<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>13993822
         Toekomst-
         agenda
         Den  Haag/Groningen,
         3 februari 2021
                                                                    gemeente
                      (“Gemeente            MT   counts
                                                                    0  lda      b
                         Forngen          “~—p   Stadskanaal
                                                                (0)
                                                                       ~~          Cy,
                                                                                    A
                    =
                          ?
                            Het Hogeland Yregemeene     Veendam
                                                                       M           pele
                                                                                   S—
                     -
                                                                      gemesnte
                                                                  Midden-Groningen VY ad
                            (
                         Pekela              4
                                              wv
                                                 Cemeente
                                               Westerk      i
                                                  ester warter
                                                                        MM
                                                                     GEMEENT E
                                                                 WESTERWOLDE
                                                                                         3301
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>Inleiding
1.1  Aanleiding
1.2  Opbouw toekomstagenda       en leeswijzer
Toekomstagenda Groningen
21   Een duurzame toekomst
                                                                        RN
                               voor Groningen                           JEN
2.2  De inzet: een extra investering met een concrete toekomstagenda
                                                                        Jo)
2.3  Borging van de samenwerking in een langjarig partnerschap          or
Lijn 1: Woningbouw         & leefbaarheid
3.1  Algemene beschrijving thema
3.2  Beschrijving afspraken                                            1
3.3  Samenhang tussen afspraken      en borging langjarig partnerschap 12
Energietransitie: Groningen als koploper                               13
41   Algemene beschrijving thema                                       13
4.2  Beschrijving afspraken                                            15
4.3  Samenhang tussen afspraken      en borging langjarig partnerschap 16
Regionale economie                                                     7
51   Algemene beschrijving thema                                       17
5.2  Beschrijving afspraken                                            19
5.3  Samenhang tussen afspraken      en borging langjarig partnerschap 21
                                                                            3302
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>1.1  Aanleiding                              1.2   Opbouw toekomstagenda
                                             en   leeswijzer
Op 6 november 2020 zijn er bestuurlijke
afspraken gemaakt over de versterkings-      De  uitvoeringsagenda    bestaat grofweg
opgave. Door de   uitvoering van die         uit twee delen:
afspraken kan   iedereen veilig wonen,       »
                                               Deel |  (hoofdstuk 2): Bestuurlijke kop
werken   en naar school gaan in              «
                                               Deel Il  (hoofdstuk 3 t/m 5):
Groningen.   Ook wil de Nederlandse            Afspraken tussen Rijk en regio
overheid zich  inspannen  om   bij te dragen
aan een   duurzame toekomst    voor   de     De  bestuurlifke kop vertelt de inhoudelijke
regio. Daarom is op 6 november ook           logica achter en samenhang van de
afgesproken dat naast de investeringen       uitvoeringsagenda Groningen. Daarmee
in woningen en integrale programma’s         wordt direct het perspectief geschetst
nadere bestuurlijke afspraken worden         waar de uitvoeringsagenda een bijdrage
gemaakt op kabinetsniveau, waarin            aan zal leveren. In de bestuurlijke kop
Rijk en Regio samenwerken aan een            wordt ook aangegeven hoe de afspraken
toekomstagenda Groningen. Inzet van          op lange termijn wordt geborgd.
deze toekomstagenda is de economische
en duurzame ontwikkeling van de regio        De  afspraken betreffen concrete
door het maken van concrete afspraken        afspraken op de thema’s Woningbouw
over de thema's woningbouw, energie-         & Leefbaarheid (hoofdstuk 3), Energie-
transitie en regionale economie, om          transitie (hoofdstuk 4) en Regionale
de beschikbare middelen, expertise en        Economie (hoofdstuk 5). Het gaat om
samenwerking zo effectief mogelijk in te     afspraken bestaan hoofdzakelijk uit
zetten, in samenhang met beleid van de       het toegankelijk maken van bestaande
verschillende overheden, de ontwikkeling     middelen, samenwerkingsafspraken
van Groningen als NOVI-gebied en het         en het positioneren van Groningen
Nationaal Programma Groningen. Rijk en       op de korte en lange termijn. Bij alle
regio blijven met elkaar in gesprek over     hoofdstukken zal ook worden ingegaan
de verdere ontwikkeling van Groningen,       hoe de samenwerking op lange termijn
en agenderen hier de relevante thema's       wordt geborgd.
voor.
                                                                                          3303
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>13993822
         Toekomstagenda Groningen
          2          Toekomstagenda
          Groningen
         2.1   Een duurzame toekomst                    Het   aantrekkelijke vestigingsklimaat rond
         voor    Groningen                              de stad Groningen en het havencluster
                                                        Eemshaven/Delfzijl zijn groeibriljanten
         Voor   een  duurzame    ontwikkeling     van   die met   een  verbeterde bereikbaarheid
         de  regio  met nieuwe kansen om een            (zowel regionaal als met de Randstad
         substantiele   bijdrage   te leveren aan       en Duitsland) nog beter tot ontwikkeling
         nationale opgaven is het nodig om              kunnen komen. We onderschrijven
         als Rijk en regio samen te werken              het belang van goede verbindingen
         en te  investeren in de toekomst       van     voor zowel goede bereikbaarheid van
         Groningen. De regio Groningen heeft            de regio als bereikbaarheid binnen de
         veel  potentie. Groningen is de zesde          regio. Dit vraagt om investeringen in het
         stad  van  Nederland    en   is een van  de    versterken   van  deze bereikbaarheid    over
         snelst  groeiende steden van Nederland,        spoor, weg    en water. De focus  ligt op
         Het  buitengebied is krachtig met mooie        het ontwikkelen    van een  robuust, veilig,
         dorpen en steden, innovatieve agrariers        slim  en  duurzaam multimodaal mobili-
         en  veel aandacht     voor leefbaarheid. De    teitssysteem in de regio en de stad en
         universiteit, hogeschool      en  belangrijke  tussen de regio, de Randstad en overige
         kenniscentra    (bijv. het VN-kenniscentrum    economische kernzones in Nederland
         voor klimaatadaptatie} vormen samen            en  Duitsland. Een deel   van de opgave is
         met het bedrijfsleven een broedplaats          opgenomen in het      Meerjarenprogramma
         voor  talent, innovatie   en  startups.        Infrastructuur, Ruimte en Transport
         Energie, Healthy Ageing en digitalisering      (MIRT).
