<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>13970118
                                                                                                         MNotionaal
                                                                                                     2.
                                                                                                      ia Waterstof
                                                                                                     £
                                                                                                         Programma
         Format aangeven waterstofactiviteiten door CSWW-leden
         Naam:
         Organisatie:   N.V. Nederlandse Gasunie
         Datum:   20/1/2021
         Titel activiteit: NortH2   (integrale en  grootschalige opzet waterstofketen)
         Beschrijving
         Het NortH2 consortium ziet kans       om  het potentieel van een groene waterstof keten voor 2030 te
         verzilveren door een grootschalige, geintegreerde aanpak gebaseerd op wind op zee specifiek voor
         waterstofproductie. Geintegreerde projecten zoals NortHz2 zijn van cruciaal belang voor
         het tijdig bereiken van de nationale en Europese CO2-reductiedoelen via de productie van groene
         waterstof. NortHz2 biedt het volume om de benodigde nationale infrastructuur te realiseren. Het zal
         bijdragen aan het versneld dalen van de kosten en bijdragen aan de beschikbaarheid van
         groenewaterstof en deze concurrerend maken. Dit zal leiden tot een toename van de vraag. Dit alles
         zal zodanig worden opgezet dat het de laagste maatschappelijke kosten met zich meebrengt, wat
         kan als gevolg van de grootschaligheid van NortHz.
         De schaal  van  NortH2 is   ongekend. Het consortium wil 4 GW realiserenin 2030 en uitbreiden naar
         10 GW in 2040. Dit begint bij de eerste stap die moet leiden tot 4 GW in 2030. De planning is om in
         2024 een investeringsbeslissing te nemen die stapsgewijs vanaf        1 GW in 2027 leidt tot 4 GW in 2030.
         Ook beoogt het project een pilot op zee voor elektrolyse voor 2030. Momenteel worden alle
         aspecten van de waardeketen onderzocht, wat moet leiden tot een definitief concept in 2022.
         Het NortH2 consortium bestaat uit       RWE, Equinor, Shell,  Gasunie  en Groningen Seaports    en   wordt
         ondersteund door de provincie Groningen.
         Doel
         Het doel  van  NortHz2 is  een kickstart te geven aan de groene waterstof economie in Noordwest
         Europa en een    forse bijdrage te leveren aan de Nederlandse en Europese doelstellingen. Door de
         grootschalige en geintegreerde aanpak wordt getracht de gehele keten op gang te brengen tegen
         de laagste maatschappelijke kosten. Partners werken met elkaar samen om kennis en slagkracht te
         bundelen. De waterstof backbone en storage projecten van Gasunie zijn een belangrijke
         randvoorwaarde voor de realisatie van NortH2, andersom kan NortHz2 launching customer zijn voor
         de backbone    en  storage.
         Aanpak
         Binnen NortH2 wordt momenteel intern          gewerkt aan optimalisatie van het concept, zowel vanuit
         technisch als vanuit economisch perspectief. Daarnaast wordt vitgewerkt welke randvoorwaarden
         allemaal op orde zouden moeten zijn om een dergelijk project (systeem) op poten te zetten. Zowel
         op nationaal als Europees niveau worden regelgeving en instrumenten vorm gegeven ter
         ondersteuning van de klimaatambities en specifiek groene waterstofontwikkeling, het is van belang
         dat dat aansluit bij hetgeen nodig is in de praktijk. Ook wordt uitgewerkt hoe de vraagzijde zich kan
         ontwikkelen    en wordt onderzocht welk flankerend beleid daar      een  boost aan  kan geven. Een
         belangrijke  randvoorwaarde is dat     er ruimte ontstaat  voor het realiseren van 4 GW wind op zee in
         het noorden ten behoeve      van waterstofproductie.    Hiermee is er sprake van  100% groene
         waterstofproductie     die wordt toegevoegd     aan de op dat moment staande     energiemix.
         Timing
         Het project bevindt zich in de haalbaarheidsfase. Een eerste haalbaarheidsstudie is in 2020
         uitgevoerd en heeft (tevens nieuwe) partijen vertrouwen gegeven in de aanpak die wordt
                                                                                                                    2418
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>13970118
                                                                                                         Maotionool
                                                                                           NWP           Waterstof
                                                                                                         Programma
         voorgestaan. In deze tweede haalbaarheidsfase vindt zoals aangegeven de optimalisatie plaats. De
         planning is dat medio 2022 het definitief concept wordt vastgesteld en dat dit vervolgens wordt
         doorontwikkeld, zodat in 2024 de investeringsbeslissing genomen kan worden. Dit moet leiden tot
         LGW elektrolysecapaciteit in 2030.
