007. Verzocht wordt om deze zienswijzen als herhaald en ingelast te beschou-
wen. Tevens wordt verwezen naar het ingediende beroepschrift naar de Raad van State d.d.
23 augustus 2007.

In de brief van partijen wordt daarbij de volgende zienswijze kenbaar gemaakt:

Op grond van artikel 7 van IPPG richtlijn zou een coördinatie tussen de Nbw-procedure en
de procedures m.b.t. Wm/Wvo/Wwh vergunningen mogen worden verwacht. Op een verzoek
hiertoe bij de provincie Groningen is hieraan geen gehoor gegeven. In dit verband wordt een
direct beroep gedaan op de IPPC richtlijn daar deze richtlijn niet of onvoldoende is omgezet
naar de Natuurbeschermingswet. Er zijn vier bevoegde autoriteiten betrokken; de provincies
Groningen en Friesland, Rijkswaterstaat en het ministerie van LNV. Daarbij wordt opgemerkt
dat er met betrekking tot de Nbw-vergunning geen publicatieplicht is op het niveau van de
Wvo of de Wm vergunning. Dit is strijdig met de IPPG richtlijn en het verdrag van Aarhus.
Door de partijen wordt gesteld dat “met het oog op de rechtstreekse werking van artikel 7
van de IPPC richtlijn het bestreden besluit dient te worden vernietigd”.

Reactie; Wij verwijzen hiervoor ook naar onze reactie bij Greenpeace, Bijlage 2 en 3 onder
nummer 1. Het beroep van partijen op de directe werking van de IPPC richtlijn in onderhavi-
ge procedure kan voor ons geen reden zijn om de aanvraag om een Nb-wet 1998 vergun-
ning niet in behandeling te nemen. Evenmin is er sprake van een genomen besluit welke op
basis van de rechtstreekse werking van artikel 7 van de IPPG richtlijn vernietigd dient te wor-
den. Wij maken uit de zienswijze op dat partijen van mening zijn dat de IPPC richtlijn niet op
een juiste wijze is omgezet in de Nb-wet 1998. Het is niet aan ons om te bepalen of de Nb-

wet 1998 op correcte wijze is vastgesteld. Onze bevoegdheid vloeit direct voort uit de Nb-wet /

1998. Op basis van deze wet en de hierin gestelde kaders beoordelen wij de aanvraag en
dienen wij ons besluit te nemen.

In de brief van partijen wordt verzocht de eerder bij de minister van LNV ingediende ziens-
wijzen als herhaald en ingelast te beschouwen. Deze zienswijzen richten zich op een aantal
punten. (Voor de leesbaarheid zijn deze punten genummerd.)

1. Aanvraag onoverzichtelijk

Door de partijen wordt aangegeven dat de bij de aanvraag gevoegde stukken niet coherent
zijn en elkaar op verschillende punten tegenspreken. Gesteld wordt dat, indien positief wordt
beslist op de aanvraag, het besluit niet zal voldoen aan de eisen zoals gesteld in artikel 3.2
en 3.48 van de Algemene Wet Bestuursrecht.

In het schrijven worden, ter illustratie, een aantal zinsneden aangehaald uit verschillende
documenten om deze tegenstrijdigheid aan te tonen. Hierbij wordt aandacht gevraagd voor
de in bepaalde stukken aangenomen ‘niet significantie’ waarbij over hetzelfde onderwerp in
andere rapporten wel mogelijke effecten worden aangenomen of verwacht.

Reactie: Bij onze beoordeling van de aanvraag is gebruik gemaakt van de relevante informa-
tie uit de bij de aanvraag gevoegde stukken. Zonodig hebben wij de juiste tekstdelen in onze
overwegingen aangehaald. Daarnaast hebben wij, mede vanuit onze functie als bevoegd
gezag, zelfstandig een effectenanalyse uitgevoerd. Daarbij maken wij, waar mogelijk, gebruik
van expert judgement welke aanwezig is binnen het ministerie van LNV en het provinciale
apparaat. Wij achten de door ons uitgevoerde afweging voldoende. Voor zover er in de bij de

-74-

all

ie frysla

yrovinsje

0000000311
</pre>

====================================================================== Einde pagina 74 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 75 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân @&

aanvraag gevoegde stukken sprake is van onjuiste of onvolledige informatie blijft deze bij
onze definitieve besluitvorming buiten beschouwing. Hiertoe hebben wij in het dictum van
ons besluit een daartoe passende zinsnede opgenomen.

2. Vastgestelde feiten omtrent effecten op natuurwaarden

In het schrijven van de partijen wordt vervolgens een opsomming gegeven van getrokken
conclusies uit de passende beoordeling, het algemeen werkplan en het zeezoogdierenon-
derzoek door Imares.

Reactie: Samengevat omvat de opsomming dezelfde aspecten welke in onze overweging en
beoordeling zijn meegenomen onder ‘effectenanalyse’. Om deze reden wordt deze opsom-
ming hier niet herhaald.

1. Dwingende reden van groot openbaar belang

Door partijen wordt aangegeven dat er niet overtuigend en dwingend is aangetoond dat er
sprake is van een project van groot openbaar belang. Er is geen positief advies van de Eu-
ropese Commissie verkregen.

Reactie: Wij verwijzen hiervoor naar onze reactie bij Greenpeace, Bijlage 2 en 3 onder
nummer 10. *

4. Mitigerende maatregelen en compensatie

Door de partijen wordt gesteld dat er nog grote onzekerheid bestaat omtrent de uitvoering
van de voorgestelde compenserende maatregelen. Dit geldt ook omtrent de zekerheid of de
voorgestelde mitigerende maatregelen daadwerkelijk uitgevoerd worden. Daarnaast wordt
gesteld dat de resultaten van het uit te voeren onderzoek naar de effecten van (hei)-geluid
op zeehonden en het visonderzoek te laat bekend zullen zijn ten tijde van onderhavig besluit
en dat hierdoor de resultaten van de onderzoeken niet zullen leiden tot tijdige mitigerende
maatregelen tijdens de bouw en het latere gebruik.

In de zienswijzen wordt aangegeven dat in het te nemen besluit duidelijke voorschriften op-
genomen dienen te worden waarbij zekerheid bestaat dat resultaten en bevindingen na ver-
gunningverlening (als gevolg van later bekend worden van onderzoekresultaten of monito-
ringsresultaten) ook hun weerslag vinden in eventuele nadere of strengere eisen aan Nuon.
Er moet worden voorkomen dat pas maatregelen genomen worden nadat er feitelijke nega-
tieve effecten zijn vastgesteld (verstoring of aantasting). Zo moeten er heldere procedures in
de vergunning worden opgenomen van te volgen stappen bij een vastgestelde verstoring of
aantasting natuurwaarden.

Reactie: Wij verwijzen voor het eerste deel naar onze reactie bij Greenpeace, bijlage 2 en 3
onder nummer 11. Bij deze aanvraag is het aanvullende onderzoek naar heigeluid bij de
vergunningaanvraag gevoegd. Door het opleggen van een monitoringsverplichting en het
aan deze vergunning verbinden van een voorschrift waarbij het magelijk is om, bij later ge-
bleken nadelige effecten, alsnog beperkende maatregelen voor te schrijven achten wij vol-
doende zekerheid te hebben dat de instandhoudingsdoelstellingen niet in gevaar zullen ko-
men.

2. Verantwoordelijke partijen voor compensatie.
Door de partijen wordt gesteld dat zij onvoldoende zekerheid vinden in de afspraken omtrent
de uit te voeren compenserende maatregelen en de verantwoordelijke partijen. Daarbij wordt

-75-

n

<

ed

ie frys

provinsje

0000000312
</pre>

====================================================================== Einde pagina 75 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 76 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân &

aangegeven onvoldoende borging te vinden in de afspraken tot uitvoering van de compensa-
tie.

Reactie: Wij verwijzen hiervoor naar onze reactie bij Greenpeace, Bijlage 2 en 3 onder
nummer 12.

6. Verzurende stoffen

Naar mening van de partijen zou blijken dat de kwelders te lijden hebben van de verzurende
depositie en dat ‘voor de kwelders blijkt dat er sprake is van een duidelijke successie (kwel-
ders worden hoger en verruigen)’. Daarnaast wordt door partijen gesteld dat: de aanwezig-
heid van het habitattype H1140a (slik- en zandplaten getijdengebied) van Europees belang
zijn en dat [..] de doelstellingen (hierom) voor 2030 is vastgesteld op 500 mol/N/ha. Gesteld
wordt dat in algemene zin de stikstofdepositie op gevoelige ecosystemen beperkt moet blij-
ven tot 300-500 mol/ha. Gesteld wordt dat kwelders tot de meest gevoelige natuurtypen be-
horen en dat derhalve de kritische depositie van 1855 hair. niet correct is. Ter onderbouwing
hiervan wordt verwezen naar het rapport Gies en Bleeker (2007).

Reactie: Wij verwijzen hiervoor naar onze overwegingen bij het besluit. Uit de ingediende
zienswijze kunnen wij niet opmaken in hoeverre de partijen doelen op de depositie van ver-
zurende danwel vermestende stoffen. Voorop staat dat de genoemde verhoging en verrui-
ging van de kwelders niet primair het gevolg is van depositie van verzurende stoffen. De
successie is vooral het gevolg van veranderingen in stromingen en een ander beheer van
veel kweldergebieden (afname begrazingsintensiteit). Het in de zienswijze gesuggereerde
verband tussen de maximale depositienorm voor stikstof in relatie tot verzuring en het habi-
tattype H1140a wordt door de partijen niet nader onderbouwd en is ons inziens niet aanwe-
zig. Er is ons, meer specifiek, geen verband bekend tussen de verzurende depositie van
stikstof op de met eb droogvallende slik- en zandplaten. In de zienswijze worden ons geen
nieuwe argumenten aangedragen in hoeverre de deposities vanuit de centrale feitelijk kun-
nen leiden tot een aantasting van de natuurwaarden in het algemeen en die van de be-
schermde habitats in het bijzonder.

7. Depositie van fluoride, dioxines, furanen en metalen

Door partijen wordt gesteld dat in de Wm-procedure wel aandacht is besteed aan de effecten
als gevolg van depositie van dioxines, furanen, zware metalen en de substantiële toename
van de getijdenstroom in de Eemshaven als gevolg van inname van koelwater. Gesteld
wordt dat de gevolgen van deze effecten voor het Natura 2000-gebied onvoldoende zijn on-
derzocht.

Reactie: Wij verwijzen hiervoor naar onze reactie bij Greenpeace, bijlage 2en 3 onder
nummer 5. Inzake fluoride verwijzen wij naar onze overwegingen onder ‘Luchtkwaliteit — al-
gemeen’.

8. Cumulatie

Naast de NUON centrale komt er ook een centrale van RWE, een LNG terminal en worden
vaargeul en havenbekkens verdiept. Al deze activiteiten omvatten een groter effect in de zin
van cumulatieve verstoring dan in de bij de aanvraag gevoegde rapporten is beschreven.

Reactie: In de zienswijzen wordt niet toegelicht op welke wijze de cumulatieve verstoring

groter zou zijn dan de in de vergunningaanvraag opgenomen afweging en onze overwegin-
gen bij onderhavige vergunning. Wij verwijzen ook naar onze reactie bij Greenpeace, blijlage

«76 =

rovinsje fryslân

0000000313
</pre>

====================================================================== Einde pagina 76 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 77 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân gp

2en 3 onder nummer 7. Wij achten de cumulatieve effecten afdoende onderzocht. Voor de
verdieping van de vaargeul en havenbekkens zal apart een vergunningenprocedure worden
doorlopen waarbij eveneens de gezamenlijke effecten met de ontwikkelingen in de Eemsha-
ven worden beschouwd.

9. Natuurbeschermingswet/coördinatie/publicatie

Op grond van artikel 7 IPPC richtlijn zou een passende coördinatie met de Wm/Wvo/Wwh-
vergunningen mogen worden verwacht. Door de partijen is al eerder bij de provincie Gronin-
gen om coördinatie verzocht. Gesteld wordt dat de IPPC richtlijn niet of onvoldoende is om-
gezet. Er wordt beroep gedaan op de directe werking van artikel 7 IPPC richtlijn. De partijen
stellen dat zij de bestuursrechter te zijner tijd zullen verzoeken een eventuele vergunning te
vernietigen.

Reactie:Wij verwijzen hiervoor naar onze reactie bij de eerste zienswijze van partijen inzake
de aangehaalde rechtstreekse werking van de IPPC richtlijn en bij Greenpeace, bijlage 2 en
3 onder nummer 1.

Waddenvereniging, mede namens het Groninger Landschap, de Milieufederatie Groningen,
Stadt Borkum en de Vereniging Natuurmonumenten (hierna genoemd ‘de organisaties’) d.d.

14 juni 2008, kenmerk: EKu/08072.
De organisaties verwijzen in hun brief naar een aantal bijgevoegde bijlagen (voor de lees-
baarheid hebben wij de bijlagen voorzien van een nummering);
1. De brief van de Waddenvereniging van 17 december 2007, kenmerk
EKu/AWo/07 160;
De brief van de Waddenvereniging van 7 februari 2008, kenmerk EKu/AWo/08014;
Brief van Wijnberg advocaten van 16 april 2008, kenmerk V-15185-A/sg;
Rapport Bureau Waardenburg van 11 april 2008, nummer 08-068;
Rapport van Ecofys van mei 2006, inclusief aanvulling april 2007;
pleitnotitie van mr. van de zitting van 29 mei 2008.

ARON

In de brief van de organisaties wordt daarbij de volgende zienswijze kenbaar gemaakt:

De toepassing van de beoogde materialen voor het koelwateruitlaatsysteem zijn gecertifi-
ceerd volgens het Bouwstoffenbesluit. Dat garandeert volgens de organisaties niet dat deze
materialen geen effect zullen hebben op het Natura 2000 gebied Waddenzee. Om hier enig
inzicht in te krijgen, moet gekeken worden naar de chemische samenstelling, gegevens over
uitloging en de effecten daarvan op het Natura 2000-gebied. Dit is niet gebeurd.

Reactie: Certificering van de materialen voor het koelwateruitlaatsysteem achten wij essenti-
eel om zekerheid te krijgen of toepassing van het materiaal nief kan leiden tot uitloging van
schadelijke stoffen. Daarom zijn wij van mening dat de stoffen moeten voldoen aan de eisen
inzake maximale samenstellings- en emissiewaarden voor bouwstoffen en met name gericht
op de situatie waarbij direct contact (mogelijk) is met zeewater. De Nationale Beoordelings-
richtlijn schrijft een uitlogingstoets voor (o.a. gericht op toepassing van de bouwstof in kust-
en oeverwerken) alvorens een certificaat wordt afgegeven voor de betreffende bouwstof.
Hierbij vindt een beoordeling van de chemische samenstelling plaats. Indien de toegepaste
bouwstoffen voldoen aan de uitlogingseisen voor bouwstoffen in kust- en oeverwerken is er
voldoende zekerheid dat hierdoor geen negatieve effecten optreden op de instandhoudings-
doelstellingen van het Natura 2000-gebied Waddenzee. Aanvullend onderzoek daarvoor,
anders dan geformuleerd in de passende beoordeling, achten wij niet aan de orde. Daarbij

-T7 -

an

frysl

Li

yrovinsje

0000000314
</pre>

====================================================================== Einde pagina 77 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 78 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân qe

merken wij op dat betreffende bouwstoffen reeds lange tijd worden toegepast in kust- en
oeverwerken rondom de Waddenzee. Er zijn ons geen gegevens bekend waaruit zou blijken
dat toepassing van deze stoffen op enige wijze in de weg hebben gestaan van de natuurlijke
ontwikkelingen in de Waddenzee.

Zienswijzen Waddenvereniging, bijlage 1
(De eerder bij de minister van LNV ingediende zienswijzen van de organisaties richten zich
op een aantal punten. Voor de leesbaarheid hebben wij deze punten genummerd)

1. COrz-emissies

In algemene zin wordt gesteld dat een kolengestookte centrale zal bijdragen aan de COz-
belasting en hierdoor ook bijdraagt aan de teloorgang van de Waddenzee vanwege klimaat-
verandering en stijgende zeespiegel.

Reactie: wij verwijzen hiervoor naar onze reactie bij Greenpeace, bijlage 2 en 3 onder num-
mer 2.

2. Aantasting natuur en landschap
Ook achten de organisaties de vestiging van dergelijke grote industriële inrichtingen aan de
rand van de Waddenzee ongewenst vanuit oogpunt van aantasting natuur en landschap.

Reactie: Wij verwijzen hiervoor naar onze overwegingen onder ‘waarden van voormalig na-
tuurmonument’.

3, Strijdigheid PKB

Door de organisaties wordt verwezen naar de PKB Derde Nota Waddenzee. In de PKB is
bepaald dat bestaande havens niet zeewaarts mogen uitbreiden. De aanleg van het koelwa-
teruitlaatsysteem beschouwt de Waddenvereniging als een dergelijke zeewaartse uitbrei-
ding. De organisaties beschouwen dit als strijdig met genoemde PKB en dat hierom de ge-
vraagde vergunning niet verleend mag worden.

Reactie: De beoogde aanleg van een koelwaterwerk is niet aan te merken als een zeewaart-
se uitbreiding van de bestaande havens waarop de PKB doelt. De PKB richt zich daarbij met
name op het ruimtelijke-ordeningsaspect van de aan de Waddenzee grenzende havens. Het
koelwaterwerk is onderdeel van de inrichting, namelijk de elektriciteitscentrale. Door de mi-
nister van VROM is medegedeeld dat de realisatie van het koelwateruitlaatsysteem, zoals
beschreven in de aanvraag, niet is te beschouwen als ‘bouwen’ of ‘zeewaartse uitbreiding’ in
de zin van de PKB. Er bestaat dan ook geen strijdigheid met de PKB noch met het provincia-
le omgevingsplan (POP).

4. Aanvraag onoverzichtelijk

Door de organisaties wordt aangegeven dat de bij de aanvraag gevoegde stukken niet
coherent zijn en elkaar op verschillende punten tegenspreken. Gesteld wordt dat, indien
positief wordt beslist op de aanvraag, het besluit niet zal voldoen aan de eisen zoals gesteld
in artikel 3.2 en 3.48 van de Algemene Wet Bestuursrecht.

Reactie: wij verwijzen hiervoor naar onze reactie bij Mobilisation for the Environment (MOB)
onder nummer 1.

-78-

n

<

pe

je frys

rovinsje

0000000315
</pre>

====================================================================== Einde pagina 78 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 79 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân 4

8. Passende Beoordeling
De organisaties geven aan dat de passende beoordeling op de volgende punten niet volledig
is, danwel dat vanuit het bevoegd gezag nog aanvullend onderzoek of aanvullende voor-
waarden gesteld moeten worden;
a. Eris in de passende beoordeling alleen gekeken naar de directe effecten, maar niet
naar de indirecte effecten op dieren, bijvoorbeeld via effecten op organismen lager in
de voedselketen;

Reactie: In de passende beoordeling is nagegaan welke effecten kunnen optreden als
gevolg van de bouw, het in werking hebben en regulier onderhoud van de centrale.
Voor zover er sprake is van gevolgen voor lagere organismen is vooral een afweging
gemaakt, gericht op veranderingen in de samenstelling van het water. Deze afweging is
daarbij ook gemaakt in de vergunningenprocedures Wm/Wvo/Wwh. Ook hier is nage-
gaan in hoeverre stoffen en temperatuuremissies kunnen leiden tot aantasting van het
natuurlijk milieu.

b. Eris niet onderzocht of de koelwaterwerken effect hebben op de stromingen rond de
Eemshaven;

Reactie: Via de procedure inzake de vergunningverlening Wvo/Wwh is nagegaan in
hoeverre de inname en lozing van koelwater kunnen leiden tot veranderingen in stro-
mingen, al dan niet in combinatie met andere koelwaterstromen. Hierbij is gebleken dat
de omvang van de watermassa in de Waddenzee en het Eems-estuarium zo groot is
dat de koelwaterstroom zelf geen meetbaar effect op stromingen oplevert.

c. Niet meegenomen zijn de effecten van de vaargeulverdieping;

Reactie: De effecten van de vaargeulverdieping zijn in onze overwegingen meegeno-
men. Wij verwijzen hiervoor naar onze reactie bij Greenpeace, bijlage 2 en 3 onder
nummer 7.

d. De beoordeling van cumulatie is te beperkt uitgevoerd. Het onderzoek had zich moeten
richten op alle relevante activiteiten, zoals visserij, ruimtelijke ontwikkelingen, windtur-
bines, recreatie, klimaatverandering, gaswinning, vervuiling en eutrofiëring;

Reactie: Wij verwijzen hiervoor naar onze reactie bij Greenpeace, bijlage 2 en 3 onder
nummer 7 en bij MOB onder nummer 8.

e. De stelling in de Passende Beoordeling dat trekvogels geen hinder hebben van activi-
teiten in en nabij de Eemshaven wordt bestreden. Ook trekvogels landen en foerageren
in het Eemshavengebied. De effecten van de centrale op trekvogels dienen dan ook
alsnog te worden onderzocht;

Reactie: Wij zijn het eens met de zienswijze van de organisaties dat dit niet correct in
de passende beoordeling is opgenomen. Door vergunningaanvrager is in deze proce-
dure nader onderzoek gedaan (Consulmij Overzicht Ecologische Effecten’) naar de
mogelijk te verwachten effecten op vogels. Dit onderzoek hebben wij vervolgens in on-
ze overwegingen meegenomen en beoordeeld. De later aangeleverde informatie is
naar onze mening volledig en juist. Daarbij zijn aan onderhavige vergunning voorschrif-
ten verbonden om eventuele negatieve effecten uit te sluiten.

sil

0000000316
</pre>

====================================================================== Einde pagina 79 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 80 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân @&

Er dient in de vergunning gewaarborgd te worden dat aile lichtuitstraling van de centra-
le groen is. Wanneer nog significante effecten zijn te verwachten dient een ADC-toets
te worden uitgevoerd;

Reactie: Onderhavige vergunning wordt verleend onder de strikte voorwaarde dat de
lichtuitstraling vanuit de centrale onder de streefwaarde blijft en dat de buitenverlich-
ting, voor zover deze gebruikt wordt tijdens de periode tussen zonsondergang en zons-
opgang, wordt uitgevoerd met groene lampen.

