<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>13990833
         Briefing NortH2 Tweede                        Kamerlid        januari 2021
         Kamerlid: Mark Harbers
         Partij:   VVD
         Datum &        tijd:    21   januari      11.30-12.30
         Aanwezig vanuit              NortH2:                  (Shell),    Cas   (GSP), KEIESIRWE),             [I
         I. Achtergrond gesprek + interesses Kamerlid
         Mark Habers           (1969)      woont in Rotterdam. Heeft                  een    achtergrond         in de lokale Rotterdamse                 politiek als
         raadslid     en   wethouder. Zit inmiddels negen jaar in de Tweede Kamer                                       en was     twee     jaar    staatssecretaris
         van   Justitie     en   Veiligheid        in Rutte Ill. Inmiddels houdt               hij  zich in de Tweede Kamerfractie                    van    de VVD
         bezig    met     energie       en   klimaat      en    zoemt     zijn   naam    rond als     mogelijk       nieuwe fractievoorzitter              van    de VVD.
         Interesse      van     het Kamerlid           ligt mogelijk       op de H2      roadmap, de banen die het                 op kan leveren. H2 als ‘no
         regret’    in de     energietransitie. Ook               toont Harbers interesse in blauwe waterstof                          (t.o.v.    groene     waterstof)
         mogelijk       komen daar wat vragen                    over.
               e     In het VVD          verkiezingsprogramma spreken                       ze  zich uit   voor     ‘grootschalige productie, gebruik                    en
                     export       van    (groene)        waterstof’. Als         energiebron       hiervoor zien         ze vooral kerncentrales of
                     hernieuwbare              energiebronnen. Groningen krijgt                     in hun ogen        een    belangrijke        rol binnen de
                     waterstofeconomie                  en    als kernenergie'        de constante bron vormt                 voor    het elektriciteitsnetwerk
                     kunnen         we    met wisselende            opbrengsten         van    energie     uit wind      en zon     in Nederland zelf           onze
                     duurzame           ‘oranje’ waterstof produceren.
         Het   gesprek        is opgezet via de Gasunie contacten met Mark Harbers.
         Il. Doel    gesprek
         Doel    van    dit  gesprek        is om     NortH2 ook         politiek te     laten landen. Vanuit het ministerie is ook de oproep
         gekomen         om     politieke gesprekken               te  voeren      omdat zij     —
                                                                                                    ook met het cog op de formatie                     —
                                                                                                                                                          invloed
         kunnen hebben op                onze     policy asks (en verankering daarvan                     in het     regeerakkoord).
         Dit  gesprek       is  geslaagd als         we    1)   een   eerste     stap hebben gezet in relatie-building vanuit NortH2                             en    als 2)
         we   het kunnen          gebruiken          als  haakje     naar een       vervolg, bijvoorbeeld            het toesturen         van     de management
         summary         van    het EZK       policy     paper     en   3)  we    kunnen     flaggen dat       er   iets in het coalitie-akkoord moet
         komen.
         lll. Algemene introductie/achtergrond informatie                                  NortH2
         !
           Kemenergie ontwikkelingen en positic NortH2 {glilleBchrijft stukje tekst wat consortium uit zou kunnen dragen
         Achtergrondinformatie Gasunie (nog te verwerken door
               .
                     Kemenergie heeft ook voordelen voor waterstof. Het is baseload productie, dus de benutting van de elektrolyser is maximaal. De elektrische efficiéntie
                     van kerncentrales is echter laag, ongeveer 30%, er komt dus veel restwarmte vrij. Deze warmte zou ook gebruilt kunnen worden om de efficiéntie van de
                     elektrol vser te vergroten, in het geval SOEC gebmikt gaat worden (nu nog lage TRL, elektrolvsers zijn nu nog alkaline of PEM). Of je zou de restwarmte
                     lunnen gebruiken in warmtenetten, doen ze vol gens mij in sommige landen wel.
               .     Alsweeen 1 GW kerncentrale nemen, en deze met 1 GW eleldrolyser waterstof laten produceren, kom je op zo'n 180 kton waterstof per jaar (21 PJ), dat
                     is evenveel als één van de grootste waterstoffabrielken die we nu in Nederl and hebben staan voor Yara bijvoorbeeld (totale waterstofproductie in
                     Nederland is nu 170 PJ). Dat zou dus een aanzienlijlee bijdrage kunnen zijn maar ook weer geen tovermidde. Gezien de bedrijfstijd komt 1 GW
                     kerncentrale   overeen  met een  kleine 2 GW wind op   zee.
               .     Wil  je de 100 PJ waterstofvraag in 2030 in het Middenscenario van het klimaatakkoord met alleen oranje waterstof doen, dan heb je 5 GW kerncentrales
                     nodig Mog los van wat je aan kerncentrales wilt neerzetten voor de elekiriciteitsvraag.
               »
                     Inpassing kernenergie kan helpen om perioden met weinig/geen zon en wind op te vangen, maar het zal de karakteristielc van de water stofmarlt niet
                     beinvioeden. Er ontstaat andersom wel de vraag voor de kerncentrale hoe die kan renderen in een svsteem dat gebaseerd is op zon en wind.
