<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>13964735
         Draft version for discussion                                                                       1 October 2020
         NortH2 Narrative in relatie tot stand      beleid/staande praktijk
         Den  Haag wil energietransitie   van   55% CO2 emissiereductie in 2030         en  groen  verdienvermogen,
         maar  (denkkader DH):
                 Moet niet ten koste gaan       van   internationale   concurrentiepositie bedrijven (niet te snel)
                 Moet recht doen     aan  lasten/lasten verdeling bedrijven/burgers (uitlegbaar politiek)
                 Zoveel   mogelijk vrije marktwerking (uitlegbaar         naar andere   bedrijven/initiatiefnemers)
                 Investeringen   overheid    volgen investeringsbeslissingen bedrijven, bijv infra (zekerheid)
                 Er moet geen lock-in ontstaan, dus geen keuze voor een specifieke energiebron (niet kiezen)
                 Marktordening per energiebron, waaronder offshore wind (geen verstoring)
                 Beetje in stapjes zodat iedereen mee kan komen (haalbaar, uitvoerbaar, niet per se snel
                 Niet/nauwelijks geld beschikbaar voor H2
         Europa wil energietransitie   van   55% CO2 emissiereductie:
                 Wordt deels    meer  urgentie gevoeld
                 Meer   geld  voor vergroening
                 Van  elkaar/met elkaar leren, ook internationaal
                 Marktwerking van belang,        met redenatie     afwijken   mag:  IPCEl, maar  nog niet SDE++
         NortH2 is  een antwoord,    want  (zie   ook argumenten i):
                 Levert  bijdrage  aan kabinetsdoelstelling waterstof,        en  meer/sneller dan dat.
                 Brengt   een  nog niet bestaande markt       gecodrdineerd      op gang
                 Is over  de gehele  keten kosten efficient
                 Wordt   gedragen/uitgevoerd        door partijen die het    waar   kunnen maken
                 Levert  nieuwe/vervangende         banen op
                 Geeft NL kans op leidende rol op H2         (ipv gas)
         Het wringt echter   met:
                 Vraagt windkavels dedicated         voor  waterstof, terwijl ook duurzame elektriciteit nodig     is
                 Vraag sneller,  meer   windenergie dan       op voorhand     bedacht, past   niet in plannen
                 Vraagt gunning windkavels        aan   1 partij/consortium
                 Vraagt overheidssturing       en  investeringen zonder dat al helder      is wat/hoe groot vraag   is
                 Is een  keuze met deels lock-in      effecten,  wat als  er andere betere    oplossingen  komen
                 Gaat sneller dan   nodig   is
                 Gaat sneller dan   geld  voor   is
                 Een groot   project  met Shell financieren is      politiek risicovol
                 Project wordt   te groot, levert monopolypositie         voor  projectpartners
                 Waarom NNL      en niet  bijvoorbeeld Rotterdam
         Maar dat is als volgt uitlegbaar:
                 Vraagt windkavels dedicated         voor  waterstof, terwijl ook duurzame elektriciteit nodig     is.
                 Daarbij speelt dat   EZK  (terecht)    erg trots is op de  subsidievrije tenders   voor wind op zee,
                 maar nu    worstelen met    volgende stappen.
                                                                                                                           1426
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>13964735
         Draft version for discussion                                                                                  1 October 2020
                 Er is duurzame elektriciteit      nodig,   maar er  is daarnaast ook snel          een    groen/schoon gas nodig.
                 Dit om   de energie-    en  grondstofvraag die     niet  zo   makkelijk geélektrificeerd kan worden te
                 verduurzamen       en om    het energiesysteem te balanceren.
                 Deze kavels dedicated        voor  waterstof zouden additioneel kunnen worden aangewezen                           en
                 daarmee niet ten koste gaan         van  de gewenste snelheid          van    productie     wind op     zee en
                 eventuele    verstoring   van   de markt is dan ook      beperkt,     zou een     bewuste keuze
                 kunnen/moeten zijn        om   de groene waterstofmarkt           aan  te  jagen. Daarbij komt dat het
                 aanwijzen    van   kavels op   zee en  tenderen daarvan sowieso moet versnellen.