Inzake het effect van affakkelen zijn alleen maximale uren aangegeven ná het inrege-
len van de centrale. Er wordt niet aangegeven om welke omvang het gaat tijdens het in
gebruik nemen en inregelen. Dit moet alsnog inzichtelijk worden gemaakt en zonodig
moeten ook hier mitigerende maatregelen worden genomen;

Reactie; Er is in de vergunningaanvraag een jaarlijks maximum aan fakkeluren be-
schreven en aangevraagd. Hierbij is geen onderscheid gemaakt tussen inregelen en
regulier gebruik. Indien het aantal fakkeluren de vergunde maxima overschrijden dient
vergunninghouder tijdig hiervoor een nieuwe vergunning Nb-wet 1998 aan te vragen.

Er wordt gewezen op verschillende informatie omtrent de mogelijk opwarming van het
oppervlakte water vanuit het koelwateruitlaatsysteem. Er worden verschillende aanna-
mes gedaan. Er zal dan ook gecontroleerd en onderzocht moeten worden wat de wer-
kelijke omvang van opgewarmd water zal zijn. Dit zal nog verder uitgewerkt moeten
worden in de passende beoordeling;

Reactie: In onze overweging als in de vergunningenprocedure Wvo/Wwh is nagegaan
welke effecten zijn te verwachten als gevolg van mogelijke opwarming van het opper-
vlaktewater. Aan deze vergunning zijn voorschriften verbonden om te voorkomen dat
de warmwaterpluim kan leiden tot beperkingen in de passeerbaarheid van het Doeke-
gat door vissen. . Daarnaast hebben wij aan onderhavige vergunning een monitorings-
plicht verbonden teneinde te kunnen beoordelen of de voorgeschreven maximale op-
warming niet wordt overschreden.

De luchtemissies zijn onvoldoende onderzocht en er worden onjuiste toetsingswaarden
gehanteerd. In tegenstelling tot de Wet milieubeheer procedure zijn slechts een beperkt
aantal stoffen in de passende beoordeling onderzocht. Daarbij worden conclusies ge-
trokken met gebruikmaking van waarden die betrekking hebben op effecten op de
mens. Dit kan anders zijn voor effecten op de natuur;

Reactie: Wij verwijzen hiervoor naar onze reactie bij Greenpeace, bijlage 2 en 3 onder
nummer 5.

NUON geeft geen enkele garantie dat CO, zal worden afgevangen en zeker niet voor
100%. Er is ook nog geen wettelijk kader om NUON hiertoe te verplichten. Er mag dus
worden aangenomen dat de centrale CO, zal gaan emitteren. Een hogere concentratie
CO, in de lucht verlaagt de zuurgraad van de zee, wat negatieve effecten heeft op bij-
voorbeeld schelpdieren;

Reactie: De stelling van de organisaties dat een hogere concenfratie CO» in de lucht

leidt tot een verlaging van de zuurgraad van de zee en dat hierdoor negatieve effecten
ontstaan op schelpdieren is niet onderbouwd. Ook is niet aangegeven wat de relatie is

- 80-

=
<

pend

0000000317
</pre>

====================================================================== Einde pagina 80 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 81 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân @

tussen deze stelling en onderhavige vergunningaanvraag. Daarnaast merken wij op dat
de CO, afvang geen deel uitmaakt van de aanvraag en ligt dan ook niet als zodanig ter
beoordeling in het kader van de Nb-wet 1998.

De beoordeling van de effecten van emissie van stoffen via het afvalwater is onvol-
doende. Voor een aantal stoffen bestaan geen streefwaarden, terwijl in de conclusies
wordt gesteld dat de emissie van stoffen geen ecologisch effect zullen hebben. Tevens
is niet meegewogen dat ook via de lucht geémitteerde schadelijke stoffen een bijdrage
leveren aan de immissie in het oppervlaktewater:

Reactie: Wij verwijzen hiervoor naar onze reactie bij Greenpeace, bijlage 2 en 3 onder
nummer 5 en onze overwegingen onder ‘ Algemeen, waterkwaliteit‘ en ‘Algemeen,
luchtkwaliteit”.

Op dit moment is niet bekend of de Eemshaven gebruikt wordt als paaigebied voor vis-
sen. Is dit het geval dan zal er sprake zijn van een verdubbeling van sterfte van vislar-
ven en juveniele vis als gevolg van inzuiging in het koelsysteem. Dit kan enorme effec-
ten hebben op de populaties en mede als gevolg hiervan, op de zeehond. Er zal eerst
duidelijkheid moeten komen omtrent de functie van de Eemshaven als paaigebied;

Reactie: Wij verwijzen hiervoor ook naar onze reactie bij Greenpeace, bijlage 2en 3
onder nummer 6. De in de passende beoordeling opgenomen sterfteberekening van
zowel de Nuon-centrale als de RWE-centrale is gericht op de verwachte omvang van
organismen in de Eemshaven. Het gaat daarbij vooral om een inschatting van het aan-
tal organismen dat zich van nature laat meevoeren op stromingen. De inlaatsnelheid bij
de centrales (welke een kunstmatige stroming veroorzaakt) is daarbij van minder be-
lang dan de feitelijke aanwezigheid van (kleine)organismen. Door het treffen van miti-
gerende maatregelen kan worden voorkomen dat met name grotere organismen wor-
den ingezogen en dus sterven. De te verwachten sterfte zal beperkt blijven tot kleine
organismen die voor een deel op stromingen meedrijven. In algemene zin hebben wij
geconcludeerd dat de gevolgen van inzuiging van juveniele en larvale vis in koelwater-
systemen van een aan zee gesitueerde elektriciteitscentrales op populatieniveau ver-
waarloosbaar zijn. Wij achten het wel van belang om zekerheid te hebben omtrent de
omvang van organismen in de Eemshaven. Hiertoe vindt op dit moment onderzoek
plaats. Tevens hebben wij aan deze vergunning een voorschrift verbonden om, indien
blijkt dat de sterfte van organismen kan leiden tot effecten op populatieniveau, extra
maatregelen te nemen om inzuiging te voorkomen.

. De Nuon-centrale zal op grote afstand zichtbaar zijn. Dit heeft een duidelijk negatief ef-

fect op het beschermde open landschap. Dit wordt ook geconcludeerd in de passende
beoordeling. De organisaties stemmen niet in met de redenering in de passende Be-
oordeling dat ‘de centrale buiten de bestaande bedrijven en gebouwen, geen extra
aanslag doet op een gedeelte van de waddendijk dat nog een ongerepte horizon heeft’.
Door de Waddenvereniging wordt, samengevat, gesteld dat de centrale een significant
negatief effect zal hebben op het landschap van de Waddenzee en dat er mitigatie
moet plaatsvinden;

Reactie: Wij verwijzen hiervoor naar onze reactie inzake nummer 2. Door middel van
een aantal voorschriften zullen de nadelige effecten op het landschap zoveel mogelijk
worden beperkt, mede door de vormgeving als door de locatie ten opzichte van de
reeds aanwezige bebouwing.

-81-

A re

je frysl

provinsje

e

0000000318
</pre>

====================================================================== Einde pagina 81 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 82 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslän gg

n. In vervolg op het vorenstaande punt verzoeken de organisaties om via de vergunning
te waarborgen dat rookpluimen niet kunnen ontstaan vanwege het dan te verwachten
grote visuele effect en de grotere landschappelijke effecten hierdoor;

Reactie: Uit de aanvraag is ons niet gebleken dat de centrale permanente rookpluimen
zal emitteren. Indien dit toch het geval blijkt te zijn zullen wij overwegen om alsnog be-
perkende voorschriften aan de vergunning te verbinden.

o. De centrale zal extra schepen aantrekken. Er dient duidelijkheid te komen over een
eventueel significant effect van de extra vaarbewegingen. Zonodig moet hier een on-
derzoeksprogramma voor worden opgesteld.

Reactie: Voor de te verwachten toename van scheepvaart zal de vaargeul worden ver-
diept. Hiertoe wordt een aparte Nb-wet vergunningenprocedure gevolgd. In deze pro-
cedure wordt nadrukkelijk ingegaan op de te verwachten effecten van het toenemend
vaarverkeer.

6. Zeezoogdieren in de Eems

Uit de onderzoeken blijkt dat het aannemelijk is dat zeezoogdieren negatieve effecten zullen :
ondervinden van de activiteiten, met als grootst mogelijk effect het verdwijnen van de zee-
hond uit het Dollardgebied. De voorgestelde werkwijze om door middel van monitoring hier-
over duidelijkheid te verkrijgen ziet de Waddenvereniging als onvoldoende maatregel.

Foactic. Bij de aanvraag is een rapportage gevoegd (memo Wageningen Imares, mevr. [E
d.d. 24 januari 2008).

Hieruit blijkt dat de negatieve effecten op zeezoogdieren beperkt zullen blijven. De grootste
verstoring zal plaatsvinden als gevolg van heiwerkzaamheden. Door het nemen van mitige-
rende maatregelen zullen de verstorende effecten beperkt blijven tot een afstand van ca. 1
km vanaf de werkplaats. Wij verbinden voorschriften aan deze vergunning teneinde zeker-
heid te hebben dat de voorgestelde mitigerende maatregelen worden uitgevoerd én om ze-
kerheid te hebben dat de verstoring als gevolg van geluid beperkt zal blijven. Daarnaast zul-
len wij een monitoringsplicht voorschrijven teneinde tijdens de werkzaamheden te meten ín
hoeverre de voorgestelde mitigatie leidt tot de verwachte resultaten. Indien nodig hebben wij,
door middel van het verbinden van een specifiek voorschrift, de bevoegdheid om aanvullen-
de maatregelen voor te schrijven.

T D&A document

Gesteld wordt dat significante effecten volgens de beste wetenschappelijke inzichten niet zijn
uitgesloten. Een vergunning kan alleen verleend worden als vaststaat dat er dwingende re-
denen van groot openbaar belang zijn, alternatieven zijn onderzocht en — bij gebrek aan der-
gelijke alternatieven — de nadelige effecten geheel worden gecompenseerd.

De organisaties bestrijden in haar zienswijzen de argumentatie in het genoemde D&A docu-
ment dat de bouw van de multi-fuelcentrale van groot openbaar belang is. Daarbij stellen de
organisaties dat uit het D&A document blijkt dat de bouw en ingebruikname van de centrale
vooral is gebaseerd op bedrijfseconomische redenen. Pure eigen bedrijfseconomische afwe-
gingen zijn volgens de Waddenvereniging niet te beschouwen als dwingende redenen van
groot openbaar belang.

Het alternatieven onderzoek is onvolledig en oppervlakkig. Dit geldt zowel voor de keuze
voor wijze van energieopwekking als voor de locatiekeuze van de centrale zelf.

- 82.

an

A

sje frysl

e

>
e

0000000319
</pre>

====================================================================== Einde pagina 82 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 83 ======================================================================

<pre>20855213

A

tryslân

provinsje fryslân
provincie fryslän qe

Reactie: Inzake de ingediende zienswijzen inzake dwingende reden van groot openbaar be-
lang verwijzen wij naar onze reactie bij Greenpeace, bijlage 2 en 3 onder nummer 10 en on-
ze overwegingen onder ‘dwingende reden van groot openbaar belang.

8. Inventarisatie van te compenseren natuurwaarden/compensatieplan

Door een onvolledige passende beoordeling en het ontbreken van passende beoordelingen
van de overige initiatieven achten de organisaties het niet mogelijk om een beeld te krijgen
van de omvang van compensatie. Een aantal onderdelen van het compensatieplan wekken
de indruk dat dit onderdelen zijn van de Kaderrichtlijn Water en het beheer van de Natura
2000-gebieden. Deze mogen niet worden aangevoerd als compensatie. Het compensatie-
plan bevat daarbij geen voorstellen voor het compenseren van de schade in de Waddenzee.
De Waddenvereniging heeft twijfels of dit tot de mogelijkheden behoort.

e

rovinsje

Reactie: Bij de vergunningaanvraag zijn documenten toegevoegd waaruit afdoende blijkt op
welke wijze de compensatie dient plaats te vinden. Naar aanleiding van deze rapporten en
documenten hebben wij aan onderhavige vergunning voorschriften verbonden teneinde ze-
kerheid te hebben dat de voorgestelde compensatie volledig en tijdig wordt uitgevoerd. Bij
onze beoordeling van het compensatieplan hebben wij geconstateerd dat de voorgestelde
maatregelen geen onderdelen betreffen van (het beheer in het kader van) de Kaderrichtlijn
Water en/of het (reguliere) beheer van de Natura 2000-gebieden. Het is wel zo dat een aan-
fal van de maatregelen een positief effect zullen hebben op het bereiken van de doelstellin-
gen van de Kaderrichtlijn Water en eveneens het beheer van de Natura 2000-gebieden on-
dersteunen. De compensatieplannen bevatten afdoende compensatie voor de geconstateer-
de aantasting van de natuurwaarden van (o.a.) het Natura 2000-gebied Waddenzee.

a

9. Overig

De organisaties wijzen het verzoek van Nuon af om af te zien van voorafgaande realisatie
van de compenserende maatregelen, alvorens wordt aangevangen met het heien. Nuon
heeft onvoldoende aangetoond dat die gelijktijdigheid niet noodzakelijk is. Uit de Passende
Beoordeling blijkt daarbij overduidelijk dat die compensatie vooraf hoort te gaan aan de uit-
voering.

Reactie: Wij stemmen in met de zienswijze van de organisaties. Aan deze vergunning heb-
ben wij voorschriften verbonden teneinde zeker te zijn dat voldoende compensatie is uitge-
voerd alvorens wordt begonnen met de werkzaamheden waarvoor deze vergunning is aan-
gevraagd.

Zienswijzen Waddenvereniging, bijlage 2
(De eerder bij de minister van LNV ingediende zienswijzen van de organisaties richten zich

op een aantal punten. Voor de leesbaarheid hebben wij deze punten genummerd)

Algemeen

1. In algemene zin herhalen de organisaties het eerder door hen geformuleerde standpunt
dat de centrale zal leiden tot een toename van CO.-emissie en daardoor mede zorgt voor.
klimaatverandering. De verhoging van de zeespiegel, als gevolg van de klimaatverande-
ring bevat een bedreiging van de waarden van de Waddenzee.

Reactie: wij hebben hierop reeds een reactie gegeven en verwijzen hiervoor naar onze reac-
tie bij Greenpeace, bijlage 2 en 3 onder nummer 2.

-83-

0000000320
</pre>

====================================================================== Einde pagina 83 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 84 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân @&

2. Indien er kan worden aangetoond dat er sprake is van dwingende redenen van groot
openbaar belang en mogelijk alternatieven afwezig zijn, moeten ook alle negatieve effec-
ten van alle voorgenomen activiteiten inclusief vaargeul- en havenverruiming gecompen-
seerd worden. Door het ontbreken van een integraal compensatieplan is niet te beoorde-
len of alle mogelijke negatieve effecten voldoende zullen worden gecompenseerd.

Reactie: Zoals wij eerder hebben aangegeven zal voor de vaargeulverdieping en de verdie-
ping/uitbreiding van de havens een aparte vergunningenprocedure worden doorlopen. In
onze afweging inzake onderhavige aanvraag en in onze afweging van de andere vergunnin-
genprocedure zullen wij alle projecten en handelingen, voor zover redelijkerwijs mogelijk, in
samenhang met elkaar beoordelen. Dit geldt ook voor de compensatieverplichtingen.

3. Uit de MER ‘verdieping en uitbreiding Eemshaven’ blijkt dat inname van water in de
Eemshaven een extra waterstroom in de Eemshaven veroorzaakt. Dit leidt tot extra se-
dimentatie in de Eemshaven, waardoor extra baggeren.en baggerstort nodig is. Om dit te
voorkomen zou gekozen kunnen worden om water in te nemen uit de Waddenzee/Eems
en deze te lozen op de Waddenzee.

Reactie: Uit de vergunningaanvraag en de bijgevoegde passende beoordeling blijkt dat
specifiek door NUON gekozen is voor inname van koelwater vanuit het havenbekken. Wij
beschouwen deze situatie als grondslag van de aanvraag. Daarbij is in de passende beoor-
deling onderzocht welke effecten deze inname kan hebben op de natuurwaarden. Wij achten
deze specifieke analyse op het punt van deze methodiek van inname van koelwater juist en
volledig, ook mede vanuit de binnen het provinciale apparaat aanwezige expert judgement
en ook in relatie tot het in het MER gesignaleerde sedimentatieproces in het havenbekken.
De aangehaalde MER concludeert overigens dat de effecten van de koelwateronttrekking in
de Eemshaven (zowel van de onderhavige centrale als de RWE-centrale) marginaal zijn en
niet zullen leiden tot veranderingen in stroomsnelheden buiten de haven.

4. Uit de stukken blijkt dat de vergunning procedure onder druk staat teneinde de aanvra-
ger in de gelegenheid te stellen op 1 maart met de bouwwerkzaamheden te beginnen.
Daarnaast is het moeilijk om de exacte informatie uit de verschillende documenten op
een juiste wijze met elkaar te vergelijken.

Reactie: Deze zienswijze is niet gegrond inzake onderhavige procedure. Bij onze afweging
gaan wij uit van een zorgvuldige besluitvorming op basis van de Nb-wet 1998.

5. In de compensatieplannen is niet helder opgenomen welke compensatiemaatregelen
wanneer en waar genomen zullen worden. Verzocht wordt om dit in de vergunning vast
te leggen.

Reactie: Aan deze vergunning hebben wij de voorschriften nrs. 45 tot en met 51 verbonden
teneinde te borgen dat de verloren gaande natuurwaarden, die direct verband houden met
de bouw, het inwerking hebben en het reguliere onderhoud van de centrale, tijdig worden
gecompenseerd.

6. In geval van compensatie is het van belang dat de ruimtelijke samenhang tussen rustge-
bieden, broedgebieden en foerageergebieden gehandhaafd blijft. De locaties waar nu de
voorgestelde compensatie moet worden uitgevoerd liggen op een afstand van 10 km (ter-
restische compensatie) respectievelijk 20 km (mariene compensatie) van de Eemshaven.

-84-

n

<
pm)

je frys

@

WU
A |
E
=
>
Ö

0000000321
</pre>

====================================================================== Einde pagina 84 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 85 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân @&

De organisaties stellen dat hierdoor de ruimtelijke samenhang van de gebieden verstoord
wordt. Het is mogelijk dat vogels hierdoor grotere afstanden moeten afleggen of helemaal
geen gebruik zullen maken van de compensatiegebieden.

Reactie: De door de organisaties aangegeven mogelijke verstoring van de ruimtelijke sa-
menhang tussen de genoemde ‘verloren te gane’ en gebieden ter compensatie daarvan’
wordt niet nader onderbouwd. Derhalve is het voor ons niet mogelijk om hier meer concreet
op in te gaan. Wij achten de afstand tussen de Eemshaven en de terrestische en mariene
compensatiegebieden zodanig gering dat deze voor vogels geen onoverkomelijke barrière
vormen. Het is ons bekend dat er in de nabijgelegen Emmapolder gronden zijn verworven
welke gebruikt zullen worden als compensatiegebied terrestische natuur. Deze gronden lig-
gen in een duidelijke samenhang met de Waddenzee, reeds bestaande binnendijkse natuur
en met elkaar. Tevens is er sprake van een acceptabele nabijheid ten opzichte van de
Eemshaven.

7. Het is niet volledig te voorspellen wat de effecten van de geplande bouwwerkzaamheden
en van de in werking zijnde centrales zijn. De organisaties verzoeken een monitoring
voor te schrijven en dat bij onverwachte effecten de werkzaamheden kunnen worden stil-
gelegd.

Reactie: De natuurwaarden van het haventerrein en van de aangrenzende gebieden zijn in
het kader van deze vergunning alleen van belang voor zover zij een relatie hebben met een
speciale beschermingszone. Het gebied moet daarom — om onder de vergunningplicht van
de Natuurbeschermingswet 1998 te vallen — op één of andere manier ondersteunend zijn
voor de natuurlijke kenmerken van een speciale beschermingszone in het waddengebied of
daarbuiten. Het is duidelijk dat het Eemshaventerrein voor een groot aantal vogels een func-
tie heeft, maar daarmee is de vraag nog niet beantwoord of het verlies van de natuurwaarde
in het Eemshavengebied een aantasting van de natuurlijke kenmerken van een Natura 2000-
gebied oplevert. Voor zover er sprake kan zijn van een aantasting van natuurlijke kenmerken
hebben wij aan deze vergunning een monitoringsplicht opgelegd waarbij de effecten van de
bouwwerkzaamheden, het in gebruik hebben en het regutier onderhoud worden gemoni-
toord. Wij hebben aan deze vergunning eveneens een voorschrift opgenomen teneinde, bij
gebleken negatieve effecten, alsnog aanvullende voorschriften aan de vergunning te kunnen
verbinden.

Tijdelijke compensatie

8. Tijdelijke compensatie biedt onvoldoende zekerheid. Er moet waarborg worden gegeven
dat het vervangend areaal blijvend de functie van het aangetaste Natura 2000-gebied
kan overnemen.