                                                                                                                                                                              3128
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>13990833
         Wat is NortH2?
         NortH2 is een  consortium bestaande uit         Equinor, Gasunie, Groningen Seaports,                RWE   en Shell Nederland.
         Samen hebben    we onze     zinnen   gezet op grootschalige groene waterstofproductie                   met  behulp    van
         offshore windenergie.    Maar liefst 4 GW      aan  groene waterstof in 2030. Het             zou   betekenen dat     we   de
         doelstellingen uit het Nederlandse       Klimaatakkoord,      waarin ook dat doel is         gesteld, zouden halen.
         Maar de ambitie   gaat verder dan dat. NortH2 wil in 2040             meer    dan 10   gigawatt      aan  groene waterstof
         opschalen.  De productie    groene    waterstofproductie zal        eerst  plaatsvinden      in de Eemshaven        en  later
         mogelijk ook offshore,    in totaal zo'n 1.000.000 ton op        jaarbasis, waardoor de           CO2-uitstoot met      meer
         dan acht tot tien megaton      per  jaar zal worden verminderd.
         Waarom NortH2?
                 Het momentum        voor   waterstof is   ongekend: landen         over   de hele wereld hebben
                 waterstofstrategieén       en  programma’s      ontwikkeld     om   doelen te     stellen, financiering     voor
                 innovatie en opschaling beschikbaar te           maken    en  zijn begonnen        met het ontwikkelen        van   de
                 benodigde infrastructuur.
                 Een CO2   vrij gas   als waterstof is   een   essentieel onderdeel         van   de  toekomstige      duurzame
                 energievoorziening.       Elektrificatie is namelijk    niet de   oplossing    voor    alles. En  om een    groene
                 waterstofmarkt op gang te        krijgen  om    de aanvullende rol te kunnen            spelen,   moeten    we nu
                 beginnen.
                 Europa wil   in 2050 het eerste klimaatneutrale continent ter wereld                   zijn. Als onderdeel     van   de
                 Green Deal heeft de EU        een  ambitieuze     waterstofstrategie opgesteld die streeft              naar  40 GW
                 hernieuwbare H2 in 2030 binnen de Europese grenzen. Ook Nederland lanceerde eerder haar
                 Waterstofstrategie. Ook Duitsland (5GW             in 2030)   en   Frankrijk (XGW        in 2030) lopen    hard als het
                 gaat  om  waterstof.    Belangrijk   om  te  borgen    dat Nederland niet uit de pas gaat            lopen.
                 Voor landen als     Nederland, die al decennialang          een  energieknooppunt zijn           voor Noordwest-
                 Europa, biedt de versnelling       en opschaling     van   groene waterstof        een    economische     en
                 strategische   kans   om   haar positie op de     energiemarkt       te behouden: groene waterstof             zorgt
                 voor  banen   (700-1200      berekende de      RUG),   zal  naar  verwachting bijdragen           aan  de  toekomstige
                 welvaart   van  Nederland      en  speelt  een   sleutelrol   bij het realiseren      van    de ambities    van  het
                 Nederlandse Klimaatakkoord           (8-10  Mton CO2       reductie).
                 Banen Nederland
                 Het ontwikkelen      van  grootschalige    groene    waterstofprojecten         komt met      uitdagingen:    er  is
                 infrastructuur    nodig   die  vandaag   nog niet    bestaat, daarnaast       is een    aanzienlijke
                 schaalvergroting      van  hernieuwbare     energieopwekking nodig            en een     kostencurve die snel moet
                 dalen. Dit is  nodig   om   de ambities   voor   2030 te halen      en om    te  concurreren      met de    huidige
                 fossiele alternatieven     voor  groene waterstof.
                 Het NortH2 consortium ziet, met de           ongekende       omvang     van  NortH2, kans       om  het  potentieel
                 van een  groene waterstofketen te verzilveren door              een    grootschalige, geintegreerde aanpak.
                 Van de offshore wind        specifiek voor waterstofproductie            tot aan    de  eindgebruiker,     startend met
                 4 GW in 2030. Deze       grootschalige, geintegreerde aanpak draagt bij               aan    het tot stand   brengen
                 van  de waterstofeconomie tegen de           laagste maatschappelijke          kosten.
                 Deze  ambitie, schaal     en  snelheid vereist dat partners         over  de bestaande grenzen nadenken. De
                 omvang   waar    NortH2 op in zet is ambitieus        maar    haalbaar    en  zal de groene
                 waterstofkostencurve        verlagen.  Maar het vereist       vandaag actie       om    de   doelstellingen    voor
                                                                                                                                         3129
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>13990833
                    2030   en  verder    mogelijk te     maken. Er      zijn ook   instrumenten          nodig    die niet  van   de  ene op de
                    andere    dag  kunnen worden ontwikkeld of               geintroduceerd.
               e    Waarom in Noord Nederland?
