<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>13971731
            ‘Groot windparkvoor waterstof nogverre                         van   haalbaar': Verduurzaming
                                                        energienetwerk
                                                             NRC.NEXT
                                                28 februari 2020  vrijdag, 1ste Editie
       Copyright 2020 NRC Media B.V. All Rights  Reserved
        nrc-next
       Section: ECONOMIE; Blz. 5
       Length:    859 words
       Byline:   Hester van  Santen
       Body
       ABSTRACT
       Vier  Vragen   over        megawindparkplan
       Drie  grote bedrijven willen  een enorm       windpark boven de Wadden opzetten dat straks waterstof moet
       gaan   produceren. Maar volgens kenners is dit technisch         nu  nog niet realistisch.
       VOLLEDIGE TEKST:
       Shell, Gasunie en het havenbedrijf Groningen Seaports willen in 2030 een zeer groot windpark
       aanleggen op de Noordzee: het NortH2-project. Dat wordt gekoppeld aan een enorme fabriek om
       waterstof te gaan maken. Dat maakten de drie bedrijven donderdag bekend.
              1Wat willen  Shell, Groningen Seaports       en Gasunie precies?
       Ze willen in de Noordzee     een   windpark aanleggen met        een vermogen van 3 a 4 gigawatt (GW) in 2030.
       Dat  zijn honderden    windmolens.       Het  kabinet wil tussen  2023 en 2030 in totaal nog 7 GW aan nieuwe
       windparken op de Noordzee laten bouwen, dus het plan van de drie bedrijven zou een fors deel van die
       totale opgave beslaan.
       Het  windpark moet tot 2040 verder worden uitgebouwd naar 10 GW. De elektriciteit die de windmolens
       produceren wordt dan gebruikt om waterstof te produceren. Waterstofgas is een brandstof die aardgas
       kan vervangen, en die schoon geproduceerd kan worden uit water. Daarvoor wil het consortium, dat
       NortH2 is gedoopt, een enorme elektrolysefabriek bouwen. De provincie Groningen wordt het Europees
                                                                                                  ,,
       centrum van groene waterstofproductie”.
              2Kan zo'n  windpark aangelegd         worden op de Noordzee?
                                                            Mischa Visser
                                                                                                                      2595
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>13971731
                        'Groot windparkvoor waterstof nogverre    van haalbaar’; Verduurzaming energienetwerk
       Niet op de manier die de drie bedrijven voor zich zien.           Volgens Shell is de bedoeling dat het windpark
       ten noorden van de Wadden wordt aangelegd, omdat                    dan gebruikgemaakt kan worden van gas- en
       stroominfrastructuur in het noorden        van  het land.
       Het is de    bedoeling    om   het windpark ,,zoveel      mogelijk"   binnen de bestaande       kabinetsplannen aan te
       leggen.   Dat kan echter niet.         In 2018 heeft het kabinet         een    kaart  getekend voor de uitbouw van
       windparken op        zee  tot 2030. Ten noorden       van  de Waddeneilanden is alleen ruimte aangewezen          voor
       een  kleiner   windpark van 0,7 GW,        niet van 3 a 4 GW.
        ,,Daarom is het nodig       om nu    met de overheid het     gesprek     aan   te gaan”, aldus  een woordvoerder  van
       Shell.   Na 2030 zullen        er  nog wel veel      windparken op de Noordzee bijkomen. Minister Wiebes
       (Economische Zaken en Klimaat, VVD) noemt het NortH2-project in                       een reactie ,,een mooi voorbeeld
       van  de noordelijke ambitie om voorop te lopen in de energietransitie."
       QOverigens    kan  een   bedrijf in Nederland niet zomaar een vergunning aanvragen voor een windpark op
       zee.   leder nieuw      park wordt aanbesteed na een competitie (tender) waarop bedrijven kunnen
       inschrijven; het rijk beslist. Shell hield desgevraagd de mogelijkheid open dat de windmolens op het
       continentaal plat van andere landen komen, of dat het gebruikmaakt van al gebouwde windmolens in
       bijvoorbeeld het Duitse deel van de Noordzee.
              3Hoe realistisch    zijn de  plannen   technisch  gesproken?
       .,Met de techniek van nu zijn de plannen verre van haalbaar", zegt waterstofexpert Lennart van der
       Burg van onderzoeksinstituut TNO, dat zelf werk verricht voor het consortium. ,,\We hebben deze schaal
       zeker nodig op termijn, en daarom is dit ook een goede ontwikkeling. Maar nu is het nog niet realistisch.
       Het is gigantisch."
       Gasunie, Groningen Seaports en Shell willen in 2040 800.000 ton waterstof produceren met elektrolyse.
       Daarbij wordt water gesplitst met elektriciteit, waarbij waterstof ontstaat. Volgens van der Burg is
       daarvoor alle stroom van het beoogde windpark nodig.
       Bestaande      ‘'elektrolysers' zijn nog veel te klein voor zulke bulkproductie, vertelt Van der Burg.
       ,,Fabrikanten maken die dingen nu nog grotendeels handmatig." De grootste industriéle elektrolysers die
       nu in aanbouw zijn, zijn ongeveer 10 megawatt. Daarvan zijn er 500                         nodig om de hoeveelheden
       waterstof te produceren die de drie bedrijven voor zich zien. Een dergelijke fabriek zal miljarden kosten            -
       de uiteindelijke kosten hangen af van toekomstige prijsdalingen.
       Een    elektrolysefabriek     van    die  afmeting    zou   de  helft   van     het  huidige waterstofgebruik in de
       Nederlandse industrie kunnen vergroenen. Om waterstof                  een    rol te geven in verdere  verduurzaming -
       zoals   meer    fabrieken, vrachtwagens of huizen op waterstof              -
                                                                                      moet   er dus nog veel   meer watersiof
       gemaakt    worden.
              4\Welke rol   speelt  de overheid in de    ontwikkeling  van   dit megaproject?
       Die    is   hier    vergunningverlener, subsidieverstrekker en deels ook aandeelhouder: en dus
       doorslaggevend. In Europa zijn de afgelopen maanden meerdere miljardenprojecten op het gebied van
       waterstof gelanceerd met fabelachtige namen als White Dragon, Silver Frog en Rainbow Unhycorn. Ze
       hopen op publiek-private financiering via de Europese Unie, waarvoor de lidstaten het geld inbrengen.
       De woordvoerder van Shell noemt het plan desgevraagd ,,een ask aan andere partners en overheden
       om  dit te gaan bouwen".
                                                        Mischa Visser Page    2 of 3
                                                                                                                              2596
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>13971731
                       'Groot windparkvoor waterstof nogverre van haalbaar’; Verduurzaming energienetwerk
       Het  Groningse project NortH2 is bovendien deels een overheidsproject. Alle aandelen van het Groningse
       havenbedrijf zijn in handen van de provincie Groningen en de noordelijke gemeenten Delfzijl en Het
       Hogeland. Gasunie, dat het Nederlandse hoofdgasnet beheert, is een staatsbedrijff. De drie bedrijven
       willen een eerste haalbaarheidsstudie voor het einde van dit jaar afronden.
       Load-Date:     February 27,  2020
         End of Document
                                                    Mischa Visser Page  3 of 3
                                                                                                              2597
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>13971731
                          Shell    en   Gasunie plannen meqgawindpark in Groningen
                                                        Het Financieele   Dagblad
                                               28 februari 2020   vrijdag  12:00 AM GMT
       Copyright 2020   FD Mediagroep  BV All Rights Reserved
         hetfinancieeledaghliad
       Section: NIEUWS; Blz. 9
       Length:     756 words
       Byline:    Bert  van  Dijk
       Body
       -
          Combinatie    van  offshore-  windpark en waterstoffabriek
       -
          Project  duurzame     energie behoort tot mondiale     top
       -
          Milieudefensie: eerst zien    en  dan   geloven
       Bert   van  Dijk
       Groningen
       Als het     aan   Shell, de Gasunie en Groningen Seaports ligt, krijgt Groningen een van de grootste
       hernieuwbare energieprojecten ter wereld. De initiatiefnemers kondigden gisteren op het Provinciehuis in
       Groningen plannen aan voor de aanleg van 's werelds grootste offshorewindpark en de bouw van
       Europa's grootste waterstoffabriek in de Eemshaven.
       Het   gaat nog wel om een intentieovereenkomst. De definitieve investeringsbeslissing voor NortH2, zoals
       de    partijen het project noemen, is nog niet genomen en afhankelijk van overheidssteun om het
       megaproject mogelijk te maken. Een haalbaarheidsstudie moet eind dit jaar worden afgerond.
       NortH2 heeft al wel de steun            van   de  provincie Groningen     en gaat op zoek naar  partners om  het
       consortium uit te breiden     en  dit  project te realiseren.
       Het    project voorziet in de bouw       van een   'megawindpark’ van in eerste instantie 3 tot 4 gigawatt in de
       Noordzee in 2030. Het park moet later uitgroeien tot 10 gigawatt in 2040 en overtreft daarmee wereldwijd
       alle bestaande individuele offshorewindparkplannen. Als het waait, leveren de windmolens voldoende
       stroom voor 12,5 miljoen huishoudens, meer dan alle huishoudens in Nederland.
                                                              Mischa Visser
                                                                                                                        2598
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>13971731
                                     Shell en Gasunie plannen megawindpark in Groningen
       Wereldwijd bestaat nog geen enkel windparkcluster          van  die omvang. Ter vergelijking: op dit moment
       staat er  in de hele Nederlandse Noordzee iets minder dan 1 gigawatt aan windvermogen opgesteld. Het
       grootse windpark ter wereld, Hornsea in het VK, heeft      een vermogen   van ruim 1  gigawatt.
       De groene stroom     van  de te bouwen windparken worden       aan  land gebracht in de Eemshaven waar het
       een gigantische waterstoffabriek moet gaan voeden. Die zet via elektrolyse de groene stroom om in
       waterstof die vervolgens via de infrastructuur van Gasunie in heel Noordwest-Europa zal worden
       geleverd aan de industrie. Die kan daarmee zijn industriéle processen vergroenen en zo CO2 besparen.
       Het gaat om een fabriek met een capaciteit van 800.000 ton waterstof per jaar.
       Het consortium    overweegt ook de mogelilkheid    om  deze zogenoemde elekirolysers op     zee te plaatsen.
       ‘Groene waterstof, gemaakt uit hernieuwbare bronnen zoals wind en zonne-energie, staat centraal in
       het Nederlandse Klimaatakkoord en de Europese "Green Deal", aldus Marjan van Loon, directeur van
       Shell Nederland.
       Op dit moment gebruikt de industrie al op grote schaal waterstof, maar wordt dit voornamelijk nog
       geproduceerd uit aardgas. Het vervangen door groene waterstof draagt volgens Shell en Gasunie
       serieus bij aan de verduurzaming van de industrie.Volgens Shell gaan de plannen in Nederland 7
       megaton aan CO2 besparen per jaar.
       "We zetten hier met elkaar     een  ambitie neer die Nederland   wereldwijd in de koplopersgroep plaatst op
       het gebied van waterstof, aldus Van Loon. 'Bovendien draagt het bij aan het behalen van de
       doelstellingen van het Nederlandse Klimaatakkoord en het versnellen van de energietransitie.' Groningen
       Seaport-directeur Cas Konig spreekt van een gamechanger voor de noordelijke regio, omdat hij verwacht
       dat het nieuwe bedrijven aantrekt en duizenden banen zal opleveren.
       Hoeveel het     megaproject gaat kosten en hoe de rekening wordt verdeeld, is nog         onbekend. Maar op
       basis van huidige prijzen gaat het om tientallen miljarden euro's. Om het project         te realiseren zullen
       verschillende nieuwe partners nodig zijn.
       De  bedrijven verwachten daarnaast ook zeker in de eerste fase Nederlandse en Europese subsidies
       nodig te hebben. Hoe groot de bijdrage van de overheid zal moeten zijn, wilde geen van de betrokken
       partijen zeggen. Ook de plekken in de Noordzee boven de Wadden waar de 1000 tot 1500 windturbines
       komen te staan, zijn nog niet bekend.
       Als de uitkomst   van  de haalbaarheidsstudie succesvol is,  hoopt het consortium de eerste waterstof rond
       2027 te produceren. 'Dit is onder meer afhankelijk van vergunningen van overheden, het aanwijzen van
       plaatsen voor nieuwe windparken in de Noordzee, de beschikbare locaties van de waterstoffabriek(en)
       en de investeringsbeslissingen van de betrokken partijen.’
       2027 wordt nog     een uitdaging, gezien de al bestaande ambitieuze offshore- windagenda van Nederland.
       Die voorziet tot   aan  2030 al in de aanbesteding van een groot aantal windparken, waarvoor landelijk
       netbeheerder Tennet de aansluiting bouwt. Milieuorganisatie Milieudefensie is niet enthousiast en
       spreekt in een eerste reactie van niet meer dan een 'schets van een groen luchtkasteel'. 'Het blijft "eerst
       zien dan geloven".
       Load-Date:     February 27, 2020
         End of Document
                                                   Mischa Visser Page 2 of 2
                                                                                                                      2599
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>13971731
                                                     Waterstof met wind
                                                       AD/Algemeen Dagblad
                                                      28 februari 2020   vrijdag
       Copyright 2020 De  Persgroep Nederland BV All Rights Reserved
       Section: Economie; Blz. 16, 17
       Length:    745 words
       Byline: NATASJA DE GROOT
       Highlight: Shell, Gasunie en Groningen Seaports denken twee vliegen in één klap te              slaan door   een
       nieuw, immens windpark te koppelen aan de grootste waterstoffabriek van Europa.                 Het immense
       project heeft de naam NortH2 gekregen.
       Body
       eemshaven windpark
       Het  voornemen van      Shell, Gasunie en Groningen Seaports is om op zee opgewekte stroom aan land te
       laten komen in de Groningse Eemshaven. Daar wordt met de elektriciteit in een speciale fabriek
       waterstof geproduceerd. Via de 'oude' leidingen van de Gasunie gaat de waterstof vervolgens naar de
       plek van bestemming. Een deel van het gasleidingennetwerk is nu nog in gebruik voor transport van het
       Groningse gas.
       Omdat Nederland de komende jaren massaal                   van het gas af gaat, zullen de leidingen nutteloos
       achterblijven   in de bodem.    Zonde,   concluderen      de drie partners. Het fijn vertakte net kan in hun ogen
       prima dienst doen als transportnetwerk voor waterstof. Voordat zij een beroep kunnen doen op het oude
       gasnetwerk zal het wel eerst 'waterstofproof gemaakt moeten worden.                           Het   hele   wind-  en
       waterstofproject moet duizenden banen opleveren in de provincie Groningen.
       Ambitieus is het     project zeker,   beaamt     Marjan    van Loon, topvrouw   van   Shell Nederland. De eerste
       windmolens op       zee  kunnen wat haar betreft al in 2027 op volle kracht draaien. Drie      jaar later zouden die
       3 tot 4 gigawatt stroom     kunnen leveren     en  tegen 2040 zelfs al 10 gigawatt. Om     een  idee te geven: dit is
       fors meer   dan het totale stroomverbruik     van   alle Nederlandse huishoudens     samen.
                                                             Mischa Visser
                                                                                                                             2600
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>13971731
                                                           Waterstof met wind
       Toch is het consortium        van   Shell, Gasunie    en  Groningen Seaports niet zozeer geinteresseerd in die
       Nederlandse huishoudens. Het mikt op de 'grote jongens', waaronder de Eemshaven, de Rotterdamse
       haven, industriecomplex Chemelot in Limburg en op termijn wellicht het Duitse Ruhrgebied. Ze willen
       het, kortom, groots aanpakken. De reden: groene waterstof wordt wel gezien als hét schone alternatief
       voor aardgas en de verwachting is dan ook dat de vraag van grote industriéle partijen fors zal groeien.
       Van Loon: ,,Dit moet de ruggengraat van een nieuw groot waterstofsysteem worden."
       Hoeveel   geld er naartoe     moet en hoe die kosten verdeeld gaan            worden, durft Van Loon niet te zeggen.
       Haar  schatting is dat het    om   vele   miljarden gaat.  Zeker in de eerste fase zal het   project zwaar leunen op
       subsidies    uit    Nederland        en    Europa.    , Het    kostenplaatie maakt onderdeel           uit van    het
       haalbaarheidsonderzoek. Dat onderzoek moet eind              van   dit jaar zijn afgerond."
       Hoe snel het daarna kan gaan, is onder meer afhankelijk van vergunningen van overheden, het
       aanwijzen van plaatsen voor nieuwe windparken in de Noordzee, de beschikbare locaties van de
       waterstoffabriek en      dus de   investeringsbereidheid     van   de betrokken    partijen.
       Hoewel   er nu   alleen   een  intentieverklaring   op tafel ligt, twijfelt Shell-topvrouw Van Loon er niet aan dat
       het project er gaat komen. ,,Het moet groter, groener en sneller en geintegreerder”, zegt ze. Daarvoor is
       de steun van andere marktpartijen én de overheid onontbeerlijk. ,,Dit is ook een handreiking naar andere
       partijen om dit project met ons te realiseren.”
       Krachtiger windmolens
       NortH2 heeft al de steun       van   de  provincie Groningen binnen. Volgens Van Loon is Groningen de meest
       logische plek  voor    dit project,  omdat 'daar alle    ingrediénten aanwezig zijn', gezien de geschiedenis van
       het Groningse gas, de aanwezige kennis en het leidingennetwerk. Bovendien is er boven Groningen veel
       potentie op zee. Dit laatste betekent overigens niet dat de hele Noordzee wordt volgebouwd. De
                            ,
       windmolens zijn steeds krachtiger geworden, dus dat is niet nodig", benadrukt de topvrouw.
       De waterstof die de industrie        nu  volop gebruikt, wordt geproduceerd uit aardgas. Het 'groene’ waterstof
       dat straks in  Groningen wordt         gemaakt en geleverd, zou een CO2-reductie kunnen opleveren van 7
       megaton per jaar. Dat komt neer         op 3,7 procent   van  de Nederlandse uitstoot.
       .,We zetten hier een ambitie neer die Nederland wereldwijd in de koplopersgroep plaatst op het gebied
       van waterstof' zegt Van Loon. ,,Bovendien draagt het bij aan het behalen van de doelstellingen van het
       Nederlandse Klimaatakkoord en het versnellen van de energietransitie.”
       Jaarlijks zou in 2040 0,8 miljoen       ton groene waterstof gemaakt kunnen worden, zegt ceo Cas Konig van
       Groningen Seaports. ,,Daarmee           kun  je voldoen aan de enorme vraag naar waterstof in de industrie."
       Konig voorziet een enorme oppepper voor Groningen op het gebied van waterstof en groene energie.
       ,Voor Seaports heeft het zeer waarschijnlijk een spin-off. Dit zal betekenen dat bedrijven kiezen voor
       vestiging in Eemshaven of Delfzijl."
       Dit plan kan de   ruggengraat     van een    groot systeem   voor   waterstof worden
                                                        Mischa Visser  Page   2 of 3
                                                                                                                             2601
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>13971731
                                                      Waterstof met wind
       Bekijk de oorspronkelijke pagina:    ,
       Graphic
       Marjan   van  Loon  (Shell), Cas Konig (Groningen Seaports)    en Han Fennema (Gasunie) bij de presentatie
       van de   plannen  voor een   waterstoffabriek.
       Load-Date:     February 27,  2020
         ind of Document
                                                   Mischa Visser Page 3 of 3
                                                                                                                  2602
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>13971731
                                      Groningen ziet           groene     gasbel gloren
                                                                Trouw
                                                     28 februari 2020   vrijdag
       Copyright 2020 De Persgroep Nederland BV All Rights Reserved
        -_—
             . deéVerdieping   |
       Section:    Vandaag;  Blz. 6
       Length:    653 words
       Byline: INLEDM STRAVER, REDACTIE DUURZAAMHEID & NATUUR
       Highlight: waterstof De provincie wil met investeringen van Shell en Gasunie koploper worden in
                                 -
       waterstofproductie via windmolens op zee.
       Body
       In  Europa, nee zelfs wereldwijd, wil Groningen voorop gaan lopen met de productie van 'groene
       waterstof, een schoon gas dat als alternatief kan dienen voor vuil aardgas. Met die brandstof kunnen op
       termijn miljoenen huizen én grote fabrieken schoon gaan stoken, is het idee. Groningen wil zo de
       klimaatdoelen dichterbij brengen, onthulde de provincie gisteren.
       De   grote fossiele energiebedrijven Gasunie en Shell beloven het project uit te voeren. Voor hen is
       waterstof    een strategie om hun toekomst veilig te stellen, nu olie en gas in de ban gaan voor de
       uitvoering van het Parijs-akkoord. Het project zou in totaal 'tientallen miljarden’ aan investeringen vergen.
       Het initiatief kan jaarlijks 7 megaton aan COZ2-uitstoot schelen, 3,7 procent van alle Nederlandse
       broeikasgassen.
       Milieuclubs reageren positief,    maar  tegelijk argwanend.     "Eerst zien, dan geloven”, zegt directeur Donald
       Pols van Milieudefensie. Hij      wijst erop dat Shell eerdere plannen voor CO2-afvang en -opslag niet
       nakwam. Pols wil liefst zien dat Shell het project van de eigen miljardenwinst betaalt. "Dan
       applaudisseren we." Greenpeace vindt rijkssteun wel terecht, zodat Nederland 'koploper waterstof
       wordt, reageert campagneleider Faiza Oulahsen.
       Hoe? Een nog te ontwikkelen       'megawindpark’'     in de Noordzee moet de schone     energiebron worden  voor
       het groene waterstofproject.        Dat  vergt duizend     tot vijftienhonderd grote windmolens,     waarvan  de
       eerste er in 2027 moeten staan. In 2030 moeten die molens 3            gigawatt energie leveren, en in 2040 zelfs
       10  gigawatt. Dat is eerst nog elektriciteit, in stroomkabels. Om       daarvan groen waterstof te   produceren,
       Is een  speciale Installatie nodig: een elektrolysefabriek.
                                                            Mischa Visser
                                                                                                                         2603
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 10 ======================================================================