Reactie: De realisatie van tijdelijke compensatiegebieden staat los van de zekerheid dat ge-
bieden van voldoende omvang binnen afzienbare termijn permanent geschikt worden ge-
maakt als compensatiegebied. De keuze voor een tijdelijk gebied is gelegen in de wens om
waarborgen te bieden op korte termijn specifiek in relatie tot de beoogde start van de projec-
trealisatie, waarbij waarborgen voor de lange termijn eveneens reeds nu voldoende zeker
zijn gesteld.

9. Het tijdelijke compensatiegebied zal slechts geschikt zijn voor broedvogels van pioniers-
omstandigheden. Vroege ruigte-broeders en moerasvogels vallen buiten de boot. De tij-
delijke compensatie is dus niet geschikt voor alle vogels die gebruik maken van het ver-
stoorde gebied en voldoet dus niet. Er wordt verzocht een voorschrift op te nemen om

-85-

all

je frysla

provinsje

e

0000000322
</pre>

====================================================================== Einde pagina 85 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 86 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân &

zeker te zijn dat het gebied eerst geschikt moet zijn voor alle vogels van het verstoorde
gebied alvorens met de bouwwerkzaamheden wordt begonnen.

Reactie: Primair dient het compensatiegebied geschikt te zijn voor vogelsoorten waarvoor de
Waddenzee is gekwalificeerd als Vogelrichtliingebied en ten aanzien waarvan multifuel-
centrale van Nuon mogelijk significant negatieve effecten heeft. Het gaat hier met name om
waadvogels, steltlopers, eenden- en ganzensoorten. De in de zienswijze genoemde ruigte-
broeders en moerasvogels worden niet met name genoemd of gespecificeerd. Uitgaande dat
hiermee voornamelijk vogelsoorten als zangvogels, vogels van zoete (riet)moerassen etc.
worden bedoeld merken wij op dat deze groep vogels niet tot de vogelsoorten behoren
waarvoor de Waddenzee kwalificeert als Vogelrichtlijngebied. Door aanvrager ís onderzoek
gedaan naar de geschiktheid van de tijdelijke en definitieve compensatiegebieden voor de
relevante vogelsoorten. Hierbij is nadrukkelijk nagegaan welke voorzieningen getroffen die-
nen te worden om de gebieden zodanig in te richten dat deze geschikt zijn als broed-, leef-
gebied van vogels waarvoor de compensatieopgaaf geldt.

Daarbij merken wij op dat (mede op basis van het aanvullend TNO-onderzoek) deze vogels
in het eerste jaar (broedseizoen) geen grote hinder in termen van aantasting van deze na-
tuurlijke kenmerken ondervinden van de bouwwerkzaamheden, daar het betreffende riet-,
moeras- en plasgebied dan nog grotendeels in stand zal blijven. In de jaren daaropvolgend
zal het gebied geleidelijk in kwaliteit en omvang afnemen waarbij de relevante vogels vol-
doende in staat worden geacht elders een geschikt leefgebied en/of broedbiotoop te vinden.

10. Sommige soorten als de scholekster zijn zeer locatievast. Verwacht wordt dat deze vo-
gels niet naar de compensatiegebieden zullen gaan, maar zullen blijven proberen te
broeden in de Eemshaven. Dit zal leiden tot een minder goed broedresultaat. In de plan-
nen wordt niet inzichtelijk gemaakt welke vogels wel of niet kunnen profiteren van de
compensatieplannen. Aangegeven wordt dat gebruikmaking van tijdelijke compensatie-
gebieden het eerder geschetste probleem zullen verergeren daar de vogels zich dan
herhaaldelijk moeten aanpassen.

Reactie: De door NUON aangeleverde documentatie levert, mede vanuit de binnen het
provinciale apparaat aanwezige expert judgement, vooralsnog geen twijfel op over de effec-
tiviteit en tijdigheid van de beoogde tijdelijke compensatie. Indien evenwel uit de specifiek
hierop gerichte monitoring blijkt dat de tijdelijke compensatie niet zal leiden tot de beoogde
effecten, te weten een vervangend broed, rust- en foerageergebied voor vogelsoorten waar-
voor de Waddenzee kwalificeert als Vogelrichtlijngebied en beschermd natuurmonument,
dan zullen wij maatregelen voorschrijven c.q. de gestelde vergunningvoorschriften dusdanig
aanpassen dat alsnog een afdoende en tijdelijke compensatie geborgd zal zijn.

11. Het feitelijke gebruik van de tijdelijke compensatiegebieden komt niet overeen met de
bestemming van deze gebieden. Het is niet mogelijk om te garanderen dat de compensa-
tie gehandhaafd blijft. Door de organisaties wordt aangegeven dat pas begonnen kan
worden met de bouw als de gebieden definitief de bestemming natuur hebben gekregen.

Reactie: De vraag in hoeverre er voor de inrichting van de compensatiegebieden een wijzi-
gingsprocedure in het kader van de Wet op de Ruimtelijke Ordening moet worden doorlopen
is in het kader van deze procedure niet relevant. Op basis van de aan onderhavige vergun-
ning verbonden voorschriften is gewaarborgd dat de compensatie gerealiseerd moet zijn
alvorens met de werkzaamheden (waarop de betreffende compensatie is gebaseerd) kan
worden begonnen.

-86-

=

je frys

rovinsje

0000000323
</pre>

====================================================================== Einde pagina 86 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 87 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân qe

12. Het beheer van de tijdelijke gebieden is erg kunstmatig. Dit biedt weinig zekerheid dat er
met succes een alternatief voor de verloren natuurwaarden komt.

Reactie: De tijdelijke compensatiegebieden worden gerealiseerd teneinde op korte termijn
voldoende uitwijkmogelijkheden te bieden voor vogelsoorten die door de werkzaamheden in
de Eemshaven een ander broed-, rust- en foerageergebied nodig hebben. De tijdelijkheid
van deze gebieden heeft tot gevolg dat de inrichting via enkele maatregelen in korte termijn
kan worden gerealiseerd. Het compensatieplan voorziet tevens in voldoende duurzame
compensatienatuur.

13. De Eemshaven wordt gebruikt als zowel broedgebied, rust- en foerageergebied. Tijdelij-
ke compensatiegebieden moeten voldoen aan de eisen als broedgebied voor alle vogels
die momenteel in het gebied in de Eemshaven broeden, maar ook als rust- en foerageer-
gebied voor alle vogels die de Eemshaven nu gebruiken. Bij de inrichting van de com-
pensatiegebieden zal ook gekeken moeten worden hoe de werkzaamheden kunnen wor-
den uitgevoerd zonder extra verstoring te veroorzaken.

Reactie: Wij verwijzen hiervoor naar onze eerdere reactie bij deze zienswijzen onder num-
mer 9. Daarnaast hebben wij aan deze vergunning een voorschrift verbonden dat de com-
pensatie gerealiseerd moet zijn alvorens met de werkzaamheden (waarop de betreffende
compensatie is gebaseerd) kan worden begonnen.

Terrestrische compensatie

14. Het is nog niet duidelijk waar de terrestrische compensatiegebieden zullen komen te
liggen. De organisaties geven aan dat een voorschrift in de vergunning kan worden op-
genomen waarin staat dat deze gebieden aaneengesloten en grenzend aan zowel de
Ruidhorn als het compensatiegebied op de kwelder gerealiseerd moet worden. Tevens
wordt verzocht een voorschrift op te nemen om te waarborgen dat niet met de bouw-
werkzaamheden mag worden begonnen alvorens de compensatiegebieden geschikt zijn
voor de betreffende (vogel)soorten. De organisaties geven aan dat het compensatiege-
bied van gelijke omvang za! zijn als het huidige riet-, moeras- en plasgebied in de Eems-
haven.

Reactie: Wij hebben aan deze vergunning een voorschrift verbonden dat, indien er nog
inrichtings- of voorbereidende werkzaamheden plaatsvinden, deze gebieden nag niet geacht
worden te dienen als compensatiegebied. Dit betekent dat de werkzaamheden, waarvoor de
compensatie nodig is, nog niet mogen aanvangen. In de nabijgelegen Emmapolder zijn
gronden verworven welke gebruikt zullen worden als compensatiegebied terrestrische na-
tuur. Deze gronden liggen in een duidelijke samenhang met de Waddenzee, reeds bestaan-
de binnendijkse natuur en met elkaar. Tevens is er sprake van een acceptabele nabijheid ten
opzichte van de Eemshaven. Aan deze vergunning hebben wij daarnaast een voorschrift
verbonden dat de definitieve uitvoering van de compensatie aan ons,, ter instemming, wordt
voorgelegd alvorens met de uitvoering wordt begonnen.

15. In het terrestrische compensatieplan wordt aangegeven dat er slikranden/vegetaties met
zoute invloed zullen worden gerealiseerd terwijl tijdens de informatiebijeenkomst op 31
januari 2008 werd aangegeven dat er een zoetwatergebied zou komen. Voorgesteld
wordt om het compensatiegebied een eigen waterhuishouding te laten krijgen waardoor
er geen conflict ontstaat met de te hanteren landbouwpeilen.

- 87 -

n

«ed

mes

frys

)TOVIMSJE

0000000324
</pre>

====================================================================== Einde pagina 87 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 88 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân gp

Reactie: Hoewel in het compensatieplan een suggestie wordt gedaan om het compensatie-
gebied in te richten als een gebied van een brak/zout milieu is er uiteindelijk voor gekozen
om het gebied in te richten als zoetwatergebied. Dit past enerzijds meer bij de te compense-
ren waarden als gevolg van het verlies van het riet-, plas-, moerasgebied in de Eemshaven,
anderzijds wordt tegemoetgekomen aan de belangen van de landbouw. Het gebied krijgt wel
een eigen waterhuishouding. Strijdigheid met de landbouwpeilen wordt hiermee voorkomen.

Mariene compensatie

16. Uit de voorstellen voor mariene compensatie blijkt dat het onmogelijk is om compensa-
tiemaatregelen te nemen die het verloren gaan respectievelijk verstoren van een deel
van de Waddenzee daadwerkelijk compenseren. De organisaties geven aan dat er voor
de aangevraagde activiteiten geen vergunning kan worden verleend.

Reactie: Wij achten het verlies aan kwaliteit van een deel van de Waddenzee als rust- en
foerageergebied voor vogels wel degelijk te compenseren op de wijze zoals voorgesteld in
het compensatieplan. Hierbij achten wij voldaan aan de voorwaarde dat de algehele samen-
hang van het gebied niet afneemt. Het elders in een groot gebied goede omstandigheden
creëren voor vogels, waarbij rust en voldoende veiligheid kan worden gegarandeerd, be-
schouwen wij als een juiste en afdoende compensatie.

17. In het compensatieplan is niet of nauwelijks onderbouwd waarom de voorgestelde maat-
regelen geschikt zijn voor de vogels waarvan het foerageergebied wordt verstoord of
verdwijnt. Er is niet onderbouwd of de uit te kopen garnalenvissers daadwerkelijk vogels
verstoren. Er is niet aangegeven in welke mate er positieve effecten zijn te verwachten
op zeehonden. Er kan niet worden beoordeeld of dit in verhouding staat met de te ver-
wachten effecten.

Reactie: Zoals uit onze reactie op punt 16 al blijkt achten wij de voorgestelde compensatie

voldoende. Wij vertrouwen daarbij mede op de expert judgement zoals bij zowel het ministe-
rie van LNV als ons provinciale apparaat aanwezig. Er zal vermindering van watervertroebe-
ling optreden vanwege het beëindigen van de garnalenvisserij. De voorkomende habitats
zullen zich kunnen verbeteren door de vermindering van bodemberoering en bijvangsten. Dit
laatste biedt extra kansen voor, met name, jonge platvis, en daarmee uiteindelijk ook voor de
voedselbeschikbaarheid voor vogels en zeehonden. Daarnaast zal de beëindiging van de
garnalenvisserij In de Dollard tot gevolg hebben dat de hier verblijvende zeehonden en wad-
vogels minder verstoring zullen ondervinden.

18. De organisaties geven aan twijfel te hebben omtrent de natuurwinst van uitkoop van gar-
nalenvissers. Er wordt alleen een uitkoop geregeld voor een locatie. De vangsthoeveel-
heid en het aantal visuren verandervoor de vissers niet. Er bestaat kans op uitwijken van
vissers naar andere gebieden met te verwachten toename aan natuurschade in deze ge-
bieden.

Reactie: Juist de kwetsbare situatie in het Dollard-gebied leidt tot verhoogde effecten de be-
schermde natuurwaarden als gevolg van verstoring, bodemberoering en bijvangsten. De
beëindiging van de garnalenvisserij zal derhalve leiden tot een verminderde verstoring van
de Dollard. indien de garnalenvisserij zich gaat verplaatsen naar andere defen van de Wad-
denzee zal de vangstomvang in totaal voor deze sector niet afnemen. De beoogde natuur-
winst bestaat echter ook niet uit het verminderen van het aantal gevangen garnalen, maar uit
het verminderen van verstoring door de garnalenvisserij in dit specifieke ecologisch kwetsba-
re gebied.

-88-

fo
(3

frysl

sje

e

0000000325
</pre>

====================================================================== Einde pagina 88 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 89 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslän qp

19. De organisaties achten ook compensatie op zijn plaats voor het verlies aan kwaliteit
open zeewater in de Eemshaven, mede vanwege de externe werking vanwege verstoring
van vogels in het havengebied. De specifieke kwaliteiten van dit zeewater (bijvoorbeeld
luwte) is in de omliggende zeewateren niet aanwezig.

Reactie; Inzake de kwaliteit van zeewateren is luwte geen onderdeel van afweging. Wel is
het zo dat de Eemshaven een rol heeft als schuil/rustplek voor vogels tijdens slecht weer.
Tevens fungeert de Eemshaven als foerageergebied voor een aantal vogelsoorten. Dit zal
niet veranderen. In dit kader moet worden opgemerkt dat de havenbekkens geen onderdeel
uitmaken van het Natura 2000-gebied Waddenzee. De vogels die zich nu regelmatig ophou-
den in de havenbekkens zullen dit kunnen blijven doen daar zij weinig verstoringsgevoelig
zijn. Voor zover er sprake is van een afname in kwaliteit van deze wateren als foerageerge-
bied is er in de nabije omgeving voldoende = natuurlijk — zeewater beschikbaar hetgeen ge-
bruikt zal worden door vogels als foerageergebied. Het oppervlakte aan zeewater in de ha-
vens dat wordt gebruikt door vogels als foerageer en/of rustgebied neemt niet af.

20. In het mariene compensatieplan wordt geen relatie gelegd tussen de omvang van de
natuur die kwalitatief achteruit gaat en de omvang van de voorgestelde compensatie-
maatregelen. De verwijzing dat de compensatie voor het verlies van 4,7 ha gebied van
het habitattype H1110 een gebied met 10 keer zo groot in kwaliteit vooruit moet gaan is
gebaseerd op een expert-oordeel bij de Maasvlakte. Het is de organisaties niet bekend of
het hier ging om eenzelfde habitattype. De organisaties benadrukken dat een aantal
voorstellen, waaronder het invoeren van een Waddengoud keurmerk, een MSC keurmerk
niet als compensatie (als boven) kan worden opgevat. Ook geven de organisaties aan
dat er veel onzekerheid bestaat op een positief resultaat inzake het voorstel om te ver-
kennen of de Bocht van Watum in de winter kan worden gesloten. De organisaties con-
cluderen dat alleen met zekerheid kan worden gesteld dat er garnalenvissers worden uit-
gekocht in het Kerkeriet (50 ha, onbekend natuureffect), en dat een kwelder van 6,9 ha
natuurlijker beheerd zal gaan worden. Gesteld wordt dat de voorgestelde compensatie
niet in evenwicht is met de negatieve effecten op de natuur.

Reactie: Wij hebben aan onderhavige vergunning een voorschrift verbonden om zekerheid te
hebben dat de compensatie wordt uitgevoerd alvorens met de werkzaamheden (waarvoor
deze compensatie nodig is) kan worden begonnen. Deze fasering is ook terug te vinden in
de compensatievoorstellen. Het is dan ook niet de opzet dat alle compensatievoorstellen in
één keer worden uitgevoerd. Deze fasering houdt in dat in elk geval zeker moet zijn dat het
tijdig stoppen van de garnalenvisserij in het Kerkeriet is geborgd en het kweldergebied is
aangekocht. Wij merken daarbij op dat de maatregelen tot het verkrijgen van een MSC certi-
ficaat of een Waddengoud keurmerk door mij niet wordt geaccepteerd als ‘compensatie’. Wel
achten wij deze ontwikkeling gewenst omdat deze keurmerken kunnen bijdragen aan posi-
tieve effecten op de natuurwaarden.

Zienswijzen Waddenvereniging, bijlage 3, 4, 5 en 6

Bij de zienswijzen van de Waddenvereniging zijn de volgende documenten gevoegd (Brief
van Wijnberg advocaten van 16 april 2008, kenmerk V-15185-A/sg; Rapport Bureau Waar-
denburg van 11 april 2008, nummer 08-068; Rapport van Ecofys van mei 2006, inclusief
aanvulling april 2007 en pleitnotitie van mr. van de zitting van 29 mei 2008). Hier-
bij wordt naar de inhoud verwezen zonder dat door de organisaties kenbaar wordt gemaakt
welke onderdelen uit deze documenten specifiek als ‘zienswijze’ in onderhavige vergunning-
procedure beschouwd moeten worden.

- 89 -

puma
u

0000000326
</pre>

====================================================================== Einde pagina 89 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 90 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân @&

De toegevoegde documenten hebben betrekking op de bezwarenprocedure tegen het besluit
van de minister van LNV d.d. 22 februari 2008 met kenmerk DRZ/08/933/BB/SM. In de be-
handeling van het bezwaar en de Beslissing op Bezwaar d.d. 5 december 2008 met kenmerk
DRR&R/2008/8113 worden de aangevoerde bezwaren inhoudelijk beoordeeld.

Wij zijn van mening dat het gestelde in deze documenten geen aanleiding is om tot andere
conclusies te komen dan die welke in de vergunning zijn vermeld.

- 90 -

frvslä: }

rovinsje

e

0000000327
</pre>

====================================================================== Einde pagina 90 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 91 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân

provincie fryslân ==

li ontvangen zienswijzen naar aanleiding van de ingediende aanvullende
documenten d.d 12 en 17 oktober 2008

Mevrouw mr.
ging en Greenpeace.
Aangeboden wordt de pleitaantekeningen voor de hoorzitting van 6 november 2008 bij LNV
waarin namens cliënten op het Arcadis-rapport Beoordeling NOx depositie enerigecentrates
Nuon en RWE in het Eemshavengebied’ d.d. 15 oktober 2008 wordt ingegaan.

advocaten; namens de Waddenvereni-

Wij beschouwen de verwijzing van mevrouw naar genoemde pleitaantekeningen als
een aanduiding dat de in de aantekeningen opgenomen punten in deze procedure als
zienswijzen aangemerkt moeten worden. Voor zover uit de aangeleverde informatie is af te
leiden hebben wij een aantal punten geformuleerd als ‘zienswijze’.

Verzurende en vermestende deposities

1. Het rapport van Arcadis van 17 oktober 2008 geeft geen realistisch beeld van de gevol-
gen die in heroverweging moeten worden beoordeeld. Zo gaat het rapport alleen in op de
gevolgen van de centrales van RWE en NUON op voor verzurende en vermestende stof-
fen gevoelige habitat. Net over de grens met Duitsland zijn een vijftal nieuwe kolencen-
trales voorzien. In het rapport wordt met de gevolgen van deze activiteiten geen rekening
gehouden. Evenmin met de voorgenomen centrale van Advanced Power en het beoogde
nabijgelegen glastuinbouwgebied.

Reactie: Voor zover er sprake is van concrete plannen voor andere projecten zijn deze in
de afweging van deze Nb-wet vergunning meegewogen. Wij zijn het dan ook niet met de
stelling eens dat het rapport van Arcadis geen realistisch beeld geeft.

2. In het rapport is niet verdisconteerd dat de centrale van NUON met 100 MW zal toene-

men ten opzichte van de ingediende aanvraag.

Reactie: Het rapport is gebaseerd op de aangevraagde situatie. Het feit daf het vermo-
gen van de centrale mogelijk later enigszins afwijkt van het aangevraagde vermogen is
van ondergeschikt belang zo lang als gevolg van dit verschil de gevolgen voor de rele-
vante Natura 2000-gebieden niet zal wijzigen. |

3. Uit het rapport van Arcadis wordt afgeleid dat de depositie van verzurende en vermes-
tende stoffen zal zorgen voor significante schade op de speciale beschermingszones
Schiermonnikoog, Ameland, Fochteloërveen en Witterveen, terwijl dergelijke effecten niet
zijn uitgesloten voor de tot de speciale beschermingszone Waddenzee behorende gebie-
den Rottumeroog en Rottumerplaat. Ook blijkt dat het achtergrondniveau van verzurende
en vermestende stoffen in deze gebieden al hoog is en de door Van Dobben et al. be-
paalde kritische depositiewaarden wordt overschreden. Dat de situatie overbelast is,
waardoor een onderscheid tussen de effecten van het achtergrondniveau en de effecten
van de toename niet gemaakt zou kunnen worden, betekent echter nog niet dat deze ef-
fecten niet significant zouden zijn.

Reactie: Onze bevoegdheid strekt zich uit naar de Natura 2000-gebieden Duinen Ame-
land, Duinen Schiermonnikoog en Waddenzee. Uit de door Arcadis aangeleverde infor-
matie blijkt afdoende dat in deze gebieden geen effecten zullen optreden als gevolg van
de depositie van vermestende en verzurende stoffen.

-91-

5
KB

(29)

© pam

0000000328
</pre>

====================================================================== Einde pagina 91 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 92 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân @&

. De gevolgen van een project moeten afgezet worden tegen de instandhoudingdoelstel-

lingen die voor een speciale beschermingszone zijn geformuleerd.

