<b>Bijsluiter</b>. De hyperlink naar het originele document werkt niet meer. Daarom laat Woogle de tekst zien die in dat document stond. Deze tekst kan vreemde foutieve woorden of zinnen bevatten en de opmaak kan verdwenen of veranderd zijn. Dit komt door het zwartlakken van vertrouwelijke informatie of doordat de tekst niet digitaal beschikbaar was en dus ingescand en vervolgens via OCR weer ingelezen is. Voor het originele document, neem contact op met de Woo-contactpersoon van het bestuursorgaan.<br><br>====================================================================== Pagina 1 ======================================================================

<pre>13963482
         Draft version for discussion                                                                          1 October 2020
         NortH2 Narrative in relatie tot stand        beleid/staande praktijk
         Den   Haag wil energietransitie    van    55% CO2 emissiereductie in 2030         en  groen  verdienvermogen,
         maar   (denkkader DH):
             e    Moet niet ten koste gaan        van   internationale   concurrentiepositie bedrijven (niet te snel)
                  Moet recht doen      aan  lasten/lasten verdeling bedrijven/burgers (uitlegbaar politiek)
                  Zoveel   mogelijk vrije marktwerking (uitlegbaar          naar  andere   bedrijven/initiatiefnemers)
                  Investeringen    overheid    volgen investeringsbeslissingen bedrijven, bijv infra (zekerheid)
                  Er moet geen lock-in ontstaan, dus geen keuze voor een specifieke energiebron (niet kiezen)
                  Marktordening per energiebron, waaronder offshore wind (geen verstoring)
                  Beetje in stapjes zodat iedereen mee kan komen (haalbaar, uitvoerbaar, niet per se snel
                  Nauwelijk geld beschikbaar         voor   H2
                  Groeifonds    gelanceerd    om    te investeren in de economie
         Europa wil energietransitie     van   55% CO2 emissiereductie:
             oe   Wordt deels    meer   urgentie gevoeld
             ¢    Meer   geld  voor  vergroening (o.a. RRF)
             e    Van  elkaar/met elkaar leren, ook internationaal
             e
                  Marktwerking van belang,         met redenatie     afwijken    mag:  IPCEl, maar  nog niet   SDE++
         NortH2 is   een  antwoord,    want  (zie   ook argumenten R&S):
             eo   Levert   bijdrage  aan kabinetsdoelstelling waterstof,         en  meer/sneller dan dat.
             e
                  Brengt   een  nog niet bestaande markt        gecoordineerd       op gang
             eo   |s over  de gehele keten kosten efficient
             e    Wordt    gedragen/uitgevoerd        door partijen die het     waar   kunnen maken
             e    Levert   nieuwe/vervangende         banen op
             e    Geeft NL kans op leidende rol op H2 in NWE             Europa (ipv gas)
         Het wringt echter    met:
             e
                  Vraagt windkavels dedicated          voor  waterstof, terwijl ook duurzame elektriciteit nodig      is  (en
                  windkavels    nu  nog niet   gekoppeld     worden    aan  bv  H2)
             e
                  Vraag sneller,   meer  windenergie dan        op voorhand      bedacht, past   niet in huidige plannen
             e
                  Vraagt gunning windkavels         aan   1 consortium
             e¢
                  Vraagt overheidssturing        en  investeringen zonder dat al helder       is wat/hoe groot vraag   is
             eo   |s een  keuze met deels lock-in effecten, wat als         er  andere betere    oplossingen komen
             e    Gaat sneller dan    nodig   is
             e    Gaat sneller dan    geld voor    is
             e    Een  groot project    met Shell financieren is      politiek  risicovol
             eo
                  Project wordt    te groot, levert monopolypositie         voor   projectpartners
             oe   Waarom NNL       en niet bijvoorbeeld Rotterdam
         Maar dat is als   volgt uitlegbaar:
             e
                  Vraagt windkavels dedicated          voor  waterstof, terwijl ook duurzame elektriciteit nodig      is.
                  Daarbij speelt dat    EZK  (terecht)    erg trots is op de   subsidievrije tenders   voor  wind op zee,
                  maar nu    nadenken    over    het behouden     van een   goede    business  case voor   wind op zee  (n.a.v.
                  AFRY   rapport)
                                                                                                                                1150
</pre>