         zijn sterke sectoren waarin Groningen
         de potentie heeft om (inter)nationaal te       Rijk en regio investeren daarom samen
         scoren en koploper te zijn in de energie-      in Groningen. Door de komende jaren
         transitie. De chemische industrie loopt        structureel  samen   werk te maken     van het
         voorop in vergroening en verduur-              realiseren  van  de potentie van de regio
         zaming. Tegelijkertijd spelen een aantal       en  het  oplossen  van de maatschappe-
         nationale opgaven in Groningen met             lijke opgaven,   kunnen  we Groningen
         een grote urgentie. Op geen andere plek        hernieuwd perspectief bieden en kan
         liggen groei en krimp zo dicht bij elkaar.,    Groningen een substantiele bijdrage
         Nergens in Nederland is de urgentie            leveren aan (inter)nationale opgaven.
         van  het gas af te gaan    zo   groot als in
         Groningen    en  nergens    zijn de ambities
         om   deze transitie te versnellen     zo hoog.
                                                                                                       3304
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>2.2 De inzet: een extra                    Lijn  1: We versterken de       woningbouw
investering met een          concrete      en  de leefbaarheid
toekomstagenda                             Met   betrekking tot wonen kent
                                           Groningen grote uitdagingen. Een
Een duurzame toekomst      voor            oververhitte woningmarkt in de stad
Groningen vereist zowel versterking        Groningen, krimpproblematiek in het
van  het vestigingsklimaat (wonen en       oosten en noorden van de provincie
leefbaarheid) als het verder stimuleren    en grootstedelijke problematiek in
van de regionale economie, in het          kwetsbare wijken. We zetten in op het
bijzonder door kansen met betrekking       goed accommaoderen van de krimp- en
tot de energietransitie te verzilveren. In wonhingbouwopgave en de leefbaarheid
Groningen willen we de grote transities    In kwetsbare wijken.
maatschappelijk en economisch
laten renderen. Om tot betekenisvolle      Lijn 2: We zetten in op Groningen          als
samenwerking    en  investeringen te       koploper in de energietransitie
komen die hieraan bijdragen, wordt de      Groningen     is  belangrijk voor de
Toekomstagenda Groningen opgesteld.        Nederland. Zo bouwt        Groningen    aan een
Daarin maken Rijk en Regio concrete        groene waterstof economie         en  verduur-
afspraken om de beschikbare capaciteit     zaming    van  de   gebouwde omgeving.
en middelen zo effectief mogelijk in te    Momenteel levert de regio een groot deel
zetten, in samenhang met beleid van de     van de nationale (fossiele en duurzame)
verschillende overheden, de ontwikkeling   energie. Nederland heeft als doel om in
van Groningen als NOVI-gebied en het       2050 duurzaam en CO.-neutraal te zijn.
Nationaal Programma Groningen. Deze        Groningen loopt hier in haar ambities
afspraken zijn concreet en dienen als      op vooruit   en   wil met het Noorden
extra perspectief. Deze toekomstagenda     dé  energieregio     van Nederland te
is daarbij pas het begin: Rijk en regio    worden. Zo wil de stad       Groningen wil
gaan een langjarig partnerschap aan        in 2035 CO;-neutraal       zijn en heeft de
om ook toekomstige uitdagingen ook         provincie de     ambitie dat het OV in 2035
samen op te pakken. Op die manier          emissieloos is.     Groningen ontwikkelt zich
zetten Rijk en Regio een kansrijk          van  gaswinningsgebied naar dé kennis-
toekomstperspectief neer en helpen we      en innovatieregio voor de energie- en
Groningen versneld verder. Dat doen we     warmtetransitie. Met alle andere energie
langs de volgende lijnen:                  ontwikkelingen kunnen veel banen in
                                           de energiesector behouden blijven én
                                           creéren we nieuwe werkgelegenheid.
                                           Tot slot wordt de uitrol     van de investe-
                                           ringsagenda      waterstof   een belangrike
                                           pijler voor  de   energievoorziening van
                                           de toekomst: met       opslag  van  energie,
                                           mobiliteit  en   waterstof als bron   voor  de
                                           industrie.,
                                                                                           3305
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>13993822
         Toekomstagenda Groningen
         Lijn 3: We versterken het    vestigings-   2.3   Borging van de
         klimaat voor   een  stabiele regionale     samenwerking in een
         economie                                   langjarig partnerschap
         De  potentie van Groningen is groot,
         mits de belangrijkste randvoorwaarden      Met deze   toekomstagenda staan
         worden ingevuld voor een regionale         we aan   het begin van een langjarige
         economie die klaar is   voor de toekomst.  samenwerking tussen Rijk en regio op
         Daarom werken het     bedrijfsleven en     het gebied van Wonen & Leefbaarheid,
         overheden    samen om    werknemers op te  Energietransitie en Regionale Economie.
         leiden  voor de banen   van de toekomst    De afgelopen periode heeft het Rijk zich
         en weerbare arbeidsmarkt     en stimuleren Ingespannen om samen met de regio de
         we  het MKB   en  de agrarische sector     kansen in Groningen te verzilveren voor
         vanuit de  bestuurlijke afspraken. Ook     deze verschillende onderwerpen. Ook de
         liggen  er kansen  op het gebied voor      komende jaren zal ze dat blijven doen.
