<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>13990796
         NortH2
         Groene    waterstof speelt een essentiéle rol bij het realiseren                van   de klimaatdoelen      van    Parijs
              e     Er zijn  een aantal sectoren met grote                    itstoot die alleen met schone waterstof te
                   verduurzamen zijn, zoals de        (petro                      industrie      en zwaar    transport.
                         o    Daarnaast is waterstof b               rijk  voor  de   koppeling      tussen verschillende       sectoren,
                              bijvoorbeeld   tussen de el            citeitssector      en  de industrie of de transportsector.
              e     De  benodigde schone waterstofp                    tie  bedraagt voor Europa enkele honderden
                   gigawatten richting 2050"
              e     In een   economie met netto nul emissies zal              uiteindelijk     alle waterstof groen       zijn. Er zijn dus
                   vele projecten     nodig  met  vergelijkbare        omvang      van    NortH2     (10+ GW).
         We moeten       we nu   beginnen   met het veersnellen          en   opschalen     van    de groene    waterstofproductie
              eo    Er zit een  gapend gat tussen     wat nog                    e vanuit de klimaatdoelen          van    Parijs terug
                    redeneren    naar  de  huidige  situat                         ene   waterstofproductie        nu  staat.
              ¢     Groene    waterstofproductie     sta:                             inderschoenen.
                         o    De  huidige productieni                                en  MW     schaal, terwijl de benodigde
                              waterstof   productienive                           aal moeten zijn. Het moet dus 1000 keer
                              groter.
                         o    De  productiekosten    van    groene waterstof           zijn  nu   veel te   hoog?
              eo    Een  opschaling van de productie        van     groene waterstof is          noodzakelijk     om  (i)  de  benodigde
                    productieniveaus     te bereiken   en    (ii)  om   competitieve        kostenniveaus te bereiken.
              e     De  opschaling   van  groene   waterstofproductie kost tijd, daarom                   moeten    we nu     beginnen.
                                                             i
                         o    In het Klimaatakkoord is                              itie neergezet      om een    eerste 3-4 GW
                              elektrolysevermogen      pe                          d te hebben.
              e    Als door de investeringen in infr                                 schaling de (incrementele) productiekosten
                    economisch worden, zal de groe                                   ductie autonoom versnellen.
         Versnellen    en   opschalen   van de groene     \
                                                                                   tie kan alleen      slagen   door alle onderdelen
         van  de waardeketen       gecodrdineerd     te ontwikkelen
              e
                    Opschaling    van  groene  waterstofproductie            vereist    een   ketenbenadering.
                         o    De  miljarden  investeringen zullen alleen             gedaan worden als de afname verzekerd is,
                              de infrastructuur  gereed      is   en  de   benodigde      wet-    en  regelgeving van kracht        is.
                         o    Omgekeerd     zullen afnemers                      esteren in de ombouw            van  hun installaties
                              voor  groene waterstof als                 nbo       oldoende, zeker         en aantrekkelijk geprijsd     is.
              e     Dit vereist  nauwe   samenwerking                 n  producenten, transporteurs, afnemers,
                   toeleveranciers     en  overheden.
         NortHZ2   heeft de ambitie     om  de benodigde                          n  opschaling      te realiseren
         !
           Deze  cijfers zijn gebaseerd op de TenneT-Gasunie Infrastructure Outlook),                 weke   voor beide lande heeft
         gekeken naar de energietransitie tegen de laagste kosten
         Ter illustratie: groen kost op dit   moment tussen                                         (10)(1c)
                                                                                                                                             3112
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>13990796
            e   De  doelstelling van      NortH2 is  om een      grootschalige     economische groene waterstofketen
                voor  de Noordwest        Europese   markt te      realiseren,   startend in    Noord-Nederland,       en daarmee
                de maatschappelijke kosten         van    de energietransitie       zo  laag mogelijk   te houden:
                     o   De omvang        en tijdpad  van    de NortH2 keten is        een   noodzakelijke   eerste   stap  om een
                         pad  te komen dat leidt tot het behalen             van   de   Parijse klimaatdoelen      in2050   en de
                         tussendoelen in 2030.