====================================================================== Einde pagina 1 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 2 ======================================================================

<pre>13963482
         Draft version for discussion                                                                                         1 October 2020
                 Er is duurzame elektriciteit         nodig,    maar er    is daarnaast ook snel            een   groen/schoon gas nodig.
                 Dit om   de energie-     en   grondstofvraag die         niet  zo  makkelijk geélektrificeerd kan worden te
                 verduurzamen       en om     het energiesysteem te balanceren.
                 Deze kavels dedicated         voor   waterstof zouden additioneel kunnen worden aangewezen                                en
                 daarmee niet ten koste gaan            van    de gewenste snelheid          van     productie       wind op   zee en
                 eventuele    verstoring     van   de markt is dan ook          beperkt,    zou een        bewuste keuze
                 kunnen/moeten zijn          om   de groene waterstofmarkt             aan   te  jagen. Daarbij komt dat het
                 aanwijzen    van   kavels op     zee en    tenderen daarvan sowieso moet versnellen.
                 Dit l[aatste erkent EZK zelf ook         en   momenteel wordt          er  nagedacht          over   versnelling   WOZ     om
                 de 55% te halen, omdat je daar             grootschalig      een  slag kan maken. Tegelijkertijd              is er spanning
                 om een     goede   business     case   te  behouden/waarborgen              vanuit de        overheid, door kavels
                 gelinkt  aan   projecten     te faciliteren zorg      je dat het    voor   ontwikkelaars           aantrekkelijker    is  om te
                 investeren    (omdat je     meer    zekerheid      geeft   =  betere    buca).
             eo
                 Vraag sneller,    meer    windenergie        dan op voorhand         bedacht, past           niet in  plannen
                 Dat  klopt,  maar    in alle  gevallen     moet worden versneld in het                 aanwijzen      van kavels   en
                 tenderen daarvan. En daar wordt                nu  ook  over   gedacht     i.r.t.  opgehoogde          klimaatdoelen. Niet
                 alleen vanuit    klimaatambities,        maar     ook  om    economisch       mee       te  blijven   doen is het   van
                 belang dat    we   versneld de      slag  naar    groen gaan maken          (ca.   20%      van   de NL economie      hangt
                 op de  een   of andere manier         samen      met  fossiel; bedenk       wat     voor     banen/welvaartsverlies dat
                 met zich    meebrengt).
             e¢
                 Vraagt gunning windkavels            aan   1  partij/consortium
                 Dit kan als   een   IPCEI status wordt         gerealiseerd,     of als het als       (heel grote) pilot     wordt
                 aangemerkt,      of als  er een   tender komt die         zodanig    is  opgesteld        dat dit consortium de        enige  is
                 die hem "aankan". Dat laatste is            politiek   wel   makkelijker      uit te     leggen     dan rechtstreekse
                 gunning, aangezien        dit niet in het      level-playing-field      beleid    van     EZK   past.
                 Vraag   is of consortium groter         maken hiervoor de          oplossing      is. Hoewel EZK steeds          heeft
                 aangestuurd      op  een   verbreding      van   het consortium is het de vraag                of dat echt is wat    ze
                 willen. Door alle     marktpartijen       in een consortium te hebben ontstaat                    er een  monopoliepositie.
                 Framen als kans: de        kip-ei  situatie doorbreken is         een   uitdaging        die alle hens    aan  dek vergt,
                 verspreiding    van   geleerde lessen        etc.
             e
                 Vraagt overheidssturing          en  investeringen zonder dat al helder                  is wat/hoe groot vraag        is
                 De vraag is in    potentie (ruim) voldoende (ca. 10%                van   het NL       aardgas     wordt  gekraakt t.b.v.
                 waterstofproductie),        maar    niet   gerealiseerd. Duidelijk        kiezen       voor   waterstof,    o.a.  door het
                 creéren    van  voldoende aanbod tegen              een   redelijke prijs,    zal echter maken dat daar ook op
                 wordt   ingezet   door afnemers. Hiermee creéren                 we   helderheid         voor    alle partijen  en  lokken
                 we  investeringen of versnelling daarvan               uit. De vraag zal ontstaan             en   groeien. Als   start is
                 echter wel    een   exploitatiesubsidie/contract            for  difference/       ..
                                                                                                        nodig.   Vanwege de       aanpak van
                 North2 i deze echter kleiner dan             wanneer we        het  gefaseerd doen.
                                                                                                                                                  1151
</pre>