         samenwerking op de andere sterke           Tegelijkertijd levert de regio een grote
         sectoren, zoals Healthy Ageing en digi-    bijdrage aan het realiseren van Rijks-
         talisering die nog nader moeten worden     doelstellingen, door bijvoorbeeld voorop
         verkend.                                   te lopen in de energietransitie of als
                                                                                                     ne
                                                                                             HAR            TE
                                                                                               (TATRA,
                                                                                              {Dui      vg,
                                                                                                         i
                                                                                                      $3
                                                                                                       LES
                                                                                                               3306
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>voorbeeld te dienen   voor  de rest van het Sommige onderdelen en thema'’s
land als het gaat  om  het oplossen  van    uit de Toekomstagenda Groningen
krimpproblematiek.                          kennen echter ook eigen processen en
                                            procedures, zoals het MIRT, het NPG of
Het  langjarig partnerschap tussen Rijk     besluitvorming in Brussel. Overeenkomst
en regio borgen we door de afspraken        tussen deze onderdelen en thema's is
met een ruimtelijke component in            wel dat   zi] allen betrekking hebben op
deze uitvoeringsagenda onderdeel te         dezelfde regio en het in dat verband ook
maken van het plan van aanpak voor          voor de hand ligt deze in samenhang
NOVI-gebied Groningen. Daarmee              te bespreken. Met deze Toekom-
blijven Rijk en regio aan elkaar            stagenda wordt geen parallel spoor
verbonden, ook in nieuwe Haagse             gecreeerd maar wordt voor de thema's
verhoudingen met de komst van een           de regio betreffend met inachtneming
nieuw kabinet. Ook koppelen we nieuwe       van  bestaande processen en
afspraken aan lopende partnerschappen       procedures integraal en in samenhang
waarin ambtenaren van Rijk en regio         besproken. Het partnerschap betekent
al succesvol met elkaar samenwerken,        dat  Rijk en regio zich in deze verschil-
zoals op waterstof  en  de warmtetransitie  lende processen actief inzetten      voor
en waar   nog onvoldoende    samenwerking   realisatie   van  de toekomstagenda.    De
is gaan  we  nieuwe  partnerschappen aan.   thema's zoals benoemd in de toekomst-
                                            agenda hebben een dusdanige impact
                                            op het toekomstperspectief van de regio
                                            en voor   het adresseren    van  nationale
                                            opgaven dat      integraal strategisch overleg
                                            op bestuurlijk niveau gerechtvaardigd is.
                                            Rijk en regio spreken over 6 maanden de
                                            uitwerking en voortgang van de onder-
                                            scheiden onderdelen       van  de toekomst-
                                            agenda te bespreken in een bestuurlijk
                                            overleg op met relevante bestuurlijke
                                            afvaardiging op kabinetsniveau.
                                                                                           3307
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>13993822
         Toekomstagenda Groningen
          3            Lyn 1;
         Woningbouw                                                  &
          leefbaarheid
         3.1    Algemene                              op deze    onderwerpen vinden. Waar
         beschrijving thema                           mogelijk doen we dit integraal zoals
         Met het Nationaal     Programma              in het langjarige partnerschap van de
         Groningen     zetten we  reeds in om         uitwerking van Groningen als NOVI-
         Groningen een regio te maken waar            gebied.
         het goed wonen, werken en recreéren
         is. Maar met betrekking tot wonen kent       Krimp
         Groningen grote uitdagingen. Aan de          De  Groningse krimpregio's (Oost-
         ene kant is de woningmarkt in de stad        Groningen, Eemsdelta en Het Hogeland)
         Groningen oververhit en moeten er de         hebben en krijgen te maken met
         komende jaren 20.000 woningen worden         uitdagingen vanwege de (toekomstige)
         bijgebouwd. Aan de andere kant speelt        bevolkingsdaling en de daarbij komende
         in het oosten en noorden van Groningen       druk op de vitaliteit van voorzieningen
         krimpproblematiek die voorzieningen en       en opgaven op de woningmarkt. Zonder
         leefbaarheid onder druk zetten. En dan       interventie wordt in deze regio's niet
         Is er  ook nog  stedelijke problematiek in   tot een vergelijkbare vernieuwing,
         Groningen-Noord en Hoogezand waar            kwaliteitsverbetering en verduurzaming
         onder andere verpaupering, een lage          van het woningbestand als gemiddeld
         sociaaleconomische status       en  crimina- in Nederland gekomen. De praktijk is
         liteit steeds  meer  hand in hand gaan.      dat vanwege de lage woningprijzen in
         Naast de    grootstedelijke problematiek     deze regio’s het realiseren van nieuwe
         en  de  krimp hebben we ook oog voor         woningen financieel minder aantrek-
         problematiek in kleinere steden als          kelijk is waardoor de nieuwbouw hier
         Hoogezand, Veendam, Stadskanaal en           fors achterblijft bij andere delen van
         Winschoten. Dit vraagt     om  intensieve    Nederland. Het gevolg is dat kwaliteits-
         samenwerking tussen Rijk      en   regio     vraag minder goed bediend wordt. Naast
         in deze   uitvoeringsagenda waar het         deze fysieke opgave is er een opgave om
         gaat om deze onderwerpen. Uiteraard          het voorzieningenniveau en daarmee de
         proberen we daar nu al stappen in te         leefbaarheid in Groningse krimpregio’s
         zetten,  maar   ook in de nieuwe kabinets-   op peil te houden.
         periode blijven Rijk   en regio  elkaar
                                                                                               3308
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>Rijk en Regio spreken af gezamenlijk         voeten te geven.    Rijk en Regio maken
de Groningse krimpproblematiek in            afspraken  om    de deze woningbouw-
Oost-Groningen, Eemsdelta en Het             opgave substantieel te versnellen.
Hogeland te adresseren in de uitvoe-
ringsagenda Groningen en hierbij in te       Kwetsbare    wijken wijkvernieuwing
                                                                    -
zetten op een integrale aanpak van de        In zowel stad als regio zijn kwetsbare
uitdagingen en kansen in de krimpregio’s     gebieden, in steden en dorpen. In die
met als belangrijke focus op A. de           gebieden is sprake van een kwalitatief
woningmarktopgaven (waaronder de             laagwaardige en energetisch slechte
benodigde kwaliteitsverbetering) en B.       woningvoorraad en sleetse openbare
de toegankelijkheid/nabijheid van voor-      ruimte. In de wijk- en dorpsver-
zieningen voorzieningenniveau in relatie     nieuwing worden deze opgaven
tot leefbaarheid.                            reeds geadresseerd, waar mogelijk
                                                         _
                                                   or
                                           i
                                                        eae
                                           Le                 Tu
                                                           wiht
Woningbouw       Stad                        Is samenhang      met opgaven in het
De stad  Groningen    is een van de shelst   sociaal domein,    maar   middelen blijven
groeiende steden van Nederland met           ontoereikend.    Rijk en Regio willen deze
grote druk op de woningmarkt. Tot 2030       kwetsbare   gebieden stevig adresseren
moeten er 20.000 nieuwe woningen             met een integrale aanpak met zowel
worden gebouwd waarvan een groot             aandacht voor de fysieke aspecten
deel binnenstedelijk op inbreidings-         (herstructurering, aardgasvrije wijken})
locaties. In januari 2019 heeft de           als de sociale aspecten (sociaal-eco-
gemeente Groningen als eerste stad           nomische status bewoners, veiligheid,
in Nederland een woondeal afgesloten         economie).