                              =
                                     4GWin 2030en                           2040;
                              =
                                     Deze ambitie    voo         0 is in overeenstemming          met het NL klimaatakkoord
                     o   Noord-Nederland isom            s       gische   redenen     gekozen:     ruimte  voor  grootschalige
                         windkavels op zee, start         v        t Noordwest      Europese gasnetwerk,
                         opslagmogelijkheden         in  zou                  oldoende      fysieke ruimte, havens, kennis,
                         een  ondersteunende         regionale overheid,        etc.
                     o   De  ontwikkeling gebeurt          in een   consortium dat       uiteindelijk  met alle   spelers  in de
                         keten     en  de overheid zal samenwerken            om   de   geintegreerde    waardeketen      neer  te
                         zetten.
                              =
                                     Dit betekent dat het           idige consortium zal uitbreiden met andere            partijen.
            e   Kortom: het    grootschalig produce                         ne  waterstof, het doel      van   NortH2, is nodig
                voor  de verduurzaming van         ond                         trie  en zwaar    transport in Europa. Door       nu
                te beginnen kunnen klimaatdoe                                  ig en   tegen de laagst mogelijke
                maatschappelijke kosten worde
         Welke techno-economische         uitdagingen zijn     €
             e   De kosten   voor    groene waterstof moeten           naar  beneden.
                     o    De kosten      voor elektrolyse     moeten met       een   factor 3   —
                                                                                                  6  naar beneden
                               ®
                                       Grootschalige programma’s          maken het       mogelijk   om  te komen tot
                                      optimalisering    e|                   ring  van    het ontwerp    en  seriematige
                                      productie  op in
                               =
                                       Grootschalige  p                       ken het     mogelijk   om  gericht   en planmatig    te
                                      innoveren   waar                        an   NortH2 de kosten verder         omlaag gaan.
                     o    De kosten      voor offshor                          aar  beneden.
                               =»
                                       Grootschalige  p                        en  tot   kostenverlagingen
                               ®"
                                      Door  windparken       van  meerdere      gigawatts     te realiseren kan de offshore
                                      wind  supply chain gericht innoveren            en  daardoor daalt de LCOE
                     o    Offshore     waterstofproductie        wordt economischer als          windparken verder      uit de kust
                          liggen (t.o.v. elektrolyse       op  land)
                               =
                                      Dit vereist de  nodige     innovatie   en   zal  waarschijnlijk   pas  na  2030 op grote
                                      schaal toepasbaar                     e  innovatie moet evenwel          nu  beginnen.
                     o    De backbone infrastruct                  n economisch worden          geéxploiteerd     worden
                         gerealiseerd tegen relati               ringe kosten,     mits   er grote volumes worden
                         getransporteerd
             e   Ontwikkelen      van  vraag  naar  groen
                     o    Stimuleren      van de vraag     naar   groene waterstof in de industrie          en  het zwaar
                         transport      en  het ontwikkelen       van  opties   om meer      vraagzekerheid     te creéren   (bijv
                                                                                                                                      3113
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>13990796
                         een feed-in tarief vergelijkbaar     met hoe      investeringen   in hernieuwbare   energie is
                         gestimuleerd)
                     o   Andere  uitdagingen
         Hoe kan de ontwikkeling  van NortH2   er   uit zien?
             oe  Tot 2030
                     o   Opschaling onshore elekt;            tot         schaal
                                                                      GW
                             =
                                 4 GW dedicated             voor  waterstof     kavel(s) dichtbij  de Eemshaven
                             "=
                                 |n een keer toeg          en en   vervolgens gefaseerd ontwikkeld        in fases van  1
                                 GW
                     o   Belevering eerste  cluster(s)               ne    waterstof
                     o   Voorbereiden op    elektrolyse    op  zee  op GW schaal
             e   Na2030
                     0   Onder voorbehoud     van    technical  maturity: Offshore waterstofproductie         op GW
                         schaal
                                 6+ GW dedicated        wi               aterstof          verder op      ten noorden
                             =
                                                                                  kavel(s)            zee
                                 van  de wadden
                             =
                                 Evacuatie midg                            shore waterstof   pijpleiding
                                    clusters in
                                                  N
                     o   Belevering                                         zwaar  transport
                                                                                                                          3114
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>13990796
         Maatschappelijk belang        NortH2
             1) Met NortH2 wordt de           benodigde opschaling     en   versnelling   van   de ontwikkeling      van  de
                groene    waterstofproductie        in gang gezet, zoals ook voorzien in het Klimaatakkoord. Hiermee
                levert NortH2      een   essentiéle   bijdra              ijdig  de-carboniseren       van   hard-to-abate
                sectoren als de chemische industri                          ansport. Concreet:
                           Realisatie   van een    volledi      veringsketen     van  groene waterstof        van  3-4GW per
                           2030   en  verdere    doorgroe                   +  rond 2040;
                    ©      Met nieuwe       windenergie    van           icht ingezet    voor  groene      waterstof,  en  ...;
                    ©      Doorbraken in de offshore         productie  van    waterstof op    zee.  ..
