<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>11279341
               CONCEPT BASIS STORYLINE WUHN                 (tbv EZK,    andere B2G, evt partners, bestuurders             etc)
         Spreekpunten   voor   EZK engagement
            ¢
                GasunieGroningen Seaports            en  Shell ontwikkelen        plannen   voor   grootschalige investeringen
                in een geintegreerde        waardeketen       voor   levering   van   groene waterstof vanuit Noord-
                Nederland bestaande uit de           ontwikkeling van offshore wind, de omzetting                naar   groene
                waterstof, (ongemengd) transport, opslag               en  levering     van waterstof    aan   de markt
                waaronder de grote industriéle clusters in              Nederland, Duitsland        en  Belgié.  Provincie
                Groningen    is  nauw   betrokken      en  ondersteunt het initiatief.
            e   De missie is   om   vanuit Noord-Nederland de eerste GW groene H; kort                      na  2025 te leveren
                aan  klanten   en  vervolgens      verder op te schalen        naar   2 tot 4 GW additionele groene H;-
                capaciteit  in 2030, als     frontrunnerproject       op weg     naar een    liquide Europese Hz, markt als
                onderdeel    van een    nieuw     energiesysteem       met netto nul uitstoot in 2050. Dit          project    is een
                mogelijke invulling     van    deze  doelstelling.
            e   Met dit  project kan de schaalsprong worden gerealiseerd die                    na  2025   noodzakelijk     is om   de
                ambitie uit het Klimaatakkoord           van   3-4 GW    geinstalleerd     vermogen in 2030 te realiseren.
                    o    Dit  project   vormt ook      een   basis  voor   de  ontwikkeling van grootschalige groene              wind-
                         /waterstofprojecten         die  nodig zijn    om een     volledig liquide    en uiteindelijk groene
                         waterstofmarkt te realiseren            richting  2050 in heel      Europa.
            e   Het neerzetten     van een      geintegreerde      waardeketen        (waarbij  alle onderdelen op elkaar         zijn
                afgestemd)    maakt het       mogelijk   om over     de hele keten te      optimaliseren     en  dit is essentieel
                om  de onrendabele toppen in verschillende delen                  van   de keten   (wind, groene Hz-productie,
                opslag, transport, gebruik        van  groene     Hs) te  verlagen.
            ¢   Noord-Nederland heeft met            lopende initiatieven, door          een  proactieve samenwerking           van
                overheid   en   bedrijfsleven,     een  voorsprong      opgebouwd        met het ontwikkelen       van een     groene
                waterstofeconomie        en   vormt met haar        ligging  t.o.v.  potentiéle offshore-windgebieden,
                energie-infrastructuur, opslagmogelijkheden                en   kennisinfrastructuur      een   ideale basis als
                startpunt  van    de waardeketen.
            e   Voor het   project Wind       uit het Noorden wordt         nu   in detail onderzocht hoe de        geintegreerde
                waardeketen      technisch, economisch          en   commercieel vormgegeven kan worden                 en  wat    er
                beleidsmatig (0.a.     wet-    en  regelgeving, offshore-windlocaties           en  incentives    aan  de vraag-     en
                aanbodkant) nodig       is.  Uitgezocht    wordt welke rollen         en  verantwoordelijkheden bedrijven             en
                overheden moeten         pakken     om een    grote stap     te zetten    richting  een  uiteindelijk liquide,
                groene   pan-Europese waterstofmarkt. (Tussentijdse) inzichten hierover delen                        we   graag met
                de overheid.
            e   Voor verdere     versterking     van  de kritische     massa en om       te komen tot     een   duurzaam
                marktmodel zal het consortium worden                 uitgebreid     met   spelers  die  mee   willen investeren
                langs de waardeketen         voor   levering   van   groene waterstof.
            ¢   Met oog op de      doelstelling,    zal de eerste fase      van   dit  project investeringsklaar gemaakt
                moeten worden        voor   het einde    van   2021. Om dit te realiseren zullen de           marktspelers      en  de
                overheid al op korte termijn de          samenwerking         moeten zoeken       om   deze   uitdaging binnen        en
                buiten de bestaande kaders           en  processen     mogelijk te maken.