met het Rijk om deze opgave handen en
                                                                                        3309
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>13993822
         Toekomstagenda Groningen
         Sociaal Domein                           De   plek van je wieg mag niet  je kansen
         In de regio Groningen is een             in het leven bepalen, maar doet het
         stapeling van sociaal economische        al te vaak. Met wijk- en dorpsvernieu-
         factoren die zorgen voor een lage        wing probeert de regio deze complexe
         sociaal economische status     meer en   en langdurige problematiek integraal
         zwaarder  zorggebruik en  daarmee        aan te pakken, dicht bij de mensen met
         hogere  kosten dan in de rest   van      gerichte interventies. Echter, deze compl
         Nederland. In stad en  regio  is sprake  exe opgave gaat de (financiéle) capaciteit
         van  bovengemiddelde armoede       en    en sturingsmogelijkheden van de
         kansenongelijkheid. 5 van de 10          gemeenten te boven, Tegelijkertijd is er
         gemeenten (in Nederland}     met de      In Groningen een krachtige preventieco-
         laagste kansen liggen in Groningen,      alitie van kennisinstellingen, maatschap-
         met Midden-Groningen op plek twee.       pelijke organisaties en uitvoeringspart-
         Daarmee is er sprake van intergeneratio- ners om    de transformatie innovatief door
         nele armoede, een verhoogd percentage    te zetten.  Rijk en regio gaan in gesprek
         van kinderen dat op groeit in een gezin  waar er belemmeringen zijn om daarop
         met uitkering en zeer hoge vraag naar    innovatieve werkwijzen toe te passen.
         jeugdzorg en een ongezonde leefstijl.
                                                                   i —i
                                                                     ——
                                                                         arg
                                                                         |
                                                                    |
                                                                     I
                                                                        w
                                                                   1%
                                                                     oh
                                                                         ;
                                                                                              3310
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>3.2    Beschrijving afspraken               Woningbouw
                                            -
                                              Rijk en regio  maken   afspraken over de
Krimp                                         inzet van  het Expertteam   Woningbouw
=
  Rijk en regio spreken af dat de             en  overige expertise BZK ten behoeve
  gemeenten in de krimpregio’s (Het           van kansrijke aanvragen voor de
  Hogeland, Eemsdelta en gemeenten            2° tranche Woningbouwimpuls
  in Oost-Groningen) betrokken worden         ten behoeve van Stadshavens en
  bij de uitwerking van het Volkshuis-        Suikerzijde  en voor  de 3¢/4¢ tranche
  vestingsfonds (VHF). Vanuit de              Woningbouwimpuls voor EKZ4 en
  gemeenten met aardbevingsproble-            Stationsgebied-Zuid.
  matiek kan kennis geleverd worden         -
                                              Rijk en regio maken afspraken over
  over hun specifieke ervaring met de         de uitwerking van de prioritaire
  herstructureringsaanpak.                    woningbouwgebieden Suikerzijde
«
  Rijk en regio spreken af dat de             en  Stadshavens zoals aangegeven in
  regio vanuit het NPG, de regiodeal          de NOVI.
  Oost-Groningen, transitiefonds            =
                                              Rijk en regio maken afspraken over
  particuliere woningvoorraad en              de  uitvoering van de verstedelijkings-
  gemeentelijk RO budget waar mogelijk        strategie in de Regio Groningen-Assen.
  co-financiert. Tijdspad: 10 jaar.
«
  Rijk en regio spreken af te verkennen     Kwetsbare     wijken -
                                                                   wijkvernieuwing
  welke voorzieningen in stand moeten       «
                                              Rijk en regio spreken af gezamenilijk
  blijven om een basisvoorzieningen-          Inzet te plegen om:
  niveau (scholen, zorg, bibliotheken,        -
                                                Aandacht te hebben     voor  kwetsbare
  sport, cultuur) te garanderen, en welke                             in
                                                stedelijke gebieden Groningen
  instrumenten/middelen daarvoor nodig          op het gebied van veiligheid,
  zijn. Hier ligt een koppeling met de          leefbaarheid, duurzaamheid, sociale
  ontwikkelstrategieen en het toekomst-         economische status     van  bewoners  en
  perspectief van de NOVI. Er kan hierbij       wonen.,
  ook gekeken worden naar de lessen           -
                                                Met  behulp  van  huidige beleids-
  uit Duitsland en mogelijke andere EU          instrumenten (citydeals, woondeals,
  landen.                                       regiodeals, NPG etc.) te werken
»
  Rijk  en  regio spreken  af om de kansen      aan een gebiedsgerichte aanpak
  die zich voordoen op     bijvoorbeeld het     en zorgdragen dat huidige en
  volkshuisvestingsfonds, transformatie-        toekomstige Rijksinstrumentarium
  faciliteit, kabinetsfiche, nieuw Regeer-      aansluit bij de integrale opgave
  akkoord     samen  op te pakken ten einde     waar gezamenlijk meerjarig op
  een   bijdrage voor  de krimpregio’s in       samengewerkt wordt.
  Groningen hieruit te effectueren.           -
                                                De kansen die zich voordoen op deze
«
  Rijk en Regio spreken af om deze              terreinen  (bijvoorbeeld  het volkshuis-
  samenwerking langjarig vorm te geven.         vestingsfonds, transformatiefaciliteit,
  Dit betekent dat bestaande contacten          kabinetsfiche, nieuw Regeerakkoord)
  worden     geintensiveerd, maar ook           samen op te pakken teneinde een
  dat deze aanpak zijn beslag krijgt in         bijdrage voor Groningen hieruit te
  Groningen als NOVI-gebied en de               effectueren.
  omgevingsagenda Noord (welke een
  horizon heeft tot 2050).
