<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>13995441
       Toekomst-
        agenda
         Den Haag/Groningen,
        3 februari 2021
                                                      gemeente
                    Gemeente     -   GIMIONTE
                      roningen  “tp Stadskanaal
                                                                       agueiity,
                   By...       \~                        M              GEMEEN TE
                                  gemeente Veendam                   EEMSDELTA
                                                            Serity   A——
                                                    Midden-Greningen VYand
                                      Cemeenta  ;
                                 4
                                                       GEMEENTE
                                    Westerkwartier WESTERWOLDE
                                                                                  3345
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>13995441
         Inleiding
         1.1  Aanleiding
         1.2  Opbouw toekomstagenda       en leeswijzer
                                                                                 i}
         Toekomstagenda Groningen
                                                                                  J
         2.1  Een duurzame toekomst     voor Groningen                           BE
              De inzet: een extra investering met een concrete toekomstagenda
                                                                                  3
         2.2                                                                     ©
                                                                                 J
         2.3  Borging van de samenwerking in een langjarig partnerschap          (©
         Lijn 1: Woningbouw         & leefbaarheid                                oo
         3.1  Algemene beschrijving thema
         3.2  Beschrijving afspraken                                             Nn
         3.3  Samenhang tussen afspraken      en borging langjarig partnerschap 12
         Energietransitie: Groningen als koploper                               13
         4.1  Algemene beschrijving thema                                       13
         4.2  Beschrijving afspraken                                            156
         4.3  Samenhang tussen afspraken      en borging langjarig partnerschap 16
         Regionale economie                                                     17
         5.1  Algemene beschrijving thema                                       17
         5.2  Beschrijving afspraken                                            19
         5.3  Samenhang tussen afspraken      en borging langjarig partnerschap 21
                                                                                     3346
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>13995441
        1.1  Aanleiding                              1.2   Opbouw toekomstagenda
                                                     en   leeswijzer
        Op 6 november 2020 zijn    er  bestuurlijke
        afspraken gemaakt    over de  versterkings-  De  uitvoeringsagenda bestaat grofweg
        opgave. Door de uitvoering van die           uit twee delen:
        afspraken kan iedereen veilig wonen,         «
                                                       Deel | (hoofdstuk 2): Bestuurlijke kop
        werken   en naar school gaan in              =
                                                       Deel ll (hoofdstuk 3 t/m 5):
        Groningen.   Ook wil de Nederlandse            Afspraken   tussen  Rijk en regio
        overheid zich  inspannen  om   bij te dragen
        aan een   duurzame toekomst     voor  de     De  bestuurlijke kop vertelt de inhoudelijke
        regio. Daarom is op 6 november cok           logica achter en samenhang van de
        afgesproken dat naast de investeringen       uitvoeringsagenda Groningen. Daarmee
        in woningen en integrale programma’s         wordt direct het perspectief geschetst
        nadere bestuurlijke afspraken worden         waar de uitvoeringsagenda een bijdrage
        gemaakt op kabinetsniveau, waarin            aan zal leveren. In de bestuurlijke kop
        Rijk en Regio samenwerken aan een            wordt ook aangegeven hoe de afspraken
        toekomstagenda Groningen. Inzet van          op lange termijn wordt geborgd.
        deze toekomstagenda is de economische
        en duurzame ontwikkeling van de regio        De  afspraken  betreffen concrete
        door het maken van concrete afspraken        afspraken op   de thema's   Woningbouw
        over de thema’s woningbouw, energie-         & Leefbaarheid    (hoofdstuk 3), Energie-
        transitie en regionale economie, om          transitie (hoofdstuk 4) en Regionale
        de beschikbare middelen, expertise en        Economie (hoofdstuk 5). Het gaat om
        samenwerking zo effectief mogelijk in te     afspraken bestaan hoofdzakelijk uit
        zetten, in samenhang met beleid van de       het toegankelijk maken van bestaande
        verschillende overheden, de ontwikkeling     middelen, samenwerkingsafspraken
        van Groningen als NOVI-gebied en het         en het positioneren van Groningen
        Nationaal Programma Groningen. Rijk en       op de korte en lange termijn. Bij alle
        regio blijven met elkaar in gesprek over     hoofdstukken zal ook worden ingegaan
        de verdere ontwikkeling van Groningen,       hoe de samenwerking op lange termijn
        en agenderen hier de relevante thema's       wordt geborgd.
        Voor.
                                                                                                  3347
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>13995441
        Toekomstagenda Groningen
         2          Toekomstagenda
         Groningen
        2.1   Een duurzame toekomst                       Het  aantrekkelijke vestigingsklimaat rond
        voor    Groningen                                 de stad Groningen en het havencluster
                                                          Eemshaven/Delfzijl zijn groeibriljanten
        Voor   een  duurzame     ontwikkeling     van     die met  een  verbeterde bereikbaarheid
        de  regio  met nieuwe kansen om een               (zowel regionaal als met de Randstad
        substantiéle   bijdrage te    leveren   aan       en Duitsland) nog beter tot ontwikkeling
        nationale opgaven is het nodig         om         kunnen komen. We       onderschrijven
        als Rijk en regio samen te werken                 het  belang  van  goede verbindingen
        en  te investeren in de toekomst van              voor zowel goede bereikbaarheid van
        Groningen. De regio Groningen heeft               de regio als bereikbaarheid binnen de
        veel  potentie. Groningen is de zesde             regio. Dit vraagt om investeringen in het
        stad  van  Nederland     en  is  een van  de      versterken   van  deze bereikbaarheid    over
        snelst  groeiende steden van Nederland.           spoor, weg   en  water. De focus  ligt op
        Het  buitengebied is krachtig met mooie           het ontwikkelen    van een  robuust, veilig,
        dorpen en steden, innovatieve agrariérs           slim  en duurzaam multimodaal mobili-
        en  veel aandacht     voor  leefbaarheid. De      teitssysteem in de regio en de stad en
        universitet, hogeschool       en   belangrijke    tussen de regio, de Randstad en overige
        kenniscentra    (bijv. het VN-kenniscentrum       economische kernzones in Nederland
        voor klimaatadaptatie) vormen samen               en  Duitsland. Een deel   van de opgave is
        met het bedrijfsleven een broedplaats             opgenomen in het      Meerjarenprogramma
        voor  talent, innovatie   en   startups.          Infrastructuur, Ruimte   en Transport
        Energie, Healthy Ageing         en digitalisering (MIRT).