                                                                                                                                         0371
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>11279341
         Europa heeft als doel      om   in 2050 Net Zero Emission te          zijn, zoals geformuleerd        in het Paris Climate
         Agreement    en  recent    bevestigd     in de  Europese     Green Deal. Vanuit nationaal          perspectief    heeft
         Nederland in de Klimaatwet          vastgelegd dat de       uitstoot   van   broeikasgassen      in 2050 met 95% moet
         zijn verminderd (ten opzichte         van   1990).  Onderzoeken zoals          Infrastructure Outlook 2050
         concluderen dat deze       energietransitie      een  systeem integratie vereist          tussen elektriciteit   (elektronen)
         en  gas(moleculen).     Thans wordt minder dan 20%              van  de Nederlandse        energievraag     bediend met
         elektronen. Ruim 80%        van   de energievraag wordt bediend uit moleculen als                  energiedrager. Al zal
         naar  verwachting zal     in de toekomst       (2030-2050)      het aandeel      van  ‘elektronen’ toenemen, echter
         dan nog zal 60% tot 70%        van   de  energievraag      moeten worden bediend met              (groene)   ‘moleculen’.
         Waterstof heeft de potentie         om een     significante bijdrage      te leveren op het      gebied   van  de  benodigde
         groene moleculen      en   geeft daarbij invulling     aan    de  klimaatdoelstellingen.       Waterstof kan worden
         gebruikt voor   het  CO,-vrij maken        van  de mobiliteitssector, de industrie          en  mogelijk   ook delen    van    de
         gebouwde omgeving.         Waterstof is      een  relatief  zeer  economische        energiedrager voor       de opslag   en
         het transport   van  hernieuwbare energie           en zal tevens     belangrijk   worden     voor een    volledig CO,-vrije
         elektriciteitsproductie     en  netstabiliteit. De    ontwikkeling      van een    liquide, pan-Europese markt voor
         waterstof met de     bijbehorende        infrastructuur zorgt      voor een     betrouwbare      en  betaalbare    levering
         van  groene waterstof.
         Om de   Europese    en   de Nederlandse klimaatdoelen te bereiken zal de groene waterstofketen                         (van
         hernieuwbare     electricteitsproductie        tot eindverbruik)     tussen     nu en  2050 fors moeten worden
                                                                                                                                    ®™
         opgeschaald.    Het  opgesteld      vermogen     van  windmolens in de Noordzee moet zijn                gegroeid   naar
         200 a 300 GW     en  is zelfs dan niet toereikend         om   de  gehele energievraag        te vergroenen. Dit betekent
         een enorme    toename      van   ontwikkeling      en realisaties   van   offshore    windparken. Electrolyse        moet     zijn
         opgeschaald    van  MW-     naar   GW-schaal. Infrastructuur moet             geschikt zijn   voor   waterstof   om   de
         belangrijkste (Noordwest-)         Europese industriéle clusters te verbinden              en onder andere zoutcavernes
         moeten worden      geconverteerd         om   waterstof   grootschalig      op te slaan ten behoeve        van  flexibiliteit.
         Als laatste zal het  gebruik     van  groene waterstof moeten worden               gestimuleerd.      Deze   stappen zijn
         nodig  ten behoeve     van een     geintegreerd     hernieuwbaar        energiesysteem.
         Nederland kan     vooroplopen bij het ontwikkelen             van een    waterstofeconomie. Het Klimaatakkoord
         biedt daarvoor    een   goede    basis. Om de ambitie         van  zeker 4 GW      opgesteld elektrolysevermogen            in
         2030 te hebben     gerealiseerd,      moeten     bedrijfsleven    en   overheid    samen een      pad  uitzetten   en
         daarvoor stappen zetten.        Bedrijven     moeten investeren in        projecten die leiden tot de        ontwikkeling
         van  grootschalige electrolyse        en  het ontwikkelen      van  nieuwe markten         voor   groene waterstof.