                                                                                         3311
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>  -
    In de  uitwerking en operationali-    3.3   Samenhang tussen
    sering van Rijkstrajecten in relatie  afspraken en borging langjarig
    tot Groningen zal zoveel mogelijk     partnerschap
    synergie en koppelkansen worden
    gezocht,                              Met dit pakket aan maatregelen zetten
=
  Rijk en Regio spreken af om deze        Rijk en regio zich nu in voor extra
  samenwerking langjarig vorm te geven.,  woningbouw, het opvangen van de
  Dit betekent dat bestaande contacten    gevolgen van krimp en het aanpakken
  worden    geintensiveerd, maar ook      van de stedelijke problematiek.
  dat deze   aanpak zijn beslag krijgt in Het belang hierbij is wel dat deze
  Groningen als NOVI-gebied (welke        uitdagingen integraal en langjarig
  een  horizon heeft tot 2050).           worden opgepakt. Daarom zullen deze
«
  Met kwetsbare    stedelijke gebieden    ook een plek krijgen in de uitwerking
  (zoals hierboven   beschreven) worden   van Groningen als NOVI-gebied. Dit
  specifiek bedoeld: Groningen-Noord,     zorgt ervoor (samen met het feit dat de
  Beijum/Lewenborg en Hooge-              uitdagingen op het gebied van wonen en
  zand-Sappemeer.                         leefbaarheid in Groningen zullen worden
                                          geadresseerd bij een nieuw kabinet)
Sociaal Domein                            dat Rijk en regio hier ook de komende
»
  Rijk en regio gaan in gesprek waar      periode op samen zullen werken. Ook
  er belemmeringen zijn om daarop         lopen er andere processen (Omgevings-
  innovatieve werkwijzen toe te passen.   agenda Noord-Nederland, Verstede-
                                          lijkingsstrategie Groningen-Assen
Erfgoed, Landschap      en  ruimtelijke   Regiodeals Groningen-Noord en
kwaliteit                                 Oost-Groningen) waarin deze afspraken
«
  Rijk en regio zetten de goede           worden betrokken.
  samenwerking op ruimtelijke kwaliteit,
  erfgoed en landschap voort. Deze
  meerjarige en duurzame inzet komen
  tot uiting in onder meer het NPG,
  erfgoedprogramma en NOVI gebied
  Groningen. We houden hierbij rekening
  met de kwaliteiten van ons landschap
  zoals het Werelderfgoed Waddenzee.
                                                                                  3312
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>13993822
         Toekomstagenda Groningen                                                                 13
         4            Energietransitie:
          Groningen                                     als
          koploper
         4.1   Algemene                               periode blijven Rijk en regio elkaar op
         beschrijving thema                           deze onderwerpen vinden, onder andere
                                                      in het langjarige partnerschap.
         Op één onderdeel zal      er de komende
         jaren  met name veel gaan veranderen         De Noordzee     gaat  een  belangrijke rol
         en  dat is wat er  in de plaats gaat komen   spelen bij het verduurzamen van de
         van het Groningse aardgas. Weinig            Nederlandse energiemix. Het Rijk kent
         andere regio's in Nederland worden zo        de belangrijke positie, de ambities en
         direct geraakt door de gevolgen van          de gunstige uitgangspunten van de
         de energietransitie als Groningen. Het       provincie Groningen om bij te dragen
         dichtdraaien van de gaskraan vraagt          aan de toekomstige energievoorziening
         naast alternatieve warmtebronnen             en betrekt deze nadrukkelijk bij het
         ook   om  innovatieve industrieén, het       zoeken naar nieuwe windenergie-
         creéren   van nieuwe    arbeidsplaatsen  en  gebieden op zee voor de periode tot
         passende    educatie die   mensen   daarvoor en na 2030. In deze zoektocht bekijkt
         opleidt en omschoolt. Groningen heeft        het Rijk dan ook met een positieve
         dan ook hoge ambities: voorop (blijven)      grondhouding de mogelijkheden voor
         lopen in de energietransitie, dit laten      (het aanlanden van} windenergie boven
         zien met de uitrol   van een  waterstof      Groningen om perspectief te kunnen
         ecosysteem, vergaande elektrificatie     en  bieden aan de regio op het gebied
         de warmtetransitie. We      onderschrijven   van  elektrificatie van  de industrie en
         het  belang  van  de  (transformatie van)    waterstof.  Rijk en  regio zien ernaar  uit
         industrieterreinen in de stad Groningen      om   in het proces  naar  het Programma
         en de regio, zoals bij Veendam en            Noordzee 2022-2027 de beleidskeuzes
         Stadskanaal. Om dit te laten zien zijn       en  ambities waarin    er sprake is van
         concrete projecten, expertise en publiek-    wederkerigheid, gezamenlijk verder
         private financiering nodig. Dat vraagt       gestalte te geven.
         om Iintensieve samenwerking tussen
         Rijk en regio in deze uitvoeringsagenda
         waar het gaat om deze onderwerpen,
         zodat Groningen de rol van koploper kan
         vervullen. Uiteraard proberen we daar
         nu  al stappen in te zetten,   maar ook in
         de toekomst    en  de nieuwe kabinets-
                                                                                                     3313
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>13993822
         Toekomstagenda Groningen                                                                   14
         Waterstof                                    -
                                                        Ruimte   voor transport in het gasnet
         De uitrol van het  investeringsplan          «
                                                        Ruimte   voor gebruik van waterstof in
         waterstof wordt   een   belangrijke pijler     de  (bestaande en nieuwe) industrie-
         voor de energievoorziening van de              en zware   transportsector
         toekomst: met versneld meer opwek            =
                                                        Ruimte   voor human   capital, voor  kennis
         van duurzame energie, met opslag               en  innovatie
         van energie, emissieloze mobiliteit en
         waterstof als bron   voor   de industrie in  Dit maakt Noord-Nederland       zeer kansrijk
         de Eemshaven     en  Delfzijl. Doel van  het voor  het realiseren van een   systeem-
         investeringsplan   is het opzetten   van     transitie. Hiermee kan   een  belangrijke
         een  volwaardig waterstofecosysteem          bijdrage  worden   geleverd  aan  het halen
         in Noord-Nederland. Noord-Nederland          van  de klimaatdoelen   voor  Nederland
         heeft de  potentie  en  de  eigenschappen    als geheel, competitief voordeel in
         die nodig zijn voor het opzetten van een     Europa (tijdens het opstarten Nederland/
         waterstofecosysteem:                         Groningen als gids; op lange termijn
         =
           Ruimte  voor  versneld wind op     zee     in een importsysteem als kennis en
         =
           Ruimte  voor  electrolysers   in de        innovatiehub). Bovendien biedt het een
           Eemshaven                                  groen groeiperspectief voor de regio.
