<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>10273700
                                           provincie
                     i]
                                  C
          7                         SX groningen
                                                                                Aan de leden     van   Provinciale Staten,
                                                                                 Fractie  Groninger Belang
         Datum                           :  13 mei 2020
         Documentnr.                     -  2020-044988/20/A.23
         Dossiernummer                   :  K1262
         Behandeld door                  :      BROS           cn  UY)
         Telefoonnr.                     ,  (050)  316 4547
         Antwoord op                     uw     brief van  16  april 2020
         Bijlage                         Do
         Onderwerp                       :   Beantwoording Statenvragen Groninger Belang             over   Windmolenpark       Noordzee
         Geachte fractie,
         Hierbij beantwoorden wij          uw vragen   over   Windmolenpark Noordzee, zoals door            u gesteld in de brief
         van    16 april 2020.
                     1. In de  plannen     voor  het  windmolenpark staat een schatting             van   tussen de 1000       en
                     1500 windmolens. Waarom is de marge tussen het aantal windmolens zo                            groot?    En met
                     hoeveel windmolens moeten we nu rekening houden?
         Ten eerste is het       Rijk het bevoegd gezag op de Noordzee, de provincie heeft geen formele rol.
         Projecten en initiatieven, die de groene waterstofeconomie verder brengen, steunen wij waar passend
         en mogelijk. NortH2 is zo'n project. Voor de productie van groene waterstof is veel wind op zee nodig.
         NortH2 streeft naar 800.000 ton groene waterstof per jaar in 2040 en denkt hiervoor zo'n 10 GW wind
         op zee nodig te hebben. Hiermee zou 7 Megaton CO: uitstoot per jaar worden voorkomen.
         Het exacte aantal windmolens is nu nog niet bekend. Dit is afhankelijk van vele factoren, waaronder
         technologische ontwikkeling (bijv. formaat) en gebiedskenmerken op locatie (bijv. windcondities,
         ruimtelijk ontwerp). In het algemeen kan gesteld worden dat grotere windmolens meer vermogen
         hebben, en er dus minder van nodig zijn. Maar grotere windmolens dienen ook verder uit elkaar
         worden geplaatst, om te voorkomen dat ze elkaars wind afvangen?. Aangezien het project beoogt om
         de hele logistieke keten in samenhang op te zetten, hangt het aantal ook af van bijv. de
         ontwikkelingen op het gebied van elektrolyse, zoals een efficiéntere omzetting van stroom naar
         waterstof.
         !
           https: /Awww.shell_nl/media/persherichten/2020-media-releases/grootste-groene-waterstofproject-van-europa-in-
         grongingen.html
         2
           De krachtigste windmolen ter wereld, met een vermogen van 12 MW, wordt momenteel getest      in de haven van  Rotterdam. Ter
         vergelijking: voor het offshore Gemini windpark zijn 4 MW windmolens gebruik.
                                                                         1
                                                                                                                                         0060
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>10273700
                                    provincie
                  i]
                              C
                                SX groningen
                  2. Wat is de toegevoegde waarde van de windmolens die nog op land moeten worden
                  gebouwd als er op zee grote aantallen windmolens gebouwd gaan worden? Waarom
                  moeten de Groningse bewoners dan nog belast worden met de windmolens in de
                  provincie?
         De  energietransitie is een grote opgave, waarin we alle middelen nodig hebben die tot onze
         beschikking staan. Daarnaast geldt, dat we als provincie eigen doelen hebben geformuleerd in ons
         energieprogramma en ook in de Klimaatagenda die we aan de staten hebben aangeboden.
         Windenergie op land telt hierin wel mee voor de Groningse ambities en wind op zee maar voor een
         heel klein deel. Daar komt nog bij, dat zelfs bij een scenario van maximale invulling van de Noordzee
         voor windenergie er altijd aanvullend duurzame energie op land nodig is.
         Wind op zee heeft voor ons een duurzaam energiebelang, maar vooral ook een duurzaam
         economisch belang. Als energieleverancier voor een duurzame industrie, met een belangrijke rol voor
         groene waterstof. Voor de verduurzaming van de industrie in onze regio is al 5 tot 7 gigawatt nodig. Dit
         is een veelvoud van de taakstelling wind op land voor onze regio (0,855 gigawatt). Dit is van belang
         voor het behouden van bestaande werkgelegenheid en het creéren van nieuwe werkgelegenheid in
         het industriecluster Eemsdelta.
                  3. In het North2  plan  staat beschreven hoeveel huishoudens         mogelijk voorzien kunnen
                  worden met de groene stroom, maar er is niet duidelijk of dit ook gerealiseerd gaat
                  worden. Wanneer zal het eerste huishouden aangesioten worden op de
                  waterstofvoorziening?
         Het is in de brede communicatie over energie gebruikelijk om grote abstracte eenheden (zoals
         gigawatts) uit te drukken in het aantal huishoudens, zodat men zich een beeld kan vormen van de
         omvang van een project. Daarmee is niet gezegd of en zo ja wanneer er huishoudens worden
         aangesloten op deze groene stroom of waterstofvoorziening.
         Er zijn diverse afzetmarkten voor waterstof denkbaar: naast industrie kan ook gedacht worden aan
         zware mobiliteit, het balanceren van het elektriciteitsnet en mogelijk het vervangen van aardgas in een
         deel van de gebouwde omgeving. Hoe dit zich exact zal gaan ontwikkelen is nog niet bekend en hangt
         0.a. af van beleidskeuzes die grotendeels op Rijksniveau moeten worden gemaakt. Voor een
         aardgasloze gebouwde omgeving zijn allerlei alternatieven voorhanden, die ook weer sterk afhankelijk
         zijn van de lokale situatie. \Waterstof is hier slechts één mogelijke oplossing.