        zijn sterke sectoren waarin Groningen
        de potentie heeft om (inter)nationaal te          Rijk en regio investeren daarom samen
        scoren en koploper te zijn in de energie-         in Groningen. Door de komende jaren
        transitie. De chemische industrie loopt           structureel  samen   werk te maken     van het
        vOOrop in vergroening en verduur-                 realiseren  van  de potentie van de regio
        zaming. Tegelijkertijd spelen een aantal          en het oplossen van de maatschappe-
        nationale opgaven in Groningen met                like opgaven, kunnen we Groningen
        een grote urgentie. Op geen andere plek           hernieuwd perspectief bieden en kan
        liggen groei en krimp zo dicht bij elkaar.        Groningen    een  substantiele bijdrage
        Nergens in Nederland is de urgentie               leveren  aan  (inter}nationale opgaven.
        van  het gas af te gaan     zo   groot als in
        Groningen    en  nergens    zijn  de ambities
        om   deze transitie te versnellen      zo hoog.
                                                                                                         3348
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>13995441
                         da Groni ngen
        2.2 De inzet:      een   extra             Lijn  1: We versterken de      woningbouw
        investering met een          concrete      en  de leefbaarheid
        toekomstagenda                             Met   betrekking tot wonen kent
                                                   Groningen grote uitdagingen. Een
        Een duurzame toekomst      voor            oververhitte woningmarkt in de stad
        Groningen vereist zowel versterking        Groningen, krimpproblematiek in het
        van  het vestigingsklimaat (wonen en       oosten en noorden van de provincie
        leefbaarheid) als het verder stimuleren    en grootstedelijke problematiek in
        van  de regionale economie, in het         kwetsbare wijken. We zetten in op het
        bijzonder door kansen met betrekking       goed accommoderen van de krimp- en
        tot de energietransitie te verzilveren. In woningbouwopgave en de leefbaarheid
        Groningen willen we de grote transities    in kwetsbare wijken.
        maatschappelilk en economisch
        laten renderen. Om tot betekenisvolle      Lijn 2: We zetten in op Groningen als
        samenwerking    en  investeringen te       koploper in de energietransitie
        komen die hieraan bijdragen, wordt de      Groningen is belangrijk voor de
        Toekomstagenda Groningen opgesteld.        Nederland. Zo bouwt Groningen aan een
        Daarin maken Rijk en Regio concrete        groene waterstof economie        en verduur-
        afspraken om de beschikbare capaciteit     zaming    van  de   gebouwde omgeving.
        en middelen zo effectief mogelijk in te    Momenteel levert de regio een groot deel
        zetten, in samenhang met beleid van de     van de nationale (fossiele en duurzame}
        verschillende overheden, de ontwikkeling   energie. Nederland heeft als doel om in
        van Groningen als NOVI-gebied en het       2050 duurzaam en CO:-neutraal te zijn.
        Nationaal Programma Groningen. Deze        Groningen loopt hier in haar ambities
        afspraken zijn concreet en dienen als      op vooruit    en  wil met het Noorden
        extra perspectief, Deze toekomstagenda     dé  energieregio     van Nederland te
        is daarbij pas het begin: Rijk en regio    worden. Zo wil de stad      Groningen wil
        gaan een langjarig partnerschap aan        in 2035 CO:-neutraal      zijn en heeft de
        om ook toekomstige uitdagingen ook         provincie de ambitie dat het OV in 2035
        samen op te pakken. Op die manier          emissieloos is. Groningen ontwikkelt zich
        zetten Rijk en Regio een kansrijk          van gaswinningsgebied naar dé kennis-
        toekomstperspectief neer en helpen we      en innovatieregio voor de energie- en
        Groningen versneld verder. Dat doen we     warmtetransitie. Met alle andere energie
        langs de volgende lijnen:                  ontwikkelingen kunnen veel banen in
                                                   de energiesector behouden blijven én
                                                   creéren we nieuwe werkgelegenheid.
                                                   Tot slot wordt de uitrol    van de investe-
                                                   ringsagenda      waterstof  een belangrijke
                                                   pijler  voor  de  energievoorziening van
                                                   de toekomst: met opslag van energie,
                                                   mobiliteit   en  waterstof als bron  voor de
                                                   industrie.
                                                                                                3349
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>13995441
        Toekomstagenda Groningen
        Lijn 3: We versterken het   vestigings-   2.3    Borging van de
        klimaat   voor een stabiele regionale     samenwerking in een
        economie                                  langjarig partnerschap
        De  potentie van Groningen is groot,
        mits de belangrijkste randvoorwaarden     Met deze   toekomstagenda staan
        worden ingevuld voor een regionale        we aan het begin van een langjarige
        economie die klaar is  voor de toekomst.  samenwerking tussen Rijk en regio op
        Daarom werken het    bedrijfsleven en     het gebied van Wonen & Leefbaarheid,
        overheden    samen om   werknemers op te  Energietransitie en Regionale Economie.
        leiden  voor de banen  van de toekomst    De afgelopen periode heeft het Rijk zich
        en  weerbare arbeidsmarkt   en stimuleren ingespannen om samen met de regio de
        we  het MKB   en de agrarische sector     kansen in Groningen te verzilveren voor
        vanuit de bestuurlijke afspraken. Ook     deze verschillende onderwerpen. Ook de
        liggen er kansen op het gebied voor       komende jaren zal ze dat blijven doen.
