<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>13990766
               CONCEPT BASIS STORYLINE WUHN               (tbv EZK,    andere B2G, evt partners, bestuurders         etc)
         Spreekpunten    voor   EZK  engagement
            e
                Gasunie, de provincie Groningen, Groningen Seaports                  en Shell ontwikkelen     plannen   voor
                grootschalige investeringen        in  een  geintegreerde waardeketen           voor  levering van  groene
                waterstof vanuit Noord-Nederland bestaande uit de                   ontwikkeling   van   offshore wind, de
                omzetting     naar  groene waterstof, het        (ongemengd) transport, opslag          en  levering van
                waterstof    aan   de markt waaronder de grote industriéle clusters in Nederland,Duitsland                 en
                Belgié   op GW schaal     gerealiseerd    vanaf 2° helft komende decennium..
            e   De missie is    om   vanuit Noord Nederland de eerste GW groene H;: kort                na  2025 te leveren
                aan   klanten   en  vervolgens binnen      2 tot 3  jaar verder    op te schalen    naar  additioneel 2 tot 4
                GW    aan  groene H2 als front     runner    project   op weg    naar een   liquide Europese     H2 markt   na
                2030.
            e   Met dit   project kan de schaalsprong worden gerealiseerd die                na  2025   noodzakelijk  is om  de
                ambitie uit het Klimaatakkoord          van  3-4 GW     geinstalleerd   vermogen in 2030 te realiseren.
                     o    Dit  project  vormt ook     een  basis  voor    de  ontwikkeling van grootschalige groene
                          wind/waterstof projecten die nodig zijn             om een   volledig (uiteindelijk groene) liquide
                          waterstofmarkt te realiseren         na  2030 in Nederland       en  uiteindelijk heel (NW)Europa.
            e   Voor de    beoogde     waterstof waardeketen         van   dit project liggen   er kansen in met    name
                Duitsland    en  de Duitse markt.     Aansluiting bij de Nederlands-Duitse verbanden die             op
                waterstofgebied       worden   gelegd    en  ook  fysieke aansluiting     behoren tot de scope.
            e   Het neerzetten      van een   geintegreerde      waardeketen       (waarbij  alle onderdelen op elkaar     zijn
                afgestemd)      maakt het   mogelijk    om over    de hele keten te     optimaliseren     welke essentieel is
                om   de onrendabele toppen in verschillende delen               van  de keten    (wind, groene Hs, productie,
                opslag, transport, gebruik      van    groene   H,)  te  verlagen.
            e   Noord Nederland heeft met           lopende initiatieven, door        een proactieve samenwerking        van
                overheid    en  bedrijfsleven,    een   voorsprong     opgebouwd       met het ontwikkelen      van een  groene
                waterstofeconomie        en  vormt met haar       ligging, energie-infrastructuur, opslagmogelijkheden
                en  kennisinfra    een  ideale basis als startpunt       van  de waardeketen.
            e   Voor verdere      versterking  van    de kritieke   massa en om      te komen tot     een  duurzaam
                marktmodel zal het consortium worden               uitgebreid     met  een  aantal partners: grote    spelers
                die we   willen   uitnodigen   om   deel te   nemen aan en mee         te investeren    en supporten in de
                waardeketen      voor   levering  van   waterstof.
            ¢   Met het cog op de missie zullen eind 2021 de eerste FID’s moeten worden genomen door de
                consortiumleden       voor  alle schakels    van  de waardeketen.
            ¢   Om dit te realiseren zullen de        marktspelers      en  de overheid al op korte termijn de
                samenwerking        moeten zoeken       om  deze   uitdaging    binnen   en buiten de bestaande kaders       en
                processen     mogelijk   te maken.
            e   Voor het    project wordt    nu  in detail onderzocht hoe de         geintegreerde waardeketen
                technisch, economisch        en  commercieel vormgegeven kan worden                 en wat  er beleidsmatig
                (o.a.  wet-  en  regelgeving,   wind locaties     en  incentives    aan de vraag-    en  aanbodkant) nodig    is.
