<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>13990797
         NortH2
         Groene   waterstof speelt een essentiéle rol bij het realiseren                  van   de klimaatdoelen        van    Parijs
                                                                            is
              e    Een aantal sectoren met      grote CO2-uit                   voor      verduurzaming         voor een     belangrijk   deel
                   aangewezen op schone        waterstof,                           ro)-chemische        industrie    en zwaar     transport.
                        o    Daarnaast is waterstof b              rijk voor     de     koppeling     tussen verschillende         sectoren,
                             bijvoorbeeld    tussen de el          citeitssector         en  de industrie of de transportsector.
              e    De  voor   het behalen   van  de klima             len bepodigde schone waterstofproductie bedraagt
                  voor    Europa enkele honderden giga
              e    In een   economie met netto nul emissies zal            uiteindelijk         alle waterstof groen        zijn.  Er zijn dus
                  vele projecten      nodig  met vergelijkbare       omvang         van    NortH2    (10+ GW).
         We moeten      we nu   beginnen    met het veersnellen        en  opschalen          van   de groene     waterstofproductie
              e    Een  gapend gat     moet worden     ingevuld      tussen     datgeen        wat   nodig   is  voor  de klimaatdoelen
                  van   Parijs  en  het stadium   van  de  huidige     groene         waterstofproductie.
                   Groene    waterstofproductie      staat                           kinderschoenen.
                                                            g
                                                                                 os
              e
                        o    De  huidige productieniv                                 p een    MW    schaal, terwijl de benodigde
                             productieniveaus     op G                                zijn.  Het moet dus 1000 keer groter.
                        o    De  productiekosten     val                             of zijn  nu  veel te   hoog?
              e    Een  opschaling van de productie                             aterstof is       noodzakelijk      om  (i)  de  benodigde
                   productieniveaus      te bereiken   en  (ii)  om   competitieve kostenniveaus                  te bereiken.
              e    De  opschaling van     groene   waterstofproductie           kost     tijd, daarom moeten          we nu     beginnen.
                        o    In het Klimaatakkoord is mede           om   die reden de ambitie neergezet                  om een      eerste 3-
                             4 GW    elektrolysevermogen         per 2030      opgesteld        te hebben.
              e   Als door de investeringen in infrastructuur             en    opschaling de (incrementele) productiekosten
                   economisch worden, zal de groene             waterstofproductie             autonoom versnellen.
         Versnellen   en   opschalen    van de groene                               tie kan alleen      slagen    door in dit stadium alle
         onderdelen    van   de waardeketen     gecodr                              ikkelen
              e   Tot dusver     zijn er alleen lokale i                             pilot-projecten      op kleinere schaal        en  op
                   onderdelen     van   de leveringsket
              e
                   Opschaling    van   groene watersto                              ist  een   ketenbenadering.
                        o    De  miljarden   investeringen zullen alleen              gedaan worden als de afname verzekerd is,
                             de infrastructuur   gereed    is   en  de  benodigde           wet-   en  regelgeving van        kracht is.
                        o    Omgekeerd zullen afnemers alleen              investeren in de ombouw                 van  hun installaties
                             voor  groene waterstof als het aanbod              voldoende, zeker           en   aantrekkelijk geprijsd       is.
                        o    De  waterstofproductie vraagt          extra   investeringen          in groene     elektriciteitsproductie,
                             vermogen dat     specifiek hiervoor wordt ingezet;
         !
           Deze cijfers zijn gebaseerd op de TenneT-Ga               Infrastructure       Outlook),    weke   voor   beide lande heeft
         gekeken naar de energietransitie tegen de la              kosten
         Ter illustratie: groen kost op dit   moment tus
                                                                                                                                                 1790
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>13990797
            e   Dit vereist nauwe     samenwerking tussen producenten, transporteurs, afnemers,
                toeleveranciers    en  overheden.
         NortH2 heeft de ambitie    om   de  benodigde versnelling          en  opschaling    te realiseren
            eo  De  doelstelling van    NortH2 is   om een      grootschalige      economische groene waterstofketen
                voor  de Noordwest Europese markt                             n, startend in    Noord-Nederland,       en   daarmee
                de  maatschappelijke kosten       van   d           rgietransitie   zo  laag mogelijk te houden:
                     o   De omvang      en  tijdpad  vai          NortH2 keten is      een  noodzakelijke     eerste  stap   om een
                         pad  te komen dat leidt to             t
                                                                   behalen    van  de Parijse klimaatdoelen in2050           en de
                         tussendoelen in 2030.