         =
           Ruimte  voor  opslag   in zoutcavernes
                                                                                                       3314
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>Warmtetransitie                                   «
                                                    Rijk en Regio spreken af gezamenlijk
Zoals  gezegd,    nergens wordt de       urgentie   de realisatie van een European Centre
om van   het gas af te gaan      zo  gevoeld        of Expertise on Clean Hydrogen te
als in Groningen. En nergens zijn de                verkennen, waaronder de mogelijk-
ambities om dit te realiseren zo hoog               heden in Europees verband (bijvoor-
als in Groningen. Daarom zetten rijk en             beeld via deelname aan Horizon Europe).
regio in op het versnellen van de ener-
gietransitie in de gebouwde omgeving in
Groningen zodat Groningen koploper in
de energietransitie wordt. Naast investe-
ringen en het ontwikkelen van een tran-
sitiecentrum Groningen is er behoefte
aan experimenteerruimte om de warmte-
transitie in, met name de stad Groningen,
verder te brengen. Dit gaat specifiek over
innovatie en in kaart brengen warmte-
bronnen,
Verduurzaming        industrie
De industrietafel Noord Nederland heeft
als eerste in Nederland      een   ambitieus
plan  op tafel  gelegd        in 2050 geen                                          5
                                                                                           bh.
                         om
                                                                                    4
                                                                                      a.       FF
                                                                                                  Fa
                                                                                       a
CO.   meer   uit te stoten of zelfs netto                                      RR i
gebruiker   van   CO; te worden. De
bestaande industrie investeert daarvoor
honderden      miljoenen in grensver-
leggende industriele projecten (o.a.
procesinnovatie en elektrificatie).
                                                  «
                                                    Verder staan    er al een  aantal werk-
                                                    afspraken   tussen EZK en     {partijen uit)
4.2    Beschrijving afspraken                       de  regio:
                                                    -
                                                      Ten aanzien    van  North2 stelt het
Waterstof                                             consortium momenteel        een    notitie
=
  Rijk en  regio spreken    af dat   er circa         op met door hen      geidentificeerde
  50 min. subsidie     gaat  naar   de realisatie     beleidsbehoeften,      met het oog op
  van  het DJEWELS       project,   mits de           een  beoogde haalbaarheidsstudie.
  staatssteuntoets wordt doorstaan.                 -
                                                      Ook ligt er een afspraak over het
=
  Rijk en  regio spreken af om in een serie           ontwikkelen van het windenergiege-
  sessies de mogelijkheden te verkennen               bied Ten noorden      van  de Wadden-
  voor de realisatie van het Noordelijke              eilanden  gelegen     naast windpark
  waterstofinvesteringsplan. Hierbij                  Gemini, met    een  netaansluiting die
  wordt gekeken naar wind-op-zee,                     aanlandt in Eemshaven
  infrastructuur, projectondersteuning en           -
                                                      Ten slotte  zijn er een aantal concrete
  meer   In relatie tot waterstof.                    waterstofprojecten in beeld voor de
                                                      IPCEI, waarover EZK in gesprek gaat
                                                      met de betreffende partijen, andere
                                                      lidstaten  en  de Europese Commissie.
                                                                                                     3315
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>Warmtetransitie                              vier gemeenten, met als doel vier extra
                                             wijken op te nemen in het programma
Vioortzetting   van bestaande                aardgasvrije wijken, waardoor in totaal
samenwerking                                 € 18,3 min. extra wordt geinvesteerd
=
  Rijk en regio geven aan actief te          in Groningen. De aanvragen vormen
  blijven inzetten op de al lopende          de basis voor deze gesprekken. Naar
  samenwerking.                              verwachting de wijken definitief zullen
                                             worden gehonoreerd in het eerste
WTCG                                         kwartaal    van 2021.
=
  Rijk  en  regio spreken  af samen  te    «
                                             Rijk  en  regio spreken af dat het Rijk
  werken     aan de warmtetransitie in het   voorwaardelijk 18,3 miljoen extra
  Warmtetransitie Centrum       Groningen    middelen toekent aan aardgasvrije
  (WTCG),     door het bundelen   en         wijken in het bevingsgebied.
  agenderen     van lokale uitdagingen
  waar    gemeenten tegen aanlopen bij     Zonnedorpen               Loppersum        5,2  miljoen
  het opstellen en uitvoeren van hun
                                           Krewerd, Godlinze,        Delfzijl         5,1 miljoen
  wijkplannen.                             Holwierde
  -
    Zij zullen gezamenlijk een
    actieagenda op te stellen op waarbi    Steendam,                 Midden-          4,0  miljoen
     ieder vanuit zijn eigen rol kan       Tjuchem                   Groningen
     bijdragen aan een versnelling van de
    transitie in Groningen.                Zuidwolde                 Het  Hogeland    4,0  miljoen
Versnelling ontwikkeling hoge              4.3    Samenhang tussen
temperatuur warmteopslag                   afspraken en borging langjarig
»
  Rijk en regio spreken af de mogelijke    partnerschap
  effecten van hoge temperatuur
  warmteopslag mee te nemen in het         Met dit   pakket aan maatregelen zetten
  kader van Kennisprogramma Effecten       Rijk en regio zich nu in voor een
  Mijnbouw (KEM)                           innovatieve economie, verduurzaming
  -
    Vanuit het Rijk en de regio zal voor   van energie, nieuwe werkgelegenheid
    de begeleiding hiervan capaciteit      en de positionering van Groningen als
     beschikbaar worden gesteld.           koploper in de energietransitie. Het
  -
     Bij de herijking van het vergunnin-   belang hierbij is wel dat deze uitdagingen
    genstelsel voor mijnbouw zal door      integraal en langjarig worden opgepakt.
