<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>13962220
         Story  Line &  Key Policy Asks                                                                              Concept
         Doelstelling
         De  aanleiding   tot dit concept-document      is gelegen  in de vele vragen    aangaande   het  benodigde
         overheidsbeleid, regulering      en  subsidies om   nieuwe   grootschalige waterstofketens,      zoals NortH2
         mogelijk  te maken.
         Dit document     geeft  een  eerste inzicht aanga               lijke key policy asks, gebaseerd      op aannames
         omtrent   (i) de rol van  waterstof in de   ener                ii) de rol van  NortH2  hierbij (iii) de
         uitdagingen    van  NortH2   en (iv) de mogelij       sering  van   NortH2. Daarnaast   geeft het ook    een
         overzicht  van   het belang   van NortH2   voo        erland  en  Europa.
         De  aannames     die in dit document worden                     d, worden    in het studieprogramma
         onderzocht. Een     en  ander kan dus nog veranderen.
         Behalve   een  eerste inzicht in de   key policy asks, biedt dit document ook       een verhaallijn, welke
         gebruikt kan    worden in externe     gesprekken   omtrent het     hoe, waarom en    wat  van  NortH2.
                                                      O
                                                        N
                                                         C
                                                           L                                                                 0998
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>13962220
         Story   Line &   Key Policy Asks                                                                                             Concept
         De rol   van  waterstof      bij het behalen     van     de klimaatdoelen          van  Parijs
         Groene    waterstof speelt een essentiéle rol bij het realiseren                  van  de klimaatdoelen      van    Parijs
              e     Een aantal sectoren met grote CO2-uitsteet is                  voor    verduurzaming      voor een     belangrijk deel
                    aangewezen op schone           waterstof,                        ro)-chemische       industrie en zwaar      transport.
                         o     Daarnaast is waterstof b                 rijk voor de koppeling        tussen verschillende       sectoren,
                              bijvoorbeeld       tussen de el           citeitssector     en  de industrie of de transportsector.
              e     De  voor   het behalen      van  de klima             len  benodigde       schone   waterstofproductie bedraagt
                   voor    Europa enkele honderden giga
              ¢     In een   economie met netto nul emissies zal                uiteindelijk    alle waterstof groen      zijn.  Er zijn dus
                   vele   projecten nodig       met  vergelijkbare        omvang     van    NortH2   (10+ GW).
         We moeten       we   nu  beginnen      met het versnellen        en  opschalen      van  de groene    waterstofproductie        om
         de klimaatdoelen        van   Parijs  te halen
              e     Erzit  een   gapend gat tussen hetg                             por   de klimaatdoelen      van  Parijs   en  de  huidige
                   groene     waterstofproductie.
              e     Groene    waterstofproductie        sta:                            inderschoenen.
                         o     De  huidige productieni                               op MW      schaal, terwijl de benodigde
                               productieniveaus       op GW                      fen   zijn.  Het moet dus 1000 keer groter.
                         o     De  productiekosten      van  groene waterstof            zijn  nu veel te   hoog?
              e     Een  opschaling      van  de  productie   van      groene waterstof is        noodzakelijk    om  (i)  de  benodigde
                    productieniveaus        te bereiken   en    (ii)  om   competitieve kostenniveaus te bereiken.
              e     De  opschaling      van  groene   waterstofproductie kost tijd, daarom                 moeten  we nu      beginnen.
                         o     In het Klimaatakkoord is       |
                                                                                    eden de ambitie neergezet           om een      eerste 3-
                              4 GW     elektrolysevermo                               gesteld   te hebben.
              eo   Als door de investeringen in infr                                   schaling de (incrementele) productiekosten
                    economisch worden, zal de groe                                     ductie autonoom versnellen.
         Versnellen    en   opschalen     van   de groene                             tie kan alleen    slagen  door alle onderdelen
         van  de waardeketen         gecodrdineerd      te ontwikkelen
              e    Tot dusver      zijn  er alleen lokale initiatieven        voor    pilot-projecten     op kleinere schaal      en  op
                    onderdelen      van   de  leveringsketen
              e
                    Opschaling      en  versnelling van de      groene      waterstofproductie vereist         een  ketenbenadering.