                              =
                                   4 GW in 2030     en     10+             r 2040;
                              =
                                   Deze ambitie voor2030 is in            overeenstemming         met het NL klimaatakkoord
                     o   Noord-Nederland is       om    strategische redenen gekozen:             ruimte   voor   grootschalige
                         windkavels op zee, start       van    het Noordwest Europese            gasnetwerk,
                         opslagmogelijkheden        in zoutcavernes,         gunstig    voor  optimalisatie    elektriciteits-
                         infrastructuur, voldoende ruimte, havens, kennis,                  een  ondersteunende       regionale
                         overheid,    etc.
                         De                              j                   tium dat                  met alle             in de
                     o       ontwikkeling gebeurt                                        uiteindelijk             spelers
                         keten   en  de overheid    za                         om  de   geintegreerde waardeketen          neer  te
                         zetten.
                              =
                                   Dit betekent d.                             sortium zal uitbreiden met andere            partijen.
            e   Kortom: het    grootschalig produce                         he   waterstof,    het doel  van   NortH2,   is  nodig
                voor  de verduurzaming       van  de industrie       in  Europa   en  later ook andere sectoren als         zwaar
                transport. Door    nu  te  beginnen    kunnen klimaatdoelen             van  Parijs tijdig en  tegen de laagst
                mogelijke maatschappelijke        kosten worden behaald.
         Welke techno-economische       uitdagingen zijn er?
             e   De kosten   voor  groene waterstof moeten              significant  naar   beneden.
                     o    De kosten    voor   elektrol           oeten          een  factor 3   —
                                                                                                  6 naar   beneden
                               =
                                    Grootschalige     p                        ken het    mogelijk   om  te komen tot
                                    optimalisering                             ing van    het ontwerp    en  seriematige
                                    productie    op in
                               =
                                    Grootschalige     p                        ken het    mogelijk   om  gericht   en planmatig     te
                                    innoveren    waar                          an  NortH2 de kosten verder         omlaag gaan.
                     o    De kosten    voor   offshore wind moeten verder              naar  beneden.
                               =
                                    Grootschalige programma’s leiden               tot   kostenverlagingen
                               =
                                    Door   windparken       van    meerdere gigawatts te realiseren kan de offshore
                                    wind   supply  chain     gericht innoveren        en  daardoor daalt de LCOE
                     o    Offshore   waterstofproductie wordt economischer als windparken verder                         uit de kust
                          liggen (t.o.v. elektrolyse     op   land)
                               =
                                    Dit vereist de nodi                       en  zal  waarschijnlijk   na  2030 op    grote schaal
                                    toepasbaar zijn.                          atie moet evenwel        nu  beginnen.
                                                                                                                                       1791
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>13990797
                     o   De backbone infrastructuur kan economisch worden                    geéxploiteerd    en gerealiseerd
                         met   een  bereik     naar  alle belangrijke    industriéle clusters tegen relatief     geringe
                         kosten,  mits     er grote volumes worden          getransporteerd
                     o   Dat geldt ten principale ook         voor   grootschalige opslag      van  waterstof.
             eo  Ontwikkelen    van  vraag     naar  groene waterstof
                     o   Stimuleren     van    de vraag   naa             waterstof in de industrie door       passend
                         industrie-    en   klimaatbelei                     heid  en door groene waterstof beschikbaar
                         te stellen in alle     belangrij        dustriéle   clusters, [[incl het ontwikkelen    van opties
                         om meer      vraagzekerheid            reéren   (bijv  een feed-in tarief   vergelijkbaar  met hoe
                         investeringen       in hernieu                      is gestimuleerd)]]
                     o   Andere   uitdagingen
         Hoe kan de ontwikkeling    van   NortH2     er uit zien?