     het Rijk samen met de regio naar      Innovatieve technieken staan nog in hun
    de bevoegdheidsverdeling gekeken       kinderschoenen, waardoor investeringen
    worden mede ten aanzien       van      gepaard gaan langjarige samenwer-
    warmteopslag     in de  lagen dieper   kingstrajecten. Transities gaan gepaard
    dan 500    m,                          met een    lange adem aan persisterende
                                           Inzet  en  afstemming tussen overheid,
Aardgasvrije wijken                        bedrijfsleven en bewoners. Daarbij zal
«
  Om de koplopserspositie van Groningen    het klimaatvraagstuk ook bij een bij een
  op het gebied van energietransitie en in volgend kabinet boven aan de agenda
  het bijzonder zijn positie op het gebied staan. Dit zorgt ervoor dat Rijk en regio
  van aardgasvrije wijken te bevorderen    hier ook de komende periode op samen
  is de minister van BZK in gesprek met    zullen werken.
                                                                                                   3316
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>13993822
         Toekomstagenda Groningen                                                               17
         5          Regionale
         economie
         5.1  Algemene                                economie, digitalisering,  en  natuur-
         beschrijving thema                           inclusieve landbouw. Terreinen    waar
                                                      het Noorden    een  goede positie heeft
         Groningen wil de grote transities            maar die bestendiging behoeft. In
         maatschappelijk en economisch laten          de agrarische sector maken we de
         renderen. Die ambitie vraagt  een            transitie naar  natuurinclusieve landbouw
         gerichte versterking van de  regionale       in samenhang met uitdagingen op
         economie gekoppeld    aan  bestaande         het gebied van klimaat. De energie-
         Landbouw    en duurzame   energie bij de Eemshaven. Foto: Johan Bosma
         opgaven zoals de  verduurzaming    van       transitie biedt  naar uitdagingen ook
         de agrarische sector, innovatie van          grote kansen   voor  het opleiden, om-
         het MKB en een modernisering van             en  bijscholen van werknemers in de
         de arbeidsmarkt. Naast uitdagingen           regio voor bijvoorbeeld de waterstof-
         bieden de grote transities kansen  voor      economie. Daarnaast verkennen       we
         nieuwe economie; waterstof, circulaire       de kansen   voor  samenwerking    in de
                                                                                                   3317
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>13993822
         Toekomstagenda Groningen                                                             18
         economische sterke sectoren     van  de     Sterke sectoren:    Energie, Healthy
         regio. Rijk en regio gaan een  langjarig    Ageing, Digitalisering en Chemie
         partnerschap    aan om  deze ambitie te     Groningen behoort op een aantal
         realiseren  en de regionale economie te     terreinen tot de (inter)nationale top.
         versterken. Daarbij investeert het Rijk,    Groningen heeft de potentie om de
         vanuit Europese fondsen, circa 500          Nederlandse koploper te worden in de
         mln in groene economische groei en          energietransitie en Europees voorbeeld
         digitale innovaties om de  ambities   van   te zijn in de waterstofeconomie. Op
         Groningen te realiseren.                    het gebied van Healthy Ageing/
                                                     LSH worden in brede samenwerking
         Opleidingen en Arbeidsmarkt                 integrale initiatieven ontwikkeld en
         In Groningen zijn er grote uitdagingen      wordt geinvesteerd in onderzoek en
         op de arbeidsmarkt. Tegelijkertijd zijn er  kennisinfrastructuur. In de chemie
         kansen om gericht in te zetten om op te     zijn uitdagingen en grote kansen
         leiden en om te scholen richting nieuwe     om verduurzaming te koppelen aan
         werkgelegenheid in de energietransitie,     onderzoek en duurzame werkgelegen-
         gezondheidseconomie en het mkb. Rijk        heid. En de digitale transitie versterkt
         en regio zetten zich in om de banen die     de ICT sector   en biedt veel kansen op
         verloren gaan in de energietransitie op     het  snijvlak van de andere topsectoren
         te vangen en gericht samen te werken        health en energie en op het terrein
         om toekomstbestendige onderwijsfacili-      van cybersecurity en mobiliteit. Rijk
         teiten te realiseren in nauwe  relatie met  en regio intensiveren waar nodig de
         het bedrijfsleven. Daarbij richten we ons   samenwerking op deze terreinen.
         specifiek op het opleiden en effectief
         omscholen    van werknemers in sterke    en
         toekomstbestendige regionale     sectoren.
                                                                                                 3318
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>5.2    Beschrijving afspraken                 om een   uitvoeringsgroep op te zetten.
                                              Vervolgens, als er mogelijkheden zijn,
Opleidingen en Arbeidsmarkt                   er gezamenlijk voor zorgen dat deze
«
  Gezamenlijk integrale plannen voor          ook wordt gerealiseerd,
  MBO-campussen op de Suikerzijde
  (circulair/energie), Kardinge (vitaliteit/ Mkb  werkplaats    en  route
  gezondheid), Appingedam       en            Rijk en regio  sluiten een samen-
  Winschoten op te stellen, met in het        werkingsovereenkomst om ten eerste
  bijzonder aandacht voor de relatie met      te kijken welke projecten er al lopen
  het bedrijfsleven en andere onderwijs-      en welke initiatieven er zijn, om er voor
  sectoren, Leven Lang Ontwikkelen            te zorgen dat de overeenkomsten en
  trajecten en met zicht op bijdragen         verschillen  duidelijk zijn.
  vanuit  Rijk en regio in de realisatie.     Ten tweede kunnen Rijk en regio
«
  Als eerste stap verkennen BZK, EZK          daarna gezamenlijk verkennen welke
  en  OCW    mogelijkheden   om   het         initiatieven er genomen kunnen worden
  Proef-  en  Oefencentrum    (POCE) in       om onze   intentie van   opschaling te
  samenwerking     met  bedrijfsleven  te     kunnen realiseren.
  realiseren.