<pre>13971731
                                                    Groningen ziet groene gasbel gloren
       Die fabriek kan, bepleiten de plannenmakers, in de Eemshaven verschijnen. Zo'n fabriek is in staat om
       elektriciteit, via chemische processen, om te zetten in het schone gas: waterstof Groot nadeel is dat
       daarbij    een  derde   van   de  energie verloren gaat. Maar het voordeel: de energie die er overblijft kan met
       relatief kleine aanpassingen in bestaande gasbuizen naar energieklanten. Gasunie hoeft 'slechts' 1,5
       miljard te investeren in aanpassing van de pijpen. Dat terwil voor andere alternatieven, zoals
       aardwarmte en batterijen, nieuwe energienetten nodig zijn.
       Zo'n 7    miljoen  huishoudens kunnen         waterstofgas   uit Groningen ontvangen, als het toekomstplan slaagt.
       Dit kan soelaas bieden voor (oude) huizen die met zonnepanelen, warmtepompen of bodemenergie niet
       gasloos kunnen worden. Shell en Gasunie mikken ook op grote bedrijven als toekomstige afnemers. "Ve
       kunnen de waterstof uiteindelijk zelfs gaan exporteren”, zei Gasunie-directeur Han Fennema gisteren in
       Groningen.
       Of het     gigaproject    echt  doorgaat, blijft hoogst onzeker. "We gaan nog veel problemen tegenkomen",
       erkende René Paas, commissaris van de koning. De initiatiefnemers beginnen niet zonder dat het Rijk
       miljarden euro's aan subsidie toezegt. Bovendien moet een haalbaarheidsonderzoek nog uitwijzen of de
       groene waterstof inderdaad zo kolossaal te produceren en naar energieklanten transporteren is als
       beoogd. Wetten en regels zijn ook nog onvoldoende klaar voor de nieuwe energiedrager.
       Meer dan      een   papieren plan     is er  momenteel niet. Een     "intentieverklaring”, noemt  Groningen het. De
       provincie grijpt    de kans    van  watersitof graag aan om af te komen van het aardgas, waar de regio onder
       te  lijden heeft. Voor Shell,     dat als Nam-aandeelhouder medeverantwoordelijk is voor de aardbevingen, is
       groene waterstof een manier om iets goeds terug te doen. Het project kan de Noordelijke regio
       duizenden banen opleveren. Economisch is waterstof voor Shell ook interessant, zei Shell-directeur
       Marjan    van  Loon   bij  de lancering. Zij  ontkent dat Shell niet wil tornen  aan olie- en gasverkoop.
       de   verdieping 10[11
       Is groene waterstof de toekomst?
       We kunnen de waterstof           uiteindelijk  zelfs gaan exporteren
       Han Fennema, Gasunie-directeur
       Bekijk   de  oorspronkelijke pagina:
       Load-Date:      February 27,     2020
          Fnd of Document
                                                          Mischa Visser Page 2 of 2
                                                                                                                           2604
</pre>