====================================================================== Einde pagina 2 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 3 ======================================================================

<pre>13963482
         Draft version for discussion                                                                                1 October 2020
                 Is het slim/werkbaar        afname bij het project        in te  organiseren?
             ¢   Is een   keuze met deels lock in effecten, wat als              er andere betere     oplossingen komen
                 Je kan het zien als      lock-in, of als  een   keuze die      (versneld) investeringen     zal uitlokken omdat
                 er  duidelijkheid     wordt   gecreéerd     vanuit de overheid. Bovendien           zijn de maatschappelijke
                 kosten    lager  als  we  kiezen,  dan als    we   alles open laten     (want   hoeveel infra gaan     we
                 aanleggen     voor   verschillende     bronnen).     Wat     we  doen is in feite 'no   regret’. Waterstof zal   een
                 rol  spelen   en  de markt is nog     lang   niet  verzadigd. Andere oplossingen blijven mogelijk,             maar
                 voor   de verdere inpassing       van   wind   en zon     is waterstof de    enige geschikte energiedrager
                 voor   grondstof     en  lange termijn opslag       en   balancering.
             e   Gaat sneller dan       nodig  is
                 Dat is de   politieke boodschap        die  goed landt,      niet te snel,  niet te  moeilijk  maken.   Begrijpen
                 we.   Dat maakt echter niet dat         er niet  -
                                                                     op de    achtergrond-    al veel  meer   moet  gebeuren     om
                 deze transitie haalbaar        en betaalbaar te maken. Met dit            project   geven  we   invulling aan
                 ambities die de overheid zelf         gepresenteerd         heeft. Nederlanders zullen        profiteren  als de
                 waterstofmarkt op gang komt,             bijvoorbeeld door het deel         van   de  gebouwde omgeving wat
                 dan relatief    makkelijk    verduurzaamd kan worden, de banen die ontstaan, etc.
                 Een   stapsgewijze aanpak brengt           ons naar     2030,    maar  daarna is   een  systeemomslag nodig.       Dit
                 moet    nu  al wel worden voorbereid.
             e   Gaat sneller dan       geld  voor  is
                 Klopt   maar   kan   uit/verdient zich terug,       zie  redeneerlijn groeifonds (maatschappelijk
                 rendement, inkomen           voor  toekomstige werknemers).
                 Een   aanpak gericht      op  €/ton   CO2    brengt   ons   tot  2030,  maar   dat is niet voldoende     om   de
                 systeemomslag        te realiseren.
                 Focus op groen       herstel; welke grijze (indirecte) subsidies kunnen hiervoor worden
                 aangewend?
                 Project leidt   tot   x investeringen die landen         in NL
                 Dit is op TK niveau      een  belangrijke. Kamerleden zeggen wel dat ze NortH2 een mooi project
                 vinden, maar zijn ze ook bereid om binnen of tussen beleidsterreinen met potjes te schuiven.
                 Als het bijvoorbeeld gaat tussen subsidieren waterstof en verduurzamen sociale
                 huurwoningen, of tussen subsidieren waterstof en een bonus voor zorgmedewerkers...
                 Het   helpt hierbij   om   duidelijk  te maken wat de         partijen  in het consortium hier     zelf aan  doen.
                 Voor welk deel      van   de onrendabele top wordt            een  bijdrage gevraagd     en  welk deel is eigen
                 investering/risico      wat door de    bedrijven     genomen wordt        om   deze nieuwe markt       naar zich toe
                 te trekken.
             eo  Een   groot project     met Shell financieren is        politiek risicovol
                 Hier zit  politiek gezien     een  kern   van  waarheid in. Multinationals          begeven zich    in het
                 verdomhoekje (al horen           we  de laatste    tijd ook andere geluiden        vanuit  Rutte/Wiebes/Kaag).
                                                                                                                                        1152
</pre>

