<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>13964039
               CONCEPT BASIS STORYLINE WUHN                    (tbv EZK,    andere B2G, evt partners, bestuurders             etc)
         Spreekpunten    voor     EZK engagement
             ¢
                GasunieGroningen Seaports              en   Shell ontwikkelen        plannen    voor   grootschalige investeringen
                in een   geintegreerde        waardeketen        voor   levering    van   groene waterstof vanuit Noord-
                Nederland bestaande uit de             ontwikkeling van offshore wind, de omzetting                  naar   groene
                waterstof, het (ongemengd) transport, opslag                      en  levering  van   waterstof    aan  de markt
                waaronder de grote industriéle clusters in                 Nederland, Duitsland         en  Belgié.  Provincie
                Groningen       is  nauw   betrokken      en  ondersteunt het initiatief.
             e  De missie is      om   vanuit Noord-Nederland de eerste GW groene H; kort                       na  2025 te leveren
                aan   klanten     en  vervolgens     verder op te schalen          naar   2 tot 4 GW additionele groene H;-
                capaciteit    in 2030, als front      runner     project   op weg      naar een    liquide Europese H, markt als
                onderdeel      van een     nieuw energy systeem met netto nul uitstoot in 2050.
             e  Met dit    project kan de schaalsprong worden gerealiseerd die                      na  2025    noodzakelijk   is om  de
                ambitie uit het Klimaatakkoord              van   3-4 GW     geinstalleerd     vermogen in 2030 te realiseren.
                     o      Dit  project   vormt ook      een   basis  voor    de  ontwikkeling van grootschalige groene wind-
                           /waterstofprojecten          die  nodig zijn    om een      volledig liquide    en  uiteindelijk groene
                           waterstofmarkt te realiseren             richting   2050 in heel      Europa.
             e  Het neerzetten        van een    geintegreerde        waardeketen        (waarbij   alle onderdelen op elkaar zijn
                afgestemd)       maakt het     mogelijk     om over     de hele keten te       optimaliseren      en dit is essentieel
                om  de onrendabele toppen in verschillende delen                      van   de keten   (wind, groene Hz productie,
                opslag, transport, gebruik          van   groene     H;)  te  verlagen.
             ¢  Noord-Nederland heeft met              lopende initiatieven,         door    een  proactieve samenwerking         van
                overheid     en    bedrijfsleven,    een   voorsprong       opgebouwd        met het ontwikkelen        van een   groene
                waterstofeconomie           en  vormt met haar         ligging   t.o.v.  potentiele offshore-windgebieden,
                energie-infrastructuur, opslagmogelijkheden                    en   kennisinfrastructuur       een  ideale basis als
                startpunt     van    de waardeketen.
             e  Voor het     project wordt      nu   in detail onderzocht hoe de            geintegreerde waardeketen
                technisch, economisch           en  commercieel vormgegeven kan worden                     en  wat  er  beleidsmatig
                (o.a.  wet-   en    regelgeving,    offshore-windlocaties          en   incentives   aan  de vraag-    en  aanbodkant)
                nodig   is.  Uitgezocht wordt welke rollen             en  verantwoordelijkheden bedrijven              en  overheden
                moeten      pakken     om een    grote stap     te zetten     richting    een  uiteindelijk liquide,    groene pan-
                Europese      waterstofmarkt.        (Tussentijdse)      inzichten hierover delen         we   graag met de overheid.
             e  Voor verdere        versterking    van   de kritieke     massa en om        te komen tot     een   duurzaam
                marktmodel zal het consortium worden                    uitgebreid      met   spelers die    mee   willen investeren
                langs   de waardeketen         voor   levering    van   groene waterstof.
             e  Met oog op de         doelstelling, zal de     eerste fase      van  dit project    investeringsklaar gemaakt
                moeten worden           voor  het einde     van   2021. Om dit te realiseren zullen de             marktspelers    en de
                overheid al op korte         termijn   de   samenwerking          moeten zoeken       om   deze   uitdaging   binnen   en
                buiten de bestaande kaders             en   processen      mogelijk te     maken.