        samenwerking op de andere sterke          Tegelijkertijd levert de regio een grote
        sectoren, zoals Healthy Ageing en digi-   bijdrage aan het realiseren van Rijks-
        talisering die nog nader moeten worden    doelstellingen, door bijvoorbeeld voorop
        verkend.                                  te lopen in de energietransitie of als
                                                                                           3350
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>13995441
        voorbeeld te dienen   voor  de rest van het Sommige onderdelen en thema's
        land als het gaat  om  het oplossen  van    uit de Toekomstagenda Groningen
        krimpproblematiek.                          kennen echter ook eigen processen en
                                                    procedures, zoals het MIRT, het NPG of
        Het  langjarig partnerschap tussen Rijk     besluitvorming in Brussel. Overeenkomst
        en regio borgen we door de afspraken        tussen deze onderdelen en thema’s is
        met een ruimtelijke component in            wel dat  zi) allen betrekking hebben op
        deze uitvoeringsagenda onderdeel te         dezelfde regio en het in dat verband ook
        maken van het plan van aanpak voor          voor de hand ligt deze in samenhang
        NOVI-gebied Groningen. Daarmee              te bespreken. Met deze Toekom-
        blijven Rijk en regio aan elkaar            stagenda wordt geen parallel spoor
        verbonden, ook in nieuwe Haagse             gecreeerd maar wordt voor de thema's
        verhoudingen    met de komst van een        de regio betreffend met inachtneming
        nieuw kabinet. Ook    koppelen we nieuwe    van  bestaande processen      en
        afspraken aan lopende partnerschappen       procedures integraal en in samenhang
        waarin ambtenaren van Rijk en regio         besproken. Het partnerschap betekent
        al succesvol met elkaar samenwerken,        dat Rijk en regio zich in deze verschil-
        zoals op waterstof  en  de warmtetransitie  lende processen actief inzetten voor
        en waar   nog onvoldoende    samenwerking   realisatie van de toekomstagenda. De
        Is gaan  we  nieuwe  partnerschappen aan.   thema’s zoals benoemd in de toekomst-
                                                    agenda hebben een dusdanige impact
                                                    op het toekomstperspectief van de regio
                                                    en voor  het adresseren    van  nationale
                                                    opgaven dat     integraal strategisch overleg
                                                    op bestuurlijk niveau gerechtvaardigd is.
                                                    Rijk en regio spreken over 6 maanden de
                                                    uitwerking en voortgang van de onder-
                                                    scheiden onderdelen      van  de toekomst-
                                                    agenda te bespreken in een bestuurlijk
                                                    overleg op met relevante bestuurlijke
                                                    afvaardiging op kabinetsniveau.
                                                                                                  3351
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>13995441
        Toekomstagenda Groningen
         3           Lin               1:
        Woningbouw                                                &
         leetbaarheld
        3.1    Algemene                            op deze   onderwerpen vinden. Waar
        beschrijving thema                         mogelijk doen we dit integraal zoals
        Met het Nationaal    Programma             in het langjarige partnerschap van de
        Groningen zetten we reeds in om            uitwerking van Groningen als NOVI-
        Groningen een regio te maken waar          gebied.
        het goed wonen, werken en recreéren
        Is. Maar met betrekking tot wonen kent     Krimp
        Groningen grote uitdagingen. Aan de        De Groningse krimpregio’s (Oost-
        ene kant is de woningmarkt in de stad      Groningen, Eemsdelta en Het Hogeland)
        Groningen oververhit en moeten er de       hebben en krijgen te maken met
        komende jaren 20.000 woningen worden       uitdagingen vanwege de (toekomstige)
        bijgebouwd. Aan de andere kant speelt      bevolkingsdaling en de daarbij komende
        in het oosten en noorden van Groningen     druk op de vitaliteit van voorzieningen
        krimpproblematiek die voorzieningen en     en opgaven op de woningmarkt. Zonder
        leefbaarheid onder druk zetten. En dan     interventie wordt in deze regio’s niet
        is er  ook nog stedelijke problematiek in  tot een vergelijkbare vernieuwing,
        Groningen-Noord en Hoogezand waar          kwaliteitsverbetering en verduurzaming
        onder andere verpaupering, een lage        van het woningbestand als gemiddeld
        sociaaleconomische status      en crimina- in Nederland gekomen. De praktijk is
        liteit steeds meer  hand in hand gaan.     dat vanwege de lage woningprijzen in
        Naast de   grootstedelijke problematiek    deze reqgio’s het realiseren van nieuwe
        en  de  krimp hebben we ook cog voor       woningen financieel minder aantrek-
        problematiek in kleinere steden als        kelijk is waardoor de nieuwbouw hier
        Hoogezand, Veendam, Stadskanaal en         fors achterblijft bij andere delen van
        Winschoten. Dit vraagt    om  intensieve   Nederland. Het gevolg is dat kwaliteits-
        samenwerking tussen Rijk en regio          vraag minder goed bediend wordt. Naast
        in deze uitvoeringsagenda waar het         deze fysieke opgave Is er een opgave om
        gaat om deze onderwerpen. Uiteraard        het voorzieningenniveau en daarmee de
        proberen we daar nu al stappen in te       leefbaarheid in Groningse krimpregio’s
        zetten,  maar  ook in de nieuwe kabinets-  op peil te houden.
        periode blijven Rijk  en regio  elkaar
                                                                                            3352
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>13995441
        Rijk en Regio spreken af gezamenlijk     voeten te geven.  Rijk en Regio maken
        de Groningse krimpproblematiek in        afspraken  om  de deze woningbouw-
        Oost-Groningen, Eemsdelta en Het         opgave substantieel te versnellen.