                                                                                                         ;
                    OO     Schaaldoorbraken in de omzetting          naar    waterstof   (elektrolyse)      op GW-schaal,      en ...;
                    OO     Verdere    kostendaling van wind       op zee  door schaal     en  gerichte innovatie,      en  ...;
                    CC     Realisatie   van een    landelijk  net voor transport     van  groene waterstof        naar de
                           industrie-clusters in Nederlz                ngrenzende      Duitse   regio’s    en gelijktijdige
                           realisatie  van   grootschali
                           waarmee      industrieén i                         steld  om  de verduurzaming         van hun
                           energieverbruik      op te  s                      oor  de  klimaatdoelstellingen (NB mbv
                           klimaatbeleid).
             2) Met NortH2 kan Nederland            koploper worden     in de groene     waterstofeconomie.
                    O      Voortbouwend op de schaaldoorbraak, de infrastructuur op                    zee en   het dan
                           gerealiseerde      open  landelijke waterstofnet, kan de verdere ontwikkeling              van    de
                           productie    van   groene waterstof versneld worden voortgezet door het aansluiten                     van
                           nieuwe    “waterstofparken’           midde]       ortH2  gerealiseerde infrastructuur.
                           Ook de open markt        voo!                    tof zal zich dan verder ontwikkelen          analoog
                           aan  eertijds    de ontwikk                        gasmarkt.   Dit zal Nederland zal als      grote
                           producent, transporteu                           waterstof de     nodige    bieden    voor
                           waterstofimport, -trans
             3) NortH2 biedt      Groningen     nieuw economisch      perspectief.
                    oO     NortH2,    en   de verdere    doorontwikkeling, biedt kansen        om   maakindustrie       en  de
                           services-   en   dienstensector rondom      (groene) waterstofproductie, -opslag, -transport
                           en  -handel    naar  Groningen    te halen/behouden.
                           Hiermee wordt de        regionale   economische structuur        van  Noord-Nederland versterkt
                           en  nieuwe     werkgelegenhei                  .
                                                                             Tegelijkertijd wordt geholpen          met het
                           opvangen      van  de  econom          gevolgen    van   inkrimping   van    activiteiten ivm het
                           terugdringen      van  de gas        ng.
             4) NortH2 kan worden           gevoed   vanuit                  grootschalige windparken boven de Wadden
                Door   bij  inzet van   bijkomende windenergie        vanuit het Noorden het         zwaartepunt      te  leggen
                op waterstof      en  bij inzet van   bijkomende windenergie         vanuit het Westen het zwaartepunt te
                                                                                                                                       3115
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>13990796
                   leggen verdere vergroening      van   de elektriciteitsmarkt, worden grote       besparingen
                   gerealiseerd bij  de verdere   verzwaring    van   het elektriciteitsnet (m.n.  onshore  Noord-Zuid),
         Policy asks  NortH2
         Het
         Offshore wind
         Om de    benodigde   economische     schaalsprong     in groenagwaterstofproductie     te realiseren is  een
         grootschalig, langdurig    en  gefaseerd programmanodig,           op basis waarvan   de kosten in de   gehele
         keten   gereduceerd   kunnen worden, de        benodigde     innovatie kan   plaatsvinden   en de ontwikkelingen
         in alle onderdelen   van de keten op elkaar kunnen worden             afgestemd (integrale ketenontwikkeling).