             e   Tot 2030
                     0   Opschaling      onshore     elektrolyse tot   GW schaal
                              =
                                   4 GW dedicated wind           voor  waterstof    kavel(s) dichtbij   de Eemshaven
                              =
                                   |n  een    keer toegewezen       en  vervolgens gefaseerd       ontwikkeld in fases  van 1
                                   GW
                     o   Belevering alle grote cl             (s) met greene waterstof        (fasegewijs)
                     o   Voorbereiden op elektrolyse op             zee       sW schaal
             e   Na2030
                     o   Onder voorbehoud           van                   urity: Offshore waterstofproductie       op GW
                         schaal
                              »
                                   6+ GW dedicated wind            voor  waterstof    kavel(s)  verder op  zee  ten noorden
                                   van    de wadden
                              =
                                     Evacuatie middels dedicated offshore waterstof               pijpleiding
                     o   Belevering     clusters in NW      Europa   en aan zwaar      transport
                                                                                                                              1792
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>13990797
         Maatschappelijk belang        NortH2
             1) Met NortH2 wordt de           benodigde opschaling              en    versnelling   van   de ontwikkeling      van  de
                groene    waterstofproductie         in gang gezet, zoals ook voorzien in het Klimaatakkoord. Hiermee
                levert NortH2      een   essentiéle    bijdra                       ijdig   de-carboniseren      van   hard-to-abate
                sectoren als de chemische industri                                   ansport. Concreet:
                           Realisatie   van een     volledi          veringsketen          van  groene waterstof        van  3-4GW per
                           2030   en  verdere     doorgroe                           +   rond 2040;
                    ©      Met nieuwe       windenergie       van                icht ingezet      voor  groene      waterstof,  en  ...;
                    ©      Doorbraken in de offshore              productie      van     waterstof op    zee.  ..
                                                                                                                   ;
                    OO     Schaaldoorbraken in de omzetting                  naar     waterstof    (elektrolyse)      op GW-schaal,      en ...;
                    OO     Verdere    kostendaling van wind            op    zee    door schaal     en  gerichte innovatie,      en  ...;
                    CC     Realisatie   van een     landelijk      net voor    transport       van  groene waterstof        naar de
                           industrie-clusters in Nederland             en    aangrenzende         Duitse   regio’s    en gelijktijdige
                           realisatie  van   grootschalige waterstofopslag;
                           waarmee      industrieén in      sk                      gesteld   om   de verduurzaming         van hun
                           energieverbruik       op te  sg                              oor  de  klimaatdoelstellingen (NB mbv
                           klimaatbeleid).
             2) Met NortH2 kan Nederland             koplc                        1  de groene     waterstofeconomie.
                    O      Voortbouwend op de schaaldoorbraak, de infrastructuur op                              zee en   het dan
                           gerealiseerde      open   landelijke waterstofnet, kan de verdere ontwikkeling                       van    de
                           productie    van   groene waterstof versneld worden voortgezet door het aansluiten                               van
                           nieuwe    “waterstofparken”            op middels NortH2            gerealiseerde infrastructuur.
                           Ook de open markt         voor    groene waterstof zal zich dan verder ontwikkelen                      analoog
                           aan  eertijds    de  ontwikkeling        van  de    aardgasmarkt.        Dit zal Nederland zal als      grote
                           producent, transporteur             en    markt   voor     waterstof de     nodige    bieden    voor
                           waterstofimport, -trans
             3) NortH2 biedt      Groningen      nieuw    e                          pectief.
                    oO     NortH2,    en   de verdere d                                ,  biedt kansen   om   maakindustrie       en  de
                           services-   en   dienstensec                    |
                                                                                       ene) waterstofproductie, -opslag, -transport
                           en  -handel    naar   Groningen        te halen/behouden.
                           Hiermee wordt de         regionale       economische structuur             van  Noord-Nederland versterkt
                           en  nieuwe     werkgelegenheid gecreéerd. Tegelijkertijd wordt geholpen                            met het
                           opvangen      van   de economische          gevolgen         van  inkrimping    van    activiteiten ivm het
                           terugdringen      van   de  gaswinning.
             4) NortH2 kan worden           gevoed    vanuit to                 ige   grootschalige windparken boven de Wadden
                Door   bij  inzet van   bijkomende       win                         uit het Noorden het       zwaartepunt      te  leggen
                op waterstof      en  bij inzet  van   bijk           de windenergie           vanuit het Westen het zwaartepunt te
                                                                                                                                                 1793
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>13990797
                   leggen verdere vergroening      van   de elektriciteitsmarkt, worden grote       besparingen
                   gerealiseerd bij  de verdere   verzwaring    van   het elektriciteitsnet (m.n.  onshore  Noord-Zuid),
         Policy asks  NortH2
         Het
         Offshore wind
         Om de    benodigde   economische     schaalsprong     in groenagwaterstofproductie     te realiseren is  een
         grootschalig, langdurig    en  gefaseerd programmanodig,           op basis waarvan   de kosten in de   gehele
         keten   gereduceerd   kunnen worden, de        benodigde     innovatie kan   plaatsvinden   en de ontwikkelingen
         in alle onderdelen   van de keten op elkaar kunnen worden             afgestemd (integrale ketenontwikkeling).