Reactie: In onze afweging hebben wij nadrukkelijk het in werking hebben en het groot
onderhoud van de Multi fuelcentrale getoetst aan de instandhoudingsdoelstellingen van
de relevante speciale beschermingszones.

. In het rapport van Arcadis wordt gesteld dat de toename van verzurende en vermestende

deposities door de centrales van RWE en NUON maximaal 3 mol/ha/jr. zal bedragen. In
een notitie van de provincie Groningen van 7 juli 2008 werd nog gesteld dat die bijdrage
in de orde van grootte van 5 mol/haijr. zou liggen (Memo beoordeling luchtkwaliteit NU-
ON, provincie Groningen, 7 juli 2008, p. 3). Het is niet inzichtelijk op welke wijze het ach-
tergrondniveau van verzurende en vermestende stoffen in de verschillende speciale be-
schermingszones is vastgesteld. In het rapport wordt alleen verwezen naar gegevens
van de provincie Groningen hierover, maar deze gegevens zijn niet verifieerbaar. Ook is
onduidelijk wat de betekenis is van de verschillende achtergrondwaarden die in het rap-
port zijn vermeld.

Reactie: De aangehaalde, vermeende, verschillen in berekende depositie is niet juist
weergegeven. De eerst aangehaalde depositie van 5 mol/ha/jr heeft betrekking op een
eerste — globale - berekening waarbij niet alle relevante parameters zijn ingevoerd. Pas
op een later tijdstip is een meer gedetailleerde berekening uitgevoerd. Hieruit kwam een
te verwachten depositie van maximaal 3 mol/hafir. De stelling dat de berekening van de
provincie Groningen niet verifieerbaar ís achten wij in deze niet aan de orde. Door de
provincie Groningen is gebruik gemaakt van een algemeen toegepast en gevalideerd
model (OPS-pro).

. Het rapport gaat niet specifiek in op de gevolgen voor H7110B, een habitat waarvoor een

uitbreidingsopgave geldt. Daarnaast wordt in het rapport — ten onrechte — geen rekening
gehouden met de gevolgen voor het habitattype H7140B. Uit de Knelpunten- en kansen-
analyse voor Schiermonnikoog blijkt dat dit habitattype op het eiland voorkomt, zodat ook
aan de voor deze habitat geformuleerde instandhoudingdoelstelling moet worden ge-
toetst.

Reactie: Het habitattype H7110B komt niet voor in het waddengebied. Voor wat betreft
het habitattype H7140B is ons gebleken dat dit habitattype niet voorkomt op Schiermon-
nikoog. Toetsing aan de instandhoudingsdoelstelling voor dit type is dan ook niet aan de
orde.

. De stelling dat de depositie van zwavel geen ecologische factor van betekenis zou zijn

(p. 33) is niet voldoende onderbouwd.

Reactie: Door indiener van de zienswijze wordt niet aangegeven op welke wijze de on-
derbouwing onvoldoende zou zijn. Wij achten, op basis van het door Arcadis uitgevoerde
onderzoek voldoende vaststaan dat de depositie van zwavel niet op enige wijze kan lei-
den tot veranderingen of gevolgen voor de instandhoudingsdoelstellingen van de betref-
fende Natura 2000-gebieden.

Staalslakken en fosforslakken
8. De koelwateruitlaat zal worden aangelegd met staalslakken en fosforslakken. Welke stof-

fen hierdoor in het water vrij kunnen komen, is onduidelijk. Zeker is dat de staalslakken

- 92 -

kl

frysla

6

provinsje

0000000329
</pre>

====================================================================== Einde pagina 92 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 93 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslän qp

tot de afgifte van kalk in het water zullen zorgen en daarmee voor een veranderende
zuurgraad. Of dit gevolgen heeft voor nabijgelegen kweldervegetaties, waaronder groot
zeegras, lijkt nog niet te zijn onderzocht.

Reactie: wij verwijzen naar onze reactie op de eerder door de Waddenvereniging hier-
over ingediende zienswijzen.

Compensatie, mitigatie of beheer?
9. De in het rapport van Arcadis geformuleerde maatregelen op Ameland en Schiermonnik-

oog (Hoofdstuk 7) betreffen ofwel beheermaatregelen die ook los van het project al moe-
ten worden uitgevoerd, ofwel maatregelen die beogen de gevolgen van de centrale te
compenseren, voor zover deze maatregelen ertoe zouden leiden dat nieuw habitat wordt
gecreëerd. Het verbeteren van de kwaliteit van bestaande habitat is onderdeel van het
beheer dat moet leiden tot het realiseren van de instandhoudingsdoelen. Het aanleggen
van nieuwe habitat strekt ter compensatie van de schade die de centrale zal veroorzaken
en niet ter verzachting daarvan. Het wezenlijke verschil tussen compensatie en mitigatie
is dat mitigatie significante gevolgen voorkomt, terwijl compensatie significante effecten
repareert. Het is dus de aard van de maatregelen aan de hand waarvan kan worden be-
paald of sprake is van mitigatie dan wel compensatie, dan wel van beheersmaatregelen
die op grond van de Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn in een gebied moeten worden ge-
troffen.

Reactie: Wij hebben vastgesteld dat de te verwachten depositie van verzurende en ver-
mestende stoffen, afkomstig vanuit onderhavige centrale, niet zal leiden tot meetbare ne-
gatieve effecten.

10. Er wordt gesproken over een periode van 25 jaren waarbinnen de maatregelen moeten

worden uitgevoerd, Waarom voor deze duur is gekozen is niet duidelijk.

Reactie: Inzake de duur van de maatregelen hebben wij geen periode in jaren genoemd.
Wij schrijven vergunninghouder voor dat de maatregelen conform het uitvoeringsplan,
gedurende looptijd van de vergunning in stand worden gehouden.

Dwingende reden en alternatieven
11. Uit de door NUON ingediende stukken en uit het bestreden besluit blijkt niet dat voor de

centrale geen alternatieven bestaan en bovendien is geen dwingende reden van groot
openbaar belang aangetoond. Ook zonder de centrale van NUON is de leveringszeker-
heid de komende jaren niet in gevaar, zo blijkt uit het overgelegde onderzoek van de net-
beheerder TenneT.

Reactie: Voor wat betreft de alternatieven en dwingende reden van groot openbaar be-
lang verwijzen wij naar onze reactie bij Greenpeace bijlage 2 en 3 onder punt 10. De
conclusie dat er sprake zal zijn van overproductie, of dat Nederland vanaf 2009 een
stroomexporterend land zal worden kan niet uit het TenneT-rapport Monitoring Leve-
ringszekerheid 2007-2023 worden afgeleid, Dat rapport spreekt slechts van een export-
potentieel; alle mogelijke investeringsplannen zijn in dit potentieel meegenomen, waar-
door een theoretische exportmogelijkheid zou ontstaan. Die mogelijkheid is echter geba-
seerd op de veronderstelling dat alle thans bekende voornemens voor elektriciteitspro-
ductie daadwerkelijk zullen worden gerealiseerd. Ook is daarbij geen rekening gehouden

- 93 -

n

<3

ae |

sje frys

@

=
>
©,

0000000330
</pre>

====================================================================== Einde pagina 93 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 94 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân qe

met het feit dat de nieuwe centrales zullen zorgen voor een (vervroegde) uit bedrijf stel-
len van bestaande centrales.

Op 24 november 2008 hebben wij van de advocaat van Greenpeace, Waddenvereniging,
Stadt Borkum, Milieufederatie Groningen, Groninger Landschap en Natuurmonumenten een
email ontvangen waarin wordt verzocht de inhoud van een tweetal documenten (pleitnota
d.d. 29-05-08 en pleitnota 06-09-08) als herhaald en in de door cliënten ingediende zienswij-
zen ingelast te beschouwen. Dit geldt zowel voor de zienswijzen van Greenpeace als voor
de zienswijzen van de Waddenvereniging mede namens de organisaties die door de Wad-
denvereniging worden vertegenwoordigd.

Pleitnota d.d. 29-05-08 mr. advocaat te Amsterdam, gemachtigde van Green-
peace:

Opknippen

In het aanvullend bezwaarschrift is naar voren gebracht dat het project niet alleen in samen-
hang met alle andere projecten in het gebied dient te worden beoordeeld maar ook in zijn
geheel dient te worden beoordeeld, dus inclusief de aanleg van een koelwatersysteem, de
verdieping van de vaargeul en de uitbreiding van de Wilhelminahaven.

Reactie: Wij verwijzen hiervoor naar onze reactie bij Greenpeace, Bijlage 2 en 3 onder
nummer 7.

Mitigeren

In het bestreden besluit is een aantal keren geoordeeld dat significante negatieve effecten
met mitigerende maatregelen kunnen worden verminderd. Zo wordt bijvoorbeeld op pagina
15 van het besluit gesteld dat de negatieve effecten op vogels door affakkelen, kunnen wor-
den beperkt met een tweetal maatregelen en wordt op pagina 18 gesteld dat een zuiginstal-
latie in de koelwaterinlaat moet worden geplaatst om inzuiging van vissen zoveel mogelijk te
voorkomen. Er is echter ten onrechte niet onderzocht in hoeverre de mitigerende maatrege-
len het gewenste effect hebben, of de mitigerende maatregelen alle uitvoerbaar zijn en of de
mitigerende maatregelen zelf nog negatieve effecten hebben. Hierdoor is onduidelijk in hoe-
verre mitigatie daadwerkelijk mogelijk is en welke effecten er, na mitigatie, nog moeten wor-
den gecompenseerd.

Reactie: Wij onderschrijven de stelling niet dat er mitigerende maatregelen worden voorge-
steld voor optredende ‘significant negatieve’ effecten. De door ons in ons besluit voorge-
schreven mitigerende maatregelen hebben alleen betrekking op geconstateerde — niet signi-
ficante- effecten. De mitigerende maatregelen zijn voor het overgrote deel voorgesteld door
aanvrager zelf. Er bestaan geen redenen om aan te nemen dat de voorgestelde mitigerende
maatregelen niet uitvoerbaar zouden zijn of dat deze zelf tot negatieve effecten kunnen lei-
den.

Monitoren

Er zullen meerdere effecten ten gevolge van het project na realisatie van het project nog
moeten worden onderzocht. Het gaat dan bijvoorbeeld om de effecten van de heiwerkzaam-
heden op zeehonden en de effecten van immissie op water en lucht maar ook om de vraag
of de Wilhelminahaven een paaigebied is voor juveniele vis en dergelijke. Het gaat dus om
aspecten waar nu onvoldoende kennis over is om te kunnen bepalen in hoeverre sprake zal
zijn van een significant effect. Echter, de systematiek die had moeten worden gevolgd, is dat
voorafgaand aan de vergunningverlening wordt vastgesteld of sprake zal zijn van een nega-

ls

an

je frysla

provinsje

@

0000000331
</pre>

====================================================================== Einde pagina 94 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 95 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslän gg

tief significant effect zodat — indien aan de overige criteria hiervoor wordt voldaan — tijdig de
noodzakelijke compenserende maatregelen kunnen worden getroffen. Daar komt nog bij dat
op geen enkele manier is gewaarborgd dat tijdig adequaat wordt ingegrepen indien de effec-
ten significant blijken te zijn.

Reactie: Wij verwijzen hiervoor naar onze reactie bij Greenpeace, Bijlage 2 en 3 onder
nummer 9. Ter voorbereiding van deze aanvraag heeft de vergunninghouder uitgebreid on-
derzoek laten verrichten, Daarnaast is er gedurende de behandeling van de vergunningaan-
vraag op een aantal terreinen aanvullend onderzoek verricht, die ons nu een volledig beeld
geven van al de te verwachten effecten. Door een uitgebreide monitoringsverplichting zijn wij
er van verzekerd dat, indien toch blijkt dat de effecten nadeliger uitvallen, er tijdig kan wor-
den ingegrepen.

Dwingende reden van groot openbaar belang

Naar het oordeel van cliënte is geen sprake van een dwingende reden van groot openbaar
belang. Verwezen wordt naar een Gidsdocument van de Europese Commissie en een aantal
uitspraken van de voorzitter van de afdeling Bestuursrechtspraak Raad van State. De door
NUON aangegeven dwingende reden van groot openbaar belang is gelegen in de verminde-
ring van afhankelijkheid van aardgas en aardolie door diversificatie. Dit is echter een belang
dat uitsluitend NUON zelf raakt. De onvoldoende capaciteit van het huidige hoogspannings-
netwerk van netbeheerder Tennet is ten onrechte niet bij de beoordeling betrokken.

Reactie: Wij verwijzen hiervoor naar onze overwegingen onder ‘Dwingende redenen van
groot openbaar belang’ en naar onze reactie bij Greenpeace, Bijlage 2 en 3 onder nummer
10.

Alternatieven

Er is uitsluitend in het kader van een MER enig onderzoek gedaan naar alternatieve locaties
voor de kolencentrales. Er had niet alleen maar gekeken moeten worden of er voor het pro-
ject van NUON andere locaties beschikbaar zijn maar ook, en vooral, had moeten worden
onderzocht of het doel dat de kolencentrale beoogt te dienen, te weten diversificatie van het
energieaanbod op een andere wijze kan worden gewaarborgd. Dat dit op andere wijze kan,
blijkt uit het namens cliënte overgelegde onderzoek van de Erasmusuniversiteit.

Reactie: Wij verwijzen hiervoor naar onze overwegingen onder ‘Dwingende redenen van
groot openbaar belang’ en naar onze reactie bij Greenpeace, Bijlage 2 en 3 onder nummer
10.

Voorschrift 60

Tot slot nog een opmerking over voorwaarde 60 van de vergunning. Hierin staat dat in afwij-
king van de vergunning mag worden gehandeld indien de regiodirecteur heeft geconstateerd
dat de afwijking niet zou leiden tot een grotere en andere aantasting van het gebied en daar-
voor schriftelijk toestemming heeft gegeven. Deze voorwaarde is in strijd met artikel 19d, lid

1 en artikel 19f en 19g van de Natuurbeschermingswet 1998.

Reactie: De betreffende pleitnota doelt op een voorschrift in de vergunning die door de Minis-
ter van LNV is verleend. In ons besluit hebben wij een gelijkluidend voorschrift opgenomen
(voorschrift 66). Deze voorwaarde biedt ons de mogelijkheid om tijdens de looptijd van deze
vergunning op praktische wijze met wijzigingen om te gaan. Het is zeker niet de bedoeling
via deze achterdeur de vergunning op te rekken. Het biedt ons de mogelijkheid om op prakti-
sche wijze inhoud aan de vergunning te geven en kleine wijzigingen toe te staan waarvan al

-95-

5
(3

gemd

je frys

yrovinsje

0000000332
</pre>

====================================================================== Einde pagina 95 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 96 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslän 4

op voorhand duidelijk is dat deze niet belastend zijn voor de natuurwaarde. Wanneer het
echter op objectieve gronden niet valt uit te sluiten dat er door de voorgestelde wijzigingen
een significant gevolg kan optreden, kan de vergunning alleen gewijzigd worden via de pro-
cedure die ook voor het verlenen van zo'n vergunning is voorgeschreven.

PLEITNOTITIES van mr. d.d. 8 september 2008
gemachtigde van: Greenpeace, Waddenvereniging, Stadt Borkum, Milieufederatie Groningen
Groninger Landschap, Natuurmonumenten

Bouwwerkzaamheden

Zijn de gevolgen van samenvallende piekgeluiden beoordeeld. Voor zover uit de stukken af
te leiden — met name uit bijlage B bij het rapport van TNO van april 2008 — lijkt dit niet het
geval te zijn. Verder is onduidelijk hoe de gevolgen van de verdieping van de vaargeul en de
uitbreiding van de Wilhelminahaven bij de beoordeling zijn betrokken. Het MER voor deze
ingreep is nog niet klaar. Daarnaast is onduidelijk of en hoe rekening is gehouden met het
feit dat het Doekegat ter hoogte van de centrale maar 2,5 km breed is. Omdat het onderwa-
tergeluid zich over 2,5 tot 3 km verspreidt, is het niet uitgesloten dat zeehonden het Doeke-
gat zullen mijden. Hierdoor zou de populatie in de Dollard geïsoleerd kunnen raken en in het
ergste geval kunnen verdwijnen. Ook is onvoldoende onderzoek gedaan naar wat de gevol-
gen van de productie van geluid en trillingen op de fint en andere vissoorten in het gebied
zullen zijn.

Reactie; Voor de zienswijze die betrekking heeft op de samenhang met andere projecten
verwijzen wij naar onze afwegingen in het besluit onder Cumulatie en naar onze reactie bij
Greenpeace, Bijlage 2 en 3 onder nummer 7. Inzake de zeehonden zijn wij zekerheidshalve
in onze oordeelsvorming ervan uitgegaan dat de heiwerkzaamheden tot gevolg zullen heb-
ben dat de zeehonden de directe omgeving van de bouwlocatie geheel zullen mijden. Daarbij
bestaat voldoende zekerheid dat op een afstand van 1 km of meer ten opzichte van de
heistelling de irritatiegrens niet meer wordt overschreden. Hoewel het in theorie niet volledig
valt uit te sluiten dat er effecten tot in het omstreden gebieden en in Dollard merkbaar zullen
zijn, is er geen concrete aanleiding om aan te nemen dat dit een reëel risico zou zijn. Wij zijn
wel van mening dat de aanbevelingen van Imares voor het monitoren van zeezoogdieren
(zeehond en bruinvis) onverkort gevolgd moeten worden en dat het monitoringsplan een
tijdig ingrijpen om negatieve effecten te voorkomen, mogelijk moet maken. Het heien heeft
geen wezenlijke invloed op het voorkomen van de fint en andere vissoorten in de Eems. Bo-
vendien ligt het heien ‘s nachts een aantal uren stil, zodat de Fint altijd de mogelijkheid heeft
om deze mogelijke geluidsbarrière te nemen.

Inname van koelwater

In de aan NUON verleende lozingsvergunning is de verplichting opgenomen onderzoek te
doen naar de populatiedichtheid en de leeftijdsopbouw van vissen in het gebied. De aanvul-
lende stukken geven opnieuw geen antwoord op de vraag hoe groot de schade aan vispopu-
laties en de voedselketen zal zijn. Ook deze nieuwe stukken tonen aan dat de mogelijkheden
om vis te weren heel beperkt en bovendien soortspecifiek zijn. Met andere woorden: signifi-
cante gevolgen van de inname van koelwater zijn nog steeds niet uitgesloten. Bezwaarden
blijven dan ook van oordeel dat het voorgeschreven onderzoek eerst moet worden uitge-
voerd, alvorens een vergunning kan worden verleend.

Reactie: Op basis van de door de aanvrager aangeleverde informatie is met zekerheid ko-
men vast te staan dat de inzuiging van vissen in het koelwatersysteem niet kan leiden tot

- is

A

an

sje frysl

2

>
©,

0000000333
</pre>

====================================================================== Einde pagina 96 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 97 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân qe

een aantasting van de relevante natuurlijke kenmerken. Voor het overige verwijzen wij naar
onze reactie bij Greenpeace, Bijlage 2 en 3 onder nummer 6 en onze overwegingen met
betrekking effecten op Habitatrichtlijnsoorten.

Warmtelozingen

In de aanvullende stukken wordt gesteld dat de grens waaronder aan groot zeegras geen
schade ontstaat 23 C is. Ook klein zeegras en kweldervegetaties zijn bijzonder gevoelig voor
verhogingen van de watertemperatuur. Onderzoek over de letale temperatuur voor deze ve-
getaties ontbreekt.

Reactie: Er zijn geen populaties van klein zeegras in de omgeving bekend. Daarnaast is niet
onderbouwd dat kweldervegetaties gevoelig zijn voor verhogingen in zeewatertemperatuur.
Temeer daar kweldervegetaties alleen maar enkele malen per jaar onder water komen te
staan. Blijkens het door aanvrager overgelegde stuk (E Effecten van emissies vanuit de cen-
trale) zijn de gevolgen van de koelwaterlozingen alleen zeer lokaal merkbaar. Het is daarom
uitgesloten dat het zeegrasveld op de Hond daarvan enige gevolgen zal ondervinden. Voor
zover het andere nabijgelegen zeegrasveld gevolgen van thermische vervuiling ondervindt,
zijn deze toe te schrijven aan de bestaande elektriciteitscentrale. De gevolgen van de koel-
waterlozingen van de Nuon-centrale voor dit zeegrasveld zijn om die reden dan ook te ver-
waarlozen.

Verder verdient hier vermelding dat de Afdeling de lozingsvergunning van NUON inmiddels
heeft vernietigd. Aanleiding hiervoor wat het niet bekend zijn van de exacte lozingspunten en
het ontbreken van een correct 3D-model. De thermoshockmethode is ten onrechte niet in dit
3D-model meegenomen. Overigens zal niet alleen NUON van deze techniek gebruik maken,
maar ook RWE en de Electrabelcentrale. De vraag rijst dan ook hoe met deze nog onzekere
factoren in het aanvullende onderzoek rekening is gehouden. Zoals vermeld, is het Doekegat
daarnaast de enige toegang voor de fint, rivierprik en zeeprik naar paai- en opgroeigebieden.
Ter hoogte van de warmtelozingen is het Doekegat maar circa 2,5 kilometer breed. Rekening
houdend met het feit dat in het Doekegat ondiepten voorkomen, is het onzeker dat het in het
aanvullende onderzoek genoemde warmtemijdende gedrag van deze vissen niet zal leiden
tot een afsluiting van de Dollard voor deze soorten. Het aanvullende onderzoek gaat — ten
onrechte — niet in op de vraag hoe smal of breed de voor verschillende soorten vissen over-
blijvende doorgang zal zijn.