====================================================================== Einde pagina 10 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 11 ======================================================================

<pre>13971731
                         Reusachtiq project in Eemshaven                     voor groene    waterstof
                                                            de Volkskrant
                                                      28 februari 2020   vrijdag
       Copyright 2020  De Persgroep Nederland BV All Rights Reserved
       de        Volkskrant
       Section: Ten Eerste; Blz. 11
       Length:    415 words
       Byline: GERARD REIJN
       Highlight: Shell, Gasunie en Groningen Seaports willen het grootste groene waterstofproject van
       Europa realiseren aan de Eemshaven bij Delfzijl. Enorme windparken op de Noordzee gaan stroom
       produceren, die naar de Eemshaven gaat. Met die stroom gaat de waterstoffabriek vervolgens
       waterstof maken.
       Body
       Energietransitie
       De hoeveelheid      energie die met het project NortH2 (H2 is de chemische aanduiding van waterstofgas)
       gemoeid is,   tart het voorstellingsvermogen. In 2030 zou het al kunnen gaan om 4 gigawatt aan elektrisch
       vermogen. Dat is evenveel als alle Nederlandse windmolens ter land en ter zee bij elkaar op dit moment
       produceren. In 2040 gaat het om 10 gigawatt, meer dan tweemaal het vermogen van de kerncentrale
       van Borssele. Dat zou genoeg zijn om 12,5 miljoen huishoudens van stroom te voorzien.
       Maar   voor  hen is de waterstof niet bedoeld; die is       voor de Nederlandse en Duitse industrie. Shell zelf is
       een  grote verbruiker    van  waterstof, net als alle raffinaderijen. Ook AkzoNobel is   een  grootgebruiker.   In
       2040 kan NortH2 800 duizend ton waterstof per              jaar opleveren en daarmee ongeveer tweederde       van
       alle waterstof die de industrie op dit moment nodig heeft. Daarmee zou in totaal 7 miljoen ton         aan  CO2-
       uitstoot per jaar worden uitgespaard. Dat is 3,7 procent van de huidige Nederlandse uitstoot.
       Het   project zal 'miljarden, misschien wel tientallen miljarden' aan investeringen vergen; er zal ook
       subsidie nodig zijn. De bouw van het zeewindpark Borssele (0,7 gigawatt groot) kostte 1,3 miljard euro.
       Omgerekend naar NortH2 zou de bouw van de windparken alleen al (nog zonder de fabriek) zo'n 10 a
       15 miljard kosten.
       Distributie   lijkt op dit moment het kleinste probleem. Gasunie heeft al vastgesteld dat haar
       aardgasleidingen met kleine ingrepen geschikt zijn te maken voor waterstof, en het gasnet reikt tot in de
       verste uithoeken van het land. Voor opslag is ook een bijna kant-en-klare oplossing voorhanden; de
                                                             Mischa Visser
                                                                                                                          2605
</pre>

====================================================================== Einde pagina 11 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 12 ======================================================================

<pre>13971731
                                      Reusachtig project in Eemshaven   voor  groene waterstof
       zoutcavernes in      Groningen worden ook nu al gebruikt           voor   gasopslag, zij het  voor  aardgas. Met
       aanpassingen zijn ze geschikt voor waterstof.
       Het   project  staat nog in de kinderschoenen. Een haalbaarheidsstudie moet dit jaar worden afgerond. De
       eerste windmolens zouden in 2027 kunnen gaan draaien. Op dat moment zou ook de waterstoffabriek
       klaar moeten zijn, en moeten er klanten aan het project verbonden zijn om de waterstof aan te
       verkopen.     Waterstof is  een klimaatvriendelijke   brandstof: bij verbranding  komt alleen brandschoon water
       vrij.
       Waar al die molens moeten komen, moet nog worden                    bepaald.  De   regering heeft al wel  plekken
       aangewezen voor toekomstige windparken, maar een woordvoerder van Gasunie zegt dat daarin niet
       genoeg ruimte is voor alle molens van NortH2. 'Er moeten dus extra gebieden worden aangewezen.'
       Bekijk   de  oorspronkelijke pagina:
       Graphic
       De    topbestuurders van de deelnemende bedrijven, Marjan van Loon (Shell Nederland), Cas Kdénig
       (Groningen Seaports) en Han Fennema (Gasunie), bij de presentatie.
       Load-Date:      February 27,  2020
          End of Document
                                                    Mischa Visser   Page  2 of 2
                                                                                                                         2606
</pre>

====================================================================== Einde pagina 12 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 13 ======================================================================

<pre>13971731
                        Waterstof uit Groningen                 voor   industriéle grootverbruikers
                                                           Nederlands   Dagblad
                                                        28 februari 2020    vrijdag
       Copyright 2020  Nederlands  Dagblad B.V. All Rights Reserved
       .nd
       Length:    501 words
       Byline: Gerard Reijn      / vk nd.nl/nederland beeld      anp/ Kees    van  de Veen
       Body
       Groningen
       Shell, Gasunie     en  Groningen Seaport willen het grootste groene waterstofproject van Europa realiseren
       aan de Eemshaven bij Delfzijl. Enorme windparken op de Noordzee gaan stroom produceren, die naar
       de Eemshaven gaat. Met die stroom gaat de waterstoffabriek vervolgens waterstof maken.
       De hoeveelheid       energie die met het project NortH2 (H2 is de chemische aanduiding van waterstofgas)
       gemoeid is,    tart het voorstellingsvermogen. In 2030 zou het al kunnen gaan om 4 gigawatt aan elektrisch
       vermogen. Dat is evenveel als alle Nederlandse windmolens ter land en ter zee bij elkaar op dit moment
       produceren. In 2040 gaat het om 10 gigawatt, meer dan tweemaal het vermogen van de kerncentrale
       van Borssele. Dat zou genoeg zijn om 12,5 miljoen huishoudens van stroom te voorzien.
       Maar   voor  hen is de waterstof niet       bedoeld; die is   voor  de Nederlandse    en Duitse industrie. Shell zelf is
       een  grote verbruiker    van   waterstof,    net als alle raffinaderijen. Ook Akzo Nobel is een grootgebruiker. In
       2040 kan NortH2 800 duizend ton waterstof per              jaar opleveren: ongeveer twee derde van alle waterstof
       die de industrie op dit moment nodig heeft.          Daarmee zou in totaal 7 miljoen ton aan CO2-uitstoot per jaar
       worden   uitgespaard. Dat is 3,7 procent van         de huidige Nederlandse uitstoot.
       Het   project zal 'miljarden, misschien wel tientallen miljarden' aan investeringen vergen; er zal ook
       subsidie nodig zijn. De bouw van het zeewindpark Borssele (0,7 gigawatt groot) kostte 1,3 miljard euro.
       Omgerekend naar NortH2 zou de bouw van de windparken alleen al (nog zonder de fabriek) zo'n 10 a
       15 miljard kosten.
       Distributie  lijkt het kleinste probleem. Gasunie heeft         al vastgesteld  dat zijn aardgasleidingen   met kleine
       ingrepen geschikt zijn te maken voor waterstof, en              het  gasnet reikt tot in de verste uithoeken van het
       land.
                                                               Mischa Visser
                                                                                                                                2607
</pre>