====================================================================== Einde pagina 3 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 4 ======================================================================

<pre>13963482
         Draft version for discussion                                                                                1 October 2020
                 De de meerwaarde             van  Shell in deze constructie      uitlegbaar. Zij zijn de enige die zowel wind
                 als gas kennis hebben           en zo  de combinatie efficient kunnen maken. Daarnaast vraagt                 een
                 project (en     de   uitwerking     van   het plan)  grote investeringen, investeringen die Shell kan
                 dragen.    Daarnaast wordt          er gewerkt aan      een verbreding     van  het consortium.
                 Het  helpt (net als hierboven) hierbij          om   duidelijk  te maken wat de      partijen in het consortium
                 hier zelf aan doen. Voor welk deel             van  de onrendabele top wordt        een  bijdrage gevraagd      en
                 welk deel is eigen        investering/risico wat door de bedrijven genomen wordt om deze nieuwe
                 markt   naar    zich toe te trekken.       (Simpel en ondiplomatiek gezegd: beeldvorming is dat een
                 partij als  Shell   kan    dit project bij wijze van spreken cash afrekenen, dus hoezo vragen om
                 subsidie)
                 Project wordt       te  groot, levert monopoliepositie         voor   projectpartners
                 Dit project dekt       een   risico af  voor  de  overheid/maatschappij.        Deze  partijen zijn groot    genoeg
                 om   de eerste stap in deze transitie te realiseren. De overheid neemt                  een  risico,  maar   doordat
                 deze partijen het         dragen en investeren,       is het risico veel kleiner dan als het in    stapjes
                 gebeurt.    Daarnaast levert de omvang             en  snelheid de    mogelijkheid    om  Europa   een   goede
                 handelspositie        in te  nemen.    Tegelijk organiseren      we  de structuur    zodanig dat partijen (tot op
                 zekere   hoogte)       kunnen leren      van  wat  we   doen, kunnen aansluiten       op het  geheel /niet
                 worden     uitgesloten.
                 Kunnen    we   schetsen hoe        we  partijen uitnodigen      aan  te haken?    Of bereid zijn  kennis   en
                 ervaring    te delen?      Of hoe iedereen hier      van  profiteert?
                 Waarom NNL          en   niet  bijvoorbeeld Rotterdam
                 Het is en-en.     Noord-Nederland is          goed gelegen     om  deze transitie op te starten, door de
                 ruimte die     er  is, de mogelijkheid       om  vrij snel wind   op   zee  versneld te realiseren    en  opslag  van
                 H2 te faciliteren. Maar het gaat            om  de start   van  de waterstofeconomie in Nederland, dus
                 andere    partijen/regio's       kunnen     profiteren   van  de start  en   aansluiten. Het stop niet in NNL.
         De discussie moet gaan         over   hoe   voorgaande     invloed heeft op     strategie en/of boodschappen
         En/of dit verandert     onze     strategie (opties):
                 Niet
                 We gaan      voor   maximale transparantie           (binnen  de  randvoorwaarden)
                      o    Partijen      mogen     bij ons  aanhaken
                      o    We hanteren          een zo   open   mogelijke    structuur   (platform)
                      o    We geven op          hoofdlijnen    inzicht in wat   partijen zelf investeren/aan      risico nemen
                 We laten het aspect          van   gunnen weg, denken        mee over     randvoorwaarden die tender          zou
                 moeten hebben
                 We maken het          kleiner/behapbaarder,         door:
                 We zorgen dat         we   afname partners in het project opnemen
                                                                                                                                       1153
</pre>

====================================================================== Einde pagina 4 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 5 ======================================================================

<pre>13963482
         Draft version for discussion                                                        1 October 2020
             ¢   We  helpen   met lobbyin EU (DG Comp?)
             oe  We rekenen uit hoe deze   stap de maatschappij het minste kost
             ¢   We gaan via TK druk  opvoeren/kansen   creéren (incl. een charmeoffensief?)
             e   We gaan via EU druk  opvoeren/   kansen creéren
             e   We gaan via Duitsland druk  opvoeren/kansen   creéren
                                                                                                            1154
</pre>

