<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>13990832
         Briefing NortH2 Tweede                 Kamerlid      januari 2021
         Kamerlid: Tom           van  der Lee
         Partij:    GroenlLinks
         Datum &        tijd:   18 februari 13.30-14.00         uur
         Aanwezig vanuit           NortH2: Nienke Homan              (Provincie),     Ulco Vermeulen       (Gasunie), ISIE,
         I. Achtergrond gesprek + interesses Kamerlid
         Tom     van   der Lee     (1964)  woont in Amsterdam. Heeft               een    lange (interne) loopbaan bij GroenLinks achter
         de rug, als beleidsmedewerker               van   de fractie tot hoofd         Voorlichting    en van  lid programmacommissies
         tot nationale         campagneleider.       Ook  was     hij eerder   politiek    adviseur   van  Amsterdamse wethouders            en
         werkte      hij  als lid van  Raad   van    Bestuur Oxfam Novib. Tom zit inmiddels                 bijna  vier jaar in de Kamer     en
         staat op de komende Tweede                 Kamerlijst     op  plek  3.
         Interesse      van    het Kamerlid     ligt mogelijk     op  zo  schoon     mogelijke    renewables      en  het behalen    van  de
         Klimaatdoelen. Heeft eind             vorig jaar   een     motie   ingediend      om  alvast   rekening   te houden met      een   grotere
         opgave      voor     windenergie    op   zee   door   bijvoorbeeld      alvast extra locaties vast te stellen in 2021. Het
         verkiezingsprogramma             biedt   behoorlijk wat haakjes.
               e      In het GroenlLinks      verkiezingsprogramma            noemen ze       expliciet   de kracht    van de   regio’s waarbij    ze
                      waterstof linken      aan   Groningen. Ook willen          ze    Nederland    koploper    maken in groene waterstof.
                      Ze willen investeren in        kennis,    innovatie    en  infrastructuur      en  willen  bedrijven stimuleren       om  te
                      elektrificeren    en over     te stappen      van  fossiel  naar    groene waterstof. Ze willen ‘oude          gasleidingen’
                      gebruiken     voor   transport    van   waterstof. Ook willen          ze meer    wind op    zee  (60  GW   uiterlijk in
                      2040) (maar      linken dit niet    specifiek     aan  H2).
               eo     Let op, GroenlLinks ageert best fel tegen              Shell, onduidelijk      in welke mate dit op kan       / zal komen
                      in het    gesprek.  Maar     goed   om    te benadrukken dat diversiteit           van  consortiumpartners dit zo'n
                      sterk    project maakt.
         Il. Doel    gesprek
         Doel     van   dit  gesprek   is om   NortH2 ook        politiek  te laten landen. Vanuit het ministerie is ook de oproep
         gekomen         om    politieke gesprekken       te  voeren     omdat    zij
                                                                                       —
                                                                                         ook met het cog op de formatie           —
                                                                                                                                    invioed
         kunnen hebben op            onze   policy asks (en verankering daarvan               in het   regeerakkoord).
         Dit  gesprek       is geslaagd als   we    1) een   eerste    stap hebben gezet in relatie-building vanuit NortH2                en  als 2)
         we   het kunnen         gebruiken    als  haakje   naar een      vervolg, bijvoorbeeld        het toesturen     van  de management
         summary         van    het EZK  policy   paper   en   3)  we   kunnen    flaggen dat     er  iets in het coalitie-akkoord moet
         komen.
         lll. Algemene introductie/achtergrond informatie                       NortH2
         Wat is NortH2?
         NortH2 is       een    consortium bestaande uit           Equinor, Gasunie, Groningen Seaports,               RWE   en  Shell Nederland.
         Samen hebben            we onze    zinnen gezet op        grootschalige       groene   waterstofproductie       met   behulp   van
                                                                                                                                                      3124
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>13990832
         offshore windenergie.     Maar liefst 4 GW      aan groene waterstof in 2030. Het            zou   betekenen dat     we   de
         doelstellingen uit het Nederlandse      Klimaatakkoord,       waarin ook dat doel is        gesteld,   zouden halen.
         Maar de ambitie gaat verder dan dat. NortH2 wil in 2040              meer    dan 10 gigawatt        aan groene waterstof
         opschalen.  De productie    groene   waterstofproductie        zal eerst   plaatsvinden     in de Eemshaven        en  later
         mogelijk ook  offshore,   in totaal zo'n 1.000.000 ton op        jaarbasis,   waardoor de CO2-uitstoot met             meer
         dan acht tot tien megaton per      jaar zal worden verminderd.
         Waarom NortH2?
                 Het momentum        voor  waterstof is     ongekend: landen over de hele wereld hebben
                 waterstofstrategieén en programma’s ontwikkeld om doelen te stellen, financiering voor
                 innovatie en opschaling beschikbaar te maken en zijn begonnen met het ontwikkelen van de
                 benodigde infrastructuur.