====================================================================== Einde pagina 13 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 14 ======================================================================

<pre>13971731
                                        Waterstof uit Groningen voor   industriéle grootverbruikers
       Voor   opslag is ook een bijna kant-en-klare oplossing voorhanden; in de zoutcavernes in Groningen wordt
       nu  al aardgas opgeslagen. Met aanpassingen zijn ze geschikt voor waterstof.
       Het  project staat nog in de kinderschoenen. Een haalbaarheidsstudie moet dit jaar worden afgerond. De
       eerste windmolens zouden in 2027 kunnen gaan draaien. Dan zou ook de waterstoffabriek klaar
       moeten zijn en moeten er klanten zijn om de waterstof aan te verkopen. Waterstof is een
       klimaatvriendelijke brandstof: bij verbranding komt alleen brandschoon water vrij.
       Waar al die molens moeten             komen,    moet nog worden         bepaald.   De  regering  heeft al wel  plekken
       aangewezen voor toekomstige windparken, maar een woordvoerder van Gasunie zegt dat daarin niet
       genoeg ruimte is voor alle molens van NortH2. 'Er moeten dus extra gebieden worden aangewezen.' &lt;
       'slechte   ervaring'
       Milieudefensie     zegt in   een  reactie dat  Groningers   uit  ervaring   weten dat  je 'ontzettend voorzichtig moet
       zijn met   toezeggingen     van  Shell  en Gasunie'. Milieudefensie wil dat het      geld komt uit de 20 tot 25 miljard
       dollar die Shell    jaarlijks in fossiel investeert. 'Alleen in dat    geval beweegt deze fossiele reus de richting
       op die   wij eisen.’
       Load-Date:      February 27,    2020
          End of Document
                                                        Mischa Visser  Page   2 of 2
                                                                                                                               2608
</pre>

====================================================================== Einde pagina 14 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 15 ======================================================================

<pre>13971731
                        Waterstof uit Groningen                 voor   industriéle grootverbruikers
                                                           Nederlands   Dagblad
                                                        28 februari 2020    vrijdag
       Copyright 2020  Nederlands  Dagblad B.V. All Rights Reserved
       .nd
       Length:    501 words
       Byline: Gerard Reijn      / vk nd.nl/nederland beeld      anp/ Kees    van  de Veen
       Body
       Groningen
       Shell, Gasunie     en  Groningen Seaport willen het grootste groene waterstofproject van Europa realiseren
       aan de Eemshaven bij Delfzijl. Enorme windparken op de Noordzee gaan stroom produceren, die naar
       de Eemshaven gaat. Met die stroom gaat de waterstoffabriek vervolgens waterstof maken.
       De hoeveelheid       energie die met het project NortH2 (H2 is de chemische aanduiding van waterstofgas)
       gemoeid is,    tart het voorstellingsvermogen. In 2030 zou het al kunnen gaan om 4 gigawatt aan elektrisch
       vermogen. Dat is evenveel als alle Nederlandse windmolens ter land en ter zee bij elkaar op dit moment
       produceren. In 2040 gaat het om 10 gigawatt, meer dan tweemaal het vermogen van de kerncentrale
       van Borssele. Dat zou genoeg zijn om 12,5 miljoen huishoudens van stroom te voorzien.
       Maar   voor  hen is de waterstof niet       bedoeld; die is   voor  de Nederlandse    en Duitse industrie. Shell zelf is
       een  grote verbruiker    van   waterstof,    net als alle raffinaderijen. Ook Akzo Nobel is een grootgebruiker. In
       2040 kan NortH2 800 duizend ton waterstof per              jaar opleveren: ongeveer twee derde van alle waterstof
       die de industrie op dit moment nodig heeft.          Daarmee zou in totaal 7 miljoen ton aan CO2-uitstoot per jaar
       worden   uitgespaard. Dat is 3,7 procent van         de huidige Nederlandse uitstoot.
       Het   project zal 'miljarden, misschien wel tientallen miljarden' aan investeringen vergen; er zal ook
       subsidie nodig zijn. De bouw van het zeewindpark Borssele (0,7 gigawatt groot) kostte 1,3 miljard euro.
       Omgerekend naar NortH2 zou de bouw van de windparken alleen al (nog zonder de fabriek) zo'n 10 a
       15 miljard kosten.
       Distributie  lijkt het kleinste probleem. Gasunie heeft         al vastgesteld  dat zijn aardgasleidingen   met kleine
       ingrepen geschikt zijn te maken voor waterstof, en              het  gasnet reikt tot in de verste uithoeken van het
       land.
                                                               Mischa Visser
                                                                                                                                2609
</pre>

====================================================================== Einde pagina 15 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 16 ======================================================================

<pre>13971731
                                        Waterstof uit Groningen voor   industriéle grootverbruikers
       Voor   opslag is ook een bijna kant-en-klare oplossing voorhanden; in de zoutcavernes in Groningen wordt
       nu  al aardgas opgeslagen. Met aanpassingen zijn ze geschikt voor waterstof.
       Het  project staat nog in de kinderschoenen. Een haalbaarheidsstudie moet dit jaar worden afgerond. De
       eerste windmolens zouden in 2027 kunnen gaan draaien. Dan zou ook de waterstoffabriek klaar
       moeten zijn en moeten er klanten zijn om de waterstof aan te verkopen. Waterstof is een
       klimaatvriendelijke brandstof: bij verbranding komt alleen brandschoon water vrij.
       Waar al die molens moeten             komen,    moet nog worden         bepaald.   De  regering  heeft al wel  plekken
       aangewezen voor toekomstige windparken, maar een woordvoerder van Gasunie zegt dat daarin niet
       genoeg ruimte is voor alle molens van NortH2. 'Er moeten dus extra gebieden worden aangewezen.' &lt;
       'slechte   ervaring'
       Milieudefensie     zegt in   een  reactie dat  Groningers   uit  ervaring   weten dat  je 'ontzettend voorzichtig moet
       zijn met   toezeggingen     van  Shell  en Gasunie'. Milieudefensie wil dat het      geld komt uit de 20 tot 25 miljard
       dollar die Shell    jaarlijks in fossiel investeert. 'Alleen in dat    geval beweegt deze fossiele reus de richting
       op die   wij eisen.’
       Load-Date:      February 27,    2020
          End of Document
                                                        Mischa Visser  Page   2 of 2
                                                                                                                               2610
</pre>

====================================================================== Einde pagina 16 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 17 ======================================================================

<pre>13971731
                                        Heeft groene waterstof de toekomst?
                                                                 Trouw
                                                       28 februari 2020   vrijdag
       Copyright 2020 De Persgroep   Nederland BV All Rights Reserved
        -_—
             . deéVerdieping    |
       Section: Duurzaamheid         en  Natuur; Blz. 10, 11
       Length:    1388 words
       Byline: IKDEZIM STRAVER
       Highlight: energie Waterstofgas kan doorbreken, zegt hoogleraar Ad
                             -
                                                                                         van  Wijk van de TU   Delft. Want:
       huizen en fabrieken gasvrij maken met wind- en zonnestroom in kabels,             dat ziet hij misgaan.  Kritiek op
       zijn 'waterstofdroom' is er ook.
       Body
       Het  olympisch vuur zal branden als nooit tevoren, bij de Spelen in Tokio deze zomer. De primeur zit 'm in
       de brandstof.   Japan wil de olympische vlam niet ontsteken op aardgas, maar op waterstof. "Japan gaat
       er helemaal voor", vertelde Ad van Wik vorige week op de TU Delft, waar hij hoogleraar 'toekomstige
       energiesystemen' is.
       "Alle transportmiddelen gaan         waterstof   gebruiken, net als het hele olympisch dorp”, zei hij in de TU-
       aula, vol met studenten en hun familieleden. Zij waren daar voor een onthulling door een groep TU Delft-
       studenten: de 'Ecorunner’. Dat bleek een futuristische, schone raceauto te zijn. Geen elektrisch model dit
       keer. Goed geraden: de wagen krijgt waterstof in de tank.
       "U zult wel denken:     vijf jaar geleden   hoorde ik nooit wat    over  waterstof', zei Van Wijk. Inmiddels duikt
       dat W-woord overal op. Het Klimaatakkoord dicht waterstof een mogelijke glansrol toe, om olie, aardgas
       en steenkolen te vervangen. Dat zal moeten, om de Parijse klimaatdoelen uit 2015 te halen.
       Adviesbureaus als TNO          en  Berenschot     schrijven in de   ene  na de andere studie wat waterstof kan
       betekenen.
       Met de nadruk op: kan.         Bedrijven lanceren voornemens, zoals Shell en Gasunie gisteren. Vooral               de
       fossiele industrie blaast de loftrompet over waterstofkansen, rond 2030 en 2050, net als de lucht-                  en
       scheepvaart. De reden: een staalfabriek, schip of raffinaderij kan niet overstappen op zonnecellen                   of
       windstroom. Miljoenen (oude) huizen ook niet. Waterstofgas lijkt sterk op aardgas. Dus mikt                         de
       industrie, ook voor het eigen voortbestaan, op di-e toekomstige energiebron.
                                                              Mischa Visser
                                                                                                                               2611
</pre>

====================================================================== Einde pagina 17 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 18 ======================================================================