         Hiertoe is het   noodzakelijk dat  er  tijdig duidelijkheid    is over de aanwijzing   en  gunning  van
         windgebieden benodigd        voor de  ontwikkeling     van  de  waterstofproductie    naar  GW schaal. Dat
         betreft de eerste 4 GW relatief dicht      bij de Eemshaven       tot 2030,  maar  ook zicht zijn op mogelijke
         aanwijzing   en  gunning   van  windgebieden verdemep.zee, benodigd            om  nieuwe fases   na 2030   zo
         economisch     mogelijk te kunnen aansluitgn       en om    de  benodigde doorontwikkeling      van  productie  van
         waterstof op    zee mogelijk  te maken.
         Vraag   naar  groene  waterstof
         Het  beoogde    aanbod  van   groene waterstof     €n  de daarvoor     benodigde investeringsbeslissingen
         komen alleen tot stand als het klimaatbel@id         tijdig een   concreet  perspectief biedt  op  een  significante
                                                                                                                              1794
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>13990797
         vraag   naar  duurzame      (CO2-vrije)   waterstof vanuit de industriéle sector             en  dat  daarbij ook rekening
         wordt   gehouden      met   vergroening.     Dat   zou   bij voorbeeld kunnen op basis          van   subsidies  om de in
         eerste instantie duurdere groene waterstof concurrerend te                       maken, of het verplichtingen      ten
         aanzien   van een    (oplopend)     deel  van  de door de industrie te verbruiken waterstof                (evt gebruik
         makend     van  inzet  van   te verhandelen groene waterstof              certificaten).   Het beleid zal voldoende
         effectief moeten      zijn om   significant bij  te dra                 e  klimaatdoelen     en om    (voor  het NortH2
         project) tijdig   commitments te kunnen            krij                    markt.
         Tijdelijk ondersteunend beleid        ter  verlagin          n  de kosten     van  groene  waterstof
         Er zijn significante investeringen nodig         in                      van    groene   waterstofproductie.     Voor
         elektrolyse zal het project de wereldprimeur                            van    de 1°  opschaling    naar  de 500 MW —1
         GW schaal. Er zal      een   ontwikkelingstraject worden doorlopen                 en  ervaring worden opgedaan        om
         doorbraken te bereiken         voor  de vast te stellen        -en in te zetten    technologie    en  schaalgroottes   die
         optimaal zijn    voor   de toekomst     (wat  en    hoe).
         Het is daarom realistisch       aan  te nemen      dat de groene waterstof in eerste instantie duurder zal zijn
         dan de   alternatieven,     maar   dat  dankzij   de innovatie       en  het realiseren    van  infrastructuur groene
         waterstof op termijn       competitief zal zijn.      Ee             indicatie    voor  de hoogte    van  de funding gap   en
         de timing   van   het moment dat groene          w                        titief zal uit de pre-feasibility study komen.
         Het is in dit stadium niet      mogelijk   om a                             e  optimale   mix van  subsidie   en flankerend
         beleid zal  zijn  om   de  ontwikkeling    van   c                          ofeconomie te     stimuleren,   maar er  kan al
         wel  een  aantal   ingredienten     van  toekon                          den    geschetst. Mogelijke
         beleidsinstrumenten ter         verlaging   van  de    k
                                                                               >
                                                                                 opschaalfase kunnen zijn:
              e    Subsidie op het      aanleggen    van   de    benodigde     infrastructuur     (offshore   en  onshore)
              e
                   Risico-dragende financiering
              e
                   Capex / Opex subsidies (aanbieders)
              e    Verbruikssubsidies       (afnemers)
              e¢   Innovatiesubsidies      (suppliers)
              eo   Fiscaal beleid
         Instrumenten zullen zowel op nationaal                                     niveau moeten worden         ingezet. Op dit
         moment denken         we aan    IPCEl en   EU Inn                          } als concrete   Europese    instrumenten.    [Het
         verzoek is   aan   Nederland     om  zich actief                            internationale IPCEl     ontwikkelingen    en
         Nederland     een   vooruitstrevende positie                                gaat  om  de rol  van  waterstof.
         Marktinrichting
         Er moet ook beleid komen omtrent de              toekomstige marktinrichting.
         Standaarden
         Er moet ook beleid komen omtrent waterstofstandaarden.
                                                                                                                                       1795
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>