Reactie: Voor zover er sprake zou kunnen zijn van een beperking van de doortrek van vissen
heeft dit betrekking op de perioden van laagwater. Tijdens hoogwater speelt de breedte van
het Doekegat voor vissen nauwelijks een rol. De aangegeven ondiepten achten wij nauwe-
lijks relevant in deze discussie. Immers het Doekegat betreft een doorgaande vaarroute die
ook tijdens laagwater bevaren kan worden. Het is uitgesloten dat de warmwaterpluim van
zodanige omvang is dat hierdoor, ook bij laagwater, de gehele breedte wordt afgesloten.
Mede in overleg met het bevoegd gezag WVO hebben wij, ter opvulling van de ontstane
leemte wat betreft beperking van de warmwaterpluim een voorschrift aan deze vergunning
verbonden teneinde zeker te stellen dat de warmwaterpluim in geen geval de gehele vaar-
geul afsluit. Om de kans op gevolgen voor het zeegrasveld op de Hond verder in te perken
dient de lozing van koelwater met een verhoogde temperatuur als gevolg van het toepassen
van de thermoshock methode alleen te geschieden tijdens afgaand tij en dood tij.

~ 97 -

0000000334
</pre>

====================================================================== Einde pagina 97 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 98 ======================================================================

<pre>20855213

provinsje fryslân
provincie fryslân qe

Droogvallende slik- en zandplaten

Altenburg en Wymenga constateerden in het werkplan (p. 4) al dat habitat H1140 droogval-
lende slik- en zandplaten onder andere langs de dijk en de strekdam van de Eemshaven
voorkomt. Het is waarschijnlijk dat dit gebied door de lozingen van NUON verloren zal gaan.
Het betreft een habitat die als rust- en foerageergebied van belang is voor pleisterende vo-
gels en trekvogels. Voor zeegrasvegetaties binnen deze habitat geldt bovendien een her-
stelopgave. Het verdwijnen van een deel van deze habitat zal dan ook al snel kunnen leiden
tot significante effecten. In het aanvullende onderzoek wordt hieraan — ten onrechte — onvol-
doende aandacht besteed.

Reactie: Het habitattype H1140 ter hoogte van de koelwateruitlaat bestaat uit slik en zand-
platen. De stelling dat deze platen ten gevolge van de warmwaterlozing verloren zullen gaan
achten wij onvoldoende onderbouwd. Voor zover gedoeld wordt op de functie als rustgebied
tijdens laagwater is de warmtelozing via het water niet relevant. Voor zover er gedoeld wordt
op verlies aan voedselopbrengst (afname biomassa in de platen), zijn wij van mening dat dit
niet aan de orde is. Het is zelfs te verwachten dat een eventuele verhoging van de water-
temperatuur in de nabije omgeving zal leiden tot een toename van voedsel voor vogels. Sig-
nificante effecten op het habitattype H1140 in de Waddenzee als gevolg van de genoemde
warmwaterlozing is uitgesloten. Voor zover er veranderingen optreden ter plaatse van de
platen direct grenzend aan de Eemshaven zuilen deze slechts van geringe aard zijn.

Depositie van verzurende en vermestende stoffen

De achtergronddepositie van vermestende stoffen bedraagt ongeveer 800 mol/ha/jaar op de
Waddeneilanden tot 1700 mol/ha/jaar onder de kust. De totale zure depositie varieert tussen
1200 en 2200 mol/ha/jaar, zo blijkt uit het aanvullende onderzoek. De bijdrage van de centra-
les van NUON en RWE aan het achtergrondniveau van vermestende stoffen is volgens een
inmiddels aan RWE verleende natuurbeschermingswetvergunning circa 60 mol/ha/jaar rond
de Eemshaven en 10 mol/ha/jaar op de Waddeneilanden. De depositiebijdrage voor vermes-
tende stoffen bedraagt volgens deze vergunning circa 25 mol/ha/jaar rond de Eemshaven en
5 mol/ha/jaar op de eilanden. Het aanvullende onderzoek van NUON komt op lagere bijdra-
gen uit. Onduidelijk is hoe dit verschil kan worden verklaard.

Reactie: De aangehaalde, vermeende, verschillen in berekende depositie is niet juist weer-
gegeven. De aangehaalde depositie van 5 mol/ha/r heeft betrekking op een eerste — globale
- berekening waarbij niet alle relevante parameters zijn ingevoerd. Pas op een later tijdstip is
een meer gedetailleerde berekening uitgevoerd. Hieruit kwam een te verwachten depositie
van maximaal 3 mol/ha/jr

Cumulatie

Hiervoor werd al genoemd dat er nog geen volledige effecten beoordeling is van de verdie-
ping en uitbreidingswerkzaamheden aan de vaargeul en de Wilhelminahaven. Inmiddels is
op 14 juli 2008 ook een startnotitie uitgebracht voor een vierde centrale in de Eemshaven.
De gevolgen van deze centrale zullen in heroverweging alsnog bij de beoordeling moeten
worden betrokken. Het aanvullende onderzoek gaat op de gevolgen van deze centrale niet
in. Verder blijft de kritiek van Waardenburg staan dat niet alle cumulatieve gevolgen in kaart
zijn gebracht.

Reactie: Wij verwijzen hiervoor naar onze reactie bij Greenpeace, Bijlage 2 en 3 onder
nummer 7.

- 98 -

je fryslan

w)
>
5

0000000335
</pre>

====================================================================== Einde pagina 98 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 99 ======================================================================

<pre>20855213

e

provinsje fryslän
provincie fryslân qe

Dwingende reden van groot openbaar belang

NUON heeft met nadere stukken getracht te onderbouwen dat de centrale een dwingende
reden van groot openbaar belang dient. Bezwaarden hebben aangevoerd dat dit niet het
geval is, omdat het openbaar belang nu juist gediend is met een vermindering van de uitstoot
van CO2 en andere milieugevaarlijke stoffen. Ook in het licht van de door het kabinet gefor-
muleerde doelstelling om tot 2% energiebesparing per jaar te komen, lijkt het openbaar be-
lang niet gebaat bij extra elektriciteitsproductie. Namens Greenpeace is, in reactie op de na-
dere stukken, een uitgebreid memo ingebracht. De inhoud van deze memo dient ook als
ingelast te worden beschouwd voor de overige bezwaarden.

Reactie: Wij verwijzen hiervoor naar onze overwegingen onder ‘Dwingende redenen van
groot openbaar belang’ en naar onze reactie bij Greenpeace, Bijlage 2 en 3 onder nummer
10.

Alternatieven

Ook het alternatieven onderzoek is — wederom — niet correct uitgevoerd. Een onderzoek
naar alternatieve locaties volstaat — anders dan NUON lijkt te menen —niet. Onderzocht had
moeten worden of voor het te dienen openbare belang alternatieven voor handen zijn. Uit de
door Greenpeace overgelegde rapporten blijkt dat vele alternatieven met geen of veel minder
gevolgen voor het milieu, technisch realiseerbaar en rendabel zijn.

Reactie: Wij verwijzen hiervoor naar onze overwegingen onder ‘Dwingende redenen van
groot openbaar belang’ en naar onze reactie bij Greenpeace, Bijlage 2 en 3 onder nummer
10.

Compensatie

Voor zo ver aan compensatie toegekomen kan worden, is nog niet duidelijk of met name de
mariene compensatie voldoende zal zijn. Voor deze compensatie is geen verdere beoorde-
ling gemaakt, hoewel duidelijk is dat geen ‘één op een' compensatie zal plaatsvinden. Zo zijn
de gevolgen van het uitkopen van de garnalenvisserij nog steeds niet in kaart gebracht.

Omdat de compensatie moet zijn gerealiseerd, voordat significante effecten zullen optreden,
moet in de visie van bezwaarden alsnog een volledige planning van werkzaamheden in de
vergunning worden opgenomen. Met de informatie die tot nu toe is overgelegd, kan niet wor-
den nagegaan of de compensatie tijdig zal worden gerealiseerd.

Reactie: Wij verwijzen voor het eerste deel naar onze reactie bij Greenpeace, bijlage 2 en 3
onder nummer 11. Aan deze vergunning hebben wij een voorschrift verbonden waarin ver-
eist wordt dat de compenserende maatregelen moeten zijn gerealiseerd alvorens met de
werkzaamheden, waarvoor deze compensatie dient, mag worden gestart.

SLOTCONCLUSIE

Uit de overwegingen zoals opgenomen in de, als integraal onderdeel van dit besluit te be-
schouwen, passende beoordeling en de overige aan de vergunningaanvraag toegevoegde
documenten en rapporten, kan naar onze mening geconcludeerd worden dat er sprake zal
zijn van een aantasting van de natuurlijke kenmerken van de relevante beschermde gebie-
den. Op.basis van de uitgevoerde ADC-toetsing is komen vast te staan dat redelijke alterna-
tieven qua locatie, techniek etc. ontbreken en er sprake is van een dwingende reden van
groot openbaar belang. Daarom zijn wij van mening dat de gevraagde vergunning onder
voorschriften kan worden verleend, zulks onder specifieke voorschriften inzake compensatie
van het te verwachten verlies aan natuurwaarden.

- 99 -

AA

fryslân

e

provinsje

0000000336
</pre>

====================================================================== Einde pagina 99 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 100 ======================================================================

<pre>20855213

| Bijlage 2 WADDENZEE

Natura 2000 en de Nb-wet.

De Europese Unie wil de biologische variatie waarborgen door de natuurlijke leefgebieden van de wilde flora
en fauna in stand te houden. Daartoe wordt een netwerk van “Speciale Beschermingszones" (SBZ's) opge-
richt. Dit netwerk, dat door de lidstaten wordt aangewezen, wordt: “Natura 2000" genoemd. In Nederland
wijst de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselveiligheid hiervoor gebieden aan als Natura 2000 gebied.
Zij bevatten SBZ's die via de Vogelrichtlijn (VR) uit 1979 zijn ingesteld en de SBZ's die via de Habitatricht-
lijn (HR) uit 1992 worden ingesteld.

In artikel 4.1 en Bijlage I van de Vogelrichtlijn worden de vogelsoorten genoemd die bijzondere bescher-
ming behoeven. Artikel 4.2 VR gaat in op de bescherming van overige soorten in de lidstaten. In de SBZ's
van de Vogelrichtlijn moeten de populaties van de wilde broed- en trekvogels worden beschermd.

De Habitatrichtlijn bevat een viertal bijlagen. In bijlage I (habitats) en bijlage II (dier- en plantensoorten)
worden de habitats en soorten genoemd waarvoor SBZ's moeten worden aangewezen. In bijlage IV worden
de dier- en plantensoorten genoemd die ook buiten SBZ's een bijzonder strikte bescherming genieten (in
Nederland geschiedt dat op basis van de Flora- en Faunawet). Sommige habitattypen en soorten zijn ‘prior/-
tair“: zij lopen het gevaar te verdwijnen. Zij zijn in de bijlagen met een sterretje (*) gekenmerkt.

De bescherming van Natura 2000 gebieden in Nederlandse wetgeving wordt stapsgewijs vormgegeven:

1, aanwijzing van de VR-gebieden en aanmelding van de HR-gebieden bij de Europese Commissie,

2. formulering van de instandhoudingdoelstellingen en de vaststelling van het Natura 2000- doelendocu-
ment;

3. Gefaseerde vaststelling van de (ontwerp-) aanwijzingsbesluiten voor de Natura 2000-gebieden.

Uiteindelijk worden in Nederland 162 Natura 2000-gebieden aangewezen. In 2007 zijn in twee tranches al
de ontwerp-aanwijzingsbesluiten voor 118 gebieden ter inzage gelegd. Najaar 2008 is de inspraakprocedure
voor 29 Natura 2000-gebieden (derde tranche) gestart. drie Natura 2000-gebieden zijn inmiddels def ini-
tief aangewezen: Voornes Duin, Duinen Goeree & Kwade Hoek en Voordelta.

Voor een aantal Natura 2000- gebieden is wel een concept gebiedendocument opgesteld maar moet nog een
aanwijzingsbesluit in ontwerp worden gepubliceerd. Voor een paar Natura 2000- gebieden geldt dat deze
door de Europese Commissie nog niet op de lijst van gebieden van communautair belang zijn geplaatst (bv.
HR-gebied Lauwersmeer),

Bevoegdheid. :

Om te voorkomen dat activiteiten schadelijke gevolgen hebben voor de natuurlijke kenmerken van het be-

trokken gebied moeten bevoegde autoriteiten deze vooraf toetsen (de zg. Habitattoets). In Nederland is

eea. als volgt geregeld:

1. De minister van LNV wijst ingevolge artikel 10a van de Nb-wet gebieden aan ter uitvoering van de VR en
de HR.

2. Besluiten van de minister van LNV waarin gebieden zijn aangewezen ter uitvoering van de VR gelden als
besluiten als bedoeld in artikel 10a van de Nb-wet. Dat is bepaald in artikel V, lid 1, van de Wet van 20

0000000337
</pre>

====================================================================== Einde pagina 100 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 101 ======================================================================

<pre>20855213

januari 2005 tot wijziging van de Natuurbeschermingswet in verband met Europeesrechtelijke ver-
plichtingen (Stb. 2005, 195).

3. Een project of andere handeling behoeft onze goedkeuring als deze, gelet op de instandhoudingsdoel-
stelling voor zo'n aangewezen gebied, de kwaliteit van de natuurlijke habitats en de habitats van soor-
ten in dat gebied kunnen verslechteren of een verstorend effect kunnen hebben op de soorten waar-
voor het gebied is aangewezen. Dat blijkt uit artikel 19d, lid 1, gelezen in samenhang met lid 2, van de
Nb-wet.

4. Bij het verlenen van zo'n vergunning verplicht artikel 19e van de Nb-wet ons om rekening te houden met
de gevolgen die een project of andere handeling, gelet op de instandhoudingsdoelstelling, kunnen heb-
ben voor het aangewezen gebied. Als deze afzonderlijk of in combinatie met andere projecten of han-
delingen, significante gevolgen kunnen hebben voor het desbetreffende gebied, moet alvorens wij een
besluit nemen op de aanvraag een passende beoordeling worden gemaakt van de gevolgen voor het ge-
bied. Deze toets wordt aangeduid als de Habitattoets. De verplichting daartoe vloeit voort uit de HR.
Ze ontstaat al zodra een gebied door de Europese Commissie op de lijst van gebieden van communautair
belang is geplaatst. Dus zelfs al voordat de minister van LNV het betreffende gebied ter uitvoering van
de HR heeft aangewezen. Dit is bepaald in artikel 4, lid 5 en artikel 6, leden 2, 3 en 4 van de HR.

5. Een passende beoordeling is verplicht voor elk plan of project dat niet direct verband houdt met of
nodig is voor het beheer van een gebied, wanneer op grond van objectieve gegevens niet kan worden
uitgesloten dat het afzonderlijk of in combinatie met andere plannen of projecten significante gevolgen
heeft voor dat gebied. (Aldus het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen, in zijn arrest van
7 september 2004 in zaak C-127/02 [AB 2004, 3651). In gevallen waarin een plan of project weliswaar
gevolgen heeft voor het gebied, maar de instandhoudingsdoelen daarvan niet in gevaar brengt bestaat
die verplichting niet. Een vergunning kan dan met de “lichtere” verstorings- en verslechteringstoets
worden verleend als door het stellen van voorschriften en beperkingen, de te verwachten gevolgen naar
ons oordeel voldoende kunnen worden voorkomen.

Aanwijzingsbesluiten Waddenzee

De Waddenzee heeft in de loop van de jaren haar status als natuurgebied verkregen door een groot aantal
verschillende officiële aanwijzingsbesluiten. Voor het Waddengebied zijn medio 2007 zeven ontwerpbeslui-
ten gepubliceerd waarin de eerdere aanwijzingsbesluiten van de volgende natuurgebieden zijn overgenomen.
Deze zeven gebieden zijn: 1. Waddenzee; 2. Duinen en Lage Land Texel; 3.Duinen Vlieland ; 4, Duinen Ter-
schelling; 5. Duinen Ameland;6.Duinen Schiermonnikoog en 7. Noordzeekustzone vanaf de grens met Duits-
land tot aan Petten. Deze gebiedsbeschrijving beperkt zich tot 1. Waddenzee.

Beschermde- en staatsnatuurmonumenten

Het beschermd natuurmonument Dollard is aangewezen op 20 mei 1977 (Stcrt. 1977, nr. 141).

Op 23 juli 1982 werden de volgende gebieden aangewezen als beschermd natuurmonument (Stcrt. 1982, nr.
165):

Het beschermd natuurmonument Schorren van Eendracht en Vlakte van Kerken;

Het beschermd natuurmonument Neerlands Reid;

Het beschermd natuurmonument Kwelders langs de noordkust van Groningen;

Het beschermd natuurmonument Kwelders langs de noordkust van Friesland.

Op 23 juli 1988 is het beschermd natuurmonument Noord Friesland Buitendijks aangewezen.

Het Staatsnatuurmonument Boschplaat is aangewezen op 8 november 1974 (Stcrt. 1974, nr. 221).

Het Staatsnatuurmonument Dollard is aangewezen op 19 oktober 1978 (Stcrt. 1978, nr. 211).

Het Staatsnatuurmonument Waddenzee I is aangewezen op 18 mei 1981 (Stert. 1981, nr. 93) en gewijzigd
op 31 augustus 1987 (Stert. 1987, nr. 170).

Het Staatsnatuurmonument Noord-Friesland Buitendijks is aangewezen op 24 juli 1986 (Stert. 1986, nr.
145).

Het Staatsnatuurmonument Waddenzee IT is aangewezen op 17 november 1993 (Stert. 1993, nr. 237).

In een uitspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State van 22 december 2004 met
het nummer 200000690/1-A en 200101670/1-A heeft de Afdeling als volgt geoordeeld. Als algehele in-
standhoudingsdoelstelling van de Waddenzee gelden de volgende waarden: ‘het beleid is gericht op een
duurzame bescherming en een zo natuurlijk mogelijke ontwikkeling van onder meer waterbewegingen en de

0000000338
</pre>

====================================================================== Einde pagina 101 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 102 ======================================================================

<pre>20855213

hiermee gepaard gaande geomorfologische en bodemkundige processen, van de kwaliteit van het water,
bodem en lucht, alsmede van de (bodem)fauna en de (bodem)flora, onder meer omvattende de foerageer- ,
broed- en rustgebieden van vogels. Dit samenstel wordt door de rechter aangemerkt als zijnde de instand-
houdingsdoelstellingen voor de Waddenzee’.

Met de inwerkingtreding van de Nb-wet 1998 op 1 oktober 2005 zijn deze aanwijzingsbesluiten vervallen.
De wezenlijke kenmerken en waarden van het natuurmonument (natuurschoon en natuurwetenschappelijke
betekenis) dienen, voor zover deze aan de orde zijn, binnen de beoordeling van de voorgenomen activiteit
aan de orde te komen (art 15a, derde lid).

Vogelrichtliingebied

Bij besluit van 8 november 1991 is de Waddenzee door de staatssecretaris van LNV aangewezen als speciale
beschermingszone in de zin van artikel 4, lid 1, van de richtlijn 79/409/EEG van de Raad van de Europese
Gemeenschappen van 2 april 1979 inzake het behoud van de vogelstand (PbEG L103).

Het Vogelrichtlijngebied ‘Waddenzee! kwalificeert zich onder de Vogelrichtlijn vanwege het voorkomen van
hieronder opgesomde vogelsoorten,

Kwalificerende soorten o.b.v. de Vogelrichtlijn

cursief: conform art 4.1. Bijlage I: niet cursief: conform art 4.2. overige soorten
Fuut Wilde eend Rosse grutto Scholekster |
Aalscholver Kluut Wulp Zwarte ruiter
Lepelaar Bontbekplevier Pijlstaart Tureluur
Kleine zwaan Strandplevier Slobeend Groenpootruiter
Toendrarietgans Goudplevier Topper Steenloper
Grauwe gans Zilverplevier Eider Kleine mantelmeeuw
Brandgans Kievit Brilduiker Grote stern
Rotgans Kanoet Middelste zaagbek Visdief
Bergeend Drieteenstrandloper Grote zaagbek Noordse stern
Smient Krombekstrandloper Bruine kiekendief Dwergstern
Krakeend Bonte strandloper Blauwe kiekendief Zwarte stern
Wintertaling Grutto Slechtvalk velduil

Habitatrichtlijngebied

De Waddenzee is bij de Europese Commissie aangemeld als Habitatrichtlijngebied. Op 19 mei 2003 heeft
Nederland de Europese Commissie een lijst van 141 Habitatrichtlijngebieden aangeboden. Op 8 december
2004 heeft de Commissie bekend gemaakt dat zij deze lijst heeft vastgesteld. ,

Het Habitatrichtlijngebied ‘Waddenzee’ kwalificeert zich vanwege het voorkomen van de habitattypen en
habitatsoorten die in de tabel aan het eind van deze beschrijving staan,

Natura 2000

In mei 2007 heeft het Ministerie van LNV het voorlopig aanwijzingsbesluit gepubliceerd waarmee de Wad-
denzee t.z.t. zal worden aangewezen als Natura 2000 gebied. In het voorgenomen besluit worden de Vogel-
richtlijnsoorten, de habitats en de soorten van de Habitatrichtlijn (bijlage I en II) samengevoegd tot kwa-
lificerende habitats en - soorten en worden instandhoudingsdoelen geformuleerd.

Gebiedsbeschrijving.*

De Waddenzee is in ecologisch opzicht het belangrijkste getijdengebied van West-Europa. Het gebied be-
staat uit een complex van diepe geulen en ondiep water met zand- en slibbanken waarvan grote delen bij eb
droog vallen, Deze banken worden doorsneden door een fijn vertakt stelsel van geulen. Langs het vasteland
en de eilanden liggen verspreid kweldergebieden die door grote verschillen in zout- en vochtgehalte bijdra-
gen aan een zeer diverse flora en vegetatie.