                 Vraag sneller,    meer   windenergie dan      op voorhand       bedacht, past niet in plannen
                 Dat  klopt,  maar   in alle gevallen   moet worden versneld in het             aanwijzen      van   kavels   en
                 tenderen daarvan. Niet alleen vanuit klimaatambities,                 maar    ook   om    economisch       mee  te
                 blijven doen    is het van   belang dat    we versneld de      slag   naar   groen gaan maken          (ca.  20%   van
                 de NL economie       hangt op de een of andere manier            samen     met    fossiel; bedenk       wat  voor
                 banen/welvaartsverlies dat met zich meebrengt).
                 Vraagt gunning windkavels         aan  1  partij/consortium
                 Dit kan alleen als IPCEI status wordt        gerealiseerd, of als het als (heel grote) pilot wordt
                 aangemerkt,     of als  er een  tender komt die     zodanig      is opgesteld dat dit        consortium de      enige  is
                 die hem "aankan". Dat laatste is        politiek wel makkelijker        uit te   leggen dan rechtstreekse
                 gunning.
                 Vraag   is of consortium groter maken hiervoor de oplossing                 is. Hoewel EZK steeds         heeft
                 aangestuurd     op  een  verbreding    van  het consortium is het de vraag             of dat echt is wat      ze
                 willen. Door alle    marktpartijen    in één consortium te hebben ontstaat                 er een  monopoliepositie.
                 Framen als kans: de      kip-ei  situatie doorbreken is      een    uitdaging    die alle hens     aan   dek vergt,
                 verspreiding    van  geleerde    lessen etc.
                 Vraagt overheidssturing        en  investeringen zonder dat al helder            is wat/hoe groot vraag         is
                 De vraag is in    potentie (ruim) voldoende groot (ca. 10%             van    het NL    aardgas wordt gekraakt
                 t.b.v. waterstofproductie),       maar   inderdaad niet     gerealiseerd. Duidelijk kiezen            voor   waterstof,
                 0.a. door het creéren      van  voldoende aanbod tegen           een   redelijke     prijs, zal echter maken dat
                 daar ook op wordt ingezet door afnemers. Hiermee creéren                      we   helderheid      voor   alle partijen
                 en  lokken  we   investeringen of versnelling daarvan           uit. De vraag zal ontstaan           en  groeien. Als
                 start is echter wel    een   exploitatiesubsidie/contract        for  difference/      ..
                                                                                                           nodig. Vanwege de
                 aanpak    van  North2 i deze echter kleiner dan         wanneer we        het   gefaseerd doen.
                 Is het slim/werkbaar      afname bij    het project   in te  organiseren?
                 Is een  keuze met deels lock in effecten, wat als          er  andere betere        oplossingen komen
                 Je kan het zien als    lock-in, of als  een  keuze die    (versneld) investeringen            zal uitlokken omdat
                 er duidelijkheid wordt gecreéerd         vanuit de overheid. Bovendien              zijn de maatschappelijke
                                                                                                                                           1427
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>13964735
         Draft version for discussion                                                                                1 October 2020
                 kosten   lager als  we   kiezen, dan als    we    alles open laten    (want    hoeveel infra gaan     we
                 aanleggen    voor  verschillende      bronnen).     Wat    we  doen is in feite 'no     regret’. Waterstof zal   een
                 rol spelen   en de markt is nog      lang   niet  verzadigd.    Andere    oplossingen blijven mogelijk,        maar
                 voor  de verdere inpassing       van   wind   en zon    is waterstof de     enige geschikte energiedrager
                 voor  grondstof    en   lange termijn opslag       en  balancering.
                 Gaat sneller dan     nodig   is
                 Dat is de  politieke boodschap        die  goed landt,      niet te snel,  niet te   moeilijk maken. Begrijpen
                 we.  Dat maakt echter niet dat         er niet  -
                                                                    op de   achtergrond- al veel       meer   moet  gebeuren     om
                 deze transitie haalbaar       en betaalbaar te maken. Inwoners zullen                profiteren  als de
                 waterstofmarkt op gang komt,            bijvoorbeeld door het deel         van   de   gebouwde omgeving        wat
                 dan relatief   makkelijk    verduurzaamd kan worden, de banen die ontstaan, etc.
                 Een  stapsgewijze aanpak brengt           ons naar    2030,    maar  daarna is     een  systeemomslag nodig.       Dit
                 moet   nu  al wel worden voorbereid.