                         o     De  miljarden investeringen           zull           n  gedaan worden als de afname verzekerd is,
                              de infrastructuur      gereed     i                     igde   wet-  en  regelgeving van      kracht is.
                         o    Omgekeerd zullen afnem                    lleen investeren in de ombouw            van  hun installaties
                              voor   groene waterstof al                 aanbod voldoende, zeker           en aantrekkelijk geprijsd      is.
              e     Dit vereist   nauwe     samenwerking                          icenten, transporteurs, afnemers,
                   toeleveranciers        en overheden.
         !
           Deze cijfers zijn gebaseerd op de TenneT-Gasunie Infrastructure Outlook), weke voor beide lande heeft
         gekeken naar de energietransitie tegen de laagste kosten
         *
           Ter illustratie: groen kost op dit moment tussen € 8-10 per kg terwijl grijze waterstof € 1-1,5 per kg kost).
                                                                                                                                              0999
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>13962220
         Story  Line &  Key Policy Asks                                                                                       Concept
         NortH2
         NortH2   heeft  de ambitie   om   de benodigde versnelling        en    opschaling    te realiseren
             e    De  doelstelling van    NortH2 is  om    de  een   grootschalige economische           groene waterstofketen
                  voor  de Noordwest Europese markt te realiseren, startend in Noord-Nederland,                         en  daarmee
                  de  maatschappelijke      kosten  van   de               nsitie    zo  laag mogelijk te    houden:
                       o   De omvang      en  het tijdpad          e  No       2 keten    zijn noodzakelijke stappen       van een
                           pad dat leidt    tot het beh:          an  de Parijse klimaatdoelen in2050           en de
                           tussendoelen in 2030.
                                =
                                     4 GW in 2030en                         2040;
                                =
                                     Deze ambitie voor20                    ereenstemming          met het NL klimaatakkoord
                       o   Noord-Nederland is       om    strategische redenen gekozen:            ruimte   voor grootschalige
                           windkavels op zee, start       van   het Noordwest        Europese gasnetwerk,
                           opslagmogelijkheden        in zoutcavernes,      gunstig     voor   optimalisatie elektriciteits-
                           infrastructuur, voldoende ruimte, havens, kennis,                 een  ondersteunende       regionale
                           overheid,    etc.
                       o   De  ontwikkeling gebeurt                          jum dat      uiteindelijk  met alle  spelers   in de
                           keten   en  de overheid    zz                        om  de  geintegreerde waardeketen          neer  te
                           zetten.
                                =
                                     Dit betekent da                            sortium zal uitbreiden met andere           partijen.
             e    Kortom: het    grootschalig producere                  pene     waterstof, het doel     van  NortH2, is    nodig
                  voor  de verduurzaming van de industrie           in Europa      en  later ook andere sectoren als        zwaar
                  transport. Door    nu  te  beginnen    kunnen klimaatdoelen           van   Parijs tijdig en tegen de laagst
                  mogelijke maatschappelijke kosten worden behaald.
         Welke techno-economische         uitdagingen zijn er?
              e    De kosten   voor  groene waterst                            icant  naar   beneden.
                       o    De kosten    voor  elektrol                      t
                                                                                 een  factor 3   —
                                                                                                   6 naar   beneden
                                 =
                                       Grootschalige    p                      ken het     mogelijk   om  te komen tot
                                      optimalisering                            ing van   het ontwerp     en  seriematige
                                      productie   op in
                                 =
                                      Grootschalige programma’s maken het mogelijk                    om  gericht  en  planmatig    te
                                      innoveren   waarbij     in elke fase  van     NortH2 de kosten verder        omlaaggaan.
                       o    De kosten    voor  offshore wind moeten verder              naar  beneden.
