<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>11279363
                                           provincie
                          7 YS groningen
                                                                               Aan  de leden van  Provinciale Staten,
                                                                               Fractie Groninger Belang
         Datum
         Documentnr.
         Dossiernummer
         Behandeld door
         Telefoonnr.                     (050)    316 4547
         Antwoord op                     uw    brief  van 16  april 2020
                                         ;
         Bijlage
         Onderwerp                       .  Beantwoording Statenvragen Groninger Belang          over  Windmolenpark Noordzee
         Geachte      fractie,
         Hierbij beantwoorden wij          uw vragen   over  Windmolenpark Noordzee, zoals door        u  gesteld in de brief
         van   16 april 2020.
                    1. In de   plannen     voor  het  windmolenpark staat       een  schatting  van   tussen de 1000 en
                    1500 windmolens. Waarom is de marge tussen het aantal windmolens                        zo groot?   En met
                    hoeveel windmolens moeten we nu rekening houden?
         Het exacte aantal windmolens is           nu  nog niet bekend. Dit is   athankelijk van vele factoren, waaronder
         technologische ontwikkeling (bijv. formaat)           en  gebiedskenmerken op locatie (bijv. windcondities,
         ruimtelijk ontwerp).      In  het algemeen    kan  gesteld worden dat grotere windmolens meer vermogen
         hebben, en er dus minder van nodig zijn. Maar grotere windmolens dienen ook verder uit elkaar
         worden geplaatst, om te voorkomen dat ze elkaars wind afvangen’.
         Aangezien het project beoogt om de hele logistieke keten in samenhang op te zetten, hangt het aantal
         ook af van bijv. de ontwikkelingen op het gebied van elektrolyse, zoals een efficiéntere omzetting van
         stroom    naar   waterstof.
                    2. Wat is de      toegevoegde waarde van de windmolens die nog op land moeten worden
                    gebouwd       als  er op zee grote aantallen windmolens gebouwd gaan worden? Waarom
                    moeten de Groningse bewoners dan nog belast worden met de windmolens in de
                    provincie?
         Hiervoor     zijn diverse redenen,     maar   de belangrikste zijn dat    we met wind op zee en de productie       van
         groene waterstof        de industrie willen vergroenen;     en  dat we  nieuwe economische kansen willen
         creéren voor Groningen na de gaswinning.
         '
           De krachtigste windmolen ter wereld, met een vermogen van 12 MW, wordt momenteel getest in de haven van Rotterdam. Ter
         vergelijking: voor het Gemini windpark zijn 4 MW windmolens gebruikt.
                                                                       1
                                                                                                                                  0417
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>11279363
                                     provincie
         We zien dat
                        7 YS groningen
                        verduurzaming in toenemende mate een "license to operate” voor de industrie wordt; de
         beschikbaarheid      van duurzame energie is een belangrijke vestigingsplaatsfactor (bijv. Google).
         Hiermee wordt in het industriecluster Eemsdelta bestaande werkgelegenheid behouden en nieuwe
         werkgelegenheid gecreéerd. Voor de verduurzaming van de industrie in onze regiois al Stot 7
         gigawatt nodig. Dit is een veelvoud van de taakstelling wind op land voor onze regio (0,855 gigawatt).
         Daarnaast biedt de logistieke keten van wind op zee en waterstof kansen voor behoud van en nieuwe
         werkgelegenheid in de energiesector en wordt hiermee tegelijkertijd een belangrijke bijdrage geleverd
         aan de nationale klimaatdoelstellingen.
         Bovendien is de energietransitie zo'n grote opgave, dat we niet de luxe hebben de ontwikkeling van
         wind op land stop te zetten en erop te rekenen dat er voldoende ruimte is voor wind op zee en
         zonneparken om Nederland te verduurzamen. Ook vanuit energievoorzieningszekerheid bezien is het
         aan te bevelen om te zorgen voor een diverse productiemix.
                  3. In het North2   plan  staat beschreven hoeveel huishoudens        mogelijk voorzien kunnen
                  worden met de groene stroom, maar er is niet duidelijk of dit ook gerealiseerd          gaat
                  worden. Wanneer zal het eerste huishouden aangesloten worden op de
                  waterstofvoorziening?
         Het is in de brede communicatie      over energie gebruikelik om grote abstracte eenheden (zoals
         gigawatts)   uit te drukken in het aantal huishoudens, omdat men zich daar wat beter een beeld van kan
         vormen. Daarmee is dus niet gezegd of en zo ja wanneer er huishoudens worden aangesloten op een
         waterstofvoorziening.
         Er zijn diverse afzetmarkten voor waterstof denkbaar: naast industrie kan ook gedacht worden aan
         zware mobiliteit, het balanceren van het elektriciteitsnet en mogelik het vervangen van aardgas in een
         deel van de gebouwde omgeving. Hoe dit zich exact zal gaan ontwikkelen is nog niet bekend en hangt
         o.a. af van beleidskeuzes die grotendeels op Rijksniveau moeten worden gemaakt. Voor een
         aardgasloze gebouwde omgeving zijn allerlei alternatieven voorhanden, die ook weer sterk athankelijk
         zijn van de lokale situatie. Waterstof is hier slechts €één mogelijke oplossing.