                  4. Welke   maatregelen    worden   er voor  de industrie getroffen voor de overgang naar
                  waterstof? Hoeveel keuze hebben de          bedrijven nog om gebruik te maken van waterstof
                  in de  vrije marktwerking?
         Deels zal groene waterstof de huidige vraag naar grijze waterstof (uit aardgas) vervangen. Hiervoor
         lijken geen technische aanpassingen nodig. Voor andere toepassingen van waterstof in de industrie is
         dat wel het  geval. De overgang naar waterstof kan door verschillende maatregelen worden bevorderd.
         Een deel   van  de bedrijven valt onder het CO2-emissiehandelssysteem (ETS). Hierdoor ontstaat een
         prijsprikkel om van aardgas of grijze waterstof over te stappen op emissievrije waterstof. Verder zijn er
         Europese, nationale en regionale subsidies voor investeringen in waterstof. Voorbeelden hiervan zijn
         de DEI+ voor demonstratie- en innovatieprojecten, de subsidies vanuit Europa zoals die voor de
         Hydrogen Valley en regionale subsidies. Tenslotte zijn er op nationaal niveau subsidie-instrumenten
         voor het dekken van de onrendabele top van waterstofproductie: de SDE++, waarin elektrolyse sinds
         kort ook opgenomen is, en de aangekondigde exploitatiesteun (zie de Kabinetsvisie Waterstof).
         Het is de  bedoeling dat er op termijn een volwaardige waterstofmarkt ontstaat. Transport van waterstof
         door  pijpleidingen zal naar verwachting op termijn gereguleerd worden, maar de levering van waterstof
         moet uiteindelijk net zo functioneren als de aardgasmarkt. Het is echter moeilijk te voorspellen
         wanneer er voldoende met elkaar concurrerende leveranciers van waterstof zullen zijn om van een
         vrije markt te kunnen spreken.
                                                                                                                   0061
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>10273700
                                  C        provincie
                    i]              SX groningen
                     5. Voor het transport        van  waterstof zullen      er veranderingen plaatsvinden in het huidige
                     energie    netwerk.     Zijn de  aanpassingen op huidig gasnet subsidiabel en mocht dat het
                    geval zijn, gaat dit dan        doorgerekend worden in de ODE rekening?
         Aanpassingen aan het energienetwerk zijn sowieso noodzakelijk in de energietransitie. We zien
         bijvoorbeeld nu al op diverse plekken in onze provincie dat het elektriciteitsnet moet worden
         aangepast om de grote hoeveelheden zonnestroom af te voeren. Het gasnet kan relatief gemakkelijk
         worden aangepast om waterstof te vervoeren, heeft een veel grotere capaciteit dan het elektriciteitsnet
         en is geschikter voor opslag en transport over langere afstanden. De productie van waterstof is dus
         weliswaar duurder, maar de infrastructuur is voordeliger. Hierin zal op Rijksniveau een afweging
         moeten worden         gemaakt>.
         De   aanpassingen in het energienetwerk zullen op de één of andere manier moeten worden bekostigd
         door de samenleving zoals dat nu ook al het geval is. Wat dit betekent voor de financiering van
         aanpassingen in het huidige gasnet is op dit moment nog niet duidelijk. Wel geldt dat het transport van
         waterstof voor netbeheerders op dit moment buiten de gereguleerde activiteiten valt.
         De opbrengsten van ODE worden in principe gebruikt voor de bekostiging van de SDE++ (en haar
         voorgangers SDE          en  SDE+).     De  aansluitingen   voor  de offshore   windparken      uit het    Energieakkoord
         (het zgn.     Net op Zee) worden wel gefinancierd uit de ODE. De aansluitingen voor de in het
         Klimaatakkoord aangekondigde nieuwe offshore windparken zullen overigens niet via de ODE worden
         gefinancierd, maar worden gesocialiseerd via de tarieven die TenneT in rekening brengt bij haar
         afnemers. Waterstofproductie kan worden gesubsidieerd met de SDE++, maar waterstoftransport
         vooralsnog niet. Het is nog niet bekend hoe aanpassingen van het gasnet voor waterstoftransport                          in
         de toekomst gefinancierd gaan worden.
         Wij  vertrouwen erop        u  hiermee voldoende te hebben          geinformeerd.
                                                                                  Hoogachtend,
                                                                                 Gedeputeerde       Staten   van     Groningen:
                                                                                                              ,
                                                                                                                  voorzitter.
                                                                                                                ,
                                                                                                                   secretaris.
         3
           Op  dit moment   voeren  Gasunie en TenneT, samen met de regionale netbeheerders de integrale infrastructuurverkenning
         2030-2050 uit als   opdracht uit het Klimaatakkoord. De eerste stap was een scenarioverkenning, zie
         https: /iwww.rijksoverheid. nl/binaries/rijksoverheid/documenten/kamerstukken/2020/04/1 S/kamerbrief-klimaatneutrale-
         energiescenarios-2050/Kamerbrief+klimaatneutrale+energiescenarios+2050.pdf. De vervolgstappen (fase 2 en 3) zullen dieper
         ingaan op de maatschappelijke kosten en baten.
                                                                                                                                     0062
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>