         (Verwacht) resultaat
         We verwachten met NortHz2 de uitrol       van de groene waterstofeconomie op gang te brengen en het
         kip-ei probleem   te doorbreken. We verwachten dat Nederland daarmee een koploperpositie kan
         pakken die leidt tot economische kansen, zowel op het gebied van groene waterstof          als binnen de
         industrie die met behulp van groene waterstof toch kan decarboniseren. Dit zal gebeuren in nauwe
         samenhang met HyStock (opslag in zoutcavernes) en de waterstofbackbone, en ook export
         (beginnend met Duitsland) is onderdeel hiervan.
         Afhankelijkheden (indien van toepassing)
         De ontwikkeling van NortHz2 is mede afhankelijk van de mogelijkheid om 4 GW wind op zee te
         realiseren voor 2030 specifiek voor waterstofproductie. Daarnaast hangt het project nauw samen
         met de ontwikkeling van de opslag van waterstof in zoutcavernes (HyStock) en de ontwikkeling van
         landelijke waterstoftransportinfrastructuur (backbone) met export mogelijkheden. Het project
         interacteert natuurlijk sterk met de ontwikkeling van beleid en instrumenten in Nederland en
         Europa. Hierbij denken we aan HyWayz27, PIDI, EU ETS wijzigingen, De integraliteit maakt dat
         NortH2 veel afhankelijkheden kent, maar maakt het ook tot een project dat het gehele ecosysteem
         een  kickstart kan geven.
         Uitdagingen of knelpunten (indien van toepassing)
         Het project kent meerdere uvitdagingen. De groene waterstofmarkt bestaat momenteel nog niet,
         dus veel moet nog ontwikkeld worden. Zowel aan de productie als de transport/opslag en de afname
         kant zijn er onzekerheden.
             1.   Wind op zee. De tijdige opschaling van productie van groene elektriciteit is het meest
                  essentieel voor het project. De Nederlandse groene waterstofambitie van 4 GW in 2030
                  moet worden gekoppeld aan ten minste dezelfde hoeveelheid extra wind op zee voor
                  NortHz2. Specifiek bestemd voor de productie van groene waterstof. De toegewezen
                  windkavels moeten worden gepland in de buurt van strategische onshore electrolyser
                  locaties (NortHz2) om een directe verbinding te kunnen maken. Het besluit over additionele
                  wind op zee, toegewezen aan groene waterstof, boven op de huidige routekaart 2030 moet
                  cf. Klimaatakkoord in   2021 genomen worden.
             2.   Infrastructuur. Daarnaast is tijdige besluitvorming    over de realisatie van landelijke
                  infrastructuur van  belang.   De lead-times  voor het ontwikkelen  van  opslag of landelijke
                  transportinfra zijn al snel 5-7 jaar. Dat betekent dat voor die belangrijke randvoorwaarden al
                  eerder investeringsbeslissingen genomen moeten worden die afhankelijk zijn van
                  overheidsbesluiten. Voor het ontwikkelen van de benodigde nationale waterstof transport
                  infrastructuur heeft Gasunie in 2021 de uitspraak nodig dat de nationale backbone wordt
                  gebouwd om een verbinding te maken tussen alle industriéle clusters en
                  opslagmogelijkheden. Dit moet gepaard gaan met een mandaat om (in verschillende fasen)
                  de backbone te ontwikkelen.
             3.   Marktontwikkeling.      De  geintegreerde en grootschalige aanpak van NortHz2 kan het
                  kostenverschil tussen    grijze en groene waterstof terugbrengen tot 2 EUR/kg. De verwachte
                  CO2 prijsstijging zal niet genoeg of tijdig zijn om het overgebleven kostenverschil te
                  overbruggen. Gedurende de opschaling moet ~2EUR/kg van het kostenverschil worden
                  overbrugd door zogenoemde markt ontwikkelingsmechanismes zoals een (Carbon)
                  Contract for Difference en/of sectorale marktmandaten (vergelijkbaar met REDII, maar dan
                  voor de industrie).
                                                                                                                    2419
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>