====================================================================== Einde pagina 5 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 6 ======================================================================

<pre>13963482
         Draft version for discussion                                                                                    1 October 2020
         The  case for upscaling and acceleration of             green   hydrogen
             e
                  Hydrogen plays        a key   role in net-zero energy mix
                      o    13-14% of primary energy demand will be clean                    hydrogen       in 2050   (ref)
                                  =
                                        Hard to abate sectors in        industry (high temperature)
                                  =
                                        Heavy duty transport
                                  =
                                        Residential
                                  =
                                        Sector   coupling
             eo
                  Realising  the Paris timeline and the Dutch Climate Accord is                  a   huge challenge, particularly
                 realising  the system        change for hydrogen,        a new    energy carrier.
                      o    We have 30 years to           replace the fossil system        we  built    over  the last 100 years
                      o    Very little     is in place today
                                  =
                                        No   market,    no transport,    no  production
             e    No  regulation,      no  policies. Following challenges need           to be addressed
                      0    Green       hydrogen production capacity           needs to be built from scratch
                                  =
                                        EU demand for       (ultimately green) hydrogen           translates into     required
                                        production capacity       of hundreds of GW of offshore wind               equivalents
                      o    Customers need to            change   from fossil to    (green) hydrogen
                                  =
                                        This will require    a  huge change      in customer installation and processes
                      o    Green       hydrogen     is currently   much    more   expensive than fossil        + carbon
                      o    Transportation and Storage capacity needs                  to be built
                      o    Electrolyser production          &  technology
                                  =
                                        Global   industry supply capacity        is [2]  GW pa, much        more   is needed to meet
                                        global   demand
                                  =
                                        Electrolyser technology        is at MW scale for      benign environments, requiring             a
                                        large   amount of space
                                  =
                                        Electrolyser Technology         needs to be     developed       to take  electrolysis   offshore
                                  =
                                        Electrolyser design      needs to be scaled up from MW to GW scale
                      o    Entirely     new    value chains need to be built, and all elements need to be                   developed
                           simultaneously,         requiring orchestration
             e   This leads to      a  number of chicken and egg          problems determining the slow adoption of                 green
                 hydrogen     to date:
                      o    There is      no  demand for green       hydrogen, because         it is too   expensive, but      green H2
                           won't become affordable until there is               significant   demand
                                  =
                                        (CO2 levies won't cut the difference
                      o    There is     no   transport, but    a  transport/    distribution network needs to be
                           underwritten when there             are  significant volumes to be transported
                      o    There      are no   supportive policies supporting the development of large-scale hydrogen
                           production /        usage, because of      a  lack of  insight  in what instruments         are   most
                           effective and will lead to the most cost-effective               implementation path            towards    large-
                           scale     production
             e
                  Upscaling and acceleration of the hydrogen                economy needs to start           today to    meet the Paris
                 timeline and volume targets.
             eo  Such   large-scale      acceleration and      upscaling    can  only   be achieved in the short timeline
                 available,
                      o    if all   parties collaborate     on an   unprecedented scale,          ....
                      0    ...on      orchestrating the development of the integrated hydrogen value chain                        ...
                                                                                                                                             1155
</pre>

====================================================================== Einde pagina 6 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 7 ======================================================================