         Overheden kunnen deze          ontwikkeling      steunen met de       juiste   mix  van   beleidsinstrumenten,
         bijvoorbeeld door het stellen        van   lange termijn doelen        voor   groene    waterstof, gerichte subsidies
         voor  opschaling   en   kostenreductie       van  electrolysetechnologie, beleid gericht            op het creéren    van
         vraag  naar groene waterstof         en  het aanwijzen     van   nieuwe    gebieden      voor  grootschalige (GW) wind
         op  zee voor  groene    waterstofproductie.         Om de ambitie       van   4 GW groene waterstof al per 2030 te
         kunnen waarmaken         en om    echt voorop te kunnen          blijven lopen,    is het   noodzakelijk    om  voor 2030
         meéér stappen    en grootschalige stappen (op           1  GW-niveau)      te zetten    (op systeemniveau). Op        korte
         termijn zal  moeten worden         begonnen      met het zetten      van   deze stappen.
                                                                                                                                            0372
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>11279341
         Wij (consortium™®) hebben         een  investeringstraject         in gang   gezet voor    een   nieuwe   beleveringsketen
         van groene waterstof op         een  schaal die in de toekomst economisch zal zijn                en  die  een  significante  en
         noodzakelijke bijdrage       zal leveren     aan   de   klimaatdoelstellingen,      al voor 2030. De keten zal        zodanig
         worden ontworpen, dat deze vanuit Noord-Nederland                        een   goede   basis biedt   voor  (internationale)
         doorontwikkeling, ook        na  2030. Gezien de          doorlooptijden die zijn gemoeid          met dit
         investeringstraject     en  met innovaties        en   de  ontwikkeling     en  groei  van  markten    voor   groene
         waterstof,   nemen     wij het volgende pad          voor:
         -
             Fase 1:in 2021 worden          voor een      integrale beleveringsketen          in Noord NL
             investeringsbeslissingen        genomen        voor een     0,7  tot 1 GW    elektrolyse-installatie     op land   (met
             innovatieve     technieken, nodig         om   schaalvoordelen te kunnen realiseren op deze                schaal), gevoed
             vanuit   een   hier  aan  toe te  wijzen windpark          op  zee  (700   MW   —
                                                                                                1 GW, ‘Boven de      Wadden’,
             beoogd     om   in 2026-2027     gereed      te   hebben),   een   backbone     voor   waterstoftransport,      een
             waterstofopslaginstallatie (caverne).
                  o     De  beleveringsketen       is in  2026/2027 volledig operationeel             en  kan afnemers bedienen
                        (m.n. industrie)    in Noord Nederland           en   enkele andere      belangrijke (industrie)regio’s     in
                        NL.
         -
             Fase 2:in    2023/2024      worden nieuwe           investeringsbeslissingen       genomen      voor  uitbouw    van  de
             beleveringsketen       vanuit Noord Nederland tot             een   schaal   van  4GW    ,
                                                                                                        waarmee     alle belangrijke
             industriecentra in Nederland           en een      doorgroei    naar   additionele industriecentra in Duitsland         en
             (eventueel) Belgié van        groene waterstof kunnen worden voorzien.
                  o     De verdere     uitgebouwde beleveringsketen               is in 2028-2030      operationeel    met  mogelijk
                        ook wind uit Duitse concessies.
         Om dit  traject   te kunnen realiseren zal          aan een    aantal   belangrijke condities      moeten worden voldaan
         waarin de overheid kan voorzien zonder directe kosten te maken:
         -
             De concessie      van een    ‘early block’ (zoals bijvoorbeeld de            700 MW boven de        Wadden)     zal
             moeten worden         uitgegeven    voor     levering    aan   de, in het kader     van  project,  te realiseren
             elektrolyse-installatie(s)      en daar ook        mee   moeten worden verbonden             (NB  is verschuiven    van
             ‘routekaart el’     naar  ambitie   voor    vergroenen       industrie);
         -
             Daarmee hoeft hiervoor niet te worden                  geinvesteerd      in het landelijke (onshore) elektriciteitsnet
             voor   transport    van  elektriciteit uit het Noorden           naar   de Randstad     [checken!];
         -
             Deze   netoptimalisatie (onshore)           zal moeten worden          gereflecteerd     in de voorwaarden       voor
             Elektriciteit-transport (tijdige besluitvorming) [check];
         -
             Ook is   tijdige besluitvorming nodig           om   vrijkomende gastransportinfrastructuur beschikbaar te
             krijgen (onder werkbare voorwaarden)                  om  te kunnen inzetten        voor   waterstoftransport.