        Hogeland te adresseren in de uitvoe-
        ringsagenda Groningen en hierbij in te   Kwetsbare    wijken wijkvernieuwing
                                                                      -
        zetten op een integrale aanpak van de    In zowel stad als regio zijn kwetsbare
        uitdagingen en kansen in de krimpregio’s gebieden, in steden en dorpen. In die
        met als belangrijke focus op A. de       gebieden is sprake van een kwalitatief
        woningmarktopgaven (waaronder de         laagwaardige en energetisch slechte
        benodigde kwaliteitsverbetering) en B.   woningvoorraad en sleetse openbare
        de toegankelijkheid/nabijheid van voor-  ruimte. In de wijk- en dorpsver-
        zieningen voorzieningenniveau in relatie nieuwing worden deze opgaven
        tot leefbaarheid.                        reeds geadresseerd, waar mogelijk
                                                 4
                                                       ly
                                                 pe
        Woningbouw Stad                          is samenhang    met opgaven in het
        De stad Groningen is een van de snelst   sociaal domein,  maar   middelen  blijven
        groeiende steden van Nederland met       ontoereikend.  Rijk en Regio  willen deze
        grote druk op de woningmarkt. Tot 2030   kwetsbare   gebieden stevig adresseren
        moeten er 20.000 nieuwe woningen         met een integrale aanpak met zowel
        worden gebouwd waarvan een groot         aandacht voor de fysieke aspecten
        deel binnenstedelijk op inbreidings-     (herstructurering, aardgasvrije wijken)
        locaties. In januari 2019 heeft de       als de sociale aspecten (sociaal-eco-
        gemeente Groningen als eerste stad       nomische status bewoners, veiligheid,
        in Nederland een woondeal afgesloten     economie),
        met het Rijk om deze opgave handen en
                                                                                           3353
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>13995441
        Toekomstagenda Groningen                                                            10
        Sociaal Domein                           De   plek van  je wieg mag niet je kansen
        In de regio Groningen is een             in het leven bepalen, maar doet het
        stapeling van sociaal economische        al te vaak. Met wijk- en dorpsvernieu-
        factoren die zorgen voor een lage        wing probeert de regio deze complexe
        sociaal economische status    meer en    en langdurige problematiek integraal
        zwaarder  zorggebruik  en daarmee        aan te pakken, dicht bij de mensen met
        hogere  kosten dan in de rest  van       gerichte interventies. Echter, deze compl
        Nederland. In stad en  regio is sprake   exe opgave gaat de (financiele) capaciteit
        van bovengemiddelde armoede en           en sturingsmogelijkheden van de
        kansenongelijkheid. 5 van de 10          gemeenten te boven. Tegelijkertijd is er
        gemeenten (in Nederland) met de          in Groningen een krachtige preventieco-
        laagste kansen liggen in Groningen,      alitie van kennisinstellingen, maatschap-
        met Midden-Groningen op plek twee.       pelijke organisaties en uitvoeringspart-
        Daarmee is er sprake van intergeneratio- ners om   de transformatie innovatief door
        nele armoede, een verhoogd percentage    te zetten.  Rijk en regio gaan in gesprek
        van kinderen dat op groeit in een gezin  waar er belemmeringen zijn om daarop
        met uitkering en zeer hoge vraag naar    innovatieve werkwijzen toe te passen.
        jeugdzorg en een ongezonde leefstijl.
                                                                    I
                                                                  i.   |
                                                                  iu
                                                                  i
                                                                     |
                                                                       Ll
                                                                    L
                                                                                               3354
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>13995441
                            da  Groningen
        3.2    Beschrijving afspraken                Woningbouw
                                                     =
                                                       Rijk en regio  maken  afspraken over de
        Krimp                                          inzet van  het Expertteam Woningbouw
        «
          Rijk  en  regio spreken af dat de            en overige expertise BZK ten behoeve
          gemeenten in de krimpregio’s (Het            van kansrijke aanvragen voor de
          Hogeland, Eemsdelta en gemeenten             2¢ tranche Woningbouwimpuls
          In Qost-Groningen) betrokken worden          ten behoeve van Stadshavens en
          bij de uitwerking van het Volkshuis-         Suikerzijde en voor de 3%/4° tranche
          vestingsfonds (VHF). Vanuit de               Woningbouwimpuls voor EKZ4 en
          gemeenten met aardbevingsproble-             Stationsgebied-Zuid.
          matiek kan kennis geleverd worden            Rijk en regio maken afspraken over
          over hun specifieke ervaring met de          de uitwerking van de prioritaire
          herstructureringsaanpak.                     woningbouwgebieden Suikerzijde
        -
          Rijk en regio spreken af dat de              en  Stadshavens zoals aangegeven in
          regio vanuit het NPG, de regiodeal           de NOVI.
          Oost-Groningen, transitiefonds               Rijk en regio maken afspraken over
          particuliere woningvoorraad en               de uitvoering van de verstedelijkings-
          gemeentelik RO budget waar mogelijk          strategie in de Regio Groningen-Assen.
          co-financiert. Tijdspad: 10 jaar.
        =
          Rijk en regio spreken af te verkennen      Kwetsbare     wijken wijkvernieuwing
                                                                           -
          welke voorzieningen in stand moeten        «
                                                       Rijk en  regio spreken af gezamenlijk
          blijven om een basisvoorzieningen-           inzet te plegen  om:
          niveau (scholen, zorg, bibliotheken,         -
                                                         Aandacht te hebben     voor kwetsbare
          sport, cultuur} te garanderen, en welke                              in
                                                         stedelijke gebieden Groningen
          instrumenten/middelen daarvoor       nodig     op het gebied van veiligheid,
          zijn. Hier ligt een koppeling met de           leefbaarheid, duurzaamheid, sociale
          ontwikkelstrategieen en het toekomst-          economische status     van bewoners   en
          perspectief van de NOVI. Er kan hierbij        wonen,
          ook gekeken worden naar de lessen            -
                                                         Met  behulp   van huidige beleids-
          uit Duitsland en mogelijke andere EU           instrumenten (citydeals, woondeals,
          landen.                                        regiodeals, NPG etc.) te werken
        =
          Rijk  en  regio spreken   af om de kansen      aan een gebiedsgerichte aanpak
          die zich voordoen op     bijvoorbeeld het      en zorgdragen dat huidige en
          volkshuisvestingsfonds, transformatie-         toekomstige Rijksinstrumentarium
          faciliteit, kabinetsfiche, nieuw Regeer-       aansluit bij de integrale opgave
          akkoord samen op te pakken ten einde           waar gezamenlijk meerjarig op
          een bijdrage voor de krimpregio's in           samengewerkt wordt.