! Zie ook: h Hp://wurwê.mininv.nl/thema/groen/natuur/Natura2000 _2006/Wadden/Gebieden.htm#l

0000000339
</pre>

====================================================================== Einde pagina 102 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 103 ======================================================================

<pre>20855213

De biomassaproductie van het gebied is erg hoog. Dit hangt samen met de aanvoer van grote hoeveelheden
anorganisch en organisch materiaal vanuit de Noordzee. Een deel hiervan wordt direct opgenomen door
planten en dieren. Een ander deel bezinkt en wordt opgenomen door plantaardige en dierlijke organismen op
en in de bodem. Het overgrote deel van de biomassa is opgeslagen in een aantal soorten die in grote hoe-
veelheden voorkomen en die op hun beurt direct of indirect voedselbron zijn voor andere dieren waaronder
vissen, vogels en zeehonden.

Door de grote omvang, de rust en de hoge biomassaproductie is de Waddenzee een vitale schakel in een
samenhangend systeem van wetlands in Europa, West-Afrika en de Arctische zone tussen Noord-Azië en
Oost-Canada: de zogenaamde West-Palearctische trekbaan voor vogels.

Voor ongeveer 50 soorten eenden, steltlopers, meeuwen en sterns is de Waddenzee van vitaal belang omdat
hun hele populatie, of althans een aanzienlijk deel daarvan gedurende een deel van het jaar afhankelijk is
van het voedsel uit het gebied.

In de hieronder volgende tabel staan de kwalificerende habitats en soorten uit het concept-aanwijzingsbe-
sluit. In de kolom “kwal.” is aangegeven of er voor het oppervlakte en de kwaliteit een behoudsdoelstelling
geldt (=) of een herstelopgave (+).

Waddenzee, ontwerp aanwijzingsbesluit mei 2007, kwalificerende habitats en soorten

Nr | Naam doel Kwal.
Habitatrichtlijn: habitattypen (bijlage I: cursief: prioritair habitat)
Permanent met zeewater van geringe diepte overstroomde zandbanken,

H1110

Subtype A, getijdengebied =+
41140 Bij eb droogvallende slikwadden en zandplaten

Subtype A, getijdengebied s
41310 Eenjarige pioniersvegetaties van slik- en zandgebieden met o.m. Zeekraal

en andere zoutminnende soorten ==

Hi320 | Schorren met slijkgrasvegetatie (Spartinion maritimae) ==

Atlantische schorren (Glauco-Pucinellietalia maritimae)

H1330 | Subtype A, buitendijks =+
Subtype B, binnendijks ==
H2110 | Embryonale wandelende duinen zz

H2120 | Wandelende duinen op de strandwal met Helm (“witte duinen”) sis

H2130 | Vastgelegde kustduinen met kruidvegetatie (“grijze duinen’) =+

H2160 | Duinen met Duindoorn ==

Vochtige duinvalleien

HELO Subtype B, kalkrijk sg

Habitatrichtlijn: soorten (bijlage II; cursief: prioritaire soorten)

H1095 | Zeeprik > de
H1099 | Rivierprik > ==
H1103 Fint > =<
H1364 | Grijze zeehond = =
H1365 | Gewone zeehond > =2
Vogelrichtlijn: broedvogels (in paartjes: cursief: VR art 4.1 Bijlage I)

A034 Lepelaar 340 ==
4063 Eider 2.700 zE
AQ81 Bruine kiekendief 30 ==
AOB2 Blauwe kiekendief 3 ==
Ai32 Kluut 3.800 sg
A137 Bontbekplevier 60 zz
4138 Strandplevier 15 ++
A183 Kleine mantelmeeuw M 15.000 s
A191 Grote stern 9.500 ==

4

0000000340
</pre>

====================================================================== Einde pagina 103 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 104 ======================================================================

<pre>20855213

A193 Visdief 5.300 ==
A194 Noordse stern 1.500 =
| 4195 Dwergstern 160 ==
A222 Velduil 5 ze
Vogelrichtlijn: niet-broedvogels (seizoensgemiddelden)
AOOS Fuut 310 ==
AOL7 Aalscholver 4.200 zz
A034 Lepelaar 300 ==
4037 Kleine zwaan i 1.600 zE
A039 Toendrarietgans = 3
A043 Grauwe gans 7.000 ==
A045 | Brandgans | 36.800 | ==
4046 Rotgans 26.400 ==
A048 Bergeend 38.400 ==
A050 Smient 33.100 ==
4051 Krakeend 320 . | ==
A052 | Wintertaling 5.000 zz i
4053 Wilde eend 25.400 zz
4054 Pijlstaart 5.900 =:
A056 Slobeend 750 , [==
A062 Topper 3.100 =+
, 90.000-
A063 Eider 115.00 =+
4067 Brilduiker 100 zz
4069 Middelste zaagbek 150 ==
AQ70 Grote zaagbek 70 ==
A103 Slechtvalk 40 EE
A130 Scholekster 150.000 |=+
A132 Kluut 6,700 ==
A137 | Bontbekplevier 1.800 = 25
A140 Goudplevier 19.200 ==
Al4i Zilverplevier 22.300 zz
A142 Kievit 5 10.800 ==
A143 Kanoet 44.400 =+
A144 Drieteenstrandloper 3700 |==
A147 Krombekstrandloper 2.000 =:
A149 Bonte strandloper 206.000 [== |
A156 | Grutto — 14400 [==
A157 Rosse grutto 54.400 zz
A160 Wulp 96.200 ==
A161 Zwarte ruiter 1.200 ==
A162 Tureluur 16.500 ==
A164 Groenpootruiter 1.900 ==
A169 Steenloper 3.000 =+
[4197 | Zwarte stern 23.000 | ==
5

0000000341
</pre>

====================================================================== Einde pagina 104 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 105 ======================================================================

<pre>20855213

Bijlage 2 NATURA 2000 - NOORDZEEKUSTZONE

RE

Natura 2000 en de Nb-wet.

De Europese Unie wil de biologische variatie waarborgen door de natuurlijke leefgebieden van de wilde flora
en fauna in stand te houden. Daartoe wordt een netwerk van "Speciale Beschermingszones” (5BZ's) opge-
richt, Dit netwerk, dat door de lidstaten wordt aangewezen, wordt: “Natura 2000” genoemd. In Nederland
wijst de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselveiligheid hiervoor gebieden aan als Natura 2000 gebied.
Zij bevatten SBZ's die via de Vogelrichtlijn (VR) uit 1979 zijn ingesteld en de SBZ's die via de Habitatricht-
lijn (HR) uit 1992 worden ingesteld.

In artikel 4.1 en Bijlage I van de Vogelrichtlijn worden de vogelsoorten genoemd die bijzondere bescher-
ming behoeven. Artikel 4.2 VR gaat in op de bescherming van overige soorten in de lidstaten. In de SBZ's
van de Vogelrichtlijn moeten de populaties van de wilde broed- en trekvogels worden beschermd.

De Habitatrichtlijn bevat een viertal bijlagen. In bijlage I (habitats) en bijlage IT (dier- en plantensoorten)
worden de habitats en soorten genoemd waarvoor SBZ's moeten worden aangewezen. In bijlage IV worden
de dier- en plantensoorten genoemd die ook buiten SBZ's een bijzonder strikte bescherming genieten (in
Nederland geschiedt dat op basis van de Flora- en Faunawet). Sommige habitattypen en soorten zijn ‘prior/-
tair“: zij lopen het gevaar te verdwijnen. Zij zijn in de bijlagen met een sterretje (*) gekenmerkt.

De bescherming van Natura 2000 gebieden in Nederlandse wetgeving wordt stapsgewijs vormgegeven:

4, aanwijzing van de VR-gebieden en aanmelding van de HR-gebieden bij de Europese Commissie.

5. formulering van de instandhoudingdoelstellingen en de vaststelling van het Natura 2000- doelendocu-
ment:

6. Gefaseerde vaststelling van de (ontwerp-) aanwijzingsbesluiten voor de Natura 2000-gebieden.

Uiteindelijk worden in Nederland 162 Natura 2000-gebieden aangewezen. In 2007 zijn in twee tranches al
de ontwerp-aanwijzingsbesluiten voor 118 gebieden ter inzage gelegd, Najaar 2008 is de inspraakprocedure
voor 29 Natura 2000-gebieden (derde tranche) gestart. drie Natura 2000-gebieden zijn inmiddels def ini-
tief aangewezen: Voornes Duin, Duinen Goeree & Kwade Hoek en Voordelta.

Voor een aantal Natura 2000- gebieden is wel een concept gebiedendocument opgesteld maar moet nog een
aanwijzingsbesluit in ontwerp worden gepubliceerd, Voor een paar Natura 2000- gebieden geldt dat deze
door de Europese Commissie nog niet op de lijst van gebieden van communautair belang zijn geplaatst (bv.
HR-gebied Lauwersmeer).

Bevoegdheid.

Om te voorkomen dat activiteiten schadelijke gevolgen hebben voor de natuurlijke kenmerken van het be-
trokken gebied moeten bevoegde autoriteiten deze vooraf toetsen (de zg. Habitattoets). In Nederland is
e.e.a. als volgt geregeld:

0000000342
</pre>

====================================================================== Einde pagina 105 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 106 ======================================================================

<pre>20855213

6. De minister van LNV wijst ingevolge artikel 10a van de Nb-wet gebieden aan ter uitvoering van de VR en
de HR.

7. Besluiten van de minister van LNV waarin gebieden zijn aangewezen ter uitvoering van de VR gelden als
besluiten als bedoeld in artikel 10a van de Nb-wet. Dat is bepaald in artikel V, lid 1, van de Wet van 20
januari 2005 tot wijziging van de Natuurbeschermingswet in verband met Europeesrechtelijke ver-
plichtingen (Stb. 2005, 195).

8. Een project of andere handeling behoeft onze goedkeuring als deze, gelet op de instandhoudingsdoel-
stelling voor zo'n aangewezen gebied, de kwaliteit van de natuurlijke habitats en de habitats van soor-
ten in dat gebied kunnen verslechteren of een verstorend effect kunnen hebben op de soorten waar-
voor het gebied is aangewezen. Dat blijkt uit artikel 19d, lid 1, gelezen in samenhang met lid 2, van de
Nb-wet.

9. Bij het verlenen van zo'n vergunning verplicht artikel 19e van de Nb-wet ons om rekening te houden met
de gevolgen die een project of andere handeling, gelet op de instandhoudingsdoelstelling, kunnen heb-
ben voor het aangewezen gebied. Als deze afzonderlijk of in combinatie met andere projecten of han-
delingen, significante gevolgen kunnen hebben voor het desbetreffende gebied, moet alvorens wij een
besluit nemen op de aanvraag een passende beoordeling worden gemaakt van de gevolgen voor het ge-
bied. Deze toets wordt aangeduid als de Habitattoets. De verplichting daartoe vloeit voort uit de HR.
Ze ontstaat al zodra een gebied door de Europese Commissie op de lijst van gebieden van communautair
belang is geplaatst. Dus zelfs al voordat de minister van LNV het betreffende gebied ter uitvoering van
de HR heeft aangewezen. Dit is bepaald in artikel 4, lid 5 en artikel 6, leden 2, 3 en 4 van de HR.

10. Een passende beoordeling is verplicht voor elk plan of project dat niet direct verband houdt met of
nodig is voor het beheer van een gebied, wanneer op grond van objectieve gegevens niet kan worden
uitgesloten dat het afzonderlijk of in combinatie met andere plannen of projecten significante gevolgen
heeft voor dat gebied. (Aldus het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen, in zijn arrest van
7 september 2004 in zaak C-127/02 [AB 2004, 365]). In gevallen waarin een plan of project weliswaar
gevolgen heeft voor het gebied, maar de instandhoudingsdoelen daarvan niet in gevaar brengt bestaat
die verplichting niet. Een vergunning kan dan met de “lichtere” verstorings- en verslechteringstoets
worden verleend als door het stellen van voorschriften en beperkingen, de te verwachten gevolgen naar
ons oordeel voldoende kunnen worden voorkomen.

Aanwijzingsbesluiten Noordzeekustzone
De Noordzeekustzone heeft in de loop van de jaren haar status als natuurgebied verkregen door verschil
lende officiële aanwijzingsbesluiten. De begrenzing van het voorgestelde Natura 2000-gebied in noord-Ne-
derland neemt deze aanwijzingsbesluiten over.

Beschermd- en staatsnatuurmonument

Bij besluit van 13 maart 1995 is het gebied 'Hanenplas' (op Texel) door de minister van LNV aangewezen als
beschermd natuurmonument. Bij besluit van 5 juli 1996 is deze aanwijzing gewijzigd (‘Hanenplas IT).

Bij besluit van 8 november 1974 is het gebied Boschplaat door de staatssecretaris van CRM aangewezen als
staatsnatuurmonument.

Bij besluit van 25 februari 1976 is het gebied ‘Korverskooi’ (op Texel, iets zuidelijk van Hanenplas) door de
staatssecretaris van CRM aangewezen als staatsnatuurmonument.

Het natuurmonument 'Hanenplas' wordt gevormd door duinen, duinvalleien, duingraslanden, struwelen en
ruigten, welke onderdelen in biologisch, geoformologisch, hydrologisch en in landschappelijk opzicht één
samenhangend geheel vormen. Het duinlandschap is in zijn algemeenheid één van de meest gave landschap-
pen van Nederland. Het is daarom uit een oogpunt van natuurschoon van grote betekenis. In landschappelijk
opzicht is er sprake van een gevarieerd karakter dat wordt gevormd door het wisselende reliëf, de ver-
scheidenheid aan milieu-omstandigheden, de verschillen in terreintypen en de terreinovergangen. De na-
tuurwetenschappelijke betekenis van het gebied wordt bepaald door zijn geomorfologische en geologische
waarden.

0000000343
</pre>

====================================================================== Einde pagina 106 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 107 ======================================================================

<pre>20855213

Het natuurmonument 'Korverskooi' bestaat uit een eendenkooi en het kooibos met daaromheen duinen, val-
leien en graslanden. Door de heersende rust is het bos met omgeving belangrijk voor vogels. Het natuurmo-
nument is botanisch en landschappelijk van belang door de grote verscheidenheid van plantensoorten en
plantengezelschappen.

Met de inwerkingtreding van de Nbwet 1998 op 1 october 2005 zijn deze aanwijzingsbesluiten vervallen. De
wezenlijke kenmerken en waarden van het natuurmonument (natuurschoon en natuurwetenschappelijke be-
tekenis) dienen, voor zover deze aan de orde zijn, binnen de beoordeling van de voorgenomen activiteit aan
de orde te komen (art 15a, derde lid).

Vogelrichtlijngebied

Bij besluit van 7 april 2005 is het gebied 'Noordzeekustzone’ door de minister van LNV aangewezen als
speciale beschermingszone in de zin van artikel 4, lid 1 en 2, van de richtlijn 79/409/EEG van de Raad van
de Europese Gemeenschappen van 2 april 1979 inzake het behoud van de vogelstand (PbEG L103).

Het Vogelrichtlijngebied ‘Noordzeekustzone’ kwalificeert zich als speciale beschermingszone onder de
Vogelrichtlijn vanwege het voorkomen van drempeloverschrijdende aantallen van eendensoorten en steltlo-
pers. Tevens kwalificeert het gebied zich omdat het behoort tot één van de vijf belangrijkste gebieden
voor de Roodkeelduiker en de Parelduiker in Nederland.

De vogelsoorten waarvoor het gebied van betekenis is, staan in de onderstaande tabel.

Kwalificerende vogelsoorten Noordzeekustzone o.b.v. de Vogelrichtlijn
Vet: toegevoegd in het concept-besluit; grijs: vervallen in het concept-besluit
cursief: conform art 4.1. Bijlage I; niet cursief: conform art 4.2. overige soorten

Roodkeelduiker | Zwarte zee-eend | Bontbekplevier Rosse grutto
Parelduiker Middelste zaagbek | Strandplevier Wulp
Aalscholver Grote zaagbek Zilverplevier Steenloper
Bergeend Slechtvatk Kanoet Owergmeeuw
Topper Scholekster Drieteenstrandloper Owergstern
Eider Kluut Bonte strandloper

Habitatrichtlijngebied

Verder is het gebied 'Noordzeekustzone" bij de Europese Commissie aangemeld als Habitatrichtlijngebied.
Op 19 mei 2003 heeft Nederland de Europese Commissie een lijst van 141 Habitatrichtlijngebieden aange-
boden. Op 8 december 2004 heeft de Commissie bekend gemaakt dat zij deze lijst heeft vastgesteld.

Het Habitatrichtlijngebied “Noordzeekustzone" kwalificeert zich vanwege het voorkomen van de in de on-
derstaande tabel opgesomde habitattypen en habitatsoorten.

Natura2000

In november 2006 heeft het Ministerie van LNV het ontwerp-aanwijzingsbesluit gepubliceerd waarmee de
“Noordzeekustzone" in 2008 zal worden aangewezen als Natura2000-gebied. In het voorgenomen besluit
worden de Vogelrichtlijnsoorten, de habitats en de soorten van de Habitatrichtlijn (bijlage I en II) samen-
gevoegd tot kwalificerende habitats en - soorten en worden de instandhoudingsdoelen benoemd.

Gebiedsbeschrijving.

Het Natura 2000-gebied “Noordzeekustzone” heeft betrekking op de Noordzeekust van de Provincies
Noord Holland, Fryslân en Groningen (van Petten tot de Eems). De buitengrens ligt op 3 zeemijl van de kust-
lijn.

Het zandige kustgebied bestaat uit kustwateren, ondiepten en enkele zandbanken en is van belang als rust-
en voedselgebied voor zeehonden, meeuwen, sterns, zeeduikers en zee-eenden. Met name de zandbanken
met Spisula (Nonnetje) in de Noordzeekustzone vormen een belangrijke voedselbron voor de duikende een-
den. Permanent met zeewater overstroomde zandbanken komen vooral voor in de buitendelta's van de zee-

0000000344
</pre>

====================================================================== Einde pagina 107 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 108 ======================================================================

<pre>20855213

gaten tussen de Waddeneilanden en zijn van oudsher een belangrijk broedgebied voor kleine, kustgebonden
pleviertjes.

De wateren van de Noordzeekustzone zijn van belang als foerageergebied voor zeevogels. Daarbij gaat het
enerzijds om viseters, vooral op die plaatsen waar verschillende watermassa's samenkomen en anderzijds om
benthoseters (benthos = bodem), die veelal op schelpdieren foerageren.

De stranden hebben een foerageerfunctie voor Drieteenstrandlopers (belangrijkste gebied na de Wadden-
zee) en een rustfunctie voor diverse soorten steltlopers die elders in het Waddengebied foerageren. Daar-
bij is er uitwisseling met de kweldergebieden aan de andere kant van de eilanden, afhankelijk van wind, wa-
terhoogte en verstoring.

In de tabel hieronder staan de kwalificerende habitats en soorten uit het concept-aanwijzingsbesluit, In de
kolom “kwal.” (kwaliteit) is aangegeven of er voor resp. oppervlakte en kwaliteit een behoudsopgave geldt (=)
of een uitbreidings- of herstelopgave(+).

Noordzeekustzone, concept-aanwijzing mei 2007, kwalificerende habitats en soorten

Nr Naam doel Kwal.

Habitatrichtlijn: habitattypen (bijlage [, cursief: prioritair habitat)

HillO | Permanent met zeewater van geringe diepte overstroomde zandbanken ==

H1140 | Slik- en zandplaten ie

H1310 | Eenjarige pioniersvegetaties van slik- en zandgebieden met o.a. Zeekraal ==

Atlantische schorren

jka Subtype A (buitendijks) ==

H2110 | Embryonale wandelende duinen = 2

H2120 | Wandelende duinen op de strandwal met Helm (‘witte duinen”) ==

Vochtige duinvalleien

an Subtype B (kalkrijk) =:

Habitatrichtlijn: soorten (bijlage II, cursief: prioritaire soort)

H1095 | Zeeprik + =
H1099 | Rivierprik + ==
H1103 Fint i + ss

H1351 Bruinvis = ==

H1364 | Grijze zeehond = ==

H1365 | Gewone zeehond = ==

Vogelrichtlijn: broedvogels (paren, cursief: VR art 4,1 bijlage I)

A137 Bontbekplevier 20 ze
A138 Strandplevier 20 ++
A195 Dwergstern 5 ++

Vogelrichtlijn: niet-broedvogels (seizoensmaximum)

AOO1 Roodkeelduiker ==

A002 Parelduiker =:

A017 Aalscholver 1.900 ==

A048 Bergeend 520 ==

A062 Topper sis

A063 Eider (midwinteraantallen) 26.200 | ==

A065 Zwarte zee-eend (midw.aantallen) 51.900 | ==
9

0000000345
</pre>

====================================================================== Einde pagina 108 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 109 ======================================================================

<pre>20855213

A130 Schalekster 3.300 (==
A132 Kluut 120 mn
A137 Bontbekplevier 510 ==
4141 Zilverplevier 3.200 | ==
A143 Kanoet 560 zz
4144 Drieteenstrandloper 2000 |==
4149 Bonte strandloper 7400 [==
A157 Rosse grutto 1.800 ==
A160 Wulp 640 zz
A169 Steenloper (seizoensgemiddelde) 160 ==
A177 Dwergmeeuw ==

10

0000000346
</pre>

====================================================================== Einde pagina 109 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 110 ======================================================================

<pre>20855213

Bijlage 2 NATURA 2000 - DUINEN TERSCHELLING

Natura 2000 en de Nb-wet.