                 Gaat sneller dan     geld  voor   is
                 Klopt  maar   kan  uit/verdient     zich terug, zie    redeneerlijn groeifonds (maatschappelijk
                 rendement, inkomen         voor  toekomstige werknemers).
                 Een  aanpak gericht      op  €/ton   CO2   brengt    ons   tot 2030,   maar   dat is niet voldoende      om   de
                 systeemomslag te realiseren.
                 Focus op groen     herstel; welke grijze (indirecte) subsidies kunnen hiervoor worden
                 aangewend?
                 Project leidt  tot  x  investeringen die landen         in NL
                 Dit is op TK niveau     een  belangrijke. Kamerleden zeggen wel dat ze NortH2 een mooi project
                 vinden, maar zijn ze ook bereid om binnen of tussen beleidsterreinen met potjes te schuiven.
                 Als het bijvoorbeeld gaat tussen subsidieren waterstof en verduurzamen sociale
                 huurwoningen, of tussen subsidieren waterstof en een bonus voor zorgmedewerkers...
                 Het  helpt hierbij  om    duidelijk  te maken wat de         partijen  in het consortium hier      zelf aan doen.
                 Voor welk deel    van    de onrendabele top wordt           een  bijdrage gevraagd       en  welk  deel is eigen
                 investering/risico     wat door de    bedrijven     genomen wordt        om   deze nieuwe markt       naar  zich toe
                 te trekken.
                 Een groot    project   met Shell financieren is       politiek risicovol
                 Dat is waar.   Maar Shell niet de       enige die profiteert. Bovendien           is de meerwaarde      van  Shell in
                 deze constructie      uitlegbaar. Zij zijn   de   enige   die zowel wind als gas kennis hebben           en zo  de
                 combinatie efficient kunnen maken.             Partijen steken hun nek         uit.
                 Het  helpt (net als hierboven) hierbij om duidelijk te maken wat de partijen in het consortium
                 hier zelf aan doen. Voor welk deel van de onrendabele top wordt een bijdrage gevraagd en
                 welk deel is eigen investering/risico wat door de bedrijven genomen wordt om deze nieuwe
                 markt naar zich toe te trekken. (Simpel en ondiplomatiek gezegd: beeldvorming is dat een
                 partij als Shell kan dit project bij wijze van spreken cash afrekenen, dus hoezo vragen om
                 subsidie)
                                                                                                                                        1428
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>13964735
         Draft version for discussion                                                                               1 October 2020
                 Project wordt      te  groot, levert monopolypositie          voor   projectpartners
                 Dit project dekt      een  risico af  voor  de overheid/maatschappij.          Deze  partijen zijn groot    genoeg
                 om  de eerste stap in deze transitie te realiseren. De overheid neemt                  een  risico,  maar   doordat
                 deze   partijen het dragen én investeren,           is het risico veel kleiner dan als het in     stapjes
                 gebeurt.    Daarnaast levert de omvang          en   snelheid de      mogelijkheid   om  Europa   een   goede
                 handelspositie      in te nemen.     Tegelijk organiseren       we   de structuur   zodanig dat partijen (tot op
                 zekere   hoogte)     kunnen leren      van  wat  we   doen, kunnen aansluiten        op het  geheel /niet
                 worden     uitgesloten.
                 Kunnen    we   schetsen hoe     we   partijen uitnodigen       aan   te haken?   Of bereid zijn kennis    en
                 ervaring    te delen?    Of hoe iedereen hier      van   profiteert?
                 Waarom NNL         en  niet  bijvoorbeeld    Rotterdam
                 Het is  en-en.    Noord-Nederland is        goed gelegen      om   deze transitie op te starten, door de
                 ruimte die     er is, de mogelijkheid      om  vrij snel wind     op   zee versneld te realiseren    en  opslag  van
                 H2 te faciliteren. Maar het gaat          om  de start    van  de waterstofeconomie in Nederland, dus
                 andere    partijen/regio's     kunnen     profiteren    van  de start   en  aansluiten.