<pre>13971731
                                                  Heeft groene waterstof de toekomst?
       Herstel:  energiedrager. Van Wijk legt uit: "Waterstofgas wordt geproduceerd uit elektriciteit, dat is de
       echte energiebron." De productie van waterstof moet gebeuren in speciale fabrieken. Die moeten
       zogeheten elektrolyse uitvoeren. Dat wil zeggen: elektriciteit omtoveren in gas. Water
       (gedemineraliseerd, zoals in een strijkbout gaat) is daarbij de grondstof. Een groot nadeel van dit proces
       Is het energieverlies dat optreedt. Zeker een derde van de stroom is foetsie, nadat een elektrolysefabriek
       er gas  van heeft maakt.
       Zonde, maar er blijft zat waterstof over, meent Van Wijk. Een fabriek die de stroom koopt van twee
       windmolenparken op zee zoals nu bij Zeeland verrijzen, kan volgens hem waterstof gaan leveren voor
       bijna 400.000 huizen. Hij ging er in die som wel                  van   uit dat de   huizen   gemiddeld aanzienlijk
       energiezuiniger worden dan nu, want woningen isoleren             moet sowieso   gebeuren.
       Omdat waterstof geproduceerd wordt van stroom, is het zeker niet per definitie groen. Kijk maar eens
       naar de waterstof die Japan gaat gebruiken bij de Olympische Spelen, zei Van Wijk. "Japan gaat de
       waterstof per   schip importeren     uit Australie. De bron    van die waterstof is steenkool."
       Dat is waterstof die kenners      'grijs'  noemen:   nog steeds vuil van oorsprong, met een hoge CO2-uitstoot.
       "Bedrijven willen de CO2 ervan       wel gaan opslaan”, weet Van Wijk. Als ze dat gaan doen, vuile waterstof
       produceren maar het broeikasgas         ervan   opvangen, dan heet het in    jargon  'blauwe' waterstof.
       Loze belofte
       Milieuclubs wantrouwen die belofte          van  CO2-opslag. Zij waarschuwen dat de industrie met waterstof
       aan de gang gaat, maar wel zo lang mogelijk met de eigen vuile brandstoffen: aardgas en kolen. De
       kritiek is niet mals. Milieukenners en -activisten waarschuwen dat waterstof geen verduurzaming
       oplevert, en een loze belofte blijft, die misschien na 2030 het klimaat helpt.
       'Een transitieremmer’, noemde duurzaam            expert  en  ondernemer Jan Willem     van  de  Groep waterstof in
       een column. Hij noemde Van Wilks idee een 'waterstofdroom', waarmee de 'gaslobby' nog decennia de
       regie kan houden. De industrie bejubelt waterstof overdreven, stelde Van de Groep, waardoor die "de
       indruk wekt dat er niks meer gedaan hoeft te worden".
       Toch is het niet    uitgesloten  dat de     energiedrager    het milieu echt gaat   helpen. Waterstof echt 'groen’
       produceren kan,      met als    bron de elektriciteit      van  windturbines   en  zonneparken. "Nieuw-Zeeland,
       Marokko    en   Chili zijn allemaal       landen   die  zeggen:    wij gaan groene waterstof over         de wereld
       exporteren.”"  Dat kan   slagen,   denkt Van     Wijk. "Waterstof    transporteren kan in buizen. We     kunnen het
       dus in oude   gaspijpen gaan vervoeren."
       Dat  gaat niet zomaar, erkent Van Wijk. "Investeringen zijn nodig in het aardgasnet,           om  de compressoren
       en  pompen te     vervangen." Gietijzeren gasbuizen          moeten uit de    grond,  want daar   zou  waterstof uit
       weglekken.
                                                       Mischa Visser  Page  2 of 4
                                                                                                                            2612
</pre>

====================================================================== Einde pagina 18 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 19 ======================================================================

<pre>13971731
                                                 Heeft groene waterstof de toekomst?
       Bovendien hebben afnemers andere ketels              nodig. Want waterstof mag dan misschien veel lijken op
       aardgas, in een gewone cv-ketel thuis of een gasoven in een fabriek kun je het niet zomaar verbranden.
       "Waterstofketels komen op de markt", weet Van Wijk. Techniekgigant Bosch gaat een traditionele cv-
       ketel verkopen die al klaar is voor waterstof Hij moet nog op de markt komen, maar volgens Van Wijk
       duurt het niet lang meer. Een consument die zo'n ketel koopt, kan thuis letterlijk de knop omzetten, zodra
       waterstof beschikbaar komt.
       Waterstofvisie
       Maar   ja, wie  zegt dat dit werkelijk gebeurt,   en dat het niet bij groene   vergezichten blijft? Van Wijk voorziet
       een   doorbraak    voor  waterstof,    maar een   garantie  heeft hij niet. "lk heb wel  een angst." Die angst van
       Van Wijk gaat niet over bedrijven die hun plannen expres niet uitvoeren, maar over gebrek aan
       cobrdinatie. "Om echt een succes te maken van waterstof is landelijke regie nodig. Dat mist nog."
       Eind deze maand wil minister Wiebes           (klimaat) wel een  'waterstofvisie' presenteren, als    eerste aanzet.
       Van   Wijk  weet wat   hij het liefste zou lezen. "Een   masterplan zoals in de jaren zestig, toen    Nederland  van
       kolenkachels op     het Groningse aardgas overstapte.”
       Meer nog dan de Nederlandse plannen, is volgens Van Wijk de strategie van Europa van belang.
       Eurocommissaris Frans Timmermans ziet in zijn Green Deal ook kansen voor waterstof, waarbij import
       uit andere delen van de wereld mogelijk moet worden.
       Dat is Van     Wijk uit het hart gegrepen. Waterstof kan volgens hem het beste komen uit landen waar
       wind- en zonne-energie het goedkoopst te produceren is. "Als je 8 procent van de Sahara volzet met
       zonnepanelen, heb je alle energie geproduceerd die de wereld nodig heeft”, rekende hij voor op de TU
       Delft.
       Dat  er  in de  woestijn geen water is, ziet Van Wijk niet als een onoverkomelijk probleem. 'Een heel lange
       pijpleiding’  kan  volgens hem zeewater het land invoeren, naar de zonnepanelen en elektrolysefabrieken.
       Van Wijk ziet meer opties. "Anderhalf procent van de Stille Oceaan volbouwen met windturbines,
       daarmee wekken we net zoveel energie." Dat zouden groene energieprojecten zijn die hun weerga niet
       kennen. Maar de hoogleraar maakte zijn punt: het kan.
       Eiffeltoren
       Opslaan     van  waterstof is  volgens Van Wijk ook veel goedkoper dan bij elektriciteit in accu's. "Waterstof
       kunnen     we   opslaan    in lege zoutkoepels in de bodem. Dat doen we nu al met aardgas, zoals bij
       Veendam. Zo'n zoutholte is 300 meter diep en 60 meter breed, je kunt de Eiffeltoren erin kwijt. Of in
       energietermen: 6000 ton waterstof, met een investering van 100 miljoen euro. Zou je diezelfde energie
       in Tesla-batterijen bewaren, zei Van Wijk, dan zijn er tot 17 miljoen stuks van nodig bij huizen, met een
       kostenplaatje van zeker 12 miljard euro.”
       De fans    van  waterstof moeten het vooral doen met zulke          gunstige berekeningen    en  vergezichten.  Maar
       toch, de     eerste  stapjes   in de    praktik  komen    eraan.  In de Zuid-Hollandse      gemeente Stad      aan  't
                                                       Mischa Visser Page  3 of 4
                                                                                                                              2613
</pre>

====================================================================== Einde pagina 19 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 20 ======================================================================

<pre>13971731
                                                Heeft groene waterstof de toekomst?
       Haringvliet krijgen huizen waterstofketels, net als in Hoogeveen. Die proefprojecten moeten helpen een
       doorbraak te ontketenen. Dat is hard nodig, vindt Van Wik. Aardgas hoofdzakelijk vervangen door
       zonne- en windstroom vergt een enorme verzwaring van het stroomnet.
       Nu al   past niet alle wind- en zonnestroom meer in de elektriciteitskabels. "Ons stroomnet is eigenlijk
       maar een klein prutsnetje”, zei Van Wijk. Ook andere EU-landen kunnen niet zomaar hun gas omruilen
       voor stroom. "In Duitsland werd in 2018 een kleine miljard euro vernietigd omdat de kabels te klein waren
       voor de energie van molens op zee", zei hij in de TU Delft.
       Van  Wijks studententeam, met racewagen 'Ecorunner', gaat meedoen aan een wedstrijd van Shell. "Wij
       geloven dat waterstof de toekomst heeft", zei teamleider Antonios Kouzelis in Delft. "Niet de grijze of
       blauwe variant, maar de groene."
       Bekijk  de  oorspronkelijke pagina:  , ,
       Graphic
       Hoogleraar Ad     van Wijk, pleitbezorger   van  waterstof.
       Load-Date:     February 27,  2020
         End of Document
                                                     Mischa Visser Page  4 of 4
                                                                                                                 2614
</pre>

====================================================================== Einde pagina 20 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 21 ======================================================================

<pre>13971731
                                           Waterstofpakhuis in de Eemshaven
                                                        Dagblad    van  het Noorden
                                                          28 februari 2020    vrijdag
       Copyright 2020 Noordelijke Dagblad    Combinatie / Dagblad  van het Noorden All Rights Reserved
       DAGBLAD-
       NOORDEN
       Section: VPGO1; Blz. 01
       Length:     350 words
       Byline:    Richold Brandsma Mannus           van  der Laan
       Body
       groningen Groningen wordt het waterstofpakhuis van Europa. Een immens windpark op de Noordzee
       en een grote waterstoffabriek in de Eemshaven moeten de Industrie van duurzame energie voorzien.
       Het consortium NortH2 maakte              gistermiddag de plannen in het provinciehuis           van   Groningen    bekend.
       ,,Dit wordt heel    groot”, zegt   directeur Cas    Kdnig van Groningen Seaports.
       In het consortium werken          Groningen Seaports,        Gasunie    en  Shell  samen.    Het wil   met de    plannen de
       Nederlandse industrie        van   groene waterstof voorzien        en  op   termijn   ook in Europa, bijvoorbeeld die in
       het  Ruhrgebied.
       NortH2 voorziet in de bouw          van een enorm     windpark op de Noordzee. Dat park moet in 2030 al 3 tot 4
       gigawatt    aan   elektriciteit leveren. Omgerekend zou dat genoeg zijn om 3,5 tot 5 miljoen huishoudens
       van   elektriciteit te voorzien. Het vermogen moet in 2040            zijn gegroeid    naar 10  gigawatt.
       Bij de   huidige stand    van   de techniek    zou  het gaan om 1000 a 1500 windturbines. Een concreet bedrag
       werd niet    genoemd,     maar   volgens    insiders gaat het bij dit onderdeel om een investering van om en nabij
       15  miljard euro.
       Huishoudens       van   stroom   voorzien, is in eerste instantie niet de bedoeling         van    NortH2. Het consortium
       wil   de    opgewekte       elektriciteit   transporteren     naar    de       Eemshaven.     Daar    moet een enorme
       waterstoffabriek verrijzen die de opgewekte stroom omzet in groene waterstof. Deze zou minstens 1
       miljard euro gaan kosten. Op jaarbasis zou in 2040 dan 0,8 miljoen ton groene waterstof gemaakt
       kunnen worden.
        ,,Daarmee kun je voldoen          aan   de  enorme    vraag naar waterstof in de industrie”, zegt Konig. ,,Vanuit
       Groningen      gaan    we   ons   eigen gebied      voorzien van groene          waterstof, maar ook de industrie in
       Amsterdam, Rotterdam, Geleen             en op termijn    zelfs het  Ruhrgebied.”
       Om waterstof vanuit de Eemshaven op de                  plek  van   bestemming te krijgen, wordt        het   leidingnetwerk
       van   Gasunie ingezet. Een deel         van  dat netwerk komt     over   enkele jaren beschikbaar      als in  Groningen de
       gaskraan dichtgaat.
                                                                Mischa Visser
                                                                                                                                    2615
</pre>