De Europese Unie wil de biologische variatie waarborgen door de natuurlijke leefgebieden van de wilde flora
en fauna in stand te houden. Daartoe wordt een netwerk van “Speciale Beschermingszones" (SBZ's) opge-
richt. Dit netwerk, dat door de lidstaten wordt aangewezen, wordt: “Natura 2000" genoemd. In Nederland
wijst de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselveiligheid hiervoor gebieden aan als Natura 2000 gebied.
Zij bevatten SBZ's die via de Vogelrichtlijn (VR) uit 1979 zijn ingesteld en de SBZ's die via de Habitatricht-
lijn (HR) uit 1992 worden ingesteld.

In artikel 4.1 en Bijlage I van de Vogelrichtlijn worden de vogelsoorten genoemd die bijzondere bescher-
ming behoeven. Artikel 4.2 VR gaat in op de bescherming van overige soorten in de lidstaten. In de SBZ's
van de Vogelrichtlijn moeten de populaties van de wilde broed- en trekvogels worden beschermd.

De Habitatrichtlijn bevat een viertal bijlagen. In bijlage I (habitats) en bijlage II (dier- en plantensoorten)
worden de habitats en soorten genoemd waarvoor SBZ's moeten worden aangewezen. In bijlage IV worden
de dier- en plantensoorten genoemd die ook buiten SBZ's een bijzonder strikte bescherming genieten (in
Nederland geschiedt dat op basis van de Flora- en Faunawet). Sommige habitattypen en soorten zijn ‘prior/-
tair”: zij lopen het gevaar te verdwijnen. Zij zijn in de bijlagen met een sterretje (*) gekenmerkt.

De bescherming van Natura 2000 gebieden in Nederlandse wetgeving wordt stapsgewijs vormgegeven:

7. aanwijzing van de VR-gebieden en aanmelding van de HR-gebieden bij de Europese Commissie.

8. formulering van de instandhoudingdoelstellingen en de vaststelling van het Natura 2000- doelendocu-
ment;

9. Gefaseerde vaststelling van de (ontwerp-) aanwij zingsbesluiten voor de Natura 2000-gebieden.

Uiteindelijk worden in Nederland 162 Natura 2000-gebieden aangewezen. In 2007 zijn in twee tranches al
de ontwerp-aanwijzingsbesluiten voor 118 gebieden ter inzage gelegd. Najaar 2008 is de inspraakprocedure
voor 29 Natura 2000-gebieden (derde tranche) gestart. drie Natura 2000-gebieden zijn inmiddels defini-
tief aangewezen: Voornes Duin, Duinen Goeree & Kwade Hoek en Voordelta.

Voor een aantal Natura 2000- gebieden is wel een concept gebiedendocument opgesteld maar moet nog een
aanwijzingsbesluit in ontwerp worden gepubliceerd. Voor een paar Natura 2000- gebieden geldt dat deze
door de Europese Commissie nog niet op de lijst van gebieden van communautair belang zijn geplaatst (bv.
HR-gebied Lauwersmeer).

Bevoegdheid.

Om te voorkomen dat activiteiten schadelijke gevolgen hebben voor de natuurlijke kenmerken van het be-
trokken gebied moeten bevoegde autoriteiten deze vooraf toetsen (de zg. Habitattoets). In Nederland is
e.e.a. als volgt geregeld:

11

0000000347
</pre>

====================================================================== Einde pagina 110 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 111 ======================================================================

<pre>20855213

11. De minister van LNV wijst ingevolge artikel 10a van de Nb-wet gebieden aan ter uitvoering van de VR en
de HR,

12. Besluiten van de minister van LNV waarin gebieden zijn aangewezen ter uitvoering van de VR gelden als
besluiten als bedoeld in artikel 10a van de Nb-wet. Dat is bepaald in artikel V, lid 1, van de Wet van 20
januari 2005 tot wijziging van de Natuurbeschermingswet in verband met Europeesrechtelijke ver-
plichtingen (Stb. 2005, 195).

13. Een project of andere handeling behoeft onze goedkeuring als deze, gelet op de instandhoudingsdoel-
stelling voor zo'n aangewezen gebied, de kwaliteit van de natuurlijke habitats en de habitats van soor-
ten in dat gebied kunnen verslechteren of een verstorend effect kunnen hebben op de soorten waar-
voor het gebied is aangewezen. Dat blijkt uit artikel 19d, lid 1, gelezen in samenhang met lid 2, van de
Nb-wet.

14. Bij het verlenen van zo'n vergunning verplicht artikel 19e van de Nb-wet ons om rekening te houden met
de gevolgen die een project of andere handeling, gelet op de instandhoudingsdoelstelling, kunnen heb-
ben voor het aangewezen gebied. Als deze afzonderlijk of in combinatie met andere projecten of han-
delingen, significante gevolgen kunnen hebben voor het desbetreffende gebied, moet alvorens wij een
besluit nemen op de aanvraag een passende beoordeling worden gemaakt van de gevolgen voor het ge-
bied, Deze toets wordt aangeduid als de Habitattoets. De verplichting daartoe vloeit voort uit de HR.
Ze ontstaat al zodra een gebied door de Europese Commissie op de lijst van gebieden van communautair
belang is geplaatst. Dus zelfs al voordat de minister van LNV het betreffende gebied ter uitvoering van
de HR heeft aangewezen. Dit is bepaald in artikel 4, lid 5 en artikel 6, leden 2, 3 en 4 van de HR,

15. Een passende beoordeling is verplicht voor elk plan of project dat niet direct verband houdt met of
nodig is voor het beheer van een gebied, wanneer op grond van objectieve gegevens niet kan worden
uitgesloten dat het afzonderlijk of in combinatie met andere plannen of projecten significante gevolgen
heeft voor dat gebied. (Aldus het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen, in zijn arrest van
7 september 2004 in zaak C-127/02 [AB 2004, 365]). In gevallen waarin een plan of project weliswaar
gevolgen heeft voor het gebied, maar de instandhoudingsdoelen daarvan niet in gevaar brengt bestaat
die verplichting niet. Een vergunning kan dan met de “lichtere” verstorings- en verslechteringstoets
worden verleend als door het stellen van voorschriften en beperkingen, de te verwachten gevolgen naar
ons oordeel voldoende kunnen worden voorkomen.

Aanwijzingsbesluiten Duinen Terschelling

Het duingebied van Terschelling heeft in de loop van de jaren haar status als natuurgebied verkregen door
verschillende officiële aanwijzingsbesluiten. De begrenzing van het voorgestelde Natura 2000-gebied
neemt deze aanwijzingsbesluiten over.

Staatsnatuurmonument

Bij besluit van 8 november 1974 is het gebied ‘de Boschplaat’ door de staatssecretaris van CRM aangewezen
als staatsnatuurmonument. :

Het staatsnatuurmonument ‘de Boschplaat' is uit een oogpunt van natuurschoon en om zijn natuurweten-
schappelijke betekenis van algemeen belang en daarom als zodanig aangewezen.

Met de inwerkingtreding van de Nbwet 1998 op 1 october 2005 zijn deze aanwijzingsbesluiten vervallen. De
wezenlijke kenmerken en waarden van het natuurmonument (natuurschoon en natuurwetenschappelijke be-
tekenis) dienen, voor zover deze aan de orde zijn, binnen de beoordeling van de voorgenomen activiteit aan
de orde te komen (art 15a, derde lid).

Vogelrichtliingebied
Bij besluit van 7 april 2005 is het gebied ‘Duinen Terschelling' door de minister van LNV aangewezen als

speciale beschermingszone in de zin van artikel 4, lid 1 en 2, van de richtlijn 79/409/EEG van de Raad van
de Europese Gemeenschappen van 2 april 1979 inzake het behoud van de vogelstand (PbEG L103).

12

0000000348
</pre>

====================================================================== Einde pagina 111 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 112 ======================================================================

<pre>20855213

Het Vogelrichtlijngebied ‘Duinen Terschelling’ kwalificeert zich als speciale beschermingszone omdat het
gebied behoort tot één van de vijf belangrijkste broedgebieden voor de Bruine Kiekendief, Blauwe Kieken-
dief en Velduil in Nederland. Andere vogelsoorten waarvoor het gebied van betekenis is, staan in de onder-
staande tabel.

Kwalificerende vogelsoorten Duinen Terschelling o.b.v. de Vogelrichtlijn
cursief : conform art 4.1. Bijlage I; niet cursief: conform art 4.2. overige soorten
Vet: toegevoegd in het concept-besluit '

Dodaars Bontbekplevier Velduit Tapuit
Bruine kiekendief Strandplevier Paapje Rietzanger
Blauwe kiekendief Dwergstern

Habitatrichtlijngebied
Verder is het gebied ‘Duinen Terschelling’ bij de Europese Commissie aangemeld als Habitatrichtlijngebied.

Op 19 mei 2003 heeft Nederland de Europese Commissie een lijst van 141 Habitatrichtlijngebieden aange-
boden. Op 8 december 2004 heeft de Commissie bekend gemaakt dat zij deze lijst heeft vastgesteld.

Het Habitatrichtlijngebied ‘Duinen Terschelling kwalificeert zich vanwege het voorkomen van de in de on-
derstaande tabel opgesomde habitattypen en habitatsoorten.

Natura2000

In november 2006 heeft het Ministerie van LNV het ontwerp-aanwijzingsbesluit gepubliceerd waarmee de
“Duinen Terschelling" in 2008 zal worden aangewezen als Natura2000-gebied. In het voorgenomen besluit
worden de Vogelrichtlijnsoorten, de habitats en de soorten van de Habitatrichtlijn (bijlage I en II) samen-
gevoegd tot kwalificerende habitats en - soorten en worden de instandhoudingsdoelen benoemd.

Tr

bron: http://www. mininv.nl/thema/groen/natuur/NaturaZ000_2006/Wadden/Gebieden.htmar4

Gebiedsbeschrijving.

Het Natura 2000-gebied "Duinen Terschelling” beslaat het westelijk en noordelijk duingebied van het ei-
land. De strand- en kwelderduinen zijn bij resp. de Noordzeekustzone en de Waddenzee gerekend. Het gele
gebied (ongeveer de bosgebieden) is Habitatrichtlijngebied, het bruine gebied is een deel van het (straks
voormalige) staatsnatuurmonument “de Boschplaat”.

13

0000000349
</pre>

====================================================================== Einde pagina 112 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 113 ======================================================================

<pre>20855213

De Duinen van Terschelling behoren, net als Vlieland, tot de meest kalkarme duingebieden van de Waddenei-
landen. Er komen dan ook vooral uitgestrekte droge duingraslanden en heidebegroeiingen voor, met daarin
vele bijzondere soorten korstmossen, mossen en hogere planten. De daartussen gelegen duinvalleien verto-
nen een scala aan variatie, van open water tot knopbiesbegroeiingen en zure berkenbossen. Het westelijk
deel van het duingebied, de Noordvaarder, is echter jong en kent daardoor nog gedeelten die kalkhoudend
zijn met daaraan gekoppeld gradiënten naar ontkalkte gedeelten. Er is een goed ontwikkeld en natuurlijk
duinsysteem aanwezig met floristisch rijke duinhellingen, primaire valleien met aan de randen korte gradi-
enten van droog-nat, zoet-zout en zuur-basisch en zeer veel pioniersituaties. In het gebied zijn dan ook alle
typerende duinvalleivegetaties aanwezig, Ten zuidoosten hiervan ligt het groene strand, met een duinbeek.
Daar is, vanwege het voorkomen van gradiënten van nat naar droog, een grote diversiteit aan plantensoorten
aanwezig. Hier is tevens sprake van zo'n sterke voeding van grondwater vanuit de Noordvaarder dat lokaal
veenvormende vegetaties tot ontwikkeling komen. Hetzelfde fenomeen doet zich voor ter hoogte van de
Kooibosjes in de binnenduinrand waar een sterke kwel vanuit het aangrenzende duinmassief de sturende
factor is. Ten noorden van De Boschplaat (behorend tot Natura 2000 gebied Waddenzee) ligt een duinge-
bied waar het zand vrij kan stuiven en waar per saldo kustafslag plaatsvindt. Het gebied omvat ook enige
boscomplexen die bestaan uit aangeplant naald- en loof bos en spontane opslag.

In de tabel hieronder staan de kwalificerende habitats en soorten uit het concept-aanwijzingsbesluit. In de
kolom “kwal.” (kwaliteit) is aangegeven of er voor resp. oppervlakte en kwaliteit een behoudsopgave geldt (=)
of een uitbreidings- of herstelopgave (+).

Duinen Terschelling, concept-aanwijzing mei 2007, kwalificerende habitats en soorten
Nr | Naam | doel | Kwal.
Habitatrichtlijn: habitattypen (bijlage I, cursief: prioritair habitat)

H1310 | Eenjarige pioniersvegetaties van slik- en zandgebieden met o.a, Zeekraal zz
Atlantische schorren

ida Subtype A (buitendijks) ==

H2110 | Embryonale wandelende duinen ==

H2120 | Wandelende duinen op de strandwal met Helm (‘witte duinen”) ==
Vastgelegde kustduinen met kruidvegetatie (“grijze duinen’),

H2130 | subtype B (kalkarm) kid
subtype € (heischraal) ++
Vastgelegde ontkalkte duinen met Kraaiheide

H2140 | Subtype A (vochtig) =+
Subtype B (droog) =+

H2160 | Duinen met Duindoorn ==

H2170 | Duinen met Salix repens ssp argentea (Salicion arenariae, Kruipwilgstruweel) ==
Beboste duinen van het Atlantische, continentale en boreale gebied

H2180 | Subtype A (droog) ++
Subtype B (vochtig) ++
Vochtige duinvalleien
Subtype A (open water) ++

H2190 | Subtype B (kalkrijk) +=
Subtype C (ontkalkt) ++
Subtype D (hoge moerasplanten) =

H6230 | Soortenrijke heischrale graslanden op arme bodems ++
Overgangs- en trilvenen

H7140 | Subtype A (trilvenen) ++
Subtype B (veenmosrietalanden) ++

Habitatrichtlijn: soorten (bijlage IT, cursief: prioritaire soorten)

H1831 | Drijvende waterweegbree | | ==

14

0000000350
</pre>

====================================================================== Einde pagina 113 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 114 ======================================================================

<pre>20855213

H1903 | Groenknolorchis

Vogelrichtlijn: broedvogels (paren, cursief: VR, art 4.1 Bijlage I)

A004 Dodaars 20 ==
A081 Bruine kiekendief 40 ==
A082 Blauwe kiekendief 40 ++
A137 Bontbekplevier 10 ++
A138 Strandplevier 10 ++
A195 Dwergstern 20 ++
A222 Velduil 10 ++
A275 Paapje 25 ++
A277 Tapuit 100 ++
A295 | Rietzanger 120 ==

Complementaire doelen

Hi042 | Gevlekte witsnuitlibel

15

0000000351
</pre>

====================================================================== Einde pagina 114 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 115 ======================================================================

<pre>20855213

[ Bijlage 2 DUINEN AMELAND

Natura 2000 en de Nb-wet.

De Europese Unie wil de biologische variatie waarborgen door de natuurlijke leefgebieden van de wilde flora
en fauna in stand te houden, Daartoe wordt een netwerk van “Speciale Beschermingszones” (SBZ's) opge-
richt. Dit netwerk, dat door de lidstaten wordt aangewezen, wordt: “Natura 2000" genoemd. In Nederland
wijst de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselveiligheid hiervoor gebieden aan als Natura 2000 gebied.
Zij bevatten SBZ's die via de Vogelrichtlijn (VR) uit 1979 zijn ingesteld en de SBZ's die via de Habitatricht-
lijn (HR) uit 1992 worden ingesteld.

In artikel 4.1 en Bijlage I van de Vogelrichtlijn worden de vogelsoorten genoemd die bijzondere bescher-
ming behoeven. Artikel 4.2 VR gaat in op de bescherming van overige soorten in de lidstaten. In de SBZ's
van de Vogelrichtlijn moeten de populaties van de wilde broed- en trekvogels worden beschermd. °

De Habitatrichtlijn bevat een viertal bijlagen. In bijlage I (habitats) en bijlage II (dier- en plantensoorten)
worden de habitats en soorten genoemd waarvoor SBZ's moeten worden aangewezen. In bijlage IV worden
de dier- en plantensoorten genoemd die ook buiten SBZ's een bijzonder strikte bescherming genieten (in
Nederland geschiedt dat op basis van de Flora- en Faunawet). Sommige habitattypen en soorten zijn "priori-
fair”: zij lopen het gevaar te verdwijnen. Zij zijn in de bijlagen met een sterretje (*) gekenmerkt.

De bescherming van Natura 2000 gebieden in Nederlandse wetgeving wordt stapsgewijs vormgegeven:

10, aanwijzing van de VR-gebieden en aanmelding van de HR-gebieden bij de Europese Commissie.

11. formulering van de instandhoudingdoelstellingen en de vaststelling van het Natura 2000- doelendocu-
ment;

12, Gefaseerde vaststelling van de (ontwerp-) aanwijzingsbesluiten voor de Natura 2000-gebieden.

Uiteindelijk worden in Nederland 162 Natura 2000-gebieden aangewezen. In 2007 zijn in twee tranches al
de ontwerp-aanwijzingsbesluiten voor 118 gebieden ter inzage gelegd. Najaar 2008 is de inspraakprocedure
voor 29 Natura 2000-gebieden (derde tranche) gestart, drie Natura 2000-gebieden zijn inmiddels defini-
tief aangewezen: Voornes Duin, Duinen Goeree & Kwade Hoek en Voordelta.

Voor een.aantal Natura 2000- gebieden is wel een concept gebiedendocument opgesteld maar moet nog een
aanwijzingsbesluit in ontwerp worden gepubliceerd. Voor een paar Natura 2000- gebieden geldt dat deze
door de Europese Commissie nog niet op de lijst van gebieden van communautair belang zijn geplaatst (bv.
HR-gebied Lauwersmeer).

Bevoegdheid.

Om te voorkomen dat activiteiten schadelijke gevolgen hebben voor de natuurlijke kenmerken van het be-
trokken gebied moeten bevoegde autoriteiten deze vooraf toetsen (de zg. Habitattoets). In Nederland is
e.e.a. als volgt geregeld:

16

0000000352
</pre>

====================================================================== Einde pagina 115 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 116 ======================================================================

<pre>20855213

16, De minister van LNV wijst ingevolge artikel 10a van de Nb-wet gebieden aan ter uitvoering van de VR en
de HR.

17. Besluiten van de minister van LNV waarin gebieden zijn aangewezen ter uitvoering van de VR gelden als
besluiten als bedoeld in artikel 10a van de Nb-wet. Dat is bepaald in artikel V, lid 1, van de Wet van 20
januari 2005 tot wijziging van de Natuurbeschermingswet in verband met Europeesrechtelijke ver-
plichtingen (Stb. 2005, 195).

18. Een project of andere handeling behoeft onze goedkeuring als deze, gelet op de instandhoudingsdoel-
stelling voor zo'n aangewezen gebied, de kwaliteit van de natuurlijke habitats en de habitats van soor-
ten in dat gebied kunnen verslechteren of een verstorend effect kunnen hebben op de soorten waar-
voor het gebied is aangewezen. Dat blijkt uit artikel 19d, lid 1, gelezen in samenhang met lid 2, van de
Nb-wet.

19. Bij het verlenen van zo'n vergunning verplicht artikel 19e van de Nb-wet ons om rekening te houden met
de gevolgen die een project of andere handeling, gelet op de instandhoudingsdoelstelling, kunnen heb-
ben voor het aangewezen gebied. Als deze afzonderlijk of in combinatie met andere projecten of han-
delingen, significante gevolgen kunnen hebben voor het desbetreffende gebied, moet alvorens wij een
besluit nemen op de aanvraag een passende beoordeling worden gemaakt van de gevolgen voor het ge-
bied. Deze toets wordt aangeduid als de Habitattoets. De verplichting daartoe vloeit voort uit de HR.
Ze ontstaat al zodra een gebied door de Europese Commissie op de lijst van gebieden van communautair
belang is geplaatst, Dus zelfs al voordat de minister van LNV het betreffende gebied ter uitvoering van
de HR heeft aangewezen. Dit is bepaald in artikel 4, lid 5 en artikel 6, leden 2, 3 en 4 van de HR.

20. Een passende beoordeling is verplicht voor elk plan of project dat niet direct verband houdt met of
nodig is voor het beheer van een gebied, wanneer op grond van objectieve gegevens niet kan worden
uitgesloten dat het afzonderlijk of in combinatie met andere plannen of projecten significante gevolgen
heeft voor dat gebied. (Aldus het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen, in zijn arrest van
7 september 2004 in zaak C-127/02 [AB 2004, 3651). In gevallen waarin een plan of project weliswaar
gevolgen heeft voor het gebied, maar de instandhoudingsdoelen daarvan niet in gevaar brengt bestaat
die verplichting niet. Een vergunning kan dan met de “lichtere” verstorings- en verslechteringstoets
worden verleend als door het stellen van voorschriften en beperkingen, de te verwachten gevolgen naar
ons oordeel voldoende kunnen worden voorkomen.

Aanwijzingsbesluiten Duinen Ameland

Het duingebied van Ameland heeft in de loop van de jaren haar status als natuurgebied verkregen door ver-
schillende officiële aanwijzingsbesluiten. De begrenzing van het voorgestelde Natura 2000 gebied neemt
deze aanwijzingsbesluiten over.

Staatsnatuurmonument

Het Natura 2000 gebied Duinen Ameland omvat een deel van het staatsnatuurmonument Waddenzee I
(1981). Het gaat om een klein deel van het duingebied bij het Neerlands Reid.

Met de inwerkingtreding van de Nbwet 1998 op 1 october 2005 zijn deze aanwijzingsbesluiten vervallen. De
wezenlijke kenmerken en waarden van het natuurmonument (natuurschoon en natuurwetenschappelijke be-
tekenis) dienen, voor zover deze aan de orde zijn, binnen de beoordeling van de voorgenomen activiteit aan
de orde te komen (art 15a, derde lid).