         Belangrijkste policy       asks 2021 NortH2
         Om NortH2 tot        een succes     te maken     zijn  er vier   key policy     aks die in 2021       opgepakt     moeten worden        (en
         dus verankerd in het coalitieakkoord of in beleid                 van  de   minister):
               1)   Opschalen     & kostenreductie
                     De overheid    spreekt    steun    en  vertrouwen uit in de manier waarop                   NortH2, door middel       van
                    een   grootschalige programmatische aanpak                  met   strategische verbindingen             tussen   technologie
                    de hele groene waterstof waardeketen, tot kostenreductie                          en  opschaling     van   groene waterstof
                    wil komen, tegen de        laagste maatschappelijke kosten.
               2)   Marktontwikkeling
                     Een besluit  om    het vereiste beleidskader           (op  nationaal      en   Europees niveau)        te ontwikkelen is
                     noodzakelijk    om   verdere    stimulering     van    de vraag     naar   groene waterstof in          moeilijk te
                    decarboniseren sectoren te           aan   te jagen.
               3)   Wind op     zee
                    Additionele wind op zee, toegewezen                aan   groene     waterstof, boven          op de   huidige    routekaart
                    2030 is   noodzakelijk     in 2021.
               4)   Infrastructuur
                     Een mandaat      voor   Gasunie    en   TenneT     om   de  ontwikkeling van de benodigde waterstoftransport-
                    en   energie-infrastructuur       te ondersteunen         en aan     te passen      en  het   waarborgen       van een  gelijk
                    speelveld.
         IV. Specifieke asks/aandachtspunten                NortH2
         Specifieke ask(s):
               eo    Het  verkiezingsprogramma          van   de VVD biedt       haakjes      voor    NortH2. Wat vragen          wij  concreet:
                    a) verankering policy       asks in het coalitieakkoord          (zie hierboven)
                     b) Voor  “oranje waterstof”? is het nodig             om  grote stappen         te  pakken     met   geintegreerde grote
                     projecten zoals    NortH2.
                    c)
         Belangrijk     om aan   te  stippen:
               oe    NortH2 is   een  geintegreerd project.         De   grootschalige programmatische aanpak                     realiseert naast
                     banen ook    lage(re) maatschappelijke           kosten    (t.o.v. kleinschalige, gefragementeerde aanpak).
               eo    Eris 4GW extra, dedicated          voor   groene     waterstof, wind         op  zee  nodig (bovenop de huidige
                     routekaart)   om   NortH2 te realiseren.
               eo    Extra windlocaties moeten worden ontwikkeld in de buurt                         van   de onshore      elektrolyser(s)
                    (NortH2)    om een     directe   verbinding     te kunnen maken: denk               aan   de Eemshaven.
         2
           WWD  verkiezingsprogramma stuurt op NL dat zelfvoorzienend is wat H2 betreft.  ‘Oranje’ waterstof is bedacht door VVD.
                                                                                                                                                     3130
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>13990833
               e   Overheid moet    een  gunning   overwegen    voor  zulke projecten.   Dit vraagt out-of-the-box thinking
                   en een  verkenning   naar  op welke   wijze een  gunning  vormgegeven kan worden. Dit kan
                   opgenomen worden in het coalitieakkoord.
               e   NortH2 kan   een enorm    verschil in kosten realiseren tussen tussen grijze      waterstof/aardgas   en
                   groene waterstof    (kostenverschil   nu
                                                            caf EUR/kg). De schaal      en geintegreerde aanpak     van
                   NortH2 kan   ervoor  zorgen dat dit verschil sterk wordt verkleind      (totEUR/kg).     Maar  er zijn wel
                   stimuleringsmaatregelen     en   markt mechanismen     nodig  om   dit te realiseren.
               e   Gasunie kan de waterstofinfrastructuur ontwikkelen         om  alle industriéle clusters met elkaar    en
                   ook met   opslagfaciliteiten  te verbinden. Bestaande    aardgasleidingen     kunnen worden
                   omgebouwd, zodanig      dat deze   gebruikt  kunnen worden als nationale waterstofinfrastructuur in
                   2027. Hiervoor is in 2021    een  mandaat vanuit de overheid      nodig.
         V.  Afsluiting
         1)  Vertellen  over  paper die  we voor   EZK hebben   geschreven,   voorstellen   om  management summary         te
         delen zodat Kamerlid     meer   achtergrond   informatie heeft   (en idee  van  tijdslijnen door tabel uit H4 toe te
         voegen).
         2)  Daarnaast aanbieden     om mee    te denken   voor  input voor  de formatie. Dit is de kans   om  deze  slag te
         slaan.
         Drie mogelijk moeilijkste vragen Mark
         -Waarom zouden        we nu, als Nederland, hierop     gaan  lopen?  We hebben      ETS, Europees beleid.
         -Kunnen    we  dit niet ook met   kernenergie oplossen?
         -Hoeveel gaat het     (Nederland)   kosten   (m.h.o.o.  de economische     situatie)?
         -Is  er wel vraag voor, gaat de industrie wel vergroenen met         renewables/green (qua kosten)?
         -Netbeheer     (aanvullen  nav  gesprek Gasunie/Harbers week van         te voren)
                                                                                                                              3131
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>