         Hiertoe is het   noodzakelijk dat  er  tijdig duidelijkheid    is over de aanwijzing   en  gunning  van
         windgebieden benodigd        voor de  ontwikkeling     van  de  waterstofproductie    naar  GW schaal. Dat
         betreft de eerste 4 GW relatief dicht      bij defEeémshaven,     tot 2030,  maar  ook zicht zijn op mogelijke
         aanwijzing   en  gunning   van  windgebieden     ¥eérder op Z€&,    benodigd   om  nieuwe fases   na 2030   zo
         economisch     mogelijk te kunnen aansluitén'en        om   de/Benodigde doorontwikkeling       van  productie  van
         waterstof op    zee mogelijk  te maken.
              1)
         Vraag   naar  groene  waterstof
         Het  beoogde    aanbod  van   groene waterstof     en  de daarvoor     benodigde investeringsbeslissingen
         komen alleen tot stand als het klimaatbeleid         tijdig een   concreet  perspectief biedt  op  een  significante
                                                                                                                              3116
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>13990796
         vraag   naar  duurzame      (CO2-vrije)    waterstof vanuit de industriéle sector            en  dat  daarbij ook rekening
         wordt   gehouden      met   vergroening.      Dat  zou  bij  voorbeeld kunnen op basis          van   subsidies  om de in
         eerste instantie duurdere groene waterstof concurrerend te                       maken, of het verplichtingen      ten
         aanzien   van een    (oplopend)      deel  van  de door de industrie te verbruiken waterstof               (evt gebruik
         makend     van  inzet  van   te verhandelen groene waterstof              certificaten).   Het beleid zal voldoende
         effectief moeten      zijn om   significant bij   te dra                e  klimaatdoelen     en om    (voor  het NortH2
         project) tijdig   commitments te kunnen            krij                    markt.
         Tijdelijk ondersteunend beleid         ter  verlagin         n  de kosten    van   groene  waterstof
         Er zijn significante investeringen nodig          in                     van   groene    waterstofproductie.     Voor
         elektrolyse zal het project de wereldprimeur                           van    de 1°   opschaling    naar  de 500 MW —1
         GW schaal. Er zal      een   ontwikkelingstraject worden doorlopen                 en  ervaring worden opgedaan        om
         doorbraken te bereiken         voor   de vast te stellen       -en in te zetten    technologie    en  schaalgroottes   die
         optimaal zijn    voor   de toekomst      (wat  en   hoe).
         Het is daarom realistisch       aan   te nemen     dat de     groene   waterstof in eerste instantie duurder zal zijn
         dan de   alternatieven,     maar    dat  dankzij  d                      het realiseren    van  infrastructuur groene
         waterstof op termijn       competitief zal zij                              atie  voor  de hoogte    van  de funding gap   en
         de timing   van   het moment dat groene                                    itief zal uit de pre-feasibility study komen.
         Het is in dit stadium niet      mogelijk    om az                         le  optimale    mix van  subsidie   en flankerend
         beleid zal  zijn  om   de  ontwikkeling     van  de                     stofeconomie te       stimuleren,   maar er  kan al
                                                                   |
         wel  een  aantal   ingredienten      van  toekomstig               worden      geschetst. Mogelijke
         beleidsinstrumenten ter         verlaging    van  de kosten in de      opschaalfase kunnen zijn:
              e¢   Subsidie op het      aanleggen     van  de   benodigde      infrastructuur     (offshore   en  onshore)
              e
                   Risico-dragende financiering
              e
                   Capex / Opex subsidies (aanbied
              e    Verbruikssubsidies       (afnemers)
              e¢   Innovatiesubsidies       (suppliers)
              eo   Fiscaal beleid
         Instrumenten zullen zowel op nationaal                      p Eu           niveau moeten worden         ingezet. Op dit
         moment denken         we aan    IPCEIl en   EU Innovation Funden          } als concrete    Europese    instrumenten.    [Het
         verzoek is   aan   Nederland     om   zich actief te mengen in de internationale IPCEIl              ontwikkelingen    en
         Nederland     een   vooruitstrevende positie te geven als het gaat                om  de rol  van  waterstof.
         Marktinrichting
         Er moet ook beleid komen omtrent de toe                                  rktinrichting.
         Standaarden
         Er moet ook beleid komen omtrent water                                  len.
                                                                                                                                       3117
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>