                                                                                         Ave) Innovation by nature
=
  Rijk en regio spreken af gezamenlijk       Kennisprogramma katapulit
  de plannen voor de Scholings-               Rijk en Regio zetten een gezamenlijke
  alliantie Noord uit te werken   waarbij     werkgroep op om een opschaling
  werknemers uit de verschillende             van publiek-private samenwerkingen,
  sectoren worden ondersteund in het          waarin  o.a. studenten    en kennisinstel-
  om- en   bijscholen richting nieuwe en      lingen worden gekoppeld       aan MKB'ers,
  vervangende arbeidsplaatsen. Er wordt       te verkennen en te initiéren.
  gezamenlijk verkend wat er nodig is
                                                                                                                   3319
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>MKB en     Agro                                 -
                                                  Eiwitstrategie: Rijk en provincie
«
  Rijk  en  regio spreken af te komen tot         spreken af om de goede samen-
  een   actieplan waarmee Groningse               werking in het kader van de nationale
  MKB'ers toekomstperspectief kan                 eiwit strategie en het programma
  worden geboden en worden geholpen               Fascinating voort te zetten en zich
  bij toegang tot liquide middelen om te          in te zetten  voor het vinden   van  de
  kunnen investeren. Naast ondersteu-             benodigde financiering    buiten LNV.
  ning bij   het in  aanmerking komen voor        Stikstof: Rijk en provincie spreken
  schade- en versterkingsregelingen,              af om de samenwerking om elkaar
  kan bij toekomstperspectief worden              te versterken in de stikstofaanpak
  gedacht aan innovatie, digitalisering,          voort te zetten. Relevant hierbij is de
  expertise of verduurzaming.                     motie betreffende versneld afspraken
  -
    Agroprogramma: Rijk en provincie              maken met Provincies     (nr. 48
    spreken af om met het agro-                   Dik-Faber    en Geurts, ingediend
     programma een integrale aanpak               tijdens debat   over de stikstofwet).
    te ontwikkelen die     tegemoet komt          Verdere   uitwerking zal van deze
    aan   de  agrarische   sector in het          afspraak zal in de loop van 2021
    aardbevingsgebied       en waarbi|            plaatsvinden.
    wordt gestart met de      complexe    en      Biologische landbouw /
    schrijnende gevallen. een tweede
                              In                  Farm-2-Fork strategie: Rijk en
    fase kan eventueel      verbreding            provincie spreken af om, onder
    worden gezocht in het gezamenlijk             voorbehoud van de benodigde
    opstellen van een toekomst-                   capaciteit, in 2021 te verkennen waar
     perspectief voor de agrarische sector        ze  kunnen samenwerken       en  elkaar
     in het aardbevingsgebied.                    kunnen versterken. Een concretere
     Biodiversiteit: Rijk en provincie            afspraak zal pas na 21 januari a.s.
    spreken af om samen te werken aan             mogelijk zijn, omdat er met het
    een effectieve aanpak voor biodiver-          maken   van   beleid nog even wordt
    siteitsherstel met daaraan gekoppeld          gewacht    totdat de EC het ‘organic
    een goed toekomstperspectief voor             action  plan’ als onderdeel van de
     Groningse boeren (natuurinclusieve           Farm-2-Fork strategie publiceert.
     kringlooplandbouw), waarbij gestart          Natuurinclusieve landbouw:        Rijk
    wordt vanuit het Deltaplan Biodiversi-        en  provincie spreken af om in 2022
    teitsherstel    en het Manifest “Naar         te verkennen hoe het partnerschap
    een   rijk platteland” (14 partijen  doen     voor  natuurinclusieve landbouw      na
    een oproep aan de provincie voor              de  Regio   Deal (2023) kan worden
    strategie, regie en coordinatie op            voortgezet.
     biodiversiteitsherstel   en transitie naar
    een   natuurinclusieve    landbouw)
     Bodem:     Rijk en provincie spreken af
    om   In het kader   van  het Nationaal
     Programma       Landbouwbodems
    te werken     aan een  strategie  voor
    gezonde en vitale     landbouwbodems
     in Groningen.
                                                                                          3320
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>13993822
         Toekomstagenda Groningen                                                              21
         Sterke sectoren                              5.3   Samenhang tussen
         «
           Rijk en regio verbinden zich aan een       afspraken en borging langjarig
           langjarige samenwerking, waarin            partnerschap
           kansen voor sterke sectoren Energie,
           Healthy Ageing en Digitalisering nader     Met dit pakket aan afspraken zetten
           worden verkend. Voorbeelden daarvan        Rijk en regio zich in voor een toekomst-
           kunnen    zijn de Campus      Groningen en bestendige regionale economie die
           het Campus Community Fund.                 waar mogelijk bijdraagt aan (inter)
         «
           Rijk en regio spreken af zich in te        nationale opgaven en doelstellingen.
           zetten voor de plannen van Holland         Innovatieve technieken staan nog in
           Malt   voor  realisatie  van de eerste     hun kinderschoenen, waardoor inves-
           CO.-vrije moutfabriek wereldwijd.          teringen gepaard gaan langjarige
           Dit partnerschap komt tot uiting in        samenwerkingstrajecten. Transities
           overleg indien deze propositie zich niet   gaan gepaard met een lange adem
           lijkt te kwalificeren voor de daarvoor     aan persisterende inzet en afsternming
           benodigde middelen.                        tussen overheid, bedrijfsleven en
         =
           Rijk en regio spreken af met betrokken     bewoners. Het is daarom van belang dat
           partijen de mogelijkheden te verkennen     we integraal en langjarig samenwerken.
           voor   hoe innovatie in de industrie   een Naast deze toekomstagenda borgen
           bijdrage   kan leveren    aan energie-     we de versterking van de regionale
           efficiency   en  netstabiliteit. Dit       economie ook in samenwerking binnen
           partnerschap komt tot uiting in overleg    het NPG, de NOVI, de uitwerking van
           met betrokkenen waarin plannen uit de      het Just Transition Plan  en het MKB- en
           industrie centraal staan.                  agroprogramma.
                                                                                                  3321
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>3322</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>3323</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>13993822
          Gemeente           yy  GEMEENTE
            roningen        ~~ Stadskanaal
                                                              if
         or oe             \~
                                                                GEMEENTE
              Het             gemeente    Veendam             EEMSDELTA
                  Hogeland
                                                              1
                                  Cemeente    ;
                                                     GEMEENTE
                                Westerkwartier
                                                  WESTERWOLDE
            Pekela
                                                                         3324
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>