         Europa heeft als doel      om   in 2050 Net Zero Emission te            zijn, zoals geformuleerd        in het Paris Climate
         Agreement  en   recent     bevestigd    in de   Europese     Green Deal. Vanuit nationaal            perspectief heeft
         Nederland in de Klimaatwet         vastgelegd      dat de uitstoot       van   broeikasgassen      in 2050 met 95% moet
                                                                                                                                          0804
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>13964039
         zijn verminderd (ten opzichte        van   1990).   Onderzoeken zoals        Infrastructure Outlook 2050
         concluderen dat deze       energietransitie     een  systeem integratie vereist         tussen elektriciteit  (elektronen)
         en  gas(moleculen).      Thans wordt minder dan 20%            van  de Nederlandse energievraag bediend met
         elektronen. Ruim 80%       van   de energievraag wordt bediend uit moleculen als                energiedrager. Al zal
         naar  verwachting    zal in de toekomst       (2030-2050)      het aandeel     van  ‘elektronen’ toenemen, echter
         dan nog zal 60% tot 70%        van  de  energievraag      moeten worden bediend met             (groene)  ‘moleculen’.
         Waterstof heeft de potentie         om een    significante bijdrage      te leveren op het     gebied  van  de  benodigde
         groene moleculen      en  geeft daarbij invulling      aan  de   klimaatdoelstellingen. Waterstof kan worden
         gebruikt  voor  het  CO,-vrij   maken     van  de  mobiliteitssector, de industrie        en  mogelijk  ook delen    van   de
         gebouwde omgeving. Waterstof is             een  relatief  zeer  economische       energiedrager voor de opslag        en
         het transport   van   hernieuwbare energie         en  zal tevens    belangrijk worden      voor een  volledig CO;-vrije
         elektriciteitsproductie     en  netstabiliteit. De    ontwikkeling van      een  liquide, pan-Europese      markt    voor
         waterstof met de     bijbehorende       infrastructuur zorgt      voor een    betrouwbare      en betaalbare    levering
         van  groene waterstof.
         Om de   Europese    en   de Nederlandse klimaatdoelen te bereiken zal de groene waterstofketen                      (van
         hernieuwbare     electricteitsproductie       tot eindverbruik)     tussen    nu en  2050 fors moeten worden
                                                                                                                                 ™
         opgeschaald.    Het  opgesteld     vermogen      van  windmolens in de Noordzee moet zijn            gegroeid     naar
         200 a 300 GW     en  is zelfs dan niet toereikend        om   de  gehele energievraag       te vergroenen. Dit betekent
         een enorme    toename      van   ontwikkeling     en  realisaties  van   offshore   windparken Electrolyse        moet   zijn
         opgeschaald    van  MW-     naar   GW-schaal. Infrastructuur moet           geschikt zijn   voor  waterstof   om   de
         belangrijkste (Noordwest-) Europese industriéle clusters                te verbinden     en onder andere zoutcavernes
         moeten worden      geconverteerd        om   waterstof    grootschalig     op te slaan ten behoeve      van  flexibiliteit.
         Als laatste zal het  gebruik    van   groene waterstof moeten worden             gestimuleerd.     Deze   stappen zijn
         nodig  ten behoeve     van een    geintegreerd      hernieuwbaar energiesysteem.
         Nederland kan     vooroplopen bij het ontwikkelen            van een    waterstofeconomie. Het Klimaatakkoord
         biedt daarvoor    een   goede    basis. Om de ambitie       van   zeker 4 GW     opgesteld electrolysevermogen          in
         2030 te hebben     gerealiseerd,     moeten     bedrijfsleven    en   overheid   samen een      pad uitzetten   en
         daarvoor stappen zetten.        Bedrijven    moeten investeren in        projecten die leiden     tot de  ontwikkeling
         van  grootschalige electrolyse       en  het ontwikkelen      van  nieuwe markten        voor  groene waterstof.