         -
             Er zal  tijdig meer    duidelijkheid      moeten komen in de markt             over  het voordeel dat      gebruik  van
             ‘groene moleculen’ zal        gaan bieden boven           gebruik van ‘grijze moleculen’ (in         2021   duidelijkheid
             >2025: ETS, evt additionele         CO,-heffingen, EU-boundary-adjustments).
         Ons consortium zal bestaan uit         ......  en  is van   plan  het  volgende    te gaan aanbieden:
                                                                                                                                          0373
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>11279341
             Commitment       om   toe te werken       naar een    investeringsbeslissing (FID)      in 2021  voor fase 1  (totaal
             investeringsbedrag plm        2 mld    €), waarbij    het nodig   zal zijn om  ‘pre  FID’  voorbereidingskosten     te
             maken ten     bedrage     van  circa  xx  mln €   voor  scoping, detailed engineering, management            enz;
             De consortiumleden willen          bij toereikende condities        in 2022-2026 investeren in fase 1      van  de
             leveringsketen     voor   productie     en  conversie   van   groene    energie (wind, elektrolyse),    en transport
             en  opslag  van  waterstof     (NB   offshore    kabel=Tennet);
             Ontwerp    van een     initieel marktmodel dat        functioneel/acceptabel       is in fase 1 én in de
             vervolgfasen.
         De consortiumpartners zijn bereid           een   significant  deel  van   de fase 1  investeringen    voor eigen
         rekening  te nemen     in een   markt die zich nog moet ontwikkelen             en waarin innovaties nog moeten
         worden   gerealiseerd. Daarbij wordt van ‘Den Haag’               en ‘Brussel’  gevraagd bij    te dragen  aan:
             De initiéle meerkosten       voor   innovatietrajecten (upfrontkosten)           voor   het -tijdens fase 1-
             opschalen    van  electrolyse    van    1 MW    naar   700  —
                                                                            1000 MW per     installatie;
             Run-in kosten     (exploitatiekosten)       van   eerste 4  jaar van   operatie  van   de keten  voor  ingroeien   van
             de markt   (fysieke H2-vraag)       voor   fase 1   (wind, elektrolyse, opslag);
             Compensatie      over   wat  langere tijd    voor   initiéle  onderbezetting    in de eerste onderdelen      van  de
             backbone    voor   H2-transport (fase        1 over  meerdere     regio’s).
         Het consortium stelt     voor om     de   beleveringsketen       te ontwikkelen vanuit Noord        Nederland, omdat:
             Ten behoeve     van   de   klimaatdoelstellingen       moeten ook in de      Noordelijke Noordzee windenergie
             projecten worden ontwikkeld (ook al              in het volgende decennium), terwijl het         uit oogpunt   van
             netoptimalisatie efficient zal zijn        om   deze groene energie in de       vorm van     waterstof  naar  de
             marken te    brengen ipv elektriciteit;
             De  regio sterk   en  innovatief acteert met kennis, beleid, aanbod              en vraag   naar  groene  waterstof;
             De transitie   van  Groningen(veld)        als startpunt nieuwe       energiemarkt     in de 1960-s  naar  Groningen
             als startpunt   van   nieuwe groene moleculenmarkt in de 2020-s met nieuwe                     bronnen, hergebruik
             van  gastransportnet, gebruik van kansen             voor   energieopslag,    sterke   ‘thuismarkt, kennisinfra...
             spreekwoordelijk      is.
                                                                                                                                    0374
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>