                Uitgezocht     wordt welke rollen      en verantwoordelijkheden bedrijven            en  overheden moeten
                                                                                                                                  3108
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>13990766
                    pakken     om een    grote stap   te zetten   richting  een   uiteindelijk liquide,    groene   pan-Europese
                    waterstofmarkt.       (Tussentijdse)    inzichten hierover delen       we   graag met de overheid.
         Europa heeft als doel        om   in 2050 Net Zero Emission te        zijn, zoals geformuleerd       in het Paris Climate
         Agreement.      Vanuit nationaal      perspectief    heeft Nederland in de Klimaatwet            vastgelegd   dat de
         uitstoot   van   broeikasgassen      in 2050 met 95% moet         zijn verminderd (ten opzichte         van  1990).
         Onderzoeken zoals          Infrastructure   Outlook 2050 concluderen dat deze energietransitie               een  systeem
         integratie    vereist tussen elektriciteit     (elektronen)    en   gas(moleculen).      Thans wordt minder dan 20%
         van  de Nederlandse         energievraag bediend       met elektronen. Ruim 80%           van  de  energievraag wordt
         bediend uit moleculen als          energiedrager. Al zal     naar  verwachting zal      in de toekomst     (2030-2050)   het
         aandeel    van   ‘elektronen’ toenemen, echter dan nog zal 60% tot 70%                  van   de energievraag moeten
         worden bediend met           (groene)   ‘moleculen’.
         Waterstof heeft de potentie           om een   significante bijdrage      te leveren op het     gebied   van  de benodigde
         groene moleculen         en  geeft daarbij invulling    aan   de  klimaatdoelstellingen.       Waterstof kan worden
         gebruikt    voor   het  CO2-vrij   maken    van  de  mobiliteitssector, de industrie        en  mogelijk   ook delen  van  de
         gebouwde omgeving. Waterstof is              een  relatief  zeer  economische       energiedrager voor de opslag       en
         het transport      van   hernieuwbare energie        en zal tevens    belangrijk worden      voor een    volledig CO2-vrije
         elektriciteitsproductie       en  netstabiliteit. De   ontwikkeling van       een  liquide, pan-Europese      markt  voor
         waterstof met de        bijbehorende      infrastructuur zorgt     voor een    betrouwbare      en  betaalbare   levering
         van  groene waterstof.
         Om de     Europese     en   de Nederlandse klimaatdoelen te bereiken zal de groene waterstofketen                    (van
         hernieuwbare        electricteitsproductie     tot  eindverbruik)     tussen   nu en   2050 fors moeten worden
                                                                                                                                ~
         opgeschaald.       Het  opgesteld    vermogen     van  windmolens in de Noordzee moet zijn              gegroeid  naar
         200   a 300 GW      en  is zelfs dan niet toereikend       om  de  gehele energievraag        te vergroenen.. Dit
         betekent     een enorme       toename    van  ontwikkeling     en   realisaties  van  offshore    windparken Electrolyse
         moet    zijn opgeschaald      van   MW    naar GW-schaal. Infrastructuur moet            geschikt zijn  voor  waterstof   om
         de  belangrijkste (Noordwest-) Europese industriéle clusters                 te verbinden     en  onder andere
         zoutcavernes moeten worden              geconverteerd      om  waterstof     grootschalig    op te slaan ten behoeve     van
         flexibiliteit. Als laatste zal het     gebruik van    groene waterstof moeten worden              gestimuleerd.   Deze
         stappen zijn nodig        ten behoeve    van een    geintegreerd hernieuwbaar energiesysteem.
         Nederland kan        vooroplopen bij het ontwikkelen          van een    waterstofeconomie. Het Klimaatakkoord
         biedt daarvoor       een   goede   basis. Om de ambitie      van   zeker 4 GW     opgesteld electrolyse      vermogen in
         2030 te hebben        gerealiseerd,    moeten    bedrijfsleven    en   overheid   samen een      pad  uitzetten  en
         daarvoor stappen zetten.          Bedrijven   moeten investeren in        projecten die leiden      tot de  ontwikkeling
         van  grootschalige electrolyse         en  het ontwikkelen     van   nieuwe markten       voor   groene waterstof.