         Overheden kunnen deze          ontwikkeling     steunen met de       juiste  mix  van   beleidsinstrumenten,
         bijvoorbeeld   door het stellen      van  lange   termijn doelen      voor  groene    waterstof, gerichte subsidies
         voor  opschaling   en   kostenreductie      van  electrolysetechnologie, beleid gericht          op het creéren    van
         vraag  naar groene waterstof        en  het  aanwijzen     van  nieuwe    gebieden     voor  grootschalige (GW)     wind
         op  zee voor  groene    waterstofproductie.        Om de ambitie       van  4 GW groene waterstof al per 2030 te
         kunnen waarmaken         en om    echt voorop te kunnen         blijven lopen,   is het   noodzakelijk   om  voor 2030
         méér stappen     en grootschalige stappen (op          1  GW-niveau)      te zetten   (op systeemniveau). Op       korte
         termijn zal  moeten worden        begonnen      met het zetten      van   deze stappen.
                                                                                                                                       0805
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>13964039
         Wij (consortium™®) hebben         een  investeringstraject         in gang    gezet voor     een   nieuwe    beleveringsketen
         van groene waterstof op         een  schaal die in de toekomst economisch zal zijn                   en  die  een  significante  en
         noodzakelijke bijdrage       zal leveren     aan   de   klimaatdoelstellingen,       al voor 2030. De keten zal          zodanig
         worden ontworpen, dat deze vanuit Noord Nederland                        een   goede    basis biedt    voor   (internationale)
         doorontwikkeling, ook        na  2030. Gezien de          doorlooptijden die zijn gemoeid             met dit
         investeringstraject     en  met innovaties        en   de  ontwikkeling      en  groei  van   markten     voor   groene
         waterstof,   nemen     wij het volgende pad          voor:
         -
             Fase 1:in 2021 worden          voor een      integrale beleveringsketen           in Noord NL
             investeringsbeslissingen        genomen        voor een     0,7  tot 1 GW     elektrolyse-installatie       op land   (met
             innovatieve     technieken, nodig         om   schaalvoordelen te kunnen realiseren op deze                   schaal), gevoed
             vanuit   een   hier  aan  toe te  wijzen windpark          op  zee  (700    MW   —
                                                                                                 1  GW, ‘Boven de       Wadden’,
             beoogd     om   in 2026-2027     gereed      te   hebben),    een  backbone      voor    waterstoftransport,       een
             waterstofopslaginstallatie (caverne).
                  o     De  beleveringsketen       is in  2026/2027 volledig operationeel               en  kan afnemers bedienen
                        (m.n. industrie)    in Noord Nederland            en  enkele andere       belangrijke (industrie)regio’s       in
                        NL.
         -
             Fase 2:in    2023/2024      worden nieuwe           investeringsbeslissingen         genomen      voor   uitbouw    van  de
             beleveringsketen       vanuit Noord Nederland tot              een  schaal    van  4GW     ,
                                                                                                          waarmee      alle belangrijke
             industriecentra in Nederland           en een      doorgroei    naar    additionele industriecentra in Duitsland           en
             (eventueel) Belgié van        groene waterstof kunnen worden voorzien.
                  o     De verdere     uitgebouwde beleveringsketen                is in 2028-2030       operationeel     met  mogelijk
                        ook wind uit Duitse concessies.
         Om dit  traject   te kunnen realiseren zal          aan een    aantal   belangrijke condities        moeten worden voldaan
         waarin de overheid kan voorzien zonder directe kosten te maken:
         -
             De concessie      van een    ‘early block’ (zoals de        700 MW boven de           Wadden)      zal moeten worden
             uitgegeven      voor  levering   aan   de,   in het kader     van   project,   te realiseren     elektrolyse-installatie(s)
             en  daar ook     mee   moeten worden verbonden                (NB  is verschuiven       van   ‘routekaart el’   naar   ambitie
             voor   vergroenen     industrie);
         -
             Daarmee hoeft hiervoor niet te worden                  geinvesteerd       in het landelijke (onshore) elektriciteitsnet
             voor   transport    van  elektriciteit uit het Noorden           naar    de Randstad      [checken!];
         -
             Deze   netoptimalisatie (onshore)           zal moeten worden           gereflecteerd      in de voorwaarden        voor
             Elektriciteit-transport (tijdige besluitvorming) [check];
         -
             Ook is   tijdige besluitvorming nodig           om   vrijkomende gastransportinfrastructuur beschikbaar te
             krijgen (onder werkbare voorwaarden)                  om  te kunnen inzetten         voor    waterstoftransport.