         De discussie moet gaan        over  hoe  voorgaande invloed heeft          op   strategie en/of boodschappen
         En/of dit verandert     onze   strategie (opties):
                 Niet
                 We gaan     voor   maximale     transparantie (binnen de randvoorwaarden)
                      o    Partijen     mogen   bij ons   aanhaken
                      o    We hanteren        een zo   open   mogelijke     structuur    (platform)
                      o    We geven op        hoofdlijnen inzicht      in wat  partijen zelf investeren/aan      risico nemen
                 We laten het aspect        van  gunnen weg, denken          mee over      randvoorwaarden die tender         zou
                 moeten hebben
                 We maken het         kleiner/behapbaarder,       door:
                 We zorgen dat       we   afname partners in het project opnemen
                 We   helpen     met   lobby in  EU  (DG Comp?)
                 We rekenen uit hoe deze stap de             maatschappij het       minste kost
                 We gaan via TK druk         opvoeren/kansen        creéren    (incl. een   charmeoffensief?)
                 We gaan via EU druk         opvoeren/      kansen creéren
                 We gaan via Duitsland druk          opvoeren/kansen         creéren
                                                                                                                                      1429
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>13964735
         Draft version for discussion                                                                                    1 October 2020
         The  case for upscaling and acceleration of             green   hydrogen
             e
                  Hydrogen plays        a key   role in net-zero energy mix
                      o    13-14% of primary energy demand will be clean                    hydrogen       in 2050   (ref)
                                  =
                                        Hard to abate sectors in        industry (high temperature)
                                  =
                                        Heavy duty transport
                                  =
                                        Residential
                                  =
                                        Sector   coupling
             eo
                  Realising  the Paris timeline and the Dutch Climate Accord is                  a   huge challenge, particularly
                 realising  the system        change for hydrogen,        a new    energy carrier.
                      o    We have 30 years to           replace the fossil system        we  built    over  the last 100 years
                      o    Very little     is in place today
                                  =
                                        No   market,    no transport,    no  production
             e    No  regulation,      no  policies. Following challenges need           to be addressed
                      0    Green       hydrogen production capacity           needs to be built from scratch
                                  =
                                        EU demand for       (ultimately green) hydrogen           translates into     required
                                        production capacity       of hundreds of GW of offshore wind               equivalents
                      o    Customers need to            change   from fossil to    (green) hydrogen
                                  =
                                        This will require    a  huge change      in customer installation and processes
                      o    Green       hydrogen     is currently   much    more   expensive than fossil        + carbon
                      o    Transportation and Storage capacity needs                  to be built
                      o    Electrolyser production          &  technology
                                  =
                                        Global   industry supply capacity        is [2]  GW pa, much        more   is needed to meet
                                        global   demand
                                  =
                                        Electrolyser technology        is at MW scale for      benign environments, requiring             a
                                        large   amount of space
                                  =
                                        Electrolyser Technology         needs to be     developed       to take  electrolysis   offshore
                                  =
                                        Electrolyser design      needs to be scaled up from MW to GW scale
                      o    Entirely     new    value chains need to be built, and all elements need to be                   developed
                           simultaneously,         requiring orchestration
             e   This leads to      a  number of chicken and egg          problems determining the slow adoption of                 green
                 hydrogen     to date:
                      o    There is      no  demand for green       hydrogen, because         it is too   expensive, but      green H2
                           won't become affordable until there is               significant   demand
                                  =
                                        (CO2 levies won't cut the difference
                      o    There is     no   transport, but    a  transport/    distribution network needs to be
                           underwritten when there             are  significant volumes to be transported
                      o    There      are no   supportive policies supporting the development of large-scale hydrogen
                           production /        usage, because of      a  lack of  insight  in what instruments         are   most
                           effective and will lead to the most cost-effective               implementation path            towards    large-
                           scale     production
             e
                  Upscaling and acceleration of the hydrogen                economy needs to start           today to    meet the Paris
                 timeline and volume targets.
             eo  Such   large-scale      acceleration and      upscaling    can  only   be achieved in the short timeline
                 available,
                      o    if all   parties collaborate     on an   unprecedented scale,          ....
                      0    ...on      orchestrating the development of the integrated hydrogen value chain                        ...
                                                                                                                                             1430
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>13964735
         Draft version for discussion                                                                               1 October 2020
                       o     ..
                                 through     a   concrete    project that will kick-start the development of the integrated
                            value chain        ...
                       0     ...