<pre>13963482
         Draft version for discussion                                                                               1 October 2020
                       o     ..
                                 through     a   concrete    project that will kick-start the development of the integrated
                            value chain        ...
                       0     ...
                                 delivering     to   launching   customers    embracing the change      to  hydrogen   ....
                       o     ...  facilitated      by comprehensive long-term hydrogen policies, governing            the
                            transition from fossil to          hydrogen, including support mechanisms
         The NortH2     proposal
         NortH2:   a concrete      proposal      to kick-start the acceleration and      upscaling of the hydrogen      economy in
         North West Europe, comprising of
             e    Phase 1    (until 2030)
                       o    4 GW Offshore            wind, North of    NL by 2030
                       o    Transmission to shore via AC             or  DC cables
                       o    4 GW onshore            electrolysis  in the Eemshaven
                       o     H2    storage    in salt   caverns  in N-NL
                       o    Transportation           to (all) major NL/ DE    demand centres via refurbished       L-gas pipelines
                       o     Development of the traded             green   hydrogen market
             e    Phase 2    —
                                 until 2040
                       o    Additional 6+ GW offshore wind North of NL                 (2030-2040)
                       o     Offshore      electrolysis
                       o    Transportation           to shore via dedicated     pipeline (newbuilt)
                       o    Additional H2 storage
         Compared     to incremental market             development approaches,        NortH2 will
             e    accelerate the       development of the hydrogen             economy    by  at least [10] years
             eo   create the      platform for further exponential growth of the hydrogen economy
                       o     For onshore         electrolysis (post 2030)
                       o     For offshore        electrolysis (post 2035)
             eo   resultin     [25-30%] lower societal costs for Phase            1
                       o     by realising scale-up benefits early in the development phase
                       o     Phase 2 to be         quantified
         The realization of NortH2 will facilitate further              exponential growth of the hydrogen market by other
         projects
             e¢   Realization of the        hydrogen backbone, enabling           other (smaller)   H2  projects to transport H2
                  to  major     NW   European        demand centres
             eo   A  large reduction in LCOH through scale, integration and                 a  programmatic approach early     in
                  the  development cycle
             eo   First  large-scale     conversion of industrial energy demand from fossil to green              hydrogen
             e
                  Development of new integrated value chains
             e
                  Development         of field-tested government          policies, regulation   and support   mechanisms,
                  driving   and    facilitating     the system    change   in hard to abate sectors from fossil to    hydrogen
         Key value proposition
         What's in it for NL?
             e
                  (Contribute to)       the realization of the Paris timeline and targets at the lowest societal costs
             e¢
                  Becoming major          green      hydrogen producer
                                                                                                                                   1156
</pre>

====================================================================== Einde pagina 7 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 8 ======================================================================

<pre>13963482
         Draft version for discussion                                                                     1 October 2020
                 Becoming     a major hub for hydrogen import       into NW   Europe,  a possibility for trade and thus
                 economic benefits
                 It attracts  new  business
                 Become     a hydrogen   centre of  expertise
                      o    Develop competencies      and  expertise   in the system change from fossil    to hydrogen
                 Retain   important (chemical) industries    in NL
                      o    Become    a frontrunner in green   chemistry (ref Growth Fund)
                      o    Early decarbonisation of    NL industries, ahead of competitors
                      0    Creates  room   for  expansion of industry (CO2 ruimte)
         What's in it for DE?
                 (Contribute to)   the realization of the Paris timeline and targets at the lowest societal costs
                 Gain   early access  to hydrogen production     in  neighbourhood (securing early imports)
                 Opportunity    to develop   material position for German      suppliers
                 Retain   strategic industries for  DE through early     decarbonisation  (steel)
         Q&A’s
                 Why should     NL  develop this   now  instead of   waiting until electrolysers have halved in
                 price?
                 Paris timeline not met
                 Opportunity    to develop
                 Will  imported hydrogen       not become   cheaper    than  hydrogen produced from       NortH2?
                 Answer
                 Question?
                 Answer
                 Question?
                 Answer
                 Question?
                 Answer
                 Question?
                 Answer
                 Question?
                 Answer
         Missing  corroboration
                 Demonstrating the value for (NL/DE) industry of early adoption of green hydrogen
                 Study by consultant (McKinsey, BCG)
                                                                                                                         1157
</pre>

====================================================================== Einde pagina 8 =================================================================

<br><br>====================================================================== Pagina 9 ======================================================================

<pre>13963482
         Draft version for discussion         1 October 2020
                 Future LCOH from     imports
                 Mitigating  Action
             e
                 Missing?
                 Mitigating  Action
             e
                 Missing?
                 Mitigating  Action
             e
                 Missing?
                 Mitigating  Action
                                                             1158
</pre>

====================================================================== Einde pagina 9 =================================================================

<br><br>