         Overheden kunnen deze            ontwikkeling    steunen met de       juiste  mix  van   beleidsinstrumenten,
         bijvoorbeeld      door het stellen     van  lange  termijn doelen      voor  groene    waterstof, gerichte subsidies
         voor   opschaling     en   kostenreductie    van  electrolysetechnologie, beleid gericht           op het creéren   van
         vraag   naar   groene waterstof       en  het aanwijzen    van   nieuwe    gebieden     voor  grootschalige (GW)     wind
         op  zee voor    groene     waterstofproductie.      Om de ambitie       van  4 GW groene waterstof al per 2030 te
         kunnen waarmaken            en om   echt voorop te kunnen        blijven lopen,    is het  noodzakelijk    om  voor 2030
                                                                                                                                       3109
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>13990766
         mééer stappen     en  grootschalige stappen (op            1 GW-niveau)       te zetten   (op systeemniveau). Op            korte
         termijn zal   moeten worden       begonnen         met het zetten      van   deze stappen.
         Wij (consortium*) hebben         een   investeringstraject        in gang gezet      voor een      nieuwe     beleveringsketen
         van groene waterstof op        een   schaal die in de toekomst economisch zal                   zijn en   die  een  significante   en
         noodzakelijke bijdrage zal leveren           aan   de   klimaatdoelstellingen, al voor          2030. De keten zal        zodanig
         worden ontworpen, dat deze vanuit Noord Nederland                       een    goede basis biedt voor (internationale)
         doorontwikkeling, ook        na 2030. Gezien de           doorlooptijden die zijn gemoeid             met dit
         investeringstraject     en  met innovaties        en   de  ontwikkeling     en  groei   van  markten       voor   groene
         waterstof,   nemen     wij het  volgende pad         voor:
         -
             Fase 1:in 2021 worden         voor een       integrale beleveringsketen           in Noord NL
             investeringsbeslissingen        genomen        voor een     0,7 tot 1 GW      elektrolyse-installatie        op land   (met
             innovatieve     technieken, nodig         om   schaalvoordelen te kunnen realiseren op deze                    schaal), gevoed
             vanuit   een   hier  aan  toe te  wijzen windpark          op zee   (700    MW   —
                                                                                                 1 GW, ‘Boven de         Wadden’,
             beoogd     om   in 2026-2027     gereed      te   hebben),   een   backbone      voor   waterstoftransport,         een
             waterstofopsiag       installatie  (caverne).
                  o     De  beleveringsketen       is in  2026/2027 volledig operationeel              en   kan afnemers bedienen
                        (m.n. industrie)    in Noord Nederland           en  enkele andere        belangrijke (industrie)regio’s         in
                        NL.
         -
             Fase 2:in    2023/2024 worden           nieuwe      investeringsbeslissingen        genomen       voor    uitbouw    van   de
             beleveringsketen       vanuit Noord Nederland tot             een   schaal   van   4GW    ,
                                                                                                          waarmee       alle belangrijke
             industriecentra in Nederland           en een      doorgroei    naar   additionele industriecentra in Duitsland              en
             (eventueel) Belgié      van  groene waterstof kunnen worden voorzien.
                  o     De verdere     uitgebouwde beleveringsketen               is in 2028-2030       operationeel       met   mogelijk
                        ook wind uit Duitse concessies.
         Om dit  traject   te kunnen realiseren zal          aan een    aantal   belangrijke     condities moeten worden voldaan
         waarin de overheid kan voorzien zonder directe kosten te maken:
         -
             De concessie      van een   ‘early  block’     (zoals   de 700 MW boven de           Wadden)       zal moeten worden
             uitgegeven      voor  levering   aan   de,   in het kader     van  project,    te realiseren     elektrolyse-installatie(s)
             en  daar ook     mee   moeten worden verbonden               (NB   is verschuiven      van    ‘routekaart el’     naar  ambitie
             voor   vergroenen     industrie);
         -
             Daarmee hoeft hiervoor niet te worden                  geinvesteerd      in het  landelijke (onshore)         elektriciteitsnet
             voor   transport    van  elektriciteit uit het Noorden           naar   de Randstad      [checken!];
         -
             Deze   netoptimalisatie (onshore)           zal moeten worden          gereflecteerd      in de voorwaarden          voor
             Elektriciteit-transport (tijdige besluitvorming) [check];
         -
             Ook is   tijdige besluitvorming nodig           om   vrijkomende gastransportinfrastructuur                  beschikbaar te
             krijgen (onder werkbare voorwaarden)                  om  te kunnen inzetten         voor    waterstoftransport.