====================================================================== Einde pagina 21 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 22 ======================================================================

<pre>13971731
                                              Waterstofpakhuis in de Eemshaven
        Daarnaast    zijn de zoutcavernes in Zuidwending in beeld   voor  opslag van waterstof om fluctuaties in de
       productie op    te vangen. pagina 12
       Load-Date:     February 27, 2020
         End of Document
                                                  Mischa Visser  Page 2 of 2
                                                                                                                    2616
</pre>

====================================================================== Einde pagina 22 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 23 ======================================================================

<pre>13971731
                                         Wind op       zee voor       fabricage waterstof
                                                           Leeuwarder Courant
                                                         28 februari 2020   vrijdag
       Copyright 2020 Noordelijke Dagblad   Combinatie / Leeuwarder Courant All Rights  Reserved
       LEEUWARDER COURANT #25
       Section: ECOO01; Blz. 12
       Length:    424 words
       Body
       GRONINGEN Shell wil op de Noordzee                 een enorm    windpark bouwen        voor productie  van  800.000 ton
       CO2-vrije     waterstof tegen 2040. De industrie kan zich         zo  ‘vergroenen’.
       Het olie-     en    gasconcern voert     een    consortium    aan  waarin ook de Gasunie          en  het   havenschap
       Groningen Seaports (Eemshaven              en  Delfzijl) meedoen. De havens         ambiéren   een rol in de aanlanding
       van   de stroom        en  eventueel op     zee      geproduceerde waterstof. Gasunie kan            waterstof via zijn
       aardgasleidingen transporteren          en  de energiedrager ondergronds bufferen in zoutcavernes.
       Eind dit  jaar moet zich de haalbaarheid van deze gedroomde keten aftekenen.                   De eerste   windturbines,
       elektrolyse en distributie zouden dan in 2027 bedrijfsklaar moeten zijn.
       ‘Groene waterstof         —
                                    gemaakt   door  elektrolyse van water met behulp van elektriciteit van hernieuwbare
       bronnen     —
                      moet het verbruik van      aardgas in de industrie indammen. Het gisteren gepresenteerde idee
       voorziet in    dekking   van  de  helft van de huidige industriéle waterstofvraag in Nederland.
       Daarvoor is in 2040         een buitengaats windvermogen nodig          van   10  gigawatt. Dit is het tienvoudige van
       wat Nederland nu op de Noordzee heeft staan. Productie van                 de   verhoopte 800.000 ton waterstof vergt
       zo’'n 40  miljard    kilowattuur stroom,    oftewel het    viervoudige van wat alle windturbines op land      en zee nu
       bijeen   malen. Alles is     groot aan  het  gisteren gepresenteerde idee, dat NortH2 is gedoopt.
       Shell heeft     bij Keulen nog maar pas de grootste elektrolyse-waterstoffabriek ter wereld laten bouwen,
       die in de    loop van dit jaar gaat proefdraaien. De capaciteit is 10 megawatt. Aan de Groninger wadden of
       op de  Noordzee wil NortH2 inzetten op een honderdvoudige schaal.
       We willen de hele keten          van  productie tot en met levering bouwen, omdat efficiency de betaalbaarheid
       bepaalt.   Daardoor is      er een  ruime   voorbereidingstijd nodig”, zegt Shell-woordvoerder Marc Potma. ,,Er
       Is nog    geen     wettelijk kader, er zijn geen vergunningen en er moet ook nog duideliik worden hoeveel
       ruimte de Noordzee        voor  windparken kan bieden.”
       Als  langetermijndoel gloort      een  bredere rol    van  waterstof als  energiedrager, bijvoorbeeld bij de mensen
       thuis. De aanname is dan dat groene waterstof als energiedrager op enig moment kan concurreren met
       stroom. Transport door buizen is goedkoper dan transport via koperdraad”, verduidelijkt Potma.
                 ,,
                                                                Mischa Visser
                                                                                                                                2617
</pre>

====================================================================== Einde pagina 23 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 24 ======================================================================

<pre>13971731
                                         Wind op zee voor fabricage waterstof
       De   vereniginig Milieudefensie noemde de blauwdruk      van    NortH2  gisteren zuinigjes   ,.een groen
       luchtkasteel”. Volgens deskundigen gaat de schaal         de    huidige    technische  en  planologische
       mogelijkheden royaal te boven.
       Load-Date:     February 27, 2020
         End of Document
                                              Mischa Visser Page  2 of 2
                                                                                                                2618
</pre>

====================================================================== Einde pagina 24 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 25 ======================================================================

<pre>13971731
                                             Miljarden nodiqg         voor   waterstof
                                                              De Telegraaf
                                              28 februari 2020   vrijdag, Gehele Oplage
       Copyright 2020 De Telegraaf All Rights Reserved
       Section: FINANCIEEL, Blz. 22
       Length:    600 words
       Body
       Shell  en Gasunie vragen      om   steun voor bouw van     megafabriek
       Groningen droomt over een toekomst als waterstof-walhalla nu de gaswinning                  op  zijn laatste benen
       loopt. Met een opvallende hoofdrol voor Shell, dat vanwege die gaswinning juist             vaak onder   vuur ligt in
       de regio.
       Tweehonderd banen, en later 'duizenden’. Een windpark van aanvankelijk 3 tot 4 gigawatt en in 2040
       mogelijk uit te bouwen naar 10 megawatt, op 60 kilometer                       uit de kust ten noorden van de
       Waddeneilanden. Plus de grootste ooit gebouwde waterstoffabriek, met een vermogen van 1 gigawatt,
       om  met   opgewekte    windstroom water te      splitsen in zuurstof en waterstof.    Een omvang die  vergelijkbaar
       is met   een kleine 5%   van   het Nederlandse     dagelijkse elektriciteitsverbruik.
       De waterstof die      mogelijk al vanaf 2027 al geproduceerd moet gaan worden, kan vervoerd worden
       door vooral oude maar ook deels nieuwe leidingen van staatsbedrijf Gasunie. Beoogde afnemers zijn de
       chemie- en maakindustrie in Noordwest Europa. Het project moet 7 megaton CO2 uitstoot in 2030
       vermijden. Dat staat gelijk aan bijna 4% van het Nederlandse totaal.
       Dat is de worst    die, of zoals Milieudefensie het cynisch verwoordde, het ’groene luchtkasteel dat de
       Groningers donderdag is voorgehouden. De milieubeweging noemde het overigens wel een ’prachtig
       plan’ indien het daadwerkelijk gerealiseerd wordt. Maar, zegt directeur Donald Pols: ,Eerst zien dan
       geloven.”
       De initiatiefnemers Shell       en   Gasunie spreken van een ’visionair energieproject’,          maar   kondigden
       donderdag vooralsnog       slechts een haalbaarheidsstudie aan. De duidelijke boodschap          aan  overheden is
       om bij te springen met      subsidies    en vergunningen. Tegelijkertijd wordt aan andere bedrijven gevraagd
       mee   te doen. Want het     prijskaartje  wordt  pittig. Het gaat om ’'miljarden euro’s’, schat president-directeur
       Marjan   van Loon   van  Shell.
       Boterham
                                                              Mischa Visser
                                                                                                                             2619
</pre>

====================================================================== Einde pagina 25 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 26 ======================================================================

<pre>13971731
                                                    Miljarden nodig voor waterstof
       Commissaris       van   de Koning in Groningen René Paas steunt met zijn provincie het ambitieuze plan al
       volop: ,De weg naar Parijs loopt via de Eemshaven, zeggen we hier. Een toekomst van wind- en
       watersiof.”
       De   regio   heeft  een   verleden met werkloosheid      en dus weet Paas     goed   wat  hij    ervan  verwacht: We
       willen dat   Groningers er een boterham aan verdienen.” Dat Shell veel bekritiseerd om haar houding ten
                                                                                  -
       opzichte    van  de aardbevingsschade in de regio de belangrijkste initiatiefnemer is van het project, vindt
                                                               -
       Paas een goede zaak: ,We willen dat Shell een positieve bijdrage aan Groningen levert.”
       Voormalig gaswinnings-activist Jan Dales ziet kansen voor zijn regio: ,Mijn idee              is dat als in Groningen
       deze waterstoffabriek komt, er banen ontstaan.” Dales heeft meer vertrouwen                    in een  waterstofauto,
       dan een elektrische met batterijen die gemaakt zijn van ‘grondstoffen uit Afrika’.
       In  een  lade
       Van Loon      van  Shell noemt het project, NorthH2 gedoopt, ‘de start       van een    groter waterstofsysteem’:
       ,Waarom dit anders is dan wat tot nu toe is gedaan? De schaal en het in één keer neerzetten van een
       geintegreerde waardeketen kan de transitie naar schonere energie flink versnellen.”
       Bang    dat de haalbaarheidsstudie in      een  lade belandt is  ze  niet. ,We zijn er al   een   hele tijd mee bezig.
       Het moet kunnen,        en het is nodig.”
       Voor de in 1963        opgerichte Gasunie    is waterstof   een  welkom nieuw verdienmodel.          Fennema:    Voor
       onze   klimaatambities hebben       we  groene elektronen,   maar  ook groene moleculen       nodig!”
       De   verwachting     is dat in 2050 zo’n 40%    van onze   energieconsumptie    elektriciteit is. Nu is dat 20%. De
       rest bestaat uit     moleculen, vooral gas    en  olie. Waterstof wordt vaak als het        enige   schone alternatief
       genoemd.
       Milieudefensie:     'Prachtig plan!’
       Load-Date:      February 27,    2020
          End of Document
                                                      Mischa Visser  Page  2 of 2
                                                                                                                              2620
</pre>

====================================================================== Einde pagina 26 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 27 ======================================================================