                                 =
                                       Grootschalige programma’s leiden             tot  kostenverlagingen
                                 =
                                      Door   windparken      van          ere    gigawatts    te realiseren kan de offshore
                                      wind   supply chain                   veren en       daardoor daalt de LCOE
                       o    Offshore   waterstofprodu              ordt economischer als          windparken verder      uit de kust
                            liggen (t.o.v. elektrolyse           nd)
                                 =
                                      Dit vereist de   no
                                                                 innovatie     en  zal waarschijnlijk    na  2030 op   grote schaal
                                      toepasbaar zijn.     G                   atie moet evenwel        nu  beginnen.
                       o    De backbone infrastructuur kan economisch worden                     geéxploiteerd    en  gerealiseerd
                            met   een  bereik  naar  alle  belangrijke    industriéle clusters in Noordwest          Europa tegen
                            relatief geringe kosten, mits       er grote volumes worden getransporteerd
                                                                                                                                       1000
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>13962220
         Story Line & Key Policy Asks                                                                                 Concept
                      o   Dat geldt ook    voor grootschalige opslag       van  waterstof.
             e    Ontwikkelen   van  vraag  naar  groene waterstof
                      o   Stimuleren    van  de vraag  naar  groene waterstof in de industrie         en het  zwaar
                          transport   en  het ontwikkelen    van  opties    om meer    vraagzekerheid     te creéren  (bijv
                          een feed-in tarief   vergelijkbaar    met hoe    investeringen    in hernieuwbare     energie  is
                          gestimuleerd)
             e    Andere uitdagingen     —NTB
         Hoe kan de  ontwikkeling   van  NortH2   er        ijk uit zien?
             e    Tot 2030
                      0   Opschaling    onshore   elektroly             schaal
                              =
                                   AGW dedicated wind        voor   waterstof    kavel(s) dichtbij   de Eemshaven
                              =
                                   |n  een  keer toegewezen      en vervolgens gefaseerd ontwikkeld          in fases van   1
                                   GW
                      o   Belevering   alle grote  cluster(s) met groene waterstof        (fasegewijs)
                      o   Voorbereiden op elektrolyse                op GW schaal
             e    Na2030
                      0   Onder voorbehoud       val                       ty: Offshore waterstofproductie op GW
                                                                         |
                          schaal
                              =
                                   6+ GW dedicate                      aterstof    kavel(s) verder op    zee ten noorden
                                   van   de wadden
                              =
                                   Evacuatie middels dedicated offshore waterstof              pijpleiding
                      o   Belevering   clusters in NW Europa      en aan zwaar      transport
                                                                                                                              1001
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>13962220
         Story  Line &  Key Policy Asks                                                                                          Concept
         Maatschappelijk belang          NortH2
             1)   Met NortH2 wordt de           benodigde opschaling       en   versnelling   van   de ontwikkeling      van  de
                  groene    waterstofproductie        in gang gezet, zoals ook voorzien in het Klimaatakkoord. Hiermee
                  levert NortH2      een   essentiéle   bijdrag            Ltijdig    de-carboniseren      van   hard-to-abate
                  sectoren als de chemische industri                            ansport. Concreet:
                             Realisatie   van een    volledi       veringsketen      van  groene waterstof        van  3-4GW per
                             2030   en  verdere    doorgro                      +  rond 2040;
                       ©     Met nieuwe       windenergie    val             cht ingezet     voor  groene      waterstof,  en  ...;
                      Oo     Doorbraken in de offshore         productie   van     waterstof op    zee.  ..
                                                                                                             ;
                      O00    Schaaldoorbraken in de         omzetting   naar     waterstof   (elektrolyse)      op GW-schaal,      en ...;
                      OO     Verdere    kostendaling     van  wind op   zee  door schaal      en  gerichte innovatie,      en  ...;
                             Realisatie   van een    landelijk  net  voor transport      van  groene waterstof        naar de
                             industrie-clusters in Nederlag               angrenzende       Duitse   regio’s    en gelijktijdige
                             realisatie  van   grootschali
                             waarmee      industrieén in                          steld om   de verduurzaming         van hun
                             energieverbruik      op te  s                        roor de  klimaatdoelstellingen (NB        mbv
                             klimaatbeleid).
             2)   Met NortH2 kan Nederland            koploper worden      in de groene      waterstofeconomie.
                       O     Voortbouwend op de          schaaldoorbraak, de infrastructuur           op   zee en   het dan
                             gerealiseerde      open  landelijke waterstofnet, kan de verdere ontwikkeling                van    de
                             productie    van   groene waterstof versneld worden voortgezet door het aansluiten                       van
                             nieuwe    “waterstofparken”       op  middels NortH2        gerealiseerde      infrastructuur.