          Groningen hieruit te effectueren.            -
                                                         De kansen die zich voordoen op deze
        =
          Rijk en Regio spreken af om deze               terreinen  (bijvoorbeeld het volkshuis-
          samenwerking langjarig vorm te geven.          vestingsfonds, transformatiefaciliteit,
          Dit betekent dat bestaande contacten           kabinetsfiche, nieuw Regeerakkoord)
          worden     geintensiveerd, maar ook            samen op te pakken teneinde een
          dat deze aanpak zijn beslag krijgt in          bijdrage voor Groningen hieruit te
          Groningen als NOVI-gebied en de                effectueren.
          omgevingsagenda Noord (welke een
          horizon heeft tot    2050),
                                                                                                  3355
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>13995441
                           Ja aroningen
          -
            In de  uitwerking en operationali-   3.3   Samenhang tussen
            sering van Rijkstrajecten in relatie afspraken en borging langjarig
            tot Groningen zal zoveel mogelijk    partnerschap
            synergie en koppelkansen worden
            gezocht.                             Met dit pakket aan maatregelen zetten
        =
          Rijk en Regio spreken af om deze       Rijk en regio zich nu in voor extra
          samenwerking langjarig vorm te geven.  woningbouw, het opvangen van de
          Dit betekent dat bestaande contacten   gevolgen van krimp en het aanpakken
          worden    geintensiveerd, maar ook     van de stedelijke problematiek.
          dat deze aanpak zijn beslag krijgt in  Het belang hierbij is wel dat deze
          Groningen als NOVI-gebied (welke       uitdagingen integraal en langjarig
          een  horizon heeft tot  2050).         worden opgepakt. Daarom zullen deze
        «
          Met kwetsbare     stedelijke gebieden  ook een plek krijgen in de uitwerking
          (zoals hierboven beschreven) worden    van Groningen als NOVI-gebied. Dit
          specifiek bedoeld: Groningen-Noord,    zorgt ervoor (samen met het feit dat de
          Beijum/Lewenborg en Hooge-             uitdagingen op het gebied van wonen en
          zand-Sappemeer.                        leefbaarheid in Groningen zullen worden
                                                 geadresseerd bij een nieuw kabinet)
        Sociaal Domein                           dat Rijk en regio hier ook de komende
        -
          Rijk en regio gaan in gesprek waar     periode op samen zullen werken. Ook
          er belemmeringen zijn om daarop        lopen er andere processen (Omgevings-
          innovatieve werkwijzen toe te passen.  agenda Noord-Nederland, Verstede-
                                                 lijkingsstrategie Groningen-Assen
        Erfgoed, Landschap en ruimtelijke        Regiodeals Groningen-Noord en
        kwaliteit                                Oost-Groningen) waarin deze afspraken
        =
          Rijk en regio zetten de goede          worden betrokken.
          samenwerking op ruimtelijke kwaliteit,
          erfgoed en landschap voort. Deze
          meerjarige en duurzame inzet komen
          tot uiting in onder meer het NPG,
          erfgoedprogramma en NOVI gebied
          Groningen. We houden hierbij rekening
          met de kwaliteiten van ons landschap
          zoals het Werelderfgoed Waddenzee.
                                                                                         3356
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>13995441
        Toekomstagenda Groningen                                                                     13
        4             Energietransitie:
         Groningen                                         als
         koploper
        4.1   Algemene                                   periode blijven Rijk en regio elkaar op
        beschrijving thema                               deze onderwerpen vinden, onder andere
                                                         in het langjarige partnerschap.
        Op één onderdeel zal        er de komende
        Jaren  met name veel gaan veranderen             De Noordzee     gaat  een  belangrijke rol
        en  dat is wat  er in de   plaats gaat komen     spelen bij  het verduurzamen     van  de
        van het Groningse aardgas. Weinig                Nederlandse     energiemix. Het Rijk kent
        andere regio's in Nederland worden zo            de  belangrijke positie, de ambities en
        direct geraakt door de gevolgen van              de gunstige uitgangspunten van de
        de energietransitie als Groningen. Het           provincie Groningen om bij te dragen
        dichtdraaien van de gaskraan vraagt              aan de toekomstige energievoorziening
        naast alternatieve warmtebronnen                 en betrekt deze nadrukkelijk bij het
        ook  om   innovatieve industrieen, het           zoeken naar nieuwe windenergie-
        creeren   van  nieuwe     arbeidsplaatsen    en  gebieden op zee voor de periode tot
        passende     educatie die    mensen   daarvoor   en na 2030. In deze zoektocht bekijkt
        opleidt en omschoolt. Groningen heeft            het Rijk dan ook met een positieve
        dan ook hoge ambities: voorop (blijven)          grondhouding de mogelijkheden voor
        lopen in de energietransitie, dit laten          (het aanlanden van) windenergie boven
        zien met de uitrol   van een    waterstof        Groningen om perspectief te kunnen
        ecosysteem, vergaande elektrificatie         en  bieden aan de regio op het gebied
        de warmtetransitie. We        onderschrijven     van  elektrificatie van  de industrie en
        het  belang   van  de (transformatie van)        waterstof.  Rijk en  regio zien ernaar  uit
        industrieterreinen in de stad      Groningen     om   in het proces  naar  het Programma
        en  de  regio, zoals  bij  Veendam   en          Noordzee 2022-2027 de beleidskeuzes
        Stadskanaal. Om dit te laten zien        zijn    en  ambities waarin    er sprake is van
        concrete    projecten, expertise    en  publiek- wederkerigheid, gezamenlijk verder
        private financiering nodig. Dat vraagt           gestalte te geven.
        om intensieve samenwerking tussen
        Rijk en regio in deze uitvoeringsagenda
        waar het gaat om deze onderwerpen,
        zodat Groningen de rol van koploper kan
        vervullen, Uiteraard proberen we daar
        nu  al stappen in te zetten,     maar  ook in
        de toekomst     en  de nieuwe kabinets-
                                                                                                        3357
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>13995441
        Toekomstagenda Groningen                                                                               14
        Waterstof                                               =
                                                                   Ruimte   voor transport in het gasnet
        De uitrol van  het investeringsplan                     =
                                                                   Ruimte   voor gebruik van   waterstof in
        waterstof wordt   een  belangrijke pijler                  de  (bestaande  en  nieuwe) industrie-
        voor de energievoorziening van de                          en zware   transportsector
        toekomst: met versneld meer opwek                       =
                                                                   Ruimte   voor human   capital, voor kennis
        van duurzame energie, met opslag                           en  innovatie
        van energie, emissieloze mobiliteit en
        waterstof als bron  voor   de industrie in              Dit maakt Noord-Nederland        zeer kansrijk
        de Eemshaven     en Delfzijl. Doel van  het             voor   het realiseren van een   systeem-
        investeringsplan is het opzetten van                    transitie. Hiermee kan    een  belangrijke
        een volwaardig waterstofecosysteem                      bijdrage   worden  geleverd   aan  het halen
        in Noord-Nederland. Noord-Nederland                     van   de klimaatdoelen   voor  Nederland
        heeft de  potentie en de eigenschappen                  als geheel, competitief voordeel in
        die nodig zijn voor het opzetten van een                Europa (tijdens het opstarten Nederland/
        waterstofecosysteem:                                    Groningen als gids; op lange termijn
        «
          Ruimte   voor versneld wind op zee                    in een importsysteem als kennis en
        «
          Ruimte   voor electrolysers in de                     innovatiehub). Bovendien biedt het een
          Eemshaven                                             groen groeiperspectief voor de regio.