         -
             Er zal  tijdig meer    duidelijkheid      moeten komen in de markt              over   het voordeel dat       gebruik  van
             ‘groene moleculen’ zal        gaan bieden boven           gebruik van ‘grijze moleculen’ (in           2021    duidelijkheid
             >2025: ETS, evt additionele         CO2-heffingen, EU-boundary-adjustments).
         Ons consortium zal bestaan uit         ......  en  is van   plan  het  volgende     te gaan aanbieden:
                                                                                                                                             0806
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>13964039
             Commitment       om   toe te werken       naar een    investeringsbeslissing (FID)      in 2021  voor fase 1  (totaal
             investeringsbedrag plm        2 mld    €), waarbij    het nodig   zal zijn om  ‘pre  FID’  voorbereidingskosten     te
             maken ten     bedrage     van  circa  xx  mln €   voor  scoping, detailed engineering, management            enz;
             De consortiumleden willen          bij toereikende condities        in 2022-2026 investeren in fase 1      van  de
             leveringsketen     voor   productie     en  conversie   van   groene    energie (wind, elektrolyse),    en transport
             en  opslag  van  waterstof     (NB   offshore    kabel=Tennet);
             Ontwerp    van een     initieel marktmodel dat        functioneel/acceptabel       is in fase 1 én in de
             vervolgfasen.
         De consortiumpartners zijn bereid           een   significant  deel  van   de fase 1  investeringen    voor eigen
         rekening  te nemen     in een   markt die zich nog moet ontwikkelen             en waarin innovaties nog moeten
         worden   gerealiseerd. Daarbij wordt van ‘Den Haag’               en ‘Brussel’  gevraagd bij    te dragen  aan:
             De initiéle meerkosten       voor   innovatietrajecten (upfrontkosten)           voor   het -tijdens fase 1-
             opschalen    van  electrolyse    van    1 MW    naar   700  —
                                                                            1000 MW per     installatie;
             Run-in kosten     (exploitatiekosten)       van   eerste 4  jaar van   operatie  van   de keten  voor  ingroeien   van
             de markt   (fysieke H2-vraag)       voor   fase 1   (wind, elektrolyse, opslag);
             Compensatie      over   wat  langere tijd    voor   initiéle  onderbezetting    in de eerste onderdelen      van  de
             backbone    voor   H2-transport (fase        1 over  meerdere     regio’s).
         Het consortium stelt     voor om     de   beleveringsketen       te ontwikkelen vanuit Noord        Nederland, omdat:
             Ten behoeve     van   de   klimaatdoelstellingen       moeten ook in de      Noordelijke Noordzee windenergie
             projecten worden ontwikkeld (ook al              in het volgende decennium), terwijl het         uit oogpunt   van
             netoptimalisatie efficient zal zijn        om   deze groene energie in de       vorm van     waterstof  naar  de
             marken te    brengen ipv elektriciteit;
             De  regio sterk   en  innovatief acteert met kennis, beleid, aanbod              en vraag   naar  groene  waterstof;
             De transitie   van  Groningen(veld)        als startpunt nieuwe       energiemarkt     in de 1960-s  naar  Groningen
             als startpunt   van   nieuwe groene moleculenmarkt in de 2020-s met nieuwe                     bronnen, hergebruik
             van  gastransportnet, gebruik van kansen             voor   energieopslag,    sterke   ‘thuismarkt, kennisinfra...
             spreekwoordelijk      is.
                                                                                                                                    0807
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>