                             Ook de open markt voo                              tof zal zich dan verder ontwikkelen          analoog
                             aan  eertijds    de ontwikk                          gasmarkt.   Dit zal Nederland zal als grote
                             producent, transporteu                             waterstof de     nodige    bieden    voor
                             waterstofimport,       -trans
             3)   NortH2 biedt      Groningen     nieuw economisch       perspectief.
                       O     NortH2,    en   de verdere    doorontwikkeling,        biedt kansen   om   maakindustrie       en  de
                             services-   en   dienstensector rondom       (groene) waterstofproductie, -opslag, transport
                             en  -handel    naar  Groningen    te  halen/behouden.
                             Hiermee wordt de        regionale    economische structuur         van  Noord-Nederland versterkt
                             en  nieuwe     werkgelegenheid                   .
                                                                                 Tegelijkertijd wordt geholpen          met het
                             opvangen     van   de  econom           gevolgen      van inkrimping    van    activiteiten ivm het
                             terugdringen      van  de gas        ing.
             4)   NortH2 kan worden           gevoed   vanuit                    grootschalige windparken boven de Wadden
                  Door   bij  inzet van   bijkomende windener            vanuit het Noorden het zwaartepunt te                leggen
                  op waterstof      en  bij inzet van   bijkomende windenergie           vanuit het Westen het         zwaartepunt      te
                                                                                                                                           1002
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>13962220
         Story   Line &   Key Policy Asks                                                                                         Concept
                    leggen verdere vergroening van de elektriciteitsmarkt, worden grote besparingen
                    gerealiseerd bij de verdere verzwaring           van   het elektriciteitsnet     (m.n.  onshore     Noord-Zuid),
         Policy asks    NortH2
         Offshore    wind
         Om de     benodigde economische schaalsp                   in groen    waterstofproductie        te realiseren is    een
         grootschalig, langdurig      en  gefaseerd     prog          a  nodig,    op basis    waarvan   de kosten in de     gehele
                                                                           i
         keten   gereduceerd      kunnen   worden, de be                         vatie kan     plaatsvinden   en   de  ontwikkelingen
         in alle onderdelen      van de keten op elkaar kunneéi               rden    afgestemd (integrale ketenontwikkeling).
         Hiertoe is het     noodzakelijk dat    er  tijdig duidelijkheid     is  over   de aanwijzing    en  gunning     van
         windgebieden benodigd         voor    de  ontwikkeling     van   de  waterstofproductie        naar   GW schaal. Dat
         betreft de eerste 4 GW relatief dicht          bij  de Eemshaven tot 2030,            maar ook zicht    zijn op   mogelijke
         aanwijzing    en   gunning   van  windgebieden        verderop      zee,   benodigd     om  nieuwe fases     na   2030   zo
         economisch      mogelijk te kunnen aansluite                            enodigde doorontwikkeling          van   productie van
         waterstof op      zee  mogelijk te   maken.
              1)    Gevraagd wordt      om een     opzet                            g en  gunning   van een    windgebied      ter
                    grootte   van  800 km2    dichtbij de                         een   wijze die werkt bij de genoemde
                    programmatische aanpak van            de  ontwikl     ling tot 2030       van NortH2,   en  tegelijkertijd
                    financiéle   scherpte biedt.
                        a.    Dit betreft  windgebieden bovenop de routekaart waarvan de elektriciteit gebruikt
                              zal worden    voor   de  productie    van   groene waterstof.
                         b.   Mogelijk  kan   een   IPCEl-status    behulpzaam zijn          voor het verantwoorden         van  het (te
                              kiezen) gunningsprincip                              sport    van de elektriciteit   naar   de
                              Eemshaven].
              2)    Gevraagd     wordt  om een     opzet   v                      stige] aanwijzing    en  gunning     van
                    windgebieden     verder op     zee  die                       kt kunnen worden        om  waterstof op      zee  te
                    produceren.