        =
          Ruimte   voor opslag  in zoutcavernes
                                                   24
                                             hy     Ee —;
                                                   3 LEER  al pl
                                           |
                                              RET        Au
                                                              £
                                                                RN
                                                                 ;
                                              3
                                                bd      Ws
                                                           a
                                                                                                                  lia
                                                                                                                Iii      Te
                                                                                                               Lg   \¥ 1
                                                                                                                          A
                                                                                                                          3358
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>13995441
        Warmtetransitie                                  =
                                                           Rijk en Regio spreken af gezamenlijk
        Zoals  gezegd,    nergens wordt de     urgentie    de realisatie van een European Centre
        om van    het gas af te gaan    zo  gevoeld        of Expertise on Clean Hydrogen te
        als in Groningen. En nergens zijn de               verkennen, waaronder de mogelijk-
        ambities om dit te realiseren zo hoog              heden in Europees verband (bijvoor-
        als in Groningen. Daarom zetten rijk en            beeld via deelname aan Horizon Europe).
        regio in op het versnellen van de ener-
        gietransitie in de gebouwde omgeving in
        Groningen zodat Groningen koploper in
        de energietransitie wordt. Naast investe-
        ringen en het ontwikkelen van een tran-
        sitiecentrum Groningen is er behoefte
        aan experimenteerruimte om de warmte-
        transitie in, met name de stad Groningen,
        verder te brengen. Dit gaat specifiek over
        innovatie en in kaart brengen warmte-
        bronnen.
        Verduurzaming        industrie
        De industrietafel Noord Nederland heeft
        als eerste in Nederland     een   ambitieus
        plan  op tafel  gelegd  om   in 2050 geen
        CO:   meer   uit te stoten of zelfs netto
        gebruiker van     CO; te worden. De
        bestaande industrie investeert daarvoor
        honderden      miljoenen  in grensver-
        leggende industriele projecten (o.a.
        procesinnovatie en elektrificatie).
                                                         =
                                                           Verder staan    er al een  aantal werk-
                                                           afspraken   tussen EZK en     (partijen uit)
        4.2    Beschrijving afspraken                      de regio:
                                                           -
                                                             Ten aanzien    van  North2 stelt het
        Waterstof                                            consortium momenteel        een  notitie
        -
          Rijk en  regio spreken    af dat  er circa         op met door hen      geidentificeerde
          50 min. subsidie gaat     naar   de realisatie     beleidsbehoeften, met het oog op
          van  het DJEWELS      project,   mits de           een  beoogde haalbaarheidsstudie.
          staatssteuntoets wordt doorstaan.                -
                                                             Ook ligt er een afspraak over het
        =
          Rijk en  regio spreken af om in een serie          ontwikkelen van het windenergiege-
          sessies de mogelijkheden te verkennen              bied Ten noorden      van  de Wadden-
          voor de realisatie van het Noordelijke             eilanden  gelegen     naast windpark
          waterstofinvesteringsplan. Hierbij                 Gemini,  met   een   netaansluiting die
          wordt gekeken naar wind-op-zee,                    aanlandt in Eemshaven
          infrastructuur, projectondersteuning en          -
                                                             Ten slotte  zijn er een aantal concrete
          meer   in relatie tot waterstof,                   waterstofprojecten in beeld voor de
                                                             IPCEI, waarover EZK in gesprek gaat
                                                             met de betreffende partijen, andere
                                                             lidstaten  en  de  Europese Commissie.
                                                                                                        3359
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>13995441
                           da Groni ngen
        Warmtetransitie                              vier gemeenten, met als doel vier extra
                                                     wijken op te nemen in het programma
        Voortzetting   van  bestaande                aardgasvrije wijken, waardoor in totaal
        samenwerking                                 € 18,3 min. extra wordt geinvesteerd
        «
          Rijk en regio geven aan actief te          in Groningen. De aanvragen vormen
          blijven inzetten op de al lopende          de basis voor deze gesprekken. Naar
          samenwerking.                              verwachting de wijken definitief zullen
                                                     worden gehonoreerd in het eerste
        WTCG                                         kwartaal  van 2021.
        «
          Rijk en  regio spreken af samen te       =
                                                     Rijk en regio spreken af dat het Rijk
          werken    aan de warmtetransitie in het    voorwaardelijk 18,3 miljoen extra
          Warmtetransitie Centrum      Groningen     middelen toekent aan aardgasvrije
          (WTCQG), door het bundelen     en          wijken in het bevingsgebied.
          agenderen    van  lokale uitdagingen
          waar   gemeenten tegen aanlopen bi       Zonnedorpen               Loppersum        5,2 miljoen
          het opstellen en uitvoeren van hun
                                                   Krewerd, Godlinze,        Delfzijl         5,1 miljoen
          wijkplannen.                             Holwierde
          -
            Zij zullen gezamenlijk een
            actieagenda op te stellen op waarbij   Steendam,                 Midden-          4,0  miljoen
            leder vanuit zijn eigen rol kan        Tjuchem                  Groningen
            bijdragen aan een versnelling van de
            transitie in Groningen.                Zuidwolde                 Het  Hogeland    4,0  miljoen
        Versnelling ontwikkeling hoge              4.3    Samenhang tussen
        temperatuur warmteopslag                   afspraken en borging langjarig
        =
          Rijk en regio spreken af de mogelijke    partnerschap
          effecten van hoge temperatuur
          warmteopslag mee te nemen in het         Met dit pakket aan maatregelen zetten
          kader van Kennisprogramma Effecten       Rijk en regio zich nu in voor een
          Mijnbouw (KEM)                           innovatieve economie, verduurzaming
          -
            Vanuit het Rijk en de regio zal voor   van energie, nieuwe werkgelegenheid
            de begeleiding hiervan capaciteit      en de positionering van Groningen als
            beschikbaar worden gesteld.            koploper in de energietransitie. Het
          -
            Bi] de herijking van het vergunnin-    belang hierbij is wel dat deze uitdagingen
            genstelsel voor mijnbouw zal door      integraal en langjarig worden opgepakt.