                                 delivering     to   launching   customers    embracing the change      to  hydrogen   ....
                       o     ...  facilitated      by comprehensive long-term hydrogen policies, governing            the
                            transition from fossil to          hydrogen, including support mechanisms
         The NortH2     proposal
         NortH2:   a concrete      proposal      to kick-start the acceleration and      upscaling of the hydrogen      economy in
         North West Europe, comprising of
             e    Phase 1    (until 2030)
                       o    4 GW Offshore            wind, North of    NL by 2030
                       o    Transmission to shore via AC             or  DC cables
                       o    4 GW onshore            electrolysis  in the Eemshaven
                       o     H2    storage    in salt   caverns  in N-NL
                       o    Transportation           to (all) major NL/ DE    demand centres via refurbished       L-gas pipelines
                       o     Development of the traded             green   hydrogen market
             e    Phase 2    —
                                 until 2040
                       o    Additional 6+ GW offshore wind North of NL                 (2030-2040)
                       o     Offshore      electrolysis
                       o    Transportation           to shore via dedicated     pipeline (newbuilt)
                       o    Additional H2 storage
         Compared     to incremental market             development approaches,        NortH2 will
             e    accelerate the       development of the hydrogen             economy    by  at least [10] years
             eo   create the      platform for further exponential growth of the hydrogen economy
                       o     For onshore         electrolysis (post 2030)
                       o     For offshore        electrolysis (post 2035)
             eo   resultin     [25-30%] lower societal costs for Phase            1
                       o     by realising scale-up benefits early in the development phase
                       o     Phase 2 to be         quantified
         The realization of NortH2 will facilitate further              exponential growth of the hydrogen market by other
         projects
             e¢   Realization of the        hydrogen backbone, enabling           other (smaller)   H2  projects to transport H2
                  to  major     NW   European        demand centres
             eo   A  large reduction in LCOH through scale, integration and                 a  programmatic approach early     in
                  the  development cycle
             eo   First  large-scale     conversion of industrial energy demand from fossil to green              hydrogen
             e
                  Development of new integrated value chains
             e
                  Development         of field-tested government          policies, regulation   and support   mechanisms,
                  driving   and    facilitating     the system    change   in hard to abate sectors from fossil to    hydrogen
         Key value proposition
         What's in it for NL?
             e
                  (Contribute to)       the realization of the Paris timeline and targets at the lowest societal costs
             e¢
                  Becoming major          green      hydrogen producer
                                                                                                                                   1431
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>13964735
         Draft version for discussion                                                                     1 October 2020
                 Becoming     a major hub for hydrogen import       into NW   Europe,  a possibility for trade and thus
                 economic benefits
                 It attracts  new  business
                 Become     a hydrogen   centre of  expertise
                      o    Develop competencies      and  expertise   in the system change from fossil    to hydrogen
                 Retain   important (chemical) industries    in NL
                      o    Become    a frontrunner in green   chemistry (ref Growth Fund)
                      o    Early decarbonisation of    NL industries, ahead of competitors
                      0    Creates  room   for  expansion of industry (CO2 ruimte)
         What's in it for DE?
                 (Contribute to)   the realization of the Paris timeline and targets at the lowest societal costs
                 Gain   early access  to hydrogen production     in  neighbourhood (securing early imports)
                 Opportunity    to develop   material position for German      suppliers
                 Retain   strategic industries for  DE through early     decarbonisation  (steel)
         Q&A’s
                 Why should     NL  develop this   now  instead of   waiting until electrolysers have halved in
                 price?
                 Paris timeline not met
                 Opportunity    to develop
                 Will  imported hydrogen       not become   cheaper    than  hydrogen produced from       NortH2?
                 Answer
                 Question?
                 Answer
                 Question?
                 Answer
                 Question?
                 Answer
                 Question?
                 Answer
                 Question?
                 Answer
         Missing  corroboration
                 Demonstrating the value for (NL/DE) industry of early adoption of green hydrogen
                 Study by consultant (McKinsey, BCG)
                                                                                                                         1432
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>13964735
         Draft version for discussion         1 October 2020
                 Future LCOH from     imports
                 Mitigating  Action
             e
                 Missing?
                 Mitigating  Action
             e
                 Missing?
                 Mitigating  Action
             e
                 Missing?
                 Mitigating  Action
                                                             1433
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>