                        a.    De omvang     van   de  gebi                         n  bij het zo economisch mogelijk inrichten
                              van  de waterstofketen
                         b.   Als offshore   waterstofproductie         op GW schaal zich eenmaal in de             praktijk bewezen
                              heeft, kunnen     potentieel windparken           met   een    gezamenlijke   omvang      van  [enkele
                              tientallen]  GW hier via      een enkele     pijpleiding    op worden     aangesloten.
                        c.    Mogelijk  kan   een   IPCEl-status |            zaam     zijn  voor het verantwoorden         van  het (te
                              kiezen) gunningsprincipe |                          nsport    van de waterstof     naar   het Gasunie
                              transportnetwerk].
         Vraag    naar  groene    waterstof
         Het  beoogde aanbod        van  groene waterstof       e                 oor   benodigde investeringsbeslissingen
         komen alleen tot stand als het klimaatbeleid             tijdig  een    concreet     perspectief biedt    op   een  significante
         vraag   naar  duurzame     (CO2-vrije)    waterstof vanuit de industriéle sector             en  dat daarbij    ook  rekening
         wordt    gehouden     met  vergroening.      Dat   zou bij voorbeeld kunnen           op basis  van  subsidies    om   de in
                                                                                                                                          1003
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>13962220
         Story   Line &   Key Policy Asks                                                                               Concept
         eerste instantie duurdere groene waterstof concurrerend te               maken, of het verplichtingen      ten
         aanzien    van een    (oplopend)   deel  van  de door de industrie te verbruiken waterstof         (evt gebruik
         makend      van  inzet  van te verhandelen groene waterstof        certificaten).  Het beleid zal voldoende
         effectief moeten zijn      om  significant bij te  dragen  aan de klimaatdoelen       en om   (voor  het NortH2
         project) tijdig    commitments te kunnen        krijgen vanuit de markt.
         Tijdelijk  ondersteunend beleid ter       verlaging                n van   groene  waterstof
         Er zijn significante investeringen nodig       in      pschaling  van   groene   waterstofproductie.     Voor
         elektrolyse zal het project de wereldprim               evatten  van   de 1°  opschaling    naar  de 500 MW —1
         GW schaal. Er zal       een ontwikkelingstraje                    rlopen   en  ervaring worden opgedaan        om
         doorbraken te bereiken        voor  de vast te stelle              zetten  technologie    en  schaalgroottes die
         optimaal zijn     voor  de toekomst    (wat  en  hoe).
         Het is daarom realistisch      aan  te nemen    dat de groene waterstof in eerste instantie duurder zal          zijn
         dan de    alternatieven,    maar  dat  dankzij  de innovatie  en  het realiseren   van   infrastructuur groene
         waterstof op termijn       competitief zal zijn.  Een eerste indicatie    voor  de hoogte    van de  funding gap    en
         de timing    van   het moment dat groene       wat               otitief zal uit de eerste fase   van  de
         haalbaarheidsstudie komen. Het is in dit                           pgelijk  om aan   te geven wat de     optimale   mix
         van  subsidie    en  flankerend beleid zal zij                      ling  van  de groene waterstofeconomie te
         stimuleren,     maar er   kan al wel  een  aant                     an  toekomstig beleid worden geschetst.
         Mogelijke beleidsinstrumenten          ter verlag                sten in de   opschaalfase kunnen zijn:
              e     Subsidie op het    aanleggen    van de   benodigde infrastructuur (offshore       en onshore)
              e
                    Risicodragende financiering
              e
                    Capex / Opex subsidies (aanbieders)
              eo    Verbruikssubsidies     (afnemers)
              e¢    Innovatiesubsidies    (suppliers)
              eo    Fiscaal beleid
         Instrumenten zullen zowel op nationaal                              niveau moeten worden        ingezet. Op dit
         moment denken          we aan  IPCEl en  het EU                    s} als concrete Europese instrumenten.         [Het
         verzoek is    aan   Nederland   om  zich actief                     internationale IPCEIl    ontwikkelingen    en
         Nederland      een   vooruitstrevende positie te geven als het gaat       om   de rol  van waterstof.
         Marktinrichting
         Er moet ook beleid komen omtrent de            toekomstige marktinrichting.
         Standaarden
         Er moet ook beleid komen omtrent wate                   tandaarden.
                                                                                                                                 1004
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>