            het Rijk samen met de regio naar       Innovatieve technieken staan nog in hun
            de bevoegdheidsverdeling gekeken       kinderschoenen, waardoor investeringen
            worden mede ten aanzien      van       gepaard gaan langjarige samenwer-
            warmteopslag     in de lagen dieper    kingstrajecten. Transities gaan gepaard
            dan 500   m.                           met een lange adem aan persisterende
                                                   inzet en afstemming tussen overheid,
        Aardgasvrije wijken                        bedrijfsleven en bewoners. Daarbij zal
        -
          Om de koplopserspositie van Groningen    het klimaatvraagstuk ook bij een bij een
          op het gebied van energietransitie en in volgend kabinet boven aan de agenda
          het bijzonder zijn positie op het gebied staan. Dit zorgt ervoor dat Rijk en regio
          van aardgasvrije wijken te bevorderen    hier ook de komende periode op samen
          Is de minister van BZK in gesprek met    zullen werken.
                                                                                                           3360
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>13995441
        Toekomstagenda Groningen                                                                          17
         5          Regionale
         eCOonNnomlie
        5.1   Algemene                              economie, digitalisering,                 en natuur-
        beschrijving thema                          inclusieve landbouw. Terreinen                  waar
                                                    het Noorden            een     goede positie heeft
        Groningen   wil de grote transities         maar        die   bestendiging behoeft. In
        maatschappelijk en   economisch laten       de agrarische sector maken we de
        renderen. Die ambitie vraagt een            transitie        naar    natuurinclusieve landbouw
        gerichte versterking van de regionale       in      samenhang met uitdagingen op
        economie   gekoppeld   aan  bestaande       het       gebied van klimaat. De energie-
                                                                           |
                                                                  mr
                                                  5  Ro  2m            i      ~1       =]Bosma .
                                               ims haven
                                                 pl  |  Ic VET:
                                                                  Foto!
                                                                     TULL, Jonan
                                                                           JUN    al | LUSI | 1a
        opgaven zoals de   verduurzaming van        transitie biedt           naar     uitdagingen ook
        de  agrarische sector, innovatie van        grote kansen            voor     het opleiden, om-
        het MKB en een modernisering van            en       bijscholen van werknemers in de
        de arbeidsmarkt. Naast uitdagingen          regio voor bijvoorbeeld de waterstof-
        bieden de grote transities kansen voor      economie. Daarnaast verkennen                     we
        nieuwe economie; waterstof, circulaire      de kansen            voor    samenwerking       in de
                                                                                                             3361
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>13995441
        Toekomstagenda Groningen                                                            18
        economische sterke sectoren     van de     Sterke sectoren:    Energie, Healthy
        regio. Rijk en regio gaan een langjarig    Ageing, Digitalisering en Chemie
        partnerschap aan om deze ambitie te        Groningen behoort op een aantal
        realiseren en de regionale economie te     terreinen tot de  (inter)nationale top.
        versterken. Daarbij investeert het Rik,    Groningen heeft de potentie om de
        vanuit  Europese fondsen, circa  500       Nederlandse koploper te worden in de
        min in groene economische     groei en     energietransitie en Europees voorbeeld
        digitale innovaties om de ambities van     te zijn in de waterstofeconomie. Op
        Groningen te realiseren.                   het gebied van Healthy Ageing/
                                                   LSH worden in brede samenwerking
        Opleidingen en Arbeidsmarkt                integrale initiatieven ontwikkeld en
        In Groningen zijn er grote uitdagingen     wordt geinvesteerd in onderzoek en
        op de arbeidsmarkt. Tegelijkertijd zijn er kennisinfrastructuur. In de chemie
        kansen om gericht in te zetten om op te    zijn uitdagingen en grote kansen
        leiden en om te scholen richting nieuwe    om verduurzaming te koppelen aan
        werkgelegenheid in de energietransitie,    onderzoek en duurzame werkgelegen-
        gezondheidseconomie en het mkb. Rijk       heid. En de digitale transitie versterkt
        en regio zetten zich in om de banen die    de ICT sector   en biedt veel kansen op
        verloren gaan in de energietransitie op    het  snijvlak van de andere topsectoren
        te vangen en gericht samen te werken       health en energie en op het terrein
        om toekomstbestendige onderwijsfacili-     van cybersecurity en mobiliteit. Rijk
        teiten te realiseren in nauwe relatie met  en regio intensiveren waar nodig de
        het bedrijfsleven. Daarbi  richten we ons  samenwerking op deze terreinen.
        specifiek op het opleiden  en effectief
        omscholen    van werknemers in sterke   en
        toekomstbestendige regionale     sectoren.
                                                                                               3362
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>13995441
        5.2    Beschrijving afspraken                  om een    uitvoeringsgroep op te zetten.
                                                       Vervolgens, als er mogelijkheden zijn,
        Opleidingen     en Arbeidsmarkt                er gezamenlijk voor zorgen dat deze
        «
          Gezamenlijk integrale plannen voor           ook wordt gerealiseerd.
          MBO-campussen op de Suikerzijde
          (circulair/energie), Kardinge (vitaliteit/ Mkb   werkplaats en route
          gezondheid), Appingedam en                 =
                                                       Rijk en regio sluiten een samen-
          Winschoten op te stellen, met in het         werkingsovereenkomst om ten eerste
          bijzonder aandacht voor de relatie met       te kijken welke projecten er al lopen
          het bedrijfsleven en andere onderwijs-       en welke initiatieven er zijn, om er voor
          sectoren, Leven Lang Ontwikkelen             te zorgen dat de overeenkomsten en
          trajecten en met zicht op bijdragen          verschillen  duidelijk zijn.
          vanuit  Rijk en regio in de realisatie.    =
                                                       Ten tweede kunnen      Rijk en regio
        -
          Als eerste stap verkennen BZK, EZK           daarna   gezamenlijk   verkennen   welke
          en  OCW    mogelijkheden   om   het          initiatieven er genomen kunnen worden
          Proef-  en  Oefencentrum    (POCE) in        om onze    intentie van  opschaling te
          samenwerking     met  bedrijfsleven te       kunnen realiseren.
          realiseren.