Voaelrichtliingebied
Bij besluit van 7 april 2005 is het gebied ‘Duinen Ameland' door de minister van LNV aangewezen als specia-

le beschermingszone in de zin van artikel 4, lid 1 en 2, van de richtlijn 79/409/EEG van de Raad van de Eu-
ropese Gemeenschappen van 2 april 1979 inzake het behoud van de vogelstand (PbEG L103).

Het Vogelrichtlijngebied ‘Duinen Ameland’ kwalificeert als speciale beschermingszone omdat het gebied
behoort tot één van de vijf belangrijkste broedgebieden voor Bruine Kiekendief, Blauwe Kiekendief, Velduil
en Grauwe Klauwier in Nederland. |

17

0000000353
</pre>

====================================================================== Einde pagina 116 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 117 ======================================================================

<pre>20855213

Kwalificerende vogelsoorten Duinen Ameland o.b.v. de Vogelrichtlijn
vet: toegevoegd in het concept-besluit; cursief: conform art 4.1, Bijlage I;
niet cursief : conform art 4.2. overige soorten

Roerdomp Bruine kiekendief Porseleinhoen Tapuit
Eidereend Blauwe kiekendief Velduil Rietzanger
Grauwe klauwier

Habitatrichtlijngebied

Verder is het gebied ‘Duinen Ameland’ bij de Europese Commissie aangemeld als Habitatrichtlijngebied. Op
19 mei 2003 heeft Nederland de Europese Commissie een lijst van 141 Habitatrichtlijngebieden aangebo-
den. Op 8 december 2004 heeft de Commissie bekend gemaakt dat zij deze lijst heeft vastgesteld.

Het Habitatrichtlijngebied ‘Duinen Ameland’ kwalificeert zich vanwege het voorkomen van de in de onder-
staande tabel opgesomde habitattypen en habitatsoorten.

Natura 2000

In mei 2007 heeft het Ministerie van LNV het ontwerp-aanwijzingsbesluit gepubliceerd waarmee de "Dui-
nen Ameland” in 2008 zal worden aangewezen als Natura 2000 gebied. In het voorgenomen besluit worden
de Vogelrichtlijnsoorten, de habitats en de soorten van de Habitatrichtlijn (bijlage I en II) samengevoegd
tot kwalificerende habitats en - soorten en worden de instandhoudingsdoelen benoemd.

a
KIA a RR
UE

bron: www2.mininv.ni/thema/groen/natuur/Natura2000 2006/wadden/n2k005 wk duinen amelandpdf

Gebiedsbeschrijving.

Het Natura 2000 gebied “Duinen Ameland” beslaat het gehele duingebied van het eiland. Met bruin is een
klein deel van het (straks voormalige) Staatsnatuurmonument Waddenzee I aangegeven. Het beschermd
natuurmonument Neerlands Reid is tot het Natura 2000-gebied Waddenzee gerekend,

Het gebied Duinen Ameland wordt landschappelijk gekenmerkt door een uitgestrekt duingebied dat zich
over de gehele lengte van het eiland uitstrekt. In het oosten en in de noordwesthoek groeit het eiland aan,
ter hoogte van Nes en Buren vindt kustafslag plaats.

Het gebied heeft een grote diversiteit aan milieutypen als gevolg van de grote variatie in nat versus droog,
zoet versus zout en kalkhoudend versus kalkarm. In het oosten zijn de duinen relatief kalkrijk en is de ver-
stuivingsdynamiek hoog, waardoor de hier gelegen Kooiduinen en Oerderduinen soortenrijk zijn, In het wes-
ten zijn het laagveenmoeras van de Lange Duinen, de heideterreinen en de korstmosrijke, oude duinkoppen
bij Hollum bijzonder. In de binnenduinrand is een groot areaal aan natte duinheiden aanwezig met kraaihei
en dophei. Het gebied omvat ook een paar kleine boscomplexen die bestaan uit aangeplant naald- en loofbos
en spontane opslag.

18

0000000354
</pre>

====================================================================== Einde pagina 117 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 118 ======================================================================

<pre>20855213

In de tabel hieronder staan de kwalificerende habitats en soorten uit het concept-aanwijzingsbesluit. In de
kolom “kwal.” (kwaliteit) is aangegeven of er voor resp. oppervlakte en kwaliteit een behoudsopgave geldt (=)

of een uitbreidings- of herstelopgave(+).

Duinen Ameland, concept-aanwijzing mei 2007, kwalificerende habitats en - soorten

19

Nr Naam | doel Kwal.

Habitatrichtlijn: habitattypen (bijlage I, cursief: prioritair)

H2110 Embryonale wandelende duinen =<

H2120 Wandelende duinen op de strandwal met Helm (‘witte duinen”) Siel
Vastgelegde kustduinen met kruidvegetatie (“grijze duinen”),

H2130 subtype A (kalkarm. foutief in de tekst van het besluit, A=kalkrijk) ++
subtype B (kalkrijk, foutief in de tekst van het besluit. B=kalkarm) ss
subtype C (heischraal) ++
Vastgelegde ontkalkte duinen met Kraaiheide

H2140 Subtype A (vochtig) =+
Subtype & (droog) ze

H2150 Atlantische vastgelegde ontkalkte duinen (Calluno-Ulicetea) ==

H2160 Duinen met Duindoorn ==
Duinen met Salix repens ssp argentea (Salicion arenariae, Kruipwilgstru- a

H2170 52
weel)

Vochtige duinvalleien
Subtype A (open water) =

H2190 Subtype B (kalkrijk) ++
Subtype C (ontkalkt) =+
Subtype D (hoge moerasplanten) ==

H6230 Soortenrijke heischrale graslanden op arme bodems ++

Habitatrichtlijn: soorten (bijlage II)

H1903 | Groenknolorchis | | ++

Vogelrichtlijn: broedvogels (paren. Cursief: VR art 4.1 Bijlage I) |

4021 Roerdomp 2 ==

A063 Eider 100 ++

4081 Bruine kiekendief 40 =

A082 Blauwe kiekendief 20 ++

A119 Porseleinhoen 2 s:

A222 Velduil 20 ++

A277 Tapuit 100 ++

A295 Rietzanger 230 ==

A338 Grauwe klauwier 1 ++

0000000355
</pre>

====================================================================== Einde pagina 118 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 119 ======================================================================

<pre>20855213

Bijlage 2 DUINEN SCHIERMONNIKOOG |

Natura 2000 en de Nb-wet.

De Europese Unie wil de biologische variatie waarborgen door de natuurlijke leefgebieden van de wilde flora
en fauna in stand te houden. Daartoe wordt een netwerk van “Speciale Beschermingszones" (SBZ's) opge-
richt, Dit netwerk, dat door de lidstaten wordt aangewezen, wordt: “Natura 2000" genoemd. In Nederland
wijst de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselveiligheid hiervoor gebieden aan als Natura 2000 gebied.
Zij bevatten SBZ's die via de Vogelrichtlijn (VR) uit 1979 zijn ingesteld en de SBZ's die via de Habitatricht-
lijn (HR) uit 1992 worden ingesteld.

In artikel 4.1 en Bijlage I van de Vogelrichtlijn worden de vogelsoorten genoemd die bijzondere bescher-
ming behoeven. Artikel 4.2 VR gaat in op de bescherming van overige soorten in de lidstaten. In de SBZ's
van de Vogelrichtlijn moeten de populaties van de wilde broed- en trekvogels worden beschermd.

De Habitatrichtlijn bevat een viertal bijlagen. In bijlage I (habitats) en bijlage II (dier- en plantensoorten)
worden de habitats en soorten genoemd waarvoor SBZ's moeten worden aangewezen. In bijlage IV worden
de dier- en plantensoorten genoemd die ook buiten SBZ's een bijzonder strikte bescherming genieten (in
Nederland geschiedt dat op basis van de Flora- en Faunawet). Sommige habitattypen en soorten zijn ‘priori-
fair“: zij lopen het gevaar te verdwijnen. Zij zijn in de bijlagen met een sterretje (*) gekenmerkt.

De bescherming van Natura 2000 gebieden in Nederlandse wetgeving wordt stapsgewijs vormgegeven:

13. aanwijzing van de VR-gebieden en aanmelding van de HR-gebieden bij de Europese Commissie.

14. formulering van de instandhoudingdoelstellingen en de vaststelling van het Natura 2000- doelendocu-
ment:

15. Gefaseerde vaststelling van de (ontwerp-) aanwijzingsbesluiten voor de Natura 2000-gebieden.

Uiteindelijk worden in Nederland 162 Natura 2000-gebieden aangewezen. In 2007 zijn in twee tranches al
de ontwerp-aanwijzingsbesluiten voor 118 gebieden ter inzage gelegd. Najaar 2008 is de inspraakprocedure
voor 29 Natura 2000-gebieden (derde tranche) gestart. drie Natura 2000-gebieden zijn inmiddels defini
tief aangewezen: Voornes Duin, Duinen Goeree & Kwade Hoek en Voordelta.

Voor een aantal Natura 2000- gebieden is wel een concept gebiedendocument opgesteld maar moet nog een
aanwijzingsbesluit in ontwerp worden gepubliceerd. Voor een paar Natura 2000- gebieden geldt dat deze
door de Europese Commissie nog niet op de lijst van gebieden van communautair belang zijn geplaatst (bv.
HR-gebied Lauwersmeer).

Bevoegdheid.

Om te voorkomen dat activiteiten schadelijke gevolgen hebben voor de natuurlijke kenmerken van het be-
trokken gebied moeten bevoegde autoriteiten deze vooraf toetsen (de zg. Habitattoets). In Nederland is
e.e.a. als volgt geregeld:

20

0000000356
</pre>

====================================================================== Einde pagina 119 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 120 ======================================================================

<pre>20855213

21. De minister van LNV wijst ingevolge artikel 10a van de Nb-wet gebieden aan ter uitvoering van de VR en
de HR.

22. Besluiten van de minister van LNV waarin gebieden zijn aangewezen ter uitvoering van de VR gelden als
besluiten als bedoeld in artikel 10a van de Nb-wet. Dat is bepaald in artikel V, lid 1, van de Wet van 20
januari 2005 tot wijziging van de Natuurbeschermingswet in verband met Europeesrechtelijke ver-
plichtingen (Stb. 2005, 195).

23. Een project of andere handeling behoeft onze goedkeuring als deze, gelet op de instandhoudingsdoel-
stelling voor zo'n aangewezen gebied, de kwaliteit van de natuurlijke habitats en de habitats van soor-
ten in dat gebied kunnen verslechteren of een verstorend effect kunnen hebben op de soorten waar-
voor het gebied is aangewezen. Dat blijkt uit artikel 19d, lid 1, gelezen in samenhang met lid 2, van de
Nb-wet.

24. Bij het verlenen van zo'n vergunning verplicht artikel 19e van de Nb-wet ons om rekening te houden met
de gevolgen die een project of andere handeling, gelet op de instandhoudingsdoelstelling, kunnen heb-
ben voor het aangewezen gebied. Als deze afzonderlijk of in combinatie met andere projecten of han-
delingen, significante gevolgen kunnen hebben voor het desbetreffende gebied, moet alvorens wij een
besluit nemen op de aanvraag een passende beoordeling worden gemaakt van de gevolgen voor het ge-
bied. Deze toets wordt aangeduid als de Habitattoets. De verplichting daartoe vloeit voort uit de HR.
Ze ontstaat al zodra een gebied door de Europese Commissie op de lijst van gebieden van communautair
belang is geplaatst. Dus zelfs al voordat de minister van LNV het betreffende gebied ter uitvoering van
de HR heeft aangewezen. Dit is bepaald in artikel 4, lid 5 en artikel 6, leden 2, 3 en 4 van de HR.

25. Een passende beoordeling is verplicht voor elk plan of project dat niet direct verband houdt met of
nodig is voor het beheer van een gebied, wanneer op grond van objectieve gegevens niet kan worden
uitgesloten dat het afzonderlijk of in combinatie met andere plannen of projecten significante gevolgen
heeft voor dat gebied. (Aldus het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen, in zijn arrest van
7 september 2004 in zaak C-127/02 [AB 2004, 3651). In gevallen waarin een plan of project weliswaar
gevolgen heeft voor het gebied, maar de instandhoudingsdoelen daarvan niet in gevaar brengt bestaat
die verplichting niet. Een vergunning kan dan met de “lichtere” verstorings- en verslechteringstoets
worden verleend als door het stellen van voorschriften en beperkingen, de te verwachten gevolgen naar
ons oordeel voldoende kunnen worden voorkomen.

Aanwijzingsbesluiten Duinen Schiermonnikoog i

Het duingebied van Schiermonnikoog heeft in de loop van de jaren haar status als natuurgebied verkregen
door verschillende officiële aanwijzingsbesluiten. De begrenzing van het voorgestelde Natura 2000-gebied
neemt deze aanwijzingsbesluiten over.

Vogelrichtlijngebied
Bij besluit van 7 april 2005 is het gebied ‘Duinen Schiermonnikoog’ door de minister van LNV aangewezen als

speciale beschermingszone in de zin van artikel 4, eerste en tweede lid, van de richtlijn 79/409/EEG van de
Raad van de Europese Gemeenschappen van 2 april 1979 inzake het behoud van de vogelstand (PbEG L103).

Het Vogelrichtlijngebied ‘Duinen Schiermonnikoog’ kwalificeert zich als speciale beschermingszone omdat
het gebied behoort tot één van de vijf belangrijkste broedgebieden voor de Blauwe Kiekendief in Neder-
land. Andere vogelsoorten waarvoor het gebied van betekenis is, staan in de onderstaande tabel.

Kwalificerende vogelsoorten Duinen Schiermonnikoog o.b.v. de Vogelrichtlijn
vet: toegevoegd in het concept-besluit: cursief: conform art 4.1. Bijlage I;
niet cursief: conform art 4.2. overige soorten

Roerdomp Blauwe kiekendief Strandplevier Paapje

Eidereend Bontbekplevier Velduil Tapuit

Bruine kiekendief

ai

0000000357
</pre>

====================================================================== Einde pagina 120 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 121 ======================================================================

<pre>20855213

Habitatrichtlijngebied

Verder is het gebied 'Duinen Schiermonnikoog’ bij de Europese Commissie aangemeld als Habitatrichtlijnge-
bied. Op 19 mei 2003 heeft Nederland de Europese Commissie een lijst van 141 Habitatrichtlijngebieden
aangeboden. Op 8 december 2004 heeft de Commissie bekend gemaakt dat zij deze lijst heeft vastgesteld.

Het Habitatrichtlijngebied ‘Duinen Schiermonnikoog’ kwalificeert zich vanwege het voorkomen van de in de
onderstaande tabel opgesomde habitattypen en habitatsoorten.

Natura2000

In november 2006 heeft het Ministerie van LNV het ontwerp-aanwijzingsbesluit gepubliceerd waarmee de
“Duinen Schiermonnikoog” in 2008 zal worden aangewezen als Natura2000-gebied. In het voorgenomen
besluit worden de Vogelrichtlijnsoorten, de habitats en de soorten van de Habitatrichtlijn (bijlage I en II)
samengevoegd tot kwalificerende habitats en - soorten en worden de instandhoudingsdoelen benoemd.

el Ne A eel ae ed

caret gee
vaati ONTWERPKAART
miks aes ,
E beherende bij het ontwerpbestuit
il põdema DT seen menens cnn Schaal 1: 25000 van het aen
Fella ven sage eget Duinen Scniermennikoeg
Pit» ramarentponne e ze 105 03 eo Ed
amar cant Koes anar on
mnd ry n 8
A
ALTEHRA Bevtaande bebouwing, ervan, tuinen, verhardingen en howls
WAGENINGEN DER ken goon deet ui van het gebied |
tenzij exakcist wel bj de aanwijz.ng betrokken, zie verder nala
van toekchting bij hel beelt.

booo ate sede
ote an tammer zjn omne
san de Tapsa Dare Kama, Crema 2097

Geer nase: too 10 AAI

bron: http://www2.mininv.nl/thema/groen/natuur/NaturaZ000_2006/wadden/nZ2k006_wk_duinen_schiermonnikoog.pdf

Gebiedsbeschrijving.

Het Natura 2000-gebied “Duinen Schiermonnikoog” beslaat het westelijk en noordelijk duingebied van het
eiland. De strand- en kwelderduinen zijn bij resp. de Noordzeekustzone en de Waddenzee gerekend,
Schiermonnikoog is één van de kleinste en meest ongerepte eilanden in de Waddenzee, Het gebied Duinen
Schiermonnikoog wordt landschappelijk gekenmerkt door een uitgestrekt duingebied dat zich over een
groot deel van de westelijke helft van het eiland uitstrekt.

Het duingebied heeft een grote diversiteit en goed ontwikkelde kalkrijke duinvalleien. In het gebied komen
lokaal duinblauwgraslanden (drogere en zuurdere vormen van blauwgrasland) (Hertenbos, Kapenglop) en
heischraal grasland (met borstelgras e.d.) voor. Vroeger is over een gedeelte van het westelijk en centraal
deel naaldbos aangeplant. Het areaal bos is later door spontane ontwikkeling (loof bos) uitgebreid tot een
aanzienlijk oppervlak. Aan de westzijde omvat het gebied ook een zoetwaterplas, de Westerplas.

22

0000000358
</pre>

====================================================================== Einde pagina 121 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 122 ======================================================================

<pre>20855213

Verstuiving is over een kleine oppervlakte in gang gezet, in het oostelijk deel is een natuurlijk gat in de

stuifdijk geslagen, waardoor zeewater beperkt binnenstroomt.

In de tabel hieronder staan de kwalificerende habitats en soorten uit het concept-aanwijzingsbesluit. In de
kolom “kwal.” (kwaliteit) is aangegeven of er voor resp. oppervlakte en kwaliteit een behoudsopgave geldt (=)

of een uitbreidings- of herstelopgave(+).

Duinen Schiermonnikoog, concept-aanwijzing mei 2007, kwalificerende habitats en soorten

Nr | Naam | doel | Kwal.

Habitatrichtlijn: habitattypen (bijlage I, cursief: prioritair)

H1310 | Eenjarige pioniersvegetaties van slik- en zandgebieden met o.a. Zeekraal zz
Atlantische schorren

H1330 Subtype A (buitendijks) ZE

H2110 | Embryonale wandelende duinen zz

H2120 | Wandelende duinen op de strandwal met Helm (“witte duinen”) ze
Vastgelegde kustduinen met kruidvegetatie (‘grijze duinen’),

H2130 subtype A (kalkrijk) ==
subtype B (kalkarm) ++
subtype € (heischraal) ++

H2140 Vastgelegde ontkalkte duinen met Kraaiheide
Subtype B (droog) SE

H2160 | Duinen met Duindoorn s

H2170 | Duinen met Salix repens ssp argentea (Salicion arenariae, Kruipwilgstruweel) ==
Beboste duinen van het Atlantische, continentale en boreale gebied
Subtype A (droog) +=

EEIRD ue B aka} ++
Subtype C (binnenduinrand) ++
Vochtige duinvalleien
Subtype A (open water) =+

H2190 | Subtype B (kalkrijk) ++
Subtype C (ontkalkt) ==
Subtype D (hoge moerasplanten) i ze

H6230 | Soortenrijke heischrale graslanden op arme bodems ++

H6410 | Grasland met Pijpenstrootje op kalkhoudende, venige of lemige kleibodem +2
Overgangs- en trilvenen

H7140 | Subtype A (trilvenen) ++
Subtype B (veenmosrietalanden) ++

Habitatrichtlijn: soorten (bijlage II)

H1903 | Groenknolorchis s

Vogelrichtlijn: broedvogels (paren, cursief: art 4.1 Bijlage I)

AO21 Roerdomp 3 sz

A063 Eider 2500 | ==

A081 Bruine kiekendief 25 zz

A082 Blauwe kiekendief 10 zz

A137 Bontbekplevier 5 Es

A138 Strandplevier 5 ++

A222 Velduil 1 ++

A275 Paapje 10 ++

A277 Tapuit 30 =

23

0000000359
</pre>

====================================================================== Einde pagina 122 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 123 ======================================================================

<pre>20855213

x

DvhN

WADDENZEE
Kennisgeving vergunning Natuurbeschermingswet

Gedeputeerde Staten van Fryslän hebben op 19 december 2008 een vergunning op grond
van de Natuurbeschermingswet verleend aan Nuon Power Projects 1 B.V. voor het oprich-
ten, in werking brengen en in werking houden en onderhouden van een elektriciteitscentrale
aan de Eemshaven.

De vergunning ligt ter inzage:

in het provinciehuis te Groningen, St. Jansstraat 4, afdeling Mediatheek, elke werkdag van
9.00 tot 12.00 uur en van 13.00 tot 17.00 uur

U kunt de stukken ook bekijken op www.fryslan.nl/nb-wet

Belanghebbenden kunnen t/m 30 januari 2009 een gemotiveerd bezwaarschrift indienen bij
Gedeputeerde Staten van Fryslân, Postbus 20120, 8900 HM Leeuwarden.

Per 1 oktober 2005 zijn de provincies belast met de uitvoering van de Natuurbeschermingswet 1998.
Bovengenoemde activiteit vindt plaats in een gebied dat is gelegen in een deel van de Waddenzee,
dat ligt in de provincies Noord-Holland, Fryslân en Groningen. Omdat het grootste gedeelte van de
Waddenzee is gelegen in de provincie Fryslân, zijn Gedeputeerde Staten van Fryslân bevoegd over
de aanvraag te beslissen. De publicatie en de ter inzage legging vinden plaats in de provincie Gronin-
gen.

0000000360
</pre>

====================================================================== Einde pagina 123 =================================================================

<br><br>