<pre>13971731
        Netbeheerders zoeken kapitaal enerqgietransitie bij provincies ; De prijs                                      van
                                       de   energietransitie; Elektriciteitsnet
             Wie betaaltstraks de rekening? ; Van het stroomnet tot windparken:de
            verduurzaming verqgt de komende jaren vele miljarden. Maar wie betaalt
                                      dat?; Verduurzaming energienetwerk
                                                            NRC.NEXT
                                               28 februari 2020   vrijdag,   1ste Editie
       Copyright 2020 NRC Media B.V. All Rights Reserved
       nrc-next
       Section: VOORPAGINA; Biz. 1
       Length:    1299 words
       Byline:   HEE  van der Walle
       Dateline: Amsterdam
       Body
       ABSTRACT
               Uitbreiding elektriciteitsnet
       Het komende decennium moeten netbeheerders               miljarden   investeren   om  het stroomnet uit te breiden en
       te moderniseren. De    grote  vraag: wie betaalt straks daarvoor de        rekening?
       VOLLEDIGE TEKST:
              Steeds   meer geld uitgeven, terwijl   de toezichthouder het rendement         terugschroeft. Dat is de positie
       van  de beheerders    van  het Nederlandse elektriciteitsnet.      , In de  praktijk geven wij al enkele jaren meer
       geld uit aan investeringen en dividendkosten dan er aan omzet binnenkomt", zegt Maarten Blacquiere,
       financieel bestuurder van netbeheerder Enexis, donderdag bij een toelichting op de jaarcijfers. ,,Dat is
       natuurlijk een eindig verhaal."
       Om te voorkomen dat de comfortabele kredietstatus in gevaar komt, trekt Enexis nu aan de bel. Bij
       collega-beheerders Alliander en Stedin, die met Enexis zo'n beetje heel Nederland coveren, hoor je
       hetzelfde verhaal. de    energietransitie gaat geld     kosten   en   daarom hebben      wij meer financiéle  armslag
       nodig.
       ,We gaan de komende tien jaar in feite net zoveel doen als                  we   de  afgelopen veertig jaar hebben
       gedaan",    zei vertrekkend bestuursvoorzitter      Ingrid Thijssen vorige week, toen Alliander de jaarcijfers
       presenteerde.    En Stedin-directeur Marc       van  der Linden rekende        voor  dat de drie netbeheerders de
                                                           Mischa Visser
                                                                                                                              2621
</pre>

====================================================================== Einde pagina 27 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 28 ======================================================================

<pre>13971731
          Netbeheerders zoeken       kapitaal energietransitie bij provincies ; De prijs van de energietransitie; Elektriciteitsnet
                                              Wie betaaltstraks de rekening? ; Van het str...
       komende tien      jaar  zo'n 30   miljard euro investeren in een robuuster stroomnetwerk. Van der Linden                  nam
       alvast  een   voorschot    op een hogere energierekening: ,,reken maar op enkele tientjes per jaar".
       Maar als     monopolisten die elk in hun regio verantwoordelijk zijn voor de gas- en stroomverbindingen
       tussen   energieproducent en afnemer, kunnen de drie niet zomaar met een hoger prijskaartje aankomen.
       Hier waken toezichthouder ACM            en  het ministerie   van  Economische Zaken        en Klimaat    over.
       ,,Het is natuurlijk vooral een politiecke keuze", zegt Blacquiere. ,,De               extra middelen die nu         nodig zijn,
       kunnen er komen via hogere tarieven, maar ook via de overheid."”
       Tot  voor  kort hielden de netwerkbeheerders zich             bijna  alleen  bezig  met het onderhoud       van    het gas- en
       stroomnetwerk. Nu ziet Enexis dat             een  derde    van   de activiteiten verband houdt met          uitbreiding   van
       vooral het     elektriciteitsnet, vooral   voor   de 'instroom'     van  steeds   meer    zonneparken en windmolens.
       Alliander zag het aantal        aangesloten zonnepanelen in 2019 met             de helft groeien. En wat de 'uitstroom’
       betreft. het aantal    aangesloten laadpalen steeg met 39 procent.
       Sterke vraag      naar   laadpalen
       En de vraag naar al die laadpalen wordt alleen maar groter. Het klimaatakkoord bepaalt immers dat in
       2030 alleen nog nieuwe emissieloze auto's mogen worden verkocht. Rond die tijd, meldt Enexis, zijn er
       naar   schatting 1,9 miljoen elektrische auto's op de weg,                   waarvoor     1,8 miljoen laadpalen worden
       neergezet die ook een plekje op het netwerk moeten krijgen.
       Het klimaatakkoord voorziet erin dat in 2030 70             procent   van  de stroom met wind,     zon   of biomassa wordt
       opgewekt. Die energietransitie zorgt           ,,voor een totale     verbouwing    van   de  leefomgeving     in Nederland",
       aldus Thijssen van Alliander.
       Die  verbouwing komt deels van de netwerkbedrijven. Marktregulering houdt hun omzet en winst stabiel,
       maar de investeringen stijgen. Stedin denk dit jaar 669 miljoen te investeren. Dat was in 2015 nog 403
       miljoen. Enexis steekt dit jaar 878 miljoen euro in zijn netwerken, 10 procent meer dan in 2019.
       Hogere tarieven zijn niet de enige manier om de financién stabiel te houden. Alle drie de bedrijven zijn in
       gesprek met provincies en gemeenten, hun aandeelhouders. Die kunnen de financiéle armslag op twee
       manieren vergroten: zorgen voor vers kapitaal of akkoord gaan met minder dividend. Dat is voor hen
       geen leuk vooruitzicht, maar, zegt financieel directeur Walter Bien                 van  Alliander,  ,,
                                                                                                               we  investeren in de
       verduurzaming       in het gebied   van  diezelfde   provincies   en  gemeenten”.
       De drie   netwerkbedrijven willen niet inleveren op hun financiéle soliditeit. Een hoge                  kredietstatus zorgt
       ervoor   dat lenen relatief goedkoop is. ,,Onze A-rating laten we niet in gevaar komen,                  die is heilig", aldus
       Bien.
       Bij Enexis, voor tweederde in handen van Noord-Brabant, Overijssel en Limburg, zijn de bestuurders
       optimistisch over het verloop. Zij verwachten nog dit jaar een akkoord. Over de meest waarschijnlijke
       uitkomst   -
                      bijstorten van eigen vermogen          -
                                                               laat Blacquiere zich slechts indirect uit. Ik weet dat de
       aandeelhouders hechten aan een stabiele dividenduitkering." Enexis keert over 2019 105 miljoen euro
       dividend uit: de helft van zijn winst.
       Van der Linden         van   Stedin liet in het AD recentelik weten             van   zijn aandeelhouders honderden
                                                                                                                        ,
       miljoenen    te verwachten". Die       aandeelhouders, uitsluitend       gemeentes, zijn ook de bezitters van het net
       verkochte     Eneco,    waartoe Stedin     (zie kader)   eerder   behoorde. Die gemeenten, waaronder Rotterdam,
                                                         Mischa Visser   Page   2 of 4
                                                                                                                                       2622
</pre>

====================================================================== Einde pagina 28 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 29 ======================================================================

<pre>13971731
          Netbeheerders zoeken    kapitaal energietransitie bij provincies ; De prijs van de energietransitie; Elektriciteitsnet
                                           Wie betaaltstraks de rekening? ; Van het str...
       Den   Haag   en  Dordrecht, krijgen in totaal 4,1 miljard      euro van    koper  Mitsubishi op hun    rekening gestort,
       wat wellicht het   optimisme    van  Van der Linden verklaart.
       Alliander liet vorige  week   aan  de hand   van  de Amsterdamse situatie zien waarin de komende                jaren zoal
       geinvesteerd     moet worden. De hoofdstad heeft            plannen    ontwikkeld   waarmee     het  over   tien  jaar zijn
       stroom vooral uit windmolens en zonnepanelen kan halen. Om het netwerk voldoende stabiel te maken,
       moet Alliander de meeste van zijn huidige 26 verdeelstations in de hoofdstad aanpassen. ,,Vier of vijf
       stations zijn klaar voor 2030. Als we niets aan die andere stations doen, zouden ze overbelast raken. En
       daarnaast moeten we er de komende jaren zes tot acht bijbouwen”, aldus Thijssen vorige week. De
       bouw van één verdeelstation, waar hoogspanning                        (150.000 volt) wordt teruggebracht naar
       middenspanning (maximaal 50.000 volt), kost 40 tot 50 miljoen euro.
       Warmtenetten inzetten
       Er is   nog  een  mogeliikheid    om   de transitie  voor   de netbeheerders betaalbaar te houden: door               meer
       gebruik te   maken   van  de bestaande infrastructuur.       Bijvoorbeeld bij het aardgasvrij maken van de wijken,
       waar    nu  plannen   voor  worden     gemaakt.   Vaak     genoemde alternatieven zijn warmtenetten (van een
       centrale warmtebron zoals       een   fabriek) of  de  warmte betrekken via een warmtepomp die veel stroom
       vraagt.
       ,Wat     ons  betreft  mag er meer naar de mogelikheden van groen gas worden gekeken", zegt
       bestuursvoorzitter Peter Vermaat van Enexis. Groen gas of biogas is afkomstig van bijvoorbeeld mest,
       gft-afval en rioolslib. Volgens recente berekeningen kunnen daar in 2030 zeker twee miljoen
       huishoudens     gebruik  van  maken. In het relatief     landelijke gebied van Enexis zou dat een uitkomst zijn:
       voor een    warmtenet    liggen  huizen vaak te veel      verspreid. Met groen gas in plaats van Gronings gas
                                                                              ,,
       blijven   we  gebruik  maken     van  onze  infrastructuur, en dat scheelt in de investeringen”, zegt Vermaat.
       Volgens de dit jaar vertrekkende bestuurder kan te vroeg afscheid nemen van aardgas voor onnodige
       kosten zorgen. ,,Groen gas houdt het niet alleen betaalbaarder, maar zo vergroot               je ook het draagvlak bij
       de consument. En we winnen tijd omdat het minder extra investeringen vergt.”
       Voor Amsterdams         netwerk moet Alliander al      bijna  26 verdeelstations aanpassen
                Netwerkbedrijven       Bijna  15 jaar apart
       De  netwerkbedrijven zijn een direct gevolg van wetgeving van bijna 15 jaar geleden. Toen werd bepaald
       dat energieproductie en het beheer van infrastructuur niet meer door één en hetzelfde bedrijf mocht
       worden gedaan. Het gevolg was dat netwerkbedrijf Alliander voortkwam uit Nuon, Enexis uit Essent. Als
       |laatste maakte Stedin zich los    van  Eneco.
       In de  praktijk belandden de producenten in buitenlandse handen, terwijl de netwerkbedrijven eigendom
       bleven   van provincies en gemeenten. Alliander (onder meer Noord-Holland, Flevoland, Friesland), Stedin
       (Zuid-Holland, Zeeland) en Enexis (onder meer Groningen, Noord-Brabant, Limburg) bestrijken bijna
       heel   Nederland.
       Graphic
       Foto Koen    van  Weel / ANP
                                                      Mischa Visser   Page   3 of 4
                                                                                                                                   2623
</pre>

====================================================================== Einde pagina 29 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 30 ======================================================================