                                                                                                  foe [novation by noire
                                 UTC  |
        -
          Rijk en regio spreken af gezamenlijk       Kennisprogramma katapult
          de plannen voor de Scholings-              =
                                                       Rijk en Regio zetten een gezamenlijke
          alliantie Noord uit te werken waarbij        werkgroep op om een opschaling
          werknemers uit de verschillende              van publiek-private samenwerkingen,
          sectoren worden ondersteund in het           waarin  o.a. studenten    en kennisinstel-
          om- en   bijscholen richting nieuwe en       lingen worden    gekoppeld    aan MKB'ers,
          vervangende arbeidsplaatsen. Er wordt        te verkennen en te initiéren,
          gezamenlijk verkend wat er nodig is
                                                                                                                      3363
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>13995441
        MKB     en Agro                                 -
                                                          Eiwitstrategie: Rijk en provincie
        -
          Rijk  en  regio spreken af te komen tot         spreken af om de goede samen-
          een   actieplan waarmee Groningse               werking in het kader van de nationale
          MKB'ers toekomstperspectief kan                 eiwit strategie en het programma
          worden geboden en worden geholpen               Fascinating voort te zetten en zich
          bi] toegang tot liquide middelen om te          in te zetten voor het vinden   van de
          kunnen investeren. Naast ondersteu-             benodigde financiering    buiten LNV.
          ning bij   het in  aanmerking   komen   voor    Stikstof: Rijk en provincie spreken
          schade-     en versterkingsregelingen,          af om de samenwerking om elkaar
          kan bij toekomstperspectief worden              te versterken in de stikstofaanpak
          gedacht aan innovatie, digitalisering,          voort te zetten. Relevant hierbij is de
          expertise of verduurzaming.                     motie betreffende versneld afspraken
          -
            Agroprogramma: Rijk en provincie              maken met Provincies (nr. 48
            spreken af om met het agro-                   Dik-Faber en Geurts, ingediend
             programma een integrale aanpak               tijdens debat over de stikstofwet).
            te ontwikkelen die     tegemoet komt          Verdere uitwerking zal van deze
             aan  de  agrarische sector in het            afspraak zal in de loop van 2021
             aardbevingsgebied en waarbi                  plaatsvinden.
            wordt gestart met de complexe en              Biologische landbouw /
            schrijnende gevallen. In een tweede           Farm-2-Fork strategie: Rijk en
            fase kan eventueel verbreding                 provincie spreken af om, onder
             worden gezocht in het gezamenlijk            voorbehoud van de benodigde
             opstellen van een toekomst-                  capaciteit, in 2021 te verkennen waar
             perspectief voor de agrarische     sector    ze  kunnen samenwerken      en  elkaar
             in het  aardbevingsgebied.                   kunnen versterken. Een concretere
          -
             Biodiversiteit:   Rijk en provincie          afspraak zal pas na 21 januari a.s.
             spreken af om samen te werken aan            mogelijk zijn, omdat er met het
             een effectieve aanpak voor biodiver-         maken   van  beleid nog  even  wordt
             siteitsherstel met daaraan gekoppeld         gewacht totdat de EC het ‘organic
             een goed toekomstperspectief voor            action plan’ als onderdeel van de
             Groningse boeren (natuurinclusieve           Farm-2-Fork strategie publiceert.
             kringlooplandbouw), waarbij gestart          Natuurinclusieve landbouw: Rijk
            wordt vanuit het Deltaplan Biodiversi-        en provincie spreken af om in 2022
            teitsherstel    en het Manifest “Naar         te verkennen hoe het partnerschap
             een  rijk platteland” (14 partijen doen      voor  natuurinclusieve landbouw     na
             een oproep aan de provincie voor             de  Regio Deal (2023)   kan worden
             strategie, regie en coordinatie op           voortgezet.
             biodiversiteitsherstel   en transitie naar
             een  natuurinclusieve    landbouw)
          -
             Bodem:     Rijk en provincie spreken   af
             om  in het kader   van  het Nationaal
             Programma       Landbouwbodems
            te werken aan een      strategie voor
             gezonde en vitale    landbouwbodems
             in Groningen.
                                                                                                  3364
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>13995441
        Toekomstagenda Groningen                                                             21
        Sterke sectoren                             5.3   Samenhang tussen
        -
          Rijk en regio verbinden zich aan een      afspraken en borging langjarig
          langjarige samenwerking, waarin           partnerschap
          kansen voor sterke sectoren Energie,
          Healthy Ageing en Digitalisering nader    Met dit pakket aan afspraken zetten
          worden verkend. Voorbeelden daarvan       Rijk en regio zich in voor een toekomst-
          kunnen    zijn de Campus Groningen en     bestendige regionale economie die
          het Campus Community Fund.                waar mogelijk bijdraagt aan (inter)
        «
          Rijk en regio spreken af zich in te       nationale opgaven en doelstellingen.
          zetten voor de plannen van Holland        Innovatieve technieken staan nog in
          Malt   voor  realisatie van de eerste     hun kinderschoenen, waardoor inves-
          CO2-vrije moutfabriek wereldwijd.         teringen gepaard gaan langjarige
          Dit partnerschap komt tot uiting in       samenwerkingstrajecten. Transities
          overleg indien deze propositie zich niet  gaan gepaard met een lange adem
          lijkt te kwalificeren voor de daarvoor    aan persisterende inzet en afstemming
          benodigde middelen.                       tussen overheid, bedrijfsleven en
          Rijk en regio spreken af met betrokken    bewoners. Het is daarom van belang dat
          partijen de mogelijkheden te verkennen    we integraal en langjarig samenwerken.
          voor   hoe innovatie in de industrie  een Naast deze toekomstagenda borgen
          bijdrage kan leveren aan energie-         we de versterking van de regionale
          efficiency en netstabiliteit. Dit         economie ook in samenwerking binnen
          partnerschap komt tot uiting in overleg   het NPG, de NOVI, de uitwerking van
          met betrokkenen waarin plannen uit de     het Just Transition Plan  en het MKB- en
          industrie centraal staan.                 agroprogramma.
                                                                                                3365
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>13995441
         3366
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>13995441
         3367
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre></pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>