         -
             Er zal  tijdig meer    duidelijkheid      moeten komen in de markt              over  het voordeel dat         gebruik   van
             ‘groene    moleculen’ zal gaan bieden boven               gebruik    van   ‘grijze moleculen’       (in 2021    duidelijkheid
             >2025: ETS, evt additionele         CO2-heffingen, EU-boundary-adjustments).
         Ons consortium zal bestaan uit         ......  en  is van   plan het volgende       te gaan aanbieden:
                                                                                                                                               3110
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>13990766
             Commitment       om   toe te werken       naar een    investeringsbeslissing (FID)      in 2021  voor fase 1  (totaal
             investeringsbedrag plm        2 mld    €), waarbij    het nodig   zal zijn om  ‘pre  FID’  voorbereidingskosten     te
             maken ten     bedrage     van  circa  xx  mln €   voor  scoping, detailed engineering, management            enz;
             De consortiumleden willen          bij toereikende condities        in 2022-2026 investeren in fase 1      van  de
             leveringsketen     voor   productie     en  conversie   van   groene    energie (wind, elektrolyse),    en transport
             en  opslag  van  waterstof     (NB   offshore    kabel=Tennet);
             Ontwerp    van een     initieel marktmodel dat        functioneel/acceptabel       is in fase 1 én in de
             vervolgfasen.
         De consortiumpartners zijn bereid           een   significant  deel  van   de fase 1  investeringen    voor eigen
         rekening  te nemen     in een   markt die zich nog moet ontwikkelen             en waarin innovaties nog moeten
         worden   gerealiseerd. Daarbij wordt van ‘Den Haag’               en ‘Brussel’  gevraagd bij    te dragen  aan:
             De initiéle meerkosten       voor   innovatietrajecten (upfrontkosten)           voor   het -tijdens fase 1-
             opschalen    van  electrolyse    van    1 MW    naar   700  —
                                                                            1000 MW per     installatie;
             Run-in kosten     (exploitatiekosten)       van   eerste 4  jaar van   operatie  van   de keten  voor  ingroeien   van
             de markt   (fysieke H2-vraag)       voor   fase 1   (wind, elektrolyse, opslag);
             Compensatie      over   wat  langere tijd    voor   initiéle  onderbezetting    in de eerste onderdelen      van  de
             backbone    voor   H2-transport (fase        1 over  meerdere     regio’s).
         Het consortium stelt     voor om     de   beleveringsketen       te ontwikkelen vanuit Noord        Nederland, omdat:
             Ten behoeve     van   de   klimaatdoelstellingen       moeten ook in de      Noordelijke Noordzee windenergie
             projecten worden ontwikkeld (ook al              in het volgende decennium), terwijl het         uit oogpunt   van
             netoptimalisatie efficient zal zijn        om   deze groene energie in de       vorm van     waterstof  naar  de
             marken te    brengen ipv elektriciteit;
             De  regio sterk   en  innovatief acteert met kennis, beleid, aanbod              en vraag   naar  groene  waterstof;
             De transitie   van  Groningen(veld)        als startpunt nieuwe       energiemarkt     in de 1960-s  naar  Groningen
             als startpunt   van   nieuwe groene moleculenmarkt in de 2020-s met nieuwe                     bronnen, hergebruik
             van  gastransportnet, gebruik van kansen             voor   energieopslag,    sterke   ‘thuismarkt, kennisinfra...
             spreekwoordelijk      is.
                                                                                                                                    3111
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>