                 Een CO2    vrij gas als waterstof is     een  essentieel onderdeel        van   de  toekomstige duurzame
                 energievoorziening.      Elektrificatie is  namelijk    niet de  oplossing    voor    alles. En  om een    groene
                 waterstofmarkt op gang te        krijgen   om   de aanvullende rol te kunnen           spelen,   moeten    we nu
                 beginnen.
                 Europa wil    in 2050 het eerste klimaatneutrale continent ter wereld                 zijn. Als onderdeel    van    de
                 Green Deal heeft de EU       een  ambitieuze      waterstofstrategie opgesteld die streeft             naar  40 GW
                 hernieuwbare H2 in 2030 binnen de Europese grenzen. Ook Nederland lanceerde eerder haar
                 Waterstofstrategie. Ook Duitsland (5GW             in 2030   en  7  miljard  +  2 miljard    voor  internationale
                 samenwerking)      en  Frankrijk (6,5GW      in 2030   en  7 miljard   voor   10  jaar) lopen    hard als het gaat
                 om  waterstof.    Belangrijk  om   te  borgen    dat Nederland niet uit de pas gaat           lopen.
                 Voor landen als     Nederland, die al decennialang         een  energieknooppunt zijn          voor   Noordwest-
                 Europa,   biedt de   versnelling  en   opschaling    van  groene waterstof        een   economische      en
                 strategische    kans  om  haar  positie   op de   energiemarkt te      behouden: groene waterstof zorgt
                 voor  banen    (5000-12000    banen in eerste fase NortH2            project,   berekende de       RUG),   zal  naar
                 verwachting bijdragen       aan  de   toekomstige     welvaart     van   Nederland      en   speelt  een  sleutelrol   bij
                 het realiseren    van  de ambities     van  het Nederlandse Klimaatakkoord               (8-10   Mton CO2
                 reductie).
                 Een  toonaangevende Nederlandse waterstofindustrie kan bedrijven, investeringen                            en  talent uit
                 de hele wereld aantrekken       —
                                                    Nederland      zou  66.000 bestaande        terugkerende       FTE's (bijv. in
                 gasinfrastructuur, mobiliteit), 41.000 nieuwe terugkerende FTE's (bijv. in onderhoud,
                 exploitatie) en tot 104.000 nieuwe eenmalige FTE's kunnen vastleggen voor 2050. Het
                 stopzetten van de gaswinning in Groningen heeft als gevolg dat er in 2022 mogelijk 20.000
                 banen verloren zijn gegaan (cijfers uit Investeringsplan Waterstof voor Noord-Nederland).
                 Het ontwikkelen      van grootschalige     groene    waterstofprojecten        komt met      uitdagingen:    er  is
                 infrastructuur    nodig  die vandaag      nog niet bestaat of     geschikt gemaakt         moet worden      voor
                 waterstof, daarnaast is     een  aanzienlijke schaalvergroting          van  hernieuwbare        energieopwekking
                 nodig  en een    kostencurve die snel moet dalen. Dit is          nodig   om   de ambities     voor   2030 te halen
                 en om   te  concurreren    met de   huidige fossiele alternatieven         voor   groene waterstof.
                 Het NortH2 consortium ziet, met de           ongekende      omvang     van  NortH2, kans       om   het potentieel
                 van een   groene waterstofketen te verzilveren door             een   grootschalige, geintegreerde aanpak.
                 Van de offshore wind       specifiek voor waterstofproductie            tot aan   de   eindgebruiker,     startend met
                 4 GW in 2030. Deze      grootschalige, geintegreerde aanpak draagt bij               aan    het tot stand   brengen
                 van  de waterstofeconomie tegen de           laagste maatschappelijke kosten.
                                                                                                                                            3125
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>13990832
                    Deze   ambitie, schaal         en  snelheid vereist dat partners        over  de bestaande grenzen nadenken. De
                   omvang      waar    NortH2 op in zet is ambitieus             maar   haalbaar  en  zal de groene
                   waterstofkostencurve              verlagen.    Maar het vereist      vandaag actie    om   de doelstellingen       voor
                   2030    en  verder     mogelijk      te maken. Er      zijn ook instrumenten      nodig  die niet  van    de  ene   op de
                   andere     dag kunnen worden ontwikkeld of geintroduceerd.
                   Waarom in Noord Nederland? Noord-Nederland heeft op unieke                             wijze toegang     tot de essentiéle
                    middelen die      nodig zijn       voor een     kostenconcurrerend       waterstof-ecosysteem: Uitgebreide
                   gasinfrastructuur          en   zoutcavernes      voor  waterstofopslag; groot       off-shore  windpotentieel        ten
                    noorden     van   NNL met beschikbare ruimte               voor meer    dan 20GW,;    strategische    locaties   voor
                   waterstofproductie            in industriéle hubs      en  toegang    tot (Europese)    afnamemarkten. Ook TIKI ziet
                   in Noord-Nederland             een   logisch startpunt bij      het modulair   opbouwen     van   de H2    backbone,
                   omdat hier rond 2027 de eerste GW-schaal                      elektrolyser opgeleverd     wordt   en   H2  opslag mogelijk
                   ist,
         Belangrijkste policy        asks 2021 NortH2
         Om NortH2 tot        een succes       te maken      zijn  er vier key policy aks die    in 2021   opgepakt   moeten worden           (en
         dus verankerd in het coalitieakkoord of in beleid                  van   de  minister):
               1)  Opschalen       & kostenreductie
                    De overheid      spreekt       steun  en  vertrouwen uit in de manier waarop            NortH2, door middel         van
                   een   grootschalige programmatische aanpak                     met  strategische verbindingen      tussen    technologie
                   de hele groene waterstof waardeketen, tot kostenreductie                        en  opschaling   van  groene waterstof
                   wil komen, tegen de             laagste maatschappelijke kosten.