         Naarmate de vraag naar waterstof groeit, zal ook het aanbod mee moeten groeien. Ook op zee is de
         ruimte eindig en is er sprake van concurrentie om de beschikbare ruimte tussen meerdere functies.
         Qok hier dienen op (inter-)nationaal niveau afwegingen te worden gemaakt.
                  4. Welke     maatregelen   worden  er voor  de industrie getroffen voor de overgang naar
                  waterstof? Hoeveel keuze hebben de         bedrijven nog om gebruik te maken van waterstof
                  in de   vrije marktwerking?
         Deels zal groene waterstof de huidige vraag naar grijze waterstof (uit aardgas) vervangen. Hiervoor
         lijken geen   technische aanpassingen nodig. Voor andere toepassingen van waterstof in de industrie is
         dat wel het   geval. De overgang naar waterstof kan door verschillende maatregelen worden bevorderd.
         Een deel   van   de bedrijven valt onder het CO;-emissiehandelssysteem (ETS). Hierdoor ontstaat een
         prijsprikkel  om  van aardgas of grijze waterstof over te stappen op emissievrije waterstof. Verder zijn er
         Europese, nationale en regionale subsidies voor investeringen in waterstof. Voorbeelden hiervan zijn
         de DEI+ voor demonstratie- en innovatieprojecten, de subsidies vanuit Europa zoals die voor de
         Hydrogen Valley en regionale subsidies. Tenslotte zijn er op nationaal niveau subsidie-instrumenten
         voor het dekken van de onrendabele top van waterstofproductie: de SDE++, waarin elektrolyse sinds
         kort ook opgenomen is, en de aangekondigde exploitatiesteun (zie de Kabinetsvisie Waterstof).
         Het is de bedoeling dat er op termijn een volwaardige waterstofmarkt ontstaat. Transport van
         waterstof door pijpleidingen zal naar verwachting op termijn gereguleerd worden, maar de levering
         van waterstof moet uiteindelijk net zo functioneren als de aardgasmarkt. Het is echter moeilijk te
         voorspellen wanneer er voldoende met elkaar concurrerende leveranciers van waterstof zullen zijn om
         van een vrije markt te kunnen spreken.
                  5. Voor het    transport  van waterstof zullen  er  veranderingen plaatsvinden in het huidige
                  energie    netwerk.  Zijn de aanpassingen op huidig gasnet subsidiabel en mocht dat het
                  geval zijn, gaat dit dan    doorgerekend worden in de ODE rekening?
         Aanpassingen aan het energienetwerk zijn sowieso noodzakelik in de energietransitie. We zien
         bijvoorbeeld nu al op diverse plekken in onze provincie dat het elektriciteitsnet moet worden
                                                                2
                                                                                                                     0418
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>11279363
                                         provincie
                        7 YS groningen
         aangepast om de grote hoeveelheden zonnestroom af te voeren. Het gasnet kan relatief makkelijk
         worden aangepast om waterstof te vervoeren, heeft een veel grotere capaciteit dan het
         elektriciteitsnet en is geschikter voor opslag en transport over langere afstanden. De productie van
         waterstof is dus weliswaar duurder, maar de infrastructuur is voordeliger. Hiertussen zal op
         Rijksniveau een afweging moeten worden gemaakt?.
         De aanpassingen in het energienetwerk zullen op de één of andere manier moeten worden bekostigd
         door de samenleving. Wat dit betekent voor de financiering van aanpassingen in het huidige gasnet is
         op dit moment nog niet duidelijk. Wel geldt dat het transport van waterstof voor netbeheerders buiten
         de gereguleerde activiteiten valt.
         De opbrengsten van ODE worden in principe gebruikt voor de bekostiging van de SDE++ (en haar
         voorgangers SDE en SDE+). De aansluitingen voor de offshore windparken uit het Energieakkoord
         (het zgn. Net op Zee) worden wel gefinancierd uit de ODE. De aansluitingen voor de in het
         Klimaatakkoord aangekondigde nieuwe offshore windparken zullen overigens niet via de ODE worden
         gefinancierd, maar worden gesocialiseerd via de tarieven die TenneT in rekening brengt bij haar
         afnemers.
         Waterstofproductie kan worden gesubsidieerd met de SDE++,                    maar   waterstoftransport vooralsnog
         niet. Het is nog niet bekend hoe aanpassingen van het gasnet                 voor  waterstoftransport in de toekomst
         gefinancierd gaan worden.
         Wij vertrouwen     erop  u  hiermee voldoende te hebben           geinformeerd.
                                                                                Hoogachtend,
                                                                                Gedeputeerde Staten        van   Groningen:
                                                                                                                .
                                                                                                                  voorzitter.
                                                                                                               ,
                                                                                                                  secretaris.
         2
           Op dit moment  voeren Gasunie en TenneT, samen met de regionale netbeheerders de integrale infrastructuurverkenning
         2030-2050 uit als opdracht uit het Klimaatakkoord. De eerste stap was een scenarioverkenning, zie
         https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/kamerstukken/2020/04/15/kamerbrief-klimaatneutrale-
         energiescenarios-2050/Kamerbrief+klimaatneutrale+energiescenarios+2050.pdf. De vervolgstappen (fase 2 en 3) zullen dieper
         ingaan op de maatschappelijke kosten en baten.
                                                                                                                                   0419
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>