<pre>13971731
         Netbeheerders zoeken    kapitaal energietransitie bij provincies ; De prijs van de energietransitie; Elektriciteitsnet
                                          Wie betaaltstraks de rekening? ; Van het str...
       Het elektriciteitsnet moet     nodig worden uitgebreid,        met name om         de 'instroom'     van   steeds    meer
       zonneparken     en windmolens te kunnen verwerken.
       Foto Wouter Krom /    Getty
       Drie beheerders hebben 10,9      miljoen aansluitingen
       Load-Date:     February 27, 2020
         End of Document
                                                     Mischa Visser   Page   4 of 4
                                                                                                                                 2624
</pre>

====================================================================== Einde pagina 30 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 31 ======================================================================

<pre>13971731
                                    ‘De weq          naar     Parijs loopt via Eemshaven’
                                                         Dagblad     van  het Noorden
                                                          28 februari 2020      vrijdag
       Copyright 2020 Noordelijke Dagblad  Combinatie /    Dagblad  van  het Noorden All Rights Reserved
       DAGBLAD-
       NOORDEN
       Section: ECOO01; Blz. 12
       Length:    353 words
       Byline: vervolg    van  pagina   1
       Body
       groningen Gasunie-directeur Han Fennema denkt dat 90 procent van de bestaande infrastructuur                            van
       gastransport in Groningen kan worden aangewend voor opslag en transport van waterstof.
       Hij schat dat  er  1,5 miljard euro voor nodig is om dit onderdeel van het project te verwezenlijken. Marjan
       van  Loon, president-directeur van Shell Nederland, neemt vooral deel aan het project omdat het de hele
       energieketen beslaat, van windmolens tot de energielevering aan klanten. Shell is een grote speler in
                                                                                                      ,,
       het huidige energiesysteem. Dat willen we in de toekomst graag blijven.”
       De waterstof die de industrie         nu   in grote   hoeveelheden      gebruikt, is waterstof dat wordt geproduceerd
       uit aardgas. Het groene waterstof dat straks               in   Groningen wordt gemaakt en geleverd kan een CO2-
       reductie   opleveren van 7 megaton per jaar.
       Het  aangekondigde project is de aftrap van een haalbaarheidsstudie, die naar verwachting eind dit jaar
       moet   zijn afgerond. Van wezenlijk belang is dat het consortium partners vindt die helpen het project te
       dragen. De plannen kunnen op termijn volgens de betrokkenen duizenden banen opleveren.
       Over de      kans   van   slagen    van      het  project    is  Van    Loon    optimistisch. We beginnen         aan een
       haalbaarheidsstudie,      maar we       zouden hier niet staan met de ambitie                en   toezegging  dat  wij onze
       schouders eronder zetten, als        wij  er  zelf niet in  geloven.”
       De  provincie Groningen ondersteunt de plannen. Volgens                   commissaris     van  de  Koning René   Paas  loopt
       ‘de weg   naar Parijs via de Eemshaven’.
       Faiza   Oulahsen,    hoofd Klimaat        en   Energie van Greenpeace, reageert positief.              , Groene waterstof
       speelt  een  sleutelrol in een  fossielvrije toekomst.”
       Donald Pols, directeur      van   Milieudefensie, moet het ‘eerst zien, dan geloven’. Hij typeert het plan als
       een  ‘schets  voor een   groen luchtkasteel’.        ,,Zo heeft Shell beloofd vanaf 2017 1 tot 2 miljard euro per jaar
       in duurzame     energie  te  investeren       maar   zelfs die minimale      investering haalt het bedrijf niet. Voor  nu  —
       het is wat het is:  een  intentie,  er  is zelfs nog geen       haalbaarheidsstudie gedaan.”
       ‘Groene waterstof speelt sleutelrol in          een   fossielvrije  toekomst’
                                                                 Mischa Visser
                                                                                                                                    2625
</pre>

====================================================================== Einde pagina 31 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 32 ======================================================================

<pre>13971731
                                        ‘De weg naar Parijs loopt via Eemshaven’
       Load-Date:     February 27, 2020
         End of Document
                                               Mischa Visser  Page   2 of 2
                                                                                 2626
</pre>

====================================================================== Einde pagina 32 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 33 ======================================================================

<pre>13971731
                                                   Let op met subsidie Shell
                                                               De  Telegraaf
                                                28 februari 2020   vrijdag, Gehele Oplage
       Copyright 2020   De Telegraaf All Rights Reserved
       Section: WATUZEGT,; Blz. 19
       Length:     116 words
       Body
       Shell gaat een fabriek bouwen die windenergie kan opslaan in waterstof. Dat zou genoeq zijn voor alle
       huishoudens in Nederland. Mooi plan! Er wordt begonnen met 3 gigawatt (GW), waarvoor een fors stuk
       zee  volgebouwd      wordt. Klein    puntje   van aandacht,    omzetten naar waterstof is 70%        efficient, en er weer
       elektriciteit  van  maken is 50% efficiént. Van die 3GW          blijft maar  1 GW   over.  Als het waait. Daar draait de
       BV Nederland niet op. In dezelfde Eemshaven staat een                   gloednieuwe   centrale die betrouwbaar 1.5 GW
       levert, op een opperviak van een paar voetbalvelden.                    Zijn we niet  een  tikkie doorgeslagen? Vraagt
       niemand zich af hoeveel subsidie Shell met            dit plan gaat ophalen?
       Rob   Turk, Hoevelaken
       Load-Date:      February 27,    2020
          End of Document
                                                               Mischa Visser
                                                                                                                                  2627
</pre>

====================================================================== Einde pagina 33 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 34 ======================================================================

<pre>13971731
                                                             In het kort
                                                              De Telegraaf
                                               28 februari 2020  vrijdag, Gehele Oplage
       Copyright 2020  De Telegraaf All Rights Reserved
       Section: FINANCIEEL, Blz. 22
       Length:    41 words
       Body
       Shell, Gasunie, Groningen Seaports            en  de  provincie  onderzoeken de bouw   van ’'s werelds grootste
       waterstoffabriek.
       Daar hoort    een  megawindpark bij      en een  prijskaartje.
       Het kwartet    hoopt  nu op subsidies,     bedrijven die mee-investeren  en  vergunningen.
       Load-Date:     February 27,    2020
         Fnd of Document
                                                              Mischa Visser
                                                                                                                       2628
</pre>

====================================================================== Einde pagina 34 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 35 ======================================================================

<pre>13971731
                                          ‘Maak enerqgietransitie betaalbaar’
                                                      Dagblad    van   het Noorden
                                                        28 februari 2020     vrijdag
       Copyright 2020 Noordelijke Dagblad  Combinatie / Dagblad  van  het Noorden All Rights Reserved
       DAGBLAD-
       NOORDEN
       Section: ECO02; Blz. 13
       Length:     318 words
       Byline:    Richold Brandsma
       Body
       groningen     De  energietransitie vraagt    om een meer        integrale aanpak.      Het is zaak   niet alleen te kijken
       naar  elektrificatie.
       Bij de  presentatie van de jaarcijfers pleit Enexis’ CEO Peter Vermaat ervoor nog nadrukkelijker de                 blik te
       richten op de    mogelilkheden van groen gas en het benutten van de bestaande gasinfrastructuur.
       In   het    jaarverslag    meldt   Enexis    dat   de    uitgaven voor onderhoud            en   investering     aan    het
       elektriciteitsnetwerk in Nederland in 2019        naar  recordhoogte zijn gestegen:        804  miljoen euro.
       Een record dat     waarschijnlijk al dit jaar wordt gebroken. Enexis voorziet dit jaar een uitgavepost van 878
       miljoen.    Vermaat:   , Het is een groei van 50 procent sinds 2015. Verzwaring van het net en aansluiten
       van zonneparken zijn een belangrijke reden voor die groel.”
       De  groei van het aantal elektrische auto’s en woningen die van het aardgas afgaan leiden tot een steeds
       groter beroep op het elektriciteitsnet. Vermaat denkt dat piekbelasting kan worden voorkomen door een
       tariefstructuur, die voorkomt dat iedereen de auto 's avonds aan de laadpaal legt.”
                         ,,
       Tegenover      de groeiende elektriciteitsvraag    staan de wind-      en  zonneparken     die steeds   meer  energie  aan
       het net   terug leveren.
       Om dat alles     aan  te  kunnen, is een forse verzwaring        van  het net  noodzakelijk.   Voor Enexis betekent het
       groei  in  investeringen en onderhoud.
       Enexis’ CFO Maarten          Blacquiere verwacht op termijn een stabilisatie, maar durft niet te zeggen
       wanneer. ,,De energietransitie moet haalbaar en betaalbaar zijn.                    Daarom pleiten we voor een meer
       integrale aanpak waarbij       ook wordt  gekeken     naar    inzet  van  warmtenetwerken, waterstof en groen gas.
       En het benutten van de bestaande gasinfrastructuur. Zeker in Groningen snappen we de problemen met
       fossiel gas. Maar we moeten het kind niet met het badwater weggooien, zeker niet als het om de
       gasinfrastructur gaat.”
       ‘Voorkom dat iedereen de auto ’s avonds           aan  de  laadpaal legt’
                                                              Mischa Visser
                                                                                                                                   2629
</pre>

====================================================================== Einde pagina 35 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 36 ======================================================================

<pre>13971731
                                        ‘Maak energietransitie betaalbaar’
       Load-Date:     February 27, 2020
         End of Document
                                           Mischa Visser   Page  2 of 2
                                                                           2630
</pre>

====================================================================== Einde pagina 36 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 37 ======================================================================

<pre>13971731
                  Shell    en   Gasunie plannen mega offshorewindpark in Groningen
                                                      Het Financieele  Dagblad
                                             28 februari 2020  vrijdag  12:00 AM GMT
       Copyright 2020  FD Mediagroep BV All Rights Reserved
       hetfinancieeledaghliad
       Section: OVERZICHT, Blz. 5
       Length:    75 words
       Byline:   Van  onze   redacteur
       Body
       Van  onze    redacteur
       Als   het   aan   Shell, Gasunie en Groningen Seaports ligt krijgt Groningen een van de grootste
       hernieuwbare      energieprojecten ter wereld. Deze drie partijen kondigden gisteren plannen aan voor de
       aanleg van 's werelds grootste offshorewindpark en Europa's grootste waterstoffabriek in de
       Eemshaven. Nederland zou hiermee koploper worden op dit gebied. Milieuorganisatie Milieudefensie
       spreekt van een 'schets van een groen luchtkasteel'.
       Load-Date:     February 27,   2020
         Ind of Document
                                                            Mischa Visser
                                                                                                                2631
</pre>

====================================================================== Einde pagina 37 =================================================================

<br><br>