               2)  Marktontwikkeling
                    Een besluit    om     het vereiste beleidskader          (op   nationaal  en  Europees niveau)     te ontwikkelen is
                    noodzakelijk      om    verdere     stimulering     van  de vraag    naar groene waterstof in      moeilijk te
                   decarboniseren sectoren te               aan   te jagen.
               3)  Wind op      zee
                   Additionele wind op zee, toegewezen                   aan  groene    waterstof, boven     op de  huidige routekaart
                   2030 is    noodzakelijk         in 2021.
               a)  Infrastructuur
                    Een mandaat       voor     Gasunie     en  TenneT    om    de  ontwikkeling van de benodigde waterstoftransport-
                   en   energie-infrastructuur           te ondersteunen        en aan   te passen  en  het  waarborgen      van een     gelijk
                   speelveld.
         1
         1) Voldoende ruimte op zee boven de Eemshaven in het meest windrijke gebied (Plek in de Noordzee waar de meeste schepen zijn vergaan!)
         2) Voldoende ruimte in de Eemshaven voor electrolysers
         3) Bestaande gebruikers direct al in Delfzijl
         4) Bovenop het dichtste gasnetwerk van Europa
         5) Op 30 km de mogelijkheid voor de opslag van waterstof in zoutcavernes
         6) Noord-Nederlandse opleidingsinstituten, (WO, HBO, MBO) hebben veel ervaring met de gassector en sorteren nu al voor op waterstof.
                                                                                                                                                  3126
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>13990832
         IV.  Specifieke asks/aandachtspunten        NortH2
         Specifieke ask(s):
               eo  Het  verkiezingsprogramma      van  de GroenlLinks biedt kansen        voor   NortH2. De kans dat
                   GroenlLinks   een belangrijke speler   wordt   tijdens de formatie is     aanwezig.   Wat vragen  wij
                   concreet:
                   a) verankering policy   asks in het coalitieakkoord     (zie hierboven)
         Belangrijk   om aan   te stippen:
               e   NortH2 is   een geintegreerd project.    De grootschalige programmatische aanpak            realiseert naast
                   banen ook    lage(re) maatschappelijke    kosten   (t.o.v. kleinschalige, gefragementeerde aanpak).
               e   Eris 4GW extra, dedicated      voor groene   waterstof, wind     op   zee  nodig (bovenop de huidige
                   routekaart)   om  NortH2 te realiseren.
               eo  Extra windlocaties moeten worden ontwikkeld in de buurt             van   de onshore   elektrolyser(s)
                   (NortH2)   om een   directe verbinding   te kunnen maken: denk         aan   de Eemshaven.
               e   Overheid moet     een  gunning  overwegen     voor  zulke  projecten.    Dit  vraagt out-of-the-box thinking
                   en een  verkenning    naar op welke   wijze een   gunning    vormgegeven kan worden. Dit kan
                   opgenomen worden in het coalitieakkoord.
               e   NortH2 kan    een enorm   verschil in kosten realiseren tussen tussen grijze         waterstof/aardgas   en
                   groene waterstof    (kostenverschil   nu ca.f§ EUR/kg).    De schaal    en  geintegreerde aanpak    van
                   NortH2 kan    ervoor  zorgen dat dit verschil sterk wordt verkleind        (totJ§ EUR/kg).  Maar  er zijn wel
                   stimuleringsmaatregelen     en   markt mechanismen       nodig   om   dit te realiseren.
               e   Gasunie kan de waterstofinfrastructuur ontwikkelen            om  alle industriéle clusters met elkaar    en
                   ook met   opslagfaciliteiten  te verbinden. Bestaande       aardgasleidingen      kunnen worden
                   omgebouwd, zodanig       dat deze  gebruikt   kunnen worden als nationale waterstofinfrastructuur in
                   2027. Hiervoor is in 2021    een  mandaat vanuit de overheid         nodig.
         V.  Afsluiting
         1) Vertellen   over  paper die  we voor   EZK hebben    geschreven,     voorstellen   om   management summary        te
         delen zodat Kamerlid      meer  achtergrond    informatie heeft.
         2)  Daarnaast aanbieden      om mee   te denken   voor   input voor   de formatie. Dit is de kans    om  deze  slag te
         slaan